# An

skrót od: Antonow (typ samolotu); An

forma ściągnięta

(1.1) stpol. i on

(1.2) stpol. a on, ale on

(1.3) stpol. jak on

- AN – oznaczenie kodowe Antyli Holenderskich według ISO 3166-1
- An (Anu) – bóstwo sumeryjskie (bóg nieba)
- An – oznaczenie radzieckich samolotów Antonow
- An – wspólny symbol aktynowców
- an – przedimek nieokreślony w języku angielskim
- an – litera alfabetu gruzińskiego, przybierająca postać litery ა
- an – kod języka aragońskiego według ISO 639
- .an – krajowa domena internetowa Antyli Holenderskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# An-

przedrostek

(1.1) a- w złożeniach przed samogłoską

#### Źródła:

Wiktionary

# An-Nadżaf

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

An-Nadżaf dawniej Nedżef – miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat, 144 km na południe od Bagdadu, zamieszkany przez ok. 0,5 mln mieszkańców.

Meczet z grobem zmarłego w 661 roku kalifa Alego Ibn Abi Taliba, kuzyna i zięcia Mahometa, jest ośrodkiem kultu religijnego i celem pielgrzymek szyitów. Przez dłuższy czas miejsce pochówku Alego jego współwyznawcy utrzymywali w tajemnicy w obawie przed zbezczeszczeniem go przez Umajjadów. Grób odkryty został przypadkowo przez kalifa Haruna ar-Raszida, który zbudował w 791 roku pierwszy meczet nad grobem Alego i założył An-Nadżaf. Sam grobowiec Alego powstał w 977 roku. Dwukrotnie ulegał zniszczeniu, po raz pierwszy po pożarze w 1086 roku, następnie około roku 1500. W obu przypadkach był odbudowywany. W mieście leży też największy islamski cmentarz, liczący około dwóch milionów grobów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ana

napis na receptach - "po równo"

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., forma imienia Anna

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż., forma imienia Joanna

Ana (arab. ‏عانة‎) – miasto w Iraku, w Al-Anbar. W 2009 roku liczyło 17 025 mieszkańców.

Jest położone w zachodniej części kraju, nad Eufratem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anabaptyści

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anabaptysta

członek protestanckiej grupy wyznaniowej praktykującej chrzest osób dorosłych, a nie dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabaptystka

→ anabaptysta

Patrz:anabaptysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabaptystyczny

→ anabaptysta

Patrz:anabaptysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabaptyzm

#### Źródła:

Wikipedia

# Anabar

rzeka w Azji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Anabar – rzeka w Rosji (Jakucja). Płynie na zachód od Leny. Uchodzi w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów.

Rzeka ma długość 939 km oraz powierzchnię dorzecza 81600. Rejon dorzecza rzeki Anabar obfituje w złoża diamentów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anabarski

→ Anabar (rzeka w Rosji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anabarem, dotyczący Anabaru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anabazyna

alkaloid z grupy nikotyny, występujący w liściach niektórych gatunków tytoniu

Anabazyna (neonikotyna) – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów pirydynowych, jeden z głównych nikotynoidów występujący w tytoniu obok nikotyny i nornikotyny. Zbudowana jest z pierścienia pirydynowego połączonego bezpośrednio z pierścieniem piperydynowym. Jest związkiem chiralnym, z jednym asymetrycznym atomem węgla, który w związku pochodzenia naturalnego ma konfigurację S. Czysta anabazyna jest higroskopijną, bezbarwną cieczą, która ciemnieje na powietrzu. Występuje również w Nicotiana glauca w ilości około 1%. Z wodą miesza się w każdym stosunki dając roztwory o odczynie zasadowym. Anabazyna łatwo wchłania się przez skórę, a przy tym jest silnie trująca dla ludzi i zwierząt – LD50 p.o. dla szczura wynosi 105 mg/kg masy ciała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anabella

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Anabella — imię utworzone wtórnie na gruncie anglosaskim spopularyzowane w literaturze i mediach. Imię to pochodzi od złożenia dwóch innych: Anny, z hebrajskiego hannah – pełna łaski i Izabeli – hiszpańskiej wersji imienia Isabel - (Jezabel) pochodzącej od hebrajskiego Eliszebeth od którego pochodzi także Elżbieta. W Polsce imię to pojawiło się razem z wpływami francuskimi (Izabelle) - belle po francusku znaczy piękna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anabena

rodzaj glonu należącego do sinic, wchodzącego w skład planktonu, zwłaszcza występującego w wodach słodkich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. nazwa systematyczna|Anabaena|ref=tak., słodkowodna sinica tworząca nitkowate kolonie;

Anabaena – rodzaj sinic nitkowatych z rodziny Nostocales. Występuje jako endofit na wilgotnej powierzchni gleby i mchów, w komorach powietrznych paproci Azolla jako symbiont, w planktonie oraz pod korą w bulwach korzeniowych sagowców. Sinice z tego rodzaju są zdolne do wiązania azotu atmosferycznego. W żyznych wodach tworzą zakwity.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anabiotyczny

związany z anabiozą (np. organizmy anabiotyczne, stan anabiotyczny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabioza

odwracalny stan pozornej śmierci u zwierząt niższych i roślin; u człowieka spowodowany przez sztuczną hibernację, stosowaną przy ciężkich operacjach chirurgicznych; życie utajone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

Anabioza (gr. anabíosis ‘ożywianie’), życie utajone – odwracalny, przejściowy stan skrajnego obniżenia aktywności życiowej (tzw. pozornej śmierci) organizmu, będący odpowiedzią na niekorzystne warunki środowiska naturalnego (np. zbyt niska temperatura, niedostatek wody).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anabol

potocznie: środek anaboliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabolia

proces zmian w przebiegu morfogenezy odpowiedzialny za pojawianie się u osobnika cech gatunkowych lub nieobecnych u przodków

Anabolia – rodzaj owada z rzędu chruścików (Insecta:Trichoptera) z rodziny Limnephilidae. Larwy budują domki z piasku i fragmentów roślin lub detrytusu. W Polsce najpospolitsza jest Anabolia laevis - żyje w rzekach i jeziorach. Rzadsza jest Anabolia furcata, zasiedlająca głównie wody płynące, oraz Anabolia nervosa - występująca w rzekach i jeziorach głównie zachodniej Polski. Larwy są bardzo trudne do rozróżnienia. W jeziorach i rzekach występują przy brzegu zadrzewionym, czasami masowo.Anabolia brevipennis zasiedla drobne, śródleśne zbiorniki, czasem spotykana w niewielkich, wolno płynących, śródleśnych strumieniach nizinnych. Larwy tego gatunku wyraźnie różnią się od trzech pozostałych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaboliczność

→ anaboliczny

Patrz:anaboliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaboliczny

wspomagający, przyspieszający budowę i przekształcanie związków złożonych (np. leki anaboliczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anabolik

środek zwiększający syntezę białek w organizmie oraz wytwarzanie mukopolisacharydów, zatrzymujący również w organizmie jony wapnia, potasu, fosforanów i kreatyninę, stosowany nielegalnie jako środek dopingujący; środek anaboliczny, steryd anaboliczny

Steroidy anaboliczno-androgenne (SAA) – grupa steroidów pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, która ma silne działanie anaboliczne tzn. powodujące przyspieszenie dzielenia się komórek tworzących określone tkanki organizmu zwierząt i ludzi. Są to pochodne testosteronu lub 19-nortestosteronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anabolizm

rodzaj przemian metabolicznych polegający na syntezie złożonych związków organicznych ze związków prostych, w wyniku których gromadzona jest energia, substancje zapasowe oraz tworzone składniki komórek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii

Anabolizm (z gr. ἀναβολή od ἁνά 'w górę' i βάλλειν 'rzut') – grupa reakcji chemicznych, w wyniku których z prostych substratów powstają związki złożone, gromadzące energię. Jest to ta część metabolizmu, która związana jest ze wzrostem tkanek organizmu (forma metabolizmu komórkowego). Często procesy metaboliczne dzieli się na anaboliczne (wzrostowe) i kataboliczne (związane z rozkładem i zanikaniem materii organicznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anachorecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Anachoreta

człowiek prowadzący ascetyczne życie poświęcone modlitwom i kontemplacji; pustelnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

(1.2) przen. osoba żyjąca samotnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anachoretka

→ anachoreta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych

Patrz:anachoreta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anachoretyzm

w historii: życie na pustyni jako wyraz skrajnej ascezy (prowadzone np. przez mnichów w Egipcie i Syrii w pierwszych wiekach chrześcijaństwa)

Anachoretyzm (z stgr. ἀναχωρέω anachoreo – „oddalam się, odchodzę w górę” tzn. odchodzę z doliny Nilu na pustynię) – forma religijności znana w chrześcijaństwie, judaizmie, hinduizmie, buddyzmie oraz islamie. Anachoreta udaje się w odosobnienie, by pędzić ascetyczne życie w samotności, modląc się, umartwiając i kontemplując.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anachroniczność

niezgodność z epoką, w której dana rzecz, osoba lub pojęcie występuje; przeżytek; niewspółczesność

#### Źródła:

SJP.pl

# Anachroniczny

1. przestarzały, nie na czasie, będący przeżytkiem (np. anachroniczne poglądy);
2. błędny z powodu umieszczenia w czasie, w którym nie występował lub nie występuje (np. anachroniczne porównania)

przymiotnik

(1.1) niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

(1.2) błędny chronologicznie, przypisujący zjawiska, fakty i ludzi do niewłaściwych czasów i epok historycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anachronizm

1. to, co jest niezgodne z duchem czasu; przestarzała rzecz, przeżytek
2. błąd chronologiczny
3. element świata przedstawionego niedopasowany do opisywanego w utworze czasu historycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

(1.2) błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

Anachronizm (stgr. ἀναχρονισμός anachronismós, czyli „niezgodny w czasie”) – sposób wysłowienia niedopasowany do opisywanego w utworze czasu historycznego. Jest to też pojawienie się w tekście przedmiotów, osób, nienależących do opisywanej przez autora epoki lub czasów. Anachronizm wprowadzony nieświadomie przez autora jest błędem, ale często bywa stosowany celowo jako chwyt literacki. Może pełnić wówczas rolę aluzji lub żartu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anadema

zdobiona opaska na włosy w antycznej Grecji

#### Źródła:

SJP.pl

# Anadiploza

figura stylistyczna polegająca na rozpoczynaniu nowego wersu wyrazem, który znajdował się na końcu wersu poprzedniego; conduplicatio

Anadiploza (gr. ἀναδίπλωσις anadíplōsis), inaczej palilogia (gr. παλιλογία palilogía), podwojenie (łac. geminātiō, condūplicātiō) – figura retoryczna polegająca na rozpoczynaniu wersu lub zdania wyrazem z poprzedzającego wersu lub zdania lub też na dwukrotnym powtórzeniu słowa na początku lub w środku wypowiedzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anadromiczny

anadromiczne ryby - ryby wpływające w górę rzeki w celu odbycia tarła

przymiotnik

(1.1) icht. taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anadyr

1. miasto w Rosji;
2. rzeka w Rosji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Czukockiego Okręgu Autonomicznego;

(1.2) geogr. rzeka na Czukotce;

- Anadyr – rzeka w Rosji (Czukotka)
- Anadyr – miasto w Rosji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anadyrski

→ Anadyr (rzeka lub miasto w Rosji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anadyrem, dotyczący Anadyru (miasta lub rzeki)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anaerob

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm, który nie potrzebuje tlenu do życia i może rozwijać się w środowisku beztlenowym

Anaerob (gr. an – przedrostek oznaczający przeczenie; aer – powietrze; bio – żyję), beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont – organizm rozwijający się w warunkach beztlenowych.

Wyróżnia się:

- anaeroby obligatoryjne (beztlenowce bezwzględne), żyjące jedynie w warunkach pozbawionych tlenu, który jest dla nich toksyczny
- anaeroby fakultatywne (beztlenowce względne), rozwijające się zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach beztlenowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anaerobiczność

→ anaerobiczny

Patrz:anaerobiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaerobiczny

dotyczący anaerobiczności

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaerobiont

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerob, anoksybiont

Anaerob (gr. an – przedrostek oznaczający przeczenie; aer – powietrze; bio – żyję), beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont – organizm rozwijający się w warunkach beztlenowych.

Wyróżnia się:

- anaeroby obligatoryjne (beztlenowce bezwzględne), żyjące jedynie w warunkach pozbawionych tlenu, który jest dla nich toksyczny
- anaeroby fakultatywne (beztlenowce względne), rozwijające się zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach beztlenowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaerobiotyczność

→ anaerobiotyczny

Patrz:anaerobiotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaerobioza

anoksybioza; życie w środowisku pozbawionym tlenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaerobowy

związany z anaerobem

przymiotnik relacyjny

(1.1) niewymagający obecności tlenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anafalis

anafalis perłowy - roślina z rodziny astrowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anafaza

jedna z faz podziału jądra komórkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. trzecia faza podziału komórkowego

Anafaza – trzecia faza podziału komórki występująca po metafazie, a przed telofazą. Występuje zarówno w mitozie jak i w mejozie, przy czym w tym drugim podziale występuje dwukrotnie i oznaczana jest mianem "anafaza I" (podczas mejozy I) i "anafaza II" (podczas mejozy II).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anafi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. grecka wyspa na Morzu Egejskim, w południowej części archipelagu Cyklad;

(1.2) geogr. adm. gmina w Grecji, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, obejmująca wyspę Anafi (1.1) i kilka mniejszych w sąsiedztwie;

Anafi (gr. Ανάφη) – grecka wyspa na Morzu Egejskim, należy do archipelagu Cyklad. Populacja wyspy wynosi 273 mieszkańców natomiast powierzchnia 40,4 km². Anafi leży na wschód od innej wyspy Santorini.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Thira, w gminie Anafi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anafilaksja

rodzaj ogólnoustrojowej, silnej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która następuje po ekspozycji na alergen; reakcja anafilaktyczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

Anafilaksja, wstrząs anafilaktyczny (łac. anaphylaxia, commotus anaphylaciticus; ang. anaphylaxis, anaphylactic shock) – rodzaj nagłej, ciężkiej reakcji alergicznej lub niealergicznej, która może być przyczyną zgonu (zob. wstrząs). Anafilaksja ma charakter reakcji ogólnoustrojowej. Jej objawy zazwyczaj obejmują równoczesne wystąpienie kilku objawów, m.in.: swędzącej wysypki, obrzęku górnych dróg oddechowych oraz znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi. Częstymi przyczynami wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego są: ukąszenia owadów, alergeny w pożywieniu i leki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anafilaktyczny

→ anafilaksja

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

Patrz:anafilaksja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anafora

figura stylistyczna polegająca na rozpoczynaniu kolejnych wersów od tego samego wyrazu lub grupy wyrazów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane

(1.2) liter. figura stylistyczna polegająca na powtórzeniu tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych wersów, zdań lub fraz, co służy wzmocnieniu wyrazu emocjonalnego lub rytmicznego

- anafora – pojęcie z zakresu literatury
- anafora – pojęcie z zakresu liturgii chrześcijańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anaforetyczny

→ anaforeza

Patrz:anaforeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaforeza

wędrówka ujemnie naładowanych cząstek w kierunku elektrody dodatniej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. elektr. zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

Elektroforeza – zjawisko elektrokinetyczne polegające na ruchu cząstek fazy rozproszonej w nieruchomej fazie rozpraszającej, pod wpływem pola elektrycznego. Ruch w kierunku anody nazywany jest anaforezą, a w kierunku katody – kataforezą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anaforyczny

1. w utworze literackim, poezji: wykorzystujący anaforę jako środek stylistyczny;
2. zaimek anaforyczny - zaimek używany w celu nawiązania do zdania wcześniejszego, zastępuje powtórne użycie tego samego rzeczownika, zwykle ostatniego rzeczownika z poprzedniego zdania, np. "on" odnoszący się do kociego ogona w zdaniach: "Kot miał sterczący ogon. Był on rudy."

#### Źródła:

SJP.pl

# Anafrodyzja

brak chęci współżycia seksualnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Anafrodyzjak

środek obniżający pobudliwość i sprawność seksualną

Anafrodyzjak – substancja zmniejszająca pobudliwość seksualną. Anafrodyzjaki podaje się, między innymi, osobom popełniającym przestępstwa seksualne. Substancja ta obniża popęd płciowy lub nawet powoduje uwolnienie się od presji potrzeby seksualnej.

Nie istnieją anafrodyzjaki, które tłumiłyby libido bez powodowania istotniejszych skutków ubocznych w organizmie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anagen

aktywna faza wzrostu włosa

#### Źródła:

SJP.pl

# Anageneza

stopniowy rozwój ewolucyjny organizmów powodujący przekształcenie się jednego gatunku w inny; ewolucja filetyczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. ewolucyjny proces przekształcania się jednego gatunku w inny bez rozgałęzienia drzewa rodowego, czyli bez powstawania nowych, bocznych linii ewolucyjnych

Anageneza, transformacja filetyczna – ewolucyjna zmiana cech całej populacji danego gatunku doprowadzająca do tak istotnej różnicy w porównaniu z populacją wyjściową (początkową), że nowa populacja może być uznana za nowy gatunek biologiczny, a populacja początkowa – za gatunek wymarły. W transformacji anagenetycznej nie powstaje żadna grupa siostrzana dla nowego gatunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anagenowy

→ anagen

Patrz:anagen

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaglif

1. gra świateł i cieni dająca wrażenie reliefu;
2. dwa wydrukowane obrazy jednego przedmiotu, dające wrażenie widzenia stereoskopowego przy oglądaniu przez odpowiednie okulary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;

(1.2) szt. ryta, kuta lub odlewana płaskorzeźba, stanowiąca zwykle dekorację naczyń

(1.3) gra świateł i cieni dająca wrażenie reliefu

Anaglif – jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-cyjanowych (turkusowych), okularów. Sporządzenie anaglifów polega na nałożeniu na siebie dwóch zdjęć, wykonanych z lekkim poziomym przesunięciem, odpowiadającym obrazom dla lewego i prawego oka. Zdjęcia takie można uzyskać używając szyny nakładanej na statyw lub specjalnych aparatów fotograficznych o dwóch obiektywach. Do połączenia dwóch zdjęć stosuje się specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Anaglify rysunków wykorzystywane są przy geometrii przestrzennej. Do zalet tego typu grafiki należy łatwa technika jej wykonania i niska cena okularów filtrujących. Wadami są zaś przebarwienia występujące przy oglądaniu (spowodowane przez kolorowe szkiełka) i nieodwzorowanie przestrzennych szczegółów – obiekty na anaglifach wprawdzie są posegregowane na plany, ale często sprawiają wrażenie jakby były wycięte z kartonu i ustawione w przestrzeni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anaglificzny

dotyczący anaglifu

#### Źródła:

SJP.pl

# Anagnoryzm

zabieg kompozycyjny, scena nagłego rozpoznania przez bohatera w nieznanej osobie kogoś bliskiego, stosowany w utworach literackich, np. Odyseja, Oresteja, Skąpiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anagogiczny

podnoszący na duchu, wzniosły

przymiotnik

(1.1) teol. chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anagram

wyraz (wyrażenie, zdanie) utworzony przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu (wyrażenia, zdania); anagramat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

Anagram – nazwa wywodząca się od słów greckich: ana- (nad) oraz grámma (litera), oznacza wyraz, wyrażenie lub całe zdanie powstałe przez przestawienie liter bądź sylab innego wyrazu lub zdania, wykorzystujące wszystkie litery (głoski bądź sylaby) materiału wyjściowego. W czasopismach szaradziarskich pojawiają się zadania polegające na odgadnięciu wykreskowanego anagramu na podstawie wierszowanego komentarza, a także anagramy rysunkowe polegające na ułożeniu hasła z wszystkich liter właściwego określenia rysunku. Formami spokrewnionymi z anagramem są stenoanagram, egzoanagram i endoanagram.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anagramat

dawniej: wyraz (wyrażenie, zdanie) utworzony przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu (wyrażenia, zdania); anagram

#### Źródła:

SJP.pl

# Anagramator

program do wyszukiwania wyrazów z podanego zestawu liter

#### Źródła:

SJP.pl

# Anagramatyczny

związany z anagramatem (anagramem), polegający na przestawieniu liter (np. odczytane w sposób anagramatyczny); anagramowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Anagramować

przestawić, przestawiać litery lub sylaby w wyrazie w taki sposób, by powstał nowy wyraz

#### Źródła:

SJP.pl

# Anagramowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. przestawianie liter w wyrazie w celu utworzenia nowego słowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Anagramówka

rzadko, potocznie: zagadka oparta na anagramie, polegająca na przestawieniu liter lub sylab wyrazów, wyrażeń, zdań

Anagramówka – rodzaj diagramowego zadania szaradziarskiego polegającego na wpisywaniu do diagramu wyrazów będących anagramami zdefiniowanych lub podanych wyrazów lub zwrotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anagramowy

związany z anagramem, polegający na przestawieniu liter (np. odczytane w sposób anagramowy, rebus anagramowy); anagramatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaheim

[czytaj: Anahajm] miasto w USA

Anaheim – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia. Miasto zostało założone w 1857 przez imigrantów niemieckich. Prawa miejskie otrzymało w 1915 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anahit

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mit. ormiańska bogini płodności, uzdrawiania, mądrości i wody, we wcześniejszych mitach również bogini wojny

#### Źródła:

Wiktionary

# Anahita

Anahita (آناهیتا, awest. Aredwi Sura Anahita "Wilgotna Jaśniejąca Nietykalna", npers. Nahid) – w dawnej religii irańskiej bogini, później jazata, słodkiej wody i płodności oraz porządku społecznego, zwana też Naną (Piastunką). Imię Anahita wzięła od mitycznej rzeki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Anaklet

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Anaklet (łac. Anacleto, także Ankletus, Anankletus, Kletus; ur. w I wieku zm. ok. 91 w Rzymie) – męczennik i święty Kościoła katolickiego, 3. papież w okresie od ok. 79 do 91 roku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anakolut

niepoprawna konstrukcja składniowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zdanie niepoprawne pod względem składniowym

Anakolut (gr. ἀνακόλουθον anakólouthon „pozbawiony związku, nielogiczny” od ἀν- an- „bez” i ἀκόλουθος akólouthos „następujący”) – błąd składniowy zniekształcający budowę zdania w taki sposób, że zanika związek logiczny między jego członami. Inaczej mówiąc, jest to wypowiedź zorganizowana składniowo tak, że jej poszczególne człony kłócą się z porządkiem logicznym zdania i są niepoprawne pod względem gramatycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anakolutowy

przymiotnik od: anakolut

#### Źródła:

SJP.pl

# Anakolutyczny

→ anakolut

Patrz:anakolut

#### Źródła:

SJP.pl

# Anakonda

wąż z rodziny dusicieli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

(1.2) uczn. penis

Eunectes (także jako Anakonda) – rodzaj węży z podrodziny boa (Boinae) w rodzinie dusicielowatych (Boidae), zamieszkujących bagna, mokradła i rzeki w gęstych lasach tropikalnych Ameryki Południowej. Węże ziemnowodne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anakondowy

przymiotnik od: anakonda

przymiotnik

(1.1) związany z anakondą, dotyczący anakondy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anakondzi

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z anakondą, dotyczący anakondy

#### Źródła:

Wiktionary

# Anakreont

Anakreont (ok. 570-ok. 485 p.n.e.), poeta grecki

Anakreont z Teos, stgr. Ἀνακρέων Anakreon, łac. Anacreon (ur. ok. 570 p.n.e., zm. ok. 485 p.n.e.) – grecki poeta liryczny pochodzący z jońskiego miasta Teos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anakreontowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anakreonta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anakreontyczny

→ anakreontyk

Patrz:anakreontyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Anakreontyk

utwór poetycki, nawiązujący do formy stworzonej przez Anakreonta, sławiący uroki życia, wino, śpiew, biesiadę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;

Anakreontyk – wierszowany utwór literacki o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej, sławiący uroki życia, opowiadający o miłości w sposób żartobliwy. Nazwa gatunku pochodzi od greckiego poety Anakreonta z Teos (VI w. p.n.e.), który ukształtował styl i miarę wierszową wiersza anakreontejskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anakruza

w muzyce inaczej przedtakt

Anakruza, przedtakt (gr. ανακρουσις) – nieakcentowana sylaba (jedna lub dwie), która znajduje się przed pierwszą zgłoską akcentowaną w danym wersie sylabotonicznym. Anakruza charakteryzuje się tym, że tych sylab nie wlicza się do danego rachunku stóp metrycznych. Termin anakruza został przyjęty w poezji na początku XIX w. z teorii muzyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaksagoras

Anaksagoras z Kladzomen (ok. 500 p.n.e. - ok. 428 p.n.e.), grecki filozof

Anaksagoras z Kladzomen (stgr. Ἀναξαγόρας; ur. ok. 500 p.n.e., zm. ok. 428 p.n.e.) – grecki filozof.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaksymander

Anaksymander z Miletu (ok. 610-546 p.n.e.) - jeden z pierwszych jońskich filozofów przyrody

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaksymandrowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anaksymandra lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaksymenes

Anaksymenes z Miletu (ok. 585 - 525 p.n.e.), filozof grecki

Anaksymenes z Miletu (gr. Άναξιμένης, ur. ok. 585 p.n.e., zm. ok. 525 p.n.e.) – presokratejski joński filozof przyrody, uczeń Anaksymandra, należący do szkoły milezyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaksymenesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anaksymenesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anal

wulgarnie: penetracja odbytu partnera seksualnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. pot. seksualny stosunek analny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analcym

minerał skałotwórczy, uwodniony glinokrzemian sodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

Analcym – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów (oraz ze względu na wiele cech wspólnych także do grupy skaleniowców). Jest minerałem bardzo pospolitym, jego prawidłowe kryształy należą jednak do rzadkości.

Nazwa pochodzi od gr. analkis = słaby, bezsilny; nawiązuje do słabych możliwości naelektryzowania się tego minerału podczas pocierania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analekta

zbiór fragmentów dzieł lub całych dzieł, przeznaczony do celów dydaktycznych lub naukowych; wypisy

Analekta, analecta (stgr. ἀνάλεκτα, análekta – rzeczy wybrane) – zbiór niewielkich dzieł lub fragmentów większych utworów, jednego lub kilku autorów, opatrzony przypisami źródłowymi, przeznaczony zwykle do celów naukowo-dydaktycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Analemmatyczny

zegar analemmatyczny - zegar słoneczny wskazujący godzinę cieniem rzucanym przez pręt znajdujący się w środku tarczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Analeptyczny

→ analeptyk

Patrz:analeptyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Analeptyk

lek pobudzający krótkotrwale ośrodkowy układ nerwowy i główny ośrodek oddechowy

Analeptyki (gr. analēptikós ‘przywracający siły’), analeptica, środki cucące – leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza ośrodek oddechowy i ośrodek naczynioruchowy (krążeniowy) oraz odruchy, a w większych dawkach również inne obszary. Obecnie są stosowane bardzo rzadko, zazwyczaj w celach pobudzenia oddychania (np. przy zatruciu). Mogą bowiem wywoływać pobudzenie psychoruchowe oraz drgawki. Częściej używa się ich w neurofarmakologii doświadczalnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Analfabeta

1. dorosła osoba nieumiejąca czytać i pisać;
2. przenośnie: osoba niemająca zupełnie wiedzy w danej dziedzinie; ignorant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu

(1.2) przen. pot. pejor. ktoś zupełnie nieznający się na czymś

Analfabetyzm (gr. ἀναλφάβητος nieznający liter) – w rozumieniu popularnym brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nieposiadające takich umiejętności nazywane są „analfabetami”.

Procesem zmniejszającym analfabetyzm poprzez nauczanie analfabetów posługiwania się pismem oraz drukiem jako środkami komunikacji jest alfabetyzacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analfabetka

kobieta nie umiejąca czytać i pisać

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. osoba płci żeńskiej niepotrafiąca pisać i czytać

(1.2) przen. pot. pejor. / eufem. osoba płci żeńskiej zupełnie nieznająca się na czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analfabetyzm

1. brak umiejętności czytania i pisania u dorosłych osób;
2. przenośnie: zupełny brak wiedzy w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. brak umiejętności czytania i / lub pisania;

Analfabetyzm (gr. ἀναλφάβητος nieznający liter) – w rozumieniu popularnym brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nieposiadające takich umiejętności nazywane są „analfabetami”.

Procesem zmniejszającym analfabetyzm poprzez nauczanie analfabetów posługiwania się pismem oraz drukiem jako środkami komunikacji jest alfabetyzacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analgan

środek przeciwbólowy, przeciwreumatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Analgetyczny

1. uśmierzający, łagodzący ból, pomocny w leczeniu bólu; przeciwbólowy;
2. niewrażliwy na ból

przymiotnik

(1.1) med. nieczuły na ból

(1.2) med. zmniejszający ból

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analgetyk

lek znieczulający, przeciwbólowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

Analgetyki, leki przeciwbólowe, środki przeciwbólowe – substancje chemiczne powodujące analgezję, czyli zniesienie czucia bólu. Należą do nich związki o różnej budowie oraz sile i mechanizmie działania. Zgodnie z drabiną analgetyczną dzielą się na leki opioidowe oraz nieopioidowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analgezja

zniesienie czucia bólu z zachowaniem innych rodzajów czucia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

Analgezja, znieczulenie – zjawisko zniesienia czucia bólu; również znieczulenie w hipnozie. Dotyczy bólu powstałego wskutek działania czynników fizycznych (na przykład uderzenia) lub chemicznych (na przykład oparzenia kwasem).

W celu zniesienia czucia bólu stosowane są:

1. metody farmakologiczne:
   - niesteroidowe leki przeciwzapalne
   - opioidy
   - trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
   - leki przeciwpadaczkowe
   - leki uspokajające
   - leki przeciwpsychotyczne
   - klonidyna
   - ketamina
   - blokady z użyciem środków znieczulających miejscowo

   #### Źródła:

   SJP.pl
   Wiktionary oraz Wikipedia

# Analit

składnik próbki analitycznej podlegający oznaczaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. składnik próbki, który podlega oznaczaniu

Analit – składnik próbki badanej metodami analizy chemicznej, który podlega wykryciu lub oznaczeniu. Analit może być składnikiem roztworu, mieszaniny gazów albo ciała stałego. Przykładem mogą być odpowiednio jony chlorkowe oznaczane w roztworze soli kuchennej, tlen w powietrzu, czy żelazo w stali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analityczka

1. kobieta bardzo dobrze radząca sobie z analizą różnych problemów;
2. kobieta dokonująca analiz w określonej dziedzinie wiedzy lub nauki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)

(1.2) rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (chemik, naukowiec badający budowę chemiczną substancji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analityczno-Badawczy

związany z analizą i badaniami (np. aparatura analityczno-badawcza)

#### Źródła:

SJP.pl

# Analityczność

→ analityczny

Patrz:analityczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Analityczny

związany z analizą (np. analityczne myślenie, metody analityczne)

przymiotnik

(1.1) związany z analizą

(1.2) dający się rozłożyć na składowefakt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analityk

1. osoba bardzo dobrze radząca sobie z analizą różnych problemów;
2. osoba dokonująca analiz w określonej dziedzinie wiedzy lub nauki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

(1.2) naukowiec lub specjalista badający budowę chemiczną substancji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analityka

nauka o rozbiorze pojęć i myśli

#### Źródła:

SJP.pl

# Analiza

1. operacja myślowa polegająca na dokładnym rozważeniu problemu;
2. odpowiednie zestawienie i opracowanie danych przez porównanie i wyciągnięcie wniosków na temat istoty zjawiska, jego rozwoju w przyszłości itp.; także: dokument, raport itp. z tego opracowania;
3. określanie składu czegoś za pomocą metod laboratoryjnych; także: dokument z opisem takiego badania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

(1.2) określanie składu ilościowego, składników lub struktury badanego związku chemicznego;

Analiza (łac. analysis, od stgr. ἀνάλυσις z ἀνά „w górę” i λύω „rozwiązywać”) – rozkład na składniki (czynniki), zarówno w znaczeniu materialnym, jak i niematerialnym. Wyodrębnienie cech, właściwości, składników badanego przedmiotu lub zjawiska. Przeciwieństwem analizy jest synteza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analizator

osoba analizująca coś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie, które wykonuje analizy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ten, kto coś analizuje, bada, czegoś docieka

Pojęcia:

- Analizator (fizjologia)

Przyrządy:

- Analizator amplitudy
- Analizator widma
- Analizator elektrostatyczny
- Analizator polowy
- Analizator cyklotronowego rezonansu jonów
- Analizator cyklotronowego rezonansu jonów z fourierowską transformacją wyników
- Analizator masy
- Analizator czasowy
- Analizator czasu przelotu
- Analizator gazu alfa-jonizujący
- Analizator pola
- Analizator spalin
- Analizator światła spolaryzowanego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analizatorka

→ analizator

Patrz:analizator

#### Źródła:

SJP.pl

# Analizatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z analizatorem, dotyczący analizatora, właściwy analizatorowi (temu kto analizuje)

#### Źródła:

Wiktionary

# Analizm

osiąganie satysfakcji seksualnej przez stymulację odbytu; seks analny

#### Źródła:

SJP.pl

# Analizować

1. dokonywać operacji myślowej polegającej na dokładnym rozważeniu problemu, wyodrębnieniu pewnych jego cech;
2. odpowiednio zestawiać i opracowywać dane, przez porównywanie i wyciąganie wniosków na temat istoty zjawiska, jego rozwoju w przyszłości itp.;
3. określać skład czegoś za pomocą metod laboratoryjnych

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przeprowadzać proces analizy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|analizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Analno-Pochwowy

związany z odbytem i pochwą (np. wibrator analno-pochwowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Analność

→ analny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co analne

Patrz:analny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analny

związany z odbytem (np. seks analny); odbytowy, odbytniczy

przymiotnik

(1.1) książk. odbytniczy, odbytowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analog

specjalista od maszyn analogowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz lub pojęcie będące odpowiednikiem innego

(1.2) chem. pierwiastek z szeregu pierwiastków o analogicznej budowie elektronowej

(1.3) chem. związek chemiczny o takiej samej budowie ale o zastąpiąnym co najmniej jednym atomie w stosunku do związku wyjściowego;

(1.4) pot. płyta analogowa

- analog – związek chemiczny podobny do innego związku
- analog – potoczne określenie płyty gramofonowej oraz urządzeń opartych na sygnale analogowym
- Analog – polska grupa muzyczna
- FSO Polonez Analog – prototyp polskiego samochodu terenowego
- Analog Science Fiction and Fact – amerykańskie czasopismo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analogat

w logice: część składowa pojęcia analogii

#### Źródła:

SJP.pl

# Analogia

1. podobieństwo, zgodność pod pewnym względem;
2. przedmiot, pojęcie, zjawisko pełniące taką samą funkcję lub podobne do innego; odpowiednik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

Analogia (gr. ἀναλογία – odpowiedniość, podobieństwo) – oznacza orzekanie o pewnych cechach (właściwościach) jednego przedmiotu (rzeczy, osoby, zjawiska, pojęcia itp.) na zasadzie jego podobieństwa do innego przedmiotu (którego odpowiednie cechy są określone i znane) lub równoległości występujących pomiędzy nimi innych cech. Do analogii zwykło się sięgać w filozofii, prawie, teologii, polityce, retoryce, matematyce, fizyce, biologii (np. narządy analogiczne), statystyce itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Analogicznie

przysłówek

(1.1) w sposób analogiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Analogiczność

znaczne podobieństwo dwóch rzeczy, ich właściwości, cech itp.; także: sytuacja, zjawisko, rzecz zbieżne z czymś lub bardzo do czegoś podobne; analogia

#### Źródła:

SJP.pl

# Analogiczny

bardzo podobny do czegoś, mający zbieżne cechy z czymś (np. analogiczne poglądy, analogiczne zachowania); zbieżny, tożsamy, podobny, odpowiedni

przymiotnik

(1.1) podobny do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analogizm

wnioskowanie na podstawie podobieństw

#### Źródła:

SJP.pl

# Analogon

przypadek, przedmiot podobny, zbieżny, odpowiadający innemu; odpowiednik; analog

#### Źródła:

SJP.pl

# Analogowość

1. cecha czegoś wykorzystującego technikę analogową;
2. żartobliwie: cecha kogoś lub czegoś niezdominowanego przez technikę cyfrową

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest analogowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analogowy

działający w oparciu o technikę analogową (służącą wytwarzaniu, przesyłaniu i przetwarzaniu sygnałów ciągłych, a nie "skokowych", jak np. w technice cyfrowej), np. urządzenia analogowe, telefon analogowy

przymiotnik

(1.1) techn. wykorzystujący technikę analogową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Analyton

figura retoryczna polegająca na rozbicie naturalnego toku wypowiedzi i umieszczeniu z dala od siebie wyrazów, które powinny stać blisko siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anamnestyczny

→ anamneza

Patrz:anamneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anamnetyczny

→ anamneza

Patrz:anamneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anamneza

1. wywiad lekarski
2. w filozofii sposób poznania przez przypominanie, niezależny od empirycznego doświadczenia
3. modlitwa mszalna następująca bezpośrednio po Przeistoczeniu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

(1.2) rel. modlitwa, część liturgii eucharystycznej,

(1.3) filoz. sposób poznania przez przypominanie, niezależny od doświadczenia zmysłowego,

- anamneza (medycyna)
- anamneza (filozofia)
- anamneza (liturgia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anamorfa

u grzybów: bezpłciowa postać rozwojowa (morfa)

Anamorfa – bezpłciowa postać rozwojowa (morfa) u grzybów. U wielu grzybów należących do workowców występują dwie postacie rozwojowe; anamorfa rozmnażająca się bezpłciowo i teleomorfa rozmnażająca się płciowo. U podstawczaków zdarza się to bardzo rzadko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anamorficzny

przymiotnik od: anamorfoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anamorfotyczny

→ anamorfoza

Patrz:anamorfoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anamorfoza

1. liniowe zwężenie lub rozszerzenie obrazu w jednym kierunku, stosowane w technice filmu panoramicznego
2. takie odwracalne przekształcenie płaszczyzny, które zamienia dany nomogram w nomogram równoważny zbudowany z samych linii prostych

Anamorfoza (gr. anamórphōsis – przekształcenie) – celowa deformacja obrazu, która może pokazać obraz niezdeformowany poprzez np. odbicie jej w zwierciadle wypukłym, ściśnięcie lub rozciągnięcie obrazu zdeformowanego. Anamorfoza w malarstwie może ukazać oryginał, jeśli na płótno malarskie spojrzy się pod odpowiednim kątem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anamorfozowy

przymiotnik od: anamorfoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Anan

nazwisko

- Anan – miejscowość we Francji
- Anan – miejscowość w Japonii (Prefektura Tokushima)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ananas

1. tropikalna bylina uprawna z rodziny ananasowatych;
2. w przenośni: łobuz, nicpoń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ananas|Mill.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju ananasów (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) kulin. owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) pot. o niegrzecznym dziecku

Ananas (Ananas Mill.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia jeden do ok. 7 gatunków. Rośliny te w stanie naturalnym rosną w Ameryce Południowej. Już w okresie przedkolumbijskim rozpowszechniona w uprawie została beznasienna odmiana ananasa jadalnego o soczystym owocostanie. Nazwa rodzajowa utworzona została od nazwy tych roślin w językach tupi (nana).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ananasarnia

szklarnia służąca do hodowli ananasów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. budynek przeznaczony do hodowli ananasów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ananasek

zdrobnienie od: ananas

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananasik

mały ananas

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananasowate

rodzina roślin jednoliściennych licząca około 2000 gatunków, głównie z wilgotnych lasów Ameryki Południowej i Północnej; bromeliowate, zapylcowate

Bromeliowate, ananasowate, zapylcowate (Bromeliaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Należy tu około 1,7 tys. gatunków skupionych w 55–57 rodzajów. Niemal wszystkie, z jednym tylko wyjątkiem (Pitcairnia feliciana – endemit wyżyny Futa Dżalon w Gwinei w zachodniej Afryce), występują w Ameryce Południowej i Północnej, głównie w strefie tropikalnej. Najdalej na północy bromeliowate sięgają do Wirginii i Teksasu, najdalej na południu rosną w środkowej Argentynie i Chile.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ananasowaty

1. o cechach podobnych do ananasa;
2. o cechach ananasowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający owoc ananasa

(1.2) bot. o cechach roślin z rodziny ananasowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ananasowiec

przedstawiciel rzędu roślin jednoliściennych; bromeliowiec, zapylcowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananasówka

1. odmiana gruszki
2. wódka ananasowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na ananasie

(1.2) ogrod. odmiana gruszy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ananasowo-Cytrynowy

zrobiony z ananasów i cytryn, mający smak zarówno ananasowy, jak i cytrynowy itp. (np. sok ananasowo-cytrynowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananasowo-Kokosowy

zrobiony z ananasów i kokosów, mający smak zarówno ananasowy, jak i kokosowy (np. ciasto ananasowo-kokosowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananasowy

o smaku ananasa

przymiotnik

(1.1) dotyczący ananasów, związany z ananasami

(1.2) przyrządzony z ananasów, z dodatkiem ananasów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ananda

w hinduizmie: stan szczęścia, rozkoszy

- Ananda – stan szczęścia niezależnego od warunków zewnętrznych w hinduizmie
- Ānanda – ulubiony uczeń Buddy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anandamid

organiczny związek chemiczny występujący w organizmach żywych, neuroprzekaźnik wydzielający się podczas snu i relaksu

Anandamid (AEA) – organiczny związek chemiczny z grupy psychoaktywnych kannabinoidów występujący w organizmach żywych. Wchodzi w skład układu endokannabinoidowego. Jest neuroprzekaźnikiem wydzielającym się podczas snu i relaksu. Działa zarówno ośrodkowo jak i obwodowo. Anandamid jest alkaloidem kakaowca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ananiasz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Ananiasz – imię męskie pochodzenia biblijnego. Grecka forma hebrajskiego Hananiah – „Jahwe jest łaskawy”. Jednym z patronów tego imienia jest św. Ananiasz z Damaszku.

Ananiasz imieniny obchodzi 25 stycznia, 1 grudnia i 16 grudnia.

Ananiasz w innych językach:

- rosyjski – Анания, Ананий.
- łaciński – Ananias
- angielski – Annas, Ananias
- francuski – Ananie
- włoski – Anania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ananiaszostwo

Ananiasz z małżonką; Ananiaszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananiaszowie

Ananiasz z małżonką; Ananiaszostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananiaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ananiasza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananim

pseudonim utworzony z liter nazwiska autora

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ananimowy

przymiotnik od: ananim

#### Źródła:

SJP.pl

# Ananiński

kultura ananińska - kultura schyłku epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, przypisywana przodkom ludów ugrofińskich dorzecza Wołgi; stworzyła silny ośrodek metalurgiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anankastyczny

1. związany z wewnętrznym przymusem;
2. zespół anankastyczny - zespół natręctw

#### Źródła:

SJP.pl

# Anankastyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) psych. osoba charakteryzująca się osobowością anankastyczną, mająca bardzo uporządkowane życie i maniakalnie dążąca do perfekcji kosztem relacji z innymi

#### Źródła:

Wiktionary

# Anankazm

natręctwo w postaci przymusu zastanawiania się nad zagadnieniami nonsensownymi; występuje głównie w schizofrenii

Anankazm – rodzaj obsesji polegający na przymusie zastanawiania się nad niemającymi sensu zagadnieniami lub problemami niemożliwymi do rozwiązania. Termin wprowadził do psychiatrii Karl Jaspers.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ananke

przenośnie: przeznaczenie, fatum

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;

(1.2) astr. jeden z księżyców Jowisza;

- Ananke – w mitologii greckiej bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu
- Ananke – księżyc Jowisza
- Ananke – zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anansi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anansi (Pan Pająk) – postać mitologiczna z legend Afryki Zachodniej, bóg trickster – wielki oszust.

Pierwotnie uważany był za stwórcę świata, później – dawcę kultury. Wyczyny Anansiego są tematem ludowych opowiadań, które występują również w Indiach Zachodnich.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anantasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; pozycja leżąca na boku, w której zewnętrzna noga jest uniesiona do góry, a dłoń zewnętrznej ręki chwyta paluch uniesionej stopy

#### Źródła:

Wiktionary

# Anapa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anapa (ros. Анапа) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Około 94 tys. mieszkańców (2021). Jest uzdrowiskiem morskim (wody mineralne, kąpiele błotne). Są tam tereny upraw winnej latorośli.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy i materiałów budowlanych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anapest

wierszowa stopa złożona z trzech sylab: dwóch krótkich i długiej w metryce antycznej, bądź z dwóch nieakcentowanych i akcentowanej w wierszu sylabotonicznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

Anapest (gr. anápaiston – odwrócony; dosł. odbity (daktyl),) w metryce iloczasowej to stopa metryczna składająca się z trzech sylab: dwóch krótkich i jednej długiej.

W wierszach polskich odpowiednikiem anapestu jest sekwencja składająca się z dwóch sylab nieakcentowanych i jednej akcentowanej. W polszczyźnie niemalże nie ma wyrazów będących naturalnymi anapestami (jednym z kilku wyjątków jest arcymistrz), bardzo nieliczne są też zestroje akcentowe o anapestycznym układzie sylab (np. i do dna), więc stopę tę tworzy się dzięki odpowiedniemu łączeniu wyrazów w szyku zdania, jak w pierwszym wersie wiersza Leśmiana Zielona godzina (I):

  Rozechwiały się szumne gałęzi wahadła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anapestyczny

→ anapest

Patrz:anapest

#### Źródła:

SJP.pl

# Anaplazja

stan rozrostu komórek występujący w nowotworach złośliwych

Anaplazja – brak zróżnicowania lub zatrzymanie różnicowania lub proces odróżnicowania się komórek, powstawanie z komórek zróżnicowanych nowych pokoleń komórek o coraz to mniejszym stopniu zróżnicowania albo też zatrzymanie różnicowania (dojrzewania) komórki wraz z zachowaną zdolnością do mnożenia się. Charakterystyczna cecha nowotworów złośliwych. Obecnie uważa się, że w procesie nowotworzenia nie dochodzi do odróżnicowania, a raczej do zablokowania różnicowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anaplazmoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach

Anaplazmoza (łac. anaplasmosis), ludzka anaplazmoza granulocytarna (ang. human granulocytic anaplasmosis, HGA), dawniej określana jako ludzka granulocytarna ehrlichioza (ang. human granulocytic ehrlichiosis, HGE), odkleszczowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Gram-ujemne Anaplasma phagocytophilum.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anapodoton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) brak koordynacji pomiędzy częściami zdania złożonego; odmiana anakolutu

#### Źródła:

Wiktionary

# Anapski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anapą, dotyczący Anapy

#### Źródła:

Wiktionary

# Anapsyd

przedstawiciel podgromady zauropsydów

#### Źródła:

SJP.pl

# Anapsydy

przedstawiciel podgromady zauropsydów

Anapsydy (Anapsida) – podgromada zauropsydów o prymitywnej budowie, siostrzana do kladu Eureptilia, obejmującego diapsydy oraz rodziny Captorhinidae i Protorothyrididae. Ich nazwa nawiązuje do braku otworów skroniowych w czaszce, który uważano za charakterystyczną cechę członków tej grupy; związany z tym swoisty układ mięśni w czaszce ogranicza sprawność ruchów żuchwy. Obecnie wiadomo, że część anapsydów miała otwory skroniowe (m.in. Acleistorhinus czy Candelaria; być może także Mesosaurus, choć obecność otworów skroniowych w jego wypadku jest kwestionowana). Obecność dolnego otworu skroniowego u bazalnych przedstawicieli grupy, takich jak mezozaury czy przedstawiciele Lanthanosuchoidea, sugeruje nawet, że anapsydy mogły wyewoluować z owodniowców mających dolny otwór skroniowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anarch

pogardliwie: anarchista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. środ. polit. anarchista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchia

1. sytuacja, w której władze państwowe utraciły kontrolę nad sytuacją w kraju; bezrząd, bezprawie;
2. potocznie: nieprzestrzeganie lub brak obowiązujących zasad; bezład, samowola, chaos;
3. ustrój polityczno-społeczny bez władz państwowych, w którym nie obowiązują przepisy prawa;
4. środowiskowo: duże A wpisane w okrąg; znak anarchistów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

(1.2) pot. chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

Anarchia (stgr. ἀναρχία – „bez władcy”) – forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy, ani nie obowiązują żadne normy prawne.

W rozumieniu politycznym (w anarchizmie) to taka struktura, w której państwo zostaje zastąpione przez nieprzymusową i niescentralizowaną organizację społeczeństwa (np. federację autonomicznych miejscowości).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchiczność

stan chaosu i nieporządku w państwie; anarchia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchiczny

związany z anarchią, wynikający z anarchii, właściwy anarchii (np. anarchiczne zachowanie, anarchiczny charakter)

przymiotnik

(1.1) związany z anarchią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchista

1. osoba będąca zwolennikiem anarchizmu (ideologii i ruchu);
2. potocznie: zwolennik braku dyscypliny, anarchii w życiu publicznym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik anarchizmu

(1.2) zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchistka

→ anarchista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka anarchizmu

Patrz:anarchista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchistowski

przymiotnik od: anarchista

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchistyczny

związany z anarchizmem, właściwy anarchizmowi (np. anarchistyczna polityka, anarchistyczni działacze)

przymiotnik

(1.1) związany z anarchizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchizacja

doprowadzanie do anarchii

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchizm

1. ideologia i ruch społeczny głoszące zbędność państwa i wszelkich jego organów, uznające nieograniczoną wolność jednostki za wartość nadrzędną, postulujące oparcie życia społecznego na związkach wolnych gmin;
2. potocznie: propagowanie chaosu i braku dyscypliny w życiu publicznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchizować

doprowadzać do zamętu, chaosu, wywoływać anarchię

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. sympatyzowanie z anarchizmem

(1.2) wprowadzanie anarchii, chaosu, zamętu

#### Źródła:

Wiktionary

# Anarcho-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z anarchizmem

#### Źródła:

Wiktionary

# Anarchoindywidualistyczny

→ anarchoindywidualizm, np. pogląd anarchoindywidualistyczny

przymiotnik

(1.1) związany z anarchoindywidualizmem, właściwy anarchoindywidualizmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anarchoindywidualizm

kierunek anarchizmu negujący wszelką władzę państwową, funkcjonowanie instytucji społecznych i prawnych, postulujący niezbędność zachowania w ustroju bezpaństwowym drobnej własności prywatnej równych właścicieli zrzeszonych w wolne gminy; anarchizm indywidualistyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. polit. skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;

Anarchizm indywidualistyczny – nurt polityczny powstały w XIX wieku. Podstawowym postulatem anarchoindywidualizmu jest sprzeciw wobec poddawania nieinwazyjnej jednostki zewnętrznej woli. Do takiej inwazji zaliczali anarchiści indywidualistyczni stosowanie przemocy zaczepnej oraz naruszanie czyjejś słusznie nabytej własności. Nie zawsze jednak agresja była precyzyjnie definiowana, czasem uważano, że ścisła definicja agresji (dokładnie: definicji odróżniającej ją od wolności) nie jest pożądana i proponowano pewien rodzaj definicji niepełnej, otwartej na zmiany następujące wraz z rozwojem społeczeństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchokapitalista

zwolennik ideologii głoszącej, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchokapitalizm

ideologia głosząca, że należy zlikwidować system państwowy i zastąpić go systemem, w którym istnieje wyłącznie własność prywatna i wolny rynek; akap, ankap

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

(1.2) polit. ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)

Anarchokapitalizm (znany również jako „akap” lub „ankap”) – libertariański i indywidualistyczny system polityczny, który opowiada się za eliminacją monopolu usług państwa na rzecz prywatnych agencji ochrony na wolnym rynku. Twórcą tego terminu jest amerykański ekonomista, historyk i teoretyk polityczny Murray Rothbard. W społeczeństwie anarchokapitalistycznym egzekwowanie prawa, sądy i wszystkie inne usługi bezpieczeństwa byłyby zapewniane przez prywatne podmioty gospodarcze, takie jak prywatne agencje ochrony. Pomimo swojej nazwy, anarchokapitalizm przeważnie nie jest uznawany za formę anarchizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchokolektywistyczny

→ anarchokolektywizm, np. pogląd anarchokolektywistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchokolektywizm

kierunek anarchizmu postulujący stworzenie w drodze rewolucji ustroju bezpaństwowego oraz likwidację własności prywatnej i oddanie jej do dyspozycji swobodnie stworzonych kolektywów (wspólnot produkcyjnych); anarchizm kolektywistyczny

Anarchizm kolektywistyczny (anarchokolektywizm) – anarchistyczna doktryna polityczna i ekonomiczna, której twórcą był Michaił Bakunin i która zastąpiła mutualizm Proudhona jako czołowy nurt w dziewiętnastowiecznym ruchu anarchistycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anarchokomunistyczny

→ anarchokomunizm, np. manifest anarchokomunistyczny, doktryna anarchokomunistyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchokomunizm

ideologia głosząca absolutną wolność jednostki, nieuznająca przy tym własności prywatnej, a jedynie wspólną; połączenie anarchizmu z komunizmem; komunizm anarchistyczny

Anarchizm komunistyczny, anarchokomunizm, komunizm wolnościowy – jeden z nurtów anarchizmu i komunizmu; doktryna polityczna zakładająca, że po likwidacji kapitalizmu i państwa ludzie powinni połączyć się w komunistyczne wspólnoty, kooperujące ze sobą na zasadach federacji, równocześnie nie pozbawiające jednostek wolności osobistej i działające na zasadach demokracji bezpośredniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anarchopacyfizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

Chrześcijański anarchizm – ruch w teologii politycznej, który twierdzi, że anarchizm jest nieodłącznym elementem chrześcijaństwa i Ewangelii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anarchosyndykalistyczny

→ anarchosyndykalizm

Patrz:anarchosyndykalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Anarchosyndykalizm

1. ideologia głosząca konieczność tworzenia syndykatów robotniczych związków zawodowych, a negująca potrzebę istnienia państwa robotniczego i rządzącej nim partii komunistycznej; połączenie syndykalizmu i anarchizmu;
2. pogląd przypisywany w Polsce opozycji lat 80. przez władze komunistyczne, głoszący nadrzędność związków zawodowych nad partią komunistyczną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;

Anarchizm syndykalistyczny (anarchosyndykalizm) – doktryna polityczna i ekonomiczna powstała pod koniec XIX w. z inicjatywy Fernanda Pelloutiera i Georges’a Sorela, będąca syntezą anarchizmu, wolnościowego socjalizmu i komunizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anartria

zaburzenie artykulacji wywołane przez porażenie mięśni języka i jamy ustnej

Anartria – zaburzenie mowy polegające na niemożności tworzenia artykułowanych dźwięków. Przy bardzo dużym nasileniu praktycznie uniemożliwia mówienie. Jej przyczyną jest najczęściej uszkodzenie aparatu wykonawczego mowy (mięśnie języka, podniebienia miękkiego, krtani, warg) lub nerwów zaopatrujących te mięśnie (nerwy czaszkowe: nerw błędny, nerw podjęzykowy, nerw twarzowy) bądź też uszkodzeniem jąder powyższych nerwów znajdujących się w OUN.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anastasis

[czytaj: anastas-is] w ikonografii: scena zejścia Jezusa do otchłani, występująca w sztuce bizantyjskiej w II-XIII wieku i europejskiej od X wieku; Anastasis

- anastasis – zmartwychwstanie (rezurekcja)
- Anastasis (motyw w sztuce) – scena zejścia Chrystusa do otchłani
- Anastasis (kościół) – budowla wzniesiona w Jerozolimie przez Konstantyna I
- Anastasis – polski zespół muzyczny
- Anastasis – album grupy Dead Can Dance

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anastatyczny

określenie druku otrzymanego metodą chemiczną bez nowego składu

#### Źródła:

SJP.pl

# Anastatyka

gatunek rośliny rocznej z rodziny kapustowatych (krzyżowych); zmartwychwstanka, róża jerychońska, ręka Maryi

#### Źródła:

SJP.pl

# Anastazja

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Anastazja – żeński odpowiednik imienia Anastazy. Oznacza „zmartwychwstała, wskrzeszona”.

Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Anastazja w 2017 roku zajmowała 41. miejsce w grupie imion żeńskich. W roku 2022 imię Anastazja nosiło w Polsce 22 020 kobiet, co oznacza 128. pozycję na liście najczęściej występujących w kraju imion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anastazy

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Anastazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wskrzeszenie”, „zmartwychwstanie”. Jego żeńskim odpowiednikiem jest Anastazja.

Anastazy imieniny obchodzi 11 stycznia, 22 stycznia, 21 kwietnia, 27 kwietnia, 20 maja, 30 maja, 11 czerwca, 14 czerwca, 17 sierpnia, 21 sierpnia, 16 października, 5 grudnia, 19 grudnia i 21 grudnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anastomoza

Anastomoza (zespolenie, z gr. ἀναστόμωσις) – połączenie (naturalne lub wykonane sztucznie) między dwoma ciągłymi elementami, najczęściej w formie naczyń lub włókien, których komunikacja zostaje zachowana. Pojęcie jest używane najczęściej do określenia relacji zachodzących w naukach medycznych (anatomii i chirurgii), biologii (mykologii czy biologii ewolucyjnej) oraz geografii (geologii i hydrologii).

- anastomoza (medycyna)
- anastomoza (grzyby)
- anastomoza (skały) – niskie kanały na poziomych szczelinach skał

#### Źródła:

Wikipedia

# Anastrofa

powtórzenie wyrazów w szyku odwróconym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)

Anastrofa (gr. ἀναστροφή anastrophḗ „odwrócenie”), epanastrofa (gr. ἐπαναστροφή epanastrophḗ) – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu wyrazów w odwróconym porządku. Np. zamiast „Witam was, lordowie”, „was witam, lordowie”. Często używana przez mistrza Yodę w filmie Gwiezdne wojny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anastygmat

obiektyw nie wykazujący astygmatyzmu, jak również i innych wad optycznych dzięki zastosowaniu odpowiednich soczewek

Anastygmat – obiektyw fotograficzny ze skorygowaną aberracją sferyczną, komą i astygmatyzmem.

Pierwszym obiektywem tego typu był powstały około 1866 r. koncentryczny obiektyw Rossa. Bardziej znanym, jaśniejszym i udanym rozwiązaniem były zaprojektowane w latach 1890–1893, przez Paula Rudolpha z zakładów Zeissa, obiektywy serii początkowo znanej jako Anastigmaty (później przemianowane na Protary). Praktycznie wszystkie współczesne obiektywy fotograficzne są anastygmatami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anastygmatyczny

→ anastygmat

Patrz:anastygmat

#### Źródła:

SJP.pl

# Anastyloza

przywrócenie określonemu zabytkowi lub zespołowi architektonicznemu właściwych mu cech i walorów kompozycyjnych; rekompozycja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anat

bogini w mitologii kananejskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anat.

skrót od: anatomia, anatomiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Anathana|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych

#### Źródła:

Wiktionary

# Anataz

minerał, odmiana dwutlenku tytanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

Anataz (Oktaedryt) – minerał, odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu. Według ustaleń Louisa Nicolasa Vauquelina jego właściwości są analogiczne do rutylu. Pierwszy raz o tym minerale pisano w roku 1738. Nazwa wywodzi się z greckiego słowa anatasis, oznaczającego wydłużenie (rozciągnięcie), co nawiązuje do pokroju minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anateksis

proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej prowadzący do nagromadzenia wtórnej magmy; palingeneza

Anateksis – proces zachodzący w głębi skorupy ziemskiej, polegający na stopniowym upłynnianiu składników dużych kompleksów skał wskutek wzrostu temperatury. Poszczególne składniki skały wytapiane są według kolejności określanej ich temperaturą topnienia. Produkty anateksis mogą zostać w skale macierzystej lub pod wpływem ciśnienia wyciskane są pomiędzy składniki nieupłynnione i gromadzą się w zdolnej do tworzenia intruzji masie wtórnej magmy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anatema

1. klątwa kościelna; ekskomunika;
2. przenośnie: surowa krytyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

(1.2) daw. kośc. osoba, przedmiot lub nauka dotknięta klątwą kościelną

(1.3) przen. nagana, potępienie

Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatidaefobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. lęk przed byciem obserwowanym przez kaczkę

The Far Side – seria jednopanelowych komiksów publikowanych między 1980 a 1995 przez Gary’ego Larsona. Ich surrealistyczny humor opierał się często na niezręczności sytuacji społecznych, niespotykanych zbiegach okoliczności i nieuniknionych wypadkach, absurdalnej antropomorfizacji otoczenia, czy zaskakujących błędach rozumowania. Unikatowy styl łączący delikatny, dziecięcy styl rysowania z ponurymi i groteskowymi tematami zyskał znaczne uznanie wśród krytyków, i stał się inspiracją dla wielu późniejszych prac, w tym internetowych komiksów Doctor Fun oraz The Perry Bible Fellowship.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatman

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatta

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego;

Anatman (skr. nie-ja, w języku pali anatta) – podstawowa doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman (dusza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatocyzm

zasada pobierania odsetek od odsetek; procent składany

Anatocyzm (z gr. ανατοκισμός, trb. anatokismós, procent składany, kapitalizacja odsetek) – naliczanie odsetek od zaległych odsetek.

Prawo rzymskie nazywało je usurae usurarum. Były one zakazane.

W polskim prawie obowiązuje zakaz anatocyzmu. Jego celem jest ochrona dłużnika przed nadmiernymi obciążeniami z tytułu odsetek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anatoksyna

fragmenty bakterii lub całe bakterie, które pozbawiono zdolności chorobotwórczych, mogące stymulować układ odpornościowy organizmu do produkcji przeciwciał

- anatoksyna (toksoid) – toksyna bakteryjna pozbawiona właściwości toksycznych
- anatoksyna – neurotoksyna wytwarzana przez sinice (Cyanobacteria)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anatol

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Anatol, Anatoliusz (gr. ἀνατολικός – pochodzący ze Wschodu; analogiczne pochodzenie ma nazwa Anatolii, krainy w Azji Mniejszej) – męskie imię pochodzenia greckiego.

Żeńskie odpowiedniki tego imienia: Anatolia, Anatola.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatola

imię żeńskie

Anatolia, Anatola – imię żeńskie pochodzenia greckiego, oznaczające "pochodząca ze wschodu, wschodnia".

Męskim odpowiednikiem jest Anatol.

Anatolia i Anatola imieniny obchodzą:

- 9 lipca, jako wspomnienie św. Anatolii, męczennicy oraz towarzyszki św. Wiktorii i św. Audaksa,
- 23 grudnia, jako wspomnienie św. Wiktorii z Sabiny, towarzyszki wymienionej św. Anatolii (obecnie wspominane wspólnie 10 lipca).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anatolek

zdrobnienie od: Anatol (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolia

kraina w Turcji pokrywająca się z półwyspem Azja Mniejsza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

(1.2) rzad. imię|polski|ż.;

Anatolia (tur. Anadolu) – kraina historyczna w Turcji. Obejmuje cały półwysep Azji Mniejszej oraz część terenów na wschód od niego. Jej powierzchnia stanowi w zaokrągleniu 2/3 powierzchni całego państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatolian

rasa psów z grupy molosów wyhodowana w Turcji; anatolijski pies pasterski

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. rasa psów z grupy molosów;

Anatolijski pies pasterski (oryginalna nazwa anadolu çoban köpeği) – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w Anatolii (Turcja) jako pies pasterski do pilnowania owiec. W języku polskim używane są jeszcze nazwy owczarek anatolijski i anatolijski pies pasterski. Nie podlega próbom pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatolij

rosyjskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolijczyk

mieszkaniec Anatolii (krainy w Turcji)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Anatolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatolijka

mieszkanka Anatolii (krainy w Turcji)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Anatolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatolijski

→ Anatolia (kraina w Turcji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatoliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatoli lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolostwo

Anatol z małżonką; Anatolowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolowie

Anatol z małżonką; Anatolostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anatola lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatolski

1. → Anatolia (kraina historyczna w Turcji);
2. alaktaga anatolska - gatunek gryzonia z rodziny skoczkowatych

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z Anatolią, dotyczący Anatolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatom

specjalista w dziedzinie anatomii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

Anatomia (z gr. anatomē „sekcja (zwłok), krajanie” od anatémnein „pociąć”) – dział biologii, nauka zajmująca się badaniem budowy organizmów. Przedmiotem zainteresowania różnych działów anatomii jest badanie położenia, kształtu, składu oraz ewolucji narządów, tkanek i komórek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatomia

1. dział biologii zajmujący się badaniem budowy i kształtu ciała żywych organizmów;
2. budowa ciała organizmów żywych;
3. przenośnie: dokładny opis i analiza czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. budowa organizmów żywych

(1.2) biol. nauka o anatomii (1.1);

(1.3) książk. przen. szczegóły działania lub funkcjonowania czegoś

(1.4) pot. lekcja, zajęcia z anatomii (1.2)

Anatomia (z gr. anatomē „sekcja (zwłok), krajanie” od anatémnein „pociąć”) – dział biologii, nauka zajmująca się badaniem budowy organizmów. Przedmiotem zainteresowania różnych działów anatomii jest badanie położenia, kształtu, składu oraz ewolucji narządów, tkanek i komórek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anatomicznie

przysłówek sposobu

(1.1) zgodnie z anatomią

#### Źródła:

Wiktionary

# Anatomiczno-Morfologiczny

dotyczący anatomii i morfologii (np. cechy anatomiczno-morfologiczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatomiczny

1. związany z anatomią, nauką o budowie organizmów żywych;
2. związany z budową organizmu żywego, nawiązujący do jego budowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anatomią, dotyczący anatomii

przymiotnik jakościowy

(2.1) przystosowany do budowy ciała ludzkiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatomik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. anatom

#### Źródła:

Wiktionary

# Anatomizować

przeprowadzać analizę budowy ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatomopatolog

specjalista, naukowiec zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; patomorfolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista badający patologie w narządach, tkankach i komórkach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatomopatologia

dział anatomii zajmujący się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą; anatomia patologiczna, patomorfologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anatomopatologiczny

przymiotnik od: anatomopatologia; charakterystyczny dla anatomopatologii, działu anatomii zajmującego się badaniem zmian w budowie tkanek i narządów wywołanych chorobą (np. badania anatomopatologiczne), związany z tym działem; patomorfologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anatomią patologiczną, dotyczący anatomii patologicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anatta

zasada buddyjska, zgodnie z którą dusza jest nietrwała i śmiertelna; przeciwstawna zasadzie reinkarnacji; anatman

Anatman (skr. nie-ja, w języku pali anatta) – podstawowa doktryna buddyjska, według której nie istnieje nic takiego jak atman (dusza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anc

skrót od: African National Congress (Afrykański Kongres Narodowy) - centrolewicowa partia polityczna rządząca RPA od 1994 roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Anceps

w metryce antycznej: ostatnia sylaba wersu o nieustalonej postaci iloczasowej

Anceps (z łac. syllaba anceps) – w greckiej i rzymskiej poezji opartej na iloczasie sylaba obojętna dla metrum pod względem długości.

Wyróżnia się dwa typy ancepsów:

  anceps w arsie (inaczej anceps akcentowany, ) – niezależnie od długości sylaby na nią pada akcent wierszowy
  anceps w tezie ( lub ) – sylaba krótka albo długa, na którą nie pada akcent wierszowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ancestralny

bardzo stary, właściwy przodkom

przymiotnik

(1.1) dotyczący przodków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anch

krzyż egipski, talizman powszechny w starożytnym Egipcie; ankh

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. rel. egipski hieroglif symbolizujący życie;

Anch, ankh, krzyż egipski (łac. crux ansata) – w mitologii egipskiej hieroglif oznaczający życie. Anch w starożytnym Egipcie. Był symbolem życia i dlatego miał zapewniać dostatnie oraz wieczne życie. Był znakiem-amuletem ochraniającym zarówno w życiu doczesnym, jak i życiu pozagrobowym. Współcześnie nadaje mu się mistyczne oraz magiczne znaczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anchizaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z podrzędu zauropodomorfów

Anchizaur (Anchisaurus) – roślinożerny zauropodomorf z rodziny anchizaurów (Anchisauridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anchizaury

klad dinozaurów z podrzędu zauropodomorfów

Anchizaury (Anchisauria) – klad dinozaurów z grupy zauropodomorfów. Zdefiniowany przez Petera Galtona i Paula Upchurcha (2004) jako klad obejmujący rodzaje Anchisaurus i Melanorosaurus, ich ostatniego wspólnego przodka oraz wszystkich jego potomków; autorzy zaliczyli do Anchisauria rodzinę Anchisauridae z rodzajami Anchisaurus i Ammosaurus, oraz rodzinę Melanorosauridae z rodzajami Riojasaurus, Melanorosaurus, Camelotia i Lessemsaurus. Inne analizy kladystyczne sugerują, że melanorozaur nie był blisko spokrewniony z innymi rodzajami zaliczonymi przez Galtona i Upchurcha do rodziny Melanorosauridae, być może z wyjątkiem rodzaju Camelotia. Z analiz kladystycznych wynika też, że melanorozaur był bliżej spokrewniony z zauropodami niż z anchizaurem; oznacza to, że zgodnie z definicją filogenetyczną Anchisauria, aby były one taksonem monofiletycznym, muszą obejmować także zauropody. Pierwotnie Yates i Kitching (2003) zaliczyli anchizaura i melanorozaura do zauropodów. Jednak według późniejszej analizy kladystycznej Yatesa (2007) większość zauropodomorfów tradycyjnie zaliczanych do prozauropodów - nie tylko Anchisaurus i Melanorosaurus, ale i takie rodzaje jak Riojasaurus czy Massospondylus - była bliżej spokrewniona z zauropodami niż z plateozaurem; w związku z tym stosowanie definicji filogenetycznej zauropodów zaproponowanej przez Wilsona i Sereno (1998) (tj. klad obejmujący rodzaj Saltasaurus i wszystkie zauropodomorfy bliżej spokrewnione z nim niż z rodzajem Plateosaurus) doprowadziłoby do zaliczenia do zauropodów szeregu rodzajów tradycyjnie wyłączanych z tej grupy. Aby tego uniknąć, Yates zaproponował nową definicję filogenetyczną zauropodów (najszerszy klad obejmujący Saltasaurus loricatus, ale nie obejmujący Melanorosaurus readi), wyłączając tym samym anchizaura i melanorozaura z zauropodów; na określenie kladu obejmującego m.in. anchizaura, melanorozaura i zauropody Yates wykorzystał zaproponowaną przez Galtona i Upchurcha nazwę Anchisauria. Tak definiowane Anchisauria żyły od późnego triasu do późnej kredy; znane ze wszystkich kontynentów włącznie z Antarktydą. Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Upchurcha, Barretta i Galtona (2007) wynika z kolei, że o ile melanorozaur był bliżej spokrewniony z zauropodami niż z plateozaurem, o tyle anchizaur był bliżej spokrewniony z plateozaurem niż z zauropodami; tym samym według autorów do Anchisauria sensu Galton i Upchurch, 2004 należą wszystkie zauropodomorfy poza bazalnymi rodzajami Saturnalia, Thecodontosaurus, Mussaurus i Efraasia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anchizes

mityczny król Dardanos, syn Kapysa i Temiste

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anchois

[czytaj: anszuA lub ąszuA] konserwa z solonych sardeli, zwykle ostro przyprawiona; anchovy, anchovies

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;

Anchois (z hiszp. anchoa, ang. anchovy, wym. pol. ãszuạ) – francuskie określenie przetworów z sardeli europejskiej – niedużej, bardzo tłustej ryby o ostrym zapachu i smaku.

W różnych krajach jest różnie podawana: świeża, surowa, wędzona, suszona i solona, w postaci przetworów: filetów, koreczków lub pasty, często konserwowana z dodatkami. Spożywana bezpośrednio lub dodawana do farszów mięsnych, rybnych, past, oliwek, pizzy i sałatek. W Hiszpanii dodawana do oliwek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anchorage

[czytaj: ANkeridż] miasto w Stanach Zjednoczonych

Anchorage (oficjalnie Municipality of Anchorage) – skonsolidowane miasto-okręg (ang. consolidated city-borough) w Stanach Zjednoczonych położony w stanie Alaska nad Zatoką Cooka (Ocean Spokojny). Obecny status miasto uzyskało w 1975 roku. Miasto zamieszkuje 279 671 osób (2007), czyli ponad 40% wszystkich mieszkańców Alaski. W roku 2023 liczba mieszkańców wzrosła do 286 075 osób, a gęstość zaludnienia do 56,3 osoby/km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anchovy

[czytaj: änczewi] rybka, sardela, zwłaszcza w konserwach, ostro przyprawiona

Anchovy – miasto na Jamajce wchodzące w skład regionu Saint James. Według spisu ludności z 1991 roku miasto zamieszkiwało 3 633 osoby. Według szacowanych danych na rok 2010 w miejscowości mieszka 4 269 osób.

W mieście znajduje się stacja kolejowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anchusina

naturalny barwnik czerwony występujący w korzeniach alkanny i farbownika; alkanina

Alkanina, anchusina – organiczny związek chemiczny, naturalny, czerwony barwnik, otrzymywany z korzeni alkanny barwierskiej (Alkanna tinctoria) oraz farbownika lekarskiego (Anchusa officinalis). Pochodna naftochinonu. Alkaniny używano jako barwnika zaprawowego, natomiast obecnie wykorzystuje się ją w przemyśle kosmetycznym, w mikroskopii oraz w analizie chemicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ancora

[czytaj: ankora] określenie wykonawcze: jeszcze; często występuje w powiązaniu z innymi określeniami

#### Źródła:

SJP.pl

# Ancug

gwarowo: ubranie męskie, garnitur męski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Śląsk Cieszyński. gw-pl|Bukowina. garnitur

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubranie (komplet)

(1.3) uczn. wyjściowe, odświętne ubranie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ancykrys

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sącz. urwis, ktoś uciążliwy

(1.2) sącz. ancykryst

#### Źródła:

Wiktionary

# Ancykryst

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. antychryst, diabeł

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. rel. bezbożnik, niewierzący

#### Źródła:

Wiktionary

# Ancylopod

przedstawiciel podrzędu wymarłych ssaków nieparzystokopytnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Ancylopody

podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych

Ancylopody (Ancylopoda) – podrząd wymarłych ssaków nieparzystokopytnych.

Ancylopody występowały od wczesnego eocenu po plejstocen półkuli północnej, a jeden rodzaj — w miocenie na kontynencie afrykańskim. Odkryto formy ancylopodów, u których zamiast kopyt występowały pazury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ancylostomatoza

pasożytnicza choroba człowieka i zwierząt wywoływana przez nicienie tęgoryjce, objawiająca się m.in. niedokrwistością; ankylostomiaza; anemia górników

Ankylostomatoza (ang. ancylostomiasis) – choroba pasożytnicza układu pokarmowego, która jest wywołana przez nicienie z rodzaju Ancylostoma. Choroba ta występuje głównie w klimacie ciepłym oraz wilgotnym. U człowieka pasożytuje w jelicie cienkim tęgoryjec dwunastniczy, którego larwy znajdują się w ziemi. Ankylostomatoza występuje także u zwierząt. Do zarażenia dochodzi głównie poprzez skórę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ancylostomiaza

choroba wywołana przez tęgoryjca dwunastniczego; ancylostomoza, "choroba górnicza"

#### Źródła:

SJP.pl

# Ancymon

łobuz, urwis, rozrabiaka; ancymonek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) urwis udający niewiniątko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ancymonek

łobuz, urwis, rozrabiaka, ancymon

#### Źródła:

SJP.pl

# And.

skrót od: andante

#### Źródła:

SJP.pl

# Anda

imię żeńskie

Andrzeja, Ondrzeja, Anda – polskie imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Andrzej. Dzisiaj raczej rzadko spotykane (według materiałów Instytutu Języka Polskiego PAN w roku 1998 imię to nosiło 78 mieszkanek Polski). Imię było bardziej popularne w średniowieczu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andabata

gladiator rzymski walczący na ślepo w hełmie zakrywającym oczy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rzymski gladiator walczący w hełmie zakrywającym oczy;

Andabata (andabates) (od gr. ἀναβάτης anabatès) – konny gladiator walczący ślepo w hełmie pozbawionym otworów na oczy.

Ta kategoria gladiatorów popularna była za czasów Cycerona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andaluski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. lub rzad. związany z Andaluzją

#### Źródła:

Wiktionary

# Andaluzja

1. kraina historyczna w Hiszpanii;
2. region autonomiczny w Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina w południowej Hiszpanii

(1.2) geogr. adm. wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii;

Andaluzja (hiszp. Andalucía, z arab. Al-Andalus, pierwotna nazwa nawiązywała do Wandalów) – najludniejsza i druga pod względem powierzchni wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii, obejmuje większą część regionu historycznego o tej samej nazwie oraz pasmo górskie na północy Sierra Morena. Graniczy na północy z Estremadurą i Kastylią-La Manchą, na wschodzie Murcją, a na zachodzie z Portugalią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andaluzyjczyk

mieszkaniec Andaluzji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andaluzji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andaluzyjka

mieszkanka Andaluzji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andaluzji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andaluzyjski

→ Andaluzja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego

Patrz:Andaluzja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andaluzyt

minerał, odmiana polimorficzna krzemianu glinu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

Andaluzyt – rzadki minerał należący do grupy krzemianów. Jego nazwa pochodzi od Andaluzji (Hiszpania), gdzie po raz pierwszy minerał ten znaleziono (Delamétherie 1798 r.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andaluzytowy

związany z andaluzytem

#### Źródła:

SJP.pl

# Andaman

część nazw wielu wysp w archipelagu Andamany, m.in. Andaman Środkowy, Mały Andaman

#### Źródła:

SJP.pl

# Andamanin

mieszkaniec Andamanów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Andamanów;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andamanka

mieszkanka Andamanów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. rdzenna mieszkanka wysp Andamanów;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andamański

→ Andamany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andamanami, dotyczący Andamanów

Patrz:Andamany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andamany

archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim;

Andamany – archipelag leżący na Oceanie Indyjskim pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Andamańskim. Wchodzi w skład indyjskiego terytorium związkowego Andamany i Nikobary.

Archipelag, długości 352 km i szerokości do 51 km, składa się z 576 wysp, z których 26 jest zamieszkanych. Od Nikobarów oddziela je Kanał Dziesiątego Stopnia. Andamany zajmują powierzchnię 6408 km² i zamieszkuje je 314 239 mieszkańców (2001). Stolicą i głównym ośrodkiem jest Port Blair.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andante

określenie wykonawcze: umiarkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. umiarkowanie wolno wykonana część utworu, szybsza niż adadżio

(1.2) muz. utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

przymiotnik

(2.1) muz. umiarkowanie wolny

przysłówek

(3.1) muz. umiarkowanie wolno

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andantino

określenie wykonawcze: nieco szybciej niż andante

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. część utworu nieco szybsza niż andante

(1.2) muz. utwór wykonany nieco szybciej niż andante

przymiotnik

(2.1) muz. nieco szybszy niż andante

przysłówek

(3.1) muz. nieco szybciej niż andante

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andegawen

członek dynastii wywodzącej się od hrabiów i książąt andegaweńskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. monarcha wywodzący się z dynastii andegaweńskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andegaweńczyk

mieszkaniec Andegawenii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andegawenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andegaweni

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegawenowie

Andegawenowie (fr. d’Anjou) – nazwą tą określa się kilka rodów rządzących w Hrabstwie Andegawenii (fr. Anjou), krainie w zachodniej Francji. Pierwsi Andegawenowie byli hrabiami Andegawenii od czasów karolińskich, zwie się ich także Ingelgerami od protoplasty rodu – Ingelgera. Druga dynastia andegaweńska była spokrewniona z pierwszą, ale zwana jest także od pewnego momentu Plantagenetami. Pozostałe rody andegaweńskie były młodszymi liniami królewskiego rodu Francji – Kapetyngów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andegawenia

kraina historyczna we Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Andegawenia (fr. Anjou, łac. Andegavia) – kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary.

W okresie rzymskim była zamieszkiwana przez galijskie plemiona Andekawów. W X wieku była hrabstwem francuskim. W 1154 przeszła w posiadanie Plantagenetów. W 1205 została odzyskana dla Francji przez Filipa II Augusta. Od 1360 znajdowała się jako księstwo w rękach dynastii Andegawenów neapolitańskich. W 1487 została ostatecznie włączona do Francji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andegawenka

mieszkanka Andegawenii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andegawenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andegawenowie

dynastia wywodząca się od hrabiów i książąt andegaweńskich; Andegaweni

Andegawenowie (fr. d’Anjou) – nazwą tą określa się kilka rodów rządzących w Hrabstwie Andegawenii (fr. Anjou), krainie w zachodniej Francji. Pierwsi Andegawenowie byli hrabiami Andegawenii od czasów karolińskich, zwie się ich także Ingelgerami od protoplasty rodu – Ingelgera. Druga dynastia andegaweńska była spokrewniona z pierwszą, ale zwana jest także od pewnego momentu Plantagenetami. Pozostałe rody andegaweńskie były młodszymi liniami królewskiego rodu Francji – Kapetyngów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andegaweński

przymiotnik od: Andegawenia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andegawenią, dotyczący Andegawenii

(1.2) związany z Andegawenami (dynastią)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anderlecht

miasto w Belgii

Anderlecht – miasto i gmina w Belgii, jedna z 19 w dwujęzycznym Regionie Stołecznym Brukseli, w Okręgu Stołecznym Brukseli, połączona z resztą Brukseli 5. linią metra.

W miejscowości jest kilka historycznie i architektonicznie wyodrębnionych dzielnic, jedną z najciekawszych jest dzielnica zwana La Roue (Het Rad). Inne dzielnice w mieście: Veeweyde (Veeweide), Cureghem (Kuregem), Scheut, Neerpede. Do miasta należy również wieś Moortebeek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anderman

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anders

nazwisko

- Anders – polski projekt bojowego wozu piechoty
- Anders – polski projekt czołgu podstawowego
- Anna Maria Anders (ur. 1950) – polska polityk i działaczka polonijna. Córka gen. Władysława Andersa
- Günther Anders (1902-1992) – niemiecki filozof
- Henryk Anders (1913-1993) – polski muzykolog
- Irena Renata Anders (1920-2010) – polska artystka, działaczka polonijna. Druga żona gen. Władysława Andersa
- Karol Anders (1893-1971) – dowborczyk, pułkownik kawalerii Wojska Polskiego
- Peter Anders (1908-1954) – niemiecki śpiewak operowy
- Tadeusz Anders (1902-1995) – oficer artylerii w służbie stałej Wojska Polskiego, pułkownik w Polskich Siłach Zbrojnych.
- Thomas Anders (ur. 1963) – niemiecki piosenkarz, kompozytor i producent muzyczny, członek duetu Modern Talking
- Władysław Anders (1892-1970) – generał broni Wojska Polskiego, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych w latach 1944-1945

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andersen

nazwisko

Piąte pod względem popularności duńskie nazwisko:

- Alf Andersen (1906–1975) – norweski skoczek narciarski, mistrz olimpijski
- Arild Andersen (1945–) – norweski muzyk jazzowy
- Astrid Hjertenæs Andersen (1915–1985) – norweska poetka i tłumaczka
- Benny Andersen – pisarz duński
- Brian Andersen (1971–) – duński żużlowiec
- Dorothy Hansine Andersen (1901–1963) – amerykańska pediatra
- Elmer Andersen (1909–2004) – polityk USA
- Flemming Andersen (1968–) – duński rysownik
- Geir Andersen – skoczek narciarski
- Hans Christian Andersen (1805–1875) – baśniopisarz duński
- Hans Niklas Andersen (1980–) – duński żużlowiec
- Henrik Andersen (1965–) – były duński piłkarz
- Jon Andersen (1972–) – amerykański sportowiec
- Lale Andersen, właściwie Liselotte Bunnenberg lub Liese-Lotte Helene Berta Bunnenberg (1905–1972) – niemiecka piosenkarka kabaretowa
- Martin Andersen Nexø, właściwie Martin Andersen (1869–1954) – pisarz duński
- Michael Andersen (1974–) – duński koszykarz
- Ole Krogh Andersen – chemik
- Reidar Andersen – rekordzista wielkiej krokwi
- Stephan Andersen – piłkarz klubu Charlton Athletic
- Trond Andersen (1975–) – piłkarz norweski
- Tryggve Andersen (1866–1920) – pisarz norweski
- Vita Andersen (1944–) – pisarka duńska

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andersenowski

taki jak u Andersena, charakterystyczny dla Andersena

#### Źródła:

SJP.pl

# Anderson

nazwisko

- Anderson – szkocki klan nizinny
- Anderson – polski herb szlachecki z indygenatu

Miejscowości w USA:

- Anderson – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Lauderdale
- Anderson – miasto w stanie Alaska, w okręgu Denali
- Anderson – jednostka osadnicza w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Minnehaha
- Anderson – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Shasta
- Anderson – miasto w stanie Indiana, w hrabstwie Madison
- Anderson – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie McDonald
- Anderson – jednostka osadnicza w stanie New Jersey, w hrabstwie Warren
- Anderson – miasto w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Anderson
- Anderson – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Grimes
- Anderson – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
- Anderson – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Iron

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andersowiec

potocznie: żołnierz Armii Polskiej utworzonej w ZSRR pod dowództwem generała Władysława Andersa

#### Źródła:

SJP.pl

# Andersson

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Benny Andersson – szwedzki kompozytor i aranżer
- Björn Andersson – szwedzki piłkarz
- Björn Andersson – szwedzki żużlowiec
- Christoffer Andersson – szwedzki piłkarz
- Johan Gunnar Andersson – szwedzki geolog, archeolog, sinolog
- Karin Dreijer Andersson – szwedzka wokalistka
- Karl Johan Andersson – szwedzki podróżnik i badacz Afryki
- Li Andersson – fińska polityk
- Magdalena Andersson – szwedzka ekonomistka i polityk
- Sven Andersson – szwedzki piłkarz i trener
- Sven Andersson – szwedzki piłkarz
- Sven Andersson – szwedzki inżynier i kierowca wyścigowy
- Sven Andersson – szwedzki żużlowiec
- Ulf Andersson – szwedzki szachista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andezaur

roślinożerny dinozaur z infrarzędu zauropodów

Andezaur (Andesaurus delgadoi) jaszczur andyjski – roślinożerny, czworonożny zauropod z rodziny andezaurów (Andesauridae), spokrewniony z saltazaurem.

Żył w epoce kredy (ok. 110-95 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ok. 15-18 m, masa 7-10 t. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (w prowincji Neuquén).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andezyn

minerał z grupy plagioklazów, glinokrzemian sodu i wapnia

Andezyn – minerał z gromady krzemianów zaliczany do plagioklazów. Należy do grupy minerałów pospolitych.

Nazwa pochodzi od Andów, gdzie pospolicie występuje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andezyt

drobnoziarnista wulkaniczna skała wylewna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

Andezyt – obojętna skała wulkaniczna lub subwulkaniczna o strukturze porfirowej.

W skład andezytu wchodzą: plagioklazy, biotyt, pirokseny i amfibole. Andezyt ma barwę szarą, brunatną, zieloną lub czarną. Andezyty pienińskie mają barwy białe do jasnoszarych, z czarnymi kryształkami amfiboli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andezytowy

związany z andezytem

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z andezytem, dotyczący andezytu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andiżan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andiżański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andiżanem, dotyczący Andiżanu

#### Źródła:

Wiktionary

# Andoma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w obwodzie wołogodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Onega

#### Źródła:

Wiktionary

# Andomski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andomą, dotyczący Andomy

#### Źródła:

Wiktionary

# Andoniedźwiedź

andoniedźwiedź okularowy - gatunek niedźwiedzia; niedźwiedź andyjski, niedźwiedź okularowy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Tremarctos|Gervais|ref=tak., rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych występujących w Ameryce Południowej;

(1.2) zool. niedźwiedź z rodzaju andoniedźwiedzi (1.1)

Andoniedźwiedź (Tremarctos) – rodzaj ssaków z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andonik

imię męskie

Andronik – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od starogreckiego imienia Andronikos (gr. Ανδρόνικος) wywodzącego się od słów andros (człowiek) i nike (zwycięstwo), które w złożeniu znaczą „zwycięzca”.

Andronik imieniny obchodzi 30 maja i 11 października.

Andronik w innych językach:

- rosyjski — Андроник, Андрон, Ондрон.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andora

państwo w Europie i stolica tegoż państwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

(1.2) geogr. stolica państwa Andora (1.1);

(1.3) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;

Andora, Księstwo Andory (kat. Principat d’Andorra [prinsiˈpat dənˈdorə]), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (kat. Les Valls d’Andorra) – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach, granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andorczyk

mieszkaniec Andory (miasta)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Andory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andorka

mieszkanka Andory (miasta)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Andory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andorski

→ Andora

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Andory (państwa)

(1.2) odnoszący się do Andory (miasta)

Patrz:Andora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andoryt

minerał, siarczek ołowiu, srebra i antymonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

Andoryt – minerał klasy siarczków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andotukan

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Andigena|Gould|ref=tak., ptak z podrodziny tukanów występujący w Ameryce Południowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andowiak

rodzaj gryzoni z rodziny chomikowatych

Andowiak (Thomasomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andradyt

minerał, krzemian wapnia i żelaza, z grupy granatów; jego odmiany barwne to m.in. demantoid (zielona) i melanit (brunatnoczarna)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

Andradyt – minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu. Należy do grupy minerałów stosunkowo rzadkich.

Nazwę nadał mu w 1868 r. James Dwight Dana, na cześć brazylijskiego mineraloga Joségo Bonifáciego de Andrady, który po raz pierwszy opisał ten kamień w 1800 r. Okaz o wartości jubilerskiej został znaleziony po raz pierwszy w 1978 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andragog

osoba zajmująca się andragogiką

Andragog – osoba, która planuje, organizuje i prowadzi działalność dydaktyczno-wychowawczą lub terapeutyczną dorosłych w różnych placówkach i instytucjach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andragogiczny

→ andragogika

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andragogiką, dotyczący andragogiki

Patrz:andragogika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andragogika

pedagogika osób dorosłych; w szerszym znaczeniu: dział pedagogiki zajmujący się młodzieżą pracującą i ludźmi dorosłymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych;

Andragogika (gr. ανηρ, ανδρος – mężczyzna + αγω – prowadzę) – subdyscyplina pedagogiki zajmująca się kształceniem dorosłych. Jest to także nazwa przedmiotu na studiach pedagogicznych, opracowanego przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andraszak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andraszek

roślina z rodziny wilczomleczowatych, pochodząca z krain śródziemnomorskich i z Bliskiego Wschodu

#### Źródła:

SJP.pl

# André

[czytaj: ądRE] francuskie imię męskie

Osoby:

- André – brazylijski piłkarz
- António André – portugalski piłkarz
- Arnim André – niemiecki aktor
- Carole André – francuska aktorka
- Johann André – niemiecki kompozytor i wydawca
- Johann Anton André – niemiecki kompozytor i wydawca
- Louis André – francuski kompozytor
- Maurice André – francuski trębac

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrea

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. w kilku językach;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

Andrea – żeńska forma łacińskiego imienia Andreas, które w języku polskim rozwinęło się w imię Andrzej. Polskim odpowiednikiem tego imienia jest Andrzeja (a także Ondrzeja).

Z greckiego Andréas - męski, taki jak mężczyzna. O ile podstawą męskiego imienia Andrzej jest grecki wyraz "aner", który może być tłumaczony jako "męski", "przynależny mężczyźnie" (ang.: "manly") to tę formę imienia niektóre angielkojęzyczne źródła próbują tłumaczyć jako "żeński", "przynależny kobiecie" (ang.: "womenly"). Jest to "tłumaczenie" niemające wiele wspólnego z rzeczywistością i wynikające raczej ze zbieżności angielskich wyrazów: "man" (człowiek, mężczyzna) z "woman" (kobieta) niż z oryginalnym źródłosłowem tego imienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrearczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andreas

obce imię męskie

Andreas – bohater mikropowieści Ireneusza Iredyńskiego Manipulacja; postać niezwykle ważna dla rozwoju akcji utworu.

Jest to młody Szwajcar polskiego pochodzenia. To jedyna osoba, z którą Stefan Pękała miał możliwość nawiązać bliższy kontakt w Zurychu, posługując się językiem polskim.

Andreas należy do organizacji anarchistyczno-terrorystycznej. Posługując się manipulacją, wplątuje Stefana w kryminalną aferę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrej

obce imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrejczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrespol

wieś w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim

Andrespol – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy Andrespol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrespolanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrespola

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrespolanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrespola

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrespolski

przymiotnik od: Andrespol (wieś w województwie łódzkim)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrespola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrew

[czytaj: endrju] obce imię męskie

Miejscowości w USA:

- Andrew – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Jackson

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Andrew (ang. Andrew County) – w stanie Missouri

Inne:

- angielski odpowiednik imienia Andrzej
- Andrew – singel Julii Marcell

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrić

- Dragan Andrić (ur. 1962) – jugosłowiański piłkarz wodny, dwukrotny mistrz olimpijski
- Ivo Andrić (1892–1975) – jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta, laureat Nagrody Nobla
- Lukša Andrić (ur. 1985) – chorwacki koszykarz
- Nikola Andrić (1867–1942) – chorwacki pisarz, tłumacz i filozof
- Sawa, Dragoslav Andrić (1939–1993) – serbski biskup prawosławny
- Srđan Andrić (ur. 1980) – chorwacki piłkarz
- Vicko Andrić (1793–1866) – chorwacki architekt

#### Źródła:

Wikipedia

# Andriej

obce imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Andriejew

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrij

ukraińskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Andriolli

Michał Elwiro (1836-93), polski rysownik, ilustrator i malarz

- Francesco Andriolli (1794, Brentonico – 1861, Wilno) – polski artysta, malarz, rzeźbiarz włoskiego pochodzenia, ojciec Michała Elwira
- Michał Elwiro Andriolli (1836, Wilno – 1893, Nałęczów) – polski rysownik, ilustrator i malarz, przedstawiciel romantyzmu, syn Francesca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

#### Źródła:

Wiktionary

# Androcentryzm

ocenianie świata z męskiego punktu widzenia, zdominowanie kultury i życia codziennego przez mężczyzn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androdiecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdioecja

#### Źródła:

SJP.pl

# Androdioecja

w biologii: zjawisko występowania u pewnych gatunków roślin osobników z kwiatami męskimi, zawierającymi tylko pręciki, obok osobników z kwiatami obupłciowymi, zawierającymi zarówno pręciki, jak i słupki; androdiecja

#### Źródła:

SJP.pl

# Androfag

człowiek, zwykle członek pierwotnego plemienia, jedzący ludzkie mięso; kanibal, ludożerca, ludojad, antropofag

#### Źródła:

SJP.pl

# Androfobia

chorobliwy lęk przed mężczyznami, wstręt do mężczyzn odczuwany przez kobiety; mizoandryzm, mizoandria, mizandria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

Androfobia – stan anormalnego, irracjonalnego i długotrwałego lęku przed mężczyznami.

Zaburzenie może mieć źródło w traumatycznym wydarzeniu z przeszłości. Może powstać wskutek obserwacji rodzica cierpiącego na androfobię lub za sprawą kilku powiązanych ze sobą czynników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androfobiczny

przymiotnik od: androfobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Androgen

męski hormon płciowy, od którego zależą rozwój i czynności narządów rozrodczych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fizj. hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

- Androgeny – hormony płciowe
- Androgen, androgyn – symbol jedności przeciwieństw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androgeneza

rozwój nowej rośliny z męskiego gametofitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Androgeniczny

→ androgen; androgenny, androgenowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Androgenny

→ androgen; androgeniczny, androgenowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Androgenowy

→ androgen; androgeniczny, androgenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z androgenem, dotyczący androgenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Androginia

androgynia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Androginiczność

→ androginiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest androginiczne; cecha tych, którzy są androginiczni

Patrz:androginiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Androginiczny

posiadający równocześnie cechy męskie i kobiece (np. bóstwa androginiczne); androgyniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Androginizm

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

#### Źródła:

Wikipedia

# Androgyn

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia

#### Źródła:

SJP.pl

# Androgyna

zjawisko dwupłciowości postaci boskich i ludzkich występujące w wielu religiach; hermafrodytyzm, obojnactwo, androginia

#### Źródła:

SJP.pl

# Androgyne

występująca w wielu starożytnych mitologiach postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) seks. osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

(1.2) mit. postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego

Androgyne – postać dwupłciowego bóstwa, protoplasty rodzaju ludzkiego, występująca w wielu starożytnych mitologiach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androgynia

androginia;
1. w biologii:
a) upodobnienie się u ludzi i zwierząt zewnętrznych męskich narządów płciowych do żeńskich; obojnactwo rzekome męskie;
b) występowanie kwiatów męskich i żeńskich na jednej roślinie;
2. dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynizm

Androgynia (z gr. andros „mężczyzna”, gyne „kobieta”) – występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Androgyniczny

posiadający równocześnie cechy męskie i kobiece (np. bóstwa androgyniczne); androginiczny

przymiotnik

(1.1) biol. psych. posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Androgynizm

dwupłciowość (połączenie cech męskich i żeńskich) będąca atrybutem bóstw w wielu religiach i mitologiach; androgynia

Androginia, androgynia – połączenie cech męskich i żeńskich:

- androgynia – w biologii, występowanie u osobników danego gatunku zarówno męskich, jak i żeńskich organów rozrodczych; obupłciowość u roślin, hermafrodytyzm u zwierząt
- androgynia – w medycynie, obojnactwo rzekome męskie
- androgynia – w psychologii, występowanie u danej osoby cech psychicznych charakterystycznych zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn
- androgynia – w kulturze, umyślne zacieranie różnic kulturowych między kobietami a mężczyznami
- androgynia – w filozofii, termin filozoficzny epoki romantyzmu
- androgynia – w religii,– atrybut bogów i postaci mitycznych, u których występuje połączenie przeciwieństw, w tym przeciwstawnych płci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Android

maszyna o ludzkiej postaci, mogąca wykonywać pewne czynności charakterystyczne dla człowieka

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) robot mający postać człowieka;

- android – humanoidalny robot
- Android – system operacyjny na urządzenia mobilne
- Android-x86 – system operacyjny na komputery PC
- Android SDK – pakiet programistyczny
- Android: Netrunner – gra karciana z 2012
- Android – singel TVXQ

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androidalny

1. przypominający człowieka, o wyglądzie przypominającym ludzki, np. robot androidalny;
2. przypominający mężczyznę, o męskich cechach, np. androidalna sylwetka kobiety, androidalny typ otyłości

#### Źródła:

SJP.pl

# Androidka

→ android

Patrz:android

#### Źródła:

SJP.pl

# Androidowy

przymiotnik

(1.1) inform. związany z systemem operacyjnym Android, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Android

#### Źródła:

Wiktionary

# Androkefalizm

przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) szt. przedstawienie postaci zwierzęcej z ludzką głową

Androkefalizm (gr. anḗr, andrós ‘mężczyzna’, ‘człowiek’, kephalḗ ‘głowa’) – przedstawienie postaci zwierzęcej z głową ludzką.

Występował w sztuce starożytnego Egiptu (sfinks), asyryjskiej i perskiej (np. Lamassu), starożytnej Grecji (harpia), Indii i Chin, a także w sztuce koptyjskiej i średniowiecznej Europy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Androlog

specjalista w dziedzinie andrologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz, specjalista andrologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka, specjalistka andrologii

Andrologia – dziedzina urologii, endokrynologii zajmująca się fizjologią, fizjopatologią oraz badaniem, diagnozowaniem i leczeniem męskiego układu płciowego ze schorzeń (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wad patologicznych w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym, operacyjnym, a także psychologicznym. W szczególności andrologia skupia się na zaburzeniach rozrodczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrologia

dział medycyny zajmujący się badaniem budowy męskich narządów płciowych oraz chorób ich dotykających

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

Andrologia – dziedzina urologii, endokrynologii zajmująca się fizjologią, fizjopatologią oraz badaniem, diagnozowaniem i leczeniem męskiego układu płciowego ze schorzeń (np. zapalenia, zaburzenia funkcji, ograniczona płodność, nowotwory), wad patologicznych w aspekcie endokrynologicznym, naczyniowym, operacyjnym, a także psychologicznym. W szczególności andrologia skupia się na zaburzeniach rozrodczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrologiczny

związany z andrologią (np. badanie andrologiczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Andromacha

w mitologii greckiej: córka króla Teb w Troadzie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromacha (gr. Ἀνδρομάχη Andromáchē „mężna w boju”) – w mitologii greckiej córka Eetiona, króla Tebe w Cylicji, żona Hektora. Miała z nim syna Astyanaksa. Po upadku Troi stała się niewolnicą syna Achillesa – Neoptolemosa. Urodziła mu trzech synów: Pergamosa, Pielosa i Molossosa. Wzbudziło to zazdrość żony Neoptolemosa, Hermiony, która zgładziła Molossosa i pozbyła się Andromachy. Historia ta stała się tematem tragedii Eurypidesa Andromacha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andromeda

trująca krzewinka z rodziny wrzosowatych o skórzastych, zimotrwałych liściach, dzbaneczkowatych, bladoróżowych kwiatach i drobnych, różowych owocach; modrzewnica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3);

(1.2) imię|polski|ż.;

(1.3) astr. gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

(1.4) astr. zob. Galaktyka Andromedy, Wielka Mgławica Andromedy, Wielka Mgławica w Andromedzie.

- Andromeda (gr. Andromede) – w mitologii greckiej królewna etiopska, córka Cefeusza
- Andromeda – gwiazdozbiór nieba północnego
- Andromeda (Galaktyka Andromedy) – galaktyka M31
- Andromeda – imię żeńskie
- Andromeda (modrzewnica) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych
- Andromeda – dramat Pierre’a Corneille’a wystawiony w sezonie 1649/1650
- Andromeda – opera włoskiego kompozytora barokowego, Claudia Monteverdiego
- Andromeda – polski jacht żaglowy
- Andromeda – serial telewizyjny science-fiction
- Andromeda – brytyjska grupa muzyczna
- Andromeda – szwedzka grupa muzyczna
- Andromeda – przeglądarka internetowa
- Andromeda – singel Donatana i Edyty Górniak
- Andromeda – singel Elodie
- „Andromeda” – nazwy okrętów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andromedianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sf. przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej pochodzącej z Andromedy

#### Źródła:

Wiktionary

# Andromimeza

występujące u kobiet niezadowolenie z posiadanej płci, upodabnianie się do osoby płci męskiej przez strój, uczesanie, sposób bycia, jednak bez chirurgicznej zmiany narządów płciowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Andronikus

nazwisko

Andronik – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od starogreckiego imienia Andronikos (gr. Ανδρόνικος) wywodzącego się od słów andros (człowiek) i nike (zwycięstwo), które w złożeniu znaczą „zwycięzca”.

Andronik imieniny obchodzi 30 maja i 11 października.

Andronik w innych językach:

- rosyjski — Андроник, Андрон, Ондрон.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andronowski

kultura andronowska - kultura archeologiczna epoki brązu

Andronowski (Syrokomla XV) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Syrokomla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Androny

przestarzale: słowa nieprawdziwe, niewiarygodne albo pozbawione sensu; głupstwa, brednie, banialuki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. brednie; Gloger.;

Androny – w jęz. polskim: brednie, głupstwa, opowieści wyssane z palca, bzdury. Używane także jako idiom: pleść androny – opowiadać głupstwa. Pochodzenie tego rzeczownika nie jest pewne.

W starożytnej Grecji andronitis (także ksenon, ksenones lub oikos) było pomieszczeniem dla mężczyzn, bogato udekorowanym i umeblowanym, gdzie spożywano posiłki i przyjmowano gości. Wchodziło się do niego z dziedzińca, lecz położone było zwykle w izolowanej części domu blisko drzwi wychodzących na ulicę. Pomieszczenie to było przeciwieństwem bardzo prostego pomieszczenia dla kobiet – gynaikonitis, gynaikon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andropauza

okres w życiu mężczyzny wywołany wygasaniem czynności hormonalnej jąder; występuje zwykle między 50 a 60 rokiem życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych

Andropauza (gr. andros „mężczyzna, człowiek”; gr. pausis, łac. pausa „przerwa”) – okres w życiu mężczyzny (najczęściej po 50. roku życia), zapowiadający zbliżające się wejście w okres starości z początkiem wystąpienia szeregu dolegliwości w różnych sferach funkcjonowania jednostki, zarówno somatycznej, psychologicznej, jak i seksualnej o podłożu wielonarządowych zmian w organizmie, w tym zmian hormonalnych, wywołanych starzeniem się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andropauzalny

→ andropauza

Patrz:andropauza

#### Źródła:

SJP.pl

# Androstendion

hormon steroidowy powstający w korze nadnerczy i/lub gonadach; najważniejszy prekursor testosteronu i estronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Androsteron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. męski hormon płciowy

Androsteron, ADT – organiczny związek chemiczny, męski hormon płciowy należący do androgenów. Jest to produkt przemiany testosteronu, o podobnym, lecz słabszym działaniu fizjologicznym.

Androsteron był pierwszym męskim hormonem płciowym wyodrębnionym w stanie czystym i scharakteryzowanym. Dokonał tego w 1931 r. Adolf Butenandt, uzyskując 1,4 mg czystego związku z 200 l moczu mężczyzn.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andruchowycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrucik

zdrobnienie od: andrut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od andrut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrukiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrulewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrus

1. żartobliwie: łobuz, psotnik, urwis; łobuziak, nicpoń, ananas;
2. przestarzale: ulicznik; gawrosz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. dziś gw-pl|Kraków, Warszawa. łobuziak, psotnik, ulicznik

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przybłęda, włóczęga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrusiak

łobuziak, ulicznik, andrus

Osoby o tym nazwisku:

- Iwan Andrusiak – ukraiński poeta, pisarz dziecięcy, krytyk literacki i tłumacz
- Mikołaj Andrusiak – ukraiński i polski historyk, badacz dziejów nowożytnych
- Wasyl Andrusiak – ukraiński dowódca wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrusiewicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Ferdynand Andrusiewicz – polski architekt, oficer
- Kazimierz Andrusiewicz – polski oficer

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrusowaty

mający cechy andrusa

przymiotnik

(1.1) majacy cechy andrusa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrusowski

→ andrus

Patrz:andrus

#### Źródła:

SJP.pl

# Andruszczak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andruszkiewicz

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Mogiła;

- Andruszkiewicz – herb szlachecki

Osoby o nazwisku Andruszkiewicz:

- Adam Andruszkiewicz (ur. 1990) – polski polityk, prezes Młodzieży Wszechpolskiej, poseł na Sejm VIII i IX kadencji
- Ewa Andruszkiewicz (ur. 1977) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
- Piotr Andruszkiewicz (1893-1969) – polski oficer
- Witold Andruszkiewicz (1917-2014) – polski ekonomista, profesor w dziedzinie ekonomiki portów morskich i żeglugi
- Zbigniew Andruszkiewicz (ur. 1959) – polski wioślarz, olimpijczyk z Moskwy
- Zenon Andruszkiewicz (1877-1953) – działacz lewicowy, uczestnik rewolucji lutowej i październikowej i wojny domowej w Rosji, komisarz Armii Czerwonej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andruszko

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andruszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Andruszowo

Andruszowo (ros. Андрусово, Andrusowo) – wieś (ros. деревня, trb. dieriewnia) w zachodniej Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie monastyrszczinskim.

W 1667 w Andruszowie zawarto rozejm andruszowski, kończący wojnę polsko-rosyjską (1654–1667).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andruszówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego;

Andruszówka (ukr. Андрушівка) – miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andruszowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

Andruszowo (ros. Андрусово, Andrusowo) – wieś (ros. деревня, trb. dieriewnia) w zachodniej Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie monastyrszczinskim.

W 1667 w Andruszowie zawarto rozejm andruszowski, kończący wojnę polsko-rosyjską (1654–1667).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andruszowski

rozejm andruszowski - rozejm zawarty 30 stycznia 1667 roku w Andruszowie (obecnie wieś w obwodzie smoleńskim w Federacji Rosyjskiej) pomiędzy Rzeczpospolitą a Rosją na 13 i pół roku

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andruszowem, dotyczący Andruszowa (hist. Andruszów, współcz. Andruszowo)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrut

wafel, delikatne ciasto w formie bardzo cienkiego płata; służy do sporządzania tzw. przekładańców; zwijany w rurki służy do napełniania masą cukierniczą lub bitą śmietaną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. zob. wafel.

(1.2) kulin. wafle przekładane masą, zwykle śmietankową lub kakaową

Wafel – rodzaj pieczywa cukierniczego trwałego, wyrób ciastkarski w postaci cienkiego, łamliwego płata – zależnie od przeznaczenia, w formie blatu, rożka, rurki itp. Andruty są to cienkie wafle o kratkowanej fakturze, wypiekane w specjalnych formach. Oblaty to cienkie, okrągłe wafle z wody, mąki pszennej i oleju, wypiekane w specjalnych formach. W szerszym znaczeniu, definicja wafli obejmuje gofry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrutowy

→ andrut

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andrutem, dotyczący andruta

Patrz:andrut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrychów

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Andrychów (dawniej też Jędr(z)ychów, łac. Andrichovia) – miasto w południowej Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, nad rzeką Wieprzówką, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Andrychów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrychowianin

mieszkaniec Andrychowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrychowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrychowianka

mieszkanka Andrychowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrychowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrychowski

przymiotnik od miasta: Andrychów

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andrychowem, dotyczący Andrychowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrysiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andryszczak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andryszczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andryszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzej

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Andrzej – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego imienia Andréas, którego rdzeń andr- nawiązuje do znaczenia: „człowiek, mężczyzna, taki jak mężczyzna” (inne źródło tłumaczy go jako „dzielny, mężny”). To greckie imię Andréas nosił jeden z apostołów, brat Szymona Piotra. Imię występuje także w Biblii. W języku polskim przybrał formę Andrzej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrzeja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Andrzeja, Ondrzeja, Anda – polskie imię żeńskie pochodzące od imienia męskiego Andrzej. Dzisiaj raczej rzadko spotykane (według materiałów Instytutu Języka Polskiego PAN w roku 1998 imię to nosiło 78 mieszkanek Polski). Imię było bardziej popularne w średniowieczu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrzejak

nazwisko

- Andrzejak – polskie nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrzejczak

nazwisko

- Andrzejczak – polskie nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrzejczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzejczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzejek

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Andrzej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrzejewianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrzejewa

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrzejewianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrzejewa

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrzejewicz

nazwisko

Andrzejewicz (Andrejewicz), polski herb szlachecki, odmiana herbu Giejsz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrzejewo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. miasteczko na Litwie

- Andrzejewo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo
- Andrzejewo – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin
- Andrzejewo – kolonia w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Sidra
- Andrzejewo – wieś w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Szypliszki
- Andrzejewo – miasteczko na Litwie
- Andrzejewo – dawny folwark na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany.
- Andrzejewo – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim
- Andrzejewo – dawna gmina wiejska
- Andrzejewo – dawna gromada z siedzibą w Andrzejewie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrzejewski

→ Andrzejewo

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrzejewa

- Andrzejewski – polskie nazwisko

Patrz:Andrzejewo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrzejki

1. wieczór 29 listopada poprzedzający dzień św. Andrzeja, kiedy tradycyjnie urządza się zabawy;
2. wieczorna zabawa w wigilię św. Andrzeja (29 listopada), połączona z wykonywaniem wróżb

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja

(1.2) etn. ezot. tradycyjna zabawa połączona z wróżbami odbywająca się w wieczór andrzejkowy, w której dawniej brały udział tylko panny;

Andrzejki – wieczór wróżb odprawianych w nocy z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji. Pierwsza polska wzmianka literacka o nim pojawiła się w 1557 roku za sprawą Marcina Bielskiego.

Dzień ten przypada na końcu lub na początku roku liturgicznego. Andrzejki są specjalną okazją do zorganizowania ostatnich hucznych zabaw przed rozpoczynającym się adwentem.

W Szkocji obchodzony 30 listopada dzień świętego Andrzeja jest świętem narodowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrzejkować

potocznie: uczestniczyć w andrzejkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzejkowie

Andrzejek z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzejkowy

dotyczący andrzejek (wieczoru w przeddzień imienin Andrzeja)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z andrzejkami, dotyczący andrzejek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrzejostwo

Andrzej z małżonką; Andrzejowie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. Andrzej z żoną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrzejowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Andrzejowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrzejowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Andrzejowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Andrzejowie

Andrzej z małżonką; Andrzejostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Andrzejówka

wieś w Polsce

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 4 podstawowe

- Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Biłgoraj
- Andrzejówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Mircze
- Andrzejówka – część wsi Gronówek w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Andrzejówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Muszyna
- Andrzejówka – część wsi Łukówiec w woj. mazowieckim, pow. garwolińskim, w gminie Parysów
- Andrzejówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
- Andrzejówka – przysiółek wsi Ciecierze w woj. świętokrzyskim, pow. kieleckim, w gminie Chmielnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andrzejowski

nazwisko

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Andrzejowa

Andrzejowski (Prus I odmiana Andrzejowski, Andrzejewski) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Prus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andrzejowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andrzeja lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Andrzeja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andrzejuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andy

góry w Ameryce Południowej

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. góry w Ameryce Południowej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andyjski

→ Andy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Andami, dotyczący Andów

Patrz:Andy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Andynista

osoba uprawiająca wspinaczkę wysokogórską w Andach

#### Źródła:

SJP.pl

# Andynistka

→ andynista

Patrz:andynista

#### Źródła:

SJP.pl

# Andynizm

uprawianie wspinaczki wysokogórskiej w Andach

#### Źródła:

SJP.pl

# Andżelika

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Angelika – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, w języku łacińskim oznacza „anielica”, „posłanka”.

W ostatnich czasach zapis imienia Angelika bywa spolszczany i występuje w formie Andżelika lub nawet Andrzelika. Ta ostatnia pisownia jest niepoprawna i ma negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andżelina

imię żeńskie

Angelina – forma pochodna imion Aniela, Angela.

W Polsce do lat 20. XX wieku imię Angelina nadano 8 razy. Imię zyskało popularność od lat 80. XX wieku pod wpływem filmu i telewizji. W 1994 zarejestrowano 1581 kobiet o tym imieniu. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4508 kobiet o imieniu Angelina nadanym jako imię pierwsze, 404 zarejestrowane jako Andżelina a także 88 zapisywanych jako Andrzelina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Andzia

zdrobnienie od imienia żeńskiego Anna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Andzia (oryg. Antje, 2001) – polsko-niemiecki serial animowany, emitowany od 3 września 2008 roku w Wieczorynce. Zawiera 26 odcinków. Od 1 lipca 2015 emitowany w paśmie Bajkowa TVS na antenie TVS, a od 6 lipca 2015 także na kanale Stopklatka TV.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Andziak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Andziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Andzi lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anecin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany

Anecin – osiedle w północno-wschodniej części Warszawy, w dzielnicy Białołęka.

Osiedle położone jest na terenie, którego centrum stanowi skrzyżowanie ulicy Modlińskiej i Mehoffera (większa część leży po zachodzie Modlińskiej). Miejski System Informacji nie uwzględnia jednak istnienia tego osiedla i jego teren rozdzielony jest osiami ww. ulic na 4 części i włączony w teren osiedli: Nowodwory, Tarchomin, Dąbrówka Szlachecka i Henryków. Natomiast podział na osiedla (i Rady Osiedli) według Urzędu Dzielnicy Białołęka uwzględnia istnienie tego osiedla jednak identyfikuje pod tą nazwą jedynie tereny Anecina leżące na zachód od ul. Modlińskiej. Na terenie osiedla znajduje się m.in. placówka Domu Opieki Społecznej oraz Sala Królestwa dwóch zborów Świadków Jehowy (Warszawa–Tarchomin i Warszawa–Nowodwory).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aneciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anety lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneczka

zdrobnienie od: Anka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anegdociarka

→ anegdociarz

Patrz:anegdociarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdociarski

mający postać anegdoty, polegający na anegdocie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdociarstwo

skłonność do opowiadania anegdot

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdociarz

1. amator anegdot;
2. człowiek lubiacy opowiadać anegdoty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba umiejąca opowiadać anegdoty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anegdocista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opowiadająca anegdoty

#### Źródła:

Wiktionary

# Anegdota

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

(1.2) liter. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

Anegdota (gr. τὸ ἀνέκδοτоν, to anekdoton „nieopublikowane” od ἀν-, an- „nie-” i ἔκδοτος, ékdotos „opublikowane”, z ἐκ-, ek- „na zewnątrz” i δίδωμι, dídōmi „daję”) – krótka forma literacka, zawierająca prawdziwe lub zmyślone opowiadanie o zdarzeniu z życia znanej postaci, żyjącej albo historycznej, lub z życia określonego środowiska czy grupy społecznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anegdoteczka

zdrobnienie od: anegdotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdotka

zdrobnienie od: anegdota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: anegdota

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anegdoty

1. krótkie, zabawne opowiadanie o wydarzeniu z czyjegoś życia
2. gatunek prozy narracyjnej w literaturze pisanej, a także ustnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdotycznie

przysłówek

(1.1) w sposób anegdotyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Anegdotyczność

→ anegdotyczny

Patrz:anegdotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anegdotyczny

→ anegdota

przymiotnik jakościowy

(1.1) posiadający cechy anegdoty

Patrz:anegdota

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anegdotyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. pojmowanie dzieła od strony anegnotycznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Anejakulacja

Anejakulacja – zaburzenie czynności płciowych polegające na braku wytrysku nasienia u osobników płci męskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Anekdota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. anegdota

#### Źródła:

Wiktionary

# Aneks

1. dodatek, uzupełnienie, załącznik, który stanowi integralną część dzieła lub pisma;
2. wydzielona część pomieszczenia, wnęka lub małe pomieszczenie przylegające do większego; przybudówka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodatek do publikacji

(1.2) przylegające do pomieszczenia lub wydzielone z niego mniejsze pomieszczenie

(1.3) bud. część budynku przylegająca do głównej jego części

- Aneks – załącznik do określonego dokumentu (np. umowy, aktu, pisma) zawierający związane z nim dodatkowe informacje
- Aneks – czasopismo
- Aneks – wydawnictwo książkowe założone 1975 w Londynie
- Zespół Filmowy Aneks

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aneksik

zrobniale: aneks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aneks

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aneksja

przyłączenie siłą przez państwo części lub całości innego państwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

Aneksja (łac. annexio – przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo aktem jednostronnym całości lub części terytorium innego państwa, bez zgody tego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aneksjonistka

→ aneksjonista

Patrz:aneksjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneksjonistyczny

związany z aneksją, wynikający z aneksji (np. polityka aneksjonistyczna, tendencje aneksjonistyczne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aneksjonizm

polityka powiększania swojego państwa przez zagarnianie siłą obcych terytoriów; polityka zaborów

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneksować

dołączać, dołączyć aneks (załącznik, dodatek) do jakiegoś dokumentu

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sporządzanie aneksu do jakiegoś dokumentu

#### Źródła:

Wiktionary

# Aneksowy

→ aneks

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aneksem, dotyczący aneksu

Patrz:aneks

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aneksyjny

zaborczy

przymiotnik

(1.1) polit. związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aneksyna

białko odwracalnie wiążące jony wapniowe oraz fosfolipidy błony plazmatycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Anektować

1. dokonywać (dokonać) aneksji, przyłączać (przyłączyć) siłą obce terytoria do własnego państwa;
2. książkowo: zajmować (zająć) coś, zabierać (zabrać) zwykle bez zgody dotychczasowych użytkowników, np. anektować dom

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) polit. zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

(1.2) książk. zajmować coś, często bez zgody właściciela lub dotychczasowych użytkowników; zagarniać dla siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

(1.2) samowolne zajmowanie czegoś, zwykle pomieszczeń, lokali, budynków

#### Źródła:

Wiktionary

# Anekumena

obszar niezamieszkany na stałe przez człowieka i niewykorzystany gospodarczo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obszar nie zamieszkany na stałe i nie wykorzystywany gospodarczo przez człowieka

Anekumena (z stgr. ἀν- an- „nie, bez” + οἰκουμένη oikoumene „świat zaludniony”) – obszar na kuli ziemskiej trwale i całkowicie niezamieszkany przez człowieka i niewykorzystywany gospodarczo, w przeciwieństwie do ekumeny, czyli terenów stale zamieszkanych i subekumeny – terenów zamieszkanych czasowo.

Do anekumeny można zaliczyć np. obszary pustynne, obszary polarne oraz szczytowe partie wysokich pasm górskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anemia

chorobowy niedobór czerwonych krwinek i hemoglobiny; niedokrwistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. niedokrwistość.;

(1.2) uczn. ktoś powolny

Niedokrwistość, anemia (łac. anaemia) – zaburzenie spowodowane przez:

1. spadek całkowitej liczby czerwonych krwinek (erytropenia) albo
2. spadek poziomu hemoglobiny w porównaniu do normy przyjętej dla danego wieku i płci albo
3. spadek zdolności krwi do przenoszenia tlenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anemiczka

kobieta, dziewczyna chora na anemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemicznie

przysłówek

(1.1) w sposób anemiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Anemiczniej

stopień wyższy od przysłówka: anemicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemiczność

→ anemiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

Patrz:anemiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anemiczny

1. związany z anemią, cierpiący na anemię (np. anemiczne dziecko);
2. przenośnie: słaby i niepozorny (np. W kącie ogrodu rosły anemiczne krzaczki.)

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący anemii, właściwy anemii

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. niemrawy, słaby, działający powoli, niezdecydowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anemik

osoba chora na anemię

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek chorujący na anemię

(1.2) pot. uczn. człowiek słaby fizycznie

(1.3) uczn. ktoś powolny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anemizacja

1. pojawienie się niedokrwistości;
2. zmniejszenie dopływu krwi do tkanki, niedokrwienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemo-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

#### Źródła:

Wiktionary

# Anemochoria

rozprzestrzenianie nasion, roślin i owoców za pomocą wiatru; wiatrosiewność

Anemochoria (wiatrosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania zarodników grzybów oraz zarodników, nasion i owoców u roślin, polegający na roznoszeniu ich przez ruchy powietrza. Wiatrosiewność jest bardzo rozpowszechnionym sposobem rozsiewania, szczególnie wśród roślin rosnących w górach, na stepach, pustyniach, na sawannie i na wyspach. Umożliwia rozprzestrzenianie się grzybów i roślin na duże odległości, nawet setek kilometrów. Odległość na jaką przenoszone są zarodniki i nasiona zależy m.in. od ich ciężaru i stopnia przystosowania do wiatrosiewności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anemogam

kwiat zapylany za pośrednictwem wiatru

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemogamia

zapylanie roślin przez wiatr; wiatropylność

Anemogamia, wiatropylność – zapylenie kwiatów poprzez wiatr przenoszący pyłki. Przykładami roślin zapylanych w ten sposób jest wiele drzew, np. leszczyna, topola, sosny, a także na przykład trawy. U traw pręciki na długich nitkach pręcikowych wystają na zewnątrz kłosa. U wielu roślin wiatropylnych, w tym u większości drzew, kwiaty rozwijają się wcześniej niż liście (proanthia), co zwiększa szanse na zapylenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anemogamiczny

podatny na zapylanie przez wiatr

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemograf

przyrząd do mierzenia kierunku i prędkości wiatru z urządzeniem samopiszącym

Anemograf – elektryczny przyrząd samopiszący służący do ciągłego pomiaru oraz zapisu kierunku i prędkości wiatru.

Jest połączeniem anemometru i samopisu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anemologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. nauka o wiatrach

#### Źródła:

Wiktionary

# Anemometr

1. przyrząd do pomiaru prędkości ruchu gazów i cieczy;
2. przyrząd do pomiaru siły i kierunku wiatru; wiatromierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. meteorol. przyrząd do pomiaru prędkości gazów

Anemometr – przyrząd służący do mierzenia prędkości ruchu gazów i cieczy. Niektóre anemometry wskazują również kierunek ruchu. Anemometr mierzący prędkość wiatru to wiatromierz.

Anemometr, który rejestruje graficznie prędkość lub kierunek wiatru, nazywa się anemografem. Obecnie anemografy są coraz częściej wspierane przez komputerowy zapis danych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anemometria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. pomiar kierunku i prędkości wiatru

#### Źródła:

Wiktionary

# Anemometryczny

→ anemometria

Patrz:anemometria

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemon

roślina zielna o białych lub żółtych kwiatach; zawilec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Anemone|L.|ref=tak., zawilec;

(1.2) bot. roślina z rodzaju anemonów (1.1)

(1.3) pot. kwiat rośliny z rodzaju anemonów (1.1)

(1.4) zool. nazwa systematyczna|Actiniaria|ref=tak., ukwiał;

Zawilec (Anemone L.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Jego klasyfikacja jest problematyczna i w zależności od ujęcia obejmuje ok. 64 gatunki lub ok. 150 gatunków. Niezależnie od ujęcia systematycznego rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony niemal na całym świecie, głównie w strefie klimatu chłodnego i arktycznego półkuli północnej, w strefie międzyzwrotnikowej na obszarach górskich. Rośliny te zasiedlają różne siedliska – lasy, zarośla, łąki górskie i suche murawy. W wąskim ujęciu systematycznym rodzaj ten nie ma przedstawicieli we florze Polski (poza uprawianym zawilcem wieńcowym). W szerszym, tradycyjnym, obejmuje cztery gatunki dziko rosnące w Polsce: zawilec gajowy A. nemorosa, narcyzowy A. narcissiflora, wielkokwiatowy A. sylvestris i żółty A. ranunculoides.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anemonina

trująca substancja występująca w anemonach i jaskrach

Anemonina – organiczny związek chemiczny z grupy laktonów. Została wyizolowana z jaskra ostrego. Występuje w sasance zwyczajnej (Anemone pulsatilla) i innych jaskrowatych. Ma właściwości drażniące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anemonowy

związany z anemonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemoplankton

zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych unoszących się biernie w powietrzu; aeroplankton

Aeroplankton, anemoplankton, plankton powietrzny, plankton eoliczny (gr. aer „powietrze”, planktós „błąkający się”) – ogół organizmów unoszonych ruchami powietrza w atmosferze. Do organizmów takich zaliczane są bakterie, zarodniki grzybów, drobne pajęczaki, owady i inne drobinki organiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anemoskop

przyrząd służący do określania kierunku wiatru, używany w nawigacji; wiatrowskaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. przyrząd wskazujący kierunek wiatru

Wiatrowskaz, anemoskop – proste mechaniczne urządzenie do wskazywania kierunku wiatru:

- w ogródkach meteorologicznych – w postaci masztu lub wysięgnika z metalową chorągiewką ustawioną w pionie;
- na lotniskach i przy obiektach przemysłowych – w postaci pasiastego rękawa długości 1,2-5,0 m założonego na obrotową obręcz na maszcie;
- na budowlach – dekoracyjny element architektoniczny, wykonany z blachy np. w kształcie koguta, chorągiewki, żaglówki lub lecącego ptaka, umieszczony na szczycie hełmu (wieży kościelnej lub ratuszowej) lub dachu budynku jako ruchoma chorągiewka obracająca się na wietrze;
- w przydomowych ogrodach – jako zabawka-samolot z wirującym na wietrze śmigłem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anemoskopowy

przymiotnik od: anemoskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Anemostat

Anemostat – element nawiewny (nawiewnik) lub wywiewny (wywiewnik) do montowania w suficie, jest to zakończenie sieci wentylacyjnej mechanicznej, umożliwiające kształtowanie strugi powietrza nawiewanego w pożądany sposób.

W zależności od kierunku przepływu powietrza rozróżniamy:

- anemostaty nawiewne – doprowadzające świeże powietrze do pomieszczenia,
- anemostaty wywiewne – usuwające powietrze wraz z zanieczyszczeniami (np. zyskami ciepła, wilgoci, nadmiarem CO2).

#### Źródła:

Wikipedia

# Anencefalia

wada wrodzona, polegająca na niewykształceniu się mózgu u płodu; bezmózgowie

Bezmózgowie (łac. anencephalia) – letalna (śmiertelna) wada wrodzona o charakterze malformacji, polegająca na braku lub na szczątkowym rozwoju mózgowia, zwykle przebiegającym łącznie z bezczaszkowiem (acrania) czyli niewykształceniem struktur mózgoczaszki. Należy do tzw. dysrafii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anencefaliczny

przymiotnik od: anencefalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anepigraf

dzieło sztuki bez tytułu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzieło nieposiadające tytułu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anergia

(medycyna)
1. utrata albo znaczne osłabienie zdolności odpornościowej organizmu, który staje się niezdolny do obrony przed czynnikami chorobotwórczymi;
2. w psychiatrii: brak inicjatywy, energii życiowej występujący w depresjach psychicznych, nerwicach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anergiczny

przymiotnik od: anergia

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneroid

czujnik ciśnieniomierza, np. barometru, w postaci puszki próżniowej, odkształcającej się pod wpływem ciśnienia atmosferycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego

Aneroid – barometr metalowy. Przyrząd wykorzystywany do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, zastępujący barometr rtęciowy.

Zasadniczą częścią aneroidów jest hermetycznie zamknięta, lekko pofałdowana, metalowa puszka membranowa (w kształcie walca), w której panuje obniżone ciśnienie (tzw. puszka Vidiego). Ciśnienie atmosferyczne próbując zgnieść metalową puszkę, zbliża do siebie jego podstawy (wykonane z elastycznego materiału). Dlatego obie podstawy są przytrzymywane za pomocą umieszczonej na zewnątrz puszki sprężyny równoważącej ciśnienie atmosferyczne. Odkształcenia sprężyny – spowodowane zmiennością ciśnienia atmosferycznego – są przenoszone za pomocą układu dźwigni mechanicznych na wskazówkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aneroidowy

związany z aneroidem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestetyczka

→ anestetyk; anestezjolożka

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestetyczny

dotyczący anestezji, powodujący anestezję (np. środki anestetyczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestetyk

środek znieczulający

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. med. środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

Anestetyki, środki znieczulające – leki do znieczulenia ogólnego lub miejscowego. Ich działanie polega na odwracalnym hamowaniu przewodnictwa nerwowego, a w przypadku znieczulenia ogólnego także zmniejszaniu aktywności siatkowo-korowej. Stosowane są wziewnie lub dożylnie podczas operacji, w celu zniesienia bólu, świadomości, odruchów, a także wywołania niepamięci.

Dziedzina medycyny zajmująca się anestetykami to anestezjologia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anestetyka

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulenia i reanimacji, opieką nad chorym przed, w trakcie i po operacji; anestezjologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestetysta

specjalista w dziedzinie anestetyki; anestezjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestezja

znieczulenie; utrata czucia w całym ciele lub jego części spowodowana podaniem narkozy lub środków znieczulających

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. znieczulenie

Znieczulenie, anestezja (gr. αν- an- “bez” + αἲσθησις aisthesis “zmysłu”) – zjawisko przerwania przewodzenia impulsów nerwowych aferentnych z komórek receptorowych oraz eferentnych do komórek efektorowych pozwalający na bezpieczne i bezbolesne przeprowadzenie pacjenta przez czas operacji lub innego, potencjalnie bolesnego lub nieprzyjemnego zabiegu medycznego. W przeciwieństwie do analgezji blokuje przewodzenie wszystkich impulsów w obie strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anestezjolog

lekarz specjalizujący się w podawaniu znieczulenia; anestetysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

(1.2) med. pot. lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie

Anestezjolog – lekarz posiadający specjalizację z anestezjologii i intensywnej terapii. Do obowiązków lekarza anestezjologa należą: znieczulanie pacjentów wymagających operacji, leczenie pacjentów oddziału intensywnej terapii, leczenie bólu ostrego i przewlekłego oraz resuscytacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anestezjologia

dział medycyny zajmujący się metodami znieczulania i reanimacji, opieką nad chorym w czasie i po operacji; anestetyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anestezjologiczny

→ anestezjologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z anestezjologią lub anestezjologami

Patrz:anestezjologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anestezjolożka

→ anestezjolog

Patrz:anestezjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestezyjny

1. znieczulający;
2. pozbawiony czucia, znieczulony

#### Źródła:

SJP.pl

# Anestezyna

syntetyczny środek znieczulający o działaniu miejscowym, stosowany tylko zewnętrznie w formie maści, olejków; benzokaina

Benzokaina, anestezyna (łac. Benzocainum, Anaesthesinum) – organiczny związek chemiczny, ester kwasu p-aminobenzoesowego (PABA) i etanolu stosowany jako środek znieczulający o działaniu miejscowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anestrus

brak aktywności płciowej u samic ssaków między okresami rui

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneta

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Aneta, Anetta – forma pochodna imienia Anna, powstała jako przeniesienie francuskiego zdrobnienia tego imienia, Anette, do języka polskiego. Pochodzi z języka hebrajskiego. Imię dotarło do Polski w XIX w., wcześniej używano tylko imienia Anna.

Aneta imieniny obchodzi: 13 czerwca, 16 czerwca, 17 lipca i 26 lipca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anetka

zdrobnienie od: Aneta (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneto

Pico de Aneto; najwyższy szczyt Pirenejów w Hiszpanii (3404 m)

Pico de Aneto lub po prostu Aneto (kat. Pic d’Aneto) – najwyższy szczyt Pirenejów w masywie Maladeta o wysokości 3404 m n.p.m. Znajduje się w Hiszpanii, w prowincji Huesca na północy Aragonii. Ze względu na położenie szczytu jego francuska nazwa – Néthou – wyszła z użycia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anetol

eter nienasycony, biała, krystaliczna substancja o zapachu anyżu, otrzymywana z olejków eterycznych; stosowany do aromatyzowania produktów spożywczych, preparatów kosmetycznych, środków leczniczych i napojów alkoholowych

Anetol, p-metoksypropenylobenzen – organiczny związek chemiczny zbudowany z reszty anizolu podstawionego w pozycji para grupą propylenową; zawiera szkielet styrenu (Ph−CH=CH
2). Występuje naturalnie w niektórych roślinach, otrzymywany z olejków eterycznych anyżu i kopru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anetta

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aneuploid

organizm lub komórka o nieprawidłowej liczbie chromosomów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aneuploidalność

występowanie zmiany liczby chromosomów (brak jednego lub pojawienie się dodatkowego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aneuploidalny

o komórce: mający zmienioną liczbę chromosomów

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneuploidia

brak albo nadmiar jednego lub kilku chromosomów w stosunku do liczby podstawowej dla danego gatunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aneurofyton

przedstawiciel rzędu roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneurofytonowiec

przedstawiciel rzędu roślin z podgromady pranagozalążkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneurofytony

rząd roślin nasiennych z gromady pranagozalążkowych; Aneurophytales

#### Źródła:

SJP.pl

# Aneuryna

tiamina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aneuryzma

chorobowe uwypuklenie ściany tętnicy, mające często postać tętniącego guza wypełnionego krwią lub skrzepliną; anewryzm; tętniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anewryzm

tętniak, miejscowe rozszerzenie tętnicy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przest. zob. tętniak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anfelcja

krasnorost dostarczający agaru, występuje w przybrzeżnej strefie Morza Białego i koło Sachalinu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ahnfeltia|ref=tak., rodzaj krasnorostów rzędu nazwa systematyczna|Gigartinales|ref=tak., mających rozgałęzioną plechaechę przyczepioną do podłoża, występujących na piaszczystym dnie chłodnych mórz północnych; gatunkiem typowym jest anfelcja złożona;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anfinsen

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ang.

skrót od: angielski

skrót

(1.1) = angielski

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ang.-Am.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-amer.

#### Źródła:

SJP.pl

# Ang.-Amer.

skrót od: anglo-amerykański; ang.-am.

#### Źródła:

SJP.pl

# Angara

rzeka w Azji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angara (ros. Ангара) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju. Jej długość wynosi 1779 km, a powierzchnia dorzecza 1040 tys. km². Wypływa z jeziora Bajkał, przepływa przez południową część Wyżyny Środkowosyberyjskiej. W środkowym i dolnym biegu tworzy liczne progi. Angara jest jedyną rzeką, która wypływa z Bajkału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angaria

rekwizycja obcych statków dla celów publicznych - stosowano ją w czasie wojny

Angaria (łac.; gr.: ἀγγαρεία, angareía) była rodzajem systemu pocztowego zaadaptowana przez Rzymian od starożytnych Persów. Według Ksenofonta system perski został ustanowiony przez Cyrusa Wielkiego. Kurierzy konni zostali rozmieszczeni na niektórych etapach wzdłuż głównych dróg imperium, aby przesyłać królewskie depesze nocą i dniem przy każdej pogodzie. System rzymski wziął swoją nazwę od greckiej formy babilońskiego słowa przyjętego w języku perskim na określenie konnych kurierów. W systemie rzymskim zaopatrzenie w konie i ich utrzymanie było obowiązkiem prowincjonalnej ludności. Z wypełnienia takiego obowiązku jedynie cesarz mógł udzielić zwolnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angarsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angarsk (ros. Ангaрск) – miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą, położone w odległości 5150 km na wschód odMoskwy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Angarski

→ Angara (dopływ Jeniseju)

przymiotnik

(1.1) związany z Angarą (rzeką w Rosji)

(1.2) związany z Angarskiem (miastem w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angaż

umowa o pracę; zatrudnienie

Angaż (fr. engager – zobowiązywać się do czegoś) – określenie dla umowy o pracę, zwłaszcza aktorów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angażant

długi mankiet z koronek, modny od połowy XVII wieku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rodzaj mankietu przy kobiecej sukni

Angażanty (fr. engageantes) – dwu- lub trójwarstwowe mankiety, wykonane z muślinu, gazy lub koronki, występujące we francuskiej modzie kobiecej pod koniec XVII i w ciągu XVIII wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angażować

1. zatrudniać kogoś;
2. zajmować kogoś czymś, nakłaniać do czegoś, wciągać go w to;
3. poświęcać na coś czas, siły, pieniądze;
4. angażować się:
a) włączać się w coś, zajmować się czymś z zapałem;
b) zatrudniać się gdzieś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaangażować)

(1.1) włączać do uczestnictwa

(1.2) przyjmować do pracy

(1.3) zajmować czymś, wymuszać uwagę

czasownik zwrotny niedokonany angażować się (dk. zaangażować się)

(2.1) włączać się w coś

(2.2) przyjmować pracę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angażowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|angażować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Angel

[czytaj: Andżel] obce imię męskie

- Angel – imię męskie
- Angel – wodospad
- angel – złota moneta angielska, początkowo (XV w.) o wartości 1/3 funta (6 szylingów i 8 pensów)
- The Angel – dawny pub i hotel w Londynie
- Angel – dzielnica Londynu
- Angel – stacja metra londyńskiego
- Jewgienij Piotrowicz Angel – ukraiński dowódca partyzancki okresu wojny domowej w Rosji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angela

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Aniela

Angela – imię pochodzi od łacińskiego imienia Angel, które powstało od greckiego słowa ángelos "posłaniec". Imię to też zostało przyswojone w postaci Aniela, od niego powstały też imiona Angelika i Angelina. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel). W ostatnich czasach zapis imienia Angela bywa spolszczany i występuje w formie Andżela lub nawet Andrzela (część osób błędnie wywodzi jej źródłosłów od imienia męskiego Andrzej). Ta druga wersja jest niepoprawna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angeliczny

1. pełen duchowego piękna;
2. nawiązujący do aniołów

#### Źródła:

SJP.pl

# Angelika

1. gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, dzięgiel litwor, arcydzięgiel litwor, dzięgiel lekarski;
2. odmiana lutni o siedemnastu strunach

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Angelika – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, w języku łacińskim oznacza „anielica”, „posłanka”.

W ostatnich czasach zapis imienia Angelika bywa spolszczany i występuje w formie Andżelika lub nawet Andrzelika. Ta ostatnia pisownia jest niepoprawna i ma negatywną opinię Rady Języka Polskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angelina

imię żeńskie

Angelina – forma pochodna imion Aniela, Angela.

W Polsce do lat 20. XX wieku imię Angelina nadano 8 razy. Imię zyskało popularność od lat 80. XX wieku pod wpływem filmu i telewizji. W 1994 zarejestrowano 1581 kobiet o tym imieniu. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4508 kobiet o imieniu Angelina nadanym jako imię pierwsze, 404 zarejestrowane jako Andżelina a także 88 zapisywanych jako Andrzelina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Angeliny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Angelizm

1. pragnienie niepokalanej czystości;
2. postawa, która przejawia się w braku akceptacji przykrej rzeczywistości

#### Źródła:

SJP.pl

# Angelolog

specjalista w dziedzinie angelologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angelologia

1. dział teologii obejmujący naukę o aniołach;
2. dział demonologii dotyczący dobrych duchów;
3. ironicznie: pogrążanie się w marzeniach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

(1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

(1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

(1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

Angelologia a. Angeologia (gr. αγγελος angelos – posłaniec, anioł oraz λόγος logos – słowo, nauka).

- w teologii chrześcijańskiej część dogmatyki zajmująca się bytami duchowymi, jakimi są anioły. Za twórcę angelologii uważany jest Pseudo-Dionizy Areopagita.
- w religioznawstwie dział demonologii zajmujący się duchami dobrymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angelologiczny

przymiotnik od: angelologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. teol. związany z angelologią, dotyczący angelologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angelus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

- Angelus – imię męskie
- Angelus – tytuł polskiego filmu z 2001 roku w reżyserii Lecha Majewskiego
- Angelus Silesius – śląski poeta religijny doby baroku
- Angelus de Stargardia – kronikarz i lektor klasztoru w Stargardzie
- Literacka Nagroda Europy Środkowej „Angelus” – nagroda ufundowana przez miasto Wrocław
- Angelus Lubelski – nagroda przyznawana w Lublinie
- Angelus – magazyn religijno-publicystyczny Polsat News
- Anioł Pański
- Angelus – kantata na sopran, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną autorstwa Wojciecha Kilara

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Angeolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. rel. teolog lub religioznawca zajmujący się angeologią

#### Źródła:

Wiktionary

# Angeologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach;

(1.2) rel. w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii

(1.3) rel. ogół wierzeń, także ludowych, dotyczących aniołów i ich wpływu na rzeczywistość

(1.4) żart. rub. bujanie w obłokach

#### Źródła:

Wiktionary

# Angeologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. teol. związany z angeologią, dotyczący angeologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Angers

[czytaj: ążER] miasto we Francji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Angers, dotyczący Angers

#### Źródła:

Wiktionary

# Angielczyk

koń rasy angielskiej; anglik, anglez

#### Źródła:

SJP.pl

# Angielka

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości angielskiej

Bułka paryska (francuska) – rodzaj pieczywa, długa, bułka pszenna o długości około 30 cm, kształtem i wielkością zbliżona do bochenka chleba. W skład produktu tego typu wchodzą: mąka pszenna, mleko i woda, olej, drożdże piekarnicze, niewielkie ilości soli i cukru. Na skalę przemysłową zamiennikiem mleka bywa serwatka w proszku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angielki

1. klacz z rasy koni angielskich pełnej krwi;
2. rodzaj bułki;
3. szklaneczka do wódki;
4. potocznie: partia angielska (rozpoczęcie partii szachów ruchem
1. c4)

#### Źródła:

SJP.pl

# Angielski

związany z Anglią

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

(1.2) stpol. anielski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

(2.2) pot. jeden z przedmiotów szkolnych

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angielsko-Polski

dotyczący Anglii i Polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Angielskojęzyczny

anglojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim

przymiotnik

(1.1) zob. anglojęzyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angielskość

zespół cech charakterystycznych dla Anglii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest angielskie; cecha tych, którzy są angielscy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angielszczyć

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; anglicyzować, anglizować, zangielszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Angielszczyzna

język angielski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język angielski

Język angielski, angielszczyzna (ang. English language /'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich, powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in. Stanach Zjednoczonych, Irlandii, Kanadzie, RPA, Australii i Nowej Zelandii. Pełni funkcję języka oficjalnego bądź półoficjalnego w ponad 60 państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angina

ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła wywołane przez paciorkowca ropnego (Streptococcus pyogenes)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

(1.2) med. bolesność, bolesny ucisk o różnej etiologii i umiejscowieniu

Angina (łac. angina, zapalenie gardła) – w najczęstszym rozumieniu ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła, wywołane przez bakterie paciorkowce β-hemolizujące z grupy A. Jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anginka

1. gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginowiec, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania;
2. zdrobnienie od: angina (choroba)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anginowiec

gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych; anginka, pelargonia pachnąca, ruzyndla, geranium, gerania

#### Źródła:

SJP.pl

# Anginowy

→ angina

przymiotnik

(1.1) med. związany z anginą, spowodowany anginą

Patrz:angina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angio-

przedrostek

(1.1) med. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Angiochirurg

specjalista w dziedzinie angiochirurgii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. zob. chirurg naczyniowy.

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka - specjalistka w zakresie angiochirurgii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angiochirurgia

Chirurgia naczyniowa, angiochirurgia – dział chirurgii zajmujący się zabiegami operacyjnymi naczyń krwionośnych (tętnic i żył) oraz limfatycznych. Zakres tej specjalizacji obejmuje leczenie operacyjne, wewnątrznaczyniowe i zachowawcze układu naczyniowego, w tym: trombektomię, skleroterapię żył, pomostowanie tętnic, udrożnianie tętnic, sympatektomię, angioplastykę, implantację stentów, embolizację naczyń, leczenie trombolityczne, leczenie stopy cukrzycowej, leczenie obrzęku chłonnego, amputacje u chorych z niedokrwieniem kończyn dolnych, wytwarzanie dostępu naczyniowego dla celów hemodializy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Angiochirurgiczny

przymiotnik od: angiochirurgia

#### Źródła:

SJP.pl

# Angioencefalograficzny

przymiotnik od: angioencefalografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiogeneza

tworzenie się naczyń włosowatych w czasie rozwoju embrionalnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu

Angiogeneza (gr. angeion = naczynie + genesis = pochodzenie, powstawanie) – proces tworzenia się naczyń włosowatych.

Zachodzi w rozwoju embrionalnym, może także występować w życiu pozapłodowym (zarówno jako proces fizjologiczny, jak i patologiczny).

Angiogenezę można zaobserwować podczas:

- rozwoju zmiany nowotworowej
- gojenia się rany
- agregacji płytek krwi
- regeneracji endometrium
- regulacji metabolizmu jonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angiograf

urządzenie do badań obrazowych z wykorzystaniem promieni rentgenowskich i kontrastu

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiografia

metoda badania naczyń krwionośnych polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

Angiografia lub arteriografia (gr. angeion – naczynie i graphein – zapisać) jest techniką obrazowania medycznego wykorzystywaną do wizualizacji wnętrza naczyń krwionośnych oraz organów ciała, zwracającą szczególną uwagę na tętnice, żyły oraz komory serca. Standardową metodą przeprowadzania badania angiograficznego jest wstrzyknięcie nieprzepuszczalnego dla promieni rentgenowskich środka kontrastowego, a następnie przeprowadzenia obrazowania przy użyciu technik opartych na promieniowaniu rentgenowskim takich jak fluoroskopia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angiograficzny

→ angiografia

Patrz:angiografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiogram

zdjęcie rentgenowskie układu wieńcowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiokardiograficzny

przymiotnik od: angiokardiografia, np. badanie angiokardiograficzne

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiolog

specjalista w dziedzinie angiologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka angiologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angiologia

dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu naczyniowego: krwionośnego i limfatycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka o naczyniach krwionośnych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angiologiczny

→ angiologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z angiologią

Patrz:angiologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angioneuroza

nerwica polegająca na rozstroju czynności układu współczulnego; neuroza naczyniowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Angioplastyka

zabieg leczniczy mający na celu udrożnienie i poszerzenie naczynia krwionośnego; balonikowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczny zabieg leczniczy polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych;

Angioplastyka – zabieg przezskórny polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby (najczęściej miażdżycy). Wykonuje się angioplastykę tętnic wieńcowych, szyjnych, kończyn, narządów wewnętrznych, czasami również naczyń żylnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angioscyntygrafia

rodzaj diagnostycznego badania obrazowego, polegającego na dożylnym wstrzyknięciu radiofarmaceutyku oraz analizie jego przepływu w określonych obszarach

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiostenoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Angiotensyna

hormon tkankowy występujący w osoczu krwi, powodujący uogólniony skurcz naczyń i podwyższenie ciśnienia krwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. fizj. hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angiotensynogen

białko wydzielane przez wątrobę; hipertensynogen

Angiotensynogen – białko wydzielane przez wątrobę, będące prohormonem angiotensyny. Jego biosynteza odbywa się głównie w hepatocytach (w wątrobie), ale także w adipocytach, mózgu, sercu, ścianach naczyń krwionośnych, nerkach i nadnerczach. Kortykosteroidy, estrogeny oraz hormony tarczycy zwiększają jego produkcję w wątrobie. Każdy z narządów produkujących angiotensynogen ma ponadto własny mechanizm regulujący wydzielanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angiotomia

badanie krwi i naczyń limfatycznych ciała ludzkiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Angiotonina

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Angklung

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;

Angklung – tradycyjny instrument indonezyjski, idiofon bambusowy, używany w obrzędach rytualnych ku czci bogini ryżu i płodności Dewi Sri, związanych z sadzeniem ryżu i żniwami, a także podczas uroczystości związanych z obrzezaniem. Popularny instrument do nauki muzyki w szkołach indonezyjskich.

W 2010 roku angklung został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Angkor

ruiny stolicy państwa Khmerów

Angkor – współczesna nazwa stosowana do państwa Khmerów istniejącego w okresie od 802 do 1432 roku, nazywanego również Imperium Angkoru lub Imperium Khmerskim. Nazwa Angkor pochodzi od sanskryckiego słowa nagara – miasto (nagara>nokor>angkor).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. członek plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglaise

[czytaj: anglEZ] taniec w takcie parzystym, pochodzący z Anglii; muzyka do tego tańca; anglez

#### Źródła:

SJP.pl

# Angledozer

typ spychacza z ukośnie ustawionym pługiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Angler

nizinna mleczna rasa bydła, wyhodowana na półwyspie Angeln w Niemczech

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglez

dawniej: długi surdut; również długi pukiel włosów

Anglez - (ang. anglaise angielczyk) to nazwa tańców w takcie parzystym lub czasem trójdzielnym powstałych około XVII-XIX w., rodzaj kontredansa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglezować

1. unosić się rytmicznie w siodle podczas jazdy kłusem w celu złagodzenia wstrząsów
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglezowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jeźdz. rytmiczne unoszenie się w siodle podczas jazdy kłusem, aby złagodzić wstrząsy

(1.2) sposób krótkiego przycinania koniowi ogona i grzywy

Anglezowanie – rytmiczne unoszenie się jeźdźca z siodła podczas jazdy kłusem na koniu, w takt jego ruchu, w celu zamortyzowania wstrząsów i odciążenia grzbietu końskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglezyt

minerał krystaliczny, siarczan ołowiu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu wzór chemiczny|PbSO4.

Anglezyt – rzadki minerał z grupy siarczanów, barytu. Po raz pierwszy znaleziony w kopalni miedzi na wyspie Anglesey, położonej u wybrzeży Walii, stąd nazwa. Wcześniej był znany jako efekt rozkładu galeny. Przeobraża się w cerusyt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglezytowy

związany z anglezytem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglia

1. część Wielkiej Brytanii;
2. Nowa Anglia, rejon historyczno-geograficzny w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

(1.2) pot. geogr. polit. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglia (ang. England) – część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. W przeszłości była niezależnym królestwem. Ma granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Kraj jest oblewany przez Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie. Od kontynentalnej części Europy oddzielony jest kanałem La Manche i Morzem Północnym. Stolicą Anglii jest Londyn. Panuje w niej król brytyjski Karol III. Populacja kraju to ponad 56 milionów osób (2019), większość z nich mieszka w stolicy i innych aglomeracjach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglicki

dawniej: angielski

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglicyzacja

poddawanie wpływom angielskim, nadawanie czemuś cech typowo angielskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglicyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku angielskim albo z niego przejęte

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

Anglicyzm – element językowy zapożyczony z języka angielskiego lub na nim wzorowany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglicyzować

poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglizować, zangielszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglicyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stosowanie anglicyzmów

(1.2) uleganie wpływom języka i kultury angielskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. członkini plemięemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię;

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglik

1. angielski koń pełnej krwi;
2. w gwarze uczniowskiej: lekcja języka angielskiego;
3. potocznie: samochód z kierownicą po prawej stronie, przystosowany do ruchu lewostronnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna narodowości angielskiej

(1.2) pot. Brytyjczyk

Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglikanie

wyznawca anglikanizmu

Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w okresie reformacji w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm uznawany jest za drogę pośrednią pomiędzy tradycją protestancką a katolicką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglikanin

wyznawca anglikanizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca anglikanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglikanizm

wyznanie chrześcijańskie uznające króla za głowę Kościoła, rozpowszechnione w Anglii; konformizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w okresie reformacji w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm uznawany jest za drogę pośrednią pomiędzy tradycją protestancką a katolicką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglikanka

wyznawczyni anglikanizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyznawczyni anglikanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglikański

związany z anglikanizmem (np. wyznanie anglikańskie, liturgia anglikańska)

przymiotnik

(1.1) rel. związany z anglikanizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglista

znawca anglistyki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. jęz. znawca języka, literatury i kultury angielskiej

(1.2) pot. eduk. nauczyciel języka angielskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglistka

→ anglista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. eduk. jęz. znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

(1.2) eduk. nauczycielka języka angielskiego

Patrz:anglista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglistyczny

→ anglistyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anglistyką, dotyczący anglistyki

Patrz:anglistyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglistyka

nauka o języku angielskim, literaturze angielskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o języku i literaturze angielskiej

(1.2) wydział lub kierunek uniwersytecki obejmujący studia w zakresie anglistyki (1.1)

Filologia angielska (ang. English studies), in. anglistyka (niem. Anglistik, z fr. anglistique) – filologia języka angielskiego; nauka o języku, literaturze i kulturze krajów angielskiego obszaru językowego; kierunek studiów uniwersyteckich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglizować

1. poddawać wpływom angielskim, nadawać cechy angielskie; angielszczyć, anglicyzować, zangielszczać;
2. przycinać ogon i grzywę konia na sposób angielski; anglezować

czasownik

(1.1) nadawanie komuś lub czemuś cech angielskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|anglizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Angloarab

koń wyhodowany z krzyżówki konia angielskiego z koniem czystej krwi arabskiej

Koń angloarabski (Angloarab) – jedna z ras koni gorącokrwistych, pochodząca od konia angielskiego skrzyżowanego z koniem arabskim. W przypadkach idealnych zachowują pozytywne cechy obu ras. Cechuje je gorący temperament i inteligencja. Konie tej rasy odnoszą ogromne sukcesy w sporcie jeździeckim, ale sprawdzają się także w jeździe rekreacyjnej.

Symboliczne oznaczenie rasy: „xxoo” („xx” – pełna krew angielska, „oo” – czysta krew arabska).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglofil

sympatyk tego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofilia

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglofilizm

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilstwo, anglofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglofilka

sympatyczka tego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. miłośniczka albo wielbicielka Anglii, Anglików lub angielskości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofilski

→ anglofilstwo, → anglofilizm

przymiotnik

(1.1) związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

Patrz:anglofilstwo, → anglofilizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofilsko

przysłówek

(1.1) z nastawieniem anglofilskim, w duchu anglofilstwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglofilskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co anglofilskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglofilstwo

sympatia dla wszystkiego, co angielskie; anglofilizm, anglofilia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zamiłowanie i sprzyjanie Anglii, Anglikom lub wszelkim przejawom angielskości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofob

ktoś mający wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofobia

niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć do Anglików i wszystkiego co angielskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofobka

kobieta mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co angielskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglofon

człowiek, którego językiem ojczystym jest angielski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba mówiąca po angielsku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglofonka

→ anglofon

Patrz:anglofon

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglojęzyczny

angielskojęzyczny;
1. posługujący się językiem angielskim;
2. napisany w języku angielskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem angielskim

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem angielskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

(1.3) spisany, stworzony w języku angielskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglokatolicki

→ anglokatolik

Patrz:anglokatolik

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglokatolicyzm

prokatolicki prąd w Kościele anglikańskim

Anglokatolicyzm – prąd wewnątrz Kościoła anglikańskiego, zainicjowany przez L. Andrewsa. Skłania się on ku zmienianiu stosunków z Kościołem katolickim poprzez ponowne przyjęcie:

- pewnych dogmatów;
- nauczania teologicznego;
- określonych, właściwych dla Kościoła katolickiego elementów liturgii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglokatoliczka

→ anglokatolik

Patrz:anglokatolik

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglokatolik

wyznawca anglokatolicyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Angloman

wielbiciel wszystkiego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglomania

przesadna sympatia do wszystkiego, co angielskie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

Anglomania (anglomanie) – objawiająca się w bezgranicznym uwielbieniu wszystkiego co angielskie, zwłaszcza angielskiego ustroju. Była to częsta postawa wśród francuskich les philosophes XVIII wieku. Prym wśród anglomaniaków wiódł Voltaire. Louis de Jaucourt – dobrze znający anglików członek Royal Society był bardziej sceptyczny i nieraz krytykował tą niepatriotyczną postawę.Zjawiskiem tym zajmują się francuscy historycy Claude Bruneteau i Bernard Cottret.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anglomanka

→ angloman

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

Patrz:angloman

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglonubijski

koza anglonubijska - brytyjska rasa kóz domowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglosaksoński

dawniej: anglosaski

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglosas

1. potomek germańskich plemion Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Brytyjczyk lub Amerykanin brytyjskiego pochodzenia;
3. przedstawiciel kultury i tradycji brytyjskiej, przeciwstawianej zwykle kontynentalnej tradycji europejskiej

Anglosasi (łac. Anglosaxones, ang. Anglo-Saxons) – w historiografii plemiona wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie, które (począwszy od V wieku) zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Anglosasami nazywa się także społeczeństwa wywodzące się od tych plemion. Współczesny język angielski pochodzi od języków, którymi te plemiona posługiwały się 1500 lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglosasi

1. germańskie plemiona Anglów, Sasów i Jutów, które w VI wieku podbiły południową część Wielkiej Brytanii;
2. Anglicy i inne narody angielskiego pochodzenia, zwłaszcza Amerykanie

Anglosasi (łac. Anglosaxones, ang. Anglo-Saxons) – w historiografii plemiona wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie, które (począwszy od V wieku) zasiedliły większą część Wysp Brytyjskich. Anglosasami nazywa się także społeczeństwa wywodzące się od tych plemion. Współczesny język angielski pochodzi od języków, którymi te plemiona posługiwały się 1500 lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anglosaska

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów

#### Źródła:

SJP.pl

# Anglosaski

dotyczący Anglosasów, charakterystyczny dla Anglasosasów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. poprzednik nowoczesnego języka angielskiego;

przymiotnik

(2.1) związany z językiem anglosaskim (1.1)

(2.2) związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglosaskość

→ anglosaski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anglosaskie; cecha tych, którzy są anglosascy

Patrz:anglosaski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anglówa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. daw. kopnięcie piłki przednią, zewnętrzną częścią stopy

#### Źródła:

Wiktionary

# Anglowie

Anglowie (łac. Angli) – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię.

Od nich nazwę wzięła Anglia. Po raz pierwszy wspomina o nich Tacyt (II wiek n.e.), mówiąc jako o wyznawcach bogini Nerthus. Według Bedy Czcigodnego pochodzili z prowincji Angeln w Szlezwiku. W wiekach od V do VI zamieszkiwali obszar Nortumbrii, Mercji i wschodnią oraz środkową Anglię.

#### Źródła:

Wikipedia

# Angoba

polewa ze szlachetnej glinki używana w garncarstwie

Angoba (fr. engobe), polewa, pobiałka, engoba – delikatna powłoka z białej lub barwionej glinki nakładana na wyrób przed wypaleniem dla uzyskania powierzchni matowej lub lśniącej.

Uszlachetniona, płynna glinka, którą cienkowarstwowo pokrywa się powierzchnię (czerep) ceramicznego naczynia z gorszego surowca (np. z gliny zanieczyszczonej, gruboziarnistej). Wygładza jego powierzchnię, zmniejsza przesączalność i nadaje jasny koloryt. Zasadniczo nakładane dla ozdoby, angoby najczęściej są żółte, czerwonawe i matowe białe (nazywane pobiałką). Bywają dodatkowo zdobione polichromią lub ryciem (sgraffito), także techniką barbotine lub szkliwione. Angobowanie, znane od czasów przedhistorycznych, występuje we wszystkich kręgach kulturowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angobować

nakładać angobę na powierzchnię wyrobów ceramicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Angobowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. pokrywanie naczynia warstwą angoby

#### Źródła:

Wiktionary

# Angofrazja

wada wysławiania się, polegająca na przerywaniu mowy samogłoskami lub dźwiękami nosowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Angoisse

[czytaj: angłAS] stałe uczucie lęku związane z odpowiedzialnością za własne decyzje

Angoisse – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Dordogne.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 559 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 24 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Angoisse plasuje się na 670. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 421.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angol

lekceważąco o Angliku; Angol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. Anglik

Angol (tytuł oryg. The Limey) – amerykański film kryminalny z 1999 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angola

lekceważąco o Angliku; Angol

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

Angola, Republika Angoli (port. República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angolański

1. → Angola; angolski, angolijski;
2. talapoin angolański - gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów

#### Źródła:

SJP.pl

# Angolczyk

obywatel Angoli; Angolijczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Angoli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angolijczyk

obywatel Angoli; Angolczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Angoli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angolijka

obywatelka Angoli; Angolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Angoli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angolijski

przymiotnik od: Angola; angolski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angolka

lekceważąco: Angielka; Angolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Angoli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angolski

przymiotnik od: Angola; angolijski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angor

wełna ze zwierząt angorskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Angora

wełna ze zwierząt angorskich

- „Angora” – polski tygodnik
- Angora – dawna nazwa Ankary
- Angora – rasa królika
  - Angora – tkanina uzyskiwana z wełny (sierści) królików rasy Angora
- Angora – rasa kota

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angorowy

związany z angorą

#### Źródła:

SJP.pl

# Angorski

1. odnoszący się do angory (rasy zwierząt), zrobiony z sierści tych zwierząt (np. królik angorski, wełna angorska);
2. przymiotnik od: Angora

przymiotnik relacyjny

(1.1) dosł. hist. związany z Angorą, dotyczący Angory (współcz. Ankara)

(1.2) związany z angorą, dotyczący angory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Angoryzm

cecha dziedziczna uzyskiwana przez dobór hodowlany, wyrażająca się wzmożeniem wzrostu owłosienia niektórych zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl

# Angosciamente

[czytaj: angosczamente] określenie wykonawcze: lękliwie, niespokojnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Angostura

gorzka i aromatyczna kora południowo-amerykańskiego drzewa, używana dawniej jako lek przeciwszkorbutowy; dziś stosowana głównie do wyrobu gorzkich wódek o tejże nazwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. gorzka, aromatyczna wódka o ciemnoczerwonej lub pomarańczowej barwie produkowana w Trynidadzie i Tobago, używana również jako dodatek do drinków i przyprawa do potraw;

(1.2) bot. farm. kora z rośliny nazwa systematyczna|Angostura trifoliata|ref=tak. wykorzystywana jako lek przy tropikalnych zaburzeniach żołądkowych i szkorbucie

- Angostura – gatunek wódki z Trynidadu i Tobago
- Angostura – miasto w Meksyku
- Angostura – miasto w Kolumbii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Angria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Niemczech, środkowa część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Ostfalią a Westfalią;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Angrosista

przestarzałe: kupiec zajmujący się handlem hurtowym; hurtownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Angryst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. agrest

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

#### Źródła:

Wiktionary

# Angst

stan umysłu wynikający z braku sensu lub celu życia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. stan umysłu świadomego bezcelowości i bezsensu życia

## Muzyka

- Angst – album muzyczny zespołu Lacrimosa
- Angst – album niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM
- Angst – album Klausa Schulzego

## Kinematografia

- Angst – film z 1983 roku
- Angst – film z 2000 roku
- Angst – anglojęzyczna nazwa filmu La Paura

## Inne

- Angst – rumuńska sieć supermarketów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Angstrem

jednostka długości, 10^(-10) metra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

Angstrem (Å) – jednostka długości równa 10−10 m. Angstrem nie jest w Polsce legalną jednostką miar; nie jest jednostką układu SI.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anguilczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Anguilli

#### Źródła:

Wiktionary

# Anguilka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Anguilli

#### Źródła:

Wiktionary

# Anguilla

terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Anguilla [æŋˈɡwɪlə] – terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim w archipelagu Wysp Nawietrznych (Małe Antyle). Składa się z wysp Anguilla (88 km²), Sombero (5 km²) oraz kilku mniejszych. Najbliższym obcym terytorium jest oddalona o około 7 km na południe wyspa Sint Maarten/Saint-Martin należąca po części do Francji i Holandii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anguilski

→ Anguilla

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anguillą, dotyczący Anguilli

Patrz:Anguilla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anguria

rodzaj ogórka, ogórek antylski

#### Źródła:

SJP.pl

# Angus

szkocka rasa bydła domowego hodowana dla mięsa

Angus (gael. Aonghas) – jednostka administracyjna (council area) oraz historyczne hrabstwo w Szkocji. Zajmuje powierzchnię 2182 km², a zamieszkana jest przez 116 200 osób (2011). Ośrodkiem administracyjnym jest miasto Forfar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Angwantibo

zachodnioafrykańska małpa z rodziny lorisowatych

Angwantibo (Arctocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny Perodicticinae w obrębie rodziny lorisowatych (Lorisidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhalcki

→ Anhalt

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Anhaltem, dotyczący Anhaltu (krainy w Niemczech)

Patrz:Anhalt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anhalt

kraina historyczna w środkowej części Niemiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Anhalt – kraina historyczna w środkowej części Niemiec, część dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Obejmuje ziemie po obu stronach środkowej Łaby oraz wschodnie pogórza gór Harz. Głównym miastem jest Dessau-Roßlau (d. Dessau). Od czasów średniowiecza do 1918 r. pod władzą przedstawicieli dynastii askańskiej – potomków Albrechta Niedźwiedzia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anhedonia

niezdolność odczuwania przyjemności i radości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

Anhedonia (fr. anhédonie) – brak lub utrata zdolności odczuwania przyjemności (zarówno zmysłowej, cielesnej, jak i emocjonalnej, intelektualnej czy duchowej) i radości. W tym drugim przypadku chodzić może o bardzo zróżnicowane sytuacje takie jak radość wynikająca ze spotkania z bliskimi, wykonywania ulubionych do tej pory czynności czy ogólną radość życia. Jest jednym z kluczowych objawów pomocnych przy diagnozowaniu depresji. Występuje również (jako objaw negatywny) w przypadku schizofrenii oraz niektórych innych zaburzeń psychicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anheliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anhelliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhelizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhellizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhelli

poemat Juliusza Słowackiego

Anhelli – poemat Juliusza Słowackiego będący pesymistyczną prognozą przyszłości polskiej emigracji i jej walki o niepodległość Polski. Utwór uznaje się za poetycką replikę na Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego Adama Mickiewicza, do których nawiązuje stylizacją na prozę biblijną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhelliczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anhelliczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Anhelliczny

taki jak Anhelli (tytułowy bohater poematu Juliusza Słowackiego), odznaczający się najwyższymi wartościami moralnymi; anheliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhellizm

zespół cech właściwych Anhellemu (bohaterowi poematu Juliusza Słowackiego): łagodne usposobienie, spolegliwość, altruizm, gotowość do poświęceń itp.; anhelizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhuej

prowincja w Chinach; Anhui

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhui

prowincja w Chinach; Anhuej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhydraza

enzym zawierający jon cynku skoordynowany z grupami imidazolowymi trzech reszt histydyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhydrobioza

obniżenie aktywności życiowej organizmu wywołane brakiem odpowiedniej ilości wody

Anabioza (gr. anabíosis ‘ożywianie’), życie utajone – odwracalny, przejściowy stan skrajnego obniżenia aktywności życiowej (tzw. pozornej śmierci) organizmu, będący odpowiedzią na niekorzystne warunki środowiska naturalnego (np. zbyt niska temperatura, niedostatek wody).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhydron

nadchloran magnezu

Nadchloran magnezu, Mg(ClO4)2 (nazwy handlowe: Anhydron, Dehydryt) – nieorganiczny związek chemiczny, sól magnezowa kwasu nadchlorowego. Występuje w postaci kilku hydratów, z których stabilny jest heksahydrat tworzący białe romboedryczne kryształy o współczynniku załamania równym 1,482.

Stosowany jest głównie jako środek suszący.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhydronowy

przymiotnik od: anhydron

#### Źródła:

SJP.pl

# Anhydroza

brak lub ograniczenie zdolności pocenia się

Anhydroza (łac. anhidrosis) – znacznie zmniejszone lub całkowicie zanikłe wydzielanie potu. Przeciwnym objawem jest hyperhidrosis. Łagodniejsza forma jest określana jako hypohidrosis.

Anhidrosis jest zwykle ograniczona i symptomatyczna (wskazuje na występowanie choroby). Gruczoły potowe posiadają unerwienie sympatyczne. Możliwe przyczyny anhydrozy to:

- zmiany skórne,
- choroby skóry (poradiacyjne zapalenie skóry, sklerodermia),
- uszkodzenia nerwów układu sympatycznego (uszkodzenia rdzenia kręgowego, sympathectomia, blokada zwojów sympatycznych; zespół Hornera),
- cukrzyca,
- choroby dziedziczne (zespół Fabry’ego, hipohydrotyczna dysplazja ektodermalna, wrodzona obojętność na ból z anhydrozą),
- choroby psychiczne (histeria).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anhydryt

minerał, bezwodny siarczan wapnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, siarczan wapnia (wzór chemiczny|CaSO4.);

(1.2) geol. monomineralna skała osadowa, zbudowana niemal wyłącznie z anhydrytu (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anhydrytowy

związany z anhydrytem, dotyczący anhydrytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Ani

spójnik lub partykuła

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;

- ani – spójnik
- państwo Ani
- miasto Ani
- Ani – osada rzymska
- papirus Ani
  - Aa-ma-cheru
- ANI – plik kursora animowanego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ani-Ani

związek frazeologiczny

(1.1) zupełnie nic, zupełnie nie

#### Źródła:

Wiktionary

# Ania

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anna

- zdrobnienie imienia kobiecego Anna
- ania – rodzaj z rodziny storczykowatych
- Ania – polski serial i film dokumentalny z 2022 roku, reż. Krystian Kuczkowski i Michał Bandurski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniana

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniany lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniby

1. nawet by nie
2. ani by nie

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniceciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anicety lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anicet

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Anicet – imię męskie pochodzące od Anicetus, zlatynizowanej formy greckiego imienia Aniketos. Wywodzi się ono od słowa oznaczającego „niezwyciężony, niepokonany”. Nosił je jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

Anicet imieniny obchodzi 23 stycznia, 17 kwietnia i 12 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniceta

imię żeńskie

Aniceta – żeński odpowiednik imienia Anicet, które z kolei jest zlatynizowaną formą greckiego imienia Aniketos (Ἀνίκητος) oznaczającego „niepokonany”. Jego patronem jest m.in. jeden z wczesnych papieży, św. Anicet.

W innych językach:

- łacina – Aniceta
- bułgarski – Aniceta
- litewski – Ancė.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anicetostwo

Anicet z małżonką; Anicetowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anicetowie

Anicet z małżonką; Anicetostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Anicetowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Aniceta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anity lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anidulafungina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;

Anidulafungina (łac. anidulafunginum) – organiczny związek chemiczny, antybiotyk przeciwgrzybiczy z nowej grupy echinokandyn, stosowany w leczeniu grzybic układowych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniela

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Aniela – imię żeńskie, które jest spolszczoną formą łacińskiego imienia Angela, pochodzącego od greckiego słowa ángelos „posłaniec”. Imię trafiło do Polski z Włoch prawdopodobnie w XVIII wieku. W świecie chrześcijańskim upowszechniło się jako nawiązanie do aniołów i Anioła Stróża. Jest żeńskim odpowiednikiem imienia Anioł (Angel).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anielak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anielątko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: anioł

#### Źródła:

Wiktionary

# Anielcia

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anieleć

stawać się podobnym do anioła; szlachetnieć; łagodnieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Anielewicz

nazwisko, np. Mordechaj Anielewicz (pseudonimy: Marian, Malachi) (1919-43), żydowski działacz konspiracyjny podczas II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Anieli

przymiotnik

(1.1) związany z aniołami

(1.2) na wzór anioła

Anieli – polski synth popowy zespół muzyczny, działający od 2020 roku. Tworzą go wokalistka Joanna Prykowska i multiinstrumentalista Paweł Krawczyk. W 2022 duet wydał swój debiutancki album studyjny, Blask.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anielica

o kobiecie łagodnej, dobrej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyimaginowana żeńska forma anioła

(1.2) przen. kobieta o cechach anioła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anielicowaty

podobny do anielicy

przymiotnik

(1.1) mający cechy anielicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anielin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany

W Polsce

- Anielin – część miasta Karczew
- Anielin – część miasta Otwock
- Anielin – osada wsi Strzelewo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
- Anielin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Annopol
- Anielin – część wsi Kożuchówka w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Krzywda
- Anielin – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Łanięta
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Łask
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Poświętne
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Wielgomłyny
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Konopnica
- Anielin – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
- Anielin – kolonia w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Gołymin-Ośrodek
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Gostynin
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Belsk Duży
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Garbatka-Letnisko
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Magnuszew
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
- Anielin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Skaryszew
- Anielin – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Anielin – część wsi Pępowo w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Pępowo
- Anielin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków
- Anielin – kolonia w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Okonek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anieliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anieli lub z nią związany

Anieliny – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Sadki.

Anieliny znajdują się w odległości 8,2 km od Sadek (siedziba gminy).Okupację niemiecką Anielin zakończyło 27 stycznia 1945 roku zajęcie miejscowości przez wojska 47 Armii 1 Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anielka

zdrobnienie od: Aniela (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Aniela

Anielka – powieść Bolesława Prusa. Powieść ta po raz pierwszy ukazała się w odcinkach w „Kurierze Warszawskim” (17 IV - 8 VII 1880) pod tytułem Chybiona powieść. Wydanie książkowe w trochę zmienionej wersji ukazało się w 1885 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anielski

1. odnoszący się do anioła;
2. przenośnie: doskonały, dobry, łagodny

przymiotnik

(1.1) rel. związany z aniołami

(1.2) przen. na wzór anioła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anielsko

przysłówek

(1.1) odprzym. → anielski

#### Źródła:

Wiktionary

# Anielskość

→ anielski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzymiotnikowy od|anielski.

Patrz:anielski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anielstwo

1. wielka dobroć, nieskazitelność (typowa aniołom)
2. ogół aniołów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie jak anioł, dobrym i pięknym

(1.2) rub. grupa aniołów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anihilacja

1. w fizyce: unicestwianie się cząstek i antycząstek przy spotkaniu;
2. całkowite zniszczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zniszczenie, unicestwienie

(1.2) fiz. proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

Anihilacja (z łac. annihilatio – unicestwienie, od nihil – nic) – proces prowadzący do całkowitej destrukcji materii posiadającej masę. W fizyce anihilacją nazywa się oddziaływanie cząstki z odpowiadającą jej antycząstką, podczas którego cząstka i antycząstka zostają zamienione na fotony (zasada zachowania pędu nie dopuszcza możliwości powstania jednego fotonu – zawsze powstają co najmniej dwa) o sumarycznej energii równoważnej masom cząstki i antycząstki, zgodnie ze wzorem Einsteina: E=mc² (zobacz: Szczególna teoria względności).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anihilacyjny

związany z anihilacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Anihilator

1. w kwantowej teorii pola: operator usuwający stan kwantowy;
2. w literaturze fantastycznej, grach komputerowych: broń unicestwiająca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. istniejący dla wybranego elementu x zbiór elementów pewnego pierścienia, które dają zero w wyniku przemnożenia przez element x

(1.2) sf. futurystyczna broń zdolna do unicestwiania celów

- anihilator – operator anihilacji w mechanice kwantowej
- anihilator (teoria pierścieni)
- Annihilator – kanadyjska grupa muzyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anihilować

unicestwiać, poddawać całkowitej destrukcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Anihilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. uleganie procesowi anihilacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Anika

imię żeńskie

Anika – imię żeńskie, jedna ze zdrobniałych form imienia Anna m.in. w jęz. duńskim i holenderskim.

Anika imieniny obchodzi razem z Anną, m.in. 26 lipca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anikoniczny

unikający wyobrażeń istot żywych z przyczyn religijnych; aikoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Anikonizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

#### Źródła:

Wiktionary

# Anilacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie;

Anilacja – proces zmiany właściwości materiału poprzez podgrzanie. Anilację stosuje się w:

- metalurgii – w celu zmian własności stopów i metali
- obróbce szkła – w celu usunięcia naprężeń
- dozymetrii – w celu usunięcia zmian spowodowanych uszkodzeniami radiacyjnymi, np. w detektorach termoluminescencyjnych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anilana

sztuczne włókno wełnopodobne; także włóczka lub materiał z tego włókna

Anilana – polska nazwa włókien akrylowych; syntetyczne włókno wełnopodobne z poliakrylonitrylu (90%); używane, często w połączeniu z wełną, do wyrobu dzianin i tkanin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anilanowy

związany z anilaną

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anilaną, dotyczący anilany

(1.2) wykonany z anilany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anilina

oleista ciecz służąca do wyrobu barwników syntetycznych, leków i innych związków; fenyloamina; aminobenzen

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. oleista ciecz trująca;

Anilina – organiczny związek chemiczny, najprostsza amina aromatyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anilinowy

związany z aniliną

#### Źródła:

SJP.pl

# Anima

w teorii Karla Gustawa Junga: autonomiczny archetyp zawarty w zbiorowej nieświadomości człowieka, symbolizujący żeńską część jego natury, odziedziczone zbiorowe wyobrażenie kobiety

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. u Carla Gustava Junga: archetyp kobiecości;

Anima i animus – archetypy psychiki w psychologii analitycznej Carla Gustava Junga. Element, który jest przeciwieństwem i dopełnieniem persony.Harmonijny rozwój osobowości wymaga obecności obydwu tych pierwiastków i równowagi między nimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animacja

1. metoda robienia filmów (np. rysunkowych, kukiełkowych) polegająca na wykonywaniu serii zdjęć w różnych fazach ruchu; film zrobiony tą metodą,
2. poruszanie lalkami w teatrze lalkowym,
3. tworzenie ruchomych obrazów komputerowych;
4. obraz powstały w ten sposób

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animacyjny

związany z animacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Animadwersja

dawniej: nagana, wyrzut, przestroga; protest

#### Źródła:

SJP.pl

# Animalista

artysta przedstawiający zwierzęta w sztuce (np. w rzeźbie, malarstwie, fotografii)

Animalistyka – przedstawienie zwierząt (pasące się bydło, konie, ptactwo domowe) lub scen ze zwierzętami (zwierzyna osaczana przez psy, walki zwierząt i tym podobne), głównie w malarstwie, grafice, rzeźbie i fotografii. Artystę specjalizującego się w tej tematyce nazywa się animalistą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animalistka

→ animalista

Patrz:animalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Animalistyczny

odnoszący się do zwierząt jako tematu sztuki, przedstawiający zwierzęta (np. animalistyczny obraz, animalistyczna rzeźba)

przymiotnik

(1.1) związany z animalizmem, dotyczący animalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animalistyka

przedstawianie zwierząt w sztuce (np. w rzeźbie, malarstwie, fotografii)

Animalistyka – przedstawienie zwierząt (pasące się bydło, konie, ptactwo domowe) lub scen ze zwierzętami (zwierzyna osaczana przez psy, walki zwierząt i tym podobne), głównie w malarstwie, grafice, rzeźbie i fotografii. Artystę specjalizującego się w tej tematyce nazywa się animalistą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animalizacja

przenośnia polegająca na przypisywaniu cech istot żywych przedmiotom, zjawiskom natury oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. nadzieja umarła, komórka mi zdycha, gryzło go sumienie; ożywienie, animizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie cech zwierzęcych rzeczom (w celu ich dynamizacji) lub ludziom (dla zdeprecjonowania wartości ludzkich, podkreślenia elementów biologicznych)

Animalizacja, inaczej uzwierzęcenie – środek stylistyczny używany w celu nadania rzeczom lub osobom cech zwierzęcych. Przykład: „Moja teściowa szczeka”.

Środek ten służy deprecjacji, może także pełnić funkcję inwektywy, natomiast animizacja lub personifikacja często służą sublimacji podmiotu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animalizm

1. ogół cech właściwych zwierzętom; zwierzęcość;
2. kult zwierząt (zarówno konkretnych osobników, jak i całych gatunków) wyrastający z przekonania, że są one wcieleniami lub wysłannikami bogów, stanowiący element religii wielu ludów, np. Indii, starożytnego Egiptu; zoolatria

Animalizm (łac. animal „zwierzę”), inaczej zoolatria (gr. zoo „zwierzę” + lateria „służba”) – zespół wierzeń występujący w religiach pierwotnych, głównie Egiptu i Indii, którego przedmiotem jest kult zwierząt. Wynika on z idei, że pewni bogowie wcielają się w zwierzęta, a jej konsekwencją jest zoomorfizm, czyli praktyka przedstawiania tych bogów w postaci zwierząt lub z cechami zwierzęcymi. W starożytnym Egipcie wyobrażano sobie bogów pod postacią krokodyla, ibisa, kota, byka lub szakala.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animalizować

1. nadawać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; animizować;
2. posługiwać się motywami zwierzęcymi w sztukach plastycznych, fotografice itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Animalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) doszukiwanie się w czymś cech właściwych zwierzętom

(1.2) szt. stosowanie motywów zwierzęcych

#### Źródła:

Wiktionary

# Animalność

→ animalny

Patrz:animalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Animalny

właściwy zwierzętom, zwierzęcy, szczególnie w odniesieniu do cech człowieka (np. animalne instynkty, animalna strona czyjejś natury)

przymiotnik

(1.1) książk. właściwy zwierzętom, taki jak zwierzęta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animaloterapeuta

terapeuta leczący z pomocą zwierząt; zooterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Animaloterapeutyczny

dotyczący terapii z udziałem zwierząt; zooterapeutyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Animaloterapia

forma terapii z udziałem zwierząt; zooterapia

Zooterapia (animaloterapia) – terapia z udziałem zwierząt.

Zasadniczo dzielona jest (według terminologii anglosaskiej) na:

- Animal-assisted activities (AAA) – zajęcia z udziałem zwierząt
- Animal-assisted therapy (AAT) – terapia z udziałem zwierząt (ukierunkowane i celowe działania terapeutyczne podlegające dokumentacji i ewaluacji)
- Animal-assisted education (AAE) – edukacja z udziałem zwierząt (w Polsce nie jest odrębną formą, ponieważ zwykle nie występuje samodzielnie, a jej elementy wchodzą w zakres AAA i AAT)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animals

- Animals – album Pink Floyd
- Animals – album TTNG
- Animals – singiel promujący, album grupy Maroon 5 zatytułowany V
- Animals – singel kanadyjskiej grupy rockowej Nickelback
- Animals – czasopismo naukowe z zakresu zoologii i weterynarii
- Animals – serial animowany dla dorosłych z lat 2016–2018
- Animals – amerykański film z 1998 roku
- Animals – brytyjski dramat romantyczny z 1998 roku
- Animals – australijski komediodramat z 2019 roku
- Animals – thriller psychologiczny z 2021 roku

#### Źródła:

Wikipedia

# Animalsi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) pot. ogólnopolskie towarzystwo walczące o lepsze traktowanie zwierząt, OTOZ Animals

(1.2) pot. spolszczona nazwa brytyjskiego zespołu muzycznego The Animals

#### Źródła:

Wiktionary

# Animando

określenie wykonawcze: ożywiając

#### Źródła:

SJP.pl

# Animato

określenie wykonawcze: dość żywo, z ożywieniem

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animator

1. osoba pobudzająca do działania, do działalności w czymś, zachęcająca do czegoś, wzbudzająca zainteresowanie środowiska jakąś dziedziną;
2. osoba poruszająca kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
3. osoba rysująca lub wykonująca zdjęcia do filmu rysunkowego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) film. osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego

(1.2) człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska

(1.3) teatr. osoba, która porusza kukiełkami w teatrze kukiełkowym

(1.4) rel. w chrześcijaństwie leader mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw

- Animator – Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych w Poznaniu
- animator – twórca filmu animowanego
- animator – artysta zajmujący się animowaniem lalek w teatrze lalek
- animator.ru – strona internetowa poświęcona radzieckim kreskówkom, dostęp w j. rosyjskim i angielskim
- animator czasu wolnego – pracownik organizujący czas wolny gościom hotelowym
- animator kultury
- animator emitenta – członek giełdy wspomagający płynność instrumentu finansowego notowanego na giełdzie
- animator rynku
- animator – lider we wspólnocie chrześcijańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animatorka

1. kobieta poruszająca kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
2. kobieta inicjująca jakieś działania, zachęcająca do czegoś, wzbudzająca zainteresowanie środowiska jakąś dziedziną;
3. kobieta rysująca lub wykonująca zdjęcia do filmu rysunkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. kobieta wykonująca rysunki do filmu rysunkowego

(1.2) kobieta zachęcająca do jakiegoś działania, pobudzająca działania, aktywna w danej dziedzinie i wzbudzająca nią zainteresowanie środowiska

(1.3) teatr. kobieta, która porusza kukiełkami w teatrze kukiełkowym

(1.4) rel. w chrześcijaństwie liderka mniejszej grupy wiernych, np. w którymś z ruchów czy duszpasterstw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animatorski

→ animator

Patrz:animator

#### Źródła:

SJP.pl

# Animatronika

Animatronika – dziedzina efektów specjalnych w filmie i telewizji, zajmująca się tworzeniem i ożywianiem fikcyjnych postaci za pomocą mechanicznych lub elektronicznych systemów, które są animowane bezpośrednio przed kamerą podczas realizacji zdjęć. Pojęcie ukuł w 1961 roku Walt Disney na określenie zaprojektowanej przez jego spółkę, dziewięciocalowej figurki, która przykuła uwagę szerszej publiczności. Animatronika odtąd – dzięki postępom w dziedzinie robotyki oraz programowania – stała się jedną z podstawowych metod ożywiania nieistniejących realnie postaci w dziedzinie kinematografii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Animatyzm

#### Źródła:

Wikipedia

# Anime

1. japoński film animowany oparty najczęściej na mandze lub visual novel;
2. związany z anime (filmem)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) film. japoński film animowany;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animek

postać animowana, bohater filmu animowanego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) postać z filmu animowanego, kreskówki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animex

Centrala Importowo-Eksportowa Artykułów i Przetworów Pochodzenia Zwierzęcego; Animex

Animex Foods – działające na polskim rynku przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji mięsa wieprzowego, drobiowego i przetworów mięsnych. Od lat przedsiębiorstwo zajmuje się produkcją na rynek krajowy oraz eksportem mięsa i jego przetworów na rynki zagraniczne.

Animex posiada 12 zakładów produkcyjnych w Polsce (zakłady mięsne: Ełk, Suwałki, Iława, Morliny, Starachowice, Szczecin, Opole, Kutno K1, Kutno K2, Kutno K4, Daszyna K3; zakład pierzarski: Kraków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animista

zwolennik animizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animistka

→ animista

Patrz:animista

#### Źródła:

SJP.pl

# Animistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy animizmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Animistyczny

dotyczący animizmu lub animistów (np. wierzenia animistyczne, rytuały animistyczne)

przymiotnik

(1.1) związany z animizmem, właściwy animizmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animizacja

przenośnia polegająca na przypisywaniu cech istot żywych przedmiotom, zjawiskom natury oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. nadzieja umarła, komórka mi zdycha, gryzło go sumienie; ożywienie, animalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech istot żywych

Animizacja (łac. anima - dusza), inaczej ożywienie – literacki środek stylistyczny, polegający na nadaniu przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym, cech istot żywych, np. „Morze ryczy”, „Chmura goni chmurę”, „Proch przyjął proch". Szczególnym przypadkiem animizacji jest antropomorfizacja w odniesieniu do przedmiotów nieożywionych, gdy przypisuje się im cechy ludzkie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animizacyjny

związany z animizacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Animizm

1. występujący najczęściej w pierwotnych wierzeniach pogląd, że zwierzęta, przedmioty i żywioły posiadają duszę;
2. traktowanie przedmiotów, zwierząt, roślin jako istoty czujące, rozumne, obdarzone wolną wolą

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

(1.2) psych. przekonanie, że przedmioty i zwierzęta zachowują się i odczuwają jak ludzie;

Animizm (łac. anima „oddech, dusza, życie”) – pogląd, zgodnie z którym istoty nie-ludzkie takie jak zwierzęta (niebędące ludźmi), rośliny czy przedmioty nieożywione, posiadają duszę.

Pojęcie animizmu w antropologii religii stosowane jest na określenie systemu wierzeń niektórych rdzennych ludów plemiennych, zwłaszcza z okresu poprzedzającego rozwój zorganizowanych systemów religijnych. Mimo że każda kultura posiada własną mitologię i rytuały, „animizm” ma opisywać najpowszechniejsze, podstawowe wątki „duchowej” czy „nadprzyrodzonej” perspektywy ludów tubylczych. Perspektywa animistyczna jest tak fundamentalna, codzienna i uważana za pewnik, że większość społeczeństw animistycznych nie posiada nawet w swoich językach słowa oznaczającego „animizm” (ani nawet „religia”); termin jest konstruktem antropologicznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Animizować

nadawać przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody lub pojęciom abstrakcyjnym cechy istot żywych; animalizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Animizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. przypisywanie cech istoty żywej przedmiotom nieożywionym, zjawiskom przyrody i pojęciom abstrakcyjnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Animka

postać animowana, bohaterka filmu animowanego

#### Źródła:

SJP.pl

# Animować

1. pobudzać, pobudzić do działania, do działalności w czymś, zachęcać, zachęcić do czegoś, ożywiać, ożywić;
2. poruszać, poruszyć kukiełkami w teatrzyku lalkowym;
3. rysować, narysować lub wykonywać, wykonać zdjęcia do filmu rysunkowego;
4. tworzyć, stworzyć ruchome obrazy za pomocą komputera

#### Źródła:

SJP.pl

# Animowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|animować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Animowany

ruchomy, przedstawiony w ruchu

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: animować

przymiotnik

(2.1) wykonany z poklatkowych rysunków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animozja

(zwykle w liczbie mnogiej) niechęć, uraza, antypatia; animozje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć lub niesnaska wywołana urazą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Animozje

(zwykle w liczbie mnogiej) niechęć, uraza, antypatia; animozje

#### Źródła:

SJP.pl

# Animus

w teorii Karla Gustawa Junga: autonomiczny archetyp zawarty w zbiorowej nieświadomości człowieka, symbolizujący męską część jego natury, odziedziczone zbiorowe wyobrażenie mężczyzny

Anima i animus – archetypy psychiki w psychologii analitycznej Carla Gustava Junga. Element, który jest przeciwieństwem i dopełnieniem persony.Harmonijny rozwój osobowości wymaga obecności obydwu tych pierwiastków i równowagi między nimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Animusz

odwaga wraz z zapałem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. zapał, werwa, odwaga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anin

dzielnica Warszawy

Anin – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Wawer w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anińsk

dawne Anninskoje (wieś w Rosji); Annińsk

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniński

1. przymiotnik od: Anin (osiedle Warszawy);
2. przymiotnik od: Anińsk (dawne Anninskoje); anniński

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ani lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anion

jon o ładunku ujemnym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. ujemnie naładowany jon;

Anion – jon o ładunku ujemnym. Anion to każde indywiduum chemiczne, w którym występuje nadmiar elektronów w stosunku do protonów. Podczas elektrolizy anion podąża do elektrody dodatniej, zwanej anodą. Przeciwieństwem anionu jest jon dodatni, czyli kation.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anionit

związek chemiczny o charakterze zasady, rodzaj jonitu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. materiał jonowymienny, zawierający dodatnio naładowane grupy funkcyjne, które przyciągają i wymieniają aniony z roztworu

Jonit – substancja służąca do przeprowadzania selektywnego procesu wymiany jonowej, stosowana w kolumnach jonitowych i filtrach jonitowych. Przepuszczenie przez warstwę jonitu ciekłej lub gazowej mieszaniny lub roztworu powoduje albo wzbogacenie jej o określony jon albo przeciwnie pozbycie się z niej określonego jonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anionowy

dotyczący anionu

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z anionami, dotyczący anionów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anioł

1. osoba nadprzyrodzona pośrednicząca pomiędzy Bogiem a ludźmi, uosabiająca dobroć i doskonałość;
2. przenośnie: osoba bardzo dobra, szlachetna, łagodna;
3. obrońca, opiekun

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

Anioł – byt duchowy w wielu religiach, który służy i na różne sposoby wypełnia zamysły Boga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anioła

1. osoba nadprzyrodzona pośrednicząca pomiędzy Bogiem a ludźmi, uosabiająca dobroć i doskonałość;
2. przenośnie: osoba bardzo dobra, szlachetna, łagodna;
3. obrońca, opiekun

## Osoby o nazwisku Anioła

- Jan Anioła (1908–1997) – polski profesor zajmujący się mechaniką maszyn i urządzeń, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej.Anioły.
- Rafał Anioła (ur. 1931) – polski piłkarz
- Teodor Anioła (1925–1993) – polski piłkarz, zawodnik Lecha Poznań, reprezentant Polski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aniołeczek

zdrobnienie od: aniołek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: anioł

(1.2) pieszcz. o dziecku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniołek

zdrobnienie od: anioł

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: anioł

(1.2) mała figurka, rzeźba z wyobrażeniem anioła

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pieszczotliwie o dziecku, szczególnie małym lub grzecznym

(2.2) środ. uczn. osoba z kręconymi włosami

(2.3) środ. uczn. policjant

(2.4) eufem. zmarłe dziecko (lub jego dusza)

- Aniołek (oryg. Angel Baby) – australijski film z 1995
- Aniołek (oryg. Engelchen) – niemiecki film z 1996
- Aniołek (oryg. Undercover Angel) – kanadyjski film z 1999
- Aniołek (oryg. The Angel Doll) – amerykański film z 2002

- Aniołek przynoszący prezenty
- Mysz aniołek
- Mordechaj Anielewicz, pseud. „Aniołek”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniołkowaty

podobny do aniołka

przymiotnik

(1.1) mający cechy aniołka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniołkowy

→ aniołek

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aniołkiem, dotyczący aniołka

Patrz:aniołek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniołowate

monotypowa rodzina morskich ryb chrzęstnoszkieletowych; raszplowate, skwatowate

Raszplowate, skwatowate, aniołowate (Squatinidae) – rodzina morskich ryb chrzęstnoszkieletowych z rzędu raszplokształtych (Squatiniformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aniołowo

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Aniołowo (niem. Rapendorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Aniołowo jest jedyną wioską o tej nazwie w Polsce. Wieś położona jest w odległości 3 km od drogi krajowej numer 7 Warszawa – Gdańsk i linii kolejowej. Wieś tematyczna, w której w okresie wakacyjnym odbywa się Międzynarodowy Zlot Miłośników Aniołów. We wsi działa klub sportowy Pogrom Aniołowo, teatr ognia i klub motocyklowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aniołowy

przymiotnik

(1.1) związany z aniołami

(1.2) na wzór anioła

#### Źródła:

Wiktionary

# Anisette

rzeczownik

(1.1) likier anyżkowy

Anisette – likier pochodzenia francuskiego o zawartości alkoholu 25-40%. Jest produkowany z likierów korzennych na bazie anyżu, oliwki anyżowej z dodatkiem aromatu kopru, goździków, bądź kolendry. Alkohol jest często używany z barach jako składnik koktajli.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anita

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Anita – imię żeńskie, które powstało z hiszpańskiej zdrobniałej formy imienia Anna (hiszp. Ana). Istnieje też teza, że Anita jest skróconą formą Juanity – hiszpańskiego odpowiednika Joanny.

Ponadto, Anita jest krótką formą Anahity, bogini wody, płodności i porządku społecznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anitka

zdrobnienie od: Anita (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. poufała forma żeńskiego imienia Anita

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniuj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Nazwa ta dotyczy kilku rzek:

- Aniuj – dopływ Kołymy,
- Aniuj – dopływ Amuru,
- Mały Aniuj,
- Wielki Aniuj.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniujski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeką Aniuj

#### Źródła:

Wiktionary

# Aniusia

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniusiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anusi lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Aniwersarz

doroczne wspomnienie zmarłych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rocznica

(1.2) daw. kośc. nabożeństwo w rocznicę śmierci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniza

rzeka w Austrii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju;

Aniza (niem. Enns) – rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju o długości 254 km i powierzchni zlewni ponad 6 000 km².

Rzeka wypływa ze źródeł w grupie górskiej Radstädter Tauern w Niskich Taurach, płynie przez Alpy Wschodnie i Północne Przedgórze Alp. W górnym biegu Aniza oddziela Alpy Salzburskie od Niskich Taurów, a w dolnym tworzy głęboki (do 1 500 m) i malowniczy przełom Gesäuse przez Alpy Ennstalskie. Do Dunaju rzeka uchodzi koło miejscowości Mauthausen i Enns.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aniżeli

przyimek lub spójnik przyłączający wyrażenie określające podstawę porównania; niż, niźli, niżeli

spójnik

(1.1) książk. niż, niźli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aniżeliby

spójnik "aniżeli" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Anizocytoza

patologiczne zjawisko występowania we krwi erytrocytów o nierównych wielkościach, występuje w niedokrwistościach

Anizocytoza – występowanie we krwi erytrocytów, których średnica znacznie odbiega od normy, wynoszącej 6,7–7,7 μm. W przypadku niedokrwistości wywołanej niedoborem żelaza lub niedokrwistości hemolitycznej mikrosferocytowej obserwuje się pojawienie mikrocytów (tj. erytrocytów o zmniejszonym rozmiarze), natomiast w niedokrwistości Addisona-Biermera (niedokrwistości złośliwej) – tzw. makrocytów (tj. erytrocytów o zwiększonym rozmiarze).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anizofilia

występowanie różnych liści u roślin tego samego gatunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anizogameta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. jedna z dwóch gamet w procesie rozmnażania płciowego, która różni się morfologicznie od drugiej komórki rozrodczej

#### Źródła:

Wiktionary

# Anizogamia

rozmnażanie się organizmów przy udziale komórek męskich i żeńskich, zróżnicowanych pod względem morfologicznym i fizjologicznym; heterogamia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. rozmnażanie się organizmów za pośrednictwem komórek płciowych, które różnią się wielkością i/lub budową

Anizogamia, heterogamia – typ rozmnażania płciowego polegający na łączeniu się gamet zróżnicowanych wielkością (z powodu różnej ilości zgromadzonych w nich materiałów zapasowych), kształtem lub zdolnością ruchu (np. obecnością wici). Komórka żeńska (makrogameta) jest zwykle większa niż męska (mikrogameta). Anizogamia jest jedną z dwóch rodzajów gametogamii lub gametangiogamii. Jej przeciwieństwem jest izogamia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anizokoria

nierówność szerokości źrenic obu oczu będąca objawem choroby oczu lub uszkodzenia mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

Anizokoria – objaw polegający na różnej średnicy źrenic, będący wynikiem zaburzenia odruchu źrenicznego po jednej ze stron. Najczęstszą przyczyną jest nierównomierne pobudzenie nerwów współczulnych unerwiających mięśnie rozwierające źrenice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anizol

organiczny związek chemiczny z grupy eterów, używany w przemyśle perfumeryjnym jako rozpuszczalnik

Anizol – organiczny związek chemiczny z grupy eterów. Jest to eter mieszany alifatyczno-aromatyczny i zarazem najprostszy eter aromatyczny.

Anizol jest cieczą o przyjemnym zapachu i o temperaturze wrzenia 154 °C, jest rozpuszczalny w alkoholu etylowym i eterze dietylowym, natomiast jest nierozpuszczalny w wodzie. Ma zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym jako rozpuszczalnik oraz jako półprodukt do syntezy organicznej w produkcji związków zapachowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anizosporia

Różnozarodnikowość, heterosporia – wytwarzanie przez sporofit części roślin dwóch rodzajów zarodników (spor): męskich mikrospor (powstających w mikrosporangiach w wyniku mejozy mikrosporocytów) i żeńskich makrospor (powstających w makrosporangiach w wyniku mejozy makrosporocytów). Z mikrospor męskich rozwijają się gametofity męskie, z makrospor – gametofity żeńskie. Jeżeli spory zróżnicowane są nie tylko płcią, ale także wielkością – zjawisko takie określane jest jako anizosporia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Anizotropia

cecha charakterystyczna niektórych ciał, głównie krystalicznych, polegająca na tym, że wykazują one różne właściwości fizyczne w zależności od kierunku, w którym się je bada (np. rozchodzenie się dźwięku)

Anizotropia (an- ‘nie’; gr. isos ‘równy, jednakowy’; gr. trópos ‘zwrot, obrót’) – zależność od kierunku, brak izotropii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anizotropowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anizotropowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Anizotropowy

odnoszący się do anizotropii, wykazujący anizotropię - zależność niektórych właściwości ciała krystalicznego od kierunku, w którym się tę właściwość bada

przymiotnik

(1.1) fiz. wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anizyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anjang

miasto w Chinach; Anyang

Anyang (chiń. 安阳; pinyin Ānyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, na północny wschód od miasta Zhengzhou. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 817 193. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 5 125 135 mieszkańców. Ośrodek hutnictwa żelaza, przemysłu włókienniczego i spożywczego. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji Jixian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anjeł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. anioł

#### Źródła:

Wiktionary

# Anjoł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. anioł

#### Źródła:

Wiktionary

# Anka

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., poufała forma imienia Anna

(1.2) pejor. zgrub. od imienia Anna

Anna, Hanna (hebr. ‏חַנָּה‎ hannāh – „łaska”) – imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, które tłumaczy się jako „pełna wdzięku, łaski”. W Polsce imię Anna notowane jest od 1229 roku, zaś w formie Hanna – od 1311 roku, ze staropolskimi zdrobnieniami: Annusza, Hannula, Hannusza, Anica, Anka, Anuchna, Anula, Anulka, Anusza, Hanc(z)ka, Hania, Haniła(?), Hanka, Hanszka, Hanuchna, Hanula, Hanulka, Hanusza, Hanuszka, Hańka, Janka, Nuchna, Nutka. Nagłosowe h- można wyjaśnić jako przydech przed samogłoską znajdującą się na początku imienia lub jako wyraz wpływów niemieckich. Forma Hanna, jakkolwiek stała się imieniem nadawanym samodzielnie, w dalszym ciągu wraz z pochodnymi formami – również w czasach współczesnych – występuje jako spieszczenie imienia Anna. Inne formy pochodne: Anita, Aneta, Anika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankajos

Ankajos albo Wielki Ankajos (gr. Ἀγκαῖος Ankajos) – król Tegei w Arkadii; jeden z Argonautów. Postać z mitologii greckiej.

Ankajos był synem Posejdona lub Likurga, władcy Tegei. Jego matką była Kleofyle (lub Euronyme). Wziął udział w wyprawie Argonautów, występuje zarówno na liście Apolloniusza Rodyjskiego, jak i Apollodora. Po śmierci Tifysa, sternika „Argo”, zgłosił się wraz z Erginosem, Naupliosem i Eufemosem, by poprowadzić okręt. Ostatecznie to on został wybrany nowym sternikiem i dobrze wywiązał się z powierzonego mu zadania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ankap

zwolennik akapu; akapowiec, anarchokapitalista, akap

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankara

(dawniej Angora) stolica Turcji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Turcji;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 1457;

Ankara (wcześniej Angora, łac. Ancyra, gr. Ἄγκυρα, ‘kotwica’) – miasto w środkowej Turcji, będące jej stolicą od 1923 roku. Jest po Stambule drugim co do wielkości miastem Turcji. Położone na wysokości 938 m n.p.m.

Leżąca w środkowej Anatolii Ankara jest ważnym ośrodkiem handlowym i przemysłowym, siedzibą rządu państwa oraz wszystkich ambasad. W przeszłości znana była z hodowli kóz angora, kotów angora oraz białych królików angora, gruszek, miodu i winogron.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankarczyk

mieszkaniec Ankary

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ankary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankarka

mieszkanka Ankary, stolicy Turcji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ankary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankarski

przymiotnik od: Ankara

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Ankara

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anker

historyczna miara objętości równa 34-39 litrom, znana od XIV wieku w północnych Niemczech, Skandynawii i Rosji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. bud. kotwa

- Anker – rzeka w Wielkiej Brytanii, w Anglii
- Anker – wieś w Wielkiej Brytanii, w Anglii
- Anker – imię
- Anker – chińska marka elektroniczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankeryt

minerał, węglan wapnia, żelaza, magnezu i manganu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, węglan wapnia i żelaza;

Ankeryt – pospolity minerał z grupy węglanów.

Nazwa minerału pochodzi od nazwiska austriackiego mineraloga Matthiasa Josepha Ankera żyjącego na przełomie XVIII-XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankh

[czytaj: ank] egipski krzyż, talizman powszechny w starożytnym Egipcie; anch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. anch.

- anch − egipski hieroglif oraz oparty na nim symbol
- Ankh − grupa muzyczna
- Ankh − płyta zespołu Ankh
- Ankh − seria gier komputerowych, których akcja toczy się w starożytnym Egipcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankier

1. przestarzałe:
a) wychwyt;
b) wiązanie drewniane albo stalowe wzmacniające budowlę; kotew;
2. zegarek o specjalnym mechanizmie regulującym równomierność ruchu;
3. dawne, ozdobne opasanie kobiece z bogatą klamrą

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. wychwyt, element mocujący mechanizmu zegarów i regulujący ich miarowy chód

(1.2) bud. zob. kotew.

Kotew (spotyka się też określenia ankier, ankra, kotwa, kołek, dybel lub łącznik) – element konstrukcji stosowany do mocowania (kotwienia) monolitycznego podłoża, rzadziej do mocowania podłoża z otworami takiego jak cegły kratówki lub pustaki stropowe, stopy słupa z fundamentem, wsporników lub belek do słupów lub ścian, płyt okładzinowych itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankieta

1. kwestionariusz zawierający pytania na określony temat;
2. zbieranie opinii na określony temat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

(1.2) daw. urz. komisja śledcza, rzeczoznawcy

(1.3) daw. urz. sprawozdanie

Ankieta – metoda badawcza używana w naukach społecznych, polegająca na gromadzeniu informacji poprzez samodzielne wypełnienie kwestionariusza ankiety w obecności ankietera lub bez niego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankieter

osoba prowadząca wywiad kwestionariuszowy z respondentem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

Ankieter – w ankietowych badaniach ilościowych osoba prowadząca wywiad kwestionariuszowy z respondentem.Zadaniem ankietera jest:

- zapoznanie się z narzędziem badawczym: kwestionariusz, karty do pytań – zwykle podczas szkolenia rozpoczynającego badanie,
- dobór respondenta – zgodnie z założeniami doboru próby,
- aranżacja wywiadu,
- właściwe zadawanie pytań, notowanie odpowiedzi,
- posługiwanie się wszystkimi narzędziami badawczymi,
- odpowiednie zakończenie wywiadu,
- zbieranie danych potrzebnych do kontroli pracy ankietera,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankieterka

kobieta zbierająca informacje i opinie o czymś poprzez zadawanie pytań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która zbiera informacje za pomocą ankiety

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankieterski

→ ankieter

Patrz:ankieter

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietka

zdrobnienie od: ankieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietkowy

pryzmiotnik od: ankietka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietomania

żartobliwie: przesadna skłonność do stosowania ankiet

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietować

pozyskiwać opinie za pomocą ankiety; stawiać pytania i notować odpowiedzi

czasownik przechodni niedokonany (dk. zankietować)

(1.1) przeprowadzać ankietę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankietowana

ta, do której jest skierowana ankieta; respondentka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietowanie

przeprowadzanie badań za pomocą ankiety; ankietyzacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kierowanie do jakiejś grupy ankiet

(1.2) zadawanie komuś pytań według kwestionariusza ankietowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankietowany

osoba, do której skierowana jest ankieta; respondent

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: ankietować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba, do której skierowana jest ankieta, uczestnik ankiety

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankietowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ankietowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Ankietowy

związany z ankietą (np. pytania ankietowe, badanie ankietowe)

przymiotnik

(1.1) związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankietyzacja

przeprowadzanie badań za pomocą ankiety; ankietowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietyzacyjny

związany z ankietyzacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankietyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. ankietowanie.

#### Źródła:

Wiktionary

# Ankiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankiloza

zesztywnienie stawu w wyniku urazów; ankyloza

Ankyloza (gr. agkýlos ‘zakrzywiony’, ‘wygięty’) – włókniste zesztywnienie skutkujące unieruchomieniem stawu powstałe najczęściej w wyniku reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), urazu, zabiegu operacyjnego lub niektórych chorób kości i stawów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. półprodukt, słodka pasta z fasoli azuki stosowana w kuchni japońskiej i chińskiej jako składnik deserów i wypieków cukierniczych;

Anko (jap. 餡こ, 餡子 anko; także: an 餡) − japońska słodka pasta wytworzona z jadalnych nasion roślin strączkowych. Najczęściej z czerwonej fasoli adzuki (azuki, Vigna angularis), rzadziej z fasoli zwykłej (ingen, Phaseolus vulgaris) i cukru.

Anko jest używana jako nadzienie lub część wielu japońskich (np. wagashi) i chińskich słodyczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankona

miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankończyk

mieszkaniec Ankony (miasta we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ankony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankonitański

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

#### Źródła:

Wiktionary

# Ankonka

mieszkanka Ankony (miasta we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ankony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankoński

→ Ankona

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

Patrz:Ankona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ankowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankra

1. klamra spinająca mury
2. dawniej: klamra u pasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. zob. ankier.

(1.2) daw. klamra u pasa

Kotew (spotyka się też określenia ankier, ankra, kotwa, kołek, dybel lub łącznik) – element konstrukcji stosowany do mocowania (kotwienia) monolitycznego podłoża, rzadziej do mocowania podłoża z otworami takiego jak cegły kratówki lub pustaki stropowe, stopy słupa z fundamentem, wsporników lub belek do słupów lub ścian, płyt okładzinowych itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankrować

spajać, umacniać mury za pomocą przeznaczonych do tego klamer

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. zespalanie murów lub belek klamrami

#### Źródła:

Wiktionary

# Ankrowy

związany z ankrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anksjolityczny

lek anksjolityczny - lek zmniejszający lęk i niepokój

#### Źródła:

SJP.pl

# Anksjolityk

lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek przeciwlękowy, lek ataraktyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom

Leki przeciwlękowe, leki anksjolityczne, anksjolityki (ATC N 05B) – grupa leków psychotropowych o zróżnicowanej budowie chemicznej, które przez działanie na przekaźnictwo impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym powodują działanie zmniejszające lęk, niepokój, napięcie emocjonalne i objawy somatyczne towarzyszące tym stanom. Większość leków z tej grupy dodatkowo ma też działanie uspokajające i nasenne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankudowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankus

przyrząd używany przy powożeniu słoniem, podobny kształtem do małego bosaka marynarskiego

Ankus (hind. mahut, bir. uzi) – oścień, bodziec, przyrząd którego używa kornak przy powożeniu słoniem. Przypomina on kształtem nadziak lub mały bosak marynarski. Wykonany w całości z metalu lub o żelaznym żeleźcu, a drewnianym trzonku długości 45–80 cm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ankwicz

nazwisko

Ankwicz – polski herb szlachecki, nadany w zaborze austriackim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ankyloglosja

zaburzenie rozwojowe w jamie ustnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankylostomiaza

pasożytnicza choroba człowieka i zwierząt wywoływana przez nicienie tęgoryjce, objawiająca się m.in. niedokrwistością; ancylostomatoza; anemia górników

#### Źródła:

SJP.pl

# Ankyloza

zesztywnienie stawu w wyniku urazów; ankiloza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;

Ankyloza (gr. agkýlos ‘zakrzywiony’, ‘wygięty’) – włókniste zesztywnienie skutkujące unieruchomieniem stawu powstałe najczęściej w wyniku reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), urazu, zabiegu operacyjnego lub niektórych chorób kości i stawów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ankylozaur

pancerny dinozaur z okresu kredy

Ankylozaur (Ankylosaurus) – rodzaj dinozaura pancernego. Obejmuje jeden gatunek – A. magniventris. Skamieniałe szczątki odnajdywano w formacjach geologicznych datowanych na koniec okresu kredowego, położonych na zachodzie Ameryki Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ankylozaury

pancerny dinozaur z okresu kredy

Ankylozaury (Ankylosauria – „sztywne jaszczury”) – grupa roślinożernych dinozaurów ptasiomiednicznych z podrzędu tyreoforów. Żyły od późnej jury do końca kredy niemal na całym świecie. Charakteryzował je potężny pancerz kostny na grzbiecie (u niektórych gatunków zaopatrzony dodatkowo w kolce), który stanowił ochronę przed drapieżnikami (dlatego ankylozaury określa się mianem „dinozaurów pancernych”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anna

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) ofic. urz. imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 265;

Anna, Hanna (hebr. ‏חַנָּה‎ hannāh – „łaska”) – imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, które tłumaczy się jako „pełna wdzięku, łaski”. W Polsce imię Anna notowane jest od 1229 roku, zaś w formie Hanna – od 1311 roku, ze staropolskimi zdrobnieniami: Annusza, Hannula, Hannusza, Anica, Anka, Anuchna, Anula, Anulka, Anusza, Hanc(z)ka, Hania, Haniła(?), Hanka, Hanszka, Hanuchna, Hanula, Hanulka, Hanusza, Hanuszka, Hańka, Janka, Nuchna, Nutka. Nagłosowe h- można wyjaśnić jako przydech przed samogłoską znajdującą się na początku imienia lub jako wyraz wpływów niemieckich. Forma Hanna, jakkolwiek stała się imieniem nadawanym samodzielnie, w dalszym ciągu wraz z pochodnymi formami – również w czasach współczesnych – występuje jako spieszczenie imienia Anna. Inne formy pochodne: Anita, Aneta, Anika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annabergit

minerał, uwodniony arsenian niklu; kwiat niklowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

Annabergit (kwiat niklowy) – bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów. Jego nazwa pochodzi od kopalni kruszców Annaberg znajdującej się w Saksonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annalista

autor annałów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. piszący annały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annalistka

→ annalista

Patrz:annalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Annalistowski

→ annalista; annalistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Annalistyczny

→ annalistyka

Patrz:annalistyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Annalistyka

1. dział historii obejmujący badanie dawnych roczników i kronik;
2. ogół roczników i kronik, zwykle zawężony do określonego narodu i okresu historycznego

Annalistyka (łac. annus „rok”) – nauka zajmująca się badaniem oraz porównywaniem roczników i kronik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annam

dawny protektorat Wietnamu

Annam (chiń. 安南; pinyin Ānnán; dosł. „Uspokojone Południe”; wiet. An Nam) − historyczna nazwa związana z Wietnamem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annamaria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

#### Źródła:

Wiktionary

# Annamicki

→ Annamita

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Annamem, dotyczący Annamu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) hist. jęz. zob. wietnamski.

Patrz:Annamita

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annamita

przedstawiciel ludności zamieszkującej dawny Annam

#### Źródła:

SJP.pl

# Annamitka

przedstawicielka ludności zamieszkującej dawny Annam

#### Źródła:

SJP.pl

# Annamski

1. → Annam;
2. kiściec annamski - gatunek dużego ptaka z rodziny kurowatych

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Annamem, dotyczący Annamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annan

- Annan – miasto w Szkocji
- Annan – rzeka w Szkocji
- Annan – rzeka w Australii, w stanie Queensland

#### Źródła:

Wikipedia

# Annapolis

[czytaj: enapolis] miasto w USA

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica stanu Maryland w St. Zj.;

(1.2) toponim, nazwa kilku miejscowości w krajach anglojęzycznych

Annapolis – miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Maryland, siedziba hrabstwa Anne Arundel, port nad zatoką Chesapeake.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annapurna

jedna z najwyższych gór świata w Nepalu w paśmie Himalajów; pierwszy ośmiotysięcznik zdobyty przez człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

(1.2) rel. imię hinduistycznej bogini

Annapurna (sanskryt: अन्नपूर्णा – Annapūrṇā) – ośmiotysięcznik, dziesiąty co do wysokości szczyt Ziemi (8091 m n.p.m.). Po obu stronach głębokiego przełomu rzeki Kali Gandaki w centralnym Nepalu wypiętrzają się potężne masywy górskie; kulminację jednego z nich stanowi Dhaulagiri, a w odległości 33 km od tego szczytu po wschodniej stronie Kali Gandaki wznosi się drugi olbrzym – Annapurna. Indyjska Służba Topograficzna nazwała ją Szczytem XXXIX. Annapurna położona jest na północny zachód od Katmandu. Obszar chroniony dookoła Annapurny (ACAP) jest znanym regionem trekkingowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annasz

arcykapłan żydowski w Jerozolimie w 6-15 r. n.e.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.

Annasz (hebr. Hananja) – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa oznaczającego Jahwe się zlitował. Pojawia się w polskich tłumaczeniach także w wersjach Ananos i Ananus.

Imię to nosiło dwóch arcykapłanów żydowskich:

- Annasz syn Setiego – znany z tego, że w Wielki Piątek przesłuchiwał Jezusa; teść Józefa Kajfasza.
- Annasz syn Annasza – znany też jako Annasz Młodszy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Annasza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Annata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. opłata pobierana raz w roku od nowo mianowanych dostojników kościoła

#### Źródła:

Wiktionary

# Annato

surowy wyciąg z nasion arnoty właściwej, pomarańczowoczerwony barwnik terpenowy; biksyna

Annato (E160b, CAS 1393-63-1) – pomarańczowoczerwony barwnik terpenowy, będący mieszaniną karotenoidów, otrzymywany naturalnie z nasion drzewa tropikalnego arnoty właściwej. Jest to nazwa surowego wyciągu, którego ekstraktami są biksyna (rozpuszczalna w tłuszczach) oraz norbiksyna (rozpuszczalna w wodzie).

Dopuszczalne dzienne spożycie wynosi 2,5 mg/kg ciała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annaty

opłaty z beneficjum kościelnego, składane dawniej papieżowi na utrzymanie misjonarzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annał

chronologiczny zapis najważniejszych wydarzeń historycznych; kronika, rocznik

Annały (łac. annales) – inaczej roczniki, najwcześniejsza forma piśmiennictwa historiograficznego pod postacią mniej lub bardziej rozbudowanych zapisków rejestrujących w porządku chronologicznym najważniejsze dla danej społeczności czy kraju wydarzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annały

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

(1.2) przen. historia, pamięć społeczna

Annały (łac. annales) – inaczej roczniki, najwcześniejsza forma piśmiennictwa historiograficznego pod postacią mniej lub bardziej rozbudowanych zapisków rejestrujących w porządku chronologicznym najważniejsze dla danej społeczności czy kraju wydarzenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anne

obce imię żeńskie

Estonia:

- Anne – wieś

Inne:

- Anne – imię żeńskie i męskie
- Anne – obszar chroniony w Estonii
- Anne – amerykański zespół muzyczny

Zobacz też:

- Ane
- Sainte-Anne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annemarie

[czytaj: anmaRI] obce imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Annette

[czytaj: Anet] obce imię żeńskie

Annette (dawniej Palo Prieto) – obszar niemunicypalny w Kern County, w Kalifornii (Stany Zjednoczone), na wysokości 670 m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annie

imię żeńskie

Annie, właśc. Anne Lilia Berge Strand (ur. 21 listopada 1977 w Trondheim) – norweska piosenkarka pop i didżejka z Bergen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annielski

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przen. kiepski, lichy (o pracowniku)

#### Źródła:

Wiktionary

# Annika

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Annińsk

dawne Anninskoje (wieś w Rosji); Anińsk

#### Źródła:

SJP.pl

# Anniński

przymiotnik od: Annińsk (dawne Anninskoje); aniński

#### Źródła:

SJP.pl

# Annioł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. anioł

#### Źródła:

Wiktionary

# Anno

anno = w roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Annominacja

figura stylistyczna polegająca na zestawieniu podobnie brzmiących wyrazów o innym znaczeniu; paronomazja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. liter. zob. paronomazja.

Annominacja – figura retoryczna polegająca na zestawieniu wyrazów o podobnym brzmieniu, lecz różnych znaczeniach. Wykorzystywana jako rodzaj aluzji wskazującej cechę obiektu poprzez użycie wyrazu o podobnym znaczeniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annominacyjny

przymiotnik od: annominacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Annopol

1. miasto w Polsce;
2. nazwa wielu wsi w Polsce;
3. wieś na Białorusi;
4. miejscowość na Ukrainie;
5. osiedle w Warszawie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce;

Annopol – miasto w Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Annopol, w pobliżu Wisły, na skraju Małopolskiego Przełomu Wisły.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

Annopol leży w dawnej ziemi lubelskiej na obszarze historycznej Małopolski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Annopolanin

mieszkaniec Annopola

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Annopola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annopolanka

mieszkanka Annopola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Annopola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annopolański

przymiotnik od: Annopol, Annopol Duży, Annopol Mały, Annopole

#### Źródła:

SJP.pl

# Annopolski

→ Annopol

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Annopola, związany z Annopolem

Patrz:Annopol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Annów

nazwa dwóch wsi w Polsce

- Annów – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Zakrzew
- Annów – wieś w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Zadzim
- Annów – wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Czerniewice
- Annów – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, w gminie Policzna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annuita

1. coroczna opłata wnoszone w stałych terminach, przeznaczone na utworzenie kapitału lub spłatę długu;
2. renta dożywotnia i wieczysta

Annuita (ang. annuity) – forma spłaty kredytu, pożyczki lub leasingu, polegająca na tym, że klient spłaca swe zobowiązanie w równych płatnościach w każdym okresie spłaty raty.

Gdy oprocentowanie kredytu jest stałe przez cały okres umowy kredytowej, wysokość rat w trakcie trwania okresu kredytowania wyznaczana jest według wzoru:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Annuitetowy

o płatnościach: stałe na przestrzeni danego okresu, np. raty annuitetowe

przymiotnik

(1.1) ekon. o płatnościach, zwłaszcza ratach kredytu: równy, w równej wysokości na przestrzeni danego okresu (przy danej stopie procentowej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ano

potocznie:
1. partykuła wzmacniająca, potwierdzająca czyjeś przypuszczenia lub akceptująca czyjeś stanowisko, często wraz z następującym po niej "tak", np.: Ano (tak) - przyznał ze śmiechem.; no tak, tak jest, właśnie (tak), nie inaczej;
2. partykuła wprowadzająca nawiązujące do kontekstu zhierarchizowane wyliczenie cech, czynności itp., np.: Ano wrócił, umył się i poszedł spać.; a więc, zatem, otóż;
3. partykuła wykrzyknikowa, np.: Ano, da Bóg, będzie jeszcze z ciebie pociecha; ha!, cóż!

partykuła wzmacniająca

(1.1) partykuła potwierdzająca lub akceptująca czyjeś stanowisko lub przypuszczenie

partykuła nawiązująca

(2.1) partykuła wprowadzająca dłuższą wypowiedź, na przykład listę jakichś elementów

wykrzyknik

(3.1) wykrzyknik o funkcji ekspresywnej, podkreślającej wyrażane uczucia

partykuła twierdząca

(4.1) sącz. tak

Ano – debiutancki album zespołu BiFF. Nagrany przy współpracy z Marcinem Borsem w studiu Fonoplastykon. Został wydany w 2009 roku przez wytwórnie Galapagos Music. Na krążku znajduje się 14 utworów w stylu pop rocka. Autorami muzyki tekstów są Brachaczek i Fochmann, z wyjątkiem utworu Adela, którego tekst napisała Dorota Masłowska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anoa

najmniejszy i mało znany gatunek bawołu występujący w górskich lasach wyspy Celebes; gatunek zagrożony

#### Źródła:

SJP.pl

# Anoć

partykuła

(1.1) stpol. otóż

#### Źródła:

Wiktionary

# Anoda

elektroda o potencjale dodatnim

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. elektr. elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

Anoda (gr. ana „w górę”, hodós „ścieżka”) – elektroda, przez którą prąd elektryczny wpływa do urządzenia (co może polegać na dopływie ładunku dodatniego lub wypływie ładunku ujemnego). W odbiornikach prądu elektrycznego (np. lampach elektronowych) anoda jest elektrodą dodatnią, natomiast w źródłach prądu (np. ogniwach galwanicznych) – ujemną. Anoda występuje zawsze w parze z elektrodą, przez którą prąd wypływa z urządzenia, czyli katodą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anodoncja

Anodoncja (agenezja zębów, łac. anodontia, anodontia congenita, ang. tooth agenesis) – wada wrodzona polegająca na całkowitym braku zębów i ich zawiązków. Ma charakter malformacji i jest najrzadszą wadą powodującą zmniejszenie liczby zębów. Spowodowana jest uogólnionymi zmianami w tkankach pochodzenia ektodermalnego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Anodować

dokonywać anodyzacji; anodyzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanodować)

(1.1) met. poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów

czasownik zwrotny niedokonany anodować się (dk. zanodować się)

(2.1) met. być anodowanym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anodowanie

dokonywać anodyzacji; anodyzować

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;

Anodowanie (eloksacja, od „elektrolityczna oksydacja”) – powierzchniowa obróbka metali polegająca na elektrolitycznym wytworzeniu warstwy tlenku. Anodowanie stosuje się głównie w stosunku do aluminium i jego stopów, ale może być także stosowane do niektórych odmian stali, tytanu i stopów magnezu. W przypadku anodowania aluminium można spotkać się z terminem eloksalacja (od „elektrolityczna oksydacja aluminium”). Dodatki stopowe w stopach glinu pogarszają wygląd anodowanego przedmiotu, a przy ich dużej ilości mogą całkiem uniemożliwić przeprowadzenie procesu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anodowy

przymiotnik od: anoda

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anodą, dotyczący anody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anodyna

preparat służący do leczenia stanów zapalnych

Anodyna (z gr. αν + οδυνη; anódynos – "uśmierzający ból") – środek zmniejszający lub uśmierzający ból. Nazwa ta obejmuje przede wszystkim środki narkotyczne: opium i jego pochodne, belladonna, lulek itp., prócz tego środki odurzające, znieczulające ogólnie: eter i chloroform.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anodyzacja

elektrolityczne wytwarzanie na powierzchni przedmiotów aluminiowych cienkiej powłoki tlenku aluminium, głównie w celu ochrony przed korozją; eloksalacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. anodowanie.

Anodowanie (eloksacja, od „elektrolityczna oksydacja”) – powierzchniowa obróbka metali polegająca na elektrolitycznym wytworzeniu warstwy tlenku. Anodowanie stosuje się głównie w stosunku do aluminium i jego stopów, ale może być także stosowane do niektórych odmian stali, tytanu i stopów magnezu. W przypadku anodowania aluminium można spotkać się z terminem eloksalacja (od „elektrolityczna oksydacja aluminium”). Dodatki stopowe w stopach glinu pogarszają wygląd anodowanego przedmiotu, a przy ich dużej ilości mogą całkiem uniemożliwić przeprowadzenie procesu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anodyzować

dokonywać anodyzacji; anodować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zanodyzować)

(1.1) met. poddawać metal procesowi elektrochemicznego utleniania powierzchni metalu w celu poprawienia jego walorów

czasownik zwrotny niedokonany anodyzować się (dk. zanodyzować się)

(2.1) met. być anodyzowanym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anodyzowanie

dokonywać anodyzacji; anodować

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. elektrolityczne wytwarzanie na powierzchni aluminium (lub jego stopów) warstwy tlenku glinu

Anodowanie (eloksacja, od „elektrolityczna oksydacja”) – powierzchniowa obróbka metali polegająca na elektrolitycznym wytworzeniu warstwy tlenku. Anodowanie stosuje się głównie w stosunku do aluminium i jego stopów, ale może być także stosowane do niektórych odmian stali, tytanu i stopów magnezu. W przypadku anodowania aluminium można spotkać się z terminem eloksalacja (od „elektrolityczna oksydacja aluminium”). Dodatki stopowe w stopach glinu pogarszają wygląd anodowanego przedmiotu, a przy ich dużej ilości mogą całkiem uniemożliwić przeprowadzenie procesu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anoetyczny

przedświadomy lub podświadomy

#### Źródła:

SJP.pl

# Anojkonim

nazwa własna miejsca lub obszaru niezamieszkałego

#### Źródła:

SJP.pl

# Anoksemia

niedobór tlenu we krwi

Anoksemia – niedobór tlenu we krwi w stosunku do zapotrzebowania.

Niektóre z możliwych przyczyn anoksemii:

- Wysiłek fizyczny – anoksemia występuje w początkowej fazie wysiłku. Deficyt stanowi zadłużenie tlenowe, które zostaje spłacone po wysiłku lub jeszcze w trakcie jego trwania. Zależne jest to od czasu wysiłku oraz jego intensywności. Organizm podlegający wysiłkowi fizycznemu rozpoczyna natychmiastowe spalanie zapasów tlenu zgromadzonych w komórkach, zaś na dostarczenie niezbędnej ilości tlenu poprzez płuca i krwiobieg potrzeba czasu (przynajmniej około 2 minut). Brak odpoczynku może spowodować, iż organizm nie będzie w stanie nadążyć z dostarczeniem tlenu.
- Blokada oddychania w tkance – uniemożliwienie oddychania na poziomie komórkowym spowodowany np. truciznami (tlenek węgla).
- Brak tlenu w środowisku – np. podczas topienia się albo dekompresji kabiny samolotu lub statku kosmicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anoksemiczny

→ anoksemia

Patrz:anoksemia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anoksja

niedostatek tlenu w tkankach w wyniku zaburzeń krążenia krwi lub jej niedotlenienia

Anoksja – ogólnie: zjawisko niedoboru tlenu. Wyróżnia się:

- anoksję w ekologii
- anoksję w medycynie (głód tlenowy, deficyt tlenowy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anoksybiont

organizm rozwijający się w środowisku czasowo lub trwale pozbawionym wolnego tlenu; beztlenowiec, anaerob, anaerobiont

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm żyjący w środowisku pozbawionym tlenu

Anaerob (gr. an – przedrostek oznaczający przeczenie; aer – powietrze; bio – żyję), beztlenowiec, anaerobiont, anoksybiont – organizm rozwijający się w warunkach beztlenowych.

Wyróżnia się:

- anaeroby obligatoryjne (beztlenowce bezwzględne), żyjące jedynie w warunkach pozbawionych tlenu, który jest dla nich toksyczny
- anaeroby fakultatywne (beztlenowce względne), rozwijające się zarówno w obecności tlenu, jak i w warunkach beztlenowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anoksybioza

anaerobioza; życie w środowisku pozbawionym tlenu

Anabioza (gr. anabíosis ‘ożywianie’), życie utajone – odwracalny, przejściowy stan skrajnego obniżenia aktywności życiowej (tzw. pozornej śmierci) organizmu, będący odpowiedzią na niekorzystne warunki środowiska naturalnego (np. zbyt niska temperatura, niedostatek wody).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anolis

jaszczurka nadrzewna z Ameryki Północnej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) herp. nieduża nadrzewna jaszczurka występująca w Ameryce

Anolidae – monotypowa rodzina jaszczurek zaliczana do infrarzędu Iguania w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anolit

część elektrolitu w bezpośrednim sąsiedztwie anody; ciecz anodowa

Anolit – roztwór anodowy, część elektrolitu w bezpośrednim sąsiedztwie anody. Jeśli ogniwo wyposażone jest w membranę jonoprzepuszczalną, anolit jest częścią elektrolitu znajdującą się po tej samej stronie przepony co anoda. Przykładowo, w kulometrycznym oznaczaniu wody metodą Karla Fischera z diafragmą, anoda zanurzona jest w anolicie, a katoda w katolicie. Z kolei ustalenie składu anolitu po elektrolizie może być podstawą do opracowywania nowych technik elektrochemicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anomalia

odchylenie od normy; nieprawidłowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

Anomalia (gr. nieprawidłowość, nierówność) – odchylenie od normy.

Pojęcie jest używane w wielu dziedzinach:

- anomalia termiczna
- anomalia chemiczna
- anomalia fizyczna
- anomalia (astronomia)
  - anomalia mimośrodowa
  - anomalia prawdziwa
  - anomalia średnia
- anomalie w bazach danych
- anomalia anatomiczna
- anomalia magnetyczna
- anomalia siły ciężkości
- anomalia południowoatlantycka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anomalność

→ anomalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anomalne; cecha tych, którzy są anomalni

Patrz:anomalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anomalny

nieprawidłowy, anormalny

przymiotnik

(1.1) stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anomer

węglowodan wyróżniający się położeniem przestrzennym grupy hydroksylowej przy atomie węgla

Anomery – stereoizomeryczne węglowodany, które w projekcji Hawortha różnią się położeniem przestrzennym grupy hydroksylowej przy hemiacetalowym atomie węgla, np. α-D-glukoza i β-D-glukoza. W przypadku anomerów α szeregu konfiguracyjnego D grupa -OH jest skierowana pod płaszczyznę rysunku (pierścienia), w przypadku anomerów β – nad płaszczyznę rysunku. Formy α i β mają taką samą konfigurację wszystkich centrów asymetrii poza hemiacetalowym (anomerycznym) atomem węgla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anomeryczny

→ anomery

Patrz:anomery

#### Źródła:

SJP.pl

# Anomia

stan społeczeństwa wynikający z rozpadu powszechnie przyjętych norm postępowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;

- anomia (stan społeczny)
- anomia (zaburzenie mowy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anomiczny

→ anomia, np. anomiczne społeczeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonim

człowiek bezimienny, nieujawniający nazwiska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) autor nieznany z nazwiska;

Anonim (gr. anonymos – „bezimienny”) – termin oznaczający nieznanego autora dzieła, jak również samo niepodpisane dzieło. W ujęciu bibliologicznym za anonim uważa się całkowity brak podpisu, który uniemożliwia rozpoznanie autora nawet poprzez porównanie do autorstwa innych dzieł. Nie jest nim więc osoba, która ukrywa się pod pseudonimem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anonimalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. anonimowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Anonimat

ogłaszanie swoich utworów bez podawania nazwiska lub pod pseudonimem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonimizacja

działanie mające na celu ukrycie tożsamości i uniemożliwienie identyfikacji podmiotu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej

Anonimizacja danych – czynność polegająca na przekształceniu danych osobowych w sposób uniemożliwiający przyporządkowanie poszczególnych informacji do określonej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej albo, jeżeli przyporządkowanie takie wymagałoby niewspółmiernych kosztów, czasu lub działań (art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o wymianie informacji z organami ścigania państw członkowskich Unii Europejskiej, państw trzecich, agencjami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 783).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anonimizator

program przekształcający informacje o czyichś danych osobowych w celu ukrycia tożsamości danej osoby i uniemożliwienia jej identyfikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonimizer

w informatyce: oprogramowanie ukrywające tożsamość użytkownika sieci; anonymizer

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonimizować

przekształcać informacje w celu ukrycia tożsamości i uniemożliwienia identyfikacji danej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonimizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynienie czegoś anonimowym, pozbawionym danych osobowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Anonimka

→ anonim

Patrz:anonim

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonimowo

przysłówek

(1.1) w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

#### Źródła:

Wiktionary

# Anonimowość

→ anonimowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest anonimowy;

Anonimowość (gr. ἀνωνυμία ‘bezimienność’ z ἀνώνυμος ‘bezimienny’) – niemożność identyfikacji tożsamości jednostki pośród innych członków danej społeczności, wprost w odniesieniu do osoby albo do pochodzącego od niej przedmiotu (utworu). O anonimowości można mówić w różnych aspektach.

Patrz:anonimowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anonimowy

1. o człowieku: nieujawniający swego autorstwa, nieznany z nazwiska (np. anonimowy darczyńca, anonimowy malarz);
2. o tekście lub dziele sztuki: niepodpisany (np. anonimowy list, anonimowe obrazy)

przymiotnik

(1.1) o nieujawnionym nazwisku

(1.2) nieznanego autorstwa

(1.3) z udziałem nieznanych osób

(1.4) taki, który się nie wyróżnia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anons

ogłoszenie zamieszczone w prasie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

(1.2) przedstawienie wchodzącej osoby z nazwiska

(1.3) teatr. zawiadomienie ze sceny o zmianie widowiska lub o zastępstwie w roli

(1.4) łow. komunikowanie myśliwemu przez psa, że znalazł zwierzynę w niedostępnym terenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anonser

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) łow. pies myśliwski zawiadamiający myśliwego o zwierzynie po jej znalezieniu i prowadzący go do niej

#### Źródła:

Wiktionary

# Anonsować

1. zapowiadać czyjeś przybycie, wejście;
2. ogłaszać coś, powiadamiać o ważnym wydarzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Anonsowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podawanie nazwiska, funkcji, tytułu osoby wchodzącej

(1.2) ogłaszanie czegoś, co za chwilę ma nastąpić

#### Źródła:

Wiktionary

# Anonsowy

związany z anonsem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anonsem, dotyczący anonsu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anonymizer

[czytaj: anonimajzer] w informatyce: oprogramowanie ukrywające tożsamość użytkownika sieci; anonimizer

Anonymizer, Inc. – amerykańskie przedsiębiorstwo z siedzibą w San Diego w Kalifornii zajmujące się ochroną prywatności w Internecie. Zostało założone w 1996 r. przez Lance’a Cottrella, eksperta w dziedzinie kryptografii i bezpieczeństwa komputerowego i autora anonimowego remailera Mixmaster. Anonymizer pierwotnie nosił nazwę Infonex Internet.Nazwę zmieniono na Anonymizer w 1997 r., kiedy firma nabyła internetowy serwer proxy zapewniający prywatność o tej samej nazwie. Anonymizer jest jedną z pierwszych firm zajmujących się ochroną prywatności w Internecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anoraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od anorak

#### Źródła:

Wiktionary

# Anorak

początkowo: skafander Eskimosów, dziś także: ciepły, nieprzemakalny skafander z kapturem wzorowany na eskimoskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etn. eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

(1.2) ciepła nieprzemakalna kurtka z kapturem uszyta na wzór anoraka (1.1)

Anorak (kalaallisut: annoraaq) – nieprzemakalna kurtka z kapturem i ściągaczem noszona przez Inuitów i polarników. Tradycyjnie anorak nie był rozpinany z przodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anorchia

wrodzony lub pooperacyjny brak obu jąder w mosznie

Anorchizm (anorchia) – zaburzenie rozwoju płci, w którym osoba o kariotypie XY, który zazwyczaj odpowiada płci męskiej, rodzi się bez jąder.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anorchizm

wrodzony brak jednego lub obu jąder w mosznie

Anorchizm (anorchia) – zaburzenie rozwoju płci, w którym osoba o kariotypie XY, który zazwyczaj odpowiada płci męskiej, rodzi się bez jąder.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anoreksja

brak łaknienia towarzyszący najczęściej chorobom przewodu pokarmowego, zatruciom, jak również chorobom o podłożu psychicznym, prowadzący do wyniszczenia organizmu, a w skrajnych przypadkach do śmierci; jadłowstręt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anoreksyjny

związany z anoreksją, właściwy anoreksji, będący objawem anoreksji (np. anoreksyjny brak łaknienia, anoreksyjna postać); anorektyczny (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Anorektyczka

kobieta, dziewczyna cierpiąca na anoreksję

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta cierpiąca na anoreksję

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anorektycznie

przysłówek

(1.1) w sposób charakteryzujący się anoreksją, w sposób właściwy anorektykom

#### Źródła:

Wiktionary

# Anorektyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest anorektyczne; cecha tych, którzy są anorektyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Anorektyczny

związany z anoreksją, właściwy anoreksji, będący objawem anoreksji (np. anorektyczny brak łaknienia, anorektyczna postać); anoreksyjny (rzadziej)

przymiotnik

(1.1) związany z anoreksji; taki, jak w anoreksji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anorektyk

mężczyzna cierpiący na jadłowstręt; manorektyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek cierpiący na anoreksję

- osoba chora na jadłowstręt psychiczny
- leki anorektyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anorgazmia

zaburzenie występujące głównie u kobiet polegające na niezdolności do przeżywania orgazmu; oziębłość płciowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

Anorgazmia – dysfunkcja seksualna definiowana jako zaburzenia w występowaniu orgazmu, którego w czasie stosunku nie udaje się osiągnąć w ogóle, pomimo występowania typowych objawów podniecenia seksualnego.

Zaburzenie dzieli się na anorgazmie pierwotną (u kobiety lub mężczyzny nigdy nie występował orgazm), wtórną (u kobiety lub mężczyzny w przeszłości występował orgazm) oraz sytuacyjną, pojawiającą się w określonych momentach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anormalnie

przysłówek

(1.1) w sposób anormalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Anormalność

→ anormalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

Patrz:anormalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anormalny

wykraczający poza normy; nienormalny

przymiotnik

(1.1) odbiegający od normy, niezgodny z normą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anormatywność

→ anormatywny

Nienormatywność – zjawisko polegające na przekraczaniu normy.

Pojęcie nienormatywności stosowane jest m.in. w naukach społecznych, przede wszystkim w psychologii i socjologii, na określenie zachowań wykraczających poza normę społeczną. Zachowanie nienormatywne może mieć charakter stały lub epizodyczny. W przypadku trwałych zachowań nienormatywnych można mówić o kształtowaniu się tożsamości nienormatywnej.

Patrz:anormatywny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anorogeniczny

określenie okresu w historii Ziemi pozbawionego ruchów górotwórczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Anortozyt

magmowa skała głębinowa składająca się z bogatego w wapń plagioklazu

Anortozyt (plagioklazyt) – leukokratyczna skała magmowa (plutoniczna) grubokrystaliczna lub średniokrystaliczna, o barwie czarnej, szarej, brązowej lub zielonoszarej, składająca się w przewadze plagioklazów. Stanowią one ponad 90% objętości anortozytu. W niewielkich ilościach mogą występować pirokseny. Zawartość anortytu w plagioklazie może wynosić od 20 do 100%. Anortozyty zbudowane z labradoru noszą nazwę labradorytów. Szacuje się, że ziemskie anortozyty powstały na głębokości 15–20 km.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anortyt

minerał z grupy skaleni, glinokrzemian wapnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

Anortyt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; bardzo rzadki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anortytowy

związany z anortytem

#### Źródła:

SJP.pl

# Anoskopia

metoda badania diagnostycznego polegająca na wziernikowaniu kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy za pomocą wziernika - anoskopu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

Rektoskopia (anoskopia, proktoskopia) należy do badań wziernikowych (endoskopowych) końcowego odcinka przewodu pokarmowego wykonywanych sztywnymi wziernikami.

Zależnie od zakresu wziernikowania dolnego odcinka przewodu pokarmowego i zastosowanego sprzętu rozróżnia się następujące badania endoskopowe:

- anoskopia – wziernikowanie kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy
- rektoskopia – wziernikowanie całej odbytnicy
- rektoromanoskopia – rektoskopia rozszerzona o badanie końcowego odcinka esicy
- sigmoidoskopia – wziernikowanie końcowego odcinka jelita grubego z esicą włącznie
- rektosigmoidoskopia – wziernikowanie odbytnicy i końcowego odcinka esicy
- kolonoskopia – wziernikowanie całego jelita grubego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anosmia

całkowity brak zmysłu węchu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

Anosmia (gr. ἀν- an- „nie, bez”; ὀσμή osme „zapach”), ślepota zapachowa – nabyty lub rzadziej wrodzony całkowity brak funkcji węchu. Zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów to hiposmia. Do najczęstszych przyczyn nabytej anosmii zalicza się wirusowe zakażenia górnych dróg oddechowych (około 18–45% przypadków), choroby nosa i zatok (7–56%) oraz następstwa urazu głowy (8–20%). Niektóre z rzadszych przyczyn to choroba Parkinsona lub Alzheimera, stwardnienie rozsiane, cukrzyca. Wrodzona anosmia stanowi tylko około 4% przypadków tego zaburzenia, jedna z chorób, której objawem jest anosmia to zespół Kallmanna. Gdy z jednostronnym brakiem węchu współistnieje też jednostronny zanik nerwu wzrokowego i przeciwstronny obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, można rozpoznać zespół Fostera Kennedy′ego, rzadki objaw guza wewnątrzczaszkowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anosognozja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;

Anosognozja (gr. ἀ- a- – przedrostek przeczący, νόσος nosos – choroba; γνῶσις gnosis – wiedza) lub anozognozja – zaburzenia neurologiczne, polegające na niezdolności zdania sobie sprawy z własnej choroby. Schorzenie to występuje najczęściej przy paraliżu lewostronnym (prawej półkuli mózgu). Objawy anosognozji podobne są do psychologicznych mechanizmów zaprzeczania chorobie (brak zainteresowania swoją ogólną sytuacją; emocjonalna i uczuciowa obojętność wobec sytuacji), w rzeczywistości mają jednak podłoże neurologiczne związane z uszkodzeniem prawej części kory mózgowej znanej jako kora somatosensoryczna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anotacja

oznaczenie słów lub innych fragmentów w tekście etykietami, które dzielą na kategorie lub wnoszą dodatkowe informacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Anotator

osoba oznaczająca słowa lub inne fragmenty w tekście etykietami, które dzielą na kategorie lub wnoszą dodatkowe informacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Anotermia

proste uwarstwienie termiczne, w którym temperatura wody obniża się wraz z głębokością, gdy temperatura powietrza jest wyższa niż 4 stopnie Celsjusza; stratyfikacja termiczna prosta

#### Źródła:

SJP.pl

# Anotować

oznaczać słowa lub inne fragmenty w tekście etykietami, które dzielą na kategorie lub wnoszą dodatkowe informacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Anotowany

przymiotnik

(1.1) poddany anotacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Anouilh

[czytaj: aNUJ] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anova

#### Źródła:

Wikipedia

# Anozognozja

brak świadomości zaburzeń chorobowych lub niezdolność do uświadomienia sobie jakichś cech albo zaprzeczanie ich istnieniu

Anosognozja (gr. ἀ- a- – przedrostek przeczący, νόσος nosos – choroba; γνῶσις gnosis – wiedza) lub anozognozja – zaburzenia neurologiczne, polegające na niezdolności zdania sobie sprawy z własnej choroby. Schorzenie to występuje najczęściej przy paraliżu lewostronnym (prawej półkuli mózgu). Objawy anosognozji podobne są do psychologicznych mechanizmów zaprzeczania chorobie (brak zainteresowania swoją ogólną sytuacją; emocjonalna i uczuciowa obojętność wobec sytuacji), w rzeczywistości mają jednak podłoże neurologiczne związane z uszkodzeniem prawej części kory mózgowej znanej jako kora somatosensoryczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anr

[czytaj: a-en-ER] skrót od: Agencja Nieruchomości Rolnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Ansa

przestarzałe: niechęć, uraza, pretensja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć do kogoś, pretensja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ansambl

ensemble;
1. scena zespołowa w utworze dramatycznym, operze, lub operetce;
2. trupa teatralna, zespół artystyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teatr. scena zbiorowa w sztuce scenicznej

(1.2) przest. grupa muzyczna bądź aktorska

(1.3) daw. szt. harmonijna całość

Ansambl (z fr. ensemble – razem, zespół) – utwór dla kilku instrumentalistów lub kilku śpiewaków solistów, a także zespół śpiewaków solistów o różnych barwach głosu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ansamblowy

związany z ansamblem (ensemblem); ensemblowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ansarowie

#### Źródła:

Wikipedia

# Ansbachski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ansbachem, dotyczący Ansbachu, pochodzący z Ansbachu (miasta w Niemczech)

#### Źródła:

Wiktionary

# Anschluss

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. przyłączenie Austrii do III Rzeszy;

Anschluss (także anszlus, z niem. Anschluss, Anschluß – ’przyłączenie’) – aneksja terytorium państwowego Federalnego Państwa Austriackiego przez Rzeszę Niemiecką, dokonana 12 marca 1938 z pogwałceniem traktatu wersalskiego (1919).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anshan

miasto w Chinach; Anszan

Anshan (chiń. 鞍山; pinyin Ānshān) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, przy linii kolejowej Changchun-Dalian. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 192 903. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 3 402 643 mieszkańców. Wielki ośrodek hutnictwa żelaza, przemysłu maszynowego, metalowego i chemicznego; w pobliżu Anshan wydobywa się rudę żelaza oraz magnezu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ansi

[czytaj: ans-i] (skrót od: American National Standards Institute) Amerykański Narodowy Instytut Normalizacyjny, amerykańska organizacja zajmująca się opracowywaniem i rozpowszechnianiem norm technicznych; także oznaczenie norm akceptowanych przez tę organizację

Ansi – wieś w Estonii, w prowincji Saare, w gminie Lääne-Saare. W 2004 roku wieś zamieszkiwały 42 osoby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anszan

miasto w Chinach; Anshan

Anszan – kraina i miasto (zidentyfikowane w 1972 r. jako Tell-i Maljan niedaleko Szirazu) w starożytnym Iranie, przez tysiąclecia część Elamu - tzw. górny Elam, teren wyżynny w odróżnieniu od dolnego, obejmującego nizinną Suzjanę. Anszan był słabiej rozwiniętą częścią Elamu, ze względu na gorsze niż w Suzjanie warunki uprawy roli. Cywilizacja miejska zagościła tu na stałe dopiero pod panowaniem Persów, którzy na pewno zamieszkiwali Anszan w VII wieku p.n.e., choć trudno oszacować, kiedy dokładnie pojawili się na tych terenach. Początkowo królowie perscy (m.in. także Cyrus II Wielki) nosili, oprócz innych, także tytuł króla Anszanu, jednak został on zarzucony, kiedy ich państwo rozrosło się i stało imperium. Nazwa krainy Anszan została wtedy zastąpiona toponimem Parsa - po grecku Persis (czyli Persyda), później Fars.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anszlus

włączenie w 1938 roku terytorium Austrii do III Rzeszy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. pot. zob. Anschluss.

Anschluss (także anszlus, z niem. Anschluss, Anschluß – ’przyłączenie’) – aneksja terytorium państwowego Federalnego Państwa Austriackiego przez Rzeszę Niemiecką, dokonana 12 marca 1938 z pogwałceniem traktatu wersalskiego (1919).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anszlusowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anszlusem, dotyczący anszlusu

#### Źródła:

Wiktionary

# Ansztalt

żartobliwie: zakład, lokal; instytucja

#### Źródła:

SJP.pl

# Anta

1. dekoracyjne zakończenie tworzących przedsionek bocznych ścian świątyni
2. gatunek tapira

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;

- Anta (Espinho) – sołectwo w Portugalii w powiecie Espinho
- Anta – departament w Argentynie w prowincji Salta
- Anta – miasto w Peru
- Anta – prowincja Peru
- anta – element architektoniczny
- Tapir anta (Tapirus terrestris)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antaba

1. sztaba wzmacniająca zamknięcie bramy lub drzwi;
2. metalowy uchwyt na bramach, drzwiach lub skrzyniach, służący także za kołatkę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztaba z metalu zamykająca bramę lub drzwi

(1.2) daw. ozdobny uchwyt na skrzyniach lub jako kołatka na drzwiach i bramach;

Antaba lub hantaba (z niem. die Handhabe – rękojeść) – stały lub ruchomy uchwyt z metalu umieszczany np. na skrzyni, kufrze, drzwiach, bramie.

Ruchomy uchwyt składa się z dwóch części. Antaba umieszczona na drzwiach lub bramach (furtach), najczęściej w postaci lwiej głowy z ruchomą obręczą, służyła często za kołatkę. Antaba występowała głównie w sztuce romańskiej i gotyckiej. Współcześnie używana jest jako element dekoracyjny. Stara polska nazwa antaby to dzierżak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antabka

zdrobnienie od: antaba

#### Źródła:

SJP.pl

# Antabus

związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; anticol; esperal; disulfiram

Disulfiram – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu alkoholizmu, którego działanie polega na wpływie na metabolizm alkoholu etylowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antagonista

osoba niezgadzająca się z kimś, występująca przeciw komuś, zwłaszcza przeciwnik w sporze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) farm. substancja obca (zwykle lek) blokująca działanie innej substancji lub pracę receptora;

(2.2) anat. mięsień działający w kierunku przeciwnym w stosunku do innego mięśnia

(2.3) anat. ząb położony naprzeciwko zęba drugiej szczęki

- antagonista (osoba)
- antagonista (farmakologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antagonistka

→ antagonista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwniczka w sporze, dyskusji

Patrz:antagonista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antagonistycznie

przysłówek sposobu

(1.1) wrogo, przeciwnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Antagonistyczność

→ antagonistyczny

Patrz:antagonistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antagonistyczny

związany z antagonizmami, oparty na antagonizmach, przeciwstawny, sprzeczny (np. antagonistyczne siły, antagonistyczne partie polityczne)

przymiotnik

(1.1) książk. przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

(1.2) mający przeciwne działanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antagonizacja

doprowadzanie osób lub grup do wzajemnej wrogości

#### Źródła:

SJP.pl

# Antagonizm

1. wzajemna niechęć lub wrogość spowodowane sprzecznością interesów lub różnicą poglądów;
2. przeciwstawne działanie dwóch elementów (np. dwóch mięśni) lub dwóch układów organizmu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

- antagonista (osoba)
- antagonista (farmakologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antagonizować

doprowadzać osoby lub grupy osób do wzajemnej wrogości; konfliktować, skłócać, poróżniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Antagonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wywoływanie między kimś wrogości

#### Źródła:

Wiktionary

# Antagonizujący

taki, który wprowadza wzajemną wrogość, skłócający ludzi lub środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Antakya

[czytaj: antakja] miasto w Turcji; Antiochia

Antiochia (tur. Antakya lub Hatay; hist. Antiochia Syryjska, Antiochia koło Dafne, Wielka Antiochia, Teopolis; arab. ‏أنطاكية‎, trl. Anṭākiya, trb. Antakija, gr. Ἀντιόχεια, trl. Antiocheia) – miasto położone w Turcji nad rzeką Orontes (Asi), 22 km od brzegu Morza Śródziemnego, u podnóża góry Silpius (ar. Habib an-Nadżar). W starożytności jedno z najważniejszych centrów kulturalnych, handlowych, politycznych i religijnych basenu śródziemnomorskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antall

[czytaj: ontol] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antalya

[czytaj: antalja] miasto w Turcji

Antalya (gr. Αττάλεια – Attália, łac. Attalea) – miasto w południowo-zachodniej Turcji, nad zatoką Antalya na Morzu Śródziemnym, w starożytnej krainie Pamfilia, u południowych podnóży gór Taurus, ośrodek administracyjny prowincji Antalya. Kurort wypoczynkowy Riwiery Tureckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antananarywa

stolica Madagaskaru

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Madagaskaru;

Antananarywa (Antananarivo, potocznie Tana) – stolica Madagaskaru i prowincji Antananarywa. Położona jest w środkowej części wyspy, nad rzeką Ikopa, na wysokości ok. 1400 m n.p.m. Antananarywa jest największym miastem na wyspie, stanowiącym centrum administracyjne, gospodarcze, naukowe i komunikacyjne kraju. Rozwinął się tu przemysł spożywczy, tytoniowy i włókienniczy. Znajdują się tu wyższe uczelnie University of Madagascar oraz Collège Rural d'Ambatobe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antananarywczyk

mieszkaniec Antananarywy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antananarywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antananarywka

mieszkanka Antananarywy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antananarywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antananarywski

→ Antananarywa (stolica Madagaskaru)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Antananarywa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antar

rodzaj ryb z rodziny nototeniowatych; kłykacz

Dissostichus – rodzaj ryb z rodziny nototeniowatych (Nototheniidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antares

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antares (Alfa Scorpii, α Sco) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona. Jest oddalona od Słońca o około 550 lat świetlnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antarktozaur

rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów

Antarktozaur (Antarctosaurus) – rodzaj zauropoda z grupy tytanozaurów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antarktyczny

→ Antarktyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Antarktyką

Patrz:Antarktyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antarktyda

kontynent w rejonie Antarktyki na półkuli południowej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyda – kontynent położony najdalej na południe Ziemi, na którym znajduje się geograficzny biegun południowy. Jest położony w rejonie Antarktyki na półkuli południowej, niemal w całości na południe od koła podbiegunowego i otoczony przez Ocean Południowy. Ma powierzchnię 14,2 mln km², jest piątym co do wielkości kontynentem po Azji, Afryce, Ameryce Północnej i Ameryce Południowej, prawie dwa razy większym od Australii. Około 98% Antarktydy pokrywa polarna czapa lodowa o średniej grubości 1,9 km, która rozciąga się do wszystkich, prócz wysuniętych najbardziej na północ krańców Półwyspu Antarktycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antarktydzki

→ Antarktyda

przymiotnik

(1.1) geogr. rzad. związany z Antarktydą

Patrz:Antarktyda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antarktyka

obszar na półkuli południowej, który obejmuje Antarktydę wraz z lądolodami oraz otaczającymi ją wodami i wyspami

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antarktyka – część świata znajdująca się na półkuli południowej, która obejmuje Antarktydę oraz otaczający ją Ocean Południowy i położone na nim wyspy. Międzynarodowo uznawaną granicą Antarktyki jest równoleżnik 60°S.

Status prawny Antarktyki i dozwoloną w tej części świata działalność określa Układ Antarktyczny i powiązane umowy, stanowiące międzynarodowe porozumienia (wśród sygnatariuszy jest także Polska). Naturalną granicę Antarktyki wyznacza strefa konwergencji antarktycznej, w której chłodne wody powierzchniowe znajdujące się wokół Antarktydy stykają się z cieplejszymi wodami subantarktycznymi i zanurzają się w nich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antas

nazwisko

- Antas – miasto w Brazylii
- Antas – postać z mitologii greckiej
- Antas – miasto i gmina w Hiszpanii

Miejscowości w Portugalii:

- Antas – miejscowość w gminie Esposende
- Antas – miejscowość w gminie Penalva do Castelo
- Antas – miejscowość w gminie Penedono
- Antas – miejscowość w gminie Vila Nova de Famalicão

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antazolina

lek syntetyczny stosowany głównie przeciwuczuleniowo i w chorobie komunikacyjnej; fenazolina; antistina

Antazolina (łac. antazolinum) – organiczny związek chemiczny, pochodna etylenodiaminy, należąca do grupy antagonistów receptora H1 I generacji.

Wskazaniami do podania antazoliny są:

- ostre stany alergiczne (m.in. wstrząs anafilaktyczny), jako lek wspomagający w skojarzeniu z adrenaliną,
- napadowe zaburzenia rytmu pochodzenia nadkomorowego włącznie z tachyarytmią w migotaniu przedsionków, niereagujące na standardowe leczenie przeciwarytmiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antał

dawna miara objętości płynów - około ćwierć dużej beczki; także beczka o takiej objętości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) beczka używana do przechowywania wina i innych trunków;

(1.2) zawartość antała (1.1)

Antał, inaczej nazywany ćwierćbeczką – dawna jednostka objętości stosowana na ziemiach polskich przed 1764 rokiem. 1 Antał odpowiadał 18 garncom. Połowę antału stanowił antałek (zwany też achtelem) - 9 garnców. Antał stanowił element systemu beczkowego, stosowanego na dawnych ziemiach polskich do mierzenia objętości płynów dla celów handlowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antałek

1. beczułka o pojemności połowy lub trzeciej części antała;
2. pół antała

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mała beczułka używana do przechowywania wina i innych trunków o objętości dwóch wiader lub połowy antała

(1.2) zawartość antałka (1.1)

(1.4) pot. grubas

(1.5) daw. przen. żart. głowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antałkowy

przymiotnik od: antałek

#### Źródła:

SJP.pl

# Antałówka

osiedle i wzgórze w Zakopanem

- Antałówka – osiedle i wzgórze w Zakopanem
- Antałówka – przysiółek Kościeliska w powiecie tatrzańskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antałowy

przymiotnik od: antał

#### Źródła:

SJP.pl

# Antczak

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Antczak − polski dziennikarz, samorządowiec, poseł na Sejm
- Bogumił Antczak − polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, lektor
- Bronisław Antczak − polski marynarz, poseł na Sejm
- Edmund Antczak − polski lekkoatleta
- Henryk Antczak − polski ekonomista i samorządowiec
- Henryk Antczak − polski siatkarz
- Jacek Antczak − polski reporter
- Jan Antczak − polski działacz opozycyjny i samorządowiec
- Jerzy Antczak − polski reżyser teatralny i filmowy
- Marian Antczak − poseł na Sejm
- Piotr Antczak − polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, marketingowiec
- Roman Antczak − polski bokser
- Ryszard Antczak − polski piłkarz ręczny
- Zdzisław Antczak − polski piłkarz ręczny, olimpijczyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antecedencja

1. (wyraz zwykle używany w liczbie mnogiej) fakt poprzedzający stan obecny; antecedens;
2. erozyjne działanie rzeki, przecinającej grzbiet górski w czasie jego wypiętrzania

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. inaczej: antecedencje

(1.2) liter. inaczej: antecedencje

Antecendencja (łac. antecedentia – wyprzedzenie) – zjawisko przecięcia grzbietu górskiego przez rzekę do niego prostopadłą w trakcie jego wypiętrzania. Wskutek antecedencji rzeka nie zmienia swego koryta i tworzy przełomy w których jej bieg przypomina bieg rzeki nizinnej.

Przykładem przełomu antecedentnego w Polsce jest przełom Nysy Kłodzkiej przez Góry Bardzkie. Podobne zjawisko występuje przy przejściu Cangpo przez Himalaje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antecedencje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. zdarzenia, okoliczności poprzedzające jakiś fakt, konieczny do jego zrozumienia

(1.2) liter. w utworach dramatycznych i narracyjnych: wydarzenia poprzedzające właściwą akcję, bez których jej przebieg jest niezrozumiały; zawarte są w prologu lub też w wypowiedziach narratora czy postaci

#### Źródła:

Wiktionary

# Antecedens

1. fakt poprzedzający stan obecny; antecedencja;
2. w logice: część zdania warunkowego rozpoczynająca się od "jeżeli"; poprzednik

#### Źródła:

SJP.pl

# Antecedentny

1. poprzedzający stan obecny; uprzedni;
2. antecedentny przełom rzeczny - przełom rzeczny powstały w wyniku powolnego wypiętrzenia się otoczenia spowodowanego ruchami górotwórczymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antecesor

przestarzale o antenacie (przodku jakiejś rodziny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antecesorka

→ antecesor

Patrz:antecesor

#### Źródła:

SJP.pl

# Antecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antedatować

wpisywać (wpisać) na dokumencie datę wcześniejszą od faktycznej; antydatować (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antedatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. podpisywanie czegoś z wcześniejszą datą niż faktyczna data powstania dokumentu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antefiks

element dekoracyjny, najczęściej w kształcie palmety, umieszczony wzdłuż okapu dachu, maskujący od frontu rząd dachówek

Antefiks – element dekoracyjny, charakterystyczny dla antycznej architektury greckiej i rzymskiej, w postaci płytki z kamienia lub częściej z terakoty, ozdobiony płaskorzeźbą w kształcie palmety, głowy ludzkiej lub zwierzęcej itp. Płytkę ustawiano na gzymsie, wzdłuż okapu, w celu zasłonięcia widoku na pokrycie dachu, zamiast simy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antek

w języku potocznym: ulicznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Antoni

Antek – nowela Bolesława Prusa z roku 1880. Podejmuje tematykę trudnego życia na wsi w XIX wieku, a co za tym idzie niełatwego losu dzieci. Jako główne problemy XIX-wiecznej wsi zostały ukazane zacofanie ludności, wykorzystywanie dzieci do ciężkich prac oraz brak możliwości kształcenia i rozwijania talentów przez dzieci i młodzież.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antekliza

rozległe wypiętrzenie skorupy ziemskiej

W geologii antekliza to wypukła struktura tektoniczna o regionalnych rozmiarach w obrębie platformy kontynentalnej, obejmująca zarówno jej fundament jak i pokrywę osadową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antemion

starożytny ornament ze stylizowanych liści, wici i kwiatów; anthemion

Antemion, anthemion (gr. anthémion - "kwiatek") – starożytny pasowy ornament składający się z zestawionych naprzemiennie motywów palmety i lotosu lub dwóch typów palmety (formy otwartej i zamkniętej). Występuje powszechnie w greckiej i rzymskiej dekoracji architektonicznej i malarstwie wazowym. Przejęty przez sztukę nowożytną, szczególnie popularny w klasycyzmie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antemiusz

imię męskie

Prokopiusz Antemiusz, Procopius Anthemius (ok. 415, zm. 11 lipca 472 w Rzymie) – cesarz zachodniorzymski od 12 kwietnia 467 do 11 lipca 472 roku n.e. Jego żoną była Eufemia – jedyna córka cesarza Marcjana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antena

urządzenie stanowiące element każdego nadajnika lub odbiornika, wysyłające albo odbierające fale radiowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

(1.2) pot. uczn. więz. ucho (zazwyczaj w lm.)

Antena – urządzenie zamieniające fale elektromagnetyczne na sygnał elektryczny i odwrotnie.

Jest niezbędnym elementem składowym każdego systemu radiokomunikacji. W XX wieku najbardziej rozpowszechnione były anteny odbiorników radiowych i telewizyjnych, natomiast w wieku XXI antena częściej kojarzona jest z elementem wyposażenia radia samochodowego, bezprzewodowych sieci komputerowych lub z odbiorem sygnałów TV z satelitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antenacki

przymiotnik od: antenat

#### Źródła:

SJP.pl

# Antenat

przodek jakiejś rodziny; antecesor (przestarzałe)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) podn. przodek, zarówno ze strony ojca, jak i matki; dziad, pradziad

Wstępny lub antenat (l.mn. antenaci), ascendent (l.mn. ascendenci) – pojęcie używane w prawie i genealogii, oznaczające każdego przodka danej osoby: rodziców (ojca, matkę), dziadków (dziadka, babcię), pradziadków (pradziadka, prababcię), prapradziadków itd. Stosunek faktyczny pomiędzy daną osobą a jej wstępnym polega na tym, że ta pierwsza pochodzi od tego drugiego. Osoby te są spokrewnione ze sobą w linii prostej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antenatka

→ antenat

Patrz:antenat

#### Źródła:

SJP.pl

# Antenka

mała antena; zdrobnienie od: antena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała antena

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antenkowaty

przypominający antenkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Antenkowy

→ antenka

Patrz:antenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Antennaria

Ukwap (Antennaria Gaertn.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 45 gatunków. Występuje naturalnie na półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym lub podzwrotnikowym (lecz nie w Afryce). W Europie występuje 6 gatunków, z czego do flory Polski należą dwa gatunki – ukwap dwupienny (A. dioica) i ukwap karpacki (A. carpatica).

#### Źródła:

Wikipedia

# Antenor

w mitologii greckiej: Trojańczyk i doradca Priama

- Antenor – postać z mitologii greckiej
- Antenor z Aten – rzeźbiarz działający w starożytnej Grecji
- Antenor – jeden z bohaterów Odprawy posłów greckich Jana Kochanowskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antenorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antenora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Antenowaty

przypominający antenę

#### Źródła:

SJP.pl

# Antenowy

1. przymiotnik od: antena; odnoszący się do anteny;
2. odnoszący się do programów radiowych lub telewizyjnych

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z anteną, dotyczący anteny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anteny

urządzenie stanowiące element każdego nadajnika lub odbiornika, wysyłające albo odbierające fale radiowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Antepedium

w średniowieczu: zasłona górnej części ołtarza; antependium; frontale

Antepedium (również antependium, frontale) – bogato zdobione zakrycie lub zasłona zakrywająca podstawę (stipes) stałego ołtarza chrześcijańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antependium

w średniowieczu: zasłona górnej części ołtarza; antepedium; frontale

Antepedium (również antependium, frontale) – bogato zdobione zakrycie lub zasłona zakrywająca podstawę (stipes) stałego ołtarza chrześcijańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antepozycja

pozycja wyrażenia poprzedzającego dane wyrażenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anteridium

męskie gametangium, miejsce wytwarzania plemników; anterydium, plemnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Anteriora

wypadki poprzedzające jakieś zdarzenie; antecedencje

#### Źródła:

SJP.pl

# Anteros

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1943;

- Anteros (łac. Anterus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za zdradzoną miłość
- Anteros (łac. Anterus) – papież, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej
- Anteros – planetoida o numerze katalogowym 1943

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anterozoid

plemnik plechowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Anterydium

męskie gametangium, miejsce wytwarzania plemników; plemnia, anteridium

Plemnia, anterydium – haploidalny organ rozmnażania (gametangium), w którym wytwarzane są plemniki. Występuje w wielu grupach systematycznych roślin (zielenice, mszaki, paprotniki), grzybów i glonów nie zaliczanych do roślin. Plemnia może być jednokomórkowa lub wielokomórkowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anteusz

w mitologii greckiej: syn Posejdona i Gai

Antajos lub Anteusz (gr. Ἀνταῖος, Antaîos) – w mitologii greckiej syn Posejdona i Gai, gigant żyjący w Libii.

Dotknięcie ziemi, jego matki, przywracało mu siły. Herakles zetknął się z nim szukając cudownych jabłek Hesperyd – była to jego jedenasta praca. Anteusz każdego wyzywał do zapasów. Gdy Herakles zorientował się, skąd biorą się siły przeciwnika, udusił go trzymając nad ziemią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anteusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anthem

nieliturgiczny utwór chóralny; rodzaj motetu lub kantaty

Anthem (ang. hymn) – anglikański nieliturgiczny utwór chóralny z tekstem angielskim. Odpowiednik motetu w muzyce katolickiej i protestanckiej, a po wprowadzeniu basso continuo i stylu concertato – kantaty. Teksty anthemów ograniczały się, w przeciwieństwie do kontynentalnych kantat, do psalmów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anthemion

starożytny ornament ze stylizowanych liści, wici i kwiatów; antemion

Antemion, anthemion (gr. anthémion - "kwiatek") – starożytny pasowy ornament składający się z zestawionych naprzemiennie motywów palmety i lotosu lub dwóch typów palmety (formy otwartej i zamkniętej). Występuje powszechnie w greckiej i rzymskiej dekoracji architektonicznej i malarstwie wazowym. Przejęty przez sztukę nowożytną, szczególnie popularny w klasycyzmie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anthony

[czytaj: ANtony] obce imię męskie

- Antoni

Miejscowości w USA:

- Anthony – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Harper
- Anthony – miasto w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Doña Ana
- Anthony – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie El Paso

Gminy w USA:

- Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Norman
- Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lycoming
- Anthony (ang. Anthony Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Montour

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anthotyro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej

#### Źródła:

Wiktionary

# Anti-Aging

[czytaj: anti-ejdżing] o kosmetykach, zabiegach itp.: spowalniający proces starzenia; anti-agingowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Anti-Agingowy

[czytaj: anti-ejdżingowy] o kosmetykach, zabiegach itp.: spowalniający proces starzenia; anti-aging

#### Źródła:

SJP.pl

# Anticol

[czytaj: antikol] związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; esperal; antabus; disulfiram

Disulfiram – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu alkoholizmu, którego działanie polega na wpływie na metabolizm alkoholu etylowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antidotum

odtrutka; antydotum;
1. substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antydot;
2. w przenośni: środek mogący zaradzić czemuś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przen. środek zaradczy

(1.2) zob. odtrutka.

Odtrutka, antidotum – substancja mająca zdolność neutralizacji lub zmniejszenia toksyczności trucizny. Jej działanie najczęściej polega na tworzeniu z trucizną niewchłanialnego lub mniej toksycznego związku chemicznego. Wyróżnia się odtrutki swoiste (skierowane przeciw konkretnej truciźnie) i nieswoiste (ogólne, na przykład mleko lub węgiel aktywny przy zatruciach doustnych).

W dawnej medycynie uważano, że może istnieć uniwersalna odtrutka. Zdolność taką przypisywano teriakowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antifa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) społ. polit. międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Antifa (od niem. Antifaschismus „antyfaszyzm” i ang. Anti-Fascist Action, AFA „Akcja Antyfaszystowska”) – zbiorcze określenie ogółu osób deklarujących się jako antyfaszyści i czynnie sprzeciwiających się tendencjom skrajnie prawicowym (utożsamianymi przez Antifę z faszyzmem). Antifa jest ruchem nieformalnym, pozbawionym jakiegokolwiek kierownictwa czy wewnętrznej hierarchii. Określana również jako subkultura. Choć z Antifą nie jest związana żadna ideologia polityczna, wyróżniają się wśród nich socjaliści, anarchiści, socjaldemokraci i liberałowie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antifiarz

członek Antify - nieformalnego ruchu antyfaszystowskiego, uważanego również za subkulturę

#### Źródła:

SJP.pl

# Antigua

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;

Antigua – wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych. Wchodzi w skład państwa Antigua i Barbuda. Zajmuje powierzchnię 280 km². Na wyspie położona jest stolica kraju, Saint John’s.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antiguańczyk

obywatel Antigui i Barbudy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antigui

(1.2) obywatel Antigui i Barbudy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antiguanka

obywatelka Antigui i Barbudy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antigui, wyspy na Karaibach

(1.2) obywatelka Antigui i Barbudy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antiguański

przymiotnik od:
1. Antigua (wyspa na Morzu Karaibskim lub miasto w Gwatemali);
2. Antigua i Barbuda (państwo)

przymiotnik

(1.1) związany z Antiguą (wyspą na Karaibach)

(1.2) związany z Antiguą i Barbudą (państwem na Karaibach)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antiguańsko-Barbudzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Antiguą i Barbudą, dotyczący Antigui i Barbudy

#### Źródła:

Wiktionary

# Antihalo

1. warstwa substancji zapobiegająca odblaskowi na materiale fotograficznym;
2. film lub płyta pokryte taką substancją

Antihalo – warstwa przeciwodblaskowa (antyreflekcyjna) na błonie fotograficznej zapobiegająca powstaniu odblasków działających szkodliwie na obraz (halo świetlne) i polepsza ostrość szczególnie jasnych partii obrazu na błonie. Zwykle jest to szare lub niebieskawe zabarwienie podłoża błony (np. Fomapan 100 w wersji średnioformatowej) lub podlew z przeciwnej strony (np. Efke R50, Shanghai GP3). Zazwyczaj stosuje się podlew przeciwnej strony, który spełnia jednocześnie rolę warstwy przeciwskrętnej. Barwnik jest zmywany podczas wstępnego namaczania błony lub wywoływania, w rzadkich przypadkach w utrwalaczu. Błony odwracalne mają antyrefleksyjną warstwę z metalicznego srebra – dużo bardziej skuteczną, zmywaną podczas odbielania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antikol

związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; antabus; esperal; disulfiram

#### Źródła:

SJP.pl

# Antinoos

#### Źródła:

Wikipedia

# Antioch

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.;

Antioch (gr. Ἀντίοχος Antíokhos) – imię męskie znane przede wszystkim jako imię królów z dynastii Seleucydów, władającej na obszarach Bliskiego i Środkowego Wschodu w okresie hellenistycznym. Imię Antioch nosili także władcy Kommageny, święci oraz inne postacie historyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antiocheńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antiochii

#### Źródła:

Wiktionary

# Antiochenka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antiochii

#### Źródła:

Wiktionary

# Antiocheński

→ Antiochia; antiochijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antiochia

1. historyczna nazwa położonego obecnie w Turcji miasta Antakya;
2. sławna stolica greckiego imperium Seleukidów (300-64 p.n.e.) i rzymskiej prowincji Syria, założona na cześć króla Antiocha Sotera nad rzeką Orontes

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

(1.2) hist. geogr. starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

(1.3) geogr. toponim, nazwa szeregu miast na świecie;

Antiochia (tur. Antakya lub Hatay; hist. Antiochia Syryjska, Antiochia koło Dafne, Wielka Antiochia, Teopolis; arab. ‏أنطاكية‎, trl. Anṭākiya, trb. Antakija, gr. Ἀντιόχεια, trl. Antiocheia) – miasto położone w Turcji nad rzeką Orontes (Asi), 22 km od brzegu Morza Śródziemnego, u podnóża góry Silpius (ar. Habib an-Nadżar). W starożytności jedno z najważniejszych centrów kulturalnych, handlowych, politycznych i religijnych basenu śródziemnomorskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antiochijczyk

mieszkaniec Antiochii (księstwa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antiochijka

mieszkanka Antiochii (księstwa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antiochijski

przymiotnik od: Antiochia; antiocheński

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antiochowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antiocha, będący jego własnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Antiopa

- Antiope (Antiopa) – w mitologii greckiej córka Nikteusza lub Asoposa, kochanka Zeusa
- Antiope (Antiopa) – w mitologii greckiej jedna z Amazonek
- Antiope – planetoida o numerze katalogowym 90
- Antiope (Q160) – francuski okręt podwodny typu Diane z okresu międzywojennego i II wojny światowej

#### Źródła:

Wikipedia

# Antipasto

zakąska, przystawka

#### Źródła:

SJP.pl

# Antisol

rodzaj szkła redukującego promieniowanie podczerwone, stosowanego w celu uniknięcia nadmiernego nagrzania i nasłonecznienia pomieszczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antistina

lek syntetyczny stosowany głównie przeciwuczuleniowo i w chorobie komunikacyjnej; fenazolina; antazolina

#### Źródła:

SJP.pl

# Antkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antkowiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antkowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antkowski

→ antek; łobuzerski, andrusowski, ulicznikowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Antkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Antleryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

Antleryt – bardzo rzadki minerał z grupy siarczanów.

Nazwany w 1889 roku przez Williama F. Hillebranda od miejsca występowania - kopalnia Antler w hrabstwie Mohave w Arizonie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antocyjan

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjanina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antocyjanina

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antocyjaniny

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antocyjanowy

związany z antocyjanem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antocyjany

barwnik występujący w soku komórkowym roślin; antocyjanina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antofalla

Antofalla – stratowulkan, drugi pod względem wysokości czynny wulkan na Ziemi w północno-zachodniej Argentynie w Andach Środkowych na płaskowyżu Puna de Atacama. Wysokość 6450 m n.p.m. Szczyt pokrywają wieczne śniegi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antofyllit

minerał z grupy amfiboli, krzemian magnezu i żelaza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z grupy krzemianów;

Antofyllit (anthophyllit, antofyllin) – minerał z grupy krzemianów (amfiboli).

Nazwa pochodzi od łac. Anthophyllum = goździk (goździkowiec korzenny), używany jako przyprawa kuchenna, nawiązując do barwy tego minerału. Minerał rzadki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antoine

[czytaj: antuAN]
1. nazwisko, m.in. André Antoine (1843-1902) - francuski aktor i reżyser;
2. francuskie imię męskie

Osoby:

- DJ Antoine − szwajcarski DJ
- Antoine Clamaran − francuski DJ
- Antoni "Antoine" Cierplikowski − fryzjer, stylista

Miejscowości w USA:

- Antoine – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Pike

Gminy w USA:

- Antoine (ang. Antoine Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Pike

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antolak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antolczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antolki

#### Źródła:

Wiktionary

# Antolczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antolki

#### Źródła:

Wiktionary

# Antolecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Antolki

#### Źródła:

Wiktionary

# Antologia

publikacja zawierająca wybór utworów literackich różnych autorów, dokonany według wyraźnej myśli przewodniej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

Antologia (gr. ἀνθολογία) – pojedyncza publikacja albo seria wydawnicza wydana drukiem lub cykl audycji radiowych bądź kolekcja nagrań płytowych itp. będąca wyborem dzieł lub ich fragmentów, kilku autorów, powiązanych określoną tematyką, dokonana według określonych zasad, opatrzona tytułem. Dla publikacji dzieł jednego autora stosuje się termin zbiór opowiadań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antologiczny

→ antologia

przymiotnik

(1.1) związany z antologią, stanowiący antologię

Patrz:antologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antologijny

przymiotnik

(1.1) związany z antologią, stanowiący antologię

#### Źródła:

Wiktionary

# Antologistka

→ antologista

Patrz:antologista

#### Źródła:

SJP.pl

# Anton

obce imię męskie

Anton (2001) – czesko-niemiecko-węgierski serial animowany dla dzieci w wieku 3–6 lat, którego bohaterem jest siedmioletni chłopiec imieniem Anton.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antończak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antończyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonescu

[czytaj: antoNESku] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoni

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Antoni – imię męskie pochodzenia łacińskiego

- Antoni (1966–2021) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, następnie Kościoła Prawosławnego Ukrainy
- Antoni (1887–1952) – duchowny Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, następnie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
- Antoni (1926–2005) – rumuński biskup prawosławny
- Antoni (1867-1943) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego narodowości gruzińskiej, święty prawosławny
- Antoni (1815-1878) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni – duchowny Greckiego Kościoła Prawosławnego
- Antoni (ur. 1979) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni (1910-1993) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni – biskup czernihowski. Sprawował urząd od 1158 do 1168
- Antoni (?-1474) – polski duchowny rzymskokatolicki, franciszkanin
- Antoni (?-1391 lub 1392) – duchowny rzymskokatolicki, dominikanin lub franciszkanin
- Antoni – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego, od 2013 biskup Irlandii, Szkocji i północno-wschodniej Anglii
- Antoni (ur. 1969) – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
- Antoni – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
- Antoni (1914-2003) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni (ur. 1968) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego
- Antoni (ur. 1956) – gruziński duchowny prawosławny, od 2010 metropolita Bani i Bagrati
- Antoni (1858-1931) – rosyjski biskup prawosławny, święty nowomęczennik
- Antoni (1932-2017) – biskup prawosławnego Patriarchatu Antiocheńskiego
- Antoni (1863-1936) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni (ur. 1939) – rosyjski biskup prawosławny
- Antoni (ur. 1980) – biskup Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego
- Antoni (ur. 1946) – metropolita Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego
- Antoni (ur. 1955) – duchowny Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego, od 2008 biskup Europy Zachodniej
- Antoni (1935-2004) – grecki duchowny prawosławny
- Antoni (1858-1914) – rosyjski biskup prawosławny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Antonia – imię noszone przez przedstawicielki rzymskiego rodu Antoniuszy (Antonii)

- Antonia Hybryda – wnuczka Marka Antoniusza Oratora
- Antonia – żona Lucjusza Kaniniusza Gallusa
- Antonia – żona Pythodorosa
- Antonia Starsza – babka cesarza Nerona.
- Antonia Młodsza – matka cesarza Klaudiusza
- Klaudia Antonia – córka cesarza Klaudiusza
- Antonia – córka Marka Antoniusza Oratora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antoniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonianin

członek zgromadzenia, którego patronem jest św. Antoni, opartego na regule św. Franciszka z Asyżu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonianki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu

Zgromadzenie Sióstr Antonianek od Chrystusa Króla III Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu (Antonianki) (łac. Congregatio Sororum Antoniarum a Christo Rege III Ordinis Reg. S. Francisci Assisien) – żeńskie katolickie zgromadzenie zakonne założone w 1936 przez bł. Anastazego Pankiewicza w Łodzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoniczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. święty Antoni (także. figurka świętego)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antonietta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniewicz

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki używany przez ormiański ród Bołoz Antoniewiczów;

Antoniewicz (lm. Antoniewiczowie, Antoniewicze) – polskie nazwisko patronimiczne pochodzące od imienia Antoni, noszone m.in. przez następujące rodziny:

- Bołoz Antoniewiczowie – rodzina szlachecka pochodzenia ormiańskiego
- Antoniewiczowie herbu Hełm – litewska rodzina szlachecka
- Wojsym Antoniewiczowie – rodzina szlachecka z Wielkopolski
- Znane postacie
  - Bolesław Antoniewicz – ksiądz, działacz społeczny i niepodległościowy
  - Jan Bołoz Antoniewicz – polski historyk i teoretyk sztuki
  - Karol Bołoz Antoniewicz – duchowny katolicki, poeta
  - Katarzyna Antoniewicz – polska aktorka
  - Mikołaj Bołoz Antoniewicz – poeta, dramatopisarz i oficer kawalerii Wojsk Polskich w powstaniu listopadowym 1830–1831
  - Włodzimierz Antoniewicz – polski archeolog, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN
  - Zdzisław Antoniewicz – dziennikarz, sportowiec, krajowy i międzynarodowy sędzia pływacki i motorowy
  - Zygmunt Antoniewicz – żołnierz armii pruskiej w I wojnie światowej, oficer powstania wielkopolskiego

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Antoniewo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 19, w tym 12 podstawowych

- Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Bądkowo
- Antoniewo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Antoniewo – część wsi Ruda w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rogowo
- Antoniewo – część wsi Kuczwały w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Chełmża
- Antoniewo – przysiółek wsi Lubicz Dolny w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Lubicz
- Antoniewo – część wsi Dzikowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Obrowo
- Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Antoniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Łabiszyn
- Antoniewo – część wsi Zielona w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Ojrzeń
- Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
- Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
- Antoniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Siemiątkowo
- Antoniewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy
- Antoniewo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Morąg
- Antoniewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Lubasz
- Antoniewo – część wsi Szklarka Przygodzicka w woj. wielkopolskim, w pow. ostrzeszowski, w gminie Ostrzeszów
- Antoniewo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. rawickim, w gminie Miejska Górka
- Antoniewo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Skoki
- Antoniewo – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Skoki

#### Źródła:

Wikipedia

# Antoniewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonik

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. święty Antoni (także. figurka świętego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antonim

jeden z pary wyrazów mających znaczenie przeciwstawne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

Antonim (z gr. anti „naprzeciw”, onoma „imię, wyraz, tytuł”) – termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową wyrazu; antonimy to określenia przeciwstawne. Dyscyplina zajmująca się m.in. antonimami to leksykologia.

Przykłady antonimów:

- ciepło – zimno,
- gruby – chudy,
- syty – głodny.

Termin „antonim” również ma swój antonim – jest nim „synonim”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonimia

przeciwstawność znaczeń wyrazów (np. ciepły - zimny)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przeciwstawność znaczeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antonimiczność

przeciwstawność znaczeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antonimiczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antonimiczny

→ antonim

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. o przeciwstawnym znaczeniu

Patrz:antonim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antonin

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w Polsce

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(3.1) D. lm. od: Antonina

- Antonin – imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonina

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Antonin

Antonina – imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Antonin; uformowany przy użyciu przyrostka -inus, -ina, oznaczającego przynależność lub pochodzenie, przydomek od nazwy rodowej rodu Antoniuszów. W Polsce Antonina pojawiła się później niż obecna od średniowiecza Antonia; notowana jest co najmniej od 1637 roku. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom, Antonina w 2017 r. zajmowała 15. miejsce w grupie imion żeńskich. W całej populacji Polek Antonina zajmowała w 2017 r. 90. miejsce (43 462 nadań).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoninka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego

Antoninka – potok, płynący na Mazowszu o długości około 8 km i powierzchni zlewni 42 km². Bierze swoje źródła na skraju Lasów Pilawskich na południowy zachód od Zabieżek. Płynie przez Kąty, Antoninek, Starą Wieś, by w okolicach Kołbieli ujść do Świdra.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoninki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego

Antoninki, Zgromadzenie Sióstr Opieki Społecznej św. Antoniego należy do rodziny franciszkańskiej. Jest oparte na regule Trzeciego Zakonu Regularnego św. Franciszka z Asyżu i agregowane do Pierwszego Zakonu Braci Mniejszych. Od roku 1991 Zgromadzenie jest Instytutem Życia Konsekrowanego na prawie papieskim.Formacja zakonna obejmuje roczny postulat, dwuletni nowicjat i juniorat trwający pięć lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoninostwo

Antonin z małżonką; Antoninowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoninowie

Antonin z małżonką; Antoninostwo

Antoninowie – dynastia panująca w latach 96–192 w cesarstwie rzymskim.

Obejmowali rządy w wyniku dokonania prawnej procedury adopcji (łac. adoptio) przez swego poprzednika. Na okres rządów tej dynastii przypada szczyt potęgi rzymskiego imperium, które objęło swym zasięgiem tak odległe terytoria jak Dacja (dzis. Rumunia), Mezopotamia i Armenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoninowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antonina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Antonio

włoskie imię męskie

Stany Zjednoczone:

- Antonio – miejscowość
- Antonio Santos Colonia – miejscowość

Zobacz też:

- D’Antonio
- San Antonio
- Sant’Antonio
- Santo António
- Simeon Antonio

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antonioni

Michelangelo Antonioni, OMRI (ur. 29 września 1912 w Ferrarze, zm. 30 lipca 2007 w Rzymie) – włoski reżyser filmowy, scenarzysta, montażysta i autor.

Początkowo niedoceniany, głównie za sprawą niewielkiego zainteresowania ze strony publiczności oraz nieprzychylnej krytyki, która zarzucała Antonioniemu odejście od zasad neorealizmu, z czasem zyskał rangę mistrza filmu psychologicznego. Dziś uznawany jest za jednego z najwybitniejszych twórców kina autorskiego w historii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antoniostwo

Antoni z małżonką; Antoniowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoniowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Antoniego

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: Antoniów

forma przymiotnika.

(3.1) ż. lp. od: Antoniowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antoniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antoniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniowie

Antoni z małżonką; Antoniostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoniówka

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

W Polsce

- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Gorzków
- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Ostrówek
- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Krzczonów
- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wysokie
- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Krynice
- Antoniówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Komarów-Osada
- Antoniówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Kleszczów
- Antoniówka – przysiółek wsi Józefów Widawski w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Widawa
- Antoniówka – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Sławno
- Antoniówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Jedlnia-Letnisko
- Antoniówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
- Antoniówka – kolonia w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaklików
- Antoniówka – część wsi Jeziory w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoniowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Antoniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniego lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antoniego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antoniuk

nazwisko

Antoniuk — osiedle w północnej części Białegostoku. W jego skład wchodzą osiedla mieszkaniowe: Przyjaźń (w XX w. istniało jako oddzielne osiedle) i Sady Antoniukowskie, niebędące jednostkami administracyjnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Antoni – imię męskie

- Marek Antoniusz – wódz i polityk rzymski
- Lucjusz Antoniusz – polityk rzymski
- Jullus Antoniusz – polityk rzymski
- Marek Antoniusz Kretyk – polityk rzymski
- Gajusz Antoniusz – polityk rzymski
- Marek Antoniusz Orator – polityk i znany mówca rzymski
- Antoniusz Feliks – prokurator Judei
- Gajusz Antoniusz Hybryda – polityk rzymski.
- Marek Antoniusz Antyllus – najstarszy syn Marka Antoniusza
- Marek Antoniusz Julianus – prokurator Judei
- Marek Antoniusz Polemon I Eusebes Soter – król Pontu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antoniuszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Antoniusz

#### Źródła:

Wiktionary

# Antoniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Antoniusza lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Antoniusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antonomazja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

Antonomazja (gr. ἀντονομασία antonomasía, łac. prōnōminātiō) – odmiana metonimii, zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą (najczęściej epitetem).

- godność zamiast nazwiska: wieszcz romantyczny – Mickiewicz
- określenie zamiast nazwy rzeczy: nauka o języku – językoznawstwo
- etymologia imienia zamiast imienia: Miły Bogu – Bogumił
- nazwa geograficzna zamiast nazwiska: Stagiryta – Arystoteles
- opis dzieła zamiast nazwiska autora: autor Wesela – Wyspiański
- wyraz pospolity zamiast własnego: ojczyzna – Polska
- słynny cytat zamiast nazwiska: ten, który wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię – Kopernik

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonow

samolot transportowy lub pasażerski typu Antonow

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antonowicz

nazwisko

Osoby o nazwisku Antonowicz:

- Andrzej Woisim Antonowicz – polski szlachcic i dowódca wojskowy
- Aleksander Antonowicz – polski oficer
- Anja Antonowicz – polska i niemiecka aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna
- Ignacy Antonowicz – Sługa Boży Kościoła katolickiego
- Iwan Antanowicz – radziecki i białoruski językoznawca, filozof, wykładowca i polityk
- Izabella Antonowicz-Szuszkiewicz – polska kajakarka, olimpijka
- Jacek Antonowicz – polski polityk, poseł na Sejm
- Jan Antonowicz – polski polityk, rolnik i senator
- Kalina Skłodowska-Antonowicz – polska etnograf, polonistka i muzealnik
- Kazimierz Antonowicz – polski fizyk
- Lech Antonowicz – polski prawnik
- Leonarda Antonowicz – polska polityk, posłanka na Sejm
- Marcin Antonowicz – polski student
- Teodor Antonowicz – polski oficer
- Witold Antonowicz – polski nauczyciel, polityk, poseł na Sejm, działacz społeczny i samorządowy
- Wołodymyr Antonowycz – ukraiński historyk, archeolog, etnograf i działacz społeczny
- Zbigniew Antonowicz – polski oficer

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antonówka

odmiana jabłoni; odmiana jabłek

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierzeckim obwodu rówieńskiego, siedziba gminy w II RP;

- Antonówka – odmiana jabłoni domowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antonowo

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Na Białorusi

- Antonowo – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie małoryckim, w sielsowiecie Wielkoryta
- Antonowo – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie korelickim, w sielsowiecie Jeremicze
- Antonowo – chutor w obwodzie grodzieńskim, w rejonie werenowskim, w sielsowiecie Pirogańce
- Antonowo − wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Boruny.
- Antonowo – dawna osada w obwodzie grodzieńskim, w rejonie smorgońskim, w sielsowiecie Soły.
- Antonowo – wieś w obwodzie mińskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Budsław
- Antonowo – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Druja
- Antonowo – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Ciecierki
- Antonowo – dawny zaścianek w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim, w sielsowiecie Królewszczyzna
- Antonowo – dawna osada w obwodzie witebskim, w rejonie dokszyckim, w sielsowiecie Krupole
- Antonowo – dawna kolonia w obwodzie witebskim, w rejonie głębockim, w sielsowiecie Plisa
- Antonowo – dawny folwark w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, w sielsowiecie Mikołajewo
- Antonowo – dawna kolonia w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, w sielsowiecie Powiacie
- Antonowo – dawna kolonia w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, w sielsowiecie Powiacie.
- Antonowo – dawny folwark w obwodzie mińskim, w rejonie wilejskim, w sielsowiecie Chocieńczyce
- Antonowo – dawny folwark. Tereny, na których leżał, znajdują się obecnie w obwodzie witebskim, w rejonie miadzielskim, w sielsowiecie Słoboda

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antonowszczyzna

antybolszewicki ruch chłopski 1920-21 w guberni tambowskiej (od nazwiska przywódcy, eserowca A. Antonowa)

Powstanie tambowskie (również antonowszczyzna, ros. Тамбовское восстание) – rosyjskie powstanie chłopskie przeciwko bolszewikom, które miało miejsce w latach 1920–1921 w guberni tambowskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antopol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie rówieńskim obwodu rówieńskiego;

W Polsce

- Antopol – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Podedwórze
- Antopol – część kolonii Bochotnica-Kolonia w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Nałęczów
- Antopol – kolonia w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antos

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od: Antoni

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od Antosia

Antos – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku ogółem w Polsce mieszkały 2293 osoby o tym nazwisku.

Nazwisko Antos (Antosz) wywodzi się od imienia Antoni, notowanego w Polsce od XIII wieku; pochodzącego od łacińskiego Antonius (Antoninowie) – znanego rodu rzymskiego i dynastii w cesarstwie rzymskim panującej w latach 96–192.Jest notowane w Polsce od XIII wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antosia

zdrobnienie od: Antonina (imię żeńskie); Tosia, Tośka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zdrobn. od: Antonina

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Antoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antosiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antosiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antosik

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Antosik – polski ekonomista i polityk
- Krzysztof Antosik – polski siatkarz
- Piotr Antosik – polski matematyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antosiowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rzad. taki, który należy do Antosia

#### Źródła:

Wiktionary

# Antosz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoszczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antoszewski

nazwisko

Antoszewski:

- Andrzej Antoszewski
- Hubert Antoszewski
- Zbigniew Edward Antoszewski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antoszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antr.

skrót od: antropologia, antropologiczny

skrót

(1.1) = nauk. eduk. antropologia

(1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

(1.4) = bot. antropofit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antracen

bezbarwny węglowodór ze smoły węglowej, używany do wytwarzania barwników

Antracen – organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny o trzech skondensowanych pierścieniach benzenowych. Jest głównym składnikiem tzw. oleju antracenowego (jedna z frakcji smoły węglowej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antracenowy

związany z antracenem

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z antracenem; zawierający antracen

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antrachinon

Antrachinon – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antracenu zawierająca dwie grupy karbonylowe w położeniach 9 i 10. Jest to żółta substancja nierozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalna w benzenie. Tworzy krystaliczne igły. Służy jako półprodukt do produkcji wielu barwników, w tym m.in. alizaryny. Występuje w korze rośliny kruszyny pospolitej (Frangula alnus) oraz ożanki czosnkowej (Teucrium scordium).

#### Źródła:

Wikipedia

# Antrachinonowy

związany z antrachinonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antracyt

najbardziej przeobrażona postać węgla kamiennego, zawiera ponad 90% pierwiastka węgla; twardy węgiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. odmiana węgla kamiennego;

(1.2) szaro-czarny kolor antracytu (1.1)

- antracyt (barwa)
- antracyt (węgiel)
- Antracyt (miasto) – miasto na Ukrainie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antracytowy

zbudowany z antracytu

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący antracytu, związany z antracytem

(1.2) szaro-czarny kolor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antrakcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od antrakt

#### Źródła:

Wiktionary

# Antraknoza

choroba roślin powodowana głównie przez grzyby

Antraknoza lub zgorzel – grupa grzybowych chorób roślin, podczas których w tkankach roślin występują zgorzele. Są to choroby infekcyjne wywoływane przez grzyby. Porażają one głównie liście, łodygi i owoce, powodując powstawanie na nich drobnych plamistości i brunatnych, zapadniętych plam ze zdeformowaną powierzchnią. Silnie porażone liście przedwcześnie opadają. W niektórych przypadkach antraknoza obejmuje również podstawę łodygi i korzeń (antraknoza ziemniaka i pomidora).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antrakologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

Antrakologia – to dyscyplina archeobotaniki, zajmuje się analizą roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka, na podstawie szczątków roślinnych ze stanowisk archeologicznych.

Analizie poddawane są elementy drewna np. węgiel drzewny. Wydzieliła się wskutek badań węgli drzewnych z wykopalisk archeologicznych w XIX w. Rozwój nastąpił w latach 30.–40. XX w. wskutek opracowania nowych technik obserwacji mikroskopowych A.C. Westerna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antrakologiczny

przymiotnik

(1.1) nauk. dotyczący antrakologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Antrakozaur

przedstawiciel rzędu wymarłych płazów pierwotnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antrakozaury

rząd wymarłych płazów pierwotnych

Antrakozaury (Anthracosauria) – tradycyjnie wyróżniany rząd wymarłych płazów pierwotnych, należących do parafiletycznej grupy labiryntodontów.

Antrakozaury jako pierwszy wyróżnił w 1929 r. David Watson, nadając im wówczas łacińską nazwę Anthracosauroideae. Watson zaliczył antrakozaury do większej grupy Embolomeri, obejmującej niewielką liczbę rodzajów mięsożernych czworonogów żyjących w karbonie i wczesnym permie, generalnie cechujących się stosunkowo dużymi rozmiarami, długim, węgorzowatym ciałem i małymi kończynami, silnie związanych ze środowiskiem wodnym; Watson zaliczył do Anthracosauroideae wszystkich przedstawicieli Embolomeri poza rodziną Loxommatidae (młodszy synonim Baphetidae, później uznane za bliżej niespokrewnione z Embolomeri i wykluczone z tej grupy). Nazwy Anthracosauria na określenie grupy jako pierwszy użył w 1934 r. Gunnar Säve-Söderbergh, zaliczając do niej wówczas taksony wcześniej zaliczane do Embolomeri.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antraks

ostra, zwykle śmiertelna choroba zakaźna zwierząt wywoływana przez bakterię - laseczkę wąglika, przenoszona na ludzi, objawiająca się m.in. czarnymi strupami w miejscu zakażenia, bólami głowy i gorączką; wąglik, czarna krosta, karbunkuł (dawniej)

Wąglik (łac. anthrax) – choroba zakaźna, zaraźliwa, wywoływana przez Gram-dodatnią bakterię nazywaną laseczką wąglika (Bacillus anthracis). Znany już od czasów starożytnych, występuje na całym świecie. Wąglik występuje najczęściej u bydła, koni, owiec i kóz. Świnie rzadko chorują. Psy cechuje znaczna odporność. Ptaki są niewrażliwe na zakażenia naturalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antrakt

przerwa między częściami przedstawienia teatralnego, opery, koncertu itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teatr. przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

(1.2) przerwa podczas wykonywania jakiejś czynności

Antrakt (z fr. entr'acte) – przerwa między aktami przedstawienia teatralnego, opery, częściami koncertu muzycznego; także epizod instrumentalny wykonywany między aktami opery czy baletu (muzyka antraktowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antraktowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antraktowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Antraktowy

związany z antraktem

przymiotnik relacyjny

(1.1) teatr. związany z antraktem; odbywający się podczas antraktu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antranoidowy

związany z antranoidem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antrej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przedpokój

#### Źródła:

Wiktionary

# Antrejka

w gwarze poznańskiej: przedpokój, ganek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Poznań. ganek, przedpokój, korytarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antreprener

dawniej właściciel teatru lub cyrku, pełniący funkcję dyrektora

#### Źródła:

SJP.pl

# Antreprenerka

dawniej: właścicielka teatru lub cyrku, pełniąca również funkcję dyrektora

#### Źródła:

SJP.pl

# Antrepryza

dawne przedsiębiorstwo teatralne lub cyrkowe; entrepryza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. prywatne przedsiębiorstwo teatralne lub cyrkowe

(1.2) daw. przedsięwzięcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antresola

niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; półpiętro; mezanin; mezzanino

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;

Antresola (fr. entresol „międzypiętro”), półpiętro – pomieszczenie (mieszkalne, biurowe, magazynowe itp.) jedno- lub kilkupokojowe, wydzielone z przestrzeni parteru, piętra budynku mieszkalnego lub hali przemysłowej. Nie stanowi osobnej kondygnacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antretenować

czasownik

(1.1) daw. zabawiać rozmową

#### Źródła:

Wiktionary

# Antretenowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|antretenować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Antrop.

skrót

(1.1) = nauk. eduk. antropologia

(1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Antropo-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Antropocen

obecna epoka geologiczna zdominowana działalnością człowieka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. geol. epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

Antropocen – proponowana epoka geologiczna, charakteryzująca się znacznym wpływem człowieka na ekosystem i geologiczny system planety Ziemia. Wpływ ten będzie widoczny w przyszłości w śladach kopalnych. Antropocen nie jest oficjalnie uznany za epokę geologiczną, jednak jest postulowany przez wiele środowisk naukowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropocentryczny

dotyczący antropocentryzmu, właściwy antropocentryzmowi (np. antropocentryczny światopogląd, antropocentryczny punkt widzenia)

przymiotnik jakościowy

(1.1) skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropocentryzm

pogląd stawiający w centrum zainteresowań i badań człowieka, głoszący go miarą wszystkiego, występujący w różnych epokach jako część rozmaitych filozofii, charakterystyczny dla różnych odmian humanizmu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego

(1.2) interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

Antropocentryzm (z gr. anthropos – człowiek i gr. kentron – środek koła) – pogląd filozoficzny i religijny, według którego człowiek stanowi centrum i cel Wszechświata. Prekursorami antropocentryzmu poznawczego byli sofiści, od których pochodzi określenie – „człowiek jest miarą wszechrzeczy”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropochoria

celowe lub przypadkowe rozsiewanie diaspor (głównie nasion i owoców) przez człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropofag

człowiek, zwykle członek pierwotnego plemienia, jedzący ludzkie mięso; kanibal, ludożerca, ludojad, androfag

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek zjadający innych ludzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropofagia

zwyczaj rytualnego zjadania mięsa ludzkiego przez innych ludzi, do niedawna spotykany u niektórych ludów Afryki, Indonezji, Oceanii i wysp Morza Karaibskiego; kanibalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. ludzki kanibalizm, ludożerstwo

Kanibalizm – praktyka zjadania osobników własnego gatunku, dość rozpowszechniona w naturze. Występuje w wielu grupach zwierząt, m.in. u owadów, pajęczaków, ryb, płazów i ptaków, bardzo rzadko u ssaków. Może się nasilić ze względu na zbytnie zagęszczenie populacji lub w następstwie głodu. Do najbardziej znanych zwierząt praktykujących kanibalizm należą modliszki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropofagiczny

→ antropofagia

Patrz:antropofagia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropofit

takson roślin obcego pochodzenia na danym terenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. ekol. gatunek roślin obcy florze naturalnej określonego terenu,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropofob

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

#### Źródła:

Wiktionary

# Antropofobia

chorobliwy lęk przed ludźmi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

Antropofobia – zaburzenie lękowe z grupy fobii oznaczające lęk przed ludźmi. W odróżnieniu od fobii społecznej, antropofobia oznacza lęk przed ludźmi w ogóle, natomiast fobia społeczna lęk przed relacjami interpersonalnymi i odrzuceniem oraz ośmieszeniem. W klasyfikacji ICD-10 antropofobia traktowana jest jako szczególny przypadek fobii społecznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropogenetyczny

związany z antropogenezą (np. badania antropogenetyczne, hipotezy antropogenetyczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropogeneza

powstanie i rozwój gatunku ludzkiego we wczesnych stadiach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) antrop. pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

Antropogeneza (gr. ánthrōpos – człowiek, génesis – pochodzenie) – filogeneza człowieka, czyli pochodzenie, droga rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropogeniczny

przymiotnik

(1.1) zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

#### Źródła:

Wiktionary

# Antropogeograf

osoba wyspecjalizowana w zakresie antropogeografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropogeografia

Geografia społeczno-ekonomiczna (także: antropogeografia, geografia człowieka) – nauka geograficzna badająca różne aspekty działalności człowieka, w tym także konsekwencje społeczne i gospodarcze dla tej aktywności w przestrzeni geograficznej. Jeden z czterech głównych działów geografii (obok geografii fizycznej, geografii regionalnej, geografii technicznej i geografii stosowanej).

#### Źródła:

Wikipedia

# Antropogeograficzny

przymiotnik od: antropogeografia

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. antrop. związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropograficzny

przymiotnik od: antropografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropoid

1. małpa najbardziej pokrewna człowiekowi; małpa człekokształtna;
2. w fantastyce: istota mająca cechy człowieka

Małpokształtne, małpy właściwe (Simiiformes) – infrarząd ssaków naczelnych z podrzędu wyższych naczelnych obejmujący małpy szerokonose i małpy wąskonose.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropoidalny

mający cechy podobne do ludzkich (np. sarkofag antropoidalny, stwór antropoidalny)

przymiotnik

(1.1) podobny do człowieka; mający kształt człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropoidy

1. małpa najbardziej pokrewna człowiekowi; małpa człekokształtna;
2. w fantastyce: istota mająca cechy człowieka

Małpokształtne, małpy właściwe (Simiiformes) – infrarząd ssaków naczelnych z podrzędu wyższych naczelnych obejmujący małpy szerokonose i małpy wąskonose.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropol.

skrót od: antropologia, antropologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = nauk. eduk. antropologia

(1.2) = nauk. eduk. antropologiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropolatria

oddawanie czci boskiej ludziom

Antropolatria – odmiana deifikacji, uprawienie kultu i oddawanie czci wobec ludzi.

Odmianą antropolatrii jest apoteoza odnosząca się do założycieli albo przywódców religijnych lub innych wybitnych osobistości czy autorytetów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropolit

skamielina ciała ludzkiego lub jego części znajdowana w wykopaliskach archeologicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropolog

specjalista w dziedzinie antropologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) antrop. biol. badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjalno-ekonomiczne oraz kulturowe; poszukuje zrozumienia roli kultury i struktur władzy w życiu człowieka. Ma dwa podstawowe nurty:

- antropologię fizyczną zajmującą się zmiennością biologiczną i fizjologiczną człowieka;
- antropologię kulturową (antropologia społeczna) zajmującą się człowiekiem w społeczności (zbliżony do socjologii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropologia

wiedza o człowieku (często jako dział jakiejś nauki, np. antropologia biblijna, antropologia biologiczna lub zespół pewnych nauk, np. antropologia kulturowa)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o człowieku;

Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos „człowiek”, λόγος logos „nauka”) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społeczeństwie w kontekście historycznej zmienności, biorąc pod uwagę warunki socjalno-ekonomiczne oraz kulturowe; poszukuje zrozumienia roli kultury i struktur władzy w życiu człowieka. Ma dwa podstawowe nurty:

- antropologię fizyczną zajmującą się zmiennością biologiczną i fizjologiczną człowieka;
- antropologię kulturową (antropologia społeczna) zajmującą się człowiekiem w społeczności (zbliżony do socjologii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropologiczno-Archeologiczny

antropologiczny i archeologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropologiczny

dotyczący antropologii (np. badania antropologiczne, typy antropologiczne)

przymiotnik

(1.1) związany z antropologią, dotyczący antropologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropologizm

pogląd filozoficzny według którego właściwym przedmiotem filozofii jest człowiek pojmowany jako "najwyższy wytwór" przyrody

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropolożka

→ antropolog

Patrz:antropolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropometr

przyrząd służący do pomiarów ciała ludzkiego

Antropometr – przyrząd wykorzystywany do pomiarów ciała człowieka. Może być użyty do pomiaru wysokości ciała, długości tułowia oraz długości kończyn górnych i dolnych.

Wykonany jest z rury o długości około 2 metrów. Z jednej strony jest ona spłaszczona i zaopatrzona w podziałkę milimetrową. Po rurze poruszany jest suwak z iglicą, za pomocą którego ustawia się mierzoną wysokości. W okienku suwaka jest odczytywany wynik pomiaru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropometria

dział antropologii (nauki o powstaniu gatunku ludzkiego, jego rozwoju i zróżnicowaniu) zajmujący się pomiarami szkieletu i ciała ludzkiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego

Antropometria – metoda badawcza stosowana w antropologii fizycznej, polegająca na pomiarach porównawczych części ciała ludzkiego np.: długości kości (osteometria), objętości i proporcji czaszki (kraniometria), głowy (kefalometria), proporcji ciała (karpometria), masa ciała, rozstawu oczu, określenie pigmentacji oczu, włosów i skóry itp. Do pomiarów wykorzystywane są przyrządy antropometryczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropometryczny

związany z antropometrią (np. pomiary antropometryczne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropomorficzny

1. książkowo: dotyczący antropomorfizmu - przypisywania cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej (zjawiskom przyrody, zwierzętom, roślinom i przedmiotom), np. cechy antropomorficzne;
2. w religii: dotyczący antropomorfizmu - wyobrażenia bóstwa na podobieństwo człowieka, przypisywania mu cech właściwych człowiekowi, np. bóstwo antropomorficzne

przymiotnik

(1.1) przypominający wyglądem człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropomorfista

książkowo: ten, który uległ antropomorfizmowi, któremu przypisywano cechy ludzkie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropomorfizacja

w literaturze: odmiana animizacji, przenośnia polegająca na przypisywaniu cech ludzkich przedmiotom, zjawiskom natury, roślinom i zwierzętom oraz pojęciom abstrakcyjnym, np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizm, uczłowieczenie; porównaj: animizacja (ożywienie), personifikacja (uosobienie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich

Antropomorfizacja (gr. άνθρωπος anthrōpos – „człowiek”, μορφή morphē – „kształt, forma”) lub uczłowieczenie – zabieg językowy polegający na nadawaniu niebędącym ludźmi przedmiotom, pojęciom, zjawiskom, zwierzętom itp. cech ludzkich i ludzkich motywów postępowania. Konkretne zastosowanie antropomorfizacji nazywa się antropomorfizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropomorfizacyjny

związany z antropomorfizacją (rodzajem przenośni), np. przenośnia antropomorfizacyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropomorfizm

1. książkowo: przypisywanie cech ludzkich przyrodzie żywej i martwej (zjawiskom przyrody, zwierzętom, roślinom i przedmiotom), np. gwiazdy mówią mi..., nawet niebo płacze; antropomorfizacja, uczłowieczenie;
2. w religii: wyobrażenie bóstwa na podobieństwo człowieka, przypisywanie mu cech właściwych człowiekowi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

Antropomorfizacja (gr. άνθρωπος anthrōpos – „człowiek”, μορφή morphē – „kształt, forma”) lub uczłowieczenie – zabieg językowy polegający na nadawaniu niebędącym ludźmi przedmiotom, pojęciom, zjawiskom, zwierzętom itp. cech ludzkich i ludzkich motywów postępowania. Konkretne zastosowanie antropomorfizacji nazywa się antropomorfizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropomorfizować

przypisywać przedmiotom, zjawiskom natury, roślinom i zwierzętom oraz pojęciom abstrakcyjnym cechy fizyczne, psychiczne lub zachowania właściwe człowiekowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropomorfizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypisywanie cech ludzkich zjawiskom przyrody, zwierzętom i przedmiotom

#### Źródła:

Wiktionary

# Antroponim

w językoznawstwie: nazwa własna osoby, np. imię, nazwisko, pseudonim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. osobowa nazwa własna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antroponimia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o antroponimach, dział onomastyki;

(1.2) jęz. nazewnictwo osobowe, będące przedmiotem badań antroponimii (1.1)

Antroponimia, antroponomastyka – dział onomastyki zajmujący się badaniem nazewnictwa osobowego (zwanego antroponimią), nazw własnych przypisywanych istotom żywym (imion, przezwisk, nazwisk itd.).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antroponimiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antroponimiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Antroponimiczny

przymiotnik od: antroponimia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antroponomastyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o antroponimach

Antroponimia, antroponomastyka – dział onomastyki zajmujący się badaniem nazewnictwa osobowego (zwanego antroponimią), nazw własnych przypisywanych istotom żywym (imion, przezwisk, nazwisk itd.).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropopatyzm

Antropopatyzm (z gr. anthropopathes, „mający ludzkie uczucia”, od anthropos – człowiek i pathos – doznawanie) – forma antropomorfizmu. Polega na przypisywaniu zwierzętom, roślinom lub przedmiotom nieożywionym uczuciowości ludzkiej. W innym znaczeniu jest to przypisywanie uczuć ludzkich bóstwu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antropopresja

wpływ człowieka na środowisko naturalne i zmiany w ekosystemie

Antropopresja – ogół działań człowieka (zarówno planowych i przypadkowych) mających wpływ na środowisko przyrodnicze.

Czynniki antropopresji, czyli czynniki antropogeniczne – czynniki związane z każdą formą pośredniego lub bezpośredniego wpływu człowieka na środowisko i bytujące w nim rośliny i zwierzęta. Na terenach użytkowanych rolniczo jest to całokształt działalności związanej z produkcją roślinną i zwierzęcą. Działalność rolnicza, podporządkowana nadrzędnemu celowi, tj. maksymalizacji produkcji, często prowadzi do degradacji środowiska (np. w wyniku nadmiernej chemizacji). W rezultacie działalności pozarolniczej również zachodzą niekorzystne zmiany, np. zmniejszanie powierzchni użytków rolnych na korzyść gospodarki komunalnej i zabudowy przemysłowej, skażenie atmosfery, wody i gleby przez przemysł, zachwianie stosunków wodnych w glebie wskutek pogłębiania rzek lub wadliwej melioracji. Na terenach użytkowanych rolniczo jest to całokształt działalności związanej z produkcją roślinną i zwierzęcą, a na terenach uprzemysłowionych - z przemysłem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antropornis

kopalna forma pingwina z miocenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antroposfera

część biosfery, obszar kuli ziemskiej zamieszkiwany przez człowieka

Antroposfera – sfera kuli ziemskiej (obręb biosfery), w której działa człowiek. Jest to zazwyczaj obszar poddany silnej antropopresji, ulega on poszerzeniu wraz z rozwojem cywilizacji. Antroposfera obejmuje m.in. obszary zurbanizowane. Aktualnie w badaniach naukowych badany jest wpływ przekształceń środowiska przyrodniczego dokonywanych przez człowieka również na tę sferę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antroposkopia

dział antropologii, ściślej jedna z metod opisu cech jakościowych człowieka, przy użyciu schematycznych rysunków (np. profile nosa) lub skal wzorcowych, np. barwy włosów lub oczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antroposkopijny

→ antroposkopia

Patrz:antroposkopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropotechnik

nauka zajmująca się badaniem warunków pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropotechnika

nauka zajmująca się badaniem warunków pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropozof

osoba wyspecjalizowana w zakresie antropozofii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropozofia

odmiana teozofii, głosząca możliwość poznania świata pozamaterialnego za pomocą jasnowidztwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia

Antropozofia (mądrość o człowieku, od gr. ánthropos – „człowiek”, sophía – „mądrość, wiedza”) – szkoła duchowa (inicjacyjna), światopogląd ezoteryczny i całościowa propozycja przebudowy cywilizacji materialistycznej, zapoczątkowana i inspirowana w pierwszych dwóch dekadach XX w. przez austriackiego filozofa, wizjonera i gnostyka Rudolfa Steinera (1861–1925). Centralną rolę w antropozofii odgrywa bezpośrednie poznanie świata duchowego wsparte na indywidualnym doświadczeniu, praktyce duchowej (głównie medytacyjnej) i na związanej z tą praktyką całościowej przemianie człowieka. W tym sensie antropozofia jest współczesną formą chrześcijańskiej gnozy (ma swoje analogie zarówno w antycznej mistyce filozoficznej, np. neoplatońskiej, jak i inicjacyjnych szkołach orientalnych, np. buddyjskich). Aby podkreślić różnice między tradycyjną mistyką a antropozofią Steiner nazywał tę ostatnią „nauką duchową” (Geisteswissenschaft), rozumiejąc ją jako próbę obiektywnego badania rzeczywistości duchowej bez jednostronności zarówno mistyki, jak i nowożytnej nauki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antropozoficzność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antropozoficzne; cecha tych, którzy są antropozoficzni

#### Źródła:

Wiktionary

# Antropozoficzny

związany z antropozofią (np. antropozoficzne spojrzenie na świat, antropozoficzne ćwiczenia duchowe)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antropozoiczny

przymiotnik od: antropozoik

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropozoik

okres w dziejach Ziemi, w którym pojawił się człowiek; czwartorzęd

#### Źródła:

SJP.pl

# Antropozoonoza

Choroby odzwierzęce, zoonozy, antropozoonozy – zakaźne lub pasożytnicze choroby zwierząt, bądź przez zwierzęta tylko roznoszone, przenoszące się na człowieka poprzez kontakt bezpośredni lub surowce pochodzenia zwierzęcego, rzadziej drogą powietrzną (np. toksoplazmoza, bruceloza, wścieklizna, ptasia grypa i inne).

#### Źródła:

Wikipedia

# Antrycharz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. górn. pomocnik kopacza

#### Źródła:

Wiktionary

# Antryj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przedpokój

#### Źródła:

Wiktionary

# Antrykot

mięso cielęce lub wołowe z kością z przedniej górnej części tuszy; także: kotlet z tego mięsa

Antrykot (fr. entrecôte, międzyżebrze) – mięso otrzymywane z tuszy wołowej (z tzw. górnicy) lub cielęcej (z tzw. górki) (część przednia ćwierćtuszy).

Antrykot oddzielony jest od rozbratla pomiędzy szóstym i siódmym kręgiem piersiowym i przyległymi do nich żebrami. Długi mięsień wzdłuż kręgosłupa przyrastający do kręgów piersiowych, a od dołu do żeber, z warstwą tłuszczu i powięzi; również kotlet z takiego mięsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antuka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mączka ceglana

(1.2) slang. sport. nawierzchnia pokryta mączką ceglaną

#### Źródła:

Wiktionary

# Antukowy

przymiotnik

(1.1) pokryty mączką ceglaną (antuką)

#### Źródła:

Wiktionary

# Anturaż

otoczenie, środowisko; entourage

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. otoczenie, środowisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anturium

roślina z rodziny obrazkowatych; kitnia

Anturium, kitnia (Anthurium Schott) – rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, obejmujący około 850 opisanych gatunków neotropikalnych (łączną ich liczbę szacuje się na około tysiąc). Rodzaj ten jest w obrębie rodziny obrazkowatych najbogatszym w gatunki i najbardziej zróżnicowanym morfologicznie. Wiele kultywarów tego rodzaju uprawianych jest na całym świecie, w tym w Polsce, przemysłowo na kwiaty cięte lub jako rośliny pokojowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antwerpia

miasto w Belgii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Belgii;

(1.2) geogr. adm. prowincja w Belgii, we Flandrii;

Antwerpia (niderl. Antwerpen, wym. [ˈɑntˌʋɛrpə(n)]; fr. Anvers, wym. [ɑ̃vɛʁs]; hist. Antorf, Antorff) – miasto w północnej Belgii, w Regionie Flamandzkim, siedziba administracyjna prowincji Antwerpia oraz okręgu Antwerpia, położone nad Skaldą. Jest drugim co do wielkości ośrodkiem miejskim w Belgii, po Regionie Stołecznym Brukseli. Pod względem liczby mieszkańców jest największym miastem w kraju, a pod względem powierzchni największym we Flandrii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antwerpijczyk

mieszkaniec Antwerpii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antwerpii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antwerpijka

mieszkanka Antwerpii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antwerpii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antwerpijski

→ Antwerpia; antwerpski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antwerpski

→ Antwerpia; antwerpijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anty

potocznie: być anty - być przeciw (czemuś)

Anty – pierwsze wydawnictwo zespołu Nagły Atak Spawacza. Singel został sprzedany w nakładzie dziesięciu tysięcy sztuk w czasach, gdy polski rap nie był popularny. Tak ogromny sukces zawdzięcza nagraniu Anty, w którym Spawacze wraz ze Slums Attack zaatakowali Liroya. W obu nagraniach głównie słychać Faziego, udział w demie Kaczmiego i Dzwona jest symboliczny w drugim nagraniu Narkotyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anty-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwległy, skierowany w przeciwną stronę

#### Źródła:

Wiktionary

# Anty-Lgbt

przymiotnik jakościowy

(1.1) nastawiony wrogo wobec społeczności LGBT

#### Źródła:

Wiktionary

# Anty-Ranking

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) klasyfikacja uporządkowana według negatywnego kryterium

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyabchaski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Abchazji i Abchazom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyabchaskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyabolicjonistyczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia abolicjonizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec abolicjonizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyaborcja

stanowisko przeciwstawiające się aborcji, jako powszechnemu prawu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyaborcjonista

osoba przeciwstawiająca się aborcji, jako powszechnemu prawu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik dopuszczalności aborcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyaborcjonistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta sprzeciwiająca się prawu reprodukcyjnemu do przerywania ciąży

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyaborcyjny

będący przeciwny aborcji, zakazujący aborcji

przymiotnik

(1.1) wymierzony przeciwko legalności aborcji, zakazujący aborcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyadhezyjny

zmniejszający przyczepność (adhezję), np. środek antyadhezyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyafgański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Afganistanowi i Afgańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyafgańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyafrykański

niechętny lub wrogi Afryce, Afrykanom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyaidsowy

[czytaj: antyejtsowy lub antyejcsowy] zwalczający AIDS; przeciwaidsowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyakustyczny

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; przeciwakustyczny, przeciwdźwiękowy, przeciwhałasowy, antyhałasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyalbański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Albanii i Albańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyalbańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyalergiczny

zapobiegający alergii; przeciwalergiczny, antyuczuleniowy, przeciwuczuleniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyaliancki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi aliantom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyalianckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyaliasing

w grafice komputerowej: redukcja zniekształceń wizualnych poprzez wygładzanie krawędzi obiektów

Antyaliasing (ang. anti-aliasing) – zespół technik służących zmniejszeniu liczby błędów zniekształceniowych (aliasing, schodkowanie obrazu), powstających przy reprezentacji obrazu (lub innego sygnału) o wysokiej rozdzielczości w rozdzielczości mniejszej.

W grafice komputerowej rezultatem antyaliasingu jest tworzenie wrażenia wygładzenia krawędzi obiektów wyświetlanych na ekranie komputera, który jest ekranem rastrowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyalkoholik

osoba występująca przeciwko alkoholizmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyalkoholizm

postawa niechęci wobec alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyalkoholowy

skierowany przeciw alkoholizmowi; przeciwalkoholowy

przymiotnik

(1.1) przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyamerykanizm

wrogie nastawienie wobec narodu lub państwa amerykańskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

Antyamerykanizm – stały, niezmienny, krytyczny stosunek do społecznych, ekonomicznych i politycznych instytucji, tradycji i wartości reprezentowanych przez Stany Zjednoczone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyamerykański

niechętny lub wrogi Ameryce, Amerykanom

przymiotnik jakościowy

(1.1) wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

(1.2) wymierzony przeciwko Stanom Zjednoczonym Ameryki i jej obywatelom, niechętny wobec Stanów Zjednoczonych Ameryki i jej obywateli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyanafilaksja

brak silnej reakcji alergicznej organizmu po wprowadzeniu do ustroju substancji, na którą organizm jest uczulony

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyandorski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Andorze i Andorczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyandorskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyandrogen

środek zmniejszający lub znoszący popęd płciowy i potencję mężczyzny przez blokadę receptorów testosteronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyandrogenny

hamujący wydzielanie androgenów; antyandrogenowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyandrogenowy

hamujący wydzielanie androgenów; antyandrogenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyangielski

niechętny lub wrogi Anglii

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Anglii i Anglikom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyangielskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyangolski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Angoli i Angolczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyangolskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyanguilski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Anguilli i Anguilczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyanguilskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyapeks

punkt na sferze niebieskiej przeciwległy do apeksu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyarabski

niechętny lub wrogi Arabii Saudyjskiej, Arabom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Arabom, niechętny wobec Arabów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyargentyński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Argentynie i Argentyńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyargentyńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyariański

przeciwstawiający się arianizmowi, doktrynie arian

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyarmeński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Armenii i Ormianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyarmeńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyarubański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Arubie i Arubańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyarubańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyarystotelizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. opowiadanie się w dyskursie filozoficznym przeciwko poglądom Arystotelesa

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyarytmicznie

→ antyarytmiczny

Patrz:antyarytmiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyarytmiczny

stosowany przeciwko arytmii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyatlas

pasmo górskie w północno-zachodniej Afryce, na terenie Maroka, należące do Atlasu

Antyatlas – zrębowe pasmo górskie w Afryce Północnej. Stanowi południowo-zachodnią część Atlasu. Rozpościera się na długości ok. 600 km, w całości na terytorium Maroka. Najwyższy szczyt Imkut - 2531 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyatom

atom o ujemnie naładowanym jądrze, zbudowanym z antyprotonów i antyneutronów z powłoką zbudowaną z pozytonów (antyelektronów)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. atom zbudowany z antycząstek;

Antyatom – atom antymaterii, składa się z antycząstek. Jego jądro atomowe składa się z antyprotonów i antyneutronów jest naładowane ujemnie. Natomiast wokoło jądra krążą dodatnie antyelektrony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyatomowy

zabezpieczający przed bronią atomową; przeciwatomowy, antynuklearny, przeciwjądrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyaustralijski

niechętny lub wrogi Australii, Australijczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Australii i Australijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyaustralijskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyaustriacki

niechętny lub wrogi Austrii, Austriakom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Austrii i Austriakom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyaustriackiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyautorytarny

zwalczający autorytaryzm, występujący przeciw autorytaryzmowi, np. wystąpienia antyautorytarne

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyazerbejdżański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azerbejdżanowi i Azerom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazerbejdżańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyazerski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azerbejdżanowi i Azerom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazerskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyazjatycki

niechętny lub wrogi Azji, Azjatom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Azjatom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyazjatyckiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybahamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bahamom i Bahamczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybahamskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybahrajński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bahrajnowi i Bahrajńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybahrajńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybakch

antyczna trzysylabowa stopa wierszowa; antybakchej, palimbakch, palimbakchej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybakteryjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób antybakteryjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybakteryjny

chroniący przed bakteriami, zwalczający bakterie; przeciwbakteryjny

przymiotnik

(1.1) farm. med. kosmet. chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybangladeski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bangladeszowi i Banglijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybangladeskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybanglijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bangladeszowi i Banglijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybanglijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybarbadyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Barbados i Barbadosyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybarbadyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybarion

cząstka antymaterii przeciwna do barionu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybaskijski

niechętny lub wrogi Baskonii, Baskom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Krajowi Basków i Baskom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybaskijskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybaza

część balisty poprzeczna względem bazy, zapobiegająca przewracaniu się machiny ku przodowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybelgijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Belgii i Belgom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybelgijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybelizeński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Belize i Belizeńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybelizeńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybelkowy

przymiotnik

(1.1) pot. mający na celu uniknięcie płacenia podatku od zysków kapitałowych, zwanego potocznie podatkiem Belki (zwykle o lokatach)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybeniński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Beninowi i Benińczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybenińskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybermudzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bermudom i Bermudczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybermudzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybhutański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bhutanowi i Bhutańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybhutańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybiałoruski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Białorusi i Białorusinom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybiałoruskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybiogram

opis wrażliwości lub oporności poszczególnych typów bakterii na działanie antybiotyków, sulfonamidów lub innych środków chemioterapeutycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

Antybiogram – profil wrażliwości danego mikroorganizmu na działanie środków przeciwdrobnoustrojowych (np. danej bakterii chorobotwórczej na antybiotyki). Taka podatność różni się w zależności od szpitala, regionu i kraju. Antybiogramy pomagają decydować, które antybiotyki zastosować w leczeniu podejrzanych infekcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antybiotyczny

1. → antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. farm. związany z antybiotykami

przymiotnik

(2.1) biochem. farm. mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii

Patrz:antybiotyk; antybiotykowy;
2. → antybioza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybiotyk

naturalny, wytwarzany przez drobnoustroje związek chemiczny, stosowany w lecznictwie jako lek przeciw chorobom infekcyjnym wywoływanym przez drobnoustroje (bakterie, pierwotniaki)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antybiotykogram

wynik badania laboratoryjnego podający stopień wrażliwości na działanie antybiotyków, sulfonamidów itp. dla pobranej próbki; antybiogram

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybiotykooporność

Oporność na antybiotyki – cecha części szczepów bakteryjnych, która umożliwia im przeciwstawianie się wpływowi antybiotyku. W zależności od pochodzenia, dzieli się ją na pierwotną (naturalna struktura bakterii uniemożliwiająca działanie leku) lub nabytą – na skutek nabycia genów oporności od innych bakterii lub spontanicznych mutacji. Częsta oporność wśród bakterii wiąże się z nieracjonalną antybiotykoterapią oraz zbyt dużym zużyciem tych leków w przemyśle spożywczym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antybiotykoterapia

leczenie antybiotykami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapia antybiotykiem

Antybiotykoterapia – termin medyczny, określający stosowanie antybiotyków w procesie leczniczym.

Wprowadzenie antybiotyków do terapii zostało zapoczątkowane w 1928, gdy Alexander Fleming odkrył penicylinę. Do leczenia została ona jednak dopiero wprowadzona w I połowie lat czterdziestych XX wieku. W 1943 opublikowano pierwsze badania kliniczne z zastosowaniem penicyliny w leczeniu zakażeń. Kolejnym krokiem milowym rozwoju antybiotykoterapii było odkrycie pleśni Cephalosporium acremonium w 1945, który jest prekursorem cefalosporyn. Pleśń ta została odkryta przez Giuseppe Brotzu, który zauważył, że nie występują zachorowania na infekcje przewodu pokarmowego, pomimo że ścieki z Cagliari (Sardynia) są zrzucane bezpośrednio do morza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antybiotykowrażliwość

o drobnoustrojach: wrażliwość na działanie antybiotyku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybiotykowrażliwy

o drobnoustrojach: wrażliwy na działanie antybiotyku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybiotykowy

→ antybiotyk; antybiotyczny

przymiotnik

(1.1) med. farm. związany z antybiotykami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybioza

zahamowanie rozwoju jednych organizmów żywych przez inne, rozwijające się w tym samym środowisku

Antybioza – szczególny rodzaj antagonizmu, powszechny wśród mikroorganizmów, polegający na wydzielaniu przez nie toksycznych związków chemicznych, które hamują rozwój innych mikroorganizmów lub działają na nie zabójczo. Przykładem tego typu zjawiska jest produkcja antybiotyków przez niektóre grzyby.

Odpowiednikiem antybiozy u roślin jest allelopatia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antybodźcowy

→ antybodziec; przeciwbodźcowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybodziec

przeciwbodziec;
1. bodziec przeciwdziałający innemu bodźcowi;
2. czynnik o działaniu hamującym, powstrzymującym

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybohater

1. postać literacka, filmowa lub teatralna mająca cechy negatywne, będące przeciwieństwem typowych cech bohatera;
2. osoba, która swoim działaniem lub wyglądem wzbudziła negatywne zainteresowanie, np. antybohater meczu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. film. fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera

(1.2) liter. film. postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

Antybohater – pierwszoplanowa postać literacka lub filmowa, niemająca cech bohatera lub mająca je w niewielkim stopniu. Antybohater może mieć cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech heroicznych bądź może być tych ostatnich pozbawiony albo posiadać je w bardzo ograniczonym stopniu (może być fajtłapą, tchórzem, nieudacznikiem, leniem). Antybohater dokonuje czasem czynów heroicznych, jednak sposób, w jaki to robi bądź jego intencje niekoniecznie są heroiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antybohaterka

→ antybohater

Patrz:antybohater

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyboliwijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Boliwii i Boliwijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyboliwijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybolszewicki

skierowany przeciwko bolszewikom, bolszewizmowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. polit. nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybolszewik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. przeciwnik bolszewizmu, bolszewików

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybośniacki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bośni i Bośniakom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybośniackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybotswański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Botswanie i Botswańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybotswańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybrazylijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Brazylii i Brazylijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrazylijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybrexitowy

przymiotnik

(1.1) polit. taki, który sprzeciwia się opuszczeniu Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

(1.2) polit. taki, który świadczy o lub jest wyrazem sprzeciwu wobec opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybroń

broń służąca do zwalczania innej broni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. broń używana do zwalczania innej broni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antybrunejski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Brunei i Brunejczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrunejskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybrytyjski

niechętny lub wrogi Wielkiej Brytanii, Brytyjczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wielkiej Brytanii i Brytyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybrytyjskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyburundyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Burundi i Burundyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyburundyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antybutelka

zwijana butelka wielokrotnego użytku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antybułgarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Bułgarii i Bułgarom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antybułgarskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycarski

skierowany przeciwko carowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. polit. występujący przeciwko carowi, sprzeciwiający się rządom cara

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycejloński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cejlończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antycejlońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycellulitisowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitowy, przeciwcellulitowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) kosmet. zapobiegający lub redukujący cellulitis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycellulitowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitisowy, przeciwcellulitowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) kosmet. zapobiegający lub redukujący cellulit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycentrum

punkt leżący po przeciwnej stronie Ziemi niż epicentrum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. punkt na powierzchni skorupy ziemskiej położony symetrycznie względem epicentrum na przeciwnej półkuli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycerkiewny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko, wrogi cerkwi prawosławnej jako organizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycesarski

wrogi cesarzowi, krytyczny wobec cesarza

#### Źródła:

SJP.pl

# Antycesarz

cesarz będący antagonistą panującego lub legalnie powołanego cesarza, uznany i koronowany przez opozycję

Antycesarz – kontrkandydat do władzy wobec legalnie panującego cesarza, często sprawujący władzę na części terytorium państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antychadecki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia politycznej chadecji

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec chadecji

#### Źródła:

Wiktionary

# Antychilijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chile i Chilijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antychilijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antychiński

niechętny lub wrogi Chinom, Chińczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chinom i Chińczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antychińskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antychlor

związek chemiczny, tiosiarczan sodowy mający zdolność wiązania chloru, stosowany w fotografii jako składnik utrwalacza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. tiosiarczan sodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycholesterolowy

zapobiegający nadmiarowi cholesterolu w tkankach; przeciwcholesterolowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antycholinergiczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) biochem. blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

#### Źródła:

Wiktionary

# Antychorwacki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Chorwacji i Chorwatom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antychorwackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antychryst

1. przenośnie o przeciwniku religii chrześcijańskiej będącym winnym nieszczęść na świecie;
2. przenośnie o osobie potępianej przez otoczenie za swą postawę sprzeczną z nauką Kościoła;
3. przenośnie: człowiek zły, nieuczciwy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) war. bibl. rel. antychryst

Antychryst (gr. antichristos) – przeciwnik, oponent Chrystusa (anti – przeciw, zamiast; christos – pomazaniec); duch będący zaprzeczeniem Chrystusa, jego antytezą. Szatan; anioł upadły, zły duch, czart, władca, który rządzi w powietrzu (Biblia: List do Efezjan, 2,2), kusiciel, książę ciemności, w wierzeniach judeo-chrześcijańskich główny duch zła we wszechświecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antychrystowy

→ antychryst

przymiotnik

(1.1) dotyczący antychrysta, związany z antychrystem

Patrz:antychryst

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antychrześcijański

występujący, skierowany przeciwko chrześcijaństwu, chrześcijanom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko chrześcijaństwu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antychłopski

skierowany, wymierzony przeciwko chłopom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyciało

białko osocza wytwarzane przez limfocyty, broniące organizm przed atakującymi drobnoustrojami chorobotwórczymi; przeciwciało

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. przeciwciało.

Przeciwciało, antyciało (określenie bliskoznaczne: immunoglobulina) – rodzaj białka wydzielanego przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzuje się ono zdolnością do swoistego wiązania antygenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyciemnogrodzki

przeciwstawny, przeciwny ciemnogrodzkiemu; światowy, światły

przymiotnik

(1.1) przeciwny mentalnemu zacofaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycovidowiec

[czytaj: antykowidowiec] osoba przekonana, że epidemia choroby COVID-19 nie istnieje i została wymyślona w ramach międzynarodowego spisku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antycovidowy

[czytaj: antykowidowy] przeciwdziałający rozprzestrzenianiu się koronawirusa wywołującego chorobę COVID-19

#### Źródła:

SJP.pl

# Antycyganizm

Antycyganizm – uprzedzenie w stosunku do Romów, niekiedy także do innych narodów, zaliczanych do zbiorczej kategorii Cyganów, wiążące się z okazywaniem wobec nich postaw i zachowań antyspołecznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antycygański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cyganom, Romom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antycygańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycyklon

układ wiatrów wiejących wokół ośrodka wysokiego ciśnienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. wyż (atmosferyczny);

Antycyklon – rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla wyżów barycznych. Pojęcie antycyklonu często bywa traktowane jako synonim wyżu.

Cyrkulacja powietrza w obrębie antycyklonu ma kierunek przeciwny do kierunku ruchu obrotowego Ziemi, co oznacza, że na półkuli północnej ma kierunek zgodny z kierunkiem ruchu wskazówek zegara, zaś na półkuli południowej ma kierunek przeciwny. Wynika to z działania efektu Coriolisa. Kierunek wiatru jest przeciwny niż w przypadku cyklonu, związanego z niżem barycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antycyklonalny

→ antycyklon; antycyklonowy

przymiotnik

(1.1) meteorol. związany z antycyklonem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycyklonowy

→ antycyklon; antycyklonalny

przymiotnik

(1.1) meteorol. związany z antycyklonem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycypacja

1. przewidywanie tego, co może nastąpić;
2. zapowiedź przyszłych wydarzeń;
3. w muzyce: wprowadzenie do akordu dźwięków akordu kolejnego; wyprzedzenie;
4. w językoznawstwie: dostosowanie wymowy głoski do wymowy następującej po niej głoski (np. ubezdźwięcznienie głoski "w" do "f" pod wpływem "k" w wyrazie "ławka"); upodobnienie wsteczne;
5. w literaturze: niezgodna z porządkiem logicznym lub czasowym kolejność pojawiania się elementów w wypowiedzi; prolepsis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego

(1.2) wyprzedzanie, przedwczesne występowanie czegoś, realizacja części jakiegoś większego procesu przed jego rozpoczęciem

(1.3) pogląd jeszcze nieudowodniony, ale słuszny i znajdujący później swoje potwierdzenie

- antycypacja (genetyka) – antycypacja genetyczna
- antycypacja (językoznawstwo) – upodobnienie wsteczne
- antycypacja (muzyka) – wyprzedzenie akordu
- antycypacja (psychologia) – przewidywanie zdarzenia
- antycypacja – presupozycja (logika)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antycypacyjny

→ antycypacja

Patrz:antycypacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Antycypować

1. przewidywać, przypuszczać, przedwcześnie wykonywać
2. w filozofii: przyjmować jakiś pogląd z góry, nie licząc się z doświadczeniem

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. kierując się wiedzą lub przeczuciem, domyślać się, co się wydarzy lub jaki coś będzie miało przebieg

(1.2) książk. być zapowiedzią czegoś, co nastąpi lub zaistnieje w przyszłości

(1.3) książk. przyjmować jakiś pogląd bez dowodzenia jako słuszny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewidywanie tego, co ma nastąpić i podejmowanie zawczasu działań, wyprzedzanie biegu wypadków

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycypryjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Cyprowi i Cypryjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antycypryjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycywilizacja

zaprzeczenie cywilizacji; stan rozwoju państwa cechujący się brakiem istotnych cech właściwych cywilizacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwieństwo cywilizacji, stan rozwoju państwowości niewykazujący oznak nowoczesnej cywilizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antycywilizacyjny

przeciwstawiający się cywilizacji, wrogo nastawiony do cywilizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyczadyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czadowi i Czadyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczadyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyczarnogórski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czarnogórze i Czarnogórzanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczarnogórskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antycząsteczka

cząsteczka antymaterii

Antymateria – układ antycząstek. Antycząstki to cząstki elementarne podobne do występujących w „zwykłej” materii (koinomaterii), ale o przeciwnym znaku ładunku elektrycznego oraz wszystkich addytywnych liczb kwantowych (np. izospinu, dziwności, liczby barionowej itp).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antycząstka

cząstka elementarna o właściwościach przeciwnych do danej cząstki (pary antycząstek to np. pozyton i negaton, proton i antyproton)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. cząstka antymaterii;

Antymateria – układ antycząstek. Antycząstki to cząstki elementarne podobne do występujących w „zwykłej” materii (koinomaterii), ale o przeciwnym znaku ładunku elektrycznego oraz wszystkich addytywnych liczb kwantowych (np. izospinu, dziwności, liczby barionowej itp).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyczechosłowacki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Czechosłowacji i Czechosłowakom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczechosłowackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyczeski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu czeskiemu lub Czechom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyczeskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyczność

1. wszystko co odnosi się do epoki starożytnej; starożytność;
2. staroświeckość; zabytkowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyczny

1. właściwy światu starożytnej Grecji i Rzymu (np. antyczne pojęcie piękna);
2. dotyczący antyku jako okresu historycznego, tyle co: starożytny (np. okres antyczny);
3. potocznie o czymś przestarzałym i niemodnym (np. antyczne ubranie)

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

(1.2) pochodzący z dawnych czasów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydaktyl

stopa wierszowa złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej; daktyl odwrócony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiersz złożony z dwóch sylab długich oraz jednej krótkiej (w starożytnej liryce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydarwinistyczny

sprzeciwiający się teorii darwinizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydatować

wpisywać (wpisać) na dokumencie datę wcześniejszą od faktycznej; antedatować (rzadko)

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podpisywanie czegoś z wcześniejszą datą niż faktyczna data powstania dokumentu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydemokrata

przeciwnik demokracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydemokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antydemokratyczne; cecha tych, którzy są antydemokratyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydemokratyczny

zwalczający demokrację, występujący przeciwko demokracji (np. wystąpienia antydemokratyczne, antydemokratyczne ograniczenia reżimowe)

przymiotnik

(1.1) polit. sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydemokratyzm

1. wrogi, krytyczny stosunek do demokracji;
2. cecha czegoś sprzecznego z zasadami demokracji

Antydemokratyzm – światopogląd, odrzucający ideę demokracji, opierający się na przeświadczeniu, że w zróżnicowanym społeczeństwie, w którym największą część stanowią osoby niewykształcone i niezamożne, demokracja jest de facto dyktaturą ciemniaków. Przeciwnicy demokracji często uznają za lepsze rządy monarchistyczne lub autorytarne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antydepresant

lek przeciwdepresyjny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek przeciwdziałający objawom depresji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antydepresyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antydepresyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydepresyjny

stosowany przeciwko depresji, leczący depresję; przeciwdepresyjny, psychodepresyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) med. zwalczający objawy depresji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydesma

drzewo owocowe z rodziny liściokwiatowatych, występujące w tropikalnych obszarach Azji, Chinach i Australii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydespotyczny

zwalczający despotyzm, występujący przeciwko despotyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydetonator

Środki przeciwstukowe lub antydetonatory – chemiczne dodatki do paliw stosowanych w silnikach iskrowych, które zapobiegają zjawisku spalania stukowego i, co za tym idzie, zwiększają maksymalny stopień sprężania, który można stosować w tych silnikach. Środki przeciwstukowe w sztuczny sposób podnoszą liczbę oktanową benzyny oraz metanową LPG.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antydeuteron

antyjądro ciężkiego wodoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydialog

żartobliwie: dialog pozbawiony cech dialogu, przeciwieństwo dialogu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydiuretyczny

hamujący wytwarzanie moczu

przymiotnik

(1.1) med. hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydiuretyna

hormon powodujący zmniejszenie wydalania wody z organizmu przez nerki

Hormon antydiuretyczny, wazopresyna, adiuretyna, ADH (ang. antidiuretic hormone), AVP (ang. arginine vasopressin) – organiczny związek chemiczny z grupy oligopeptydów, pełniący u ssaków (także u człowieka) funkcję hormonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antydogmatyczny

nieuznający dogmatów

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydogmatyzm

krytyczny stosunek do dogmatów, zwalczanie dogmatyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydominicki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu Dominika

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antydominickiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydominikański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Dominikanie

(1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi zakonowi dominikanów

(1.3) taki, który jest przejawem postawy antydominikańskiej (1.1-2)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydominikańskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co antydominikańskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydoping

ogólna nazwa działań, które mają zapobiegać lub zwalczać stosowanie środków dopingowych przez sportowców; kontrola antydopingowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydopingowy

zwalczający doping, przeciwdziałający dopingowi (w znaczeniu niedozwolonego wspomagania organizmu), np. komisja antydopingowa, kontrola antydopingowa

przymiotnik

(1.1) przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydot

substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antidotum, odtrutka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. antidotum

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydotum

odtrutka; antidotum;
1. substancja likwidująca lub antagonizująca działanie trucizny na organizm; antydot;
2. w przenośni: środek mogący zaradzić czemuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydramat

współczesna odmiana dramatu (utworu scenicznego), niezachowująca tradycyjnej formy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. teatr. współczesna odmiana dramatu, w której brak tradycyjnych konwencji

Teatr absurdu – nowatorski nurt w dramacie współczesnym, zapoczątkowany w latach 80. XIX wieku we Francji, mający swój renesans w latach 1950-1965, potem odżywający i przekształcany w kolejnych pokoleniach pisarzy. Charakterystyczną cechą teatru absurdu jest widzenie świata polegające na godzeniu sprzeczności. W teatrze absurdu zostają odwrócone tradycyjne role przypisane tragizmowi i komizmowi – tragizm staje się nośnikiem treści komicznych, a komizm – tragicznych. Równocześnie zostaje zakwestionowane jedno ontologiczne rozstrzygnięcie świata. Głównymi tematami w dramacie absurdu jest niepewność prawdziwości wszystkiego, co otacza współczesnego człowieka; to tragiczny bohater komicznej gry pozorów istnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antydrgawkowy

zapobiegający drgawkom, leczący drgawki; przeciwdrgawkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydronowy

skierowany przeciwko dronom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antydumpingowy

[czytaj: antydampingowy] przeciwdziałający sprzedaży towarów po cenach niższych od kosztów produkcji

przymiotnik

(1.1) ekon. zapobiegający, przeciwdziałający dumpingowi, niszczeniu konkurencji przez zaniżanie cen

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyduński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Danii i Duńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyduńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antydynastyczny

zwalczający dynastię, występujący przeciwko dynastii

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antydżibutyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Dżibuti i Dżibutyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antydżibutyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyedukacyjny

→ antyedukacja

Patrz:antyedukacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyegipski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Egiptowi i Egipcjanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyegipskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyekologiczny

niesprzyjający zachowaniu równowagi w przyrodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyeksportowy

przeciwdziałający eksportowi, mający za zadanie zmniejszenie eksportu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyekwadorski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ekwadorowi i Ekwadorczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyekwadorskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyelektron

krótko trwająca cząstka elementarna, elektron o ładunku elektrycznym dodatnim; pozytron; pozyton

Pozyton, antyelektron (nazywany też pozytronem wskutek kalkowania ang. nazwy positron) – elementarna cząstka antymaterii oznaczana symbolem e+, będąca antycząstką elektronu. Należy do grupy leptonów.

Jej ładunek elektryczny jest równy +1 (jednostce ładunku elementarnego), masa jest równa masie elektronu. Spin pozytonu jest połówkowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyelektrostatyczny

przeciwdziałający elektryzowaniu się materiałów; antystatyczny

przymiotnik

(1.1) fiz. zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyemancypacyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia jakiejś emancypacji

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec emancypacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyemigracyjny

przeciwdziałający emigracji - wyjeżdżaniu obywateli poza granice państwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyemigrancki

występujący, skierowany przeciwko emigracji, emigrantom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi emigrantom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyemigranckiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyemiracki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Zjednoczonym Emiratom Arabskim

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyemirackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyempiryzm

pogląd głoszący, że źródłem poznania jest rozum, a nie doświadczenie zmysłowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyenerdowski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi NRD

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyenerdowskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyerytrejski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Erytrei i Erytrejczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyerytrejskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyestetyczny

preferujący brzydotę, przeciwstawiający się estetyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyestetyka

estetyka sprzeczna z podstawowymi wartościami w tej dziedzinie, np. harmonią; charakterystyczna dla twórczości wielu grup awangardowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. liter. pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyestetyzm

wprowadzenie do utworu brzydkich elementów w celu wywołania szoku estetycznego

Turpizm (łac. turpis „brzydki”) – zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyestoński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Estonii i Estończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyestońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyestrogenny

hamujący wydzielanie estrogenów; antyestrogenowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyestrogenowy

hamujący wydzielanie estrogenów; antyestrogenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyetiopski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Etiopii i Etiopczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyetiopskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyeuropejski

1. występujący, skierowany przeciwko Unii Europejskiej, sprzeczny z interesem Unii Europejskiej; antyunijny;
2. wrogo nastawiony do Europy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Europie i Europejczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyeuropejskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyeuropejskość

1. postawa kogoś przeciwnego Unii Europejskiej;
2. postawa kogoś wrogo nastawionego do Europy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest skierowane przeciwko Europie, sprzeczne z wartościami europejskimi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyewangeliczny

przymiotnik

(1.1) przeciwny ewangelii

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyewangelizacja

sprzeciwianie się ewangelii, zjawisko odwrotne do ewangelizacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwieństwo ewangelizacji, działalność mająca na celu wykorzenienie zasad wiary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfan

osoba publicznie okazująca swoją niechęć wobec kogoś lub czegoś, często w sposób napastliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfanka

kobieta publicznie okazująca swoją niechęć wobec kogoś lub czegoś, często w sposób napastliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfaszysta

przeciwnik ideologii faszyzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przeciwnik faszyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfaszystka

przeciwniczka ideologii faszyzmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. przeciwniczka faszyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfaszystowski

zwalczający faszyzm, przeciwny faszyzmowi (np. działacze antyfaszystowscy, ruch antyfaszystowski)

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfaszyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

Antyfaszyzm – ruch polityczny przeciwny ideologii faszystowskiej. Powstał z inspiracji środowisk lewicowych w latach 20. XX wieku, jako odpowiedź na formowanie się ruchu faszystowskiego we Włoszech (m.in. organizacja Śmiałkowie Ludu). Z czasem ruch antyfaszystowski stawał się reakcją na rosnącą popularność faszyzmu w innych krajach. W latach 30. powstał w Niemczech Front Żelazny, a następnie odrębna organizacja Akcja antyfaszystowska. Z kolei w Hiszpanii idee sprzeciwu wobec faszyzmu reprezentowali ochotnicy z Brygad Międzynarodowych. W II Rzeczypospolitej natomiast ruch antyfaszystowski skupiony był przede wszystkim wokół Polskiej Partii Socjalistycznej (m.in. Akcja Socjalistyczna) czy Bundu. Walkę o usunięcie z życia publicznego praktyk faszyzmu, ogłosili w Grecji, w latach 1946–1949, partyzanci Demokratycznej Armii Grecji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyfaza

1. figura stylistyczna, przeciwieństwo hiperboli; zastąpienie określenia jego zaprzeczonym przeciwstawieniem; litotes, litota, meiosis;
2. warstwa wewnątrz stopu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfederalista

1. przeciwnik federalizmu;
2. członek grupy politycznej w USA z końca XVIII wieku, przeciwnej ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1787 roku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przeciwnik federalizmu

(1.2) hist. polit. członek ruchu politycznego w Stanach Zjednoczonych sprzeciwiającego się ratyfikacji konstytucji z 1789 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfederalistka

1. przeciwniczka federalizmu;
2. członkini grupy politycznej w USA z końca XVIII wieku, przeciwnej ratyfikacji Konstytucji Stanów Zjednoczonych z 1787 roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfederalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. koncepcja ustrojowa polegająca na sprzeciwie wobec tworzenia państwa złożonego lub federalnego

(1.2) polit. ruch społeczno-polityczny opowiadający się przeciwko ustrojowi federalnemu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfeminista

mężczyzna niechętny feminizmowi lub ogólniej mężczyzna niechętny wobec kobiet i ich równouprawnienia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przeciwnik feminizmu

(1.2) mężczyzna wrogo nastawiony do kobiet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfeministka

→ antyfeminista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu

Patrz:antyfeminista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfeministycznie

przysłówek

(1.1) w sposób antyfeministyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfeministyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antyfeministyczne; cecha tych, którzy są antyfeministyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfeministyczny

mający niechętny lub wrogi stosunek do kobiet, zwalczający równouprawnienie kobiet

przymiotnik

(1.1) taki, który opiera się na antyfeminizmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfeminizm

postawa niechęci wobec idei feminizmu i nieuznawanie równouprawnienia kobiet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

(1.2) pot. wrogi stosunek do kobiet i/lub nieakceptowanie ich równości wobec prawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyferroelektryczność

→ antyferroelektryczny

Patrz:antyferroelektryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyferroelektryk

Antyferroelektryk – dielektryk niewykazujący spontanicznej polaryzacji przy braku zewnętrznego pola elektrycznego, ale posiadający wewnętrzne uporządkowanie elektrycznych momentów dipolowych: wypadkowe momenty sąsiednich komórek elementarnych są ułożone przeciwrównolegle.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyferromagnetyk

Antyferromagnetyzm – właściwość magnetyczna materiału; zjawisko polegające na antyrównoległym uporządkowaniu elementarnych momentów magnetycznych w podsieciach sieci krystalicznej. Typowym przykładem pierwiastka o silnych właściwościach magnetycznych jest mangan. Antyferromagnetyzm występuje np. w CuO (znajdujących się w większości badanych nadprzewodników wysokotemperaturowych), CuMnAs oraz w MnTe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyferromagnetyzm

Antyferromagnetyzm – właściwość magnetyczna materiału; zjawisko polegające na antyrównoległym uporządkowaniu elementarnych momentów magnetycznych w podsieciach sieci krystalicznej. Typowym przykładem pierwiastka o silnych właściwościach magnetycznych jest mangan. Antyferromagnetyzm występuje np. w CuO (znajdujących się w większości badanych nadprzewodników wysokotemperaturowych), CuMnAs oraz w MnTe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyfertylizyna

u zwierząt: substancja wydzielana przez plemniki, ułatwiająca zapłodnienie

Antyfertylizyna (anty + gr. fertós ‘znośny’, lýsis ‘rozwiązanie’) – wydzielina występująca na powierzchni główki plemnika, która reaguje ze znajdującą się na powierzchni komórki jajowej, swoiście dopasowaną przestrzennie fertylizyną, w wyniku czego możliwe jest zapłodnienie plemnikami wyłącznie własnego gatunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyfestiwalowy

→ antyfestiwal

Patrz:antyfestiwal

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfeudalny

zwalczający feudalizm, występujący przeciwko feudalizmowi i feudałom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfidżyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Fidżi i Fidżyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfidżyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfilipiński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Filipinom i Filipińczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfilipińskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfilm

film przeciwstawiający się tradycyjnym schematom i konwencjom sztuki filmowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfiński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Finlandii i Finom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfińskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfon

środek ochrony słuchu, zwykle w postaci zatyczek do uszu lub słuchawek ochronnych

- antyfon – indywidualny środek ochrony słuchu, ochronnik słuchu, artykuł BHP
  - wewnętrzny – wkładany do przewodu słuchowego, wkładka przeciwhałasowa, np. Stoper (zatyczka)
  - zewnętrzny – zasłaniający małżowinę uszną, np. nauszniki
- Antyfon – kwartalnik diecezji przemysko-nowosądeckiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyfona

krótkie modlitwy śpiewane lub recytowane przez dwa chóry kolejno po jednym wersie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;

(1.2) muz. w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;

(1.3) muz. w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

Antyfona (gr. „przeciwgłos”, „naprzemienna odpowiedź”) – w liturgii chrześcijańskiej werset rozpoczynający i kończący modlitwę – najczęściej psalm lub kantyk (pieśń), często zaczerpnięty z Psalmów lub innych ksiąg Pisma Świętego.

W chorale gregoriańskim antyfony to różne typy śpiewów, np. antyfony psalmowe czy antyfony mszalne. Wywodzą się one na ogół z praktyki wykonywania tekstów liturgicznych przez dwa chóry, recytujące lub śpiewające na przemian (śpiew antyfonalny). Zostały przejęte przez Kościół zachodni w IV w. z obrządku syryjskiego (śpiew ambrozjański).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyfonalny

→ antyfona

przymiotnik

(1.1) rel. wykonywany jako antyfona na początku i na końcu psalmu lub kantyku

Patrz:antyfona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfonarz

księga zawierająca zbiór śpiewów liturgicznych, głównie antyfon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. księga liturgiczna zawierająca antyfony

Antyfonarz (z łac.średn. antiphonarium) – księga liturgiczna Kościoła rzymskokatolickiego zawierająca zbiór antyfon (najstarszych śpiewów liturgicznych); w czasach późniejszych w skład antyfonarza weszły również śpiewy używane w liturgii poza mszą świętą.W antyfonarz wchodziły pieśni śpiewane w niedziele i inne święta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyfonarzowy

→ antyfonarz

Patrz:antyfonarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfonał

dawniej: antyfonarz - księga zawierająca zbiór śpiewów liturgicznych, głównie antyfon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rel. księga liturgiczna zawierająca antyfony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfrancuski

niechętny lub wrogi Francuzom, Francji

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Francji i Francuzom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyfrancuskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyfrankistowski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia frankizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec frankizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyfraza

figura retoryczna polegająca na ironicznym użyciu wyrazu, zmieniającym jego sens na przeciwny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. środek stylistyczny, polegający na ironicznej zmianie znaczenia wyrazu na przeciwny (np. ale jesteś mądry = jesteś głupi) bądź też na użyciu zaprzeczonego antonimu zamiast nazwania wprost jakiejś cechy (np. niepiękny = brzydki)

Ironia (grec. εἰρωνεία eironeía, dosłownie „przestawienie, pozorowanie“) – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyfrykcyjny

zapobiegający tarciu, powodujący zmniejszenie tarcia; przeciwcierny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfutbol

gra przecząca zasadom dobrego futbolu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyfutrzarski

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygaboński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gabonowi i Gabończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygabońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygambijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gambii i Gambijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygambijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygangowy

przeznaczony do walki z gangami

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygaz

mechanizm zapobiegający nadmiernemu zużyciu sprzęgła

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygejowski

skierowany przeciwko gejom, nastawiony przeciw homoseksualizmowi

przymiotnik relacyjny

(1.1) przeciwny gejom, zwalczający gejów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antygen

wielocząsteczkowa substancja wywołująca powstanie (wytwarzanie) przeciwciał

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

Antygen (źródłosłów niejasny: stgr. ἀντί anti, przeciw, γένος genos, ród, rodzaj; przytaczane także ang. antigen = antibody generator, generator przeciwciał) – substancja, która wykazuje antygenowość (właściwość wiązania się ze swoistymi przeciwciałami) oraz immunogenność (właściwość wywołania przeciw sobie odpowiedzi odpornościowej), przy czym znane są antygeny, tzw. hapteny, które stają się immunogenne dopiero po związaniu się z nośnikiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antygenowy

→ antygen

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z antygenem, dotyczący antygenów

Patrz:antygen

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyghański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ghanie i Ghańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyghańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygibraltarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gibraltarowi i Gibraltarczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygibraltarskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyglobalista

członek ruchu antyglobalistycznego; alterglobalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyglobalistka

→ antyglobalista

Patrz:antyglobalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyglobalistyczny

przeciwny globalizacji, mający na celu jej zahamowanie; alterglobalistyczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia globalizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec globalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyglobalizacja

ideologia przeciwna globalizacji, mająca na celu jej zahamowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyglobalizm

ruch społeczno-polityczny sprzeciwiający się korzyściom płynącym z procesów globalizacji; alterglobalizm

Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, m.in. poprzez budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antygona

mit. gr. córka Edypa i Jokasty

- Antygona – dramat Sofoklesa
- Antygona (gr. i łac. Antigone) – królowa Epiru, córka Filipa i Bereniki
- Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Edypa, królewna tebańska
- Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Eurytiona
- Antygona (gr. i łac. Antigone) – w mitologii greckiej córka Laomedona
- Antygona – powieść Kazimierza Brandysa z 1948 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antygoryt

minerał barwy zielonej, odmiana serpentynu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

Antygoryt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów. Należy do minerałów pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa wywodzi się od Antigoro (nazwa doliny we włoskim Piemoncie) – miejsca pozyskiwania czystego antygorytu. Znane w gemmologii odmiany: bowenit i williamsyt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antygorytowy

→ antygoryt

Patrz:antygoryt

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygradacja

opozycyjne zestawienie stopniowania wzmacniającego i osłabiającego cechy, np. "Atak wroga był coraz silniejszy, gwałtowniejszy, a garstka obrońców malała, słabła."; antyklimaks

Antygradacja (antyklimaks, gradacja opadająca) – figura retoryczna, odmiana gradacji, w której składniki uszeregowane są w taki sposób, że ich wartość znaczeniowa lub emocjonalna stopniowo maleje. Termin odnosi się także do nieoczekiwanego obniżenia tonu, przejścia od podniosłości do trywialności, pospolitości.

Inaczej gradacja w języku wysokim, nagle przełamana językiem niskim, prostym, nierzadko wulgaryzmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antygraffiti

1. preparat do pokrywania powierzchni obiektów umożliwiający łatwe usunięcie z nich napisów i rysunków;
2. umożliwiający łatwe usunięcie napisów i rysunków z powierzchni obiektów; antygraffitowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygraffitowy

umożliwiający łatwe usunięcie napisów i rysunków z powierzchni obiektów; antygraffiti

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygrawitacyjny

przeciwdziałający grawitacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygrecki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Grecji i Grekom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygreckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygrenadyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Grenadzie i Grenadyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygrenadyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygromowy

zabezpieczający przed uderzeniem pioruna

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygruziński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gruzji i Gruzinom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygruzińskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygrypowy

zwalczający grypę, zapobiegający grypie; przeciwgrypowy

przymiotnik

(1.1) zob. przeciwgrypowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antygrzybiczny

zapobiegający grzybicy; przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybiczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyguamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Guamowi i Guamczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyguamskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygujański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gujanie i Gujańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygujańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygwatemalski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gwatemali i Gwatemalczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygwatemalskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antygwałty

potocznie: damska odzież mająca na celu odstraszenie potencjalnego gwałciciela

#### Źródła:

SJP.pl

# Antygwinejski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Gwinei i Gwinejczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antygwinejskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyhabsburski

skierowany przeciwko Habsburgom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhaitański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Haiti i Haitańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhaitańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyhaker

osoba zabezpieczająca sieci, systemy komputerowe itp. przed włamaniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhakerski

zabezpieczający przed atakami hakerów

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhałasowy

przeciwhałasowy;
1. zmniejszający, likwidujący hałas; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwdźwiękowy;
2. mający na celu walkę z hałasem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhierarchiczność

→ antyhierarchiczny

Patrz:antyhierarchiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhinduski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indiom i Hindusom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhinduskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyhistaminik

potocznie: lek antyhistaminowy

Antagonisty receptora H1, leki przeciwhistaminowe H1, antyhistaminiki H1 – substancje odwracające działanie histaminy na jej receptor H1. Jest to podstawowa grupa leków stosowana w atopii. W rzeczywistości nie są one antagonistami, lecz odwrotnymi agonistami receptora H1.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyhistaminowy

zapobiegający przedostawaniu się histaminy z krwi do tkanek; przeciwhistaminowy

przymiotnik

(1.1) med. zob. przeciwhistaminowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyhiszpański

niechętny lub wrogi Hiszpanii, Hiszpanom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Hiszpanii i Hiszpanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhiszpańskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyhitlerowiec

przeciwnik polityki Adolfa Hitlera

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhitlerowski

przeciwny hitleryzmowi, zwalczający hitleryzm (np. koalicja antyhitlerowska)

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi hitleryzmowi i hitlerowcom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhitlerowskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyhitleryzm

wrogie nastawienie do hitleryzmu, zwalczanie hitleryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyholenderski

niechętny lub wrogi Holandii, Holendrom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Holandii i Holendrom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyholenderskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyhonduraski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Hondurasowi i Honduranom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyhonduraskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyhormon

substancja blokująca lub znosząca działanie hormonów

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhumanistyczny

wrogi prądom humanistycznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyhumanitarny

sprzeczny z zasadami humanitaryzmu; nieludzki, okrutny

przymiotnik

(1.1) przeciwny, wrogi zasadom humanitarnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyimigracyjny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko imigracji lub imigrantom

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyimigrancki

występujący, skierowany przeciwko imigracji, imigrantom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko imigrantom, wrogi imigrantom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyimperialistka

→ antyimperialista

Patrz:antyimperialista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyimperialistyczny

walczący z imperializmem, wrogi imperializmowi

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyimperializm

kierunek w polityce przeciwstawiający się imperializmowi

Antyimperializm – idea sprzeciwiająca się imperializmowi, kolonializmowi, imperiom kolonialnym i ich dążeniom do hegemonii oraz ich ekspansji terytorialnej poza swoje ustalone granice . Do idei antyimperializmu odwoływały się głównie ruchy nacjonalistyczne oraz komunistyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyimplozyjny

1. zabezpieczający przed implozją;
2. zabezpieczony przed implozją

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyimport

Antyimport – polityka handlu zagranicznego polegająca na ograniczaniu przywozu z zagranicy towarów, które na większą skalę mogą być wytwarzane w kraju, nazywana również polityką ograniczonej autarkii.

Do końca lat 80. XX wieku polityka antyimportowa stosowana była także w krajach o gospodarce centralnie sterowanej, w tym w Polsce.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyimportowy

przeciwdziałający importowi, zwłaszcza przewyższającemu eksport (np. antyimportowe regulacje rządu)

przymiotnik

(1.1) mający na celu zmniejszanie lub zlikwidowanie importu, przeciwdziałający importowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyindiański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindiańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyindonezyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indonezji i Indonezyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindonezyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyindyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Indiom i Hindusom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyindyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyindywidualizm

sprzeciwianie się poczuciu niezależności i odrębności osobistej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyinflacyjny

przeciwdziałający, zapobiegający inflacji; przeciwinflacyjny

przymiotnik

(1.1) mający na celu zmniejszenie lub przeciwdziałanie inflacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyintelektualistka

→ antyintelektualista

Patrz:antyintelektualista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyintelektualizm

Antyintelektualizm – termin oznaczający sprzeciw wobec intelektualizmu albo postawę wrogą wobec intelektualistów i ich roli w społeczeństwie. Antyintelektualista jest więc przeciwieństwem tak zwanych „jajogłowych” rozumianych jako naukowcy, historycy i filozofowie oraz racjonaliści i empirycy. Według Hofstadtera można wyróżnić trzy typy antyintelektualizmu: antyracjonalizm religijny, populistyczny antyelitaryzm i bezrefleksyjny instrumentalizm.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyintelektualny

wyrażający sprzeciw wobec wartości poznania intelektualnego; występujący przeciwko intelektualistom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyinteligencki

występujący przeciwko inteligencji; przeciwny inteligencji

przymiotnik

(1.1) nastawiony wrogo do inteligencji jako warstwy społecznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyinteligenckość

→ antyinteligencki

Patrz:antyinteligencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyinternetowy

1. ograniczający korzystanie z internetu;
2. niechętny do korzystania z internetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyiracki

niechętny lub wrogi Irakowi, Irakijczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Irakowi i Irakijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirackiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyirański

przeciwstawiający się Iranowi lub Irańczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Iranowi i Irańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirańskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyirlandzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Irlandii i Irlandczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyirlandzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyironia

specyficzna forma wypowiedzi, pozorna ironia wykazująca w rzeczywistości bezsensowność lub szkodliwość czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyislamizm

Islamofobia – antyspołeczne uprzedzenie i dyskryminacja w stosunku do islamu i muzułmanów. Pojęcie odnosi się do wszelkich przejawów dyskryminacji i rozpowszechniania nienawiści.

Określenie "islamofobia" pochodzi od słów: nazwy islam i greckiego słowa phóbos (gr.φόβος) – strach. Termin ten używany był już w latach 20. XX wieku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyislamski

występujący, skierowany przeciwko islamowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyislandzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Islandii i Islandczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyislandzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyizraelizm

niechęć lub wrogość wobec Izraela

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyizraelski

niechętny lub wrogi Izraelowi, Izraelczykom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Izraelowi, niechętny wobec Izraela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyjądro

w fizyce: jądro zbudowane z antyprotonów i antyneutronów

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyjądrowy

skierowany przeciw wytwarzaniu i stosowaniu broni jądrowej; antyatomowy, przeciwatomowy, przeciwjądrowy, antynuklearny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyjakobiński

przymiotnik

(1.1) przeciwny jakobinom, zwalczający jakobinów

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjamajski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jamajce i Jamajczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjamajskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjapoński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Japonii i Japończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjapońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjemeński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jemenowi i Jemeńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjemeńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjezuicki

występujący, skierowany przeciwko jezuitom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyjordański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jordanii i Jordańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjordańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjudaistyczny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko judaizmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyjudaizm

wrogie nastawienie wobec Żydów, mające źródło w błędnej interpretacji Nowego Testamentu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyjugosłowiański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Jugosławii i Jugosłowianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyjugosłowiańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyk

1. świat starożytnej Grecji i Rzymu;
2. okres historyczny od początku czasów historycznych do przełomu IV i V wieku naszej ery (przyjmuje się rok 476 jako jego kres); starożytność;
3. stary, zabytkowy przedmiot

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej;

(1.2) pot. przedmiot stary, zabytkowy

(1.3) przen. człowiek staroświecki, dawnej daty

(1.4) łódź. stary człowiek

(1.5) uczn. rodzic

(1.6) uczn. nauczyciel (zwłaszcza starej daty)

- antyk (z łac. antiquus – „dawny”) – określenie świata starożytnego, głównie okresu rozkwitu cywilizacji i kultury starożytnej Grecji i Rzymu, mniej więcej od I tysiąclecia p.n.e. do końca starożytności w V wieku n.e.
- antyk – zabytkowy przedmiot sztuki dawnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykadencja

w językoznawstwie: intonacja rosnąca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykambodżański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kambodży i Kambodżanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykambodżańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykamera

komnata poprzedzająca sypialnię lub pokój paradny, pełniąca funkcję poczekalni dla dworzan i służby w pałacach królewskich i magnackich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. rodzaj formalnego przedpokoju, poczekalni poprzedzającego reprezentacyjne wnętrze, salon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykameruński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kamerunowi i Kameruńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykameruńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykanadyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kanadzie i Kanadyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykanadyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykandydat

kandydat strony przeciwnej rywalizujący w ubieganiu się o to samo stanowisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykapitalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik kapitalizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykapitalistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: antykapitalista

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykapitalistyczny

zwalczający kapitalizm, wrogi kapitalizmowi

przymiotnik

(1.1) wrogi wobec kapitalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykataloński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Katalonii i Katalończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykatalońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykataralny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. med. przeciwdziałający katarowi lub go łagodzący

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykatarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Katarowi i Katarczykom

(1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi katarom

(1.3) taki, który jest przejawem postawy antykatarskiej (1.1-2)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykatoda

anoda w lampie rentgenowskiej

Elektroda – końcowy element niektórych układów lub urządzeń elektrycznych, przewodnik elektryczny wysyłający ładunek elektryczny lub przyjmujący go z otoczenia, albo kształtujący pole elektrostatyczne w swoim otoczeniu.

Istnieją trzy rodzaje elektrod. Pierwsze dwa rodzaje to anoda i katoda. W obwodach prądu stałego anoda to elektroda, która przyjmuje ładunek ujemny lub wysyła dodatni, zaś katoda to elektroda wysyłająca ładunek ujemny lub przyjmująca dodatni. W lampie rentgenowskiej elektroda w którą uderzają rozpędzone elektrony jest nazywana antykatodą, może ona być anodą lampy albo lampa zawiera dodatkową elektrodę będącą anodą. Ładunkami elektrycznymi przepływającymi między anodą i katodą mogą być swobodne elektrony lub jony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykatolicki

przeciwny katolicyzmowi, zwalczający katolicyzm (np. antykatolickie wystąpienia, antykatolickie wydawnictwo)

przymiotnik

(1.1) wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykatolicyzm

postawa niechęci wobec katolicyzmu

Antykatolicyzm – ogólne pojęcie obejmujące wrogość lub uprzedzenia skierowane przeciwko chrześcijaństwu katolickiemu, a szczególnie przeciwko Kościołowi katolickiemu, jego duchowieństwu i jego zwolennikom. Termin odnosi się również do prześladowań religijnych katolików.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykatoliczka

→ antykatolik

Patrz:antykatolik

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykawiarnia

kawiarnia, w której płaci się wyłącznie za spędzany w niej czas

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykazachski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kazachstanowi i Kazachom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykazachskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykidnapingowy

przeciwdziałający porwaniom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykino

nurt w kinematografii, będący zaprzeczeniem kina tradycyjnego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kierunek w kinematografii stanowiący zaprzeczenie kina tradycyjnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykirgiski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kirgistanowi i Kirgizom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykirgiskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykiribacki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kiribati i Kiribatyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykiribackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. naśladowanie stylu dzieł antycznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyklerykalizm

postawa niechęci wobec kleru, występowanie przeciwko odgrywaniu przez duchowieństwo znaczącej roli w życiu społecznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

Antyklerykalizm (od „anty” i gr. klerikos, „mający władzę religijną”) – ideologia społeczno-polityczna i postawa życiowa wyrażająca się w niechętnym lub wrogim stosunku do udziału kleru w życiu społecznym i politycznym. Antyklerykalizm często mylnie utożsamiany jest z ateizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyklerykalność

→ antyklerykalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antyklerykalne; cecha tych, którzy są antyklerykalni

Patrz:antyklerykalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyklerykalny

zwalczający kler, występujący przeciwko klerowi

przymiotnik

(1.1) polit. przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyklerykał

ktoś przeciwny klerowi; zwolennik antyklerykalizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

Antyklerykalizm (od „anty” i gr. klerikos, „mający władzę religijną”) – ideologia społeczno-polityczna i postawa życiowa wyrażająca się w niechętnym lub wrogim stosunku do udziału kleru w życiu społecznym i politycznym. Antyklerykalizm często mylnie utożsamiany jest z ateizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyklerykałka

→ antyklerykał

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwniczka klerykalizmu

Patrz:antyklerykał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyklimaks

opozycyjne zestawienie stopniowania wzmacniającego i osłabiającego cechy, np. "Atak wroga był coraz silniejszy, gwałtowniejszy, a garstka obrońców malała, słabła."; antygradacja

Antygradacja (antyklimaks, gradacja opadająca) – figura retoryczna, odmiana gradacji, w której składniki uszeregowane są w taki sposób, że ich wartość znaczeniowa lub emocjonalna stopniowo maleje. Termin odnosi się także do nieoczekiwanego obniżenia tonu, przejścia od podniosłości do trywialności, pospolitości.

Inaczej gradacja w języku wysokim, nagle przełamana językiem niskim, prostym, nierzadko wulgaryzmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyklina

wypukły fałd skalny, którego część centralna zbudowana jest ze skał starszych niż boczne skrzydła; siodło

Antyklina, siodło (gr. anti – przeciw i klinein – nachylać) – w geologii wypukły fałd, którego wnętrze zbudowane jest ze skał starszych, na zewnątrz zaś (na tzw. skrzydłach) występują skały coraz młodsze. Proste normalne w stosunku do płaszczyzn odpowiadających poszczególnym warstwom skalnym tworzą w antyklinie wiązkę rozbieżną.

Zamknięciem antykliny jest peryklina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyklinalny

przymiotnik od: antyklina

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyklinorium

rozległy zespół fałdów wypiętrzony względem otoczenia

Antyklinorium − rozległy zespół fałdów, których obwiednia, przynajmniej górna, jest wypukła ku górze, przeciwieństwo synklinorium.

W Polsce uważa się za antyklinorium m.in. cały element wypukły biegnący przez obszar kraju z północnego zachodu na południowy wschód − antyklinorium środkowopolskie, lub tylko jego południowy odcinek − antyklinorium świętokrzyskie i antyklinorium dolnego Sanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykoagulant

substancja hamująca proces krzepnięcia krwi, w medycynie używana jako lek; lek przeciwzakrzepowy; lek przeciwkrzepliwy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. środek zmniejszający krzepliwość krwi;

Leki przeciwzakrzepowe, antykoagulanty, leki hamujące krzepnięcie krwi – grupa leków spowalniających, utrudniających lub uniemożliwiających krzepnięcie krwi. Stosuje się je w profilaktyce zakrzepic różnego pochodzenia oraz w leczeniu istniejących zakrzepów w żyłach o powolnym przepływie krwi. Leki te są mało skuteczne w leczeniu i profilaktyce zakrzepów w tętnicach, które zwykle składają się głównie z czopów płytek krwi z niewielką zawartością fibryny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykobiecość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykobiece; cecha tych, którzy są antykobiecy

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykobiecy

wrogi wobec kobiet, skierowany przeciw kobietom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko kobietom, wrogi wobec nich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykodon

trzy nukleotydy w tRNA parujące z mRNA w czasie translacji

Antykodon – sekwencja trzech kolejnych nukleotydów, występujących w pozycji 34–36, w cząsteczce tRNA, których zasady są komplementarne do zasad kodonu danego aminokwasu na mRNA. Bierze udział w translacji, zachodzącej na rybosomach, podczas której przyłącza się do komplementarnej trójki zasad w mRNA (zgodnie z kodem genetycznym) wraz ze znajdującym się na przeciwnym końcu cząsteczki tRNA aminokwasem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykognitywizm

pogląd etyczny zakładający nieistnienie obiektywnych wartości etycznych i moralnych, uznający je za wynikające z jednostkowego bądź zbiorowego przeświadczenia; akognitywizm, nonkognitywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykoincydencja

Koincydencja (fr. coincident, od śred. łac. im. czas. coincidere, od co-, „razem, współ-” i incidere, „upadać na”, od in- i cadere, „upadać”, być może spokr. z sanskr. śad-, „spaść”) – przypadek, zbieg okoliczności, zbieżność kilku zdarzeń, często nieoczekiwana i bez dostrzegalnej przyczyny. M.in. z powodu swej niepowtarzalności i bezprzyczynowości koincydencje najczęściej nie są w zainteresowaniu badań naukowych, a jako intuicyjnie nieoczekiwane bywają źródłem błędów poznawczych prowadzących do twierdzeń z zakresu okultyzmu, zjawisk nadprzyrodzonych czy paranormalnych. W ogólności w przypadku braku bardziej wyszukanych metod wyjaśniania zdarzeń mogą służyć jako łącze do ludowej psychologii i filozofii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antykolizyjny

zapobiegający kolizji pojazdów; przeciwkolizyjny

przymiotnik

(1.1) techn. mający zmniejszyć prawdopodobieństwo zajścia kolizji (zwłaszcza między pojazdami)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykolkowy

zapobiegający lub przeciwdziałający kolce; przeciwkolkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykolonializm

ideologia i ruch mający na celu zniesienie kolonializmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykolonialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykolonialne; cecha tych, którzy są antykolonialni

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykolonialny

przeciwny kolonializmowi, dążący do jego likwidacji (np. ruch antykolonialny, wystąpienia antykolonialne)

przymiotnik

(1.1) przeciwny kolonializmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykolumbijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kolumbii i Kolumbijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykolumbijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykomania

żartobliwie: przesadny kult antyku (kultury i sztuki starożytnej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykominternowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. wrogi Kominternowi, zwalczający Komintern

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykomoryjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Komorom i Komoryjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykomoryjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykomunikatywność

→ antykomunikatywny

Patrz:antykomunikatywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykomunista

osoba przeciwna komunizmowi, zwalczająca komunizm

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykomunistka

→ antykomunista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm

Patrz:antykomunista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykomunistyczny

zwalczający komunizm, występujący przeciwko komunizmowi

przymiotnik

(1.1) polit. skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykomunizm

ideologia i ruch przeciwny komunizmowi, zwalczający komunizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. wroga postawa wobec komunizmu

Antykomunizm – zbiorcza nazwa ideologii oraz polityk nastawionych lub skupiających się na krytyce i zwalczaniu myśli komunistycznej, zarówno na płaszczyźnie intelektualnej, jak i praktycznej, dążąc w ten sposób do zapobiegnięcia skutkom wprowadzenia jej w życie. Postawa ta wynika z różnic między założeniami komunizmu, a dążeniami innych ruchów politycznych lub religijnych jak nacjonalizm, liberalizm, faszyzm czy chrześcijaństwo. Z tego powodu antykomunizm sam w sobie nie jest jednolitą ideologią, lecz dzieli się na odmiany, które różnią się co do tego jak definiują komunizm, które konkretne postulaty odrzucają oraz jakie wyciągają wnioski ze swojej krytyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykomutator

operator w fizyce kwantowej

Komutator – wskaźnik stopnia nieprzemienności pewnego działania dwuargumentowego. Definicje w teorii grup oraz teorii pierścieni różnią się między sobą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykoncepcja

zapobieganie zajściu w ciążę; także: środki i metody temu służące

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. seks. działania zapobiegające zapłodnieniu

Antykoncepcja, zwana również kontrolą narodzin lub kontrolą płodności – zbiór metod lub środków służących zapobieganiu ciąży. Planowanie, udostępnianie i stosowanie antykoncepcji nazywane jest planowaniem rodziny. Bezpieczny seks, w tym stosowanie męskich lub żeńskich prezerwatyw, może również uchronić przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Antykoncepcja stosowana jest już od czasów starożytnych, jednak skuteczne i bezpieczne metody stały się dostępne dopiero w XX wieku. W niektórych kulturach dostęp do antykoncepcji jest celowo ograniczany, ponieważ uznawana jest ona za moralnie lub politycznie niepożądaną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykoncepcyjny

zapobiegający zajściu w ciążę; przeciwciążowy

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający zajściu w ciążę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykonformista

osoba sprzeciwiająca się postawie społecznej nakazującej bezkrytyczne akceptowanie ogólnie przyjętych norm i wzorów postępowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykonformizm

postawa społeczna nakazująca kwestionowanie ogólnie przyjętych norm i wzorów postępowania, radykalna forma nonkonformizmu

Antykonformizm – postawa społeczna, charakteryzująca się bezkrytycznym odrzucaniem ogólnie przyjętych reguł i wzorów postępowania. Stoi w opozycji do konformizmu i jest bezrefleksyjną formą nonkonformizmu. Antykonformizm może być rozumiany jako specyficzna forma konformizmu – dana osoba również jest pod wpływem grupy i nacisku grupy, nie jest niezależna. Niezależność rozumiana jest jako nonkonformizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykonserwatywny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu konserwatyzmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec konserwatyzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykonstytucyjny

wymierzony przeciw konstytucji, dążący do obalenia konstytucji; przeciwkonstytucyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykonsumencki

niesprzyjający konsumentom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykonsumpcyjny

sprzeciwiający się spożywaniu lub użytkowaniu czegoś

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do antykonsumpcjonizmu, związany z antykonsumpcjonizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykopernikowski

przymiotnik

(1.1) przeciwny kopernikanizmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykoreański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Korei i Koreańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykoreańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykorodal

Antykorodal (anticorodal) – antykorozyjny stop glinu z dodatkami krzemu, magnezu, manganu lub tytanu. Przykładowy skład chemiczny (97% Al, 1% Mg, 1% Mn, 1% Si); Posiada dużą odporność na korozję w stanie po utwardzeniu wydzieleniowym. Daje się polerować. Stosowany w przemyśle lotniczym, okrętowym i samochodowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antykorowski

występujący przeciwko KOR (Komitetowi Obrony Robotników)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykorozyjność

→ antykorozyjny; przeciwkorozyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antykorozyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykorozyjny

chroniący przed niszczeniem metali lub ich stopów pod wpływem otaczającego środowiska; przeciwkorozyjny, przeciwerozyjny, przeciwrdzewny

przymiotnik

(1.1) techn. mot. zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykorporacyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) przeciwny lub wrogi działalności korporacji

(1.2) zaliczający korporacje

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykorupcja

działania mające na celu zwalczanie korupcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykorupcyjny

przeciwny korupcji, zwalczający korupcję (np. przepisy antykorupcyjne, procedury antykorupcyjne)

przymiotnik

(1.1) mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykościelność

→ antykościelny

Patrz:antykościelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykościelny

występujący, skierowany przeciw Kościołowi; antyklerykalny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Kościołowi, niechętny wobec Kościoła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykościół

coś, co przeznaczeniem i funkcją przypomina Kościół, lecz w istocie jest jego przeciwieństwem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykostarykański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kostaryce lub Kostarykanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykostarykańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykołtuński

zwalczający, piętnujący prostactwo, ciasnotę umysłową i małostkowość; przeciwkołtuński, antymieszczański

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykradzieżowy

zapobiegający kradzieży, chroniący przed kradzieżą; przeciwkradzieżowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykrajowy

skierowany przeciwko interesom państwa; przeciwpaństwowy, antypaństwowy, antyrządowy, przeciwrządowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykremlowski

przeciwstawiający się władzy rosyjskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykról

kontrkandydat do władzy wobec aktualnego króla

Antykról – kontrkandydat do władzy wobec legalnie panującego króla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykrytycyzm

przyjmowanie poglądu bez dowodu, na zasadzie ślepej wiary; dogmatyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykryzysowy

przeciwdziałający kryzysowi, służący wyjściu z kryzysu; przeciwkryzysowy

przymiotnik

(1.1) mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykseryczny

niemożliwy do skopiowania za pomocą skanera lub kserokopiarki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykubański

niechętny lub wrogi Kubie

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kubie i Kubańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykubańskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykultura

kontrkultura;
1. grupa społeczna odrzucająca normy i zachowania kultury oficjalnej, propagująca nowe wartości;
2. kultura tej grupy społecznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykulturowy

1. przeciwstawiający się jakiejś kulturze, wrogo nastawiony do jakiejś kultury;
2. → antykultura

Patrz:antykultura

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykurdyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kurdom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykurdyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykuwejcki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Kuwejtowi i Kuwejtczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antykuwejckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykwa

znajdujący się w powszechnym użyciu rodzaj czcionki drukarskiej o kroju nawiązującym do pisma rzymskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;

(1.2) druk. pismo drukowane niepochylone (w przeciwieństwie do kursywy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykwariacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od antykwariat

#### Źródła:

Wiktionary

# Antykwariacki

→ antykwariat, np. rynek antykwariacki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykwariat

1. sklep sprzedający stare pisma, książki, druki itp., niedostępne już w księgarniach;
2. sklep sprzedający antyki i wyroby rzemiosła artystycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sklep z antykami;

(1.2) sklep z używanymi książkami;

(1.3) uczn. szkoła

Antykwariat (od łac. antiquarius – zajmujący się starożytnością) – przedsiębiorstwo zajmujące się handlem starymi przedmiotami, mającymi wartość historyczną, estetyczną lub materialną; sklep oferujący antyki bądź książki (głównie używane).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykwariusz

osoba prowadząca antykwariat - sklep sprzedający stare pisma, książki, druki itp., niedostępne już w księgarniach lub sklep sprzedający antyki i wyroby rzemiosła artystycznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba handlująca antykami, dziełami sztuki, starodrukami, monetami, także używanymi książkami;

(1.2) przest. kolekcjoner, znawca, badacz starożytności

Antykwariusz ( z łac. antiquarius) – osoba zajmująca się skupowaniem i sprzedażą antyków, między innymi dzieł sztuki (mebli, rzeźb, obrazów), monet, rękopisów i starodruków, książek itp. Miejscem jego działalności jest antykwariat.

Drwinę z ówczesnej popularności kolekcjonerów antycznych obiektów zawarł oświeceniowy encyklopedysta Denis Diderot w dedykowanej inskrypcji nagrobka poświęconego hrabiemu de Caylus, który pośmiertnie pragnął spocząć w starożytnej etruskiej urnie:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykwariuszka

→ antykwariusz

Patrz:antykwariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykwariuszowski

→ antykwariusz

Patrz:antykwariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykwark

antycząstka kwarka

Antykwark – antycząstka kwarka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antykwarnia

przestarzale: antykwariat - sklep z antykami i używanymi książkami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. antykwariat

Antykwariat (od łac. antiquarius – zajmujący się starożytnością) – przedsiębiorstwo zajmujące się handlem starymi przedmiotami, mającymi wartość historyczną, estetyczną lub materialną; sklep oferujący antyki bądź książki (głównie używane).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antykwarski

przestarzale: dotyczący antyków i dzieł sztuki sprzedawanych w antykwariatach; antykwaryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykwarstwo

działalność antykwariusza polegająca na zbieraniu antyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Antykwaryczny

dotyczący antyków i dzieł sztuki sprzedawanych w antykwariatach; antykwarski

przymiotnik

(1.1) dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykwarz

dawniej: antykwariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. antykwariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antykwowy

przymiotnik od: antykwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyla

rodzaj ptaków śpiewających

#### Źródła:

SJP.pl

# Antylaba

część wersu w wierszowanym dialogu utworu dramatycznego, będąca wypowiedzią jednej z osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Antylaotański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Laosowi i Laotańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylaotańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylczyk

mieszkaniec Antyli, Antyli Holenderskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Antyli

(1.2) mieszkaniec Antyli Holenderskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyle

rodzaj ptaków śpiewających

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;

Antyle (hiszp. Antillas, ang. i fr. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antylechicki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Lechistanowi i Lechitom (Lachom)

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylechickiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylekcja

nauka przynosząca zamiast pożytku szkodę

#### Źródła:

SJP.pl

# Antylesotyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Lesotho i Lesotyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylesotyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylewicowość

→ antylewicowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antylewicowe; cecha tych, którzy są antylewicowi

Patrz:antylewicowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antylewicowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się politycznej lewicy

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec lewicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyliban

pasmo górskie na granicy Libanu i Syrii

Antyliban – pasmo górskie na Bliskim Wschodzie, na granicy Izraela, Syrii i Libanu, ciągnące się na długość ok. 150 km. Najwyższy szczyt: Hermon (2814 m n.p.m.).

Zbudowane głównie z trzeciorzędowych wapieni i skał wulkanicznych. Na terenie Antylibanu występują zjawiska krasowe. Stoki wykazują wyraźną asymetrię: ku zachodowi stromo opada do doliny Bekaa, natomiast ku wschodowi pasmo górskie obniża się łagodnie, terasowo. Obszary odznaczające się większą sumą opadów porastają wieczne zielone lasy dębowe i roślinność krzewiasta typu makkia. Z kolei bardziej suche stoki wschodnie porasta roślinność typowo półpustynna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antylibański

→ Antyliban

Patrz:Antyliban

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyliberalizm

wroga postawa wobec liberalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyliberalny

zwalczający liberalizm, występujący przeciwko liberalizmowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu liberalizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec liberalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyliberyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Liberii i Liberyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyliberyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylibijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Libii i Libijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylibijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylichtensztajński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Liechtensteinowi

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylichtensztajńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyliniowy

przekształcenie antyliniowe - rodzaj przekształcenia między zespolonymi przestrzeniami liniowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antylitewski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Litwie i Litwinom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antylitewskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylka

mieszkanka Antyli, Antyli Holenderskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Antyli

(1.2) mieszkanka Antyli Holenderskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antylogarytm

liczba logarytmowana

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. mat. liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x

Antylogarytm liczby – liczba, której logarytm jest równy danej liczbie. Formalnie: niech \log _{a}b=c, gdzie a,b>0\land a\neq 1. Antylogarytmem liczby c jest b=a^{c}. Innymi słowy antylogarytm to funkcja odwrotna do logarytmicznej – synonim funkcji wykładniczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antylogia

w językoznawstwie: przenośne zestawienie pojęć o przeciwstawnym, wykluczającym się wzajemnie znaczeniu, np. spieszyć się powoli, sucha woda; oksymoron, epitet sprzeczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zestawienie przeciwieństw

Oksymoron (z gr. ὀξύμωρος, czyt. oksýmōros, od oksýs „ostry” i mōros „tępy”), antylogia, epitet sprzeczny – figura retoryczna, którą tworzy się przez zestawienie wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antylogizm

Antylogizm – układ trzech zdań, takich że z każdej pary zdań tej trójki wynika zdanie sprzeczne z pozostałym. Antylogizm można otrzymać z sylogizmu zastępując konkluzję zdaniem z nią sprzecznym.

Na przykład:

1. Niektóre S są M („Niektórzy politycy są internacjonalistami.”)
2. Każdy M jest P („Każdy internacjonalista jest ograniczony.”)
3. Żaden S nie jest P („Żaden polityk nie jest ograniczony.”)

#### Źródła:

Wikipedia

# Antylopa

ssak rodziny krętorogich, zamieszkujący rejony Afryki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. pot. nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Antilope|ref=tak., monotypowy rodzaj zwierząt z rodziny wołowatych

(1.3) zool. zwierzę z rodzaju antylopa (1.2) i jedynego gatunku antylopa indyjska

(1.4) zool. zwierzę z rodzaju antylopy (nazwa systematyczna|Antilopinae|ref=tak.)

- antylopa (Antilope) – rodzaj ssaków kopytnych z rodziny wołowatych i podrodziny antylop, jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju jest antylopa indyjska (Antilope cervicapra),
- antylopy (Antilopinae) – podrodzina ssaków wołowatych,
- antylopa – potoczna nazwa członka grupy kilkudziesięciu gatunków parzystokopytnych ssaków z rodziny wołowatych (Bovidae) oraz jednego gatunku z rodziny widłorogowatych (widłoróg amerykański, Antilocapra americana). Grupa ta nie stanowi taksonu w systematyce organizmów. Najwięksi przedstawiciele grupy osiągają wysokość rzędu 1,75 metra, a masa ich ciała dochodzi do 950 kg. Zwierzęta z tej nieformalnej grupy w warunkach naturalnych zamieszkują Afrykę, Azję i Amerykę Północną (widłoróg amerykański). Kilka gatunków introdukowano do Ameryki Północnej i Południowej. Często spotykane w ogrodach zoologicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antylopi

przymiotnik od: antylopa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z antylopą

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki jak u antylopy, mający cechy antylopy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antylopka

zdrobnienie od: antylopa

Antylopka karłowata (Neotragus pygmaeus) – gatunek antylopy z rodziny wołowatych, najmniejsza antylopa świata. Dożywa 10 lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antylopowce

rodzaj ssaków z podrodziny antylop

Antylopowce (Hippotragini) – plemię ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antylopowiec

rodzaj ssaków z podrodziny antylop

Antylopowiec (Hippotragus) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antylopy

podrodzina ssaków wołowatych z rzędu parzystokopytnych

Antylopy (Antilopinae) – podrodzina ssaków z rodziny wołowatych (Bovidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antylski

→ Antyle, → Antyle Holenderskie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z archipelagiem Antyli, dotyczący archipelagu Antyli

(1.2) związany z Antylami Holenderskimi, dotyczący Antyli Holenderskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język antylski;

Patrz:Antyle, → Antyle Holenderskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyludowy

wrogi lub niechętny ludowi

przymiotnik

(1.1) przeciwny lub wrogi ludowi; działający na szkodę ludu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyluksemburski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Luksemburgowi i Luksemburczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyluksemburskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antylustracja

w krajach postkomunistycznych: przeciwdziałanie kontroli w zakresie współpracy z tajnymi służbami totalitarnego państwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antylustracyjny

przeciwny lustracji (np. antylustracyjny artykuł, antylustracyjna propaganda)

przymiotnik

(1.1) przeciwstawiający się lustracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antylustrator

osoba przeciwna przeprowadzaniu lustracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymacedoński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Macedonii i Macedończykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymacedońskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymadagaskarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Madagaskarowi i Madagaskarczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymadagaskarskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymafijny

zwalczający mafię, właściwy do walki z mafią (np. antymafijne oddziały policji, antymafijny telefon zaufania)

przymiotnik

(1.1) zwalczający mafię, prowadzący walkę z mafią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymagnetyczny

nieulegający działaniu magnesu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymalajski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malezji i Malajom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalajskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymalediwski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malediwom i Malediwczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalediwskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymalezyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malezji i Malajom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymalezyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymaltański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Malcie i Maltańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymaltańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymaoryski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Maorysom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymaoryskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymarksistka

→ antymarksista

Patrz:antymarksista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymarksistowski

sprzeczny ze światopoglądem marksizmu

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się marksizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec marksizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymarokański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Maroku i Marokańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymarokańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymaseczkowiec

osoba, która uważa, że choroba COVID-19 nie jest groźna, a wymóg noszenia maseczki niepotrzebny i szkodliwy, dlatego odmawia jej zakładania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa, szczególnie noszenia maseczek w miejscach publicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymaseczkowy

przeciwstawiający się wymogowi noszenia maseczki ochronnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymaskulinista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wróg mężczyzn

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymasoński

niechętny lub wrogi masonom, masonerii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymateria

substancja zbudowana z antycząstek, niewystępująca w warunkach naturalnych na Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

Antymateria – układ antycząstek. Antycząstki to cząstki elementarne podobne do występujących w „zwykłej” materii (koinomaterii), ale o przeciwnym znaku ładunku elektrycznego oraz wszystkich addytywnych liczb kwantowych (np. izospinu, dziwności, liczby barionowej itp).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antymauritiuski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mauritiusowi i Maurytyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymauritiuskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymeksykański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Meksykowi i Meksykanom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymeksykańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymer

u zwierząt z symetrią dwuboczną: jedna z dwóch lustrzanych, równowartościowych części, między którymi przechodzi prostopadła do osi głównej ciała płaszczyzna symetrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymetabola

powtórzenie tych samych składników wyrażenia w innym porządku i w zmienionych związkach gramatycznych, tworzące w rezultacie konstrukcję o dwóch członach zróżnicowanych znaczeniowo, choć wypełnionych jednakowymi słowami; antymetateza

Antymetabola (gr. ἀντιμεταβολή antimetabolḗ) lub antymetateza (gr. ἀντιμετάθεσις antimetáthesis), lub antymetalepsja (gr. ἀντιμετάληψις antimetálēpsis), commutatio (łac. commūtātiō) – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu członu wypowiedzi w odwrotnym szyku, np. Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie; Nie po to się żyje, aby jeść, lecz po to się je, aby żyć, Siłę argumentu zawsze można zastąpić argumentem siły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antymetaboliczny

1. przeciwdziałający metabolizmowi;
2. dotyczący antymetaboli

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymetabolit

związek chemiczny zastępujący właściwe metabolity w procesach biochemicznych, stosowany jako środek owadobójczy i chwastobójczy

Antymetabolit – związek chemiczny zaburzający przebieg określonego szlaku metabolicznego wewnątrz komórki poprzez wyparcie naturalnie występującego metabolitu. Zwykle cechuje się dużym podobieństwem strukturalnym, umożliwiającym zajęcie identycznego miejsca aktywnego w enzymie docelowym. W przeciwieństwie do typowego substratu katalizowana reakcja nie przebiega poprawnie, w następstwie trwale unieczynniając białko enzymatyczne lub wytwarzając produkt o nieprawidłowej budowie. Wywierany efekt jest w znacznym stopniu nieswoisty, przez co zostaje zakłócone funkcjonowanie wszystkich komórek przeprowadzających daną reakcję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antymetateza

powtórzenie tych samych składników wyrażenia w innym porządku i w zmienionych związkach gramatycznych, tworzące w rezultacie konstrukcję o dwóch członach zróżnicowanych znaczeniowo, choć wypełnionych jednakowymi słowami; antymetabola

Antymetabola (gr. ἀντιμεταβολή antimetabolḗ) lub antymetateza (gr. ἀντιμετάθεσις antimetáthesis), lub antymetalepsja (gr. ἀντιμετάληψις antimetálēpsis), commutatio (łac. commūtātiō) – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu członu wypowiedzi w odwrotnym szyku, np. Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie; Nie po to się żyje, aby jeść, lecz po to się je, aby żyć, Siłę argumentu zawsze można zastąpić argumentem siły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antymiażdżycowy

przeciwdziałający miażdżycy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymieszczański

1. zwalczający, piętnujący prostactwo, ciasnotę umysłową i małostkowość; antykołtuński, przeciwkołtuński;
2. wymierzony przeciwko zamożnym mieszkańcom miast

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymieszczańskość

→ antymieszczańsky

Patrz:antymieszczańsky

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymikronezyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mikronezji i Mikronezyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymikronezyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymilitarysta

osoba postulująca zaprzestanie zbrojeń i zlikwidowanie stałej armii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymilitarystyczny

występujący przeciwko militaryzmowi

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymilitaryzm

Antymilitaryzm, ruch antywojenny – doktryna zwykle znajdowana wśród ruchów lewicowych. Opiera się na krytycznej ocenie polityki imperializmu i państw narodowych. Kojarzona z ruchami komunistycznymi, będących częścią I i II Międzynarodówki, nie jest jednak domeną tylko tych ruchów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antymitotyczny

hamujący podział komórek na drodze mitozy

przymiotnik

(1.1) biol. hamujący mitozę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymitotyk

lek hamujący podział komórek, używany głównie w leczeniu chorób nowotworowych; cytostatyk, lek antymitotyczny, lek cytostatyczny, lek onkostatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymjanmarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi państwu Myanmar i Myanmarczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymjanmarskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymolowy

chroniący przed molami, stosowany przeciwko molom; przeciwmolowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymon

pierwiastek chemiczny o symbolu Sb, kruchy metal, składnik czcionek i stopów używanych do produkcji łożysk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

Antymon (Sb, łac. stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów.

Występuje w czterech odmianach alotropowych: żółtej, srebrzystobiałej (antymon metaliczny), czarnej i wybuchowej. Znany od starożytności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antymonakijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Monako i Monakijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymonakijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymonarchistyczny

występujący przeciwko monarchii, zwalczający monarchię

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się politycznemu monarchizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec monarchizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymonek

związek antymonu; np. dyskrazyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymongolski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mongolii i Mongołom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymongolskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymonian

sól kwasu antymonowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymonit

minerał, siarczek antymonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

Antymonit – pospolity minerał z grupy siarczków.

Nazwa pochodzi z gr. anthemon – kwiat; i z późnogrec. antimonion – wykwit, nawiązując do tworzonych przez niego przypominających kwiaty szczotek krystalicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antymonopolistyczny

skierowany do zwalczania praktyk monopolistycznych, występujący przeciwko takim praktykom (np. przepisy antymonopolistyczne, działania antymonopolistyczne); antymonopolowy

przymiotnik

(1.1) zob. antymonopolowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymonopolowy

skierowany do zwalczania praktyk monopolistycznych, występujący przeciwko takim praktykom (np. urząd antymonopolowy, działania antymonopolowe); antymonopolistyczny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. nanoszenie na powierzchnię metali warstwy antymonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymonowodór

bezbarwny, silnie trujący gaz o nieprzyjemnym zapachu; podczas ogrzewania rozkłada się wybuchowo na antymon i wodór; stybina

Antymonowodór, SbH
3 – nieorganiczny związek chemiczny antymonu i wodoru. Bezbarwny, toksyczny gaz o nieprzyjemnym zapachu. Ogrzewany rozkłada się na pierwiastki składowe:

  2SbH
  3 → 2Sb + 3H
  2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antymonowy

przymiotnik od: antymon

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący antymonu, zawierający antymon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antymonyl

nieorganiczny rodnik złożony z antymonu i tlenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymotywacyjny

zniechęcający do działania

#### Źródła:

SJP.pl

# Antymozambicki

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Mozambikowi, niechętny wobec Mozambiku

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymozambijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mozambikowi i Mozambijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymozambijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymołdawski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Mołdawii i Mołdawianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymołdawskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymurzyński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Murzynom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antymurzyńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antymuzułmański

przeciwstawiający się muzułmanom

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko islamowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynagroda

rodzaj wyróżnienia dla najsłabszych wytworów sztuki, np. Złota Malina dla najgorszego filmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynamibijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Namibii i Namibijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynamibijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynapadowy

zapobiegający napadom rabunkowym lub padaczkowym; przeciwnapadowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynarkotykowy

przeciwdziałający handlowi i rozprzestrzenianiu się narkotyków

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynarodowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antynarodowe; cecha tych, którzy są antynarodowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynarodowy

sprzeczny z interesami narodu, wrogi narodowi

przymiotnik

(1.1) wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynatalista

zwolennik antynatalizmu (stanowiska filozoficznego przypisującego negatywną wartość ludzkiej prokreacji)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik antynatalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynatalistka

→ antynatalista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. zwolenniczka antynatalizmu

Patrz:antynatalista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynatalistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób antynatalistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynatalistyczny

przymiotnik

(1.1) filoz. dotyczący antynatalizmu, właściwy antynatalizmowi

(1.2) polit. socjol. związany z dążeniem do zmniejszenia tempa przyrostu naturalnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynatalizm

stanowisko filozoficzne przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

Antynatalizm – stanowisko etyczne przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji. Antynataliści argumentują, że ludzie powinni zrezygnować z prokreacji, ponieważ jest ona moralnie zła. Niektórzy antynataliści uznają za moralnie złe także powstawanie innych czujących istot. Do antynatalizmu prowadzić mogą różne etyczne podstawy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antynatalny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciw rodzeniu się dzieci

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynatowski

przeciwny organizacji NATO

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynaturalistyczny

zwalczający naturalizm, występujący przeciwko naturalizmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynaturalizm

kierunek przeciwstawiający się naturalizmowi, reprezentowanemu poprzez myśl pozytywistyczną

Antynaturalizm – kierunek w metodologii nauki przeciwstawiający się charakterystycznemu dla pozytywizmu naturalizmowi.

Antynaturalizm głosi postulat odmienności metod badań w naukach społecznych i humanistycznych od metod stosowanych na gruncie nauk przyrodniczych, które zostały przejęte od nauk ścisłych.

Reprezentanci tego kierunku to (m.in.) Wilhelm Dilthey, Wilhelm Windelband, Heinrich Rickert, Max Weber czy Clifford Geertz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antynaukowość

→ antynaukowy

Patrz:antynaukowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynaukowy

sprzeczny z nauką

przymiotnik

(1.1) sprzeczny ze stanowiskiem nauki

(1.2) odrzucający metodę naukową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynaurański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nauru i Nauruańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynaurańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynazistka

→ antynazista

Patrz:antynazista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynazistowski

zwalczający nazizm, przeciwny nazizmowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi nazizmowi i nazistom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynazistowskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynazizm

Antyfaszyzm – ruch polityczny przeciwny ideologii faszystowskiej. Powstał z inspiracji środowisk lewicowych w latach 20. XX wieku, jako odpowiedź na formowanie się ruchu faszystowskiego we Włoszech (m.in. organizacja Śmiałkowie Ludu). Z czasem ruch antyfaszystowski stawał się reakcją na rosnącą popularność faszyzmu w innych krajach. W latach 30. powstał w Niemczech Front Żelazny, a następnie odrębna organizacja Akcja antyfaszystowska. Z kolei w Hiszpanii idee sprzeciwu wobec faszyzmu reprezentowali ochotnicy z Brygad Międzynarodowych. W II Rzeczypospolitej natomiast ruch antyfaszystowski skupiony był przede wszystkim wokół Polskiej Partii Socjalistycznej (m.in. Akcja Socjalistyczna) czy Bundu. Walkę o usunięcie z życia publicznego praktyk faszyzmu, ogłosili w Grecji, w latach 1946–1949, partyzanci Demokratycznej Armii Grecji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antynepalski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nepalowi i Nepalczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynepalskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyneuralgina

anilinowy związek farmaceutyczny, stosowany jako lek (proszek) przeciwbólowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyneutrino

cząstka mająca wszystkie właściwości takie jak neutrino, z wyjątkiem liczby leptonowej

Neutrino (ν) – cząstka elementarna należąca do leptonów. Jest posiadającym masę spoczynkową fermionem o spinie równym ½ i zerowym ładunku elektrycznym. Neutrina są cząstkami podstawowymi w modelu standardowym. Powstają w reakcjach rozpadu β+
, rozpadu mionu, rozpadu pionu i rozpadu taonu, na przykład neutrino elektronowe (νe) podczas rozpadu 11 6C:

  11 6C → 11 5B + e+
  + νe

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyneutron

antycząstka neutronu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

Antyneutron – antycząstka neutronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyniemiecki

przeciwny Niemcom; przeciwniemiecki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Niemcom

(1.2) taki, który jest przejawem wrogości wobec Niemców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyniemieckość

→ antyniemiecki

Patrz:antyniemiecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyniewolniczy

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynigerski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nigrowi i Nigerczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynigerskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynigeryjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nigerii i Nigeryjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynigeryjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynikaraguański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nikaragui i Nikaraguańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynikaraguańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynikotynowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów ze względu na szkodliwość nikotyny; przeciwnikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyniuański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Niue i Niueńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyniuańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynomia

1. sprzeczność;
2. w logice: rozumowanie pozornie uzasadniające parę zdań sprzecznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. filoz. sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

Antynomia (gr. antinomia – sprzeczność praw) – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności.

Termin używany w logice, epistemologii.

Przykład: antynomia klas samozwrotnych.

- Niech A oznacza zbiór takich wypowiedzi, które nie mogą orzekać o samych sobie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antynomiczność

→ antynomiczny

Patrz:antynomiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynomiczny

sprzeczny, przeciwstawny; antynomijny

przymiotnik

(1.1) wewnętrznie sprzeczny, przeciwstawny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynomijny

sprzeczny, przeciwstawny; antynomiczny

przymiotnik

(1.1) zob. antynomiczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antynomistyczny

→ antynomizm

Patrz:antynomizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynomizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filozofia mówiąca, że wierzący nie potrzebuje praw jeśli kieruje się chrześcijańską miłością

Antynomizm (gr. αντι 'przeciwko' i νομος 'reguła, zasada, prawo') to pojęcie filozoficzne oznaczające wewnętrzną sprzeczność.

W teologii antynomizm naucza, że Dekalog nie powinien być normą dla chrześcijan, gdyż skoro jedynym motywem postępowania chrześcijanina ma być miłość do Chrystusa, wobec tego prawo jest niepotrzebne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antynorweski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Norwegii i Norwegom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynorweskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynowotworowo

→ antynowotworowy

Patrz:antynowotworowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynowotworowy

zapobiegający nowotworom, stosowany przeciw nowotworom; przeciwnowotworowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynowozelandzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Nowej Zelandii i Nowozelandczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antynowozelandzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antynudziarski

rzadko: przeciwdziałający nudzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antynuklearny

przeciwny produkcji i rozprzestrzenianiu broni nuklearnej (np. demonstracje antynuklearne, konwencja antynuklearna)

przymiotnik

(1.1) polit. skierowany przeciwko wykorzystaniu energii jądrowej

(1.2) polit. skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyobywatelski

niechętny lub wrogi obywatelom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyodblaskowy

zapobiegający powstawaniu odblasków; antyrefleksowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyodleżynowy

zapobiegający odleżynom, leczący odleżyny; przeciwodleżynowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyodorowy

przeciwdziałający odorowi, smrodowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyodprężeniowy

przeciwdziałający odprężeniu psychicznemu, relaksacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyodpryskowy

eliminujący powstawanie odprysków; przeciwodpryskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyokrętowy

służący do niszczenia okrętów wojskowych; przeciwokrętowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyoksydacyjnie

→ antyoksydacyjny

Patrz:antyoksydacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyoksydacyjny

przeciwdziałający utlenianiu się pierwiastków i związków chemicznych

przymiotnik

(1.1) taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyoksydant

związek chemiczny łatwo ulegający utlenianiu i chroniący inne substancje przed utlenianiem; antyutleniacz, przeciwutleniacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. przeciwutleniacz.

Przeciwutleniacze (antyoksydanty, antyutleniacze) – grupa związków chemicznych, które same występując w małych stężeniach (w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu), wstrzymują lub opóźniają proces utleniania danej substancji. Każdy przeciwutleniacz może występować w roli prooksydanta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyomański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Omanowi i Omańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyomańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyonkogen

gen działający hamująco na procesy namnażania komórek przez organizmy, uniemożliwiający powstawanie niektórych nowotworów; gen supresorowy

Antyonkogen, inaczej gen supresorowy – gen działający hamująco na procesy proliferacji komórkowej (geny bramkowe) bądź stabilizująco na procesy utrzymujące stabilność genetyczną komórki (geny opiekuńcze).

Czasem geny tej grupy są określane jako recesywne onkogeny, gdyż ich rola w procesie karcynogenezy ujawni się dopiero po inaktywacji obu alleli danego antyonkogenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyormiański

niechętny lub wrogi Ormianom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ormianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyormiańskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyosetyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Osetii i Osetyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyosetyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyosmański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Imperium Osmańskiemu i Osmańczykom

(1.2) taki, który jest przeciwny dynastii Osmanów

(1.3) taki, który jest przejawem postawy antyosmańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypakistański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Pakistanowi i Pakistańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypakistańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypalacz

przeciwnik palenia papierosów

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypalauski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Palau i Palauańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypalauskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypalestyński

przeciwstawiający się Palestynie lub Palestyńczykom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Palestynie i Palestyńczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypalestyńskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypanamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Panamie i Panamczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypanamskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypaniczny

zapobiegający lub przeciwdziałający panice

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypaństwowiec

osoba występująca przeciw panującemu systemowi władzy lub interesom państwa; antysystemowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypaństwowość

→ antypaństwowy

Patrz:antypaństwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypaństwowy

skierowany przeciwko interesom państwa; przeciwpaństwowy, antykrajowy, antyrządowy, przeciwrządowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypapa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. kośc. zob. antypapież.

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypapierosowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów; antynikotynowy, przeciwnikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypapieski

skierowany przeciwko papieżowi; przeciwpapieski

przymiotnik

(1.1) rel. skierowany przeciwko papiestwu lub papieżowi i ich polityce, poglądom, nauczaniu itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypapież

papież wybrany przez grono skupione wokół biskupów nieuznających tego, który został już wybrany

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

Antypapież (łac. antipapa) – osoba powołana przez grupę duchowieństwa na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony (sede vacante).

Antypapieże wybierani byli najczęściej wskutek sporów teologicznych (np. Hipolita powołano w czasie sporów wokół sabelianizmu) lub politycznych (np. Paschalis obsadził tron papieski dzięki przekupieniu niezwykle wpływowego wówczas arcybiskupa Rawenny). Gdy zaczęło kształtować się Państwo Kościelne i rosło jego znaczenie polityczne, coraz częściej spory wokół powołania papieża były odbiciem walki o wpływy różnych stronnictw czy rodów. Pomimo wprowadzenia w 1059 roku zasady powoływania papieży przez kolegium kardynalskie, sytuacja nie uległa zmianie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypapista

przeciwnik papieża

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypapuański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Papui-Nowej Gwinei

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypapuańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyparagwajski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Paragwajowi i Paragwajczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyparagwajskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyparlamentaryzm

wroga postawa wobec parlamentaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypartyjny

występujący, skierowany przeciwko partii (organizacji politycznej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypartyzancki

występujący przeciwko partyzantce, partyzantom; przeciwpartyzancki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypas

Antypas – imię męskie pochodzenia greckiego, stanowiące skróconą formę imienia Antypater, oznaczającego „podobny do ojca”. Patronem tego imienia jest św. Antypas, zm. w Azji Mniejszej.

W innych językach:

- rosyjski – Антип, Антипа.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antypasat

prąd powietrzny płynący w wysokich warstwach atmosfery w strefie zwrotnikowej, ponad pasatem, w przeciwnym do niego kierunku

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) meteorol. geogr. ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;

Antypasat – umiarkowanie ciepły, stały prąd powietrza o kierunku zachodnim, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów, transportujący gorące powietrze od równika w kierunku zwrotników, gdzie na skutek obrotowego ruchu Ziemi zmienia kierunek na wschodni i spływa w dół, po czym jako pasat wraca w kierunku równika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypasatowy

związany z wiatrem strefy międzyzwrotnikowej - antypasatem

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypast

dawniej: przekąska podawana przed daniem głównym; przystawka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. napój lub potrawa podawane przed daniem głównym dla zaostrzenia apetytu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypater

- Antypater – imię męskie
- Antypater (wódz macedoński)
- Antypater z Cyreny – grecki filozof, uczeń Arystypa z Cyreny
- Antypater z Sydonu – grecki poeta
- Antypater z Tarsu – grecki filozof
- Antypater z Miletu – grecki olimpijczyk
- Antypater z Tessaloniki – grecki poeta
- Antypater z Tyru – grecki filozof

#### Źródła:

Wikipedia

# Antypatia

1. uczucie wstrętu, niechęci, odrazy do kogoś lub czegoś;
2. osoba, do której się czuje niechęć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niechęć do kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypatriotyczny

przymiotnik

(1.1) sprzeciwiający się patriotyzmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypatriotyzm

Antypatriotyzm – postawa etyczna lub polityczna odrzucająca patriotyzm.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antypatyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: antypatyczny; bardziej antypatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypatyczność

cecha osoby wywołującej u innych uczucie niechęci, wstrętu, odrazy; niesympatyczność, nieprzyjemność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co antypatyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypatyczny

budzący uczucie wstrętu, odrazy, niechęci, np. antypatyczna osoba, antypatyczny wygląd; odpychający, niesympatyczny, nieprzyjemny

przymiotnik

(1.1) budzący odrazę, niechęć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypatyjka

zdrobnienie od: antypatia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypedagogika

Antypedagogika – nurt we współczesnej pedagogice negujący formę wychowania opierającą się na zasadzie „sterowania” życiem dziecka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antypeerelowski

skierowany przeciwko zasadom i siłom partyjnym PRL-u

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko zasadom ustrojowym PRL-u oraz ówczesnej władzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyperski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Persji i Persom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyperskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyperspiracyjny

hamujący wydzielanie potu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyperspirant

kosmetyk hamujący wydzielanie potu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. kosmet. środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;

Antyperspirant (łac. perspirare – „przewiewać, oddychać przez coś”) – kosmetyk mający na celu zmniejszanie wydzielania potu i w ten sposób zwalczanie nieprzyjemnego zapachu ciała poprzez naniesienie go bezpośrednio na pocące się części ciała. Działanie antyperspirantów opiera się na zawartości soli glinu. Dostępne na rynku preparaty różnią się ich stężeniem i w związku z tym skutecznością i częstotliwością stosowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyperuwiański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Peru i Peruwiańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyperuwiańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyperystaltyka

Antyperystaltyka – aktywność motoryczna w przewodzie pokarmowym, która powoduje wsteczne (odwrotnie niż w perystaltyce) przesuwanie pokarmu ku jamie ustnej (np. podczas wymiotów). Fizjologiczna antyperystaltyka dwunastnicy ułatwia mieszanie się treści pokarmowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyperz

płynny preparat chemiczny stosowany przeciw chwastom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypierwiastek

odpowiednik pierwiastka chemicznego złożony z antymaterii

Antypierwiastek – pierwiastek składający się z antyatomów (atomów antymaterii). Obecnie jedynym uzyskanym na znaczącą skalę antypierwiastkiem jest antywodór. Antyhel-3 uzyskany został już w latach 1970. na terenie ZSRR, zaś 24 kwietnia 2011 r. w wielkim zderzaczu hadronów po raz pierwszy zaobserwowano antyhel-4.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antypiracki

skierowany przeciwko piratom (komputerowym)

przymiotnik

(1.1) przeciwdziałający piractwu – nielegalnemu kopiowaniu i rozpowszechnianiu nagrań muzycznych, filmów itp.; zwalczający piracką działalność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypiren

substancja zmniejszająca palność (np. gumy); opóźniacz palenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypiryna

syntetyczny środek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i przeciwzapalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. organiczny związek chemiczny stosowany jako syntetyczny środek o właściwościach przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, zaliczany do grupy pirazolonów;

Fenazon, antypiryna (łac. Phenazonum) – organiczny związek chemiczny z grupy pirazolonów, stosowany jako syntetyczny środek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym, przeciwzapalnym. Do lecznictwa został wprowadzony przez niemieckiego farmakologa Wilhelma Filehnego. Znakowany jodem 131 był używany w medycynie nuklearnej do oznaczania przestrzeni wody ustrojowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypisowski

przeciwny Prawu i Sprawiedliwości, niepopierający Prawa i Sprawiedliwości

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia PiS-owi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec PiS-u

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypka

1. krzew rosnący w Europie i zachodniej Azji, uprawiany jako roślina ozdobna, żywopłotowa a także do wyrobu lasek i fajek; wiśnia wonna,
2. przedmiot zrobiony z drewna tego krzewu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wiśnia wonna, nazwa systematyczna|Cerasus mahaleb|L.|ref=tak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypkowy

przymiotnik od: antypka

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyplatformiany

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. taki, który się sprzeciwia Platformie Obywatelskiej

(1.2) pot. taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec Platformy Obywatelskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyplazmina

białkowy inhibitor plazminy, znajdujący się m.in. w osoczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypocisk

pocisk przeznaczony do zwalczania pocisków nieprzyjaciela; przeciwpocisk, antyrakieta, przeciwrakieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypoda

1. mieszkaniec antypodów (przeciwległych krańców Ziemi)
2. przenośnie o człowieku o skrajnie odmiennych poglądach w stosunku do porównywanej osoby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej

(1.2) przen. człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypodalny

dotyczący antypodów; znajdujący się po przeciwnej stronie kuli ziemskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypody

1. przeciwległe krańce Ziemi;
2. przenośnie o skrajnie odmiennych poglądach, postawach, kierunkach politycznych, artystycznych itp.;
3. komórki powstające w woreczku zalążkowym u roślin okrytonasiennych na biegunie przeciwnym do bieguna zawierającego komórkę jajową i synergidy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) geogr. obszar położony po przeciwnej stronie kuli ziemskiej;

Antypody (gr. αντίποδες (antipodes) – „naprzeciw stopy”) – punkt na powierzchni Ziemi, który w stosunku do określonego punktu jest położony dokładnie po drugiej stronie planety, tj. na drugim końcu jej średnicy. Potocznie termin ten używany jest w szerszym znaczeniu i używany jest w stosunku do wszystkich obszarów na półkuli południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypodyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antypodyczne; cecha tych, którzy są antypodyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypodyczny

1. skrajnie odmienny, krańcowo różny, np. antypodyczne tendencje w sztuce;
2. znajdujący się po przeciwnej stronie kuli ziemskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypoetka

→ antypoeta

Patrz:antypoeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypoetyka

poetyka nowej literatury postulująca odrzucenie poetyki tradycyjnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. poetyka stanowiąca zaprzeczenie tradycyjnej poetyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypokojowy

pragnący wojny

przymiotnik

(1.1) stanowiący zagrożenie dla pokoju, zmierzający do zachwiania pokoju

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypolicyjny

skierowany przeciwko policji, policjantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypolityk

przeciwnik władz państwowych, zwłaszcza rządu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypolonizm

wrogość wobec narodu lub państwa polskiego; polonofobia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niechętny stosunek do Polaków i polszczyzny

Antypolonizm (także: polonofobia) – termin określający zbiorowo wszelkie uprzedzenia, dyskryminację, niechęć i postawy wrogości wobec Polaków. Historycznym odpowiednikiem antypolonizmu jest polakożerstwo, określenie używane w XIX w. wobec antypolskiej polityki Ottona von Bismarcka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypolski

niechętny lub wrogi Polakom, Polsce

przymiotnik

(1.1) wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków

Antypolonizm (także: polonofobia) – termin określający zbiorowo wszelkie uprzedzenia, dyskryminację, niechęć i postawy wrogości wobec Polaków. Historycznym odpowiednikiem antypolonizmu jest polakożerstwo, określenie używane w XIX w. wobec antypolskiej polityki Ottona von Bismarcka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypolsko

przysłówek

(1.1) na sposób antypolski

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypolskość

→ antypolski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest antypolskie; cecha tych, którzy są antypolscy

Patrz:antypolski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyport

Antyport – forma transportu aktywnego wtórnego przez błony biologiczne. W antyporcie przemieszczenie jednej substancji (jonu lub cząsteczki, np. metabolitu) do wnętrza określonego przedziału zachodzi równocześnie z usuwaniem drugiej substancji z tego przedziału.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antyportorykański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Portoryku lub Portorykańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyportorykańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyportugalski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Portugalii i Portugalczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyportugalskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypoślizgowo

→ antypoślizgowy

Patrz:antypoślizgowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypoślizgowy

chroniący przed poślizgiem; przeciwpoślizgowy, przeciwślizgowy

przymiotnik

(1.1) przeciwdziałający ślizganiu, zabezpieczający przed poślizgiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antypowieść

odmiana powieści zrywająca z tradycyjnymi regułami tego gatunku, zwłaszcza z ciągłością czasową fabuły; nouveau roman, nowa powieść

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypowstańczy

przeciwny zbrojnemu wystąpieniu w imię wolności

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypozytywizm

zespół doktryn filozoficznych odrzucających pozytywistyczne zasady uprawiania nauk

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypółnocnokoreański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Korei Północnej

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypółnocnokoreańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antypołudniowoafrykański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi RPA

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antypołudniowoafrykańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyprawicowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia politycznej prawicy

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec prawicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyprezydencki

występujący przeciwko prezydentowi; przeciwny prezydentowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyproletariacki

nieprzyjaźnie nastawiony do klasy społecznej złożonej z robotników

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypropagandowy

przeczący oficjalnej propagandzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyproteaza

substancja hamująca aktywność proteaz; inhibitor proteazy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyprotekcjonistyczny

skierowany, wymierzony przeciwko polityce ochrony produkcji i handlu krajowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyproton

antycząstka protonu, cząstka elementarna przeciwstawna do protonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

Antyproton – cząstka elementarna będąca antycząstką protonu — różniąca się od niego głównie odwrotnym ładunkiem elektrycznym, momentem magnetycznym, i liczbą barionową — lecz mająca tę samą masę i czas życia.

Antyproton według Modelu Standardowego jest cząstką złożoną, zaliczaną do hadronów, a ściślej barionów, i jest zbudowana z trzech antykwarków: dwóch antykwarków górnych "{\bar {u}}" i jednego antykwarka dolnego "{\bar {d}}" (układ '{\bar {u}}{\bar {u}}{\bar {d}}) związanych silnym oddziaływaniem przenoszonym przez gluony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyprotrombina

pochodna kumaryny, związek powstający w zgniłej koniczynie; melitoksyna, dikumarol, antywitamina K

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyproza

proza przeciwstawiająca się tradycyjnym schematom i konwencjom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyprzemocowy

przeciwstawiający się przemocy

przymiotnik

(1.1) neol. polit. mający na celu ukrócenie przemocy w rodzinie, mający nieść pomoc ofiarom przemocy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyprzepięciowo

→ antyprzepięciowy

Patrz:antyprzepięciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyprzepięciowy

przeciwdziałający powstawaniu przepięć; przeciwprzepięciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyprzykład

zły przykład

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypsychiatria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ruch społeczny i intelektualny skierowany przeciwko psychiatrii, jej założeniom i metodom

Antypsychiatria – ruch społeczny i intelektualny oparty na poglądzie, że leczenie psychiatryczne jest częściej szkodliwe niż pomocne pacjentom. Wśród zastrzeżeń do psychiatrii wymieniane są m.in. stosowanie technik o małej skuteczności a dużej szkodliwości. Częściej jednak aktywiści skupiają się na filozoficznych i etycznych obawach dotyczących zarówno natury psychiatrii, jak i jej praktyk.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antypsychologistyczny

przeciwstawny psychologizmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypsychologizm

kierunek w filozofii, naukach społecznych i literaturze przeciwstawiający się psychologizmowi

Antypsychologizm (z gr. anti – przeciw, psyche – dusza, logos – nauka) – stanowisko opozycyjne wobec psychologizmu, zapoczątkowane z końcem XIX wieku, a upowszechnione w XX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyptak

1. kolce przeciwko ptakom, montowane na parapetach, gzymsach itp.;
2. sztuczny ptak drapieżny na szybach, ekranach itp., odstraszający inne ptaki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyputinowski

niechętny, wrogi Władimirowi Putinowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antypłytkowy

zmniejszający agregację płytek krwi i przeciwdziałający powstawaniu zakrzepów; przeciwpłytkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyradar

radar ustawiony na zakłócanie pracy innego radaru

Antyradar – urządzenie służące do informowania kierowcy o tym, że na jego drodze znajduje się radar lub fotoradar.

Urządzenie to posiada wbudowany wykrywacz fal wysyłanych przez radary oraz fotoradary w pasmach: X, K, Ka, Ku, SWKa. Nowoczesne antyradary informują również o pomiarze dokonywanym z fotoradarów ukrytych w samochodach znajdujących się przed samochodem wyposażonym w antyradar (lub przy bardziej zaawansowanych urządzeniach nawet za samochodem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyradarowy

zakłócający działanie radaru, niszczący radar albo ostrzegający o obecności radaru; przeciwradarowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyradio

rozgłośnia radiowa

Antyradio – polska komercyjna rozgłośnia radiowa o ponadregionalnym zasięgu, należąca do spółki radiowej Eurozet.

Radio rozpoczęło działalność w 2005 roku. Początkowo funkcjonowało jako sieć stacji lokalnych, obejmując zasięgiem wyłącznie największe aglomeracje. Od lutego 2015 – za sprawą ponadregionalnej koncesji – emituje program w 17 miastach Polski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyradziecki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyradzieckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyradzieckość

→ antyradziecki

Patrz:antyradziecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrakieta

rakieta służąca do zestrzeliwania innych rakiet; przeciwrakieta, przeciwpocisk, antypocisk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. rakieta przystosowana do zwalczania innych rakiet, głównie rakiet balistycznych

Rakietowy pocisk antybalistyczny – pocisk o napędzie rakietowym służący przede wszystkim do zwalczania innych pocisków rakietowych we wszystkich fazach ich lotu (Boost Phase, Midcourse Phase, Terminal Phase: upper tier i lower tier) np. pocisków balistycznych, manewrujących, niektóre (fazy terminalnej) mają możliwości też przeciwlotnicze mogąc zestrzeliwać: myśliwce, uzbrojone jak i nie bezpilotowe aparaty latające oraz śmigłowce (np. Patriot PAC-3), a nawet (każdej fazy) satelity na orbicie okołoziemskiej (np. Kinetic Energy Interceptor, Ground Based Interceptor czy Standard Missile 3 Block IA). Obecnie nowoczesne pociski antyrakietowe w większości są wyposażone w Głowica bojowa technologii hit-to-kill np. min.: GBI, KEI, SM-3, Patriot PAC-3, THAAD, PAD, AAD ale są też nowoczesne pociski z głowicą wybuchową np. Arrow 2, AMRAAM czy SM-6 ERAM. Pociski przeciwbalistyczne starego typu są uzbrojone w głowicę odłamkową np. MIM-104 Patriot oraz atomową: XLIM-49 Nike-Zeus, Sprint i Spartan czy A-350. Obecnie rzadko używa się głowic jądrowych do niszczenia innych głowic np. 53T6, 51T6 służące do ochrony w fazie terminalnej Moskwy, jest to spowodowane tworzeniem się szkodliwego dla zdrowia i środowiska promieniowania jądrowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyrakietowy

zwalczający rakiety, chroniący przed rakietami nieprzyjaciela; przeciwrakietowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrakowo

→ antyrakowy

Patrz:antyrakowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrakowy

przeciwdziałający rozwojowi raka; przeciwrakowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrama

oprawa rysunku, zdjęcia itp. składająca się z szyby i tekturowej podkładki połączonych zaciskami

Antyrama (gr. anti – przeciw, odwrotny) – rodzaj oprawy służący do umieszczania w niej płaskich obrazków, zdjęć itp. Nazwa odnosi się do wyglądu, przypominającego pozostałość po usunięciu ramy z obrazu. Antyrama usztywnia dzieło, chroni je przed zniszczeniem i nadaje schludny, estetyczny wygląd. Umożliwia również zawieszenie na ścianie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyrasistka

→ antyrasista

Patrz:antyrasista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrasistowski

przeciwny rasizmowi, zwalczający rasizm

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko rasizmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrasizm

postawa lub pogląd przeciwstawiający się rasizmowi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrealistyczny

→ antyrealizm

Patrz:antyrealizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrealizm

kierunek w literaturze i sztuce przeciwstawiający się realizmowi

Antyrealizm - przeciwieństwo realizmu epistemologicznego. Przekonanie, że świat zewnętrzny niezależny od podmiotu poznającego nie istnieje, a przynajmniej jest zupełnie inny niż podmiotowi poznającemu się wydaje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyrecesyjny

przeciwdziałający recesji

przymiotnik

(1.1) polit. ekon. mający zlikwidować albo złagodzić skutki recesji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrefleks

specjalna, cienka powłoka na soczewkach (szkłach) okularowych, redukująca powstające na nich odblaski i odbicia; powłoka antyrefleksyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrefleksowy

przeciwdziałający powstawaniu refleksów; antyodblaskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrefleksyjny

redukujący odblaski, odbicia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyreformator

osoba hamująca reformy, przeciwnik reform

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyreformatorski

przeciwny wprowadzeniu reform

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyreformatorsko

→ antyreformatorski

Patrz:antyreformatorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyreformistyczny

sprzeciwiający się wprowadzaniu reform ustrojowych, społecznych i gospodarczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrekord

najgorszy wynik

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyreligia

to, co godzi w podstawowe wartości religijne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. to, co jest wrogie religii

Antyreligia – 1. w religioznawstwie: pojęcie bliskoznaczne terminowi "pseudoreligia" – przedrostek "anty-" (z gr. "przeciw") wskazuje występowanie cech, które stoją w jawnej opozycji do religii, w zasadzie wykluczając spełnianie jej kryteriów; 2. postawa społeczna polegająca na sprzeciwie wobec wszelkiej religii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyreligijnie

→ antyreligijny

przysłówek sposobu

(1.1) wyrażając wrogość wobec religii

Patrz:antyreligijny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyreligijność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postawa, ideologia, polityka itp. wrogie względem religii

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyreligijny

skierowany przeciwko religii

przymiotnik jakościowy

(1.1) skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrepublikański

występujący przeciw rządom republikańskim, zwalczający republikę

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia politycznemu republikanizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec republikanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyreumatyczny

stosowany przeciw reumatyzmowi, leczący reumatyzm; przeciwreumatyczny, przeciwgośćcowy

przymiotnik

(1.1) zob. przeciwreumatyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrewolucyjny

przeciwny rewolucji (np. działania antyrewolucyjne, wiersz antyrewolucyjny)

przymiotnik

(1.1) polit. wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyreżimowy

przeciwny reżimowi, zwalczający reżim (np. front antyreżimowy); antyreżymowy

przymiotnik

(1.1) wrogi, nieprzyjazny rządowi (reżimowi), walczący przeciw rządowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyreżymowy

przeciwny reżymowi, zwalczający reżym (np. front antyreżymowy); antyreżimowy

przymiotnik

(1.1) zob. antyreżimowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrobotniczy

skierowany przeciwko robotnikom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrodzinność

zachowanie antyrodzinne

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrodzinny

skierowany przeciwko rodzinie i jej interesom

przymiotnik

(1.1) wymierzony przeciwko rodzinie, skierowany przeciwko interesom rodziny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrojalista

przeciwnik rojalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrojalistka

→ antyrojalista

Patrz:antyrojalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrojalistyczny

przeciwstawiający się rządom monarchicznym, występujący przeciwko rojalistom i rojalizmowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który się sprzeciwia rojalizmowi

(1.2) taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec rojalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyromantyczny

zwalczający romantyzm, przeciwstawiający się romantyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyromantyk

przeciwnik romantyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyromski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Romom, Cyganom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyromskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyrost

hydrazyd kwasu maleinowego; regulator wzrostu roślin, stosowany w przechowalnictwie warzyw i do hamowania wzrostu drzew

Hydrazyd maleinowy – organiczny związek chemiczny, hydrazyd kwasu maleinowego, regulator wzrostu roślin. Stosowany jako inhibitor wzrostu drzew oraz do przechowywania warzyw, na przykład ziemniaków lub cebuli.

Występuje w dwóch formach tautomerycznych, laktamowej i laktimowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyrosyjski

przeciwny Rosji

przymiotnik

(1.1) wymierzony przeciwko Rosji i Rosjanom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrosyjskość

→ antyrosyjski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co antyrosyjskie; cecha tego, kto antyrosyjski

Patrz:antyrosyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyrównościowy

przeciwstawiający się równości społecznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrozwojowy

przeciwdziałający rozwojowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrumuński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rumunii i Rumunom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyrumuńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyrusiński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rusi i Rusinom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyrusińskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyruski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Rusi i Rusinom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyruskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyrynkowiec

przeciwnik gospodarki opartej na zasadach wolnego rynku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrynkowy

ograniczający swobodę handlową

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrząd

nowy rząd, będący w opozycji do dawnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrządowiec

osoba negatywnie nastawiona do rządu - naczelnego organu wykonawczego w państwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrządowość

negatywne nastawienie do rządu (rady ministrów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyrządowy

nastawiony negatywnie do rządu, przeciwny rządowi; przeciwrządowy, opozycyjny

przymiotnik

(1.1) polit. skierowany przeciwko rządowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysalwadorski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Salwadorowi i Salwadorczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysalwadorskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysamoański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Samoa i Samoańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysamoańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysamorządowy

skierowany przeciwko samorządom i samorządności

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysanitarny

niezgodny z przepisami sanitarnymi; niehigieniczny

przymiotnik

(1.1) sprzeczny z wymogami sanitarnymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysaudyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Arabii Saudyjskiej i Saudyjczykom

(1.2) taki, który jest przeciwny lub wrogi dynastii Saudów

(1.3) taki, który jest przejawem postawy antysaudyjskiej (1.1-2)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyścierny

zapobiegający ścieraniu się; przeciwścierny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyseksualizm

ogół poglądów sprzeciwiających się seksualności, zaspokajaniu popędu płciowego

Antyseksualizm − termin odnoszący się do poglądów sprzeciwiających się seksualności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antysemicki

cechujący się niechęcią, wrogością wobec Żydów, skierowany przeciw narodowi żydowskiemu; antyżydowski

przymiotnik

(1.1) wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysemickość

→ antysemicki

Patrz:antysemicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysemita

osoba wrogo nastawiona wobec narodu żydowskiego; judeosceptyk, judeofob, judofob, żydofob

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

Antysemityzm – postawa niechęci, wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego wynikająca z różnego rodzaju uprzedzeń; prześladowania i dyskryminacja Żydów jako grupy wyznaniowej, etnicznej lub rasowej oraz poglądy uzasadniające takie działania. Zwana także żydożerstwem, jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antysemitka

kobieta wrogo nastawiona wobec narodu żydowskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysemityzm

nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związane z nietolerancją i rasizmem; judeosceptycyzm, judofobia, judeofobia, żydofobia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

Antysemityzm – postawa niechęci, wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego wynikająca z różnego rodzaju uprzedzeń; prześladowania i dyskryminacja Żydów jako grupy wyznaniowej, etnicznej lub rasowej oraz poglądy uzasadniające takie działania. Zwana także żydożerstwem, jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antysenegalski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Senegalowi i Senegalczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysenegalskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysensowny

antysensowny RNA - odcinek RNA powstały w wyniku wykorzystania nici sensownej jako matrycy w procesie transkrypcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysepsja

rzadko: postępowanie zapewniające wykluczenie dostępu drobnoustrojów chorobotwórczych do jakiegoś środowiska; antyseptyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyseptycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyseptyczność

→ antyseptyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. zdolność przeciwdziałania rozwojowi drobnoustrojów

Patrz:antyseptyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyseptyczny

niszczący drobnoustroje, zapobiegający zakażeniom; odkażający

przymiotnik

(1.1) med. zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

Antyseptyka (gr. anti – przeciw sepsis – gniciu, dosłownie: zapobieganie gniciu) – postępowanie odkażające, mające na celu niszczenie drobnoustrojów na skórze, błonach śluzowych, w zakażonych ranach.

W przeciwieństwie do dezynfekcji, antyseptyka nie dotyczy odkażania przedmiotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyseptyk

środek do niszczenia drobnoustrojów; dezynfektyk, środek dezynfekcyjny (odkażający)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. środek służący do niszczenia drobnoustrojów

Antyseptyka (gr. anti – przeciw sepsis – gniciu, dosłownie: zapobieganie gniciu) – postępowanie odkażające, mające na celu niszczenie drobnoustrojów na skórze, błonach śluzowych, w zakażonych ranach.

W przeciwieństwie do dezynfekcji, antyseptyka nie dotyczy odkażania przedmiotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyseptyka

w medycynie: postępowanie mające na celu zniszczenie drobnoustrojów na narzędziach chirurgicznych, w salach operacyjnych, w ranach itp. w celu uniknięcia zakażeń

Antyseptyka (gr. anti – przeciw sepsis – gniciu, dosłownie: zapobieganie gniciu) – postępowanie odkażające, mające na celu niszczenie drobnoustrojów na skórze, błonach śluzowych, w zakażonych ranach.

W przeciwieństwie do dezynfekcji, antyseptyka nie dotyczy odkażania przedmiotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyserbski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Serbii i Serbom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyserbskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyserum

surowica ze swoistymi przeciwciałami skierowanymi przeciw określonemu antygenowi; surowica odpornościowa

Surowica odpornościowa, antyserum (ang. antiserum) – surowica o dużej zawartości swoistych przeciwciał, otrzymana w wyniku naturalnego lub sztucznego uodpornienia określonym antygenem (np. wirusy, bakterie, toksyny, jady). Ponieważ jest to preparat zawierający gotowe przeciwciała natychmiast niszczące wrogie dla ustroju antygeny, wstrzykuje się go do organizmu w razie ciężkiego przebiegu danej choroby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antysingapurski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Singapurowi i Singapurczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysingapurskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyskandynawski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Skandynawii i Skandynawom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyskandynawskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysklerotycznie

→ antysklerotyczny

Patrz:antysklerotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysklerotyczny

zapobiegający sklerozie; przeciwsklerotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysmogowy

związany z przeciwdziałaniem smogowi; przeciwsmogowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysocjalistyczny

przeciwny socjalizmowi, zwalczający socjalizm

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi socjalizmowi i socjalistom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysocjalistycznej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysocjalizm

wrogie nastawienie do socjalizmu, zwalczanie socjalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysocjalny

nieprzychylny ludziom, społeczeństwu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysolidarnościowy

skierowany przeciwko "Solidarności" (związkowi zawodowemu i w latach 80. XX wieku szerzej: ruchowi społecznemu), zwalczający "Solidarność" (np. antysolidarnościowe działania rządu, antysolidarnościowa postawa)

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Solidarności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysowiecki

przymiotnik

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Sowietom albo Związkowi Radzieckiemu

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysowieckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyspalinowy

przeciwdziałający wydobywaniu się spalin

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyspamowy

zapobiegający spamowaniu, likwidujący spam (np. filtr antyspamowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyspast

stopa wierszowa złożona z sylaby krótkiej, dwóch długich i znowu krótkiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyspastyczny

przeciwdziałający spazmom, łagodzący spazmy; przeciwspastyczny, przeciwkurczowy, przeciwskurczowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyspazmatyczny

działający łagodząco na układ nerwowy, przeciwdziałający kurczom, drgawkom, konwulsjom; przeciwspazmatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyspołeczny

sprzeczny z interesami społeczeństwa

przymiotnik

(1.1) wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antystalinowski

występujący, skierowany przeciwko stalinizmowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. polit. nastawiony na walkę ze stalinizmem, zwalczający stalinizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antystat

urządzenie neutralizujące nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co antystatyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Antystatyczny

zapobiegający elektryzowaniu się czegoś; antyelektrostatyczny

przymiotnik

(1.1) fiz. zob. antyelektrostatyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antystatyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

Antystatyk – substancja zmniejszające lub całkowicie eliminujące elektryzowanie się ciał nie przewodzących prądu elektrycznego, szczególnie tworzyw sztucznych. Stosuje się je jako dodatki do materiału oraz jako środki nanoszone na powierzchnię.

Antystatyki zewnętrzne stosuje się głównie w tekstyliach, na które mogą być nanoszone w trakcie produkcji, prania, konserwacji oraz użytkowania.

Antystatyki wewnętrzne stosowane są jako dodatki do tworzyw sztucznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Antystatyzacja

nadanie materiałom właściwości antystatycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystatyzować

sprawiać, aby jakiś materiał nie elektryzował się

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystenes

Antystenes z Aten - filozof grecki, twórca cynizmu

Antystenes z Aten (gr. Ἀντισθένης Ἀθηναῖος Antisthenes Athenaios, ur. ok. 445 p.n.e., zm. ok. 365 p.n.e.) – filozof grecki, twórca cynizmu. Jego najbardziej znanym uczniem był Diogenes z Synopy.

Początkowo był uczniem Gorgiasza i obracał się wśród sofistów, lecz w późnym wieku dołączył do uczniów Sokratesa – należał do grupy tzw. sokratyków mniejszych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antystreptolizyna

(ASO) przeciwciało, które wytwarza się w organizmie po kontakcie z toksyną produkowaną przez paciorkowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystresowo

→ antystresowy

Patrz:antystresowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystresowy

przeciwdziałający stresowi, łagodzący stres; przeciwstresowy, odprężający, relaksowy, relaksujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystrofa

strofa konstrukcją odpowiadająca strofie poprzedzającej ją

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystroficzny

przymiotnik od: antystrofa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antystyl

sposób wyrażania myśli unikający wszelkiej literackości, nieliczący się z regułami i wzorcami stylistycznymi, a niekiedy z wymaganiami składni i interpunkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysuazyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Suazi i Suazyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysuazyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysudański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Sudanowi i Sudańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysudańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysurinamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Surinamowi i Surinamczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysurinamskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysvalbardzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Svalbardowi i Swalbardczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysvalbardzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyświadectwo

świadectwo zadające kłam bronionym wartościom

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysyjonista

osoba wyrażająca sprzeciw wobec ideologii i praktyki syjonizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przeciwnik syjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysyjonistyczny

skierowany przeciwko syjonizmowi i syjonistom

przymiotnik

(1.1) wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysyjonizm

Antysyjonizm – postawa sprzeciwu wobec ideologii i praktyki syjonizmu, często wyrażająca się w sprzeciwie wobec samego istnienia Państwa Izrael.

Ten punkt widzenia charakteryzuje różne grupy o zróżnicowanych motywach, zarówno środowiska lewicowe (marksiści, anarchiści), pojedyncze organizacje żydowskie i większość organizacji palestyńskich, a także środowiska antysemickie, grupy arabskich nacjonalistów i fundamentalistów islamskich.

#### Źródła:

Wikipedia

# Antysylwester

sylwester w atmosferze ciszy i skupienia, organizowany zwykle przez środowiska zakonne

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysymetria

przekształcenie towarzyszące przekształceniu symetrycznemu figury (np. zmieniające znak plus na minus)

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysyryjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Syrii i Syryjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysyryjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysystem

potocznie: ogół osób o poglądach antysystemowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysystemowiec

osoba występująca przeciw panującemu systemowi władzy lub interesom państwa; antypaństwowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Antysystemowość

→ antysystemowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co antysystemowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysystemowy

przeciwstawiający się jakiemuś systemowi, np. politycznemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszachowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. przeciwny szachowi, zwalczający szacha

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyszambr

rzadko: niewielki pokój przed salą lub salonem; przedpokój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. rodzaj formalnego przedpokoju, poczekalni poprzedzającego reprezentacyjne wnętrze, salon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyszambrować

przestarzałe: długo wyczekiwać w przedpokojach, poczekalniach na audiencję, posłuchanie, rozmowę z osobami ustosunkowanymi, wpływowymi

czasownik niedokonany

(1.1) przest. żart. wyczekiwać w przedpokojach lub w poczekalniach na posłuchanie u kogoś ważnego lub wpływowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyszambrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. żart. wyczekiwanie w przedpokojach lub w poczekalniach na posłuchanie u kogoś ważnego lub wpływowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyszambrownik

przestarzałe: osoba wyczekująca w przedpokojach w celu dotarcia do wpływowych osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszczekacz

urządzenie oduczające psa częstego szczekania przy pomocy ultradźwięków

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszczekowy

zapobiegający szczekaniu psa

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszczep

lekceważąco: przeciwnik szczepień; antyszczepionkowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. pogard. przeciwnik szczepień ochronnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyszczepionkowiec

potocznie: przeciwnik szczepień; antyszczep

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zagorzały przeciwnik szczepień ochronnych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyszczepionkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) skierowany przeciwko obowiązkowi szczepień

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyszkocki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szkocji i Szkotom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszkockiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyszlachecki

niechętny lub wrogi szlachcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszpiegowski

przymiotnik

(1.1) zwalczający szpiegów, utrudniający lub uniemożliwiający szpiegowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysztuka

sztuka pozbawiona typowych cech tradycyjnie jej przypisywanych, pozbawiona klasycznych walorów artystycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyszwajcarski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szwajcarii i Szwajcarom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszwajcarskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyszwedzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Szwecji i Szwedom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyszwedzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysłowacki

niechętny lub wrogi Słowacji

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Słowacji i Słowakom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłowackiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antysłoweński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Słowenii i Słoweńcom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłoweńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antysłowiański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi słowiańszczyźnie i Słowianom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antysłowiańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytadżycki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tadżykistanowi i Tadżykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytadżyckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytajlandzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajlandii i Tajom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajlandzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytajski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajlandii i Tajom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytajwański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tajwanowi i Tajwańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytajwańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytalent

brak uzdolnienia w jakimś kierunku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytanzański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tanzanii i Tanzańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytanzańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytaon

antycząstka, przeciwieństwo taonu

Antytaon (T+) – antycząstka, przeciwieństwo cząstki Taon. Należy do leptonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyteatr

sztuka teatralna zrywająca z tradycyjnymi konwencjami zarówno w zakresie twórczości dramatycznej, jak i inscenizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytechniczny

niechętny do korzystania z najnowszych osiągnięć techniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyteista

osoba wrogo nastawiona do religii teistycznych, opowiadająca się przeciwko teizmowi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: także. osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych

Antyteizm – postawa polegająca na negatywnym nastawieniu wobec instytucjonalnych religii teistycznych; w wąskim znaczeniu, negatywne nastawienie wobec wiary w boga lub bogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyteistka

kobieta wrogo nastawiona do religii teistycznych, opowiadająca się przeciwko teizmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyteizm

wrogie nastawienie do religii teistycznych, opowiadanie się przeciwko teizmowi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

Antyteizm – postawa polegająca na negatywnym nastawieniu wobec instytucjonalnych religii teistycznych; w wąskim znaczeniu, negatywne nastawienie wobec wiary w boga lub bogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyterrorka

potocznie: policyjna jednostka antyterrorystyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyterrorysta

funkcjonariusz jednostek wyspecjalizowanych w walce z terrorystami i uzbrojonymi gangsterami

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) krym. osoba specjalnie wyszkolona i wyposażona do zwalczania terroryzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyterrorystka

→ antyterrorysta

Patrz:antyterrorysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyterrorystyczny

nastawiony na zwalczanie terroryzmu, związany ze zwalczaniem terrorystów (np. oddział antyterrorystyczny, akcja antyterrorystyczna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyterroryzm

działania mające na celu zapobiegnięcie wystąpienia zamachu terrorystycznego i minimalizację jego skutków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antytetyczność

→ antytetyczny

Patrz:antytetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytetyczny

tyle co: przeciwstawny (np. antytetyczne zdania, antytetyczne elementy dzieła sztuki)

przymiotnik relacyjny

(1.1) przeciwstawnie różny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyteza

1. twierdzenie przeciwne do tezy,
2. kontrast, przeciwieństwo,
3. w literaturze zabieg stylistyczny, polegający na zestawieniu dwóch przeciwnych znaczeniowo segmentów wypowiedzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

(1.2) filoz. wg Kanta jeden z dwóch sprzecznych, równorzędnych sądów odnoszących się do tego samego metafizycznego zagadnienia

(1.3) filoz. wg Hegla drugie stadium dialektycznego rozwoju rzeczywistości przez triady

(1.4) liter. środek stylistyczny polegający na zestawieniu obok siebie w utworze dwóch przeciwstawnych znaczeniowo wyrażeń w jedną całość treściową, celem wywołania silniejszej ekspresji

Antyteza (gr. ἀντίθεσις antíthesis – „przeciwstawienie”, inna nazwa: contrapositum) – figura retoryczna polegająca na zestawieniu dwóch elementów znaczeniowo przeciwstawnych w jedną całość treściową dla uzyskania wyższej ekspresji (np. „jest czas rodzenia i czas umierania”). Często mylona z oksymoronem.

Utwory literackie okresu baroku cechowały się nagromadzeniem antytez, co miało służyć podkreśleniu paradoksu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antytimorski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Timorowi i Timorczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytimorskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytogijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Togo i Togijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytogijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytokelauański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tokelau i Tokelauańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytokelauańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytoksyczny

neutralizujący działanie toksyn; przeciwjadowy

przymiotnik

(1.1) biochem. med. wet. neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytoksykacja

neutralizowanie działania toksyn; odtruwanie, detoksykacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytoksyna

substancja neutralizująca działanie toksyn, wytwarzana w organizmie po wpływem antygenów; przeciwjad

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. med. biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn

Antytoksyna (pot. surowica) – preparat leczniczy zawierający swoiste przeciwciała skierowane przeciwko egzotoksynom wytwarzanym przez niektóre drobnoustroje (np. laseczkę tężca czy maczugowca błonicy) lub zawartym w jadach węży.

Po raz pierwszy, w roku 1890, Emil Adolf von Behring i Shibasaburō Kitasato wykazali, że antytoksyna błonicza neutralizuje działanie egzotoksyny i że to działanie daje się przenosić na osobniki, które wcześniej nie uzyskały takiej odporności. Za to odkrycie Behring otrzymał w roku 1901 Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antytorpedowy

chroniący przed uderzeniem torpedy; przeciwtorpedowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytotalitarny

wrogo nastawiony do totalitaryzmu, zwalczający totalitaryzm

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z totalitaryzmem, potępiający totalitaryzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytotalitaryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytradycjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytradycjonalistka

→ antytradycjonalista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przeciwniczka tradycji, kobieta sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

Patrz:antytradycjonalista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytradycjonalistyczny

→ antytradycjonalizm

przymiotnik

(1.1) książk. przeciwny tradycjonalizmowi

Patrz:antytradycjonalizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytradycjonalizm

postawa przeciwna tradycjonalizmowi, przeciwstawianie się tradycji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytrenerski

skierowany, występujący przeciwko trenerowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytrombina

białko osocza zapobiegające zlepianiu się krwi i tworzeniu niebezpiecznych dla życia zakrzepów

Antytrombina, antytrombina III (ATIII) – główny inhibitor trombiny, czynnika Xa oraz czynnika IXa, występujący naturalnie w osoczu krwi. Wspólnie z heparyną (która wzmacnia jego działanie) odpowiada za hamowanie krzepnięcia krwi (poprzez uniemożliwienie przekształcania fibrynogenu w fibrynę). Jego niedobór bywa przyczyną zakrzepicy wewnątrznaczyniowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antytrynidadzki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Trynidadowi i Tobago i Trynidadczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytrynidadzkiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytrynitariusz

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca antytrynitaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytrynitarka

→ antytrynitarz

Patrz:antytrynitarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytrynitarny

przeciwny dogmatowi Trójcy Świętej

przymiotnik jakościowy

(1.1) teol. taki, którego cechuje antytrynitaryzm

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z antytrynitaryzmem, dotyczący antytrynitaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytrynitarski

→ antytrynitaryzm, → antytrynitarz

przymiotnik

(1.1) rel. związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej

Patrz:antytrynitaryzm, → antytrynitarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytrynitaryzm

doktryna religijna odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, polegająca najczęściej na uznawaniu Ducha Świętego za część Boga Ojca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teol. doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antytrynitarz

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca antytrynitaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antytrynitarze

osoba odrzucająca dogmat Trójcy Świętej, zwolennik antytrynitaryzmu; antytrynitariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antytrypsyna

inhibitor osocza

#### Źródła:

SJP.pl

# Antytunezyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tunezji i Tunezyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytunezyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyturecki

niechętny lub wrogi Turcji, Turkom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Turcji i Turkom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytureckiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyturkmeński

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Turkmenii i Turkmenom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyturkmeńskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytybetański

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Tybetowi i Tybetańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antytybetańskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antytytoniowy

zwalczający nałóg palenia tytoniu; przeciwtytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyuczuleniowy

zapobiegający uczuleniu, leczący uczulenie; przeciwuczuleniowy, przeciwalergiczny, antyalergiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyugandyjski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ugandzie i Ugandyjczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyugandyjskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyukraiński

niechętny, wrogi Ukrainie, Ukraińcom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Ukrainie i Ukraińcom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyukraińskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyunijność

→ antyunijny

Patrz:antyunijny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyunijny

występujący, skierowany przeciwko Unii Europejskiej, sprzeczny z interesem Unii Europejskiej; antyeuropejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyurbanistka

→ antyurbanista

Patrz:antyurbanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyurugwajski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Urugwajowi i Urugwajczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyurugwajskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyustrojowy

przeciwstawiający się panującemu ustrojowi politycznemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyutleniacz

substancja hamująca utlenianie, dodawana do rozmaitych wyrobów, np. w celu przedłużenia ich przydatności do spożycia; przeciwutleniacz, antyoksydant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. przeciwutleniacz.

Przeciwutleniacze (antyoksydanty, antyutleniacze) – grupa związków chemicznych, które same występując w małych stężeniach (w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu), wstrzymują lub opóźniają proces utleniania danej substancji. Każdy przeciwutleniacz może występować w roli prooksydanta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyutleniający

zapobiegający utlenianiu związków chemicznych; przeciwutleniający

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyutopia

utopia negatywna, ukazująca, zazwyczaj w formie powieściowej, społeczeństwo przyszłości, nad którym rządy sprawuje dyktatorska władza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

(1.2) utwór fabularny przedstawiający antyutopię (1.1)

Dystopia (st.gr. δυς – zły; τόπος – miejsce) – utwór fabularny z dziedziny literatury fantastycznonaukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości, wewnętrznie spójną i wynikającą z krytycznej obserwacji otaczającej autora sytuacji społecznej. Dystopia przyjmuje pesymistyczny osąd zastanego świata, fantastyczna wizja jest zazwyczaj jego hiperboliczną konstatacją, negującą możliwość odmiany zastanego stanu rzeczy w przyszłości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antyutopijny

odnoszący się do antyutopii; przeciwstawiający się utopii

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyuzbecki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Uzbekistanowi i Uzbekom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyuzbeckiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyvanuacki

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Vanuatu

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyvanuackiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antywalijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Walii i Walijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywalijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antywartość

1. w filozofii: wartość przeciwstawna wobec danej wartości;
2. przenośnie: coś mylnie brane za wartość, wartość pozorna

Antywartość - przeciwieństwo wartości: suma win lub krzywd wynikających z czyjejś decyzji, postępowania lub cechy charakteru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antywatykański

niechętny lub wrogi Watykanowi

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Watykanowi i Watykańczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywatykańskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antywęgierski

niechętny lub wrogi Węgrom

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Węgrom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywęgierskiej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antywenezuelski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wenezueli i Wenezuelczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywenezuelskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antywermina

środek przeciwpasożytniczy; adipinian piperazyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywestern

[czytaj: antyłestern] gatunek filmu fabularnego, odmiana westernu odrzucająca tradycyjne schematy fabularne typowe dla klasycznych westernów

Rewizjonistyczny western (ang. Revisionist Western), antywestern – nurt w westernie literackim i filmowym, który podawał w wątpliwość wartości przypisywane klasycznemu westernowi, a więc wyraźny podział na dobro i zło, konflikt cywilizacji z naturą oraz obecność honorowo postępujących rewolwerowców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antywiążący

orbital antywiążący - orbital molekularny mający energię wyższą od orbitalu atomowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywibracyjny

zapobiegający wibracji, chroniący przed wibracją

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywietnamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Wietnamowi i Wietnamczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywietnamskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antywirus

potocznie:
1. w informatyce: program wykrywający i usuwający wirusy komputerowe;
2. lek zwalczający wirusy

Program antywirusowy – program komputerowy, którego zadaniem jest wykrywanie, zwalczanie, usuwanie i odizolowanie wirusów komputerowych. Współcześnie najczęściej jest to element pakietu programów chroniących komputer także przed wieloma innymi zagrożeniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antywirusowy

1. w medycynie: zwalczający wirusy; przeciwwirusowy;
2. w informatyce: wykrywający i usuwający wirusy komputerowe

przymiotnik

(1.1) inform. służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania

(1.2) med. zwalczający wirusy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antywitamina

związek chemiczny podobny do witaminy pod względem składu i struktury, nie spełniający jej funkcji, blokujący jej biologiczne wykorzystanie przez organizm

Antywitamina – antymetabolit, który poprzez podobieństwo strukturalne do określonej witaminy blokuje jej szlak metaboliczny (np. poprzez łączenie się z koenzymami), nie oddziałując bezpośrednio na nią samą. Związki te są stosowane w medycynie (np. jako środki przeciwbakteryjne czy leki przeciwnowotworowe) oraz w badaniach nad metabolizmem witamin.

Przykłady antywitamin:

- dikumarol – inhibitor kompetycyjny witaminy K;
- sulfonamidy – antywitaminy kwasu foliowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antywodór

pierwiastek antymaterii będący odpowiednikiem wodoru; atom, cząsteczka tegoż pierwiastka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. odpowiednik zwykłego wodoru w antymaterii, składający się z antyprotonu i pozytonu (czyli antyelektronu)

Antywodór – pierwiastek antymaterii (antypierwiastek), odpowiednik wodoru w materii. Atom antywodoru składa się z pozytonu (antyelektronu) i antyprotonu, analogicznie do atomu wodoru, składającego się z elektronu i protonu. Symbolem używanym na oznaczenie antywodoru jest H.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Antywojenność

→ antywojenny

Patrz:antywojenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywojenny

skierowany przeciw wojnie; pacyfistyczny

przymiotnik

(1.1) potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antywschodni

wrogi Wschodowi, krytyczny wobec Wschodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywstrząsowy

przeciwwstrząsowy;
1. zabezpieczający przed wstrząsami;
2. odporny na negatywne skutki wstrząsów;
3. używany w celu wyprowadzenia pacjenta z szoku

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywychowawczy

sprzeczny z celami wychowawczymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywynalazczy

przeciwdziałający wynalazczości

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywyważeniowy

chroniący przed wyważeniem drzwi; przeciwwyważeniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antywzorzec

przeciwieństwo tradycyjnych wzorców, norm, wartości

Antywzorzec (ang. anti-pattern) – przypadek powtarzających się, odkrywanych na nowo złych rozwiązań problemów. Badanie antywzorców zajmuje się ich rozpoznawaniem i porządkowaniem, tak aby można ich było uniknąć w przyszłości, a także aby można było je łatwo wykryć w wadliwie działających systemach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antywłamaniowy

chroniący przed włamaniem; przeciwwłamaniowy

przymiotnik

(1.1) zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antywłoski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Włochom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antywłoskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyzachodni

wrogi lub niechętny wobec krajów Europy Zachodniej i Ameryki Północnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyzambijski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Zambii i Zambijczykom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyzambijskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Antyzapalny

zwalczający zapalenie lub zapobiegający jego powstawaniu; przeciwzapalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyzbrylacz

dodatek do sypkich substancji zapobiegający ich zbrylaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyzdrowotny

negatywny dla zdrowia

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyzwarciowy

zabezpieczający przewody prądu elektrycznego przed zwarciem; przeciwzwarciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyzwiązkowiec

przeciwnik związków zawodowych, kwestionujący ich pozytywną rolę

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyżydowski

cechujący się niechęcią, wrogością wobec Żydów, skierowany przeciw narodowi żydowskiemu; antysemicki

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Antyżydowskość

→ antyżydowski

Patrz:antyżydowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Antyłańcuch

termin w kilku dziedzinach matematyki na określenie obiektów o własnościach związanych z pewnymi praporządkami

Antyłańcuch to termin w kilku dziedzinach matematyki na określenie obiektów o własnościach związanych z pewnymi praporządkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Antyłotewski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który jest przeciwny lub wrogi Łotwie i Łotyszom

(1.2) taki, który jest przejawem postawy antyłotewskiej (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Anubis

w mitologii egipskiej: bóg zmarłych przedstawiany zwykle jako człowiek z głową szakala

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitegip. bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1912;

Anubis (gr. ’Άνουβις) – w egipskiej mitologii bóg o głowie szakala, ściśle łączony z mumifikacją i życiem pozagrobowym. W języku Starożytnego Egiptu był znany jako Inpw. Najstarsza znana wzmianka o nim pochodzi z tekstów piramid z okresu Starego Państwa, gdzie łączony jest z pogrzebem faraona. W tej epoce był najważniejszym bogiem związanym ze śmiercią, lecz w Średnim Państwie zastąpił go Ozyrys.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anula

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. poufała forma imienia Anna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anulacja

uznanie czegoś za nieważne; unieważnienie, anulowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odwołanie zamówienia lub rezerwacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anulacyjny

→ anulacja

Patrz:anulacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Anulewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anulka

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Anna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anulować

uznać (uznawać) coś za nieważne, unieważniać (unieważnić)

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

(1.2) inform. unieważnić czynność w programie komputerowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) unieważnianie, odwoływanie czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Anulus

szereg komórek ułożonych w zarodni paprotkowców pierścieniowo, rozrywający zarodnię przy dojrzewaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. pierścień pomiędzy trzonem kolumny a kapitelem;

Anulus (łac. pierścień, l.mn. anuli) – pierścień kamienny lub kilka pierścieni, zdobiących górną część trzonu kolumny, znajdował się pod kapitelem. Stosowany w starożytnych porządkach architektonicznych oraz innych, późniejszych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anunnaki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. bóstwo z mitologii sumeryjskiej z grupy tzw. „wielkich bogów” powiązanych ze stwarzaniem świata oraz wyznaczaniem losów ludzi i innych bogów;

(1.2) ezot. sf. przedstawiciel rzekomej cywilizacji pozaziemskiej, która stworzyła pierwszą cywilizację ziemską

Anun(n)a, Anun(n)aki (sum. Anun(n)a, akad. Anunnakū, Anunnaki) – określenie grupy „wielkich bogów” występujących w wierzeniach ludów Mezopotamii. Sumeryjscy Anunna powiązani byli ze stwarzaniem świata i wyznaczaniem losów ludzi i bogów. Akadyjscy Anunnaki posiadali więcej cech chtonicznych i występowali w roli sędziów świata podziemnego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Anuria

niewytwarzanie się moczu na skutek schorzenia nerek lub niemożność wydalania go; bezmocz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. bezmocz.

Bezmocz (łac. anuria) – dobowa ilość moczu mniejsza od 100 ml.

Bezmocz jest niebezpiecznym dla zdrowia i życia stanem patologicznym, spowodowanym np. przez uszkodzenie lub chorobę nerki, ucisk, zatkanie kanalików nerkowych czy zaburzenie krążenia nerkowego krwi. Bezmocz, zależnie od stanu, może być leczony farmakologicznie lub, w skrajnych przypadkach, może wymagać dializy zewnątrzustrojowej lub przeszczepu nerki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anus

w medycynie: odbyt

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Anna

Odbyt (łac. anus) – w anatomii końcowy otwór przewodu pokarmowego. Odbyt zamykany jest przez wieniec silnych, okrężnych mięśni tworzących zwieracz odbytu (rozróżnia się zwieracz wewnętrzny odbytu i zwieracz zewnętrzny odbytu). Podstawową funkcją odbytu jest opróżnianie przewodu pokarmowego z kału w procesie defekacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anusia

zdrobnienie od: Anna (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anusiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anusz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anuszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anuszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Anwajong

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oblewanie nowego mieszkania

#### Źródła:

Wiktionary

# Anwil

drużyna sportowa z Włocławka

Szwajcaria:

- Anwil – gmina w kantonie Bazylea-Okręg, w okręgu Sissach

Osoby:

- Fritz Jakob von Anwil – niemiecki rycerz

Inne:

- Anwil – firma transportowa z Poznania
- Anwil S.A. – przedsiębiorstwo chemiczne z siedzibą we Włocławku
- Anwil Włocławek – polski klub koszykarski

Zobacz też:

- Andwil
- Anvil

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anyang

miasto w Chinach; Anjang

- Anyang – miasto w Chinach
- Anyang – miasto w Korei Południowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anyż

anyżek;
1. roślina zielna o białych kwiatach, ceniona ze względu na owoce; biedrzeniec anyżu;
2. wysuszone owoce tej rośliny, przyprawa korzenna o słodkawo-piekącym smaku;
3. olej z nasion tej rośliny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pimpinella anisum|L.|ref=tak., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

(1.2) kulin. przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

(1.3) uczn. język angielski

- anyż gwiazdkowy
- biedrzeniec anyż

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anyżek

1. roślina zielna o białych kwiatach, ceniona ze względu na owoce; anyż, biedrzeniec anyżu;
2. wysuszone owoce tej rośliny, przyprawa korzenna o słodkawo-piekącym smaku; anyż;
3. olej z nasion tej rośliny; anyż;
4. ciastko lub cukierek z dodatkiem anyżu (przyprawy)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anyżkowy

mający smak, zapach anyżku; zrobiony z anyżku, zawierający anyżek (np. cukierki anyżkowe); anyżowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Anyżówka

wódka zaprawiana anyżkiem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. likier o zapachu i smaku anyżku;

Anyżówka - słodki likier o wyraźnym zapachu i smaku anyżku, zazwyczaj bezbarwny. W oryginalnej formie produkowany najczęściej we Francji lub Stanach Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anyżowy

mający smak, zapach anyżu; zrobiony z anyżu, zawierający anyż (np. ciasto anyżowe); anyżkowy

przymiotnik

(1.1) bot. spoż. dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Anżelika

1. korzeń arcydzięgla litworu, zawierający olejki eteryczne;
2. usmażone w cukrze części zielone arcydzięgla litworu, wykorzystywane przy dekorowaniu wyrobów cukierniczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Anzelm

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Anzelm – imię

- Św. Anzelm z Canterbury (1033–1109) – arcybiskup Canterbury
- Św. Anzelm (?–805) – opat Nonantoli i książę Friuli
- Św. Anzelm z Lukki (młodszy, Baduarius) – biskup Lukki, bratanek papieża Aleksandra II
- bp Anzelm OT (ok. 1210–1278) – biskup warmiński
- Anzelm (zm. przed 1016) – burgundzki szlachcic
- Anzelm (zm. ok. 1141) – kardynał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Anzelma

imię żeńskie

Anzelma (znane też w formie Selma) – żeński odpowiednik imienia Anzelm. W niektórych krajach jako zdrobnienie od tego imienia funkcjonuje forma Selma.

Anzelma imieniny obchodzi 21 kwietnia

Znane osoby o imieniu Anzelma:

- Selma Blair – aktorka
- Selma Lagerlöf – szwedzka pisarka, noblistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Anzelminy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anzelmy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anzelmostwo

Anzelm z małżonką; Anzelmowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Anzelmowie

Anzelm z małżonką; Anzelmostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Anzelmowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Anzelma lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Anżero-Sudżeńsk

fraza rzeczownikowa, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

#### Źródła:

Wiktionary

# Anzus

[czytaj: anzus] (skrót od angielskich nazw państw założycielskich: Australia, New Zealand, United States) sojusz polityczno-wojskowy pomiędzy Australią, Nową Zelandią i Stanami Zjednoczonymi; Pakt Bezpieczeństwa Pacyfiku

#### Źródła:

SJP.pl