# Żuaw

żołnierz piechoty francuskiej w Algierii 1830 r.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. żołnierz oddziału żuawów (1.2)

(1.2) lm. żuawi → hist. nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuawi

rzeczownik, liczba mnoga

(1.1) hist. formacja piechoty lekkiej;

Żuawi – formacja lekkiej piechoty nosząca pierwotnie mundury pochodzenia arabskiego: krótki niebieski kaftan, bufiaste czerwone spodnie i fez z czerwonej wełny.

Określenie pochodzi od arabskiej nazwy jednego z plemion Kabylów, Zuawa – mieszkańców gór w Algierii, które współpracowało z Francuzami już od początku XIX wieku, widząc w tym korzyści polityczne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuberek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żubrobizon

mieszaniec powstały ze skrzyżowania żubra z bizonem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żubroń

mieszaniec żubra i bydła domowego

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. mieszaniec żubra z bydłem domowym;

Żubroń – mieszaniec międzygatunkowy żubra oraz bydła domowego.

Pierwszy okaz został wyhodowany w 1847 przez Polaka, Leopolda Walickiego, w wyniku skrzyżowania byka żubra z krowami bydła domowego. Do 1859 uzyskał on 15 sztuk tych zwierząt, w tym jedynego na świecie płodnego samca w pierwszym pokoleniu. W latach 1905–1928 badania nad żubroniami kontynuowano w instytucie Askania Nowa w Związku Radzieckim – wyhodowano ich 28. W 1953 w płockim ogrodzie zoologicznym urodziły się cztery mieszańce. W 1958 prace podjął Zakład Badań Ssaków PAN w Białowieży i, krzyżując żubra (byka) z krowami rasy polskiej czerwonej i nizinnej czarno-białej, do 1976 uzyskał 71 zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żubrować

oczyszczać ziarno zbóż w żubrowniku

#### Źródła:

SJP.pl

# Żubróweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: żubrówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żubrowiny

obcięte ości ziarn roślin zbożowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żubrowisko

obszar lasu wydzielony dla żubrów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) leśn. leśna ostoja żubra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrówka

1. gatunek trawy
2. polska wódka gatunkowa, wyrabiana z nalewu spirytusowego na suszonych źdźbłach tego gatunku trawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Hierochloë odorata|L.., gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych;

(1.2) bot. trawa z gatunku żubrówka (1.1)

(1.3) spoż. aromatyzowana wódka destylowana na bazie żyta i wywaru z turówki wonnej;

(1.4) pot. butelka żubrówki (1.3)

- żubrówka – gatunek trawy
- żubrówka – wódka
- Żubrówka Nowa – wieś w województwie podlaskim
- Żubrówka Stara – wieś w województwie podlaskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żubrownik

część młocarni zbożowej, oczyszczająca ziarno z ości i plew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. roln. część składowa kombajnu lub młocarni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żubrowy

→ żubr; żubrzy

przymiotnik

(1.1) właściwy żubrowi, należący do żubra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrzątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: żubrzę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. zdrobn. od: żubrzę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrzę

młode żubra

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młode żubra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrzy

→ żubr; żubrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący, odnoszący się do żubra

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do żubra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubrzyk

1. cielę żubra; żubrzę, żubrzątko;
2. zdrobnienie od: żubr

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. leśn. młody żubr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żubura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. - zob. żybura.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuć

gryźć coś powoli, rozgniatać zębami pokarm

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuchlów

Żuchlów – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Niechlów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żuchlowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żuchlowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuchlowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żuchlowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuchlowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żuchlowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuchowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuchowo

Żuchowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Skępe. W bezpośrednim sąsiedztwie przepływa rzeka Mień.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żuchowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuchwa

szczęka dolna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. ruchoma kość szkieletu czaszki;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuchwiak

ryba okoniokształtna z podrzędu okoniowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuchwień

żuchwień głowacz - gatunek chrząszcza z rodziny biegaczowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuchwowce

przedstawiciel grupy kręgowców charakteryzujących się rozwiniętymi kośćmi szczęki; szczękowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żuchwowiec

przedstawiciel grupy kręgowców charakteryzujących się rozwiniętymi kośćmi szczęki; szczękowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuchwowy

przymiotnik od: żuchwa

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z żuchwą, dotyczący żuchwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuchłać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żuć

#### Źródła:

Wiktionary

# Żucie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żuć.

Żucie – czynność fizjologiczna, polegająca na rozdrabnianiu pokarmu i mieszaniu go ze śliną. Żucie występuje powszechnie u ssaków, które mają ku temu odpowiednie, zróżnicowane zęby. U innych kręgowców (gady, ptaki, płazy, ryby) czynność ta nie jest powszechna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żucki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żuków (w Bialskopodlaskiem, Białostockiem i Konińskiem)

(1.2) dotyczący Żuk (w Płockiem)

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żuków (w Bialskopodlaskiem, Białostockiem i Konińskiem)

(1.2) mieszkaniec Żuk (w Płockiem)

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żuków (w Bialskopodlaskiem, Białostockiem i Konińskiem)

(1.2) mieszkanka Żuk (w Płockiem)

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuczek

mały chrząszcz

Żuczek – jezioro w Polsce, położone w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Debrzno.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żujka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. zool. odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy

(1.2) daw. tytoń do żucia

(1.3) pot. guma do żucia

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuk

1. chrząszcz z rodziny poświętnikowatych
2. samochód marki Żuk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;

(1.2) pot. chrząszcz

(1.3) mot. samochód marki Żuk

- żuk – owad, przedstawiciel żukokształtnych – nadrodziny i infrarzędu chrząszczy
- żuk – owad, przedstawiciel żukowatych – niejednoznaczna nazwa dla rodziny chrząszczy
- FSC Żuk – rodzina polskich samochodów dostawczych
- BŻ-4 Żuk – polski śmigłowiec

Nazwisko

- Magda Żuk
- Mikałaj Żuk
- Mychajło Żuk
- Olga Żuk
- Rafael (Żuk)
- Wadym Żuk
- Wiktor Żuk
- Wołodymyr Żuk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żukczyn

Żukczyn (kaszb. Żukczënò) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żukokształtne

nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych; blaszkorogie, żuki

Żukokształtne, żuki (Scarabaeoidea) syn. chrząszcze blaszkoczułkie (Lamellicornia) – nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych (Polyphaga). Jedyna nadrodzina serii lub infrarzędu Scarabaeiformia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukow

nazwisko

Żukow – nazwa miejscowości oraz nazwisko pochodzące od rzeczownika pospolitego „żuk” (ros. жук)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukowate

rodzina chrząszczy o około 19 tysiącach gatunków (w Polsce około 200), żyjących prawie na całej kuli ziemskiej (zwłaszcza w strefie tropikalnej); poświętnikowate

Niejednoznaczna nazwa dla rodziny chrząszczy. Dawniej odnoszona do Scarabaeidae. Współcześnie odnosić się może do:

- gnojarzowate (Geotrupidae)
- poświętnikowate (Scarabaeidae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukowaty

o cechach żukowatych (poświętnikowatych); poświętnikowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Żukowce

rząd pajęczaków z podgromady roztoczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukowianin

1. mieszkaniec miasta: Żukowo;
2. mieszkaniec wsi: Żuków

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec wsi Żukowo

(1.2) mieszkaniec wsi Żuków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żukowianka

1. mieszkanka miasta: Żukowo;
2. mieszkanka wsi: Żuków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka wsi Żukowo

(1.2) mieszkanka wsi Żuków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żukowice

1. wieś w województwie dolnośląskim;
2. wieś w województwie świętokrzyskim, gmina Nowy Korczyn

W Polsce:

- Żukowice – część miasta Głogów
- Żukowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Żukowice
  - Żukowice – przystanek kolejowy w ww. wsi
  - Żukowice – dawna gromada
  - Żukowice – gmina
- Żukowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Nowy Korczyn

Zobacz też: Nowe Żukowice, Stare Żukowice

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukowicki

→ Żukowice

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żukowic

Patrz:Żukowice

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żukowiczanin

mieszkaniec Żukowic (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żukowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żukowiczanka

mieszkanka Żukowic (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żukowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żukowiec

przedstawiciel rzędu pajęczaków z podgromady roztoczy

- Żukowiec – miejscowość na Białorusi, rejon berezyński
- Żukowiec – miejscowość na Ukrainie
- Żukowiec – wzniesienie nad Jeziorem Myczkowskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żukówko

Miejscowości w Polsce i ich części

- Żukówko – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Parchowo
- Żukówko – część wsi Żukowo, w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Sławno

Jezioro w Polsce

- Żukówko – jezioro w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Parchowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Żukowo

miasto w województwie pomorskim

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości w Polsce;

Żukowo (kaszub. Żukòwò; niem. Zuckau, łac. Sucovia) – miasto nad Radunią w powiecie kartuskim w województwie pomorskim. Zaliczane do aglomeracji trójmiejskiej. Siedziba gminy Żukowo.

Według danych z 20 lipca 2020 Żukowo liczyło 8135 mieszkańców.

Wieś norbertanek żukowskich w województwie pomorskim w drugiej połowie XVI wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żukowski

→ Żukowo

przymiotnik

(1.1) dotyczący wsi Żukowo

(1.2) dotyczący wsi Żuków

- Żukowski (nazwisko) – polskie oraz rosyjskie nazwisko
- Żukowski (ros. Жуковский) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim
- Żukowski – kaszubski herb szlachecki
- Kanał Żukowski – kanał wodny na Pomorzu

Patrz:Żukowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żul

1. pogardliwie: osoba z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włócząca się po ulicach, nadużywająca alkoholu i budząca odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; menel, lump, lumpiarz;
2. przestarzale: łobuz, chuligan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) posp. pogard. pijak

(1.2) posp. pogard.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żulczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żulenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żulić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuleria

pogardliwie: osoby z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włóczący się po ulicach, nadużywający alkoholu i budzący odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żulernia, żulia, żulerka, menelstwo, lumpiarstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Żulerka

pogardliwie:
1. → żul; lumpiara, menelka, żulica;
2. osoby z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włóczący się po ulicach, nadużywający alkoholu i budzący odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żuleria, lumpiarstwo, żulia, żulernia, menelstwo;
3. sposób spędzania czasu właściwy takim osobom

#### Źródła:

SJP.pl

# Żulernia

1.pogardliwie: osoby z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włóczący się po ulicach, nadużywający alkoholu i budzący odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żuleria, lumpiarstwo, żulia, żulerka, menelstwo;
2. w gwarze uczniowskiej: tani, podły bar

#### Źródła:

SJP.pl

# Żulerski

przymiotnik od: żul (np. żulerski stan, żulerski styl)

przymiotnik

(1.1) dotyczący żuli, żulików

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żulia

pogardliwie: osoby z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włóczący się po ulicach, nadużywający alkoholu i budzący odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żuleria, żulernia, żulerka, menelstwo. lumpiarstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. środowisko żuli, grupa żulików

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żulić

czasownik niedokonany

(1.1) pot. żebrać

#### Źródła:

Wiktionary

# Żulica

→ żul; żulerka, menelka, lumpiara

#### Źródła:

SJP.pl

# Żulice

→ żul; żulerka, menelka, lumpiara

Żulice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Telatyn. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 852.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Telatyn. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 371 mieszkańców.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żulicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żulic

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuliczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żulic

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuliczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żulic

#### Źródła:

Wiktionary

# Żulik

1. pospolicie: łobuz, chuligan;
2. rodzaj pieczywa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) posp. pogard.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żulin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie mazowieckim

(1.2) geogr. wieś w Polsce w województwie lubelskim

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie

- Żulin – wieś w gminie Łopiennik Górny, w powiecie krasnostawskim, w województwie lubelskim.
- Żulin – wieś w gminie Stoczek, w powiecie węgrowskim, w województwie mazowieckim.
- Żulin – wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim, w obwodzie lwowskim.
- Żulin – gromada w powiecie krasnostawskim, w województwie lubelskim, istniejąca w latach 1954–1972.
- Żulin – przystanek kolejowy w Żulinie, w województwie lubelskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żulinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żulina

#### Źródła:

Wiktionary

# Żulinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żulina

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuliński

nazwisko

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żulina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żulowaty

przypominający zachowaniem żula

#### Źródła:

SJP.pl

# Żupan

staropolski ubiór męski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj staropolskiego ubioru męskiego;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. średniowieczny urzędnik zarządzający w imieniu suwerena;

- żupan – dawny urząd w krajach słowiańskich
- żupan – staropolska szata męska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żupanek

zdrobnienie od: żupan

#### Źródła:

SJP.pl

# Żupania

okręg administracyjny podległy żupanowi

Komitat (z łac. commitatus; węg. vármegye, chorw. županija, słow. župa) – jednostka administracyjna pierwszego rzędu w podziale administracyjnym Węgier, odpowiadająca polskiemu województwu.

Podział terytorium Królestwa Węgier na komitaty zaczął się kształtować około X–XI wieku. Początkowo komitat był jednostką administracji centralnej (królewskiej). W czasach późnego średniowiecza, po osłabnięciu władzy królewskiej, komitat stał się jednostką administracji samorządowej (samorządu szlacheckiego). W 1914 r. Królestwo Węgier podzielone było na 64 komitaty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żupanik

zdrobnienie od: żupan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żupan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żupański

→ żupan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub urzędem żupana, dotyczący żupana

Patrz:żupan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żupałek

żupałek ważkowaty - owad z rzędu sieciarek

#### Źródła:

SJP.pl

# Żupniczy

→ żupnik, → żupa

Patrz:żupnik, → żupa

#### Źródła:

SJP.pl

# Żupnik

w średniowieczu: zarządca kopalni soli

Żupnik (łac. zupparius salis) – w polskim górnictwie solnym i kruszcowym w XIII–XVIII w. urzędnik zarządzający rejonem górniczym w imieniu posiadacza zwierzchnich praw do górnictwa (regalia), również dzierżawca kopalni . Namiestnik żupnika był nazywany podżupnikiem lub podżupkiem; mógł on sprawować dozór bezpośredni nad żupami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żur

1. zakwas z chleba lub z mąki żytniej albo owsianej, będący podstawowym składnikiem zupy o tej samej nazwie;
2. zupa na zakwasie o tej samej nazwie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. zupa o kwaskowatym smaku, gotowana na zakwasie, najczęściej żytnim;

(1.2) kulin. naturalny zakwas do sporządzania żurku lub innych potraw

(1.3) środ. przestępcze tanie wino owocowe

Żur (żurek, bywa także nazywany białym barszczem) – tradycyjna zupa kuchni polskiej, przyrządzana na zakwasie z chleba lub mąki, czasem na zakwasie z płatków owsianych, o charakterystycznym lekko kwaśnym smaku, podawana na gorąco. Słowo „żur” może oznaczać zupę lub sam zakwas do jej przyrządzania. Podobnie jest z nazwą „żurek”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurakowski

nazwisko

Żurakowski – polskie nazwisko.

Osoby o nazwisku Żurakowski

- Antoni Jan Żurakowski (1889-1974) – pułkownik, działacz społeczny
- Bogusław Żurakowski (ur. 1939) – poeta, profesor UJ
- Bronisław Żurakowski (1911-2009) – konstruktor lotniczy, pilot doświadczalny
- Irodion (Żurakowski) (zm. 1735) – biskup prawosławny pochodzenia ukraińskiego
- Janusz Żurakowski (1914-2004) – pilot, podpułkownik
- Romuald Żurakowski (1885-?) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego
- Stanisław Żurakowski (1886–1940) – prawnik, samorządowiec, oficer Wojska Polskiego, burmistrz miast w II RP, ofiara zbrodni katyńskiej
- Stanisław Żurakowski, podpułkownik Wojska Polskiego, pracownik Instytutu Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
- Zofia Żurakowska (1897-1931) – pisarka, autorka książek dla młodzieży

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żuralski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żurański

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuraw

1. duży ptak o popielatoczarnym upierzeniu, długich nogach i długiej szyi;
2. prymitywny przyrząd do wyciągania wody ze studni;
3. urządzenie dźwigowe stosowane w portach i w budownictwie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Zoologia

- żuraw – ptak należący do rodziny żurawi (Gruidae) z rzędu żurawiowych (Gruifromes)
- żuraw – żuraw zwyczajny, gatunek ptaka z rodziny żurawi (Gruidae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żurawiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurawczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żurawiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurawi

→ żuraw; żurawiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żurawiem, dotyczący żurawia

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do żurawia, będący jego własnością

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(3.1) D. lm. od żuraw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żurawia

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurawianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żurawia

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawica

nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce;

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Żurawica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica
- Żurawica – część wsi Krowia Góra w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów
- Żurawica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Obrazów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawicki

→ Żurawica

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żurawicy lub Żurawicy Górnej

(1.2) dotyczący Żurawiczek

Patrz:Żurawica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawiczanin

mieszkaniec Żurawicy (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żurawicy lub Żurawicy Górnej

(1.2) mieszkaniec Żurawiczek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawiczanka

mieszkanka Żurawicy (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żurawicy lub Żurawicy Górnej

(1.2) mieszkanka Żurawiczek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawie

→ żuraw; żurawiowy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pisklak żurawia

- żurawie – rodzina ptaków z rzędu żurawiowych (Gruifromes)
- żurawie – podrodzina ptaków z rodziny żurawi (Gruidae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawiec

- żurawiec (dawna nazwa żórawiec) – rodzaj mchu o naukowej nazwie Atrichum

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurawiecki

nazwisko

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żurawiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawiejka

żartobliwy kuplet układany dla poszczególnych pułków kawalerii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. hist. charakterystyczny dla kawalerii polskiej i rosyjskiej krótki, żartobliwy kuplet układany dla poszczególnych pułków kawalerii oceniający ich wojenne losy z ironią i czarnym humorem;

Żurawiejka – krótki, najczęściej dwuwierszowy, żartobliwy kuplet układany dla poszczególnych pułków kawalerii, oceniający z ironią i czarnym humorem ich wojenne losy. Żurawiejki charakterystyczne były dla kawalerii polskiej oraz rosyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawieniec

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 8, w tym 4 podstawowe

- Żurawieniec – część miasta Brok
- Żurawieniec – część wsi Gagowy Stare w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Żurawieniec – wieś woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Kutno
- Żurawieniec – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Żurawieniec – część wsi Pnie w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Promna (0633047),
- Żurawieniec – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Żurawieniec – część wsi Podwierzbie w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Sierpc
- Żurawieniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Babiak

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurawik

wysięgnik współpracujący z wciągarką, służący do spuszczania lub podnoszenia łodzi ratunkowych, kotwicy, trapu itp.; szlupbelka

Żurawik, szlupbelka – urządzenie dźwigowe na pokładzie jednostki pływającej najczęściej służące do opuszczania i podnoszenia z powierzchni wody łodzi ratunkowej, łodzi inspekcyjnej, tratwy ratunkowej, pontonu, trapu oraz innych ciężkich przedmiotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawina

roślina z rodziny wrzosowatych występująca w kilku gatunkach, której owocem są wysoko cenione jagody, w Polsce najbardziej pospolita żurawina błotna; owoc takiej rośliny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Vaccinium|Hill.|sect=Oxycoccus|ref=tak., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;

(1.2) kulin. owoc żurawiny (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawiniec

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 12, w tym 4 podstawowe

- Żurawiniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Miękinia
- Żurawiniec – część wsi Niedźwiady w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Rogowo
- Żurawiniec – część wsi Obroki w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Wilkołaz
- Żurawiniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Ostrówek
- Żurawiniec – część wsi Pogórska Wola w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Skrzyszów
- Żurawiniec – osada w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Rusinów
- Żurawiniec – część wsi Młodocin Większy w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Wolanów
- Żurawiniec – część wsi Żdżary w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Czarna
- Żurawiniec – część wsi Lipiny w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Pilzno
- Żurawiniec – kolonia wsi Chrzanowo w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Łęczyce
- Żurawiniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Baranów
- Żurawiniec – część wsi Skrzynki w woj. wielkopolskim, w pow. ostrzeszowskim, w gminie Grabów nad Prosną

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurawinisko

miejsce w lesie, gdzie rosną żurawiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żurawinka

zdrobnienie od: żurawina

Żurawinka − szczyt i pasmo wzgórz na Pogórzu Bukowskim, pomiędzy dolinami Osławy na południu i Sanoczka na północy. Ciągnie się wałem o dość wyrównanej wysokości 600–650 m n.p.m. i długości ok. 8 km z południowego wschodu na północny zachód. W kierunku północnym odchodzi od niego kilka długich ramion aż do Niebieszczan, na południowy zachód przełęcz nad Wolą Piotrową oddziela go od Pasma Bukowicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawinowy

przymiotnik od: żurawina

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żurawiną, dotyczący żurawiny

(1.2) zrobiony z owoców żurawin lub z ich dodatkiem

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do żurawiny, będący jej częścią

przymiotnik jakościowy

(3.1) czerwony w odcieniu owoców żurawiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawiowate

rodzina ptaków, doskonałych lotników o wysmukłych sylwetkach i długich nogach

Żurawie, żurawiowate, żurawie właściwe (Gruidae) – rodzina ptaków z rzędu żurawiowych (Gruiformes). Nazwą żurawie określa się też jedną z podrodzin tej rodziny (Gruinae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawiowaty

o cechach żurawiowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żurawiowe

rząd ptaków neognatycznych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Gruiformes|Bonaparte|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, nie posiadających wola;

forma przymiotnika.

(2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: żurawiowy

Żurawiowe (Gruiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki prowadzące naziemny tryb życia, zamieszkujące stepy, pustynie i półpustynie, bagna oraz lasy tropikalne. Występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy, wiele jako gatunki reliktowe. Stanowią grupę silnie zróżnicowaną, co powoduje, że niektóre rodziny bywają klasyfikowane w innych rzędach, a ich systematyka jest powodem kontrowersji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurawiowy

1. → żuraw; żurawi;
2. o cechach żurawiowych (rząd ptaków)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żurawiem (maszyną), dotyczący takiego żurawia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurawka

rodzaj roślin z rodziny skalnicowatych, występujący w ponad 50 gatunkach w Ameryce Północnej

- żurawka – rodzaj roślin należący do rodziny skalnicowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawlów

Żurawlów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Grabowiec

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Grabowiec.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Grabowcu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurawlówka

wieś w Polsce

Żurawlówka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Huszlew. Obok miejscowości przepływa niewielka rzeka Złota Krzywula, dopływ Krzny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Miejsce urodzenia błogosławionego katolickiego, ks. Zygmunta Sajny.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Antoniego Padewskiego w Huszlewie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawnica

- Żurawnica – szczyt w Beskidzie Małym
- Żurawnica – wieś w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Zwierzyniec
- Żurawnica – przystanek kolejowy w Żurawnicy

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurawno

1. osada w Polsce;
2. osiedle na Ukrainie

Żurawno (ukr. Журавно) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejonie stryjskim (do 17 lipca 2020 r. w rejonie żydaczowskim), nad Dniestrem.

Stacja kolejowa Żurawno, położona na linii Lwów – Czerniowce znajduje się około 11 km na północny wschód od wsi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurawski

→ Żurawie

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żurawia

Żurawski (f. Żurawska, pl. Żurawscy) – polskie nazwisko

Patrz:Żurawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurczyn

Żurczyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Szubin.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurek

zupa mączna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej;

(1.2) przest. żart. zob. żurfiks.

- żur – zakwaszana zupa mączna
- Żurek – polski film dramatyczny z 2003 roku

Osoby o nazwisku Żurek:

- Andrzej Żurek (ur. 1960) – polski artysta malarz
- Andrzej Żurek (1946–2017) – polski brydżysta, Arcymistrz
- Bogdan Żurek (1956–1999) – polski działacz związkowy, inżynier, poseł na Sejm III kadencji
- Jan Żurek (ur. 1956) – polski piłkarz i trener
- Jerzy Żurek (ur. 1946) – polski prozaik, dramaturg, znawca rynku sztuki
- Józef Żurek (1909–2018) – polski stulatek, uczestnik kampanii wrześniowej, porucznik WP w stanie spoczynku
- Krystyna Żurek – polska dyplomatka
- Krzysztof Żurek (1944–2009) – polski aktor teatralny i filmowy
- Krzysztof Żurek (ur. 1944) – polski taternik i alpinista
- Lesław Żurek (ur. 1979) – polski aktor
- Michał Żurek (ur. 1988) – polski siatkarz
- Roman Żurek (ur. 1975) – polski artysta kabaretowy
- Ryszard Żurek (ur. 1945) – polski koszykarz
- Sławomir Żurek (ur. 1967) – polski filolog i historyk literatury
- Stanisław Żurek (1926–1996) – polski artysta
- Stanisław Żurek – pilot, dowódca 304 Dywizjonu PSP
- Waldemar Żurek (ur. 1970) – polski sędzia
- Witold Żurek (1918–2011) – polski inżynier włókiennik
- Wojciech Żurek (ur. 1951) – polski naukowiec
- Zbigniew Żurek (ur. 1983) – polski siatkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurfiks

przestarzale: przyjęcie towarzyskie w określonym dniu tygodnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. spotkanie towarzyskie w ustalonym dniu tygodnia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żurnal

1. czasopismo poświęcone modzie, zamieszczające modele ubiorów; dawniej: każde czasopismo, zwłaszcza dziennik
2. ktoś ubrany według najnowszej mody; strój bardzo elegancki, modny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo związane tematycznie z modą

(1.2) przest. określenie dla każdego czasopisma

Żurnal (fr. journal) – czasopismo poświęcone modzie, obficie ilustrowane modelami wzorów. Może zawierać również wielokrotnie złożone wkładki z cienkiego papieru z rysunkami wykrojów elementów ubrań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurnalista

książkowo: dziennikarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. dziennikarz, publicysta

Żurnalista, właśc. Dawid Swakowski; ur. 23 kwietnia 1992) – polski dziennikarz, autor książek i przedsiębiorca, wcześniej raper i menedżer celebrytów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurnalistka

→ żurnalista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. dziennikarka, publicystka

Patrz:żurnalista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurnalistyczny

→ żurnalistyka

przymiotnik

(1.1) książk. dziennikarski

Patrz:żurnalistyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurnalistyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. dziennikarstwo

(1.2) prasa periodyczna

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurnalowość

sztuczność, nienaturalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Żurnalowy

przymiotnik od: żurnal

przymiotnik

(1.1) książk. przym. od żurnal

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurobice

Żurobice – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Dziadkowice.

Wieś założona w dobrach królewskich. W 1536 nadana chorążemu drohickiemu Piotrowi Borychowskiemu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. garnek na żur

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. chusta zawiązana na głowie

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuromin

miasto w województwie mazowieckim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie mazowieckim;

Żuromin – miasto w Polsce położone w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego, leżące na Równinie Raciąskiej. Pełni funkcję ośrodka administracyjnego i gospodarczego. Jest siedzibą powiatu obejmującego 6 gmin oraz siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Żuromin. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żurominczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żurominka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurominczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żurominka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurominecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żurominka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurominek

Żurominek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Wiśniewo. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 587.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Stanisława BM należącej do dekanatu strzegowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żurominianin

mieszkaniec Żuromina

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żuromina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żurominianka

mieszkanka Żuromina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żuromina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuromino

Żuromino (kaszub. Żëromino) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca.

Wieś położona na Kaszubach, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, przy szlaku wodnym „Kółko Raduńskie” nad Jeziorem Raduńskim Górnym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Żuromiński

→ Żuromin

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żuromina, związany z Żurominem

Patrz:Żuromin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuromski

nazwisko

- Antoni Żuromski
- Józef Żuromski
- Kazimierz Żuromski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żurowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żurowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żurowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żurowski

nazwisko

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żurowej

Żurowski – polskie nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuwaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. część narządu gębowego niektórych stawonogów;

Żuwaczka (łac. mandibula) − parzysta część narządu gębowego skorupiaków i tchawkowców (owadów, skrytoszczękich i wijów) należących do typu stawonogów. Posiadające je stawonogi łączone bywały w grupę żuwaczkowców. Żuwaczki służą do chwytania, rozrywania i rozdrabniania pokarmu pochodzenia roślinnego i zwierzęcego lub jako narząd chwytny do transportu obiektów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuwakowate

rodzina morskich ryb z rzędu okoniokształtnych

Żuwakowate (Stromateidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych (Perciformes). Niektóre gatunki, m.in. żuwak fiatola (Stromateus fiatola), są poławiane gospodarczo dla białego i smacznego mięsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żuwin

1. rodzaj roślin z rodziny marzanowatych; Timonius;
2. rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych; Chavica

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuwipalma

drzewo z rodziny palm uprawiane w Malezji, której owoce są źródłem arekoliny (silnie trującego alkaloidu); pinang, penang, palma betelowa, areka katechu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Areca katechu., palma z rodziny arekowatych, uprawiana we wszystkich regionach międzyzwrotnikowych, w których występuje tradycja żucia betelu, zwłaszcza w Malezji;

Areka katechu (Areca catechu L.) – gatunek rośliny należący do rodziny arekowatych (Arecaceae), dawniej nazywanych palmowatymi (Palmaceae). Ma wiele nazw zwyczajowych: palma betelowa, palma kateszowa, pinang, żuwina, żuwna katechu, żuwipalma malajska, kapustna palma. Pochodzi z Filipin, jest uprawiana w krajach o klimacie tropikalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuwka

1. staropolska nazwa polewki;
2. fragment jamy gębowej niektórych chrząszczy;
3. przestarzale: lek do żucia na wzmocnienie dziąseł

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuwna

gatunek palmy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuwny

pieprz żuwny - krzew pnący z rodziny pieprzowatych; betel

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużel

1. grudki spieczonego popiołu;
2. wyścigi motocyklowe na torze żużlowym; speedway;
3. tor żużlowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hutn. masa powstająca przy wytapianiu metali;

(1.2) sport. pot. sport żużlowy, zawody motocyklowe;

(1.3) sport. pot. tor, na którym odbywają się zawody w żużlu (1.2)

(1.4) środ. wojsk. kaszanka

- sport żużlowy – dyscyplina sportu motorowego
- żużel – masa w hutnictwie
  - żużel wielkopiecowy
  - żużel stalowniczy
  - żużel szybowy
- żużel Thomasa – mineralny nawóz fosforowy
- żużel wulkaniczny – zastygnięta lawa wulkaniczna
- Żużel – wieś na Ukrainie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żużlarz

dawniej: robotnik hutniczy zajmujący się otrzymywaniem żużla wielkopiecowego, który powstawał przy wytapianiu rudy żelaza w wielkim piecu

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlobeton

materiał budowlany będący efektem zmieszania cementu z żużlem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. lekki beton z wypełniaczem w postaci żużla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żużlobetonowy

przymiotnik od: żużlobeton

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący żużlobetonu, związany z żużlobetonem, wykonany z żużlobetonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żużloblok

rzadko, w hutnictwie: jednolita bryła żużlu

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlogips

materiał budowlany otrzymywany przez zmieszanie gipsu z rozkruszonym żużlem paleniskowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlotwórczy

powodujący powstawanie żużlu; wytwarzający żużel

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlować

usuwać żużel; odżużlać

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hutn. usuwanie żużlu z rusztu paleniska

#### Źródła:

Wiktionary

# Żużlowaty

przypominający żużel (materiał)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlowiec

zawodnik biorący udział w wyścigach motocyklowych na żużlu; speedwayowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik uprawiający sport żużlowy

Sport żużlowy, żużel (ang. motorcycle speedway, także speedway) – wyścigi motocyklowe na torach zbliżonych kształtem do elipsy, jedna z dyscyplin sportu motorowego. Na żużlu zawodnicy ścigają się w tzw. biegach, których liczba zależy od rodzaju zawodów (np. w zawodach indywidualnych – minimum 20 biegów, w meczu ligowym 2 drużyn – 15 biegów, w zawodach par – 21 biegów). W biegu zawodnicy wykonują cztery pełne okrążenia toru, ze startu wspólnego, zatrzymanego (spod taśmy startowej), jadąc zawsze w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara (mówiąc popularnie: „w lewo”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żużlówka

potocznie:
1. motocykl żużlowy;
2. droga żużlowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Żużlowy

przymiotnik od: żużel

przymiotnik

(1.1) dotyczący żużlu, wysypany żużlem, otrzymany z żużlu

(1.2) sport. dotyczący wyścigów motocyklowych odbywających się na torze pokrytym żużlem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuława

obszar pokryty urodzajnymi madami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obszar wytworzony przez akumulację osadów w delcie rzeki; charakteryzuje się bardzo urodzajnymi glebami madowymi;

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Żuława – część wsi Żeszczynka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Sosnówka
- Żuława – osada w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuławczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żuławek

(1.2) mieszkaniec Żuławki Sztumskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuławczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żuławek

(1.2) mieszkanka Żuławki Sztumskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuławecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żuławek

(1.2) dotyczący Żuławki Sztumskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuławiak

osoba mieszkająca na żuławach

#### Źródła:

SJP.pl

# Żuławianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żuławy Wielkiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuławianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żuławy Wielkiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żuławka

odmiana bydła typu mleczno-mięsnego

2 miejscowości w Polsce:

- Żuławka – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański
- Żuławka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Wyrzysk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żuławowy

przymiotnik od: żuława

przymiotnik

(1.1) przym. od żuława

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żuławski

→ Żuławy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żuławy Wielkiej

Żuławski (forma żeńska: Żuławska; liczba mnoga: Żuławscy) – polskie nazwisko.

Patrz:Żuławy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żuławy

obszary wytworzone przez akumulację materiału rzecznego w deltach rzek, pokryte bardzo urodzajnymi glebami

Żuławy (kaszb. zëławie, niem. Werder) – obszary wytworzone przez akumulację materiału rzecznego w deltach rzek. Charakteryzują się bardzo urodzajnymi glebami. Są to zazwyczaj tereny podmokłe. W Polsce termin ten odnosi się głównie do obszaru Żuław Wiślanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia