# Hyblejski

przymiotnik

(1.1) związany z górą Hybla na Sycylii, dotyczący góry Hybla

#### Źródła:

Wiktionary

# Hybris

nieposkromiona pycha, zuchwałość i arogancja

Hybris (gr. ἡ ὕβρις [he hýbris] – ’pycha’) – duma, buta, pycha rodowa lub majestat władcy, które uniemożliwiają prawidłowe rozpoznanie sytuacji, w której znalazł się bohater. Pojęcie to było używane w kulturze starożytnej Grecji. Pycha stanowi przekroczenie miary, którą bogowie wyznaczyli człowiekowi (zob. Dike), stanowi więc wyzwanie wobec bogów i ściąga na człowieka ich karę. Termin hybris występuje zwłaszcza w odniesieniu do tragedii greckiej, ponieważ często jest on głównym czynnikiem prowadzącym do katastrofy bohatera (np. Edypa, Kreona, Agamemnona czy Klitajmestry).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hybristofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców;

Hybristofilia – parafilia, w której jedynym lub preferowanym obiektem pożądania seksualnego mogą być osoby, które popełniły przestępstwo. Często nakierowana na osoby, które w społecznym odczuciu popełniły szczególnie brutalne zbrodnie, np. morderstwo czy gwałt.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hybristofiliczny

przymiotnik

(1.1) związany z hybristofilią, dotyczący hybristofilii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hybryd

osobnik powstały w wyniku krzyżowania na drodze płciowej 2 różnych genetycznych form rodzicielskich, np. odmian, ras; mieszaniec, hybryda

Mieszaniec, krzyżówka, hybryda (hybryd), bastard – osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian, podgatunków, gatunków lub rodzajów. Mieszańce uzyskiwane są na drodze rozmnażania płciowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hybryda

1. coś złożonego z różnych, często niepasujących do siebie części;
2. w biologii: krzyżówka odmian, ras lub gatunków roślin; mieszaniec, hybryd;
3. fantastyczne zwierzę będące połączeniem istniejących zwierząt, np. gryf;
4. wyraz złożony z elementów należących do różnych języków, np. antypowieść;
5. rodzaj aparatu kompaktowego; bezlusterkowiec;
6. potocznie:
a) samochód hybrydowy;
b) lakier hybrydowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

(1.2) biol. roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;

(1.3) jęz. wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;

(1.4) w heraldyce fantastyczne zwierzę, będące połączeniem cech zwierząt realnie istniejących;

(1.5) fot. aparat kompaktowy z wymienną optyką, dawniej także kompakt z dużym zoomem i bardziej zaawansowanymi funkcjami

(1.6) pot. mot. samochód hybrydowy

(1.7) pot. kosmet. lakier hybrydowy, hybrydowy lakier do paznokci

(1.8) pot. kosmet. zwykle w lm. paznokcie pomalowane lakierem hybrydowym

- hybryda – w kosmetologii, potocznie lakier hybrydowy
- hybryda – w biologii mieszaniec, krzyżówka, hybryd lub bastard
- hybryda – figura heraldyczna
- hybryda – rodzaj neologizmu
- hybryda – połączenie przeciwstawnych myśli politycznych
- hybryda – mechaniczny układ współdziałający
  - układ hybrydowy
  - napęd hybrydowy
  - łódź hybrydowa

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Hybrydalność

→ hybrydalny

Patrz:hybrydalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hybrydalny

stanowiący połączenie dwóch ras, form, pojęć itp.; hybrydowy, hybrydyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hybrydogeneza

w embriologii: sposób rozmnażania się mieszańców (hybryd)

Hybrydogeneza – termin z dziedziny embriologii rozumiany zwykle jako sposób rozmnażania się mieszańców (hybryd), w którym mieszaniec podczas wytwarzania gamet (gametogenezy) usuwa jeden z genomów gatunków rodzicielskich. Inaczej mówiąc, wytwarza takie gamety, jakby należał do jednego z gatunków rodzicielskich, a nie zawierające mieszaninę ich genomów. Usunięty genom jest następnie odtwarzany zwykle w wyniku krzyżówki wstecznej z odpowiednim gatunkiem rodzicielskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hybrydoholiczka

żartobliwie: kobieta lubiąca malować paznokcie lakierem hybrydowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Hybrydoholizm

zamiłowanie do malowania paznokci lakierem hybrydowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Hybrydowo

przysłówek

(1.1) na sposób hybrydowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Hybrydowy

stanowiący połączenie dwóch ras, form, pojęć itp.; hybrydalny, hybrydyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hybrydyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co hybrydyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Hybrydyczny

stanowiący połączenie dwóch ras, form, pojęć itp.; hybrydalny, hybrydowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hybrydyzacja

1. mieszanie, krzyżowanie gatunków; hybrydyzm
2. mieszanie orbitali atomowych elektronów walencyjnych o różnych wartościach orbitalnej liczby kwantowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. łączenie cech różnych odmian ras i gatunków

- hybrydyzacja jako krzyżowanie roślin lub zwierząt
- hybrydyzacja w chemii
- hybrydyzacja kwasów nukleinowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hybrydyzacyjny

→ hybrydyzacja

Patrz:hybrydyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hybrydyzm

1. zespół cech właściwych hybrydom
2. mieszanie, krzyżowanie gatunków; hybrydyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hybrydyzować

1. w biologii: mieszać, krzyżować osobniki odmiennych ras, gatunków lub rodzajów;
2. w biologii: krzyżować się;
3. w biochemii: łączyć się ze związkiem chemicznym z innej nici DNA lub RNA

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) biol. krzyżować (gatunki)

(1.2) biol. chem. łączyć ze związkiem chemicznym pochodzącym z innej nici DNA lub RNA

(1.3) książk. tworzyć coś nowego poprzez połączenie istniejących już zjawisk czy elementów różnych rzeczy

(1.4) mot. wymieniać silniki zasilane benzyną na silniki hybrydowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyc

wyraz oznaczający podskok

wykrzyknik

(1.1) odgłos szybkiego uskoczenia, ucieczki drobnego stworzenia itp.

wykrzyknik w użyciu czasownikowym

(2.1) skoczyć, podskoczyć itp.

rzeczownik, rodzaj męski

(3.1) gw-pl|Górny Śląsk, Warszawa. upał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. upał

#### Źródła:

Wiktionary

# Hycać

podskakiwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Hycel

rakarz;
1. osoba zawodowo łapiąca bezpańskie psy;
2. potocznie: hultaj, łobuz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów;

(1.2) daw. kat lub pomocnik kata

(1.3) przen. osoba niegodziwa, bezwartościowa

(1.4) gw-pl|Bukowina. urwis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. gw-pl|Warszawa. tania kaszanka

- hycel (właśc. rakarz) – osoba zawodowo zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów
- Hycel – amerykański film sensacyjny z 1993 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hyćka

1. bez czarny (dziki);
2. sok z kwiatów (owoców) czarnego bzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyclować

łapać psa; łapać w taki sposób, jak hycel łapie psa

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyclowski

→ hycel; rakarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Hycnąć

skoczyć, podskoczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydatoda

szparka wodna, za pomocą której roślina wydziela rozcieńczone roztwory wodne; wypotnik

Hydatody – nieduże struktury występujące u roślin, mające za zadanie usuwanie nadmiaru wody w przypadku obniżonej transpiracji. Wraz z wodą usuwane są niewielkie ilości soli mineralnych i substancji organicznych. Zjawisko to nazywa się gutacją (łac. gutta – kropla). Hydatody zdolne są również do pobierania wody. Mogą występować jako:

- wypotniki – o charakterze gruczołowatym i składają się z komórek wydzielniczych. Komórkami wypotnikowymi są albo specjalne cienkościenne (nierównomiernie zgrubiała ściana komórkowa) komórki skórki pozwalające przenikać wodzie (h. epidermalne) albo wydzielające wodę włoski gruczołowe.
- szparki wodne (h. epitemalne) – przestwór między dwiema komórkami skórki, pod którym znajduje się komora wodna, w której zbiera się woda dostająca się tam przez epitem (specjalna tkanka miękiszowa) z wiązek doprowadzających wodę. Następnie woda jest wydzielana na zewnątrz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydergin

złożony preparat farmaceutyczny, zawierający uwodornione alkaloidy sporyszu; rozszerza naczynia krwionośne; stosowany głównie w chorobie nadciśnieniowej i w migrenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydra

1. symbol odradzającego się nieszczęścia, zła;
2. jamochłon słodkowodny, zamieszkujący najczęściej wody stojące; stułbia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

(1.2) astr. największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;

(1.3) astr. naturalny satelita Plutona;

(1.4) geogr. wyspa należąca do archipelagu Wysp Sarońskich;

(1.5) geogr. główne miasto na wyspie Hydra (1.4)

mitologia

- Hydra (Hydra lernejska) – w mitologii greckiej potwór, córka Tyfona

zoologia

- Hydra (stułbia, hydra) – rodzaj stułbiopławów z rodziny Hydridae
- Hydra convallaria – wirczyk konwaliowaty, gatunek pierwotniaka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydracja

wyrażony w procentach stosunek wody w cieście lub zakwasie do użytej ilości mąki

Hydratacja, uwodnienie – ogół procesów chemicznych lub fizycznych, w których związkiem chemicznym przyłączanym do innej substancji jest woda, przy czym woda ta jest przyłączana w całości (nie powstają dodatkowo produkty uboczne). Procesy hydratacji są szczególną postacią procesów solwatacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydraemia

zwiększenie objętości wody we krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od hydrant

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrant

1. kran sieci wodociągowej umieszczony w publicznym miejscu, służący do czerpania wody w celach gospodarczych i przeciwpożarowych;
2. wąż podłączony do takiego kranu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

Hydrant – urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowej. Hydrant jest wyposażony w zawór i złącze do węża, ma zastosowanie w celach gospodarczych oraz przeciwpożarowych.

Rozróżnia się hydranty:

- uliczne (na sieciach zewnętrznych):
  - nadziemne
  - podziemne
- wewnętrzne (natynkowe lub wnękowe – na wewnętrznych instalacjach przeciwpożarowych budynku) – zaliczane do stałych urządzeń gaśniczych uruchamianych ręcznie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrantowy

→ hydrant

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrantem, dotyczący hydrantu

Patrz:hydrant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrargilit

minerał, wodorotlenek glinu; gibbsyt

Gibbsyt (hydrargilit) Al(OH)3 – minerał, odmiana polimorficzna wodorotlenku glinu o zawartości 65,4% Al2O3, może zawierać domieszki SiO2, Fe2O3, MgO i inne. Występuje w skupieniach zbitych, blaszkowatych lub o budowie promienistej; czasem w postaci naskorupień i form naciekowych. Nazwa pochodzi o nazwiska amerykańskiego mineraloga George Gibbs (1776–1833).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrargiryt

minerał, wodorotlenek glinu; gibbsyt, hydrargilit

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrargyrum

łacińska nazwa rtęci (pierwiastka chemicznego)

Rtęć (Hg, łac. hydrargyrum, z gr. ὑδράργυρος hydrargyros ‘wodne srebro’) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. Uznana za pierwiastek przez Lavoisiera. Rtęć jest jedynym metalem występującym w warunkach normalnych w stanie ciekłym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrastyna

substancja chemiczna występująca w kłączach gorzknika, stosowana w lecznictwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrat

połączenie chemiczne zawierające wodę w postaci oddzielnych cząsteczek; wodzian

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydratacja

przyłączanie cząsteczek wody do cząsteczek innych substancji lub jonów, mogące zachodzić wskutek elektrostatycznego przyciągania dipolowych cząsteczek wody przez jony w wodnych roztworach elektrolitów; uwodnienie

Hydratacja, uwodnienie – ogół procesów chemicznych lub fizycznych, w których związkiem chemicznym przyłączanym do innej substancji jest woda, przy czym woda ta jest przyłączana w całości (nie powstają dodatkowo produkty uboczne). Procesy hydratacji są szczególną postacią procesów solwatacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydratacyjny

→ hydratacja

Patrz:hydratacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydratyzacja

proces polegający na nasycaniu wodą; nawilżanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydratyzować

nasycać wodą; nawilżać

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrauliczka

→ hydraulik

Patrz:hydraulik

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrauliczny

dotyczący hydrauliki; poruszany wodą

przymiotnik

(1.1) zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

(1.2) dotyczący ciśnienia płynów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydraulik

osoba zawodowo zajmująca się hydrauliką

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

(1.2) gwara. muz. puzonista

(1.3) gwara. przestępcza: homoseksualista

(1.4) gwara. przestępcza: złodziej, który kradnie z piwnic i pomieszczeń gospodarczych

Hydraulik – zawód związany z montażem, instalacją i naprawą instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania.

Pochodzenie angielskiego wyrazu określającego przedstawiciela tego zawodu - "plumber" - ma swoje korzenie w czasach antycznych i jest związane z łacińskim terminem "plumbum", określającym ołów. Rzymianie używali ołowiu do budowy rynien i rur spustowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydraulika

osoba zawodowo zajmująca się hydrauliką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. fiz. nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

(1.2) techn. pot. układ hydrauliczny

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: hydraulik

Hydraulika (od gr. ὑδραυλικός (hydraulikos), które jest połączeniem słów ὕδωρ (woda) i αὐλός (rura)) – nauka o praktycznych zastosowaniach cieczy a w szczególności wykorzystywaniu ich ruchu (przepływu). Jest powiązana z mechaniką płynów, która stanowi jej teoretyczną podbudowę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydraulos

instrument muzyczny skonstruowany w III wielu p.n.e. przez Ktesibiosa z Aleksandrii; organy wodne, organum

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrazyd

związek powstający z kwasów karboksylowych i hydrazyny

Hydrazydy – grupa organicznych związków chemicznych, o ogólnym wzorze: R-CO-NH-NH2.

Związki te można otrzymać w reakcji kwasów karboksylowych i ich pochodnych z hydrazyną. Reakcja ta polega na addycji nukleofilowej z eliminacją cząsteczki wody lub alkoholu, czy chlorowodoru w zależności od substratu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrazydy

związek powstający z kwasów karboksylowych i hydrazyny

Hydrazydy – grupa organicznych związków chemicznych, o ogólnym wzorze: R-CO-NH-NH2.

Związki te można otrzymać w reakcji kwasów karboksylowych i ich pochodnych z hydrazyną. Reakcja ta polega na addycji nukleofilowej z eliminacją cząsteczki wody lub alkoholu, czy chlorowodoru w zależności od substratu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrazyna

trujący związek chemiczny azotu z wodorem, stosowany głównie jako składnik materiałów pędnych w rakietach i łodziach podwodnych

Hydrazyna, diazan, N
2H
4 – nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch połączonych ze sobą wiązaniem N−N grup aminowych. Jest to silnie trująca, bezbarwna, łatwopalna, żrąca, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrazynowy

przymiotnik od: hydrazyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydremia

w medycynie: rozwodnienie krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydria

rodzaj naczynia na wodę używany w starożytnej Grecji

Hydria (stgr. ὑδρία, od ὕδωρ hydōr – woda, lm. hydriai) – w starożytnej Grecji naczynie służące do pobierania, przenoszenia i przechowywania wody, w użyciu od VII do III wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrilla

gatunek azjatyckich wodorostów, sprowadzany do Stanów Zjednoczonych w latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku jako roślina akwariowa, będący jednak potem zmorą rozrastającą się po całym płd.-wsch. wybrzeżu tego kraju

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydro-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wodą

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydroakustyczny

→ hydroakustyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydroakustyką, dotyczący hydroakustyki

Patrz:hydroakustyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydroakustyk

dział akustyki zajmujący się rozchodzeniem się fal akustycznych w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroakustyka

dział akustyki zajmujący się rozchodzeniem się fal akustycznych w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrobiolog

specjalista w dziedzinie hydrobiologii

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) specjalista w dziedzinie hydrobiologii

Hydrobiologia – nauka o życiu organizmów w środowisku wodnym, biologia środowiska wodnego, w węższym rozumieniu ekologia organizmów wodnych.

Hydrobiologia może dotyczyć ekologii wód śródlądowych i morskich. Ta pierwsza bywa nazywana limnologią, przy czym termin limnologia bywa również definiowany nie jako synonim hydrobiologii słodkowodnej, ale jako dział hydrologii dotyczący jezior, także w oderwaniu od ich biologicznego wymiaru, i jako taki odróżniany od potamologii, czyli nauki o rzekach, i krenobiologii, czyli nauki o ekologii źródeł. Stąd terminy hydrobiologia i limnologia mogą być używane jako pojęcia bliskoznaczne lub jako oznaczające odrębne dziedziny nauki. Jednym z terminów określających tę dziedzinę nauki jest limnoekologia, jednak nie jest w praktyce używany. W przypadku ekologii wód morskich hydrobiologia jest traktowana jako dział oceanologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrobiologia

dział biologii, nauka o organizmach żyjących w wodzie i zasiedlanych przez nie środowiskach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

Hydrobiologia – nauka o życiu organizmów w środowisku wodnym, biologia środowiska wodnego, w węższym rozumieniu ekologia organizmów wodnych.

Hydrobiologia może dotyczyć ekologii wód śródlądowych i morskich. Ta pierwsza bywa nazywana limnologią, przy czym termin limnologia bywa również definiowany nie jako synonim hydrobiologii słodkowodnej, ale jako dział hydrologii dotyczący jezior, także w oderwaniu od ich biologicznego wymiaru, i jako taki odróżniany od potamologii, czyli nauki o rzekach, i krenobiologii, czyli nauki o ekologii źródeł. Stąd terminy hydrobiologia i limnologia mogą być używane jako pojęcia bliskoznaczne lub jako oznaczające odrębne dziedziny nauki. Jednym z terminów określających tę dziedzinę nauki jest limnoekologia, jednak nie jest w praktyce używany. W przypadku ekologii wód morskich hydrobiologia jest traktowana jako dział oceanologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrobiologiczny

odnoszący się do hydrobiologii (np. badania hydrobiologiczne, stacje hydrobiologiczne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z hydrobiologią, dotyczący hydrobiologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrobiolożka

→ hydrobiolog

Patrz:hydrobiolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrobiont

zwierzę lub roślina żyjące w wodzie, zwykle w koloniach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroborowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny;

Hydroborowanie, borowodorowanie, reakcja Browna – reakcja chemiczna, w której borowodór (często diboran, B
2H
6) reaguje z alkenem tworząc związek boroorganiczny (alkiloboran). Alkiloborany są uniwersalnymi reagentami do syntez organicznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrobotaniczny

przymiotnik od: hydrobotanika

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrobotanika

Hydrobotanika – dział botaniki i hydrobiologii zajmujący się badaniem roślin wodnych oraz ich zbiorowisk. Tradycyjnie działem hydrobotaniki jest nauka o glonach, czyli fykologia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrobudowa

Hydrobudowa – krajowa korporacja przedsiębiorstw budowlanych, powstała w okresie PRL w Polsce.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrobus

mały statek pasażerski służący do celów komunikacyjnych i turystycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrocefalia

wodogłowie; nadmierne gromadzenie się płynu mózgowo-rdzeniowego w rozszerzonych komorach mózgowych i przestrzeni podpajęczynówkowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroceluloza

celuloza poddana działaniu kwasów; służy do wyrobu papieru

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrochemia

Hydrochemia, chemia wód naturalnych – nauka z dziedziny hydrologii. Interesuje się składem chemicznym wód naturalnych, bada procesy chemiczne, które dzieją się w hydrosferze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrochemiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrochemią, dotyczący hydrochemii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrochinon

substancja krystalizacyjna, rozpuszczalna w wodzie, alkoholu etylowym; temperatura topnienia wynosi 170°C; silny reduktor; otrzymywany z aniliny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

Hydrochinon – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, zawierający dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia benzenu. Tradycyjna nazwa tego związku wynika z faktu, że hydrochinon jest najczęściej produkowany poprzez redukcję chinonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrochinonowy

przymiotnik od: hydrochinon

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrochlorokauczuk

tworzywo termoplastyczne, produkt przyłączania chlorowodoru do kauczuku naturalnego; chlorowodorokauczuk

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrochlorotiazyd

syntetyczny preparat farmaceutyczny o właściwościach moczopędnych, stosowany głównie w obrzękach pochodzenia sercowego i nerkowego; esidrex

Hydrochlorotiazyd (łac. hydrochlorothiazidum) – organiczny związek chemiczny z grupy tiazydów, lek stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrochoria

rozprzestrzenianie się drogą wodną nasion, zarodników i rozmnóżek; wodosiewność

Hydrochoria (wodosiewność) – jeden ze sposobów rozprzestrzeniania się nasion roślin i zarodników. Występuje często u roślin wodnych i błotnych (glony, kosaciec, olsza, grążel żółty i inne). Rzadziej u roślin rosnących na mniej wilgotnych stanowiskach np. u mchów, rozchodnika, wiesiołka. Wtedy zarodniki lub nasiona rozsiewane są dzięki deszczowi (deszczosiewność) lub wody ze zbiorników wodnych. Wśród roślin wybitnie lądowych hydrochoria występuje np. u palm, umożliwiając rozsiewanie się nasion palmy kokosowej i palmy seszelskiej na nawet bardzo odległe stanowiska (np. wyspy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrochłonny

chłonący wodę; wodochłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrocortison

lek w postaci maści lub aerozolu, zawierający hormon z grupy kortokosterydów; hydrokortyzon

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrocyklon

urządzenie służące do oddzielania cząstek ciała stałego od cieczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie stosowane do separacji cząstek stałych z cieczy. wykorzystując siłę odśrodkową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrocynkit

minerał, zasadowy węglan cynku

Hydrocynkit (kwiat cynkowy) – minerał z gromady węglanów. Należy do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrodynamiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrodynamika

Dynamika płynów – dział mechaniki płynów zajmujący się ruchem płynu (czyli cieczy lub gazu), a w szczególności siłami powodującymi ten ruch.

Podstawową zależnością opisującą wpływ sił na ruch płynu newtonowskiego (przy zaniedbaniu tzw. drugiej lepkości) jest równanie Naviera-Stokesa. Jest to układ cząstkowych, nieliniowych równań różniczkowych postaci:

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroelektrometalurgia

Hydroelektrometalurgia – dział metalurgii łączący elektrometalurgię i hydrometalurgię. Głównym zadaniem hydroelektrometalurgii jest wydzielanie metali z rud oraz oczyszczanie ich poprzez elektrolizę wodnego roztworu ich soli. W skali przemysłowej metoda ta jest stosowana do otrzymywania miedzi oraz cynku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroelektrownia

elektrownia wytwarzająca energię elektryczną z energii wody; hydrosiłownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. hydrol. zob. elektrownia wodna.

Elektrownia wodna (fachowo hydroelektrownia przepływowa) – zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną.

Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym źródłem odnawialnej energii. W 2022 roku dostarczyły łącznie 4334,2 TWh energii elektrycznej, co stanowiło 14,9% całkowitej produkcji energii elektrycznej na świecie. Największe elektrownie wodne mają moc, która przekracza 10 GW. Brazylia i Kanada uzyskują około 60% swojej energii elektrycznej z elektrowni wodnych, Wenezuela około 80%, a Norwegia blisko 87%. W Polsce w 2022 roku energetyka wodna odpowiadała za 1,1% produkcji energii elektrycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydroelektryczny

przymiotnik

(1.1) techn. elektr. dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydroelewator

zwężkowy przenośnik cieczy do podnoszenia zwykle wody na wyższy poziom

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroenergetyczny

→ hydroenergetyka

Patrz:hydroenergetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroenergetyk

człowiek zajmujący się hydroenergetyką

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroenergetyka

dział energetyki zajmujący się przetwarzaniem energii płynącej wody na energię mechaniczną ruchu obrotowego; energetyka wodna

Elektrownia wodna (fachowo hydroelektrownia przepływowa) – zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną.

Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym źródłem odnawialnej energii. W 2022 roku dostarczyły łącznie 4334,2 TWh energii elektrycznej, co stanowiło 14,9% całkowitej produkcji energii elektrycznej na świecie. Największe elektrownie wodne mają moc, która przekracza 10 GW. Brazylia i Kanada uzyskują około 60% swojej energii elektrycznej z elektrowni wodnych, Wenezuela około 80%, a Norwegia blisko 87%. W Polsce w 2022 roku energetyka wodna odpowiadała za 1,1% produkcji energii elektrycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroenergia

energia wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofan

półprzezroczysty, biały minerał, szlachetna odmiana opalu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofil

organizm roślinny lub zwierzęcy żyjący w wodzie lub silnie nawodnionym podłożu; organizm wodolubny

Hydrofil (gr. hýder - woda + gr. phileín - lubić) – termin stosowany w ekologii i zoocenologii na określenie gatunków żyjących w środowisku wodnym. Na przykład w odniesieniu do larw Tabanidae, których larwy odbywają cały rozwój w wodzie (zbiornikach wodnych).Termin używany również w chemii w odniesieniu do substancji mających łatwość w przywiązywaniu cząsteczek wody. Takie substancje (hydrofilne) ulegają łatwemu uwodnieniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrofilia

właściwość łatwego wiązania się z wodą

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofilność

→ hydrofilny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest hydrofilne

Hydrofilowość (wodolubność) – skłonność cząsteczek chemicznych do łączenia się z wodą.

Hydrofilowe są zwykle cząsteczki, które mają duży moment dipolowy jako całość (są polarne) lub mają grupy funkcyjne o dużym momencie dipolowym.

Patrz:hydrofilny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrofilny

tworzący łatwo wodne roztwory koloidowe; hydrofilowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofilowość

→ hydrofilowy

Hydrofilowość (wodolubność) – skłonność cząsteczek chemicznych do łączenia się z wodą.

Hydrofilowe są zwykle cząsteczki, które mają duży moment dipolowy jako całość (są polarne) lub mają grupy funkcyjne o dużym momencie dipolowym.

Patrz:hydrofilowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrofilowy

przymiotnik od: hydrofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofit

roślina bytująca w środowisku wodnym; wodorost; roślina wodna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina wodolubna

Hydrofity, rośliny wodne, rośliny wodnopączkowe (gr. ὕδωρ hýdōr „woda”, φυτόν phytón „roślina”) – rośliny wodne (oprócz planktonu), których pączki odnawiające zimują w wodzie. Według klasyfikacji Raunkiæra są jedną z grup kryptofitów, czyli roślin skrytopączkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrofitografia

opis roślin wodnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofob

osoba przejawiająca chorobliwy lęk przed wodą

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba chora na hydrofobię

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. cząstka nieulegająca łatwo uwodnieniu

(2.2) biol. zwierzę unikające środowiska wodnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrofobia

wstręt do wody, w szczególności do jej picia

Hydrofobowość (gr. hydro – woda, phobos – strach) – skłonność cząsteczek chemicznych do odpychania od siebie cząsteczek wody. Jest to szczególny przypadek solwofobowości, gdy rozpuszczalnikiem jest woda. W ujęciu makroskopowym hydrofobowość to właściwość powierzchni materiału polegająca na niezwilżalności przez wodę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrofobiczny

→ hydrofobia

Patrz:hydrofobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofobizacja

Hydrofobizacja – proces nadawania powierzchniom lub całym przestrzeniom (strukturom wewnętrznym) materiałów hydrofilowych własności hydrofobowych, tj. odpychania wody. Hydrofobizację przeprowadza się w celu zapobiegania wnikaniu wody w głąb struktury materiałów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrofobka

kobieta przejawiająca chorobliwy lęk przed wodą

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofobowość

→ hydrofobowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest hydrofobowe

Hydrofobowość (gr. hydro – woda, phobos – strach) – skłonność cząsteczek chemicznych do odpychania od siebie cząsteczek wody. Jest to szczególny przypadek solwofobowości, gdy rozpuszczalnikiem jest woda. W ujęciu makroskopowym hydrofobowość to właściwość powierzchni materiału polegająca na niezwilżalności przez wodę.

Patrz:hydrofobowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrofobowy

→ hydrofob

Patrz:hydrofob

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofon

urządzenie do odbierania fal dźwiękowych rozchodzących się w wodzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach;

Hydrofon – mikrofon wraz z urządzeniem wspomagającym służące do odbierania i nagrywania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach.

Jest podstawowym elementem konstrukcyjny sonarów pasywnych. Został wynaleziony w celu wykrywania nieprzyjacielskich okrętów podwodnych. Jest też wykorzystywany do innych celów, np. rejestrowania dźwięków wydawanych przez wieloryby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrofonowy

przymiotnik od: hydrofon

przymiotnik

(1.1) przym. od: hydrofon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrofor

urządzenie do podwyższania niskiego ciśnienia wody w sieciach wodociągowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie lub zespół urządzeń mechanicznych mających zapewnić odpowiednie ciśnienie wody w sieci wodociągowej lub jej dopływ na wyższe kondygnacje, gdy ciśnienie jest niewystarczające;

Instalacja hydroforowa, zestaw hydroforowy, układ hydroforowo-pompowy, małe instalacje nazywane są pot. hydroforami – (gr. hydor – woda, phoros – niosący), to zespół urządzeń, które zapewniają stałe ciśnienie wody w sieci wodociągowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydroforming

Reforming (reforming katalityczny, reformowanie benzyny) – proces stosowany wobec lekkich frakcji ropy naftowej lub produktów krakingu w celu otrzymania paliw o wysokiej liczbie oktanowej, w czasie którego zachodzą reakcje izomeryzacji, odwodornienia, cyklizacji, hydrokrakingu i aromatyzacji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroformować

przyłączać wodór i tlenek węgla do alifatycznych węglowodorów nienasyconych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroformowanie

katalityczne przyłączanie wodoru i tlenku węgla do alifatycznych węglowodorów nienasyconych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrofornia

pomieszczenie z hydroforami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym pompy zwiększają ciśnienie wody w rurach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydroforowy

przymiotnik od: hydrofor

przymiotnik

(1.1) mający cechy hydroforu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrogamia

Hydrogamia, wodopylność – zapylenie kwiatów za pomocą wody. Występuje u niektórych roślin związanych ze środowiskiem wodnym, których kwiaty wykształcają się pod wodą, jak np. u zamętnicy (Zannichellia), rogatka (Ceratophyllum), jezierzy (Najas), zostery (Zostera) i in. Może być podwodne, lub nawodne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrogenacja

przyłączenie wodoru do cząsteczek związków chemicznych; uwodornienie, hydrogenizacja

Uwodornianie, uwodornienie, hydrogenizacja, hydrogenacja, wodorowanie, hydrogenoliza – reakcja redukcji polegająca na przyłączaniu wodoru do danego związku chemicznego.

W chemii organicznej uwodornienie zachodzi zazwyczaj z częściowym rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Reakcja uwodarniania wymaga często stosowania wysokich ciśnień i stosowania katalizatorów, takich nikiel Raneya, żelazo, pallad, chrom, miedź oraz ich mieszane tlenki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrogenerator

prądnica elektryczna napędzana turbiną wodną

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrogenium

łacińska nazwa wodoru (pierwiastka chemicznego)

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 1, niemetal z bloku s układu okresowego. Wodór jest najczęściej występującym pierwiastkiem chemicznym we Wszechświecie i jednym z najczęściej spotykanych pierwiastków na Ziemi. Ma najmniejszą masę atomową, wynoszącą 1,00794 u. Najczęściej występującym izotopem wodoru jest prot (1
H), którego atom ma najprostszą możliwą budowę – składa się z jednego protonu i jednego elektronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrogenizacja

przyłączenie wodoru do cząsteczek związków chemicznych; uwodornienie, hydrogenacja

Uwodornianie, uwodornienie, hydrogenizacja, hydrogenacja, wodorowanie, hydrogenoliza – reakcja redukcji polegająca na przyłączaniu wodoru do danego związku chemicznego.

W chemii organicznej uwodornienie zachodzi zazwyczaj z częściowym rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Reakcja uwodarniania wymaga często stosowania wysokich ciśnień i stosowania katalizatorów, takich nikiel Raneya, żelazo, pallad, chrom, miedź oraz ich mieszane tlenki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrogeolog

specjalista w dziedzinie hydrogeologii

Hydrogeologia (z greckiego: hydro – woda, ge – ziemia, logos – nauka) – nauka o wodach podziemnych i procesach wzajemnego oddziaływania podziemnej hydrosfery, atmosfery, biosfery, litosfery jak i samego człowieka.

Interesuje się ich pochodzeniem, rozmieszczeniem, dynamiką, ustrojem, bada ich zasoby i właściwości fizyczne i chemiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrogeologia

dział geologii obejmujący badanie wód podziemnych: ich pochodzenia, właściwości fizyczne i chemiczne, sposobów występowania, rozprzestrzenienia, krążenia w skałach skorupy ziemskiej oraz przemian, którym ulegały w dziejach Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. geol. dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

Hydrogeologia (z greckiego: hydro – woda, ge – ziemia, logos – nauka) – nauka o wodach podziemnych i procesach wzajemnego oddziaływania podziemnej hydrosfery, atmosfery, biosfery, litosfery jak i samego człowieka.

Interesuje się ich pochodzeniem, rozmieszczeniem, dynamiką, ustrojem, bada ich zasoby i właściwości fizyczne i chemiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrogeologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z hydrogeologią, dotyczący hydrogeologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrogeolożka

→ hydrogeolog

Patrz:hydrogeolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrograf

specjalista w dziedzinie hydrografii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista zajmujący się hydrografią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) urządzenie rejestrujące poziom wody w rzece, jeziorze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

Hydrografia – początkowo dział geografii fizycznej, zajmujący się badaniem stosunków wodnych na Ziemi w ujęciu dynamicznym i w powiązaniu ze środowiskiem geograficznym; w miarę rozwoju nauk geograficznych wykształcony w osobną naukę – hydrologię. Obecnie przedmiotem badań hydrografii jest kartowanie wód występujących na Ziemi (mapy hydrograficzne, locje).Hydrografia to także opis stosunków wodnych danego obszaru (np. hydrografia Europy, hydrografia Polski).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrografik

hydrograf; specjalista w dziedzinie hydrografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroid

martwa komórka wodonośna będąca składnikiem wiązki przewodzącej u mchów

Hydroidy – komórki przystosowane do przewodzenia wody w rdzeniu gametoforów mchów. Wraz z leptoidami tworzą tkankę przewodzącą, niezbyt wydajną w swej funkcji (mchy korzystają nie tylko z wody pobieranej z podłoża, ale także absorbowaną z otoczenia całą powierzchnią). Hydroidy w dojrzałym stadium funkcjonalnym są komórkami martwymi, o dość dużym świetle, o zgrubiałych ścianach bocznych i skośnych, cienkich ścianach poprzecznych (oddzielających komórki położone nad sobą w gametoforze).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroizobata

linia na mapie hydrogeologicznej łącząca punkty odpowiadające tej samej głębokości zwierciadła wód gruntowych względem powierzchni terenu

Hydroizobaty – izolinie łączące na mapie punkty zwierciadła wody podziemnej występujące na jednakowych głębokościach względem powierzchni terenu, inaczej zwane liniami równych głębokości występowania zwierciadła wody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroizohipsa

linia na mapie hydrogeologicznej łącząca punkty odpowiadające jednakowej wysokości zwierciadła wód gruntowych względem przyjętego poziomu odniesienia

Hydroizohipsa – izolinia łącząca na mapie punkty jednakowej wysokości położenia zwierciadła wody podziemnej, leżące na tej samej wysokości względem przyjętego poziomu odniesienia, z reguły morza, tworząc tym samym mapę morfologii zwierciadła wody podziemnej. Wraz z liniami prądu tworzą siatkę ortogonalną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroizolacja

1. warstwa substancji chroniąca przed przenikaniem wody;
2. proces kładzenia takiej warstwy

Izolacja wodochronna, hydroizolacja – zabezpieczenie elementów budynku lub budowli przed wpływem wilgoci związanej przede wszystkim z wodą gruntową.

Izolacje wodochronne dzielą się na:

- izolacje przeciwwilgociowe – chronią obiekty przed działaniem wody niewywierającej ciśnienia na dany element. Stosowane w przypadku budynków posadowionych na gruntach przepuszczalnych takich jak: żwiry i piaski powyżej poziomu wody gruntowej.
- izolacje przeciwwodne – chronią przed działaniem wody wywierającej ciśnienie hydrostatyczne (element znajduje się poniżej poziomu wody gruntowej) i wtedy, gdy woda zalega w pobliżu konstrukcji. Niezbędne również w przypadku gdy istnieje możliwość okresowego podnoszenia poziomu wód gruntowych ponad poziom podłogi piwnic.
- izolacje parochronne – zabezpieczają przed przenikaniem pary wodnej, wykonywane najczęściej jako jednowarstwowe przekładki z folii polietylenowej lub papy ułożone "na sucho", czyli bez przyklejania do podłoża.
- izolacje bezspoinowe – zabezpieczają przez przenikaniem wody, które chronią głównie dachy, wykonane są na bazie mas dyspersyjnych Suprabit i Dysperbit zbrojone włókninami i wykończone posypkami mineralnymi lub ALU masą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroizolacyjny

→ hydroizolacja

Patrz:hydroizolacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrokinetyczny

→ hydrokinetyka

Patrz:hydrokinetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrokoloid

układ koloidalny, w którym solwatacji ulegają cząsteczki wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrokolonoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. eufem. lewatywa

Płukanie jelita grubego (hydrokolonoterapia) – głębokie płukanie jelita grubego za pomocą wody bez użycia leków. Jest to kontrowersyjna metoda medycyny alternatywnej, niemająca podstaw naukowych i nieuznawana za metodę leczniczą przez medycynę akademicką.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrokopalnia

kopalnia eksploatująca złoże i wydobywająca urobek sposobem hydraulicznym, czyli za pomocą wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrokortyzon

hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy; kortyzol

Kortyzol, hydrokortyzon (łac. cortex = „kora”, „łupina”, „skórka”) – organiczny związek chemiczny, naturalny hormon steroidowy wytwarzany przez warstwę pasmowatą kory nadnerczy, główny przedstawiciel glikokortykosteroidów. Wywiera szeroki wpływ na metabolizm, bywa nazywany hormonem stresu na równi z adrenaliną. Powstaje z 11-β-deoksykortyzolu przy udziale 11β-hydroksylazy w warstwie pasmowatej kory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrokraking

odmiana krakingu; proces prowadzony w obecności wodoru i katalizatorów, którymi najczęściej są: siarczki molibdenu, niklu, kobaltu, wolframu oraz platyna i pallad osadzone na glinokrzemianach

Hydrokraking (hydrokrakowanie) – proces krakingu prowadzony z udziałem wodoru w celu zmniejszenia masy cząsteczkowej składników surowca oraz zmiany proporcji w jakich te składniki występują.

Pierwszy komercyjny proces hydrokrakingu został wdrożony przez I.G. Farben Industrie w 1927 roku w celu wytwarzania benzyny z węgla brunatnego, natomiast pierwszy nowoczesny węzeł hydrokrakingu destylacyjnego w przemyśle rafineryjnym zastosowano w koncernie Chevron w roku 1958. Obecnie przeprowadza się go w temperaturze 250–450 °C (290–400 °C) pod ciśnieniem wodoru 7–15 MPa (6,9–13,8 MPa, 5–30 MPa). W charakterze katalizatorów stosuje się kobalt, molibden, nikiel i wolfram oraz platynę i pallad wbudowane w struktury krystaliczne tlenku glinu i krzemionki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrokrakować

przeprowadzać kraking z udziałem wodoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrokrakowanie

przeprowadzać kraking z udziałem wodoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksosól

sól zawierająca w swej budowie grupę hydroksylową; hydroksysól

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksy-

temat słowotwórczy

(1.1) chem. część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydroksyaldehyd

związek organiczny zawierający w cząsteczce grupy hydroksylową i karbonylową

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksyamina

amin zawierający grupy hydroksylowe, pochodne alkoholi i fenoli

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksyaminy

amin zawierający grupy hydroksylowe, pochodne alkoholi i fenoli

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksybenzen

związek organiczny, wodorotlenowa pochodna benzenu, krystaliczna, bezbarwna substancja o swoistym zapachu, działająca bakteriobójczo; benzenol, kwas karbolowy, fenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. fenol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydroksyketon

keton zawierający grupy hydroksylowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksyketony

keton zawierający grupy hydroksylowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksykompleks

związek kompleksowy, w którym ligandem jest jon wodorotlenkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksykwas

kwas karboksylowy, zawierający grupy hydroksylowe w swej cząsteczce

Hydroksykwasy – grupa organicznych związków chemicznych zawierających w cząsteczce co najmniej jedną grupę karboksylową (–COOH) i co najmniej jedną grupę hydroksylową (–OH). Ich wzór ogólny to: (HO)m–R–(COOH)n.

Hydroksykwasy otrzymuje się z odpowiednich halogenokwasów w reakcji z, między innymi, NaOH:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksykwasy

kwas karboksylowy, zawierający grupy hydroksylowe w swej cząsteczce

Hydroksykwasy – grupa organicznych związków chemicznych zawierających w cząsteczce co najmniej jedną grupę karboksylową (–COOH) i co najmniej jedną grupę hydroksylową (–OH). Ich wzór ogólny to: (HO)m–R–(COOH)n.

Hydroksykwasy otrzymuje się z odpowiednich halogenokwasów w reakcji z, między innymi, NaOH:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksyl

grupa atomowa, składająca się z atomu tlenu i atomu wodoru; grupa funkcyjna -OH

Grupa hydroksylowa, grupa wodorotlenowa (-OH) – jednowartościowa grupa funkcyjna zbudowana z atomu tlenu i wodoru.

W związkach nieorganicznych grupa hydroksylowa związana z atomem metalu tworzy wodorotlenki i hydroksosole. W wodorotlenkach metali o małej elektroujemności grupa hydroksylowa związana jest z metalem wiązaniem jonowym-.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksylizyna

zasadowy, polarny aminokwas endogenny, składnik niektórych białek tkanki łącznej

Hydroksylizyna (Hyl) – organiczny związek chemiczny, jeden z aminokwasów, hydroksylowa pochodna lizyny, występująca jedynie w białkach tworzących tkankę łączną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksyloamina

Hydroksyloamina – nieorganiczny związek chemiczny, pochodna amoniaku, w której jeden atom wodoru został zastąpiony grupą hydroksylową. Najprostsza hydroksyamina.

Jest to bezbarwne higroskopijne, krystaliczne ciało stałe o temperaturze topnienia wynoszącej 33,1 °C. Jest silnie trująca, podczas ogrzewania rozkłada się z wydzieleniem ciepła.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroksylować

wprowadzać grupy hydroksylowe do cząsteczek związku organicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksylowy

przymiotnik od: hydroksyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksymasłowy

kwas hydroksymasłowy - pochodna kwasu masłowego zawierająca grupę hydroksylową

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksyprolina

aminokwas występujący w dużych ilościach w białkach tkanki łącznej: kolagenie i elastynie

Hydroksyprolina (Hyp) – organiczny związek chemiczny, jeden z aminokwasów niebiałkowych, występujący w dużych ilościach w żelatynie. Hydroksyprolina różni się od proliny obecnością dodatkowej grupy hydroksylowej przy atomie węgla gamma.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroksysól

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroksytoluen

hydroksylowa pochodna toluenu występująca w smole węglowej, stosowana w syntezie organicznej i jako środek odkażający; krezol

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroksyzyna

środek o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy, stosowany w stanach napięcia nerwowego, stanach lękowych i nerwicach; hydroxizin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. lek anksjolityczny o działaniu uspokajającym i przeciwlękowym;

Hydroksyzyna (łac. Hydroxyzinum) – organiczny związek chemiczny, wielofunkcyjna pochodna piperazyny, lek uspokajający i przeciwuczuleniowy z grupy antyhistaminików I generacji, zsyntetyzowany i wprowadzony do lecznictwa pod nazwą handlową Atarax przez belgijską firmę UCB w roku 1956. Stosowany najczęściej w psychiatrii jako lek uspokajający i silnie hamujący aktywność układu nerwowego.Ze względu na jej właściwości psychotropowe hydroksyzyna w wielu krajach (w tym w Polsce) jest wydawana z apteki tylko na receptę, jednak w innych krajach (głównie rozwijających się) można ją nabyć bez recepty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrolat

woda kwiatowa lub roślinna, powstająca w procesie destylacji świeżych roślin parą wodną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roztwór wodny powstały podczas procesu destylacji parą wodną olejków eterycznych z roślin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrolatowy

→ hydrolat

Patrz:hydrolat

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrolaza

enzym występujący w komórkach i płynach ustrojowych, powodujący hydrolityczny rozkład substratu

Hydrolazy (EC 3) – klasa enzymów katalizujących rozcięcie wiązań chemicznych w procesie hydrolizy. Do grupy tej należy wiele enzymów trawiennych. Cechą charakterystyczną hydrolaz jest fakt, że nie posiadają one koenzymów. Ich działanie można przedstawić ogólnie jako: AB + H2O → A-H + B-OH

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrolimfa

płyn ustrojowy jamochłonów mający kontakt ze środowiskiem zewnętrznym

Hydrolimfa – płyn ustrojowy krążący w układzie gastrowaskularnym jamochłonów (Coelenterata). Pełni zarówno funkcję odżywczą, jak i wydalniczą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrolipid

substancja stosowana w kosmetyce, wzbogacająca warstwę hydrolipidową

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrolit

techniczny wodorek wapniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrolityczny

→ hydroliza

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z hydrolizą, dotyczący hydrolizy

Patrz:hydroliza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydroliza

rozkład związku chemicznego na skutek reakcji z wodą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

Hydroliza – reakcja podwójnej wymiany (często odwracalna), która przebiega między wodą i rozpuszczoną w niej substancją. W jej wyniku powstają nowe związki chemiczne. Jest szczególnym przypadkiem liolizy (solwolizy). Często przebiega w obecności katalizatorów (kwasów lub zasad). Hydrolizę wykorzystuje się w przemyśle chemicznym (np. hydroliza wielocukrów na cukry proste lub hydroliza chlorobenzenu do fenolu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrolizat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. produkt powstały w wyniku hydrolizy, wytwór hydrolizy

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrolizer

obiekt, w którym bakterie hydrolityczne przeprowadzają proces hydrolizy części organicznych z wytworzeniem aminokwasów, kwasów tłuszczowych i cukrów prostych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrolog

specjalista w dziedzinie hydrologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrologia

nauka o wodach występujących w przyrodzie, zajmująca się procesami zachodzącymi w hydrosferze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. geogr. hydrol. nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

Hydrologia (ze stgr. ὕδωρ – „woda”) – dział geografii fizycznej, zajmujący się badaniem wody (pod każdą postacią), występującej w środowisku przyrodniczym.

Podstawowe działy powiązane z hydrologią:

- glacjologia – zajmuje się lodowcami i lądolodami,
- kriologia – zajmuje się wodą pod postacią lodu,
- krenologia – zajmuje się źródłami wody,
- potamologia – bada linijne wody powierzchniowe – rzeki i potoki,
- paludologia – zajmuje się bagnami,
- limnologia – bada jeziora i inne zbiorniki wodne,
- oceanografia – zajmuje się wodami morskimi i oceanicznymi,
- hydrogeologia – zajmuje się wodami podziemnymi,
- ekohydrologia – bada oddziaływania między organizmami żywymi a cyklem hydrologicznym.
- hydrometeorologia – interesuje się procesami dotyczącymi obecności wody w atmosferze i opadami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrologiczny

przymiotnik

(1.1) związany z hydrologią, dotyczący hydrologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrolokacja

wykrywanie i lokalizowanie obiektów, zanurzonych częściowo lub całkowicie w wodzie, przy użyciu fal akustycznych za pomocą hydrolokatora

Hydrolokacja – dziedzina techniki zajmująca się sposobami wykrywania i określania pozycji obiektów podwodnych za pomocą fal akustycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrolokacyjny

dotyczący hydrolokacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrolokacją, dotyczący hydrolokacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrolokator

urządzenie do hydrolokacji, działające na zasadzie obserwacji echa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrolot

statek wodny z płatami nośnymi pod kadłubem; wodolot

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrolożka

→ hydrolog

Patrz:hydrolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromagnetyczny

przymiotnik od: hydromagnetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromagnetyka

nauka badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym; magnetohydrodynamika

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromasaż

1. urządzenie do masażu wodnego, działające pod ciśnieniem;
2. masaż wykonywany za pomocą strumienia wody

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie wykorzystujące wodę do masowania ciała

(1.2) kosmet. zabieg wykonywany za pomocą hydromasażu (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydromechaniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydromechaniką, dotyczący hydromechaniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydromechanik

człowiek zajmujący się hydromechaniką

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromechanika

dział mechaniki zajmujący się cieczami

Mechanika płynów (ang. fluid mechanics) – dział mechaniki ośrodków ciągłych analizujący równowagę i ruch płynów. Rozwiązaniem zagadnień mechaniki płynów zwykle jest określenie własności płynu (takich jak gęstość, temperatura) i własności danego przepływu (podanie pola prędkości, ciśnienia), w zależności od współrzędnych przestrzennych i czasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydromechanizacja

Hydromechanizacja – zespół technicznych przedsięwzięć związanych z wykorzystaniem energii wody do urabiania gruntu, transportu urobku i formowania budowli ziemnych oraz przeróbki urobku na materiały budowlane.

Hydromechanizację stosuje się do:

- pionowego i poziomego pogrążania w grunt prętów, rur, ścianek stalowych, pali
- opuszczania studzien żelbetowych i kesonów
- układania kabli i rur w dnie rzek i zbiorników wodnych
- wiercenia otworów w gruncie płuczką
- wykonywania przejść pod przeszkodami
- usuwania osadów z osadników, rzek i zbiorników wodnych
- podwodnego i nawodnego pogłębiania wykopów, kanałów
- urabiania i transportu urobku do formowania budowli ziemnych
- wykonywania odkrywek oraz urabiania, transportu i segregacji urobku w przemyśle materiałów budowlanych

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydromechanizacyjny

przymiotnik od: hydromechanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromeduza

1. meduza stułbiopławów;
2. hydromeduza argentyńska - gatunek żółwia wężoszyjnego

- hydromeduza – meduza stułbiopławów (Hydrozoa),
- hydromeduza argentyńska (Hydromedusa tectifera) – gatunek żółwia wężoszyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydromelioracja

Melioracja wodna – oznacza ogół zabiegów technicznych i rolniczych zmierzających do regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwienia jej uprawy. Melioracja wodna zwana też hydromelioracją obejmuje wszelkiego rodzaju zabiegi związane z odwadnianiem i nawadnianiem w celu zapewnienia optymalnej wilgotności gleby.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydromelioracyjny

przymiotnik od: hydromelioracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrometalurgia

Hydrometalurgia − dział metalurgii zajmujący się otrzymywaniem metali z roztworów uzyskiwanych przez ługowanie rud, z reguły polimetalicznych. Zajmuje się również elektrochemiczną rafinacją metali.

Procesy hydrometalurgiczne bywają sprzężone z pirometalurgicznymi (np. elektrochemiczna rafinacja metali otrzymywanych w procesach pirometalurgicznych lub prażenie i wysokotemperaturowa redukcja wodorotlenków wytrącanych z roztworów pozyskiwanych przez ługowanie rud).

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrometalurgiczny

przymiotnik

(1.1) związany z hydrometalurgią

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrometeor

ciekły lub stały produkt kondensacji pary wodnej w atmosferze (np. deszcz)

Hydrometeory – opady, zbiór cząsteczek wody w stanie ciekłym lub w formie lodu, które opadają na powierzchnię ziemi, unoszą się w powietrzu, są wywiewane przez wiatr lub osadzają się na powierzchni ziemi, bądź w atmosferze. Hydrometeory to najbardziej obszerna grupa zjawisk meteorologicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrometeorolog

specjalista w zakresie hydrometeorologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrometeorologia

dział hydrologii obejmujący zagadnienia dotyczące wody w atmosferze, parowania, kondensacji pary wodnej w atmosferze, opadów atmosferycznych

Hydrometeorologia – nauka geograficzna wchodząca w skład hydrologii. Interesuje się procesami dotyczącymi obecności wody w atmosferze, jak i zmianami, które jej dotyczą. Zajmuje się więc atmosferycznym transportem wilgoci, opadami atmosferycznymi, kondensacją w rozumieniu meteorologicznym, przemianami z udziałem fazy stałej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrometeorologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrometr

manometr wodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrometria

dział hydrologii obejmujący pomiary wód (np. głębokości, szybkości)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) hydrol. związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydromika

grupa minerałów należących do łyszczyków; łyszczyk uwodniony

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromiki

grupa minerałów należących do łyszczyków; łyszczyk uwodniony

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromonitor

urządzenie do wypłukiwania ziemi, piasku itp. za pomocą silnego strumienia wody; wodomiot; wodomiotacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromotor

silnik hydrauliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydromuskowit

minerał z grupy łyszczyków uwodnionych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydronal

stop aluminium z magnezem

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydronalium

stop aluminium z magnezem, manganem i krzemem; odporny na działanie wody morskiej

Hydronalium – stop aluminium zawierający 2–5% magnezu i 0,1–0,4% manganu do obróbki plastycznej. Charakteryzuje się dobrą odpornością na korozję powodowaną wodą morską, stąd jego zastosowanie w przemyśle okrętowym i chemicznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydronetka

Hydronetka – podręczny, przenośny sprzęt gaśniczy przystosowany do podawania strumienia wody poprzez pompowanie ręczną pompką dwustronnego działania (wbudowaną w hydronetkę); najskuteczniej gasi małe pożary ciał stałych (klasa A).

Ładunek gaśniczy mieści się w zbiorniku na środek gaśniczy i jest wyrzucany na źródło ognia poprzez około 5-metrowy wąż zakończony prądownicą. Zbiornik zawiera około 15 litrów środka. Podczas gaszenia hydronetką jedna osoba obsługuje wąż, druga pompuje wodę i uzupełnia wodę w pojemniku, dzięki czemu urządzenie pracuje w sposób ciągły.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroniczny

→ hydronika

Patrz:hydronika

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydronika

dział automatyki strumieniowej dotyczący elementów oraz układów strumieniowych i hydraulicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydronim

nazwa własna jeziora, morza, rzeki lub innych wód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

Hydronim (z greckiego hydor (ὕδωρ), „woda” oraz onoma (ὄνομα), „nazwa, imię”) – nazwa rzeki, jeziora, bądź też innego zbiornika wodnego. Hydronimami zajmuje się dział językoznawstwa zwany hydronimią.

Tak jak inne toponimy, hydronimy są bardzo konserwatywne lingwistycznie. Na przykład, nazwa Mississippi przeszła z języków Pierwszych Narodów amerykańskich do języków europejskich (podobnie jak niezliczone inne nazwy geograficzne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydronimia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dział onomastyki obejmujący badanie nazw obiektów wodnych;

Hydronimia – dział toponimii zajmujący się badaniem nazw własnych wód (stałych lub płynących), czyli hydronimów, np. nazw jezior, studni; mórz, rzek, strumieni, wodospadów itd.

Hydronimy zawierają istotne informacje służące geolokalizacji, które w przeszłości służyły m.in. do orientacji w terenie, wyznaczania szlaków handlowych czy linii granicznych. W historycznych dokumentach pisanych zostały zachowane nazwy niektórych wód – głównie o dużym zasięgu, a więc i znaczeniu, np. Marek Agrypa zapisał nazwę Wisły jako Vistla (ok. 44 r.), niemieckie kroniki z 814 roku Odrę utrwaliły jako Odera. Wraz z rozwojem piśmiennictwa polskiego (powstanie polskich kancelarii, kroniki kościelne, akty sądowe, inwentarze, zapisy spadkowe itp.) zaczęły pojawiać się wyrazy zlatynizowane nazywające wody na terenie kraju. Należy zaznaczyć, że rekonstrukcja form jest problematyczna, biorąc pod uwagę różnice w ówczesnej grafii.

- Do najstarszych hydronimów w Polsce należą największe rzeki: Wisła, Odra, Bug, Warta, Nysa. Pochodzenie ich nazw, jak i motywacji, nie jest jasne, ponieważ dotyczy czasów przedsłowiańskich (rodzina indoeuropejska).
- Młodsze nazwy odnoszą się do leksyki słowiańskiej (zasób słów – m.in. – woda, strumień, jezioro; a także: Warta, Soła).
- Najmłodsze hydronimy powstały w oparciu o zasób leksykalny języka polskiego (np. Rudawa, Kamienna), często nazwa danej formy wodnej odnosi się do nazwy pobliskiej miejscowości, np. Wrześnianka od Września.
- Ponadto wyróżnia się nazwy obce nabyte (przeważnie z języka niemieckiego, czeskiego i słowackiego, a także grupy bałtyckiej) w procesie kontaktów językowych w czasach dawnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydropata

osoba lecząca innych z wykorzystywaniem fizycznych właściwości zwykłej wody o różnej temperaturze; lekarz stosujący wodolecznictwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydropatia

leczenie wodą (np. kąpiele, natryski, nacierania); wodolecznictwo, hydroterapia, aquaterapia, akwaterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapia wodą, zwłaszcza natryskami i okładami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydropatka

→ hydropata

Patrz:hydropata

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydropatyczny

→ hydropatia; wodoleczniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroplan

samolot przystosowany do lądowania na wodzie i startu z powierzchni wody; wodnopłatowiec, wodnopłat, wodnosamolot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

Wodnosamolot (albo: hydroplan) – samolot przystosowany konstrukcyjnie do startu i lądowania (wodowania) z powierzchni wody.

Podstawowe rodzaje wodnosamolotów to:

- wodnosamolot pływakowy – w zasadzie nieróżniący się konstrukcyjnie od zwykłego samolotu z podwoziem kołowym, lecz wyposażony zamiast niego w pływaki. Stosowane są częściej dwa duże pływaki pod skrzydłami lub rzadziej jeden duży pływak centralny i dwa mniejsze podpierające pod skrzydłami. Często konstrukcje takich wodnosamolotów powstawały przez prostą przeróbkę samolotu z podwoziem kołowym, czasami nawet można montować zamiennie pływaki lub koła.
- łódź latająca – samolot, w którym częścią stykającą się z wodą jest odpowiednio ukształtowany spód kadłuba. Układ ten wymaga stosowania szczelnych kadłubów, spełniających zarówno wymagania aerodynamiki, jak i hydrodynamiki. Stateczność na wodzie zapewniają zwykle dodatkowe małe pływaki pod skrzydłami. Samoloty takie muszą mieć silniki umieszczone wysoko nad powierzchnią wody.
- samolot-amfibia – wodnosamolot wyposażony także w składane podwozie lądowe (koła). Zazwyczaj amfibie są budowane w układzie łodzi latającej, rzadziej wodnosamolotu pływakowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydroplankton

plankton unoszący się w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroplanowy

→ hydroplan; wodnopłatowcowy, wodnopłatowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydropolip

polip stułbiopławów

Polip (gr. polýpous wielonogi) – forma morfologiczna parzydełkowców (Cnidaria), pierwotnie osiadła, zasadniczo rozmnażająca się bezpłciowo. Powstaje z planuli, z polipa macierzystego lub w wyniku pączkowania (jedynie u meduzy Stygiomedusa fabulosa). Jest to zasadniczy typ budowy parzydełkowców i jedna z dwóch występujących u nich form życiowych – drugą jest meduza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydropompa

podzespół samochodu wchodzący w skład układu chłodzenia samochodu; pompa wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroponiczny

→ hydroponika

Patrz:hydroponika

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroponik

urządzenie do uprawy hydroponicznej, składające się z wodoszczelnego zbiornika, w którym znajduje się roztwór wodny pożywki oraz urządzenie podtrzymujące dla roślin i ściółki

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroponika

uprawa roślin w basenach z roztworami soli mineralnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;

Hydroponika, uprawa hydroponiczna, kultura wodna – bezglebowa uprawa roślin na pożywkach wodnych roztworów soli mineralnych, umożliwiająca produkcję roślinną w sztucznych warunkach domowych, jak i na skalę przemysłową, głównie w szklarniach i namiotach. Szczególnie przydatna do uprawy warzyw, kwiatów oraz ziół.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydropulper

urządzenie służące do wirowego rozwłókniania masy celulozowej, makulatury itp., w wodzie

Hydropulper – maszyna wykorzystywana między innymi w produkcji papieru toaletowego, służąca do rozdrabniania i rozwłókniania w dużej ilości wody masy celulozowej, makulatury, szmat oraz opakowań do żywności płynnej (tzw. TetraPak) itp.

Hydropulper zalicza się do tzw mokrej części maszyny papierniczej, służy do wirowego rozwłókniania celulozy, makulatury i nadaje się doskonale na niszczenie dokumentów. Nowe modele hydropulperów zaczynają się od symbolu HF a starsze HC

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydropulsacyjny

dotyczący hydropulsacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydropult

sprzęt używany do gaszenia małych pożarów oraz do wypompowywania wody, np. ze studzienek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. mała tłokowa pompa wodna napędzana ręcznie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydropłat

płat nośny wodolotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydropłatowy

przymiotnik od: hydropłat

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrorafinacja

Hydrorafinacja, hydroodsiarczanie – katalityczny proces chemiczny stosowany w przemyśle rafineryjnym, w trakcie którego następuje stabilizacja surowca poprzez obniżenie w nim zawartości siarki, azotu, fluorowców, tlenu i śladów metali oraz wysycenie wiązań podwójnych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydrosfera

wodna powłoka Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. hydrol. geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

Hydrosfera (z gr. ὕδωρ hydōr „woda”, σφαῖρα sphaîra „kula”) – jedna z geosfer, ogół wód na Ziemi obejmujący wody podziemne i powierzchniowe: rzeki, jeziora, morza, oceany, lodowce i lądolody oraz bagna, a także woda zawarta w atmosferze i biosferze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrosferyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrosferą, dotyczący hydrosfery

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrosiarczek

związek chemiczny, sól siarkowodoru powstała przez zastąpienie jednego wodoru metalem; wodorosiarczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrosiew

wysiew materiału siewnego razem z wodą; hydrowysiew

Hydrosiew (nazywany też hydroobsiewem) – biologiczny sposób rekultywacji gruntów, stromych hałd polegający na hydromechanicznym pokrywaniu powierzchni preparatem będącym mieszaniną złożoną z wody, nasion roślin, hydromulczu celulozowego (włókien celulozowych), nawozów oraz substancji zabezpieczających przed erozją wodną, wietrzną i nadmiernym wysychaniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrosiłownia

zakład wytwarzający energię elektryczną z energii wody; hydroelektrownia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroskopowy

przymiotnik od: hydroskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroskrzydło

rodzaj deski surfingowej pozwalającej na pływanie pod różnymi kątami nawet na niewielkim wietrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrospeed

[czytaj: hydrospid] sport ekstremalny, spływ na desce dziką górską rzeką

Hydrospeed to rodzaj sportu ekstremalnego polegającego na spływie rwącą górską rzeką na plastikowej desce.

Płynący, ubrany w piankowy kostium, kask, kamizelkę asekuracyjną, trzyma się uchwytów deski. Deska nie zasłania całego ciała, aby nie ulec obrażeniom w zderzeniu z podwodnymi głazami trzeba manewrować przy pomocy płetw na nogach.

Początkującym pomagają towarzyszący w łodzi instruktorzy, wskazując bezpieczną drogę i ratując z opresji (szczególnie po utracie płetw).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrostatyczny

→ hydrostatyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

Patrz:hydrostatyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hydrostatyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hydrosulfit

nieorganiczny związek chemiczny używany m.in. przy produkcji papieru oraz jako wybielacz włókna drzewnego; ditionin sodu, podsiarczyn sodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrotechniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hydrotechniką, dotyczący hydrotechniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Hydrotechnika

Hydrotechnika – dział nauki i techniki obejmujący metody i sposoby wykorzystania zasobów wodnych (np. mórz, rzek, wód gruntowych) do celów gospodarki wodnej (np. transport, energetyka), ochrony przed powodziami itp. Środkami hydrotechniki są budowle hydrotechniczne, np. zapory i elektrownie wodne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hydroterapeuta

specjalista w zakresie leczniczego stosowania wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroterapeutka

→ hydroterapeuta

Patrz:hydroterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroterapeutyczny

→ hydroterapia

Patrz:hydroterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydroterapia

leczenie wodą (np. kąpiele, natryski, nacierania); wodolecznictwo, hydropatia, aquaterapia, akwaterapia

Hydroterapia, dział fizjoterapii, inaczej wodolecznictwo, akwaterapia (łac. aqua = woda) – metoda leczenia bodźcowego polegająca na zewnętrznym stosowaniu wody o różnych stanach skupienia: ciekłej, stałej lub gazowej. Podstawę leczniczego działania stanowi odpowiednia temperatura lub ciśnienie wody użytej odpowiednio do danej terapii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrotorf

torf wydobywany za pomocą silnego strumienia wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrotransport

transport substancji stałych za pomocą cieczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrotropizm

ruch organów roślin spowodowany lokalną różnicą wilgotności środowiska; higrotropizm

Hydrotropizm – tropizm wywołany działaniem wody na rośliny. Rodzaj chemotropizmu. Polega na wygięciu i kierunkowym wzroście części roślin wrażliwych na nasycenie wodą (parą wodną) – korzeni, ryzoidów itp. Hydrotropizm dodatni skutkuje przesuwaniem i dalszym wzrostem narządu w kierunku źródła wody. Podstawowym miejscem odbierania bodźca jest wierzchołek korzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrowęzeł

zespół budowli wodnych umożliwiających pełne wykorzystanie spiętrzenia wody do celów energetycznych, irygacyjnych lub transportowych (np. jaz, śluza, elektrownia wodna, ujęcie wody dla wodociągów)

Hydrowęzeł – wyodrębniony układ i związany z nim zespół powiązań, odnoszący się do przepływu wody; układ ten jest ukształtowany w celu gospodarczego wykorzystania i kontrolowania zasobów wodnych. W języku potocznym może dotyczyć różnych obiektów i elementów instalacji wodnej. Bywa utożsamiany z pojęciem węzła wodnego w hydrotechnice, ale tylko w jednym ze znaczeń tego pojęcia rozumianego jako zespół śródlądowych budowli hydrotechnicznych lub jako stopień wodny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrowysiew

wysiew materiału siewnego razem z wodą; hydrosiew

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrox

urządzenie do bezpiecznego półogniowego urabiania węgla w obecności metanu i pyłu węglowego

Hydrox to mieszanina gazów używana do oddychania w czasie nurkowania, stanowiąca alternatywę dla powietrza.

Hydrox składa się z dwóch gazów, wodoru oraz tlenu w różnych proporcjach, które dobierane są do konkretnego nurkowania. Mieszaninę tą, podobnie jak heliox, trimix i neox, stosuje się w nurkowaniach głębokich. Dzięki wyeliminowaniu azotu nie występuje narkoza azotowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydroxizin

[czytaj: hydroks-iz-in] środek o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy, stosowany w stanach napięcia nerwowego, stanach lękowych i nerwicach; hydroksyzyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrożel

1. żel na bazie wody;
2. kosmetyk lub lek nawilżający w postaci żelu;
3. preparat dodawany do ziemi, zapewniający roślinom wilgoć

Hydrożel – żel, w którym fazą rozproszoną jest woda. Jako fazę formującą (substancję żelującą) stosuje się rozmaite polimery – zarówno naturalne, jak i modyfikowane oraz sztuczne. Przykładem hydrożelu jest galaretka z żelatyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrożelowy

przymiotnik od: hydrożel

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydrozespół

zespół złożony z turbiny wodnej i napędzanej przez nią maszyny

Hydrozespół – zespół złożony z turbiny wodnej i napędzanej nią maszyny, np. prądnicy (hydrogenerator), pompy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hydrozolowy

przymiotnik od: hydrozol

#### Źródła:

SJP.pl

# Hydzik

nazwisko

- Bolesław Hydzik (1924-2020), nauczyciel akademicki
- Michał Hydzik (1944-2017), duchowny zielonoświątkowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hygenhund

norweska rasa psów gończych

Hygenhund – rasa psa, należąca do grupy psów gończych i posokowców, sekcji psów gończych. Podlega próbom pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hygge

[czytaj: hyge] wygoda, komfort, błogostan, szczęście

Hygge (wym. /ˈhuːɡə/) – duńskie słowo oznaczające komfort, wygodę, przytulność, używane jako określenie osiągnięcia wewnętrznej równowagi, bezpieczeństwa i szczęścia, zwłaszcza przez społeczeństwa skandynawskie. Koncept narodził się w Danii w XIX wieku. Jest uważany za odpowiednik francuskiego joie de vivre.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hygieia

Higieja (Hygieja, Hygea, Hygia) (stgr. Ὑγίεια Hygíeia – zdrowie, łac. Hygea, Salus – zdrowie) – w mitologii greckiej bóstwo i uosobienie zdrowia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hygin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Hygin – imię męskie pochodzenia greckiego. Imię wywodzi się od słowa hygieinos oznaczającego "zdrowy".

Hygin imieniny obchodzi 11 stycznia.

Znane osoby noszące to imię:

- Hygin (Gajusz Juliusz Hygin), pisarz
- Papież Hygin

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hygroma

nagromadzenie się płynu surowiczego w jamach lub przestrzeniach ciała w wyniku urazu lub zapalenia; wodniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyjbama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. położna

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyjdla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Jadwiga

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyjek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. przeciąg; wzniesienie, na którym wieje silny wiatr

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyla

nazwisko

Hyla – rodzaj płazów bezogonowych z podrodziny Hylinae w rodzinie rzekotkowatych (Hylidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hyle

1. w filozofii starożytnej: materia lub świat materialny
2. u Edmunda Husserla: dane zmysłowe nieobjęte intencjonalną aktywnością umysłu, który nadaje im sens

#### Źródła:

SJP.pl

# Hylemorfizm

pogląd filozoficzny zapoczątkowany przez Arystotelesa, zgodnie z którym istnienie i funkcjonowanie obiektów przyrodniczych opiera się na zasadzie połączenia ze sobą dwóch prapierwiastków (praprzyczyn): materii (gr. hyle) i formy (gr. morphe); hilemorfizm

Hilemorfizm (gr. ὕλη hylē – materia, μορφή morphē – kształt), hylemorfizm – stanowisko w teorii bytu (metafizyka) i filozofii przyrody dotyczące ontycznej budowy i działania ciał naturalnych. Według tej teorii każdy byt jest ukonstytuowany przez materię pierwszą i formę substancjalną. Za pomocą tego założenia można wyjaśnić m.in. fakt zmian substancjalnych – przechodzenia jednej substancji w inne substancje, tzn. ginięcia jednej substancji przy jednoczesnym powstawaniu innych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hyleozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura z rodziny ankylozaurów; hileozaur, polakantoid

Hileozaur (Hylaeosaurus) – czworonożny, roślinożerny dinozaur z grupy Ankylosauria. Rodzaj ten obejmuje jeden gatunek – Hylaeosaurus armatus. Hylaeosaurus oznacza „leśny jaszczur”, armatus oznacza uzbrojony. Nadana została przez angielskiego paleontologa, Gideona Mantella.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hyletyczny

→ hyletyka

Patrz:hyletyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyletyka

u Edmunda Husserla: dziedzina doznań zmysłowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hylobiologia

dział biologii zajmujący się systematyką, strukturą i właściwościami ekologicznymi leśnych zespołów biologicznych; hilobiologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hylobiont

organizm żyjący wyłącznie w środowisku leśnym; hilobiont

Hylobiont, hilobiont – organizm, zwierzęcy lub roślinny, zdolny do życia wyłącznie w środowisku leśnym lub wymagający go do przejścia cyklu rozwojowego. Należą tu zarówno zamieszkujące skraje lasów, przesieki i poręby hemiumbrofile, występujące w cienistej głębi lasu umbrofile, jak i gatunki przemieszczające się między stanowiskami leśnymi o różnym zacienieniu. Termin odnosi się także do gatunków owadów wodnych, zasiedlających zacienione, śródleśne zbiorniki wodne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hylofil

organizm najlepiej rozwijający się w środowisku leśnym; hilofil

Hylofil, hilofil – organizm zwierzęcy lub roślinny preferujący środowisko leśne i najlepiej w nim się rozwijający, ale występujący także poza nim. W odniesieniu do owadów wodnych - gatunki preferujące zacienione, śródleśne zbiorniki wodne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hylopatolog

specjalista w dziedzinie hylopatologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hylozoizm

według filozofów przedsokratycznych: pogląd przypisujący życie całej materii; hilozoizm

Hylozoizm (gr. ὕλη hyle „materia” i ζωή zoē „życie”) – koncepcja filozoficzna ożywionej materii; pogląd, według którego zasada ruchu jest jej immanentna.

Powstał na tle przekonań przedfilozoficznych typowych dla animizmu. Został sformułowany przez Talesa z Miletu w twierdzeniu: „wszystko jest ożywione, jak to widać w bursztynie i magnesie”. Do hylozoistów należeli m.in. także pozostali (prócz Talesa z Miletu) tzw. filozofowie jońscy, czyli Anaksymenes i Anaksymander, ponadto Heraklit, Leukippos czy Demokryt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hymen

1. w anatomii: fałd błony śluzowej u ujścia pochwy dziewiczych kobiet i samic niektórych zwierząt; błona dziewicza;
2. grecka pieśń weselna

- Hymen – w mitologii greckiej bóg małżeństwa, obrządku zaślubin; uosobienie pieśni weselnej
- hymen (błona dziewicza) – fałd błony śluzowej u wejścia do pochwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hymenajos

w mitologii greckiej: bóstwo uroczystości weselnych, patron małżeństwa; Hymen

#### Źródła:

SJP.pl

# Hymenialny

→ hymenium

Patrz:hymenium

#### Źródła:

SJP.pl

# Hymenium

warstwa zarodnikująca grzybów wyższych, znajdująca się na powierzchni niektórych owocników; obłócznia

Hymenium, obłocznia (obłócznia), warstwa hymenialna, warstwa rodzajna – warstwa grzybni u grzybów, w której wytwarzane są zarodniki. Występuje ona w owocnikach u podstawczaków i workowców. Nazwę obłocznia (obłócznia) stosuje się zwykle dla określenia warstwy rodzajnej u podstawczaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hymenofor

część owocnika grzybów wyższych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mikol. część owocnika grzybów z obłocznią wytwarzającą zarodniki;

Hymenofor – część owocnika grzybów, na której występuje warstwa hymenialna (obłocznia) wytwarzająca zarodniki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hymenoplastyka

operacyjne odtworzenie błony dziewiczej

Hymenoplastyka (ang. hymenoplasty lub hymenorrhaphy) – zabieg odtworzenia błony dziewiczej mający na celu stworzenie wrażenia jej obecności u partnera poddającej się temu zabiegowi kobiety (tzn. opór przy immisji, „krwawienie” przy stosunku). Hymenoplastyka w ścisłym znaczeniu obejmowałaby również hymenotomię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hymenopterologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. dział entomologii, nauka o błonkówkach;

Hymenopterologia (z gr. Ὑμήν – błona, gr. πτερόν – skrzydło, gr. λόγος – rozprawa) – dział entomologii, zajmujący się badaniem owadów z rzędu błonkówek (Insecta: Hymenoptera). Częścią hymenopterologii jest myrmekologia, nauka zajmująca się mrówkami oraz apiologia, nauka zajmująca się pszczołami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hymenowy

przymiotnik od: hymen

#### Źródła:

SJP.pl

# Hymn

pieśń pochwalna, patriotyczny lub religijny utwór liryczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. liter. urz. uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

Hymn (gr. hýmnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna, zwykle o apostroficznym charakterze, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hymniczny

mający charakter hymnu; uroczysty, patetyczny

przymiotnik

(1.1) o charakterze hymnu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hymnodalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. rzad. odnoszący się do hymnu

#### Źródła:

Wiktionary

# Hymnodia

1. zbiór hymnów;
2. śpiewanie hymnu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hymnolog

specjalista w zakresie hymnologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hymnologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o hymnach, zwłaszcza kościelnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Hymnowy

→ hymn

Patrz:hymn

#### Źródła:

SJP.pl

# Hynek

nazwisko

- (1842) Hynek – planetoida
- Hynek – imię męskie
- Hynek – nazwisko

Osoby o nazwisku Hynek:

- Emilia Hynek (1930–2019) – Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
- Franciszek Hynek (1897–1958) – podpułkownik i pilot balonowy Wojska Polskiego
- Jan Hynek (1899–1973) – hutnik, działacz komunistyczny
- Josef Allen Hynek (1910–1986) – amerykański profesor astronomii, ufolog
- Kristián Hynek (ur. 1980) – czeski kolarz górski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hyniek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Heniek

#### Źródła:

Wiktionary

# Hynix

SK hynix – południowokoreańskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją układów elektronicznych. Wcześniej znana jako Hyundai Electronic Industrial Co., Ltd., przed oddzieleniem się od konglomeratu Hyundai Group w 2001 roku. W 2012 roku, kiedy SK Telecom stało się jej głównym akcjonariuszem, Hynix połączył się z SK Group. Produkuje głównie pamięci DRAM i flash. Jest jednym z największych producentów pamięci na świecie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hypallage

rodzaj metafory, w której nastąpiła celowa rozbieżność między powiązaniami gramatycznymi a odniesieniami znaczeniowymi w tekście

Hypallage, hypallaga (z gr. ὑπαλλαγή hypallage – "odmiana, zmiana"), enallage (z gr. ἐναλλαγή enallagḗ) – zaburzenie zgody składniowo-logicznej – określenie przenosi się z jednego składnika wypowiedzi na inny, przydawka zostaje dodana do innego słowa niż wymagałaby tego logika; stosowane jako figura retoryczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypatia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;

(1.2) astr. planeta krążąca wokół gwiazdy jota gwiazdozbioru Smoka;

(1.3) astr. planetoida o numerze 238 z pasa głównego asteroid;

- Hypatia z Aleksandrii – uczona z V w n.e.
- Hypatia (planeta) – planeta krążąca wokół gwiazdy jota Draconis
- (238) Hypatia – planetoida
- Rimae Hypatia – grupa rowów na powierzchni Księżyca

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hype

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) slang. moda na coś, szum wokół czegoś; zainteresowanie czymś w danym okresie

- Hype: The Time Quest – gra komputerowa
- Hype! – film dokumentalny
- Hype – singel Dizzee'go Rascala i Calvina Harrisa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hypeman

[czytaj: hajpmen] środowiskowo: osoba podpowiadająca tekst raperowi w czasie występu na żywo

Hypeman – w muzyce hip-hopowej jest to osoba towarzysząca raperowi w trakcie występów na żywo. Podczas grania utworów hypeman pomaga raperowi, dokańczając jego zdania, „podbijając” rymy lub powtarzając niektóre wersy, by piosenka była bardziej urozmaicona i brzmiała podobnie jak jej oryginalna wersja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypemanka

→ hypeman [czytaj: hajpmenka]

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyperbaton

zabieg retoryczny polegający na odstąpieniu od naturalnego szyku wyrazów w zdaniu; inwersja, przekładnia, przestawnia, szyk przestawny, metateza

Hiperbaton (gr. ὑπέρβατον hypérbaton, łac. transgressio), przekładnia/przestawnia – zabieg retoryczny (zaliczany do tropów, a niekiedy do figur), polegający na niezwykłym przestawieniu szyku wyrazów w zdaniu, odbiegającym od normy językowej, np. Pospolita Rzecz zamiast Rzeczpospolita.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypericum

#### Źródła:

Wikipedia

# Hyperion

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. jeden z tytanów;

(1.2) mitgr. patronimikum Heliosa

(1.3) mitgr. jeden z synów Priama

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. jeden z księżyców Saturna;

## Astronomia i astronautyka

- Hyperion – księżyc Saturna
- Hyperion – pojazd kosmiczny

## Biologia

- Hyperion – najwyższe drzewo świata

## Mitologia

- Hyperion – w mitologii greckiej jeden z tytanów, syn Uranosa
- Hyperion – w mitologii greckiej syn Priama
- Hyperion (Helios) – patronimikum Heliosa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hyperlapse

[czytaj: HIperlaps lub HAJperlaps] film poklatkowy, w którym zmienia się pozycja aparatu fotograficznego w dłuższym czasie; hiperlaps

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypernova

sieć hipermarketów

Hypernova – sieć sklepów wielkopowierzchniowych (hipermarketów), które należały do holenderskiego koncernu Ahold; w szczycie działalności w Polsce sieć obejmowała 27 sklepów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypertekst

inaczej: hipertekst

Hipertekst – organizacja danych w postaci niezależnych leksji połączonych hiperłączami. Hipertekst cechuje nielinearność i niestrukturalność układu leksji. Oznacza to, że nie ma z góry zdefiniowanej kolejności czytania leksji, a nawigacja między nimi zależy wyłącznie od użytkownika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypnobirthing

[czytaj: hipnoberting] stosowanie technik hipnotycznej relaksacji podczas narodzin dziecka; hipnorodzenie, hipnoporód

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypnos

w mitologii greckiej: bóg snu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 14827;

- Hypnos – w mitologii greckiej bóg i uosobienie snu
- Hypnos – planetoida o numerze katalogowym 14827
- Hypnos – hiszpański film z 2004 w reż. Davida Carrerasa
- Hypnos Duméril, 1852 – monotypowy rodzaj ryb z rodziny Hypnidae

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hypoalergiczny

o kosmetykach, środkach higieny: niewywołujący alergii; hipoalergiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypobazydium

komórka nasadowa podstawki właściwej złożonopodstawkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypocaustum

Hypocaustum (łac. hypocaustum z gr. ὑποκαυστός) – rzymski system centralnego ogrzewania / ogrzewania podłogowego. Stosowany od IV w. p.n.e. w starożytnej Grecji i od I w. p.n.e. w starożytnym Rzymie, a w średniowieczu między innymi w zamku w Malborku i prawdopodobnie w zamku w Szydłowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hypogeum

Hypogeum, hipogeum (łac. z gr. ὑπόγαιον hypógaion – „podziemny” od hypo – pod i gaia – ziemia) – podziemne pomieszczenie na planie koła, czasem z niewielką nadbudówką nadziemną, zwykle przeznaczone na grób albo miejsce kultu.

Hypogea powstawały od epoki kamienia (głównie neolit) do czasów rzymskich. Na ogół drążone w skałach, w kulturach przedhistorycznych służyły za miejsca zbiorowych pochówków. Na północnym wschodzie Francji spełniały pod koniec neolitu tę samą rolę co gdzie indziej dolmeny: np. swych zmarłych chowała w nich ludność kultury Seine-Oise-Marne. W przypadku miejsc sakralnych ich istnienie łączyło się z kultem bóstw chtonicznych lub wodnych. Równoczesną funkcję nekropolii oraz podziemnego sanktuarium pełniło znajdujące się na Malcie hypogeum Ħal Saflieni pochodzące z ok. 3000 p.n.e.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hypokauston

system grzewczy stosowany w starożytności np. w termach; hypokaustum; hipokaustum

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypokaustum

system grzewczy stosowany w starożytności np. w termach; hipokaustum; hypokauston

Hypocaustum (łac. hypocaustum z gr. ὑποκαυστός) – rzymski system centralnego ogrzewania / ogrzewania podłogowego. Stosowany od IV w. p.n.e. w starożytnej Grecji i od I w. p.n.e. w starożytnym Rzymie, a w średniowieczu między innymi w zamku w Malborku i prawdopodobnie w zamku w Szydłowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypokotyl

najniższa część łodygi znajdująca się między korzeniem i liścieniami; hipokotyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypoksja

niedobór tlenu w tkankach, mogący powstawać na skutek hipoksemii lub działania toksyn porażających oddychanie komórkowe; hipoksja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypolimnion

hipolimnion; dolna warstwa wód w jeziorze, słabo oświetlona, najzimniejsza, różnorodnie natleniona

Hypolimnion – dolna warstwa w jeziorach.

Warstwa o ustalonej niskiej temperaturze wody. W zależności od głębokości jeziora, waha się w granicach 4 - 7 °C. Wody tam zalegające odznaczają się wysoką żyznością oraz występowaniem deficytów tlenowych. Ze względu na stagnację, woda przez większą część roku nie ma kontaktu z powietrzem atmosferycznym. Następuje tu wzrost koncentracji soli pokarmowych i wydzielają się substancje powstające w procesach gnilnych czyli nie rozłożona w pełni materia organiczna, metan, kwasy organiczne, siarkowodór itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypostyl

sala kolumnowa; hipostyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hypothecium

[czytaj: hajpotiszijum] warstwa strzępek, na których powstaje hymenium, występująca u grzybów z owocnikiem w postaci miseczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypotypoza

hipotypoza;
1. zabieg niespodziewanie objaśniający omawianą sprawę, np. przez przejście z czasu przeszłego na teraźniejszy;
2. figura retoryczna polegająca na obrazowym, żywym przedstawieniu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Hypś

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyr

gwarowo lub żartobliwie: pogłoska, opinia, fama

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. lub żart. pogłoska, fama, powszechnie znana opinia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyrakoterium

kopalny i najstarszy przedstawiciel koniowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyrkański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hyrkanią, dotyczący Hyrkanii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyrny

regionalnie: pyszny, wyniosły, sławny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyrycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyś

potocznie: lekki obłęd, mania; zwykle w wyrażeniach "mieć hysia" albo "dostać hysia" - być niespełna rozumu; bzik, hyź, fiś, fiź

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. utracony rozum

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyslina

lina do podciągania rogów żagla ku środkowi rei; hislina

#### Źródła:

SJP.pl

# Hysować

stawiać żagle za pomocą liny i krążka stałego; hisować

#### Źródła:

SJP.pl

# Hysterektomia

operacyjne usunięcie macicy; histerektomia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hysteron-Proteron

figura retoryczna polegająca na przedstawieniu następstwa zdarzeń w sposób naruszający ich naturalną i logiczną kolejność; histerologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyundai

[czytaj: hjundaj] produkt marki Hyundai

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mot. marka samochodu

Hyundai Group – południowokoreański czebol założony przez Chung Ju-yung w 1947 roku jako przedsiębiorstwo budowlane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hyz

wiatr wiejący z tyłu żagla

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. utracony rozum

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyżeński

Hyżne (wieś w Polsce); hyżneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Hyżnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hyżne

wieś w Polsce

Hyżne – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Hyżne, na Pogórzu Dynowskim. Przy drodze wojewódzkiej 878. Wieś jest siedzibą gminy Hyżne oraz rzymskokatolickiej parafii Narodzenia Maryi Panny. Od 1997 roku Hyżne współpracuje z samorządem Ajaku (Szabolcs-Szatmár-Bereg).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hyżneński

Hyżne (wieś w Polsce); hyżeński

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyżnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hyżnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyżnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hyżnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Hyzop

półkrzew będący rośliną przyprawową, leczniczą oraz ozdobną; również uzyskiwany z niego olejek; hizop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Hyssopus|L.|ref=Hyssopus (ICBN)., rodzaj rośliny zielnej lub półkrzewu z rodziny jasnotowatych

- hyzop (Hyssopus) – rodzaj roślin
- hyzop – hyzop biblijny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hyzopowy

→ hyzop; hizopowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hyży

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl