# Ad

do... (ad 1, ad 2 itd.)

skrótowiec

(1.1) = łac. anno Domini → rok Pański

(1.2) = autoryzowany doradca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ad-Dauha

stolica Kataru; Dauha

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Kataru;

Doha albo Ad-Dauha (arab. ‏الدوحة‎ Ad-Dawḥa) – stolica i największe miasto Kataru położone na wschodnim wybrzeżu półwyspu Katar, w Zatoce Perskiej.

Miasto zostało zniszczone w 1867 w czasie wojny z Bahrajnem. W 1916 Brytyjczycy ustanowili je siedzibą swojego protektoratu. Gdy Katar uzyskał niepodległość, miasto zostało jego stolicą. W 1973 roku założono uniwersytet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ad.

skrót od: adiunkt

#### Źródła:

SJP.pl

# Ada

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od imion żeńskich: Adrianna, Adriana, Adela, Adelajda, Adelina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) zdrobn. Adelajda, Adela, Adelina, Adriana, Adrianna

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 523;

- Ada – imię żeńskie
- Ada – władczyni Karii
- Ada – język programowania
- (523) Ada – planetoida w Układzie Słonecznym
- Ada – małej wielkości krater uderzeniowy na Marsie
- Ada albo Żar – powieść Vladimira Nabokova
- Ada – albański film z 2013 roku
- Ada – postać biblijna, żona Lamecha
- Ada – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych
- deaminaza adenozyny
- AdA – pierwszy na świecie zderzacz cząstek i antycząstek
- ADA – American Dental Association
- Ada – święta, żyła prawdopodobnie w VII w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adad

Adad – bóg burzy, wiatru, deszczu i piorunów oraz siły niszczycielskiej, jedno z ważniejszych bóstw w mitologii babilońskiej. Geneza Adada sięga okresu sumeryjskiego. Był on utożsamiany z pomniejszym bóstwem w panteonie sumeryjskim – Iszkurem, którego cechy rozwinęły się w okresie babilońskim, a następnie asyryjskim, gdy Adadowi przypisano atrybuty i cechy wojskowe. O randze Adada świadczy włączanie jego imienia do imion królów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Adadżio

adagio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adadżio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) choreogr. liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;

(1.2) muz. powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część

(1.3) muz. powolne tempo

przymiotnik

(2.1) muz. wolny, powolny

przysłówek sposobu

(3.1) muz. wolno, powoli

Adagio (wym. a'dadʒ͡ʲɔ wł.: wolno) – wolne tempo w utworach muzycznych (66-76 BPM), wolniejsze niż andante, szybsze niż largo.

Jest to również określenie drugiej, stałej części utworów zbudowanych na zasadzie cyklu sonatowego: sonaty, symfonii. Adagio sonatowe ma charakter liryczny lub poważny, w opozycji do dynamicznej, utrzymanej w szybkim tempie części pierwszej, jaką jest allegro sonatowe. Wielu kompozytorów nadawało tytuł Adagio wolnym częściom swoich kompozycji, np. Bruckner, w większości swoich symfonii. Adagio jako pierwsza część sonaty występuje w sonacie Księżycowej Beethovena, a tak nietypowa budowa utworu jest już zapowiedzią nowej epoki – romantyzmu w muzyce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adagietto

[czytaj: adadżjetto] określenie wykonawcze: dość wolno; tempo nieco szybsze niż adagio

przysłówek

(1.1) muz. dość wolno; tempo wykonania utworu nieco szybsze niż adagio

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adagio

adadżio;
1. tempo muzyczne powolne, szybsze niż lento i wolniejsze niż andante;
2. utwór muzyczny utrzymany w tempie adagio;
3. wolny, liryczny taniec w balecie klasycznym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. zob. adadżio.

przymiotnik

(2.1) muz. zob. adadżio.

przysłówek

(3.1) muz. zob. adadżio.

- Adagio (muzyka) – w muzyce tempo wolne (66-76 BPM); zobacz też: tempo
- Adagio (balet) – rodzaj tańca baletowego
- Adagio 62126 – polski radioodbiornik
- Adagio (francuska grupa muzyczna) – grupa muzyczna z Francji (progresywny, symfoniczny metal)
- Adagio (brazylijska grupa muzyczna) – grupa muzyczna z Brazylii (doom, death metal)
- Adagio (program komputerowy) – program komputerowy działający w sieci Gnutella2

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adagissimo

[czytaj: adaDŻIss-imo] określenie wykonawcze: jak najwolniej

#### Źródła:

SJP.pl

# Adagium

1. dawniej: przysłowie;
2. sentencja, formuła bliska przysłowiu, przekazująca myśl ogólną; klasyczną realizacją adagiów są "Adagia" Erazma z Rotterdamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; addaks

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Addax|Laurillard|ref=tak., rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;

(1.2) zool. antylopa z rodzaju adaks (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adalat

lek z grupy antagonistów wapnia, stosowany głównie w leczeniu choroby niedokrwiennej serca i nadciśnienia tętniczego; nifedipina; corfaden

Nifedypina (INN: nifedipine) – organiczny związek chemiczny, lek blokujący kanały wapniowe I generacji, pochodna 1,4-dihydropirydyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adalberg

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adalbert

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających adal (ród szlachecki) i beraht (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.

Żeński odpowiednik: Adalberta

Adalbert imieniny obchodzi: 23 kwietnia, 11 maja, 20 czerwca i 25 czerwca (jako wspomnienie św. Adelberta, zm. 714).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adalin

biały krystaliczny proszek, środek uspokajający i łagodnie nasenny; karbromal

Adalin – wieś w Rumunii, w okręgu Sălaj, w gminie Dragu. W 2011 roku liczyła 193 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adalina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. ureid kwasu bromodwuetylooctowego, biały krystaliczny proszek, środek uspokajający i łagodnie nasenny

#### Źródła:

Wiktionary

# Adaltonid

krystaliczny związek chemiczny niespełniający prawa stałości składu; związek niestechiometryczny, bertolid

#### Źródła:

SJP.pl

# Adam

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

(1.2) imię|polski|m.;

(1.3) daw. gw-pl|Warszawa. milicjant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. miasto w mintakacie Al-Mintakat ad-Dachilijja w Omanie

(2.2) geogr. wzniesienie na terenie Czech w Górach Orlickich;

(2.3) rel. miasto biblijne leżące nieopodal Sartan, utożsamiane z miejscowością Tall ad-Damija w Jordanii;

Adam – imię męskie pochodzenia semickiego. W języku hebrajskim אדום adom oznacza „czerwony”, od koloru ziemi, z której Adam był ulepiony. Bardziej jednak prawdopodobne, że Adam wywodzi się od hebrajskiego słowa adamah, które oznacza „ziemię, rolę”, wtedy znaczyłoby „rolnik”, albo „że człowiek, z ziemi powstały, do ziemi wróci”. W takim ujęciu, używane jest zazwyczaj w Starym Testamencie, chociaż w początkowych rozdziałach Starego Testamentu przyjęło się traktować je jako imię własne. Także w językach ałtajskich słowo adam oznacza „człowiek”. Współcześnie dopatruje się pochodzenia imienia w języku sumeryjskim, w którym miał oznaczać „mój ojciec” (od ada.mu), akadyjskim „zbudowany”, lub „zrodzony”', a także w arabskim „łączyć się” (od adama).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamantan

związek organiczny używany do wytwarzania leków i polimerów akrylowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

Adamantan – organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony.

W temperaturze pokojowej jest białym, krystalicznym ciałem o zapachu przypominającym kamforę. Niewielkie ilości adamantanu występują w ropie naftowej i niektórych minerałach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamastor

- Adamastor – jeden z bohaterów utworu Luísa de Camõesa Luzjady.
- Adamastor – krążownik portugalskiej marynarki wojennej
- Adamastor – zegarek firmy Swatch

#### Źródła:

Wikipedia

# Adamaszek

dwustronna tkanina jedwabna lub bawełniana o błyszczącym wzorze na matowym tle

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; Gloger.

(1.2) stpol. aksamit

Adamaszek (łac. adamascus, franc. damas) – tkanina żakardowa, dwustronna, najczęściej jedwabna, zwykle jednobarwna, z wzorem matowym na błyszczącym tle (lub odwrotnie), uzyskiwanym przez odpowiednie dobranie splotów tkackich, najczęściej atłasowych i skośnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamaszkowy

→ adamaszek, np. adamaszkowy obrus

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adamawa

wyżyna w Afryce Zachodniej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyżyna w Afryce;

(1.2) geogr. region w Kamerunie;

(1.3) hist. historyczne państwo na terenie dzisiejszego środkowego Kamerunu

Afryka

- Adamawa – wyżyna w Afryce Zachodniej na terytorium Kamerunu
- Adamawa – historyczne państwo na terenie dzisiejszego środkowego Kamerunu
- Adamawa – region Kamerunu
- Adamawa – stan Nigerii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamczak

nazwisko

- Alicja Adamczak (ur. 1949) – polska prawniczka
- Damian Adamczak (ur. 1991) – polski żużlowiec
- Jacek Adamczak (ur. 1955) – polski reżyser
- Janusz Adamczak (ur. 1964) – polski generał
- Kazimierz Adamczak (1954-1994) – polski żużlowiec
- Małgorzata Adamczak (ur. 1971) – polska polityk
- Mirosław Adamczak (ur. 1954) – polski polityk
- Monique Adamczak (ur. 1983) – australijska tenisistka
- Robert Adamczak – polski pianista
- Stanisław Adamczak (ur. 1948) – polski inżynier, profesor nauk technicznych
- Stefan Adamczak (1892-1939) – polski lekkoatleta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamczewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamczuk

nazwisko

- Dariusz Adamczuk (ur. 1969) – polski piłkarz
- Tomasz Lucjan Adamczuk (1953–1993) – polski polityk ludowy, rolnik, poseł na Sejm PRL IX kadencji i senator III kadencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamczyk

nazwisko

Osoby noszące nazwisko Adamczyk:

- Adam Adamczyk (ur. 1950) – polski judoka
- Aleksander Adamczyk (ur. 1959) – polski aktor, mim oraz artysta kabaretowy
- Andrzej Adamczyk (ur. 1959) – polski polityk
- Arkadiusz Adamczyk (ur. 1969) – polski historyk i politolog
- Bartosz Adamczyk (ur. 1973) – polski aktor teatralny i telewizyjny
- Bogdan Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Dariusz Adamczyk (ur. 1975) – polski lekkoatleta
- Edward Adamczyk (1921–1993) – polski lekkoatleta
- Eryk Adamczyk (ur. 1933) – polski prawnik
- Ferdynand Adamczyk (1896–1988) – polski działacz plebiscytowy na Górnym Śląsku
- Franciszek Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Izabela Adamczyk (ur. 1986) – polska judoczka
- Jadwiga Adamczyk (1906–1986) – polska historyk, bibliotekarka
- Jakub Adamczyk (1939–2021) – nauczyciel, wicewojewoda jeleniogórski
- Jakub Adamczyk (ur. 1979) – polski lekkoatleta
- Jan Leszek Adamczyk (1951–2010) – polski historyk sztuki
- Janina Adamczyk (1911–2013) – polska chemiczka
- Janusz Adamczyk (1947–2003) – generał Wojska Polskiego
- Janusz Adamczyk (1953–2018) – polski piłkarz, grający na pozycji bramkarza
- Jerzy Adamczyk (ur. 1953) – polski dyplomata
- Josef Adamczyk (1901–1971) – hitlerowiec
- Karolina Adamczyk (ur. 1975) – polska aktorka
- Kazimierz Adamczyk (ur. 1955) – polski kontrabasista
- Krzysztof Adamczyk (ur. 1956) – polski piłkarz
- Lech Adamczyk (ur. 1947) – polski prawnik
- Maciej Adamczyk (ur. 1972) – polski aktor
- Maria Adamczyk (1938–2013) – polska filolog,
- Marzenna Adamczyk (ur. 1956) – polska iberystka
- Michał Adamczyk (ur. 1972) – polski dziennikarz telewizyjny
- Mieczysław Adamczyk (ur. 1938) – historyk
- Mirosław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Monika Adamczyk-Garbowska (ur. 1956) – polska literaturoznawczyni
- Patryk Adamczyk (ur. 1994) – polski lekkoatleta
- Paweł Adamczyk (ur. 1967) – polski piłkarz
- Piotr Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Rudolf Adamczyk (1905–1980) – ksiądz, prawnik, działacz społeczno-oświatowy
- Stanisław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Stanisław Adamczyk (1929–2000) – polski siatkarz
- Tadeusz Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Wacław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Walenty Adamczyk (ur. 1910) – polski działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich
- Waldemar Adamczyk (ur. 1969) – polski piłkarz
- Wiaczasłau Adamczyk (1933–2001) – białoruski pisarz
- Władysław Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Wojciech Adamczyk (ur. 1959) – polski reżyser filmowy i teatralny
- Wojciech Adamczyk (?) – polski polityk, członek PZPR
- Zbigniew Adamczyk (ujednoznacznienie)
- Zdzisław Adamczyk (ujednoznacznienie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamek

1. zdrobnienie od: Adam (imię męskie);
2. nazwisko polskie

Adamek – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Stąporków.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wieś leżąca w powiecie chęcińskim województwa sandomierskiego należała w XVI wieku do Tarłów.

Przez wieś przechodzi zielony szlak rowerowy z Sielpii Wielkiej do Błotnicy.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Barbary w Krasnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamellit

magmowa skała głębinowa, odmiana granitu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odmiana granitu;

Adamellit (inaczej granit monzonitowy) – kwaśna skała głębinowa, jedna z odmian granitu.

Skład: biotyt, hornblenda, kwarc, mika, niekiedy złoto, plagioklaz, skaleń potasowy, rzadziej też piroksen.

Występuje w postaci rozległych masywów lub drobnych intruzji. W Polsce można go znaleźć w masywach granitowych na Dolnym Śląsku (m.in. w Karkonoszach, Strzelinie, Strzegomiu). Ma zastosowanie w kamieniarstwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamellitowy

przymiotnik od: adamellit

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamiak

nazwisko

Osoby noszące nazwisko Adamiak:

- Andrzej Adamiak (1960–2020) – polski gitarzysta basowy
- Barbara Adamiak (ur. 1949) – polska prawniczka
- Elżbieta Adamiak (ur. 1955) – polska piosenkarka
- Elżbieta Adamiak (ur. 1964) – polska teolożka
- Franciszek Adamiak (1936–2022) – polski weterynarz i działacz polityczny
- Jan Adamiak (ur. 1948) – polski agronom i polityk
- Katarzyna Adamiak-Sroczyńska (ur. 1975) – polska dziennikarka
- Mariusz Adamiak (ur. 1961) – polski promotor muzyki jazzowej
- Ryszard Adamiak – polski chemik
- Stanisław Adamiak (ur. 1932) – polski rolnik i polityk
- Stanisław Adamiak (ur. 1949) – polski inżynier i przedsiębiorca, konsul honorowy Ukrainy
- Stanisław Adamiak (ur. 1980) – polski duchowny rzymskokatolicki i historyk
- Włodzimierz Adamiak (ur. 1948) – polski architekt wnętrz, artysta i wykładowca akademicki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamianin

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamita

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamianka

→ adamianin; adamitka

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamici

sekta istniejąca na przełomie II i III w., głosząca powrót do rajskiej czystości

Adamici (adamianie, fosariusze) – określenie wielu grup religijnych, wywodzących się z chrześcijaństwa, naśladujących nagość Adama jako symbol pierwotnej czystości człowieka przed popełnieniem grzechu pierworodnego.

Po raz pierwszy taka grupa religijna została opisana przez Epifaniusza w II wieku, była to grupa gnostyków-antynomistów z północnej Afryki. Następnie o podobnych grupach pisali Augustyn z Hippony i Izydor z Sewilli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamiec

nazwisko

- Adamiec – polskie nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamiecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z grupy arsenianów;

Adamin (adamit) – bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów. Jego nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego mineraloga Gilberta Josepha Adama (1795–1881).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamina

imię żeńskie

Adamina – żeński odpowiednik imienia/nazwiska Adam. Imieniny 6 kwietnia, 16 maja i 24 grudnia. Imię pochodzi z języka hebrajskiego i oznacza ono "człowiek", a w znaczeniu biblijnym "pierwszy człowiek od Boga".

Osoby noszące to nazwisko: Juanita Adamina (Jo de Winter, żona Roberta Eggersa Adaminy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamita

członek sekty głoszącej niewinność rajską; adamianin

Adamici (adamianie, fosariusze) – określenie wielu grup religijnych, wywodzących się z chrześcijaństwa, naśladujących nagość Adama jako symbol pierwotnej czystości człowieka przed popełnieniem grzechu pierworodnego.

Po raz pierwszy taka grupa religijna została opisana przez Epifaniusza w II wieku, była to grupa gnostyków-antynomistów z północnej Afryki. Następnie o podobnych grupach pisali Augustyn z Hippony i Izydor z Sewilli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamitka

→ adamita; adamianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamiuk

nazwisko

- Adamiuk – polskie nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamkiewicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Albert Adamkiewicz – polski lekarz patolog, neurolog i neuroanatom
- Franciszek Adamkiewicz – polski inżynier, polityk
- Jadwiga Adamkiewicz-Janowska – polska lekkoatletka
- Jan Krzysztof Adamkiewicz – polski poeta
- Jerzy Adamkiewicz – polski dyplomata
- Maciej Adamkiewicz – polski przedsiębiorca
- Maciej Adamkiewicz – polski koszykarz
- Małgorzata Adamkiewicz – polska przedsiębiorczyni
- Marek Adamkiewicz – polski działacz opozycyjny w PRL
- Marek Adamkiewicz – polski filozof i etyk, profesor Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adamka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamkus

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamostwo

Adam z małżonką; Adamowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamów

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lm. od Adam

## Miejscowości i ich części w Polsce

## Inne

- Adamów – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim
- Adamów – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim
- Adamów – gromada w powiecie łukowskim
- Adamów – gromada w powiecie piotrkowskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamówczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamówki

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamówczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamówki

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamówecki

przymiotnik od: Adamówka, miasto gminne w województwie podkarpackim

przymiotnik

(1.1) od rzeczownika Adamówka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adamówek

nazwa dwóch wsi w województwie mazowieckim

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 2 podstawowe

- Adamówek – część wsi Świerzyny w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zapolice
- Adamówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
- Adamówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów
- Adamówek – część wsi Russówek w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

Miejscowości i ich części w Polsce

- Adamowice – część miasta Strzelce Opolskie
- Adamowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Kutno
- Adamowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Adamowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów
- Adamowice – wieś w woj. śląskim, w pow. rybnickim, w gminie Lyski
- Adamowice – gromada

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Adamowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamowicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Ferdynand Adamowicz
- Aleś Adamowicz
- Aleksander Adamowicz
- Anna Adamowicz
- Bogusław Adamowicz
- Bolesław Adamowicz
- Bracia Adamowicz
- Elżbieta Adamowicz
- Irena Adamowicz
- Jerzy Adamowicz
- Józef Adamowicz
- Leszek Adamowicz
- Magdalena Adamowicz
- Marcel Adamowicz
- Marian Adamowicz
- Mariusz Adamowicz
- Paweł Adamowicz
- Piotr Adamowicz
- Sławamir Adamowicz
- Wiaczasłau Adamowicz (starszy)
- Wiaczasłau Adamowicz (młodszy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adamowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adamowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Adamowie

Adam z małżonką; Adamostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamówka

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce;

## Miejscowości i ich części w Polsce

Według TERYT jest ich 9, w tym 3 podstawowe

- Adamówka – część miasta Sochaczew
- Adamówka – część miasta Staszów
- Adamówka – część wsi Wronowice w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Adamówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. krasnostawskim, w gminie Żółkiewka
- Adamówka – część wsi Wola Karczewska w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Wiązowna
- Adamówka – część wsi Tuczempy w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Jarosław
- Adamówka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przeworskim, w gminie Adamówka
- Adamówka – część wsi Czyżowice w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Bejsce
- Adamówka – osada leśna w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Rytwiany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamowo

nazwa kilkunastu wsi w Polsce

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Adamowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Jabłonowo Pomorskie
- Adamowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Chrostkowo
- Adamowo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Więcbork
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Czerwonka
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Adamowo – część wsi Chrcynno w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Nasielsk
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Mochowo
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Adamowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Adamowo – część wsi Guty w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Adamowo – osada w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Mielnik
- Adamowo – część wsi Litwinki w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Kuźnica
- Adamowo – część wsi Kozarze w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec
- Adamowo – część wsi Jeńki w woj. podlaskim, w pow. wysokomazowieckim, w gminie Sokoły
- Adamowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Lidzbark
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Susz
- Adamowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Biskupiec
- Adamowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kleczew
- Adamowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Osieczna
- Adamowo – część wsi Krzycko Wielkie w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Włoszakowice
- Adamowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamowski

przymiotnik od: Adamów

przymiotnik

(1.1) dotyczący Adamowa, związany z Adamowem

- Dariusz Adamowski – polski poeta, tłumacz
- Leon Adamowski – poseł Sejmu I kadencji 1952-1956

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamowy

właściwy Adamowi, charakterystyczny dla Adama

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Adama

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adampol

wieś w Turcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. nazwa miejscowości w Polsce;

W Polsce

- Adampol – część miasta Świdnik
- Adampol – osada w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – kolonia w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Adampol – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Korytnica
- Adampol – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Jadów
- Adampol – gromada

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adampolanin

mieszkaniec Adampolu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adampola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adampolanka

mieszkanka Adampolu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adampola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adampolski

przymiotnik od: Adampol

przymiotnik

(1.1) dotyczący Adampola, związany z Adampolem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adams

nazwisko

- Adams – amerykańska firma projektująca i konstruująca samochody wyścigowe
- ADAMS – japoński zespół muzyczny
- Adams – krater marsjański
- USS Adams – okręty
- Wyspa Adams – jedna z siedmiu wysp tworzących archipelag Auckland
- (1996) Adams – planetoida z pasa głównego asteroid

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Adamski (ur. 1967) – pseudonim Adama Tinleya, brytyjskiego muzyka house i techno
- Adam Adamski (ur. 1976) – polski kulturysta i model
- Andrzej Adamski (ur. 1939) – polski szachista
- Edward Adamski (ujednoznacznienie)
- Feliks Adamski (1897–1940) – polski żołnierz, kawaler VM, ofiara zbrodni katyńskiej
- Filip Kamil Adamski (ur. 1983) – niemiecki wioślarz
- Franciszek Adamski (ujednoznacznienie)
- Ignacy Adamski (1886–1940) – polski lekarz, major WP i ofiara zbrodni katyńskiej
- Ireneusz Adamski (ur. 1974) – polski piłkarz, obrońca
- Jakub Adamski (ur. 1987) – polski lekkoatleta, sprinter
- Jan Adamski (ujednoznacznienie)
- Jerzy Adamski (ujednoznacznienie)
- Ludwik Adamski (1951–1999) – polski przestępca
- Łukasz Adamski (ur. 1981) – piłkarz, pomocnik
- Marcin Adamski (ur. 1975) – polski piłkarz
- Stefan Adamski (ur. 1954) – publicysta, alterglobalista, współzałożyciel Stowarzyszenia ATTAC Polska
- Stanisław Adamski (ujednoznacznienie)
- Tomasz Adamski (ur. 1963) – muzyk, poeta, lider zespołu Siekiera
- Wiesław Adamski (1947–2017) – polski artysta rzeźbiarz
- Włodzimierz Adamski (ur. 1953) – polski aktor filmowy i teatralny
- Wojciech Maksymilian Adamski (1796–1841) – lekarz, botanik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adamson

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adamstown

[czytaj: Adamstałn] stolica Wysp Pitcairn

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męski, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Pitcairnu;

(1.2) nazwy kilku miejscowości na świecie;

Adamstown – jedyna miejscowość na wyspie Pitcairn, wchodzącej w skład Wysp Pitcairn – brytyjskiego terytorium zależnego. W Adamstown w 2008 mieszkało 48 mieszkańców – cała populacja wyspy. Niektórzy mieszkańcy wyspy emigrują do Nowej Zelandii, przez co liczba mieszkańców wyspy spada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamsyt

związek chemiczny zawierający arsen, gaz bojowy o działaniu drażniącym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;

Adamsyt (chlorek fenarsazyny) – arsenoorganiczny związek chemiczny stosowany jako gaz łzawiący, drażniący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów. Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Rogera Adamsa, który go po raz pierwszy otrzymał.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adamsytowy

→ adamsyt

przymiotnik

(1.1) chem. związany z adamsytem, zawierający adamsyt

Patrz:adamsyt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adamus

nazwisko

Osoby noszące nazwisko Adamus

- Adam Adamus (ur. 1949) – polski piłkarz
- Andrzej Adamus (1949-2004) – polski wydawca
- Artur Adamus (ur. 1971) – polski piłkarz
- Dariusz Adamus (ur. 1957) – polski lekkoatleta
- Henryk Adamus (1880-1950) – polski kompozytor
- Jagoda Adamus (1958-2014) – polska profesor sztuk plastycznych
- Jan Adamus (1896-1962) – polski historiograf
- Marian Adamus (ur. 1924) – polski filolog
- Sławomir Adamus (ur. 1961) – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adana

miasto w Turcji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Turcji;

Adana – miasto w Azji, w południowej Turcji nad rzeką Seyhan, ośrodek administracyjny ilu Adana.

Adana to ośrodek przemysłowo-handlowy (tekstylia) w regionie uprawy bawełny i pszenicy oraz węzeł drogowy.Znajduje się tam stacja kolejowa Adana, port lotniczy i uniwersytet.Wiele zabytków starożytnych (m.in. most rzymsko-bizantyjski z II w.) i liczne meczety. W pobliżu miasta wykopaliska hetyckie.

- Adana lotnisko
- Adana miasto. adana01.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-30)].
- Adana Przewodnik miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adany

#### Źródła:

Wiktionary

# Adanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adany

#### Źródła:

Wiktionary

# Adański

→ Adana (miasto w Turcji)

przymiotnik

(1.1) od rzeczownika Adana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adapciak

środowiskowo: wyjazd integracyjny dla nowych studentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptabilność

zdolność komórek, tkanek i narządów organizmu do reagowania przystosowawczego na wszelkie zmiany warunków jego środowiska zewnętrznego i wewnętrznego; przystosowawczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska;

Adaptabilność, przystosowawczość – zdolność do adaptacji fizjologii komórek, tkanek oraz narządów do zmian warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adaptabilny

zdolny do reagowania na zmiany warunków środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptacja

1. przystosowanie czegoś do innego użycia niż było przeznaczone;
2. przystosowanie, przetworzenie dzieła literackiego na utwór innego rodzaju, np. powieści na film, a także utwór w ten sposób przystosowany;
3. przystosowywanie się do określonych warunków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka

(1.2) efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

(1.3) biol. przystosowanie się organizmu do nowych warunków;

(1.4) dostosowanie się organów do sytuacji

(1.5) psych. przystosowanie się do nowej sytuacji

Adaptacja – doskonaląca zmiana w celu przystosowania.

- adaptacja (biologia)
- adaptacja (psychologia)
  - adaptacja sensoryczna
- adaptacja (socjologia)
- adaptacja (architektura)
- adaptacja (sztuka)
- adaptacja filmowa
- Adaptacja – film z 2002 roku w reżyserii Spike’a Jonze’a z Nicolasem Cage’em w roli głównej
- Adaptacja (zespół muzyczny)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adaptacjonizm

pogląd w ramach ewolucjonizmu, według którego wszystkie fenotypowe cechy organizmów wynikają z bezpośredniego działania doboru naturalnego; selekcjonizm

Adaptacjonizm – pogląd w ramach ewolucjonizmu, przyjmujący, że wszelkie cechy fenotypowe organizmów mają charakter adaptacji i powstały w drodze doboru naturalnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adaptacyjno-Rehabilitacyjny

służący zarówno adaptacji, jak i rehabilitacji (np. ośrodek adaptacyjno-rehabilitacyjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptacyjność

zdolność przystosowywania się do zmieniających się warunków

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptacyjny

przymiotnik od: adaptacja

przymiotnik

(1.1) taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

(1.2) techn. układ albo algorytm, który potrafi sam przestrajać swoje parametry

(1.3) środ. taki, który dokonuje adaptacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptator

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca adaptacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptatorka

kobieta dokonująca adaptacji, najczęściej artystka (reżyser, pisarka), która adaptuje utwór literacki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: adaptator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptatorski

związany z adaptatorem lub adaptatorką (np. doświadczenie adaptatorskie, ingerencja adaptatorska)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adaptatorem, dotyczący adaptatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptatywny

radiacja adaptatywna - jedna z form rozprzestrzeniania się zwierząt w celu zasiedlenia nowych środowisk i osiągnięcia przystosowania ewolucyjnego

przymiotnik jakościowy

(1.1) posiadający umiejętność łatwej adaptacji do zmiennych warunków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adapter

1. urządzenie w gramofonie do odczytywania dźwięku z płyt gramofonowych;
2. potocznie: gramofon;
3. urządzenie lub program łączące dwa różne urządzenia, standardy, formaty, w celu zapewnienia ich prawidłowej współpracy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

(1.2) pot. techn. gramofon

(1.3) techn. element urządzenia umożliwiający zastosowanie go do innych celów, niż zostało ono przewidziane

(1.4) roln. wymienny zespół roboczy w maszynach rolniczych, np. część przystosowująca kombajn rolniczy do zbioru kukurydzy

Adapter (w języku angielskim także adaptor), potocznie przejściówka; element adaptujący tj. przystosowujący – element umożliwiający zastosowanie urządzenia do innych celów niż zostało to pierwotnie przewidziane.

Szerzej rzecz ujmując jest to element, lub zespół elementów, łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia, lub jedno urządzenie z drugim, umożliwiający ich współpracę lub pełnienie określonej funkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adapterowy

→ adapter, np. mechanizm adapterowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący adapteru, związany z adapterem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptogen

substancja naturalna zwiększająca zdolności adaptacyjne organizmu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

Adaptogeny, zioła adaptacyjne, substancje adaptogenne (łac. adaptō ‘przystosować się’; gr. γένος genos ‘ród’, ‘pochodzenie’) – substancja pochodzenia naturalnego lub surowiec roślinny o korzystnym dla zdrowia nieswoistym działaniu, pomagający w adaptacji organizmu do szeroko pojętego obciążenia stresem, wspomagający utrzymanie homeostazy organizmu i niewykazujący działania modulującego oraz skutków ubocznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adaptogenny

zwiększający zdolności adaptacyjne organizmu

przymiotnik

(1.1) dotyczący adaptogenu, związany z adaptogenem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptometr

przyrząd do badania zdolności przystosowania się wzroku do ciemności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;

Adaptometr – urządzenie służące do badania adaptacji pręcików w siatkówce. Badania takie przeprowadza się w całkowitej ciemności, po uprzednim wpatrywaniu się badanego w źródło mocnego światła. Trwa ono około godziny. W jego trakcie stopniowo zmniejsza się natężenie światła, określając tym samym zdolność oka do jego rozpoznawania.

Wyróżnia się adaptometry służące do szybkiego badania pierwszej (głównej) fazy adaptacji oraz urządzenia do badania pełnej adaptacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adaptor

osoba dokonująca adaptacji, najczęściej artysta (reżyser, pisarz), który adaptuje utwór literacki; adaptator

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptować

1. dokonywać (dokonać) adaptacji (np. Wobec braku środków na założenie galerii w centrum miasta, zaczęli adaptować opuszczone hale na przedmieściach. Adaptował powieść na potrzeby telewizji.);
2. adaptować się - przystosowywać się do nowych warunków (np. Rośliny szybko adaptowały się do surowego klimatu.)

czasownik przechodni niedokonany lub dokonany (dk. zaadaptować)

(1.1) dostosować/dostosowywać do innego użytku

(1.2) biol. o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska

(1.3) dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie

czasownik zwrotny niedokonany adaptować się (dk. zaadaptować się)

(2.1) przystosować się do nowej sytuacji, nowych warunków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adaptowalność

możliwość zaadaptowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptowalny

dający się adaptować

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie adaptacji, przystosowywanie czegoś do innego niż pierwotny celu

(1.2) teatr. film. dokonywanie zmian w utworze literackim w celu wystawienia go w teatrze albo zekranizowania

(1.3) biol. przystosowywanie się organizmów do zmiennych warunków środowiska

#### Źródła:

Wiktionary

# Adaś

(zwykle w lm - adasie) potocznie: but marki Adidas; adidas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od Adam

- Adaś – skocznia narciarska, nazwana na cześć Adama Małysza
- pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie – potocznie zwany Adasiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adasieczek

zdrobnienie od: Adam; Adaś

#### Źródła:

SJP.pl

# Adasiowie

Adaś z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Adasiowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adasia lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adaszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adat

niepisane prawo muzułmańskie opierające się na zwyczaju albo umowie ustnej, obowiązujące na jakimś terenie

Adat (arab. ‏ﻋﺎﺪة‎ ʿāda) – prawa zwyczajowe lub tradycje, na których opiera się funkcjonowanie wielu społeczności lokalnych.

Słowo adat pochodzi z języka arabskiego i oznacza przyzwyczajenia, czyny, zasady powtarzane przez długi okres. Używane było przez społeczności, które przyjmowały islam, dla odróżnienia dawnych, lokalnych praktyk od nowych, implementowanych wraz z nową religią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adaukt

imię męskie

Adaukt – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. Adauctus, od czasownika adaugeo, 'powiększam, pomnażam'.

Odpowiednikiem żeńskim była Adaucta.

Adaukt imieniny obchodzi 30 sierpnia, jako wspomnienie liturgiczne męczennika z III lub IV w. św. Adaukta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adblock

[czytaj: adblok] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblocker

- Adblock Plus – wtyczka dla przeglądarek wydana w 2006 roku
- AdBlock – wtyczka dla przeglądarek wydana w 2009 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adblocker

[czytaj: adbloker] rozszerzenie do przeglądarki internetowej blokujące reklamy; adblock

#### Źródła:

SJP.pl

# Adcult

[czytaj: edkalt] kultura reklamy

#### Źródła:

SJP.pl

# Addaks

ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych, zaliczany do antylop; adaks

Addaks, Addax, Addac (zm. 418) — władca (król) Alanów przebywających na Półwyspie Iberyjskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Addar

imię męskie

Addar – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wspaniały”.

Addar imieniny obchodzi 21 kwietnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Addend

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy

Ligand, addend – atom, cząsteczka lub anion w związkach kompleksowych, który jest przyłączony bezpośrednio do atomu centralnego lub kationu centralnego, zwanego centrum koordynacji albo rdzeniem kompleksu. Pojęcie ligandu (jak również atomu centralnego) nie jest jednoznaczne i w wielu przypadkach jest kwestią umowną. W chemii organicznej określenie ligand jest stosowane wymiennie z określeniem podstawnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Addenda

rzadko:
1. jon lub elektrycznie obojętna cząsteczka połączone w związkach kompleksowych z jonem centralnym za pomocą specjalnego typu wiązania chemicznego; ligand;
2. składnik sumy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Addendum

addenda;
1. dodatek uzupełniający treść dzieła książkowego, np. przypis, aneks, załącznik;
2. objaśnienie, komentarz wyjaśniający jakiś tekst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wszelkie dodatki uzupełniające treść dzieła książkowego – przypisy, dodatki, załączniki, suplementy, aneksy itp.

(1.2) załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania)

- Addenda – dodatki i uzupełnienia do tekstu publikowanego.
- Zeitgeist: Addendum – film (2008)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Addio

[czytaj: addijo] żegnaj, bądź zdrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Addisabebczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. mieszkaniec Addis Abeby; osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Addisabebka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. mieszkanka Addis Abeby; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Addisabebski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby

#### Źródła:

Wiktionary

# Addison

nazwisko, np. Thomas Addison (1793-1860), angielski lekarz, anatomopatolog

- Addison – nazwisko angielskie oznaczające "syn Adama"

Postacie:

- Joseph Addison – angielski pisarz i dziennikarz XVIII-wieczny.
- Thomas Addison – angielski lekarz, anatomopatolog (1793 - 1860)

Miejscowości w USA:

- Addison – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Winston
- Addison – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie DuPage
- Addison – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Lenawee
- Addison – miejscowość w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Addison – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Steuben
- Addison – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Steuben
- Addison – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Somerset
- Addison – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Dallas
- Addison – miejscowość w stanie Vermont, w hrabstwie Addison
- Addison – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Washington

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Additionality

[czytaj: adiszinality] zasada mówiąca o tym, że fundusze przeznaczone przez Unię Europejską na rozwój państw członkowskich mogą być tylko dodatkowym, a nie głównym źródłem finansowania programów rozwoju realizowanych przez dane państwo; dodatkowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Addolcendo

[czytaj: addolczendo] określenie wykonawcze: słodko, miło

#### Źródła:

SJP.pl

# Addolorato

określenie wykonawcze: boleśnie, smutno

#### Źródła:

SJP.pl

# Addukcja

ruch kończyny skierowany ku środkowej osi ciała; przywodzenie

Addukcja (przywodzenie) – ruch kończyny w kierunku osi ciała lub jego części. Przykładem może być ruch palców kończyny górnej w czasie zamykania dłoni lub ruch całej kończyny w stronę klatki piersiowej. W kończynie dolnej są to ruchy palców w stronę stopy.

Mięsień odpowiedzialny za ten ruch nazywany jest adduktorem. Przeciwieństwem addukcji jest abdukcja (odwodzenie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Addukcyjny

→ addukcja

Patrz:addukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Addukt

połączenie dwóch lub więcej związków chemicznych np. na skutek powstawania wiązań wodorowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. indywiduum cząsteczkowe powstałe przez połączenie najczęściej dwóch oddzielnych indywiduów w taki sposób, że nie dochodzi do utraty atomów w obrębie cząsteczek tworzących je;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adduktor

mięsień przywodzący; przywodziciel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. mięsień przywodzący kończynę do osi ciała;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Addycja

łączenie się ze sobą atomów lub cząsteczek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad

(1.2) chem. reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;

Addycja, przyłączenie – reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez żadnych produktów ubocznych. W chemii organicznej addycja przebiega zwykle z rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Istnieją jednak proste reakcje addycji, które zachodzą bez zrywania wiązań wielokrotnych, na przykład rekombinacja rodników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Addycyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest addycyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Addycyjny

powstały w wyniku sumowania składników; addytywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Addytywnie

→ addytywny

Patrz:addytywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Addytywność

jedna z własności całki oznaczonej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co addytywne

- addytywność – w architekturze oznacza typ struktury obiektu, w którym poszczególne elementy składowe są wyraźnie rozpoznawalne,
- addytywność – w fizyce,
- addytywność – własność funkcji matematycznych polegająca, na zachowywaniu dodawania w zbiorze wartości,
- addytywność – własność funkcji arytmetycznych w teorii liczb,
- addytywność funkcji o wartościach rzeczywistych określonych na ciałach zbiorów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Addytywny

powstały w wyniku sumowania składników; addycyjny

przymiotnik

(1.1) związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adeemowski

przymiotnik od: ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); ADM-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adehadowiec

osoba z ADHD

#### Źródła:

SJP.pl

# Adekwatnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób adekwatny

#### Źródła:

Wiktionary

# Adekwatniej

stopień wyższy od przysłówka: adekwatnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adekwatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: adekwatny; bardziej adekwatny

#### Źródła:

SJP.pl

# Adekwatność

zgodność z czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odpowiedniość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adekwatny

odpowiedni, zgodny z czymś

przymiotnik

(1.1) dokładnie czemuś odpowiadający

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adela

1. imię żeńskie
2. zdrobnienie od: Adelajda, Adelina (imiona żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Adela – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Jest ono skróconą formą dwuczłonowych imion takich jak Adalberga, Adalgunda, Adelajda, Adelinda, tj. imion z pierwszym członem adal oznaczającym „szlachetny ród”, „szlachetny stan”. Skrócenie to powstało na gruncie języka francuskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adelaida

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adelaide

[czytaj: Adelejt] miasto w Australii; Adelajda

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adelajda

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. miasto w Australii;

- Adelajda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego
- Adelajda – księżniczka z dynastii Ludolfingów, opatka
- Adelajda – pierwsza żona Dypolda III, hrabiego Vohburga, Nabburga i Cham
- Adelajda – polski egzonim wariantowy miasta Adelaide w Australii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adelajdziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adelajdy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adelajdzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adelajdą (Adelaide), dotyczący Adelajdy

#### Źródła:

Wiktionary

# Adelbert

imię męskie

Adalbert, Adelbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających adal (ród szlachecki) i beraht (jasny, błyszczący), oznaczało „pochodzącego ze szlachetnego rodu”. Występuje w wielu odmianach, np.: Albert, Olbracht.

Żeński odpowiednik: Adalberta

Adalbert imieniny obchodzi: 23 kwietnia, 11 maja, 20 czerwca i 25 czerwca (jako wspomnienie św. Adelberta, zm. 714).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adelczyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adelfofagia

Adelfofagia (łac. adelphophagia) – rodzaj kanibalizmu, odżywianie się zarodkami lub osobnikami tego samego miotu lub innych miotów tego samego lub pokrewnego gatunku, zjadanie osobników młodszych przez starsze lub samca przez samicę w trakcie albo po kopulacji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Adelina

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Imiona

- Adelina – imię żeńskie pochodzenia germańskiego

W Polsce

- Adelina – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Adelina – wieś w woj. lubelskim, w pow. opolskim, w gminie Chodel
- Adelina – specjalny obszar ochrony siedlisk sieci Natura 2000, na terenie województwa lubelskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adelininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeliny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adeliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adeli lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adelka

zdrobnienie od: Adela (imię żeńskie)

Adelolecia Hertel & Hafellner (adelka) – rodzaj grzybów z rodziny odnożycowatych (Ramalinaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów. W Polsce występuje jeden gatunek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aden

miasto w Jemenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Aden (arab. عدن, Adan) – miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), ok. 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab.

Jest głównym ośrodkiem administracyjnym muhafazy Adenu.

W 2004 miasto liczyło 588 938 mieszkańców (drugie pod względem liczby ludności miasto Jemenu, po Sanie). W przeciągu 17 lat (od 1987) w Adenie odnotowano intensywny ponad 71% wzrost liczby mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adenauer

[czytaj: adenałer] nazwisko niemieckie, m.in. Konrad Adenauer (1876-1967) - niemiecki polityk, prawnik

- Konrad Adenauer (1876-1967) – polityk niemiecki, kanclerz RFN
- Gina-Maria Adenauer (ur. 1985) – niemiecka zawodniczka startująca w wyścigach samochodowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adeńczyk

mieszkaniec Adenu (miasta w Jemenie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Adenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenina

związek organiczny, zasada purynowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

Adenina, 6-aminopuryna – organiczny związek chemiczny z grupy puryn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych adenina tworzy parę komplementarną z tyminą lub uracylem za pomocą dwóch wiązań wodorowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adeninowy

związany z adeniną

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z adeniną, dotyczący adeniny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenium

rodzaj roślin z rodziny toinowatych

Adenium (Adenium Roem. & Schult.) – rodzaj roślin z rodziny toinowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia 5–6 gatunków lub tylko jeden gatunek z 5 podgatunkami. Rośliny te występują w tropikalnej i subtropikalnej Afryce kontynentalnej (poza Kotliną Konga) oraz na Półwyspie Arabskim i wyspie Sokotra. Związane są z siedliskami suchymi i dlatego są kserofitami o zgrubiałych, gruboszowatych pniach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adenka

mieszkanka Adenu (miasta w Jemenie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenoid

migdałek gardłowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. zob. migdałek gardłowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenoidalny

→ adenoid

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

Patrz:adenoid

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenomyoma

łagodny nowotwór składający się z tkanki gruczołowej i tkanki mięśniowej gładkiej; gruczolakomięśniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenopatia

chorobowe powiększenie lub obrzęk węzłów chłonnych wskutek infekcji lub na tle nowotworowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. schorzenie węzłów chłonnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adenotom

przyrząd medyczny do usuwania migdałka gardłowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenotomia

chirurgiczne usunięcie migdałka gardłowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

Adenotomia, adenoidektomia – chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu (przycięciu) przerośniętego migdałka gardłowego. Zabieg przeprowadza się głównie u dzieci powyżej 3 roku życia, w znieczuleniu ogólnym z intubacją. Często jest przeprowadzany razem z tonsillotomią (tonsylotomią, przycięciem migdałków podniebiennych) lub tonsillektomią (tonsylektomią, całkowitym usunięciem midałków podniebiennych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adenowirus

wirus szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, występujący w wielu odmianach, u człowieka najczęściej wywołujący łagodne infekcje dróg oddechowych o objawach przeziębienia; mastadenowirus

Adenowirusy (łac. Adenoviridae) – rodzina wirusów DNA, charakteryzujących się występowaniem następujących cech:

- Symetria: adenowirusy mają symetrię ikozaedralną
- Kapsyd: ikozaedralny zbudowany z 252 kapsomerów
- Otoczka lipidowa: brak
- Kwas nukleinowy: dsDNA (dwuniciowy DNA)
- Replikacja: zachodzi w jądrze
- Wielkość: 80-100 nm
- Gospodarz: komórka zwierzęca kręgowców
- Cechy dodatkowe: z wierzchołków kapsydu wystają włókna białkowe, co nadaje wirionowi wygląd sztucznego satelity.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adenowirusowy

→ adenowirus

Patrz:adenowirus

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenozyna

naturalny nukleozyd występujący we wszystkich komórkach organizmu, odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych, jest m.in. nośnikiem energii, przekazuje informację genetyczną, rozszerza naczynia krwionośne, stosowany jako lek przeciwko arytmii serca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; wzór chemiczny|C10H13N5O4.;

Adenozyna – organiczny związek chemiczny z grupy nukleozydów, zbudowany z adeniny połączonej z pierwszym węglem pierścienia rybozy wiązaniem β-N9-glikozydowym.

Adenozyna odgrywa ważną rolę w wielu procesach biochemicznych:

- transport energii – jako trifosforan adenozyny (ATP) i difosforan adenozyny (ADP),
- przekazywanie informacji genetycznej – jako składnik RNA,
- przekazywanie informacji w transdukcji sygnału – jako wtórny przekaźnik cAMP,
- działa jako neuroprzekaźnik hamujący w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN),
- uczestniczy w reakcjach metylacji jako S-adenozylometionina,
- reguluje średnicę naczyń jako metabolit ATP – powoduje skurcz naczyń nerkowych i rozkurcz pozostałych łożysk naczyniowych. Jest istotnym metabolitem w autoregulacji krążenia mózgowego oraz przepływu wrotnego przez wątrobę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adenozynodifosforan

związek organiczny, nukleotyd złożony z rybozy, adeniny i dwóch grup fosforanowych

Adenozyno-5′-difosforan, ADP – organiczny związek chemiczny, nukleotyd złożony z rybozy, adeniny i dwóch grup fosforanowych. Jest częścią wielu koenzymów. Powstaje z ATP w wyniku przeniesienia jednej jego reszty fosforanowej na cząsteczkę, będącą jej akceptorem.

Może zostać ponownie przekształcony w ATP, dzięki fosforylacji oksydacyjnej lub wtórnie w glikolizie w cyklu Krebsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adenozynodifosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenozynodwufosforowy

kwas adenozynodifosforowy (ADP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynomonofosforowego (AMP) z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u wszystkich organizmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenozynomonofosforan

Adenozyno-5′-monofosforan, adenozynomonofosforan, AMP – organiczny związek chemiczny, rybonukleotyd powstający w wyniku przyłączenia reszty fosforanowej do węgla 5′ adenozyny:

  adenozyna + ATP → AMP + ADP

AMP może również powstawać podczas syntezy ATP z dwóch cząsteczek ADP:

  2ADP → ATP + AMP

#### Źródła:

Wikipedia

# Adenozynotrifosforan

główny nośnik energii w organizmach żywych

Adenozyno-5′-trifosforan, ATP, daw. adenozynotrójfosforan – organiczny związek chemiczny, nukleotyd adeninowy zbudowany z adenozyny z przyłączoną wiązaniem estrowym w pozycji 5′-OH grupą trifosforanową. Odgrywa on ważną rolę w biologii komórki jako wielofunkcyjny koenzym i molekularna jednostka w wewnątrzkomórkowym transporcie energii. Stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki. Powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego. Zużywają go liczne enzymy, a zgromadzona w nim energia służy do przeprowadzania różnorodnych procesów, jak biosyntezy, ruchu i podziału komórki. Tworzy się z adenozyno-5′-difosforanu, a przekazując swą energię dalej, powraca do formy ADP lub adenozyno-5′-monofosforanu (AMP). Cykl ten zachodzi bezustannie w organizmach żywych. Człowiek dorosły w ciągu doby syntetyzuje i zużywa około 85 kg adenozynotrifosforanu (ATP).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adenozynotrifosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP), nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adenozynotrójfosforan

nukleotyd, zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę; jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

Adenozyno-5′-trifosforan, ATP, daw. adenozynotrójfosforan – organiczny związek chemiczny, nukleotyd adeninowy zbudowany z adenozyny z przyłączoną wiązaniem estrowym w pozycji 5′-OH grupą trifosforanową. Odgrywa on ważną rolę w biologii komórki jako wielofunkcyjny koenzym i molekularna jednostka w wewnątrzkomórkowym transporcie energii. Stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki. Powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego. Zużywają go liczne enzymy, a zgromadzona w nim energia służy do przeprowadzania różnorodnych procesów, jak biosyntezy, ruchu i podziału komórki. Tworzy się z adenozyno-5′-difosforanu, a przekazując swą energię dalej, powraca do formy ADP lub adenozyno-5′-monofosforanu (AMP). Cykl ten zachodzi bezustannie w organizmach żywych. Człowiek dorosły w ciągu doby syntetyzuje i zużywa około 85 kg adenozynotrifosforanu (ATP).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adenozynotrójfosforowy

kwas adenozynotrifosforowy (ATP) - nukleotyd będący połączeniem kwasu adenozynodifosforowego z resztą kwasu fosforowego wiązaniem wysokoenergetycznym, uczestniczący w procesach przemiany energii u organizmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adeński

→ Aden

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

Patrz:Aden

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adept

1. człowiek kształcący się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolennik doktryny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną

(1.2) zwolennik jakiejś idei, doktryny

- adept – osoba kształcąca się
- adept – zwolennik jakiejś idei
- Adept – skała na Zamku Ogrodzieniec w miejscowości Podzamcze
- Adept – szwedzki zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adeptka

1. kobieta kształcąca się w jakiejś dziedzinie;
2. zwolenniczka doktryny filozoficznej, kierunku politycznego itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. szt. fant. kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną

(1.2) książk. filoz. rel. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adermina

związek chemiczny z grupy związków heterocyklicznych, pochodna pirydyny; pirydoksyna; pirydoksal

Pirydoksyna (adermina) – organiczny związek chemiczny, pochodna pirydyny, jedna z form witaminy B6. W organizmie ulega przemianie do fosforanu pirydoksalu, aktywnej formy witaminy B6, wchodzącego w skład grup prostetycznych wielu enzymów niezbędnych w syntezie aminokwasów (np. tryptofanu), neuroprzekaźników (katecholamin, serotoniny, norepinefryny), sfingolipidów, kwasu 5-aminolewulinowego oraz metabolizmie białek (np. hemoglobiny), węglowodanów i tłuszczów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adh

hormon syntetyzowany w podwzgórzu, działający kurcząco na naczynia krwionośne, zwiększający ciśnienie krwi i zatrzymujący wodę w ustroju; antydiuretyna, hormon antydiuretyczny, wazopresyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Adhan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

Adhan (arab. أذان adhan) – wezwanie wyznawców islamu do modlitwy (salat), która należy do obowiązków każdego muzułmanina. Adhan został przyjęty przez twórcę i proroka Mahometa ok. roku 624. Wygłaszany jest z minaretu przez muezina, który pięć razy w ciągu dnia wzywa do modlitwy. Wypowiadanie i deklamacja adhan składa się z 7 formuł:

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adhd

skrót od: Attention Deficit Hyperactivity Disorder - zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = med. psych. Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adherencja

1. stawanie po czyjejś stronie, popieranie kogoś;
2. w biologii: zdolność grzybów, bakterii do przylegania do korzystnego dla nich podłoża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) solidaryzowanie się z kimś, popieranie kogoś

- Adherencja (ochrona zdrowia)
- Adherencja (mikrobiologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adherent

zwolennik, stronnik, poplecznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. stronnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adherentka

książkowo: czyjaś zwolenniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zwolenniczka jakiejś idei, doktryny, osoby lub ugrupowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adhezja

1. dawniej: przystąpienie, przyłączenie się do czegoś (np. do partii, stowarzyszenia);
2. zjawisko łączenia się powierzchniowych warstw dwóch różnych ciał zetkniętych ze sobą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał;

(1.2) biol. specyficzne lub niespecyficzne przyczepianie się mikroorganizmów do podłoża lub innych komórek

(1.3) daw. przyłączenie się, przystąpienie do czegoś

Adhezja (łac. adhaesio – przyleganie) – łączenie się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych lub faz (stałych lub ciekłych).

Adhezji nie należy mylić z kohezją, gdyż kohezja jest zjawiskiem związanym z oddziaływaniami międzycząsteczkowymi występującymi wewnątrz ciała, podczas gdy adhezja dotyczy oddziaływań powierzchniowych.

Miarą adhezji jest praca przypadająca na jednostkę powierzchni, którą należy wykonać, aby rozłączyć stykające się ciała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adhezyjny

1. związany z adhezją (np. zjawiska adhezyjne)
2. umowa adhezyjna - w prawie: umowa, którą należy w całości przyjąć lub odrzucić, niepodlegająca negocjacjom

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z adhezją, dotyczący adhezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adhokracja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ustrój organizacyjny charakteryzująca się tymczasowością i zredukowaną do minimum strukturą formalną;

(1.2) państwo lub organizacja charakteryzująca się adhokratycznym zarządem

Adhokracja (ang. adhocracy) – określenie organizacji charakteryzującej się tymczasowością (łac. ad hoc „do tego”) i zredukowaną do minimum strukturą formalną, na którą składają się zespoły powoływane w celu realizacji konkretnego zadania lub rozwiązania konkretnego problemu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adhortacja

papieski dokument skierowany do kapłanów i wiernych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zachęta

(1.2) daw. upomnienie

Adhortacja (łac. adhortatio – upomnienie, napomnienie, zachęta) – dokument zwyczajnego nauczania papieskiego o charakterze duszpasterskim, adresowany do określonej grupy osób (na przykład zakonników, rodzin) albo do całego Kościoła. Najczęściej stanowi podsumowanie Synodu Biskupów i zestawienie wniosków, jakie wypływają z synodu. Adhortacje wydawane są co kilka lat po zakończeniu danego synodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adhortacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adhortacją, dotyczący adhortacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Adi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma męskiego imienia Adrian

- adi – tytuł religijny
- Adi – szczyt w Pirenejach
- Adi – wieś w Izraelu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adi.

skrót od: adiectivum (w językoznawstwie: przymiotnik)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adi.poss.

skrót od: adiectivum possessivum (w językoznawstwie: przymiotnik dzierżawczy); adi. poss.

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiabata

linia na wykresie przedstawiająca proces adiabatyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny

Przemiana adiabatyczna, proces adiabatyczny – proces termodynamiczny, podczas którego izolowany układ nie nawiązuje wymiany ciepła, lecz całość energii jest dostarczana lub odbierana z niego jako praca. Jest to idealizacja niemożliwa do zrealizowania w praktyce. Użyteczne założenie przemiany adiabatycznej w danym systemie termodynamicznym jest możliwe dzięki zastosowaniu osłon adiabatycznych lub wówczas, gdy proces zachodzi na tyle szybko, że przepływ ciepła nie zdąży nastąpić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiabatycznie

przysłówek sposobu

(1.1) fiz. w sposób adiabatyczny, bez wymiany ciepła z otoczeniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiabatyczny

proces adiabatyczny, przemiana adiabatyczna: proces termodynamiczny, podczas którego nie zachodzi wymiana ciepła między układem a otoczeniem

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiabatyzm

w fizyce, chemii: proces zmiany objętości ciała bez wymiany ciepła z otoczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiacencki

opłata adiacencka - opłata uiszczana przez właściciela nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek zmiany struktury (scalenia, podziału) lub rozbudowy infrastruktury technicznej, np. doprowadzenia wody, gazu, kanalizacji itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiafora

1. w filozofii: to, co jest moralnie obojętne (nieoceniane w kategoriach: dobro - zło);
2. w filozofii: obojętność wobec świata zewnętrznego;
3. w religii: ceremoniał, obrządek lub zwyczaj, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);

(1.2) rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany

Adiafora (l.mn. od stgr. ἀδιάφορον, adiaphoron – obojętne) – rzecz czy kwestia moralnie obojętna. Pojęcie wywodzi się z filozofii starożytnej. Następnie zostało przejęte przez chrześcijaństwo, gdzie oznacza obrządek, zwyczaj, ceremoniał, który jest dopuszczalny, ale nie nakazany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiantowate

rodzina paproci

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiantowaty

o cechach adiantowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny adiantowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiantum

gatunek paproci z rodziny adiantowatych, pochodzącej z tropikalnej dżungli Ameryki Południowej

Adiantum, niekropień, złotowłos (Adiantum) – rodzaj paproci. Liczy ponad 230 gatunków. Są to paprocie naziemne i naskalne. Najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Południowej. Jedynym gatunkiem rosnącym dziko w Europie jest adiantum właściwe A. capillus-veneris. W polskiej florze gatunek ten ma status tylko przejściowo dziczejącego z upraw (efemerofita).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adiantyt

kopalna paproć nasienna

#### Źródła:

SJP.pl

# Adidas

1. produkt marki Adidas;
2. potocznie: but sportowy;
3. eufemistycznie:
a) AIDS;
b) osoba chora na AIDS

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. sport. obuw. but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) slang. uczn. pejor. AIDS

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) slang. uczn. pejor. osoba chora na AIDS

Adidas AG – niemieckie przedsiębiorstwo produkujące obuwie i odzież sportową, założone w 1924 przez braci Adolfa i Rudolfa Dasslerów w domu ich matki w Herzogenaurach jako Gebrüder Dassler Schuhfabrik (tłum. Fabryka obuwia braci Dassler).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adidasek

zdrobnienie od: adidas (potocznie: but sportowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adidasowy

→ adidas

Patrz:adidas

#### Źródła:

SJP.pl

# Adidasy

potocznie: obuwie sportowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Adideacja

interpretacja znaczenia wyrazu przez skojarzenie go z innym podobnym wyrazem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zmiana znaczenia wyrażenia poprzez skojarzenie z wyrażeniem o podobnej formie;

Adideacja – proces przekształcenia wyrazu dla osiągnięcia nowego znaczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiectivum

[czytaj: adjektiwum] w językoznawstwie: przymiotnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiektywizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przekształcanie się innych części mowy w przymiotniki;

Adiektywizacja – proces tworzenia przymiotników od wyrazów innych kategorii gramatycznych lub wyrażeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiektywizować

przekształcać w przymiotnik; adjektywizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiektywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. przekształcanie w przymiotnik, nadawanie cech przymiotnikowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiektywny

odnoszący się do przymiotnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Adieu

[czytaj: adJE] forma pożegnania; bądź zdrów, do widzenia, żegnaj

wykrzyknik

(1.1) książk. zwrot używany przy pożegnaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adinol

skała metamorficzna składająca się głównie z albitu i kwarcu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały złożonej głównie z albitu i kwarcu;

Adinol, adinolit – rodzaj skały metamorficznej.

Składa się głównie z albitu i kwarcu (drobnokrystalicznego). Adinol ma barwę jasnoszarą, jest twardy, ma przełam muszlowy.

Powstaje na skutek metamorfozy skał osadowych, zazwyczaj ilastych, pod wpływem intruzji skał zasadowych lub gorących roztworów proweniencji magmowej, bogatych w sole sodowe i krzemionkę. Tworzy się w spągu skał wylewnych lub na kontaktach z intruzjami hipabysalnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adios

[czytaj: adijos] potocznie: żegnaj, do zobaczenia

wykrzyknik

(1.1) pot. do widzenia, do zobaczenia

Adios – jedenasty album studyjny niemieckiego zespołu industrialnego KMFDM, wydany 20 kwietnia 1999 roku przez Wax Trax! Records. Po wydaniu albumu zespół się rozpadł - członkowie En Esch i Günter Schulz założyli zespół Slick Idiot. Adios został nagrany w Seattle w USA (stan Waszyngton). Po rozpadzie, lider KMFDM Sascha Konietzko założył zespół MDFMK, po czym w 2002 roku ponowił działalność KMFDM. Wersja zremasterowana została wydana 8 maja 2007 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adipocyt

komórka tłuszczowa; adypocyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

Adipocyt (adypocyt, komórka tłuszczowa) – główny rodzaj komórek, z których zbudowana jest tkanka tłuszczowa. Podstawową rolą adipocytu jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydy).

Adipocyty mogą się rozrastać w dwojaki sposób: na skutek hipertrofii (zwiększenie rozmiaru komórek), hiperplazji (zwiększenie liczby komórek).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adirato

określenie wykonawcze: gniewnie, z wściekłością

#### Źródła:

SJP.pl

# Adirondack

[czytaj: adeRONdak] obszar wyżynno-górski w USA

Adirondack (ang. Adirondack Mountains, Adirondacks) – pasmo górskie położone w północno-wschodniej części stanu Nowy Jork, niedaleko granicy z Kanadą. Większość pasma znajduje się w obrębie Parku Stanowego Adirondack, który zajmuje łącznie powierzchnię ponad 24 tysięcy kilometrów kwadratowych. Jest to największy obszar chroniony w Stanach Zjednoczonych, nie licząc Alaski. Jego łączna powierzchnia jest większa niż parków Yellowstone, Yosemite, Wielkiego Kanionu i Glacier razem wziętych. Park ten rozmiarem zbliżony jest więc do powierzchni całego stanu Vermont. Najwyższym szczytem tego łańcucha jest Mount Marcy, wznoszący się na wysokość 1629 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adiu

[czytaj: adju] tylko w żartobliwych kontekstach: przepadło, skończyło się, nic z tego nie będzie (z frazeologizmu "adiu Fruziu")

wykrzyknik

(1.1) tylko żart. Adiu Fruziu: wyrażenie wykrzyknikowe oznaczające, że coś przepadło, grozi jakaś strata, szkoda itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiudykacja

1. sądowe przyznanie prawa własności;
2. przysądzenie nieruchomości na publicznej licytacji sądowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. decyzja sądowa, przyznająca prawo własności

(1.2) nabycie prawa własności w drodze licytacji;

Adiudykacja (łac. adiudicatio) – w prawie cywilnym przyznanie prawa własności; natomiast podczas licytacji przyznanie prawa własności rzeczy osobie przebijającej ofertę, czyli dającej najwyższą cenę za daną rzecz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiunkt

1. pracownik naukowo-dydaktyczny w szkołach wyższych i placówkach naukowo-badawczych;
2. w niektórych zawodach: osoba zajmująca średnie w hierarchii zawodowej stanowisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stanowisko w instytucji naukowej zajmowane przez pracowników posiadających co najmniej stopień doktora;

(1.2) tytuł zawodowy w bibliotekarstwie oraz w dokumentacji i informacji naukowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.1)

(2.2) kobieta zatrudniona jako adiunkt (1.2)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiunktka

→ adiunkt

Patrz:adiunkt

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiunktowski

przymiotnik

(1.1) rzad. dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiunktura

1. tytuł lub stanowisko adiunkta na uczelni;
2. ogół adiunktów na uczelni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tytuł, funkcja lub stanowisko adiunkta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiuretyna

ciało czynne wywołujące skurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych

Hormon antydiuretyczny, wazopresyna, adiuretyna, ADH (ang. antidiuretic hormone), AVP (ang. arginine vasopressin) – organiczny związek chemiczny z grupy oligopeptydów, pełniący u ssaków (także u człowieka) funkcję hormonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adiustacja

przygotowanie tekstu do druku, opracowanie stylistyczne, graficzne, ortograficzne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opracowanie tekstu do druku, w tym ortografii, interpunkcji i układu

Adiustacja – ręczne naniesienie na maszynopisach lub wydrukach dyspozycji dla osoby dokonującej składu i łamania tekstu. Dyspozycje te mają formę znaków korektorskich, dopisków tekstowych oraz ewentualnie innych potrzebnych oznaczeń.

Jest to czynność kończąca przygotowywanie materiałów tekstowych przez wydawcę przed wysłaniem ich do realizacji w przygotowalni poligraficznej (niegdyś zecernia, obecnie studio DTP), a następnie ponawiana podczas nanoszenia każdej korekty. Polega na opisaniu, w jaki sposób tekst powinien być sformatowany, zaznaczeniu niedostrzeżonych wcześniej usterek tekstu wraz z opisem ich poprawy, może zawierać inne potrzebne informacje (np. co zrobić w przypadku nadmiaru tekstu po sformatowaniu, sprawy organizacyjne dotyczące toku produkcji itp.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiustacyjny

przymiotnik od: adiustacja (np. poprawki adiustacyjne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adiustacją, dotyczący adiustacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiustator

osoba dokonująca adiustacji, przygotowania tekstu do druku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca adiustacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiustatorka

kobieta dokonująca adiustacji (przygotowania tekstu do druku, opracowania stylistycznego, graficznego, ortograficznego)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: adiustator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiustatorski

związany z adiustatorem lub adiustatorką (np. zespół adiustatorski)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adiustować

dokonywać adiustacji (przygotowywać tekst do druku)

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) druk. wykonywać adiustację, przygotowywać tekst na potrzeby późniejszego druku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiustowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przygotowywanie tekstu do druku pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, stylistycznym i graficznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiutancik

żartobliwie lub pogardliwie: adiutant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: adiutant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiutancki

→ adiutant, np. służba adiutancka

przymiotnik

(1.1) związany ze stanowiskiem adiutanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiutant

oficer przyboczny wyższego dowódcy lub dowództwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz asystujący dowódcy;

(1.2) pot. osoba, która ciągle komuś towarzyszy, nadskakuje

1. Adiutant – oficer przydzielony w charakterze pomocnika do dowódcy, od dowódcy oddziału (batalionu, dywizjonu) wzwyż. Adiutant załatwiał sprawy personalne i kierował służbą wewnętrzną jednostki.
2. Fligeladiutant (niem. Flügeladjutant) – dawniej oficer pełniący służbę adiutanta przy osobach panujących (adiutant przyboczny).
3. Adiutant (fr. Adjudant) – stopień wojskowy we Francuskich Siłach Zbrojnych oraz Legii Cudzoziemskiej.
4. Adiutant major – stanowisko w wojsku francuskim równorzędne stanowisku adiutanta formacji względnie oddziału w Wojsku Polskim.
5. Adiutant polowy – termin używany w Polsce, w latach 1815–1830 – oznaczał adiutanta dowódcy oddziału w przeciwstawieniu do adiunkta sztabu, czyli oficera zajętego pracą kancelaryjną.
6. Generał adiutant – funkcja w armii I Rzeczypospolitej i innych ówczesnych armiach
7. Adiutantura – kancelaria dowództwa, na której czele stał adiutant.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adiutantka

→ adiutant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: adiutant

Patrz:adiutant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiutantostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie służby adiutanta

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiutantować

w wojsku: pełnić obowiązki adiutanta

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być adiutantem, pełnić służbę obowiązki adiutanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiutantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie służby adiutanta

#### Źródła:

Wiktionary

# Adiutantura

1. stanowisko, funkcja adiutanta;
2. miejsce pracy adiutanta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd, stanowisko, miejsce pracy adiutanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adiuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adjuwant

- adiuwant w immunologii
- adiuwant w rolnictwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adjani

[czytaj: ad-żaNI] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adjektywizować

przekształcać w przymiotnik; adiektywizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Adjónk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. praktykant na administratora prywatnego majątku ziemskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Adjutoryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. obopólna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego;

Adjutoryzm (łac. adjutor lub adiutor – „pomocnik”) – wzajemna pomoc gatunków tego samego poziomu troficznego (wspólne polowania różnych gatunków ptaków drapieżnych)

Termin archaiczny, rzadko obecnie używany.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adjuwant

substancja stosowana w szczepionkach, wzmagająca działanie antygenu; adiuwant

#### Źródła:

SJP.pl

# Adjuwantowy

związany z adjuwantem

#### Źródła:

SJP.pl

# Adlatus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pomocnik, przyboczny, zaufany

#### Źródła:

Wiktionary

# Adler

nazwisko

- Adler (niem. orzeł) – dawniej popularny symbol św. Jana Ewangelisty
- Adler – niemiecka międzywojenna fabryka samochodów
- Adler – niemiecka lokomotywa
- Adler – kryptonim planowanej ofensywy Luftwaffe na Wielką Brytanię podczas II wojny światowej
- Adler-32 – algorytm sumy kontrolnej opracowany przez Marka Adlera
- Adler – herb szlachecki
- Adler Mannheim – klub sportowy (Orzeł)
- Adler von Lübeck – XVI-wieczny galeon należący do hanzeatyckiego miasta Lubeki
- (11519) Adler – planetoida
- Port lotniczy Soczi-Adler – międzynarodowy port lotniczy w Adler, koło Soczi
- Adler – miejscowość koło Soczi, w Kraju Krasnodarskim, w Rosji
- Adler – amerykański zespół hardrockowy
- Adler – maskotka Ruchu Chorzów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adleryzm

kierunek w psychoanalizie traktujący społeczną aktywność człowieka jako formę kompensacji kompleksu niższości powstałego w dzieciństwie na skutek słabości dziecka wobec dorosłych i otaczającego je świata, uznający niemożność takiej kompensacji za prowadzącą do nerwicy

Psychologia indywidualna – synonim psychologii różnic indywidualnych, lub koncepcja opisu teorii osobowości sformułowana przez Alfreda Adlera. Alfred Adler uznawał poczucie mniejszej wartości (niższości) za zasadniczy czynnik kształtujący osobowość człowieka, determinujący zachowanie oraz prowadzący do dążeń kompensacyjnych w społeczeństwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adm

[czytaj: a-de-EM] skrót od: Administracja Domów Mieszkalnych

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = Administracja Domów Mieszkalnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adm-Owski

→ ADM (Administracja Domów Mieszkalnych); adeemowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ADM (Administracją Domów Mieszkalnych)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adm.

skrót od:
1. administrator, administracja, administracyjny; administr.;
2. admirał

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adma

Adma – według Księgi Rodzaju (Rdz 10,19) miasto w Rowie Jordanu, zlokalizowane na granicy Kanaanu, zgładzone zgodnie z przekazem Księgi Powtórzonego Prawa (Pwt 29,24) wraz z Sodomą i Gomorą. Zgodnie z relacją Księgi Rodzaju (Rdz 14,1–10) król Admy Szinab został pokonany przez elamickiego króla Kedorlaomera.

#### Źródła:

Wikipedia

# Admet

Admet (gr. Ἄδμητος Ádmētos, łac. Admetus) – postać z mitologii greckiej, syn Feresa i Klimeny, który panował w Tesalii jako król miasta Feraj. Był uczestnikiem wyprawy Argonautów oraz słynnego polowania na dzika kalidońskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Admin

potocznie: administrator (osoba zarządzająca czymś)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. zob. administrator.

Administrator systemów komputerowych (łac. administrator „zarządca”), żargonowo sysadmin (ang. system administrator) – informatyk zajmujący się zarządzaniem systemem informatycznym i odpowiadający za jego sprawne działanie.

Wyróżnić można administratorów między innymi:

- aplikacji,
- baz danych,
- kopii bezpieczeństwa,
- sieci LAN/WAN,
- systemów operacyjnych (serwerów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Administr.

adm.; skrót od:
1. administracja;
2. administrator;
3. administracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Administracja

1. organy władzy państwowej lub samorządowej;
2. kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
3. budynek, w którym mieści się kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.;
4. zarządzanie czymś; administrowanie;
5. rząd Stanów Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

(1.2) kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

(1.3) zarządzanie czymś, administrowanie

Administracja (łac. administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – służyć) – działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. czyimś przedsiębiorstwem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Administracyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) pod względem administracji

(1.2) na podstawie administracyjnego zarządzenia, z pominięciem drogi sądowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Administracyjno-Prawny

dotyczący prawa i administracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Administracyjnoprawny

dotyczący prawa administracyjnego

przymiotnik

(1.1) przym. od prawo administracyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest administracyjne; cecha tych, którzy są administracyjni

#### Źródła:

Wiktionary

# Administracyjny

przymiotnik od: administracja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z administracją i administrowaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administrator

mężczyzna, który administruje, zarządza czymś; zarządca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zarządzająca czymś

(1.2) inform. osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

- administrator nieruchomości – zarządca danej posesji.
- administrator rządu – zarządca danych terytoriów w krajach członkowskich Wspólnoty Narodów.
- administrator – w informatyce, zarządca danego systemu informatycznego (zobacz też: root).
  - Administrator sieci informatycznej
  - Administrator bazy danych

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Administratorka

kobieta, która administruje, zarządza czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administratorski

→ administrator, np. uprawnienia administratorskie

przymiotnik

(1.1) dotyczący administratora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administratorstwo

zarządzanie, administrowanie czymś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zarządzanie, administrowanie czymś, także. uprawnienia do wykonywania takich czynności

(1.2) administrator z żoną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administratura

przestarzałe określenie na urząd administratora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd administratora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administratywista

specjalista w zakresie prawa administracyjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Administratywistka

→ administratywista

Patrz:administratywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Administrować

zarządzać czymś

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Administrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora

#### Źródła:

Wiktionary

# Adminka

potocznie: administratorka (kobieta zarządzająca czymś)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: admin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admiracja

książkowo: podziw, uwielbienie, zachwyt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. daw. przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admiracyjny

przymiotnik od: admiracja

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z admiracją, dotyczący admiracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admiralicja

1. grupa najwyższych rangą oficerów marynarki wojennej;
2. w wielu krajach (np. w Wlk. Brytanii): kierownictwo marynarki wojennej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) władze naczelne marynarki wojennej

(1.2) korpus admirałów

(1.3) budynek mieszczący admiralicję (1.1)

Admiralicja – urząd sprawujący zwierzchnictwo nad marynarką wojenną, zajmujący się między innymi planowaniem rozwoju sił morskich, a także korpus admirałów.

Jest to także nazwa własna m.in. brytyjskiego i francuskiego kierownictwa marynarki wojennej (zob. admiralicja brytyjska). W niektórych państwach (m.in. Wielka Brytania) admiralicja pełni funkcję ministerstwa sił morskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Admiralicyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z admiralicją

#### Źródła:

Wiktionary

# Admiralski

→ admirał, np. flaga admiralska

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admiralstwo

tytuł, godność admirała

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mar. urząd, godność admirała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admirator

wielbiciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. wielbiciel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admiratorka

kobieta admirująca (darząca podziwem) kogoś lub coś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wielbicielka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admirał

najwyższy stopień w marynarce wojennej; oficer mający ten stopień

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mar. najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;

(1.2) mar. oficer mający stopień admirała (1.1)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ent. rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej marynarce wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Admirałostwo

admirał z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Admirałowa

małżonka admirała

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona admirała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admirałowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z admirałem

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do admirała

#### Źródła:

Wiktionary

# Admirować

przestarzałe: podziwiać, uwielbiać kogoś lub coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. książk. podziwiać kogoś, uwielbiać go

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. albo podn. podziwianie, uwielbianie kogoś lub czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Admisja

dawniej: dopuszczenie do czegoś, zwłaszcza do jakiejś czynności prawnej; przyjęcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dopuszczenie; względy u kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admisyjny

→ admisja

Patrz:admisja

#### Źródła:

SJP.pl

# Admitancja

przewodność czynna w równoległych układach elektrycznych R, L, C (rezystor, cewka, kondensator)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

Admitancja, drożność – odwrotność impedancji, to wielkość fizyczna wyrażająca przewodność elektryczną pozorną w obwodach prądu przemiennego.

    Y=Z^{-1}=1/Z,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Admitancyjny

→ admitancja

Patrz:admitancja

#### Źródła:

SJP.pl

# Admonicja

przestarzałe: pouczenie, napomnienie, nagana, reprymenda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. nagana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Admonicyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. upomnienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Adn

skrót od: Allgemeiner Deutscher Nachrichtendienst - agencja informacyjna byłej NRD

#### Źródła:

SJP.pl

# Adnominalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z rzeczownikiem; przyrzeczownikowy;
2. przypadek adnominalny - przypadek, którym rządzi rzeczownik, np. dopełniacz: dom ojca

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przyrzeczownikowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adnotacja

krótka, dodatkowa notatka, informacja; dopisek, przypis, przypisek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uwaga, dopisek, przypisek, notatka

(1.2) inform. w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adnotacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z adnotacją; mający charakter adnotacji, przypisu

#### Źródła:

Wiktionary

# Adnotować

pisać notatki, przypisy, dodatkowe uwagi

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pisać adnotacje, notatki, uwagi, przypisy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adnotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pisanie adnotacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Adnumeratywny

operator adnumeratywny - leksem niesamodzielny składniowo, tworzący związek z liczebnikiem, np. ponad, niespełna, około; przyliczebnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Adobe

[czytaj: edołbi] amerykańskie przedsiębiorstwo komputerowe, producent oprogramowania graficznego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. bud. suszona na słońcu, niewypalana cegła

- adobe – cegła suszona na słońcu
- Adobe Inc. – producent oprogramowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adolescencja

wiek młodzieńczy, młodość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wiek młodzieńczy;

Dojrzewanie, adolescencja – okres życia między dzieciństwem a dorosłością, charakteryzujący się przeobrażeniami w budowie i wyglądzie ciała (dojrzewanie biologiczne), psychice – kształtowaniu osobowości (dojrzewanie psychiczne), postawach wobec płci (dojrzewanie psychoseksualne), pełnieniu roli społecznej (dojrzewanie społeczne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adolescencyjny

→ adolescencja; młodzieńczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. młodzieńczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adolescent

dorastający młodzieniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dorastająca osoba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adolescentka

→ adolescent

Patrz:adolescent

#### Źródła:

SJP.pl

# Adoleskaria

stadium w rozwoju niektórych przywr, np. motylicy wątrobowej, kiedy cerkarie w wodzie tworzą osłonę przetrwalnikową

Adoleskaria – typ metacerkarii (tj. larw przywr wnętrzniaków), których występowanie ograniczone jest wyłącznie do środowiska zewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adolf

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Adolf – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów: adal – „szlachetny” oraz wolf – „wilk”. W Polsce imię to spotykane jest od XII–XIII w. Inne formy: Adulf, Odolf. Od tego imienia wywodzi się także imię Ado (Adon, Addo, Addon), będące jego zdrobnieniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adolfa

imię żeńskie

Adolfa – żeński odpowiednik imienia Adolf (o znaczeniu „szlachetny wilk”).

Adolfa imieniny obchodzi: 11 lutego, 14 lutego, 19 kwietnia, 17 czerwca, 8 lipca i 21 sierpnia.

W innych językach:

- ang. – Adolpha, Adollpha
- węg. – Adolfa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adolfek

zdrobnienie od: Adolf

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobniała, poufała forma męskiego imienia Adolf

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adolfina

imię żeńskie

Adolfina – żeński odpowiednik (obok Adolfy) imienia Adolf.

Adolfina imieniny obchodzi: 9 lipca, na pamiątkę św. Adolfiny Diercks.

Zobacz też:

- (608) Adolfine - planetoida

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adolfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adolfiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adolfostwo

Adolf z małżonką; Adolfowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adolfowie

Adolf z małżonką; Adolfostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Adolfowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adolfa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adonai

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonaj

Adonai lub Adonaj (hebr. אדני „Mój Pan”; jid. Adonoj) – określenie Boga Jahwe oddawane w przekładach jako Pan lub [Wszechwładny] Pan. Określenie Adonai wywodzone jest od hebrajskiego słowa adon, stosowanego do oznaczenia osoby sprawującej władzę. Najczęściej bywa ono tłumaczone jako „pan”. W Biblii bywa używane także łącznie z tetragramem JHWH – jako „Adonaj JHWH”. Taką formę Biblia Tysiąclecia oddaje jako „Panie mój, Boże”, zaś Biblia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego jako „Panie Boże”. Polski słownik judaistyczny podaje, że prawdopodobnie taka forma określenia Boga była pierwotna, a dopiero później Adonai zaczęło być traktowane jako jedno z imion Boga. Według The International Standard Bible Encyclopedia z 1986 roku „forma ta podkreśla, że Jahwe jako «Pan» ma moc i suwerenną władzę”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adonaj

jedno z zastępczych imion Boga występujące w Starym Testamencie, używane w liturgii żydowskiej (sporadycznie również w chrześcijańskiej) zamiast szczególnie czczonego imienia Jahwe; Adonai

Adonai lub Adonaj (hebr. אדני „Mój Pan”; jid. Adonoj) – określenie Boga Jahwe oddawane w przekładach jako Pan lub [Wszechwładny] Pan. Określenie Adonai wywodzone jest od hebrajskiego słowa adon, stosowanego do oznaczenia osoby sprawującej władzę. Najczęściej bywa ono tłumaczone jako „pan”. W Biblii bywa używane także łącznie z tetragramem JHWH – jako „Adonaj JHWH”. Taką formę Biblia Tysiąclecia oddaje jako „Panie mój, Boże”, zaś Biblia Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego jako „Panie Boże”. Polski słownik judaistyczny podaje, że prawdopodobnie taka forma określenia Boga była pierwotna, a dopiero później Adonai zaczęło być traktowane jako jedno z imion Boga. Według The International Standard Bible Encyclopedia z 1986 roku „forma ta podkreśla, że Jahwe jako «Pan» ma moc i suwerenną władzę”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adoniasz

Adoniasz (?-970 p.n.e.), syn Dawida, zgładzony na rozkaz swego brata - Salomona, rywala do tronu Izraela

Adoniasz (hebr. אדוניה, Panem jest Jah) (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. ok. 970 p.n.e.) – syn Dawida, króla Izraela i Judy. U schyłku życia ojca rywalizował o sukcesję ze swoim przyrodnim bratem Salomonem. Po śmierci ojca i objęciu rządów przez Salomona został na polecenie tego ostatniego stracony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adoniczny

wiersz adoniczny - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adonijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. w wersyfikacji: składający się z daktyla i trocheja (lub daktyli i trochejów)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adonidyna

lek nasercowy, który występuje w miłku wiosennym

#### Źródła:

SJP.pl

# Adonijski

wiersz adonijski - wiersz w poezji antycznej używany w inwokacjach do Adonisa; wiersz adoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Adonik

wiersz adonijski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. wiersz adoniczny (adonijski)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adonis

piękny, zadbany mężczyzna nadskakujący kobietom

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

- Adonis – w mitologii greckiej ukochany bogini Afrodyty
- Adonis (miłek) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych
- Adonis – najstarsze znane żyjące drzewo Europy
- Adonis – planetoida o numerze katalogowym 2101
- Adonis – poemat epicki Giambattisty Marina
- Adonis – poemat Jeana de La Fontaine
- Adonis (Ali Ahmad Sa’id Isbir) – poeta arabski
- Adonis – grupa muzyczna
- Adonis – gra komputerowa dla Commodore 64
- Adonis – dawny zaścianek. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim
- ADONIS – program do modelowania i zarządzania procesami biznesowymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adonisowy

przymiotnik od: adonis

#### Źródła:

SJP.pl

# Adopciny

żartobliwie: rocznica dnia adopcji zwierzęcia domowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Adopcja

1. akt prawny dotyczący uznania cudzego dziecka za własne; przysposobienie, usynowienie; adoptacja;
2. przyjęcie obcego prawa za prawo obowiązujące w danym kraju;
3. dawniej: przyjęcie do rodu szlacheckiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. prawne uznanie obcego dziecka za własne;

(1.2) przygarnięcie zwierzęcia (np. bezdomnego, ze schroniska)

(1.3) praw. przyjęcie przez jeden kraj prawa innego kraju

(1.4) daw. przyjęcie do rodu, stanu rycerskiego itp.

Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adopcjanizm

doktryna teologiczna z końca II wieku głosząca, że Chrystus stał się Synem Bożym dopiero w wyniku adopcji przez Boga

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

Adopcjanizm – zróżnicowany zespół poglądów teologicznych głoszących, że Jezus był tylko adoptowanym, a nie naturalnym Synem Bożym, zbliżony do monarchianizmu, przez Kościół katolicki uznany za herezję. Po raz pierwszy wystąpił u ebionitów, następnie w teologii antiocheńskiej (np. u Pawła z Samosaty), w VIII-wiecznej Hiszpanii i na XII-wiecznym Zachodzie. W XVI i XVII w. poglądy adopcjanistyczne przyjęli Bracia Polscy (m.in. Szymon Budny i Faust Socyn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adopcyjny

przymiotnik od: adopcja

przymiotnik

(1.1) związany z adopcją, dotyczący adopcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adoptacja

w prawie: akt prawny, na mocy którego adoptowane dziecko nabywa praw do nazwiska i do dziedziczenia; przysposobienie, usynowienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. adopcja, usynowienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adoptować

dokonywać (dokonać) adopcji

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) dokonywać / dokonać adopcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adoptowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie lub dokonanie adopcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Adoracja

1. uwielbienie, podziwianie, wyrażane w widoczne dla innych lub adorowanej osoby sposób;
2. w religii: oddawanie czci Bogu lub świętym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. zachwyt kimś wyrażany w taki sposób, aby ten ktoś to widział

(1.2) rel. ceremonia oddawania czci Bogu lub świętym

(1.3) szt. rel. motyw w sztuce religijnej przedstawiający oddawanie czci nowo narodzonemu Chrystusowi

Adoracja

- okazywanie uwielbienia, zachwytu, podziwu; przejawy czci
- w religiach: ceremonialne oddawania czci Bogu
  - Adoracja Najświętszego Sakramentu
  - Wieczysta adoracja

Malarstwo

- Adoracja Dzieciątka – obraz Stephana Lochnera
- Adoracja Dzieciątka – obraz Hieronima Boscha
- Adoracja Dzieciątka Jezus – dzieło anonimowego artysty, zwanego Mistrzem Ołtarza z Trzeboni
- Adoracja Dzieciątka przez Trzech Króli (Adoracja Dzieciątka) – obraz anonimowego artysty
- Adoracja Dzieciątka – obraz Lorenza Lotta
- Adoracja Mistycznego Baranka (Ołtarz Gandawski)
- Adoracja Pasterzy – obraz Domenica Ghirlandaia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adoracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adoracyjne; cecha tych, którzy są adoracyjni

#### Źródła:

Wiktionary

# Adoracyjny

przymiotnik od: adoracja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adorowaniem kogoś lub czego

(1.2) rel. związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adorant

w malarstwie i rzeźbie: postać (najczęściej wyobrażająca fundatora) ze złożonymi rękami w geście uwielbienia (adoracji), klęcząca u stóp Chrystusa lub Marii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. rel. w sztuce sakralnej postać klęcząca u stóp Chrystusa lub Maryi w geście uwielbienia;

Adorant – w malarstwie lub rzeźbie sakralnej postać klęcząca u stóp postaci Jezusa Chrystusa lub Marii, składająca ręce w geście uwielbienia, czyli adoracji.

Najczęściej w tej postaci można się dopatrzeć fundatora dzieła. W ikonografii chrześcijańskiej element ten pojawia się w okresie sztuki bizantyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adorator

książkowo: mężczyzna zabiegający o względy kobiety; amant, wielbiciel, uwodziciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna zabiegający o względy drugiej osoby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adoratorka

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: adorator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adoratorki

1. książkowo: kobieta zabiegająca o względy mężczyzny; amantka, wielbicielka, uwodzicielka;
2. członkini katolickiego zgromadzenia zakonnego: Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Krwi Chrystusa

#### Źródła:

SJP.pl

# Adorno

Theodor Adorno (właściwie Theodor Wiesengrund) (1903-69), niemiecki filozof, socjolog i muzykolog

- Antoniotto de Botta-Adorno – włoski wojskowy.
- Omar Adorno − portorykański bokser, olimpijczyk
- Theodor Adorno (właśc. Theodor Ludwig Wiesengrund) – niemiecki filozof, socjolog, teoretyk muzyki i kompozytor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adornować

dawniej:
1. upiększać, dekorować, zdobić;
2. powiększać, uzupełniać

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) daw. ozdabiać, dekorować; ozdobić, udekorować

(1.2) daw. powiększać, uzupełniać; powiększyć, uzupełnić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adornowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. ozdabianie

(1.2) daw. powiększanie, uzupełnianie

#### Źródła:

Wiktionary

# Adorować

1. starać się o czyjeś względy, zachwycać się kimś lub czymś; admirować;
2. oddawać cześć religijną

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem

(1.2) rel. oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uwielbianie kogoś, zachwycanie się kimś, otaczanie kogoś uwielbieniem

(1.2) rel. oddawanie czci Bogu lub obiektom kultu religijnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Adp

[czytaj: a-de-pe] adenozynodifosforan

#### Źródła:

SJP.pl

# Adr

[czytaj: a-de-ER] skrót angielskiego: American Depository Receipt - Amerykański Kwit Depozytowy, papier wartościowy emitowany przez banki amerykańskie w celu ułatwienia tamtejszym inwestorom lokowania kapitału w akcje zagraniczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Adra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jaśniejsza lub ciemniejsza żyła na kamieniu albo na drzewie, naturalna lub sztuczna

- Adra – arabskie imię żeńskie
- Adra – wieś w Estonii, w prowincji Harju, w gminie Harku
- Adra – gmina w Hiszpanii, w prowincji Almería, w Andaluzji
- Adra – miasto w Syrii w muhafazie Damaszek

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adramelek

Adramelech, Adramelek, Adar-malik (król ognia) – upadły anioł, demon i bóstwo. Utożsamiany z Anu i Molochem. Centrum kultu Adramelecha znajdowało się w mieście Sefarwaim.

Według Biblii (2 Ks. Król. 17, 31) Sefarwaici palili swoje dzieci na jego cześć. W chrześcijaństwie uznany za demona, upadłego anioła. Przed upadkiem należał do Chóru Tronów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Adramyttion

Edremit – miasto w Turcji w prowincji Balıkesir, niedaleko greckiej wyspy Lesbos.

Według danych na rok 2009 miasto zamieszkiwało 50 464 osób.

W starożytności miasto nazywało się Adramyttion (gr. Άδραμύττιον, łac. Adramyttium) i zostało wspomniane w Nowym Testamencie (Dz 27,2). Miasto zbudował Adramys, brata ostatniego króla Lidii – Krezusa. Miasto przyjęło greckich uchodźców, którzy w roku 422 p.n.e. osiedlili się wygnani ze swej ojczyzny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Adrar

1. miasto i oaza w środkowej Algierii;
2. pustynny płaskowyż w Mauretanii

- Adrar – miasto w Algierii
- Adrar – prowincja Algierii
- Adrar – masyw górski w Algierii
- Adrar Afao – szczyt górski w Algierii
- Adrar – płaskowyż w północnej Mauretanii
- Adrar – region Mauretanii
- Adrar des Iforas – płaskowyż w północno-wschodnim Mali

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adrast

Adrastos (gr. Ἄδραστος Ádrastos, łac. Adrastus) – w mitologii greckiej król Argos, greckiego miasta w Argolidzie.

Uchodził za syna Talaosa i Lizymachy. Ojciec jego został zabity przez Amfiaraosa. Adrastos uciekł do swego dziadka ze strony matki. Po jego śmierci został królem Sykionu. Powrócił jednak do Argos po pogodzeniu się z zabójcą ojca.

#### Źródła:

Wikipedia

# Adrastea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Jowisza;

- Adrastea – nimfa, opiekunka gór, bogini sprawiedliwości, piastunka Zeusa.
- Nazwa Adrastea była stosowana, zwłaszcza przez orfików, jako zamiennik lub przydomek takich bóstw jak Rea, Kybele, Ananke, Nemezis, Dike.
- Adrastea – księżyc Jowisza
- (239) Adrastea – planetoida

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrenalina

hormon, mediator układu nerwowego należący do katecholamin, wytwarzany przez rdzeń nadnerczy i zakończenia włókien pozazwojowych współczulnego układu nerwowego; suprarenina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

Adrenalina, epinefryna – organiczny związek chemiczny, hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrenalinowy

związany z adrenaliną, dotyczący adrenaliny

przymiotnik

(1.1) biochem. związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adrenergiczny

w fizjologii: działający dzięki adrenalinie lub noradrenalinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrenokortykotropina

hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki; kortykotropina; ACTH

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. hormon pobudzający korę nadnerczy do wytwarzania przez nią hormonów

Hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina, skrót: ACTH) – hormon peptydowy przysadki mózgowej, zaliczany do hormonów tropowych. Pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortykosteroidów, mineralokortykoidów (w nieznacznym stopniu) oraz androgenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adres

1. określenie miejsca zamieszkania;
2. ciąg znaków kierujący na czyjąś stronę w sieci komputerowej;
3. dokładnie określone miejsce przechowywania danych w pamięci elektronicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poczt. urz. informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

(1.2) inform. numer komórki pamięci komputera

(1.3) inform. ciąg znaków identyfikujący urządzenie, konto E-mail, stronę WWW itp. w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie

(1.4) przest. zbiorowa petycja do władz lub jej wysokiego przedstawiciela

(1.5) daw. zręczność, spryt

- adres pocztowy (poczty tradycyjnej)
- adres poczty elektronicznej
- adres elektroniczny (termin prawniczy)
- adres strony internetowej (URL)
- adres IP (w sieciach komputerowych, w Internecie)
- adres pamięci (w pamięci komputerowej)
- adres fizyczny (pamięci fizycznej komputera, karty sieciowej)
- MAC adres (adres fizyczny karty sieciowej)
- adres bezwzględny (w pamięci komputerowej, w arkuszu kalkulacyjnym, w systemie plików, w Internecie)
- adres jako pismo polityczne
- adres hołdowniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adresacja

w informatyce: przydzielanie adresu IP

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresant

osoba wysyłająca list; nadawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto wysyła przekaz, wiadomość, list, itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresantka

→ adresant

Patrz:adresant

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresarka

maszyna do drukowania adresów na przesyłkach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna do drukowania adresów na masowych przesyłkach;

Adresarka, adrema, adresograf, adresator, maszyna adresująca – maszyna do drukowania krótkich tekstów (zwykle adresów) na masowych przesyłkach.

W klasycznej wersji teksty do nadrukowania wytłaczane były na metalowych płytkach (cynkowych lub aluminiowych), wybieranych w adresarce ze specjalnego podajnika. W najnowszych rozwiązaniach jest to rodzaj sterowanej komputerem drukarki typu heavy duty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adresat

odbiorca;
1. osoba, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. grupa osób, określone środowisko, do którego kierowana jest wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poczt. osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

(1.2) osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adresatka

odbiorczyni;
1. kobieta, do której jest adresowany list, przesyłka itp.;
2. kobieta, do której coś jest skierowane, np. film, wypowiedź, projekt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, do której coś jest adresowane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresatywny

dotyczący bezpośrednio adresata, np. forma adresatywna

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresik

zdrobnienie od: adres

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: adres

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresograf

urządzenie do drukowania adresów; adresarka

Adresarka, adrema, adresograf, adresator, maszyna adresująca – maszyna do drukowania krótkich tekstów (zwykle adresów) na masowych przesyłkach.

W klasycznej wersji teksty do nadrukowania wytłaczane były na metalowych płytkach (cynkowych lub aluminiowych), wybieranych w adresarce ze specjalnego podajnika. W najnowszych rozwiązaniach jest to rodzaj sterowanej komputerem drukarki typu heavy duty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adresografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. metoda nadrukowywania adresów na przesyłkach

(1.2) dział przedsiębiorstwa zajmujący się gromadzeniem danych adresowych osób i instytucji

#### Źródła:

Wiktionary

# Adresomania

mania składania adresów (pism zbiorowych wystosowanych do władz lub osób wybitnych, zajmujących wysokie stanowisko)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. mania składania adresów (zbiorowych petycji do władz lub jej wysokich przedstawicieli)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresować

1. wpisywać adres
2. kierować do kogoś wypowiedź, utwór literacki, filmowy itp.

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) umieszczać adres na liście, przesyłkę

(1.2) odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresowalność

→ adresowalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adresowalne

Patrz:adresowalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresowalny

specjalny, zindywidualizowany, np. reklamy adresowalne

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

(1.2) przen. odnoszenie, kierowanie czegoś do jakiejś osoby lub podmiotu

#### Źródła:

Wiktionary

# Adresówka

1. mały identyfikator zwierzęcia domowego, doczepiany do obroży;
2. środowiskowo: firmowa pieczątka z adresem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adresownik

notes do zapisywania adresów

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresowo-Wysyłkowy

związany z adresowaniem, jak i wysyłką (np. adresowo-wysyłkowe usługi)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adresowy

związany z adresem, dotyczący adresu

przymiotnik

(1.1) dotyczący adresu, związany z adresem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;

Adret (dosłoneczny stok) – termin geograficzny określający stok góry lub wzgórza będące bardziej nasłonecznione w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego. Na półkuli północnej są to stoki południowe (eksponowane na południe), natomiast na półkuli południowej – północne (eksponowane na północ).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adria

tkanina wełniana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

- Adria – miasto we Włoszech
- Adria – imię żeńskie, zdrobnienie imion Adriana, Adrianna
- adria – tkanina wełniana
- Adria – lokal w Warszawie otwarty w 1931
- Adria – kinoteatr w Bydgoszczy
- Adria Airways – słoweńskie narodowe linie lotnicze, należące do sojuszu Star Alliance
- Adria Mobil – słoweńskie przedsiębiorstwo produkujące przyczepy kempingowe i samochody typu kamper
- Wielka Adria – kontynent znajdujący się pod Europą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrian

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Adriana

- Adrian – imię męskie
- „Adrian” – fabryka rajstop w Zgierzu
- Adrian – typ francuskich hełmów

- Adrian– wieś w Rumunii, w okręgu Marusza, w gminie Gurghiu
- Adrian – patriarcha moskiewski i całej Rusi
- Adrian (ur. 1952) – duchowny prawosławny w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego
- Adrian (1951-2005) – zwierzchnik Rosyjskiej Prawosławnej Cerkwi Staroobrzędowej
- Adrian(ur. 1943) – biskup Kościoła Prawosławnego Ukrainy
- Adrian(ur. 1951) – rosyjski biskup prawosławny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adriana

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Adrian

- Adriana (Adrianna) – imię żeńskie
- Adriana – rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych
- Adriana – planetoida o numerze katalogowym 820

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrianek

zdrobnienie od: Adrian (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriany lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianna

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Adrianna, Adriana – imię żeńskie; żeński odpowiednik imienia Adrian. Imię to pojawiło się w starożytnym Rzymie. Pochodzi od męskiego imienia Hadrian lub Adrian, to znaczy należący do miasta Hadrii w Picenum (Włochy). Częściej – w formie Adrian – nadawano je chłopcom. Jako imię żeńskie w zapiskach po raz pierwszy znalazło się około 1350 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrianniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adrianny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianopol

miasto w europejskiej części Turcji (turecka nazwa: Edirne)

Edirne lub Adrianopol (gr. Αδριανούπολη, Adrianopoli, bułg. Одрин, Odrin) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją oraz Bułgarią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adrianopolski

→ Adrianopol (dawna nazwa Edirne, miasta w Turcji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianostwo

Adrian z małżonką; Adrianowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianowie

Adrian z małżonką; Adrianostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Adrianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Adriana lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adriatycki

→ Adriatyk

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

Patrz:Adriatyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adriatyk

Morze Adriatyckie; morze u południowych wybrzeży Europy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) zob. Morze Adriatyckie.

Morze Adriatyckie lub Adriatyk (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego. Oddziela półwyspy Apeniński od Bałkańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wykonywać sztuczne adry, inkrustować wyroby stolarskie drzewem lub metalem

#### Źródła:

Wiktionary

# Adrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wykonywanie sztucznych adr, inkrustowanie wyrobów stolarskich drzewem lub metalem

#### Źródła:

Wiktionary

# Adryjański

przymiotnik

(1.1) stpol. adriatycki

#### Źródła:

Wiktionary

# Adryjski

przymiotnik od: Adria (miasto we Włoszech)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adscripticii

[czytaj: adskriptic-i-i] w średniowieczu poddani chłopi, którzy nie mogli opuścić ziemi bez zgody pana

#### Źródła:

SJP.pl

# Adsl

[czytaj: a-de-es-EL] skrót angielskiego: Asymmetric Digital Subscriber Line - odmiana technologii DSL, umożliwiająca asymetryczny dostęp do Internetu (przesył danych do użytkownika odbywa się z większą prędkością niż od użytkownika)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adsorbat

substancja, która ulega adsorpcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja ulegająca zagęszczeniu w procesie adsorpcji

Sorpcja – pochłanianie jednej substancji (gazów, par cieczy, par substancji stałych i ciał rozpuszczonych w cieczach), zwanej sorbatem, przez inną substancję (ciało porowate), zwaną sorbentem.

Procesom sorpcyjnym często towarzyszą inne, jak powierzchniowe wytrącanie się trudno rozpuszczalnych soli (właściwości roztworu przy granicy faz są często inne niż w głębi roztworu, na przykład może być zmieniona przenikalność dielektryczna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adsorbent

substancja stała, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja, na której powierzchni zachodzi adsorpcja

Adsorbent – ciało o bardzo rozwiniętej powierzchni, na której zachodzi proces polegający na powierzchniowym wiązaniu cząsteczek płynu (cieczy lub gazu) przez cząstki cieczy lub ciała stałego, zwany adsorpcją. Powoduje to zatężanie substancji rozcieńczonej (adsorbatu). Adsorbenty można podzielić według różnych cech:

- dyspersji:
  - o dużej dyspersji zewnętrznej, tj. nieporowate (dymy, sadze, powierzchnia rzędu 100–500 m2/g)
  - o dużej dyspersji wewnętrznej, tj. porowate (węgiel aktywny, żel krzemionkowy, sita molekularne, zeolity) powierzchnia rzędu 10–1000 m2/g i więcej

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Adsorber

urządzenie przemysłowe wykorzystywane w procesie adsorpcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. urządzenie służące do oddzielania składników z mieszaniny gazowej lub ciekłej

Adsorber – urządzenie służące do prowadzenia procesu adsorpcji.

Stosuje się go w celu:

- oczyszczania gazów, cieczy lub roztworów z niepożądanych domieszek (np: usuwanie związków siarki lub gazów trujących, oczyszczanie i odbarwianie olejów jadalnych),
- adsorbowaniu cennych składników z mieszaniny gazów, cieczy lub roztworów (np: odzyskiwanie rozpuszczalników).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adsorbować

wiązać cząstki cieczy lub gazu; dokonywać adsorpcji

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) chem. wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adsorbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. fiz. skupianie, wiązanie cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

#### Źródła:

Wiktionary

# Adsorpcja

1. wiązanie cząsteczek cieczy lub gazu przez ciało stałe;
2. jeden z etapów infekcji wirusowej polegający na przylgnięciu wirusa do zewnętrznej strony błony komórkowej komórki żywiciela

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

Adsorpcja – proces wiązania się cząsteczek, atomów lub jonów na powierzchni lub granicy faz fizycznych, powodujący lokalne zmiany stężenia. Adsorpcji nie należy mylić z absorpcją, która jest procesem wnikania do wnętrza fazy. Adsorpcję, absorpcję i wymianę jonową przyjęło się wspólnie nazywać procesami sorpcji.

Proces odwrotny do adsorpcji, absorpcji czy ogólnie sorpcji to desorpcja.

W przemyśle proces adsorpcji i desorpcji prowadzi się z użyciem adsorberów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adsorpcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adsorpcyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Adsorpcyjny

przymiotnik od: adsorpcja

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adstrat

rodzaj języka, z którego bierze się zapożyczenia w państwach wielojęzycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Adstryngencja

#### Źródła:

Wikipedia

# Adsubstantywny

operator adsubstantatywny - leksem mający cechy właściwe liczebnikom, jednak wchodzący w związki z przyimkami w wyrażeniach przyimkowych, np. tuż, zaraz, gdzieś; przywyrazek

#### Źródła:

SJP.pl

# Adua

miasto w Etiopii

Adua (także: Adowa, Adwa, Aduwa) – miasto w północnej Etiopii, w prowincji Tigraj (dawna nazwa Tigre), na wysokości 2000 m n.p.m. Była stolica Etiopii. Liczy ok. 25 tys. mieszkańców (1994). Ośrodek okręgu o rolniczym charakterze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aduański

przymiotnik od: Adua (miasto w Etiopii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adular

przezroczysty, bezbarwny minerał, odmiana ortoklazu, nazwa pochodząca od gór Adula w Alpach gdzie został znaleziony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Adular – minerał z grupy krzemianów, przezroczysta i bezbarwna odmiana skalenia potasowego. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gór Adula w Alpach (okolice Przełęczy Św. Gotarda w Szwajcarii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adularowy

→ adular

Patrz:adular

#### Źródła:

SJP.pl

# Adulator

dawniej: pochlebca

#### Źródła:

SJP.pl

# Adulterium

dawniej: cudzołóstwo, czyli stosunek płciowy z cudzą żoną lub cudzym mężem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. cudzołóstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adultyzm

[czytaj: adultyzm lub edoltyzm] dyskryminacja młodych ze względu na wiek

Adultyzm – rodzaj dyskryminacji ze względu na wiek. Od ageizmu różni się tym, że skierowany jest przeciwko młodym dorosłym, nastolatkom, a nawet dzieciom.

Adultyzmem bardzo często określa się postrzeganie dorosłych (szczególnie tych, którzy pełnoletniość osiągnęli stosunkowo niedawno) jako osób niedojrzałych. Zachowanie to nie jest poparte żadnymi przesłankami wynikającymi z zachowania dyskryminowanej osoby, a jedynie pewnymi wyobrażeniami osoby dyskryminującej. Tendencja do uogólniania i pewne negatywne doświadczenia z osobami o podobnym wieku, sprawiają, że dana osoba wyznacza domniemane cechy, które miałyby być typowe dla danej kategorii (pewien przedział wiekowy), ignorując różnorodność charakterologiczną wynikającą z wieku społecznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adv.

skrót od: adverbium (w językoznawstwie: przysłówek)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adverbium

w językoznawstwie: przysłówek; adwerbium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. przysłówek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Advocaat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik

Advocaat [wym. adwokat], adwokat – holenderski likier o dużej lepkości, którego głównymi składnikami są jajka, cukier i brandy. Trunek został wynaleziony przez Holendra Eugena Verpoortena w Heinsbergu (dzisiejsza Nadrenia Północna-Westfalia). Produkowany z brandy o niskiej mocy (15-25%), cukru lub miodu, żółtek jaj, śmietany (lub skondensowanego mleka) oraz aromatu waniliowego. Najbardziej znanymi producentami advocaatu są Bols, DeKuyper i Verpoorten.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Advocat

[czytaj: adwokat] gęsty likier z żółtek, cukru, śmietany i aromatu waniliowego; advocaat, adwokat, ajerkoniak, jajecznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Adw.

skrót

(1.1) = adwokat

(1.2) = adwokacki

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwaita

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwajta

#### Źródła:

SJP.pl

# Adwajta

koncepcja monistycznej filozofii indyjskiej, według której dusza indywidualna tworzy nierozerwalną całość z brahmanem, a świat widzialny jest tylko jego odbiciem; adwaita

Adwajta (dewanagari अद्वैत वेदान्त, trl. advaita vedānta, niedwoistość, ang. Advaita Vedanta) – w filozofii indyjskiej – monistyczny kierunek wedanty. Jego twórcą jest Adi Śankara.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adware

[czytaj: adłer] rodzaj oprogramowania utrzymywanego z reklam

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;

(1.2) inform. rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

Adware (oprogramowanie reklamowe) – rodzaj licencji oprogramowania. Adware jest oprogramowaniem rozpowszechnianym za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów.

Mianem adware określa się również rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwekcja

napływ przemieszczających się poziomo mas powietrza atmosferycznego nad określone obszary, będący jedną z przyczyn zmian pogody

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. poziomy ruch mas powietrza o innych właściwościach niż powietrze uprzednio zalegające;

(1.2) fiz. w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;

Adwekcja (z łac. advectiō – "dowóz", ang. advection) – pojęcie oznaczające napływ substancji bądź zmianę parametru w wyniku napływu substancji, stosowane w dwóch dziedzinach w nieco różniących się znaczeniach:

- adwekcja w mechanice płynów,
- adwekcja w meteorologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwekcyjny

przymiotnik od: adwekcja

przymiotnik relacyjny

(1.1) meteorol. / fiz. związany z adwekcją, dotyczący adwekcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwena

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. przychodzień, przybysz

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwent

w liturgii rzymskokatolickiej: okres czterech tygodni poprzedzających święto Bożego Narodzenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. rel. w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; Gloger.

(1.2) przest. dzień Bożego Narodzenia

Adwent (łac. adventus – przyjście) – w Kościołach zachodnich (łacińskim, anglikańskim i protestanckich) okres liturgiczny, poprzedzający uroczystość Bożego Narodzenia. Adwent poświęcony jest oczekiwaniu na powtórne przyjście Jezusa Chrystusa, a jednocześnie przypomina historyczne oczekiwanie na Mesjasza. Ten okres liturgiczny jest także czasem "radosnego oczekiwania na przyjście Chrystusa".

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwenta

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adwent

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwentnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. grudzień

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwentowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Adwentowo

przysłówek

(1.1) w sposób adwentowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwentowy

→ adwent, np. spotkanie adwentowe

przymiotnik relacyjny

(1.1) kult. rel. związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwentyści

grupa protestanckich związków wyznaniowych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

Adwentyzm (z łac. adventus: „przyjście”) – Kościoły i inne wspólnoty chrześcijańskie wywodzące się lub nawiązujące do XIX-wiecznego amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelikalizmu, któremu przewodził William Miller. Cechą wyróżniającą adwentyzm na tle chrześcijańskiego ogółu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adwentysta

członek jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwentystka

członkini jednej z chrześcijańskich wspólnot religijnych głoszących rychły koniec świata i powtórne nadejście Chrystusa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwentystyczny

→ adwentysta

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z adwentystami, dotyczący adwentystów

Patrz:adwentysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwentyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

Adwentyzm (z łac. adventus: „przyjście”) – Kościoły i inne wspólnoty chrześcijańskie wywodzące się lub nawiązujące do XIX-wiecznego amerykańskiego przebudzenia eschatologiczno-mesjanistycznego w łonie ewangelikalizmu, któremu przewodził William Miller. Cechą wyróżniającą adwentyzm na tle chrześcijańskiego ogółu jest akcentowanie zbliżającego się powtórnego przyjścia Jezusa Chrystusa na Ziemię, które zakończy historię obecnego świata. Wyznawcy adwentyzmu to adwentyści.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwerbalny

w językoznawstwie:
1. łączący się z czasownikiem; przyczasownikowy;
2. przypadek adwerbalny - przypadek, którym rządzi czasownik, np. biernik: czytam książkę

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przyczasownikowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwerbialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest adwerbialne

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwerbialny

w językoznawstwie: przysłówkowy

przymiotnik

(1.1) jęz. zob. przysłówkowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwerbium

w językoznawstwie: przysłówek; adverbium

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adwersarka

przestarzałe: przeciwniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeciwniczka w sporze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwersarz

przeciwnik, zwłaszcza w dyskusji lub sporze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. oponent, rywal

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokacik

zdrobnienie od adwokat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: adwokat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokacina

ekspresywnie: adwokat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. kiepski adwokat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. opieka władcy świeckiego nad Kościołem

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwokacki

przymiotnik od: adwokat

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z adwokatem lub adwokaturą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokacko

przysłówek

(1.1) na sposób adwokacki

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwokat

1. prawnik zajmujący się prowadzeniem spraw w sądzie; obrońca sądowy
2. osoba występująca w obronie lub wstawiająca się za kimś lub za czymś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

(1.2) przen. rzecznik jakiejś sprawy

(1.3) środ. uczn. grzeczny uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) kulin. rodzaj likieru jajecznego;

Adwokat (łac. advocatus „przywołany [do pomocy]”) – zawód zaufania publicznego, prawnik świadczący pomoc prawną, uprawniony do występowania przed organami ścigania, sądami i urzędami, udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych, tworzeniem umów, statutów a także innych dokumentów, mających charakter prawny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwokatka

→ adwokat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kobieta adwokat

Patrz:adwokat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokatowa

przestarzale: żona adwokata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona adwokata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokatować

1. w znaczeniu potocznym: być adwokatem;
2. przenośnie: bronić kogoś, adwokatować komuś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. praw. być adwokatem, pełnić rolę, obowiązki adwokata

(1.2) przen. wstawiać się za kimś, występować w czyjejś obronie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adwokatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) branie kogoś w obronę, ujmowanie się za kimś

(1.2) pot. wykonywanie zawodu adwokata

#### Źródła:

Wiktionary

# Adwokatowy

→ adwokat (likier)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adwokatura

1. zajęcie adwokata;
2. ogół adwokatów; palestra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pełnienie czynności adwokata, zawód, profesja, stanowisko adwokata

(1.2) zespół adwokatów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adwynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. adwent (okres)

#### Źródła:

Wiktionary

# Ady

[czytaj: Odi] nazwisko

partykuła

(1.1) gw-pl|Poznań. sącz. ale, przecież

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adyfenina

środek działający rozkurczająco na mięśnie gładkie

#### Źródła:

SJP.pl

# Adyga

1. rzeka we Włoszech;
2. Trydent-Górna Adyga: region autonomiczny we Włoszech; Górna Adyga; Tyrol Włoski

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północnych Włoszech uchodząca do Zatoki Weneckiej;

Adyga (wł. Adige; łac. Athesis; niem. Etsch) – rzeka w północnych Włoszech o długości 409 km i powierzchni dorzecza 12,1 tys. km².

Wypływa ze źródeł koło przełęczy Reschenpass w Alpach Ötztalskich, w pobliżu granicy z Austrią, płynie przez Alpy i Nizinę Padańską, a na południe od miasta Chioggia uchodzi do Zatoki Weneckiej (Morze Adriatyckie). Tworzy naddatek delty Padu styczny od jej strony północnej. Adyga żeglowna jest na długości 300 km, znajdują się na niej elektrownie wodne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adygea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zob. Adygeja.

Adygeja (czasem określana także jako Adygea; oficj. Republika Adygei, ros. Республика Адыгея, Riespublika Adygieja, adygejski Адыгэ Республик, Adygè Respublik) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adygeja

autonomiczna republika w Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Adygeja (czasem określana także jako Adygea; oficj. Republika Adygei, ros. Республика Адыгея, Riespublika Adygieja, adygejski Адыгэ Республик, Adygè Respublik) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adygejczyk

1. członek rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkaniec Adygei

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek narodu Adygejczyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adygejka

1. członkini rdzennego ludu zachodniego Kaukazu;
2. mieszkanka Adygei

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini narodu Adygejczyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adygejsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w Adygei;

Adygejsk (ros. Адыгейск, adygejski Адыгэкъалэ) – miasto w Rosji, w Republice Adygei, 100 km na północny zachód od Majkopu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adygejski

1. przymiotnik od:
a) Adygeja (republika należąca do Federacji Rosyjskiej; Republika Adygei);
b) Adyga (rzeka we Włoszech);
2. język adygejski - język należący do rodziny języków abchasko-adygijskich, używany głównie w Republice Adygei; adygejski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków

(1.2) odnoszący się do Adygejska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język adygejski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adygejskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem adygejskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem adygejskim

(1.3) spisany, stworzony w języku adygejskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Adygijski

przymiotnik

(1.1) daw. jęz. o rodzinie językowej adygejski

#### Źródła:

Wiktionary

# Adynamia

utrata siły, słabość wywołana starością, przewlekłą chorobą, głodem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. częściowa lub całkowita utrata sił fizycznych

Adynamia (gr. bezsilność) – zjawisko utraty sił lub słabości spowodowanej rozmaitymi czynnikami naturalnymi lub patologicznymi, jak starość, głód lub choroba (np. zespół Cushinga, zespół Sheehana).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adynamiczny

→ adynamia

Patrz:adynamia

#### Źródła:

SJP.pl

# Adynata

w literaturze fabularnej: absurdalne motywy ukazujące niemożliwe i niewytłumaczalne zdarzenia, sytuacje

Adynata – występujące w utworach fabularnych motywy nonsenowne, groteskowe, rzeczy niemożliwe, kłócące się ze zdrowym rozsądkiem (np. Baron Münchhausen wyciągający się sam za włosy z bagna). Adynata występują najczęściej w opowieściach humorystycznych, literaturze ludowej i literaturze sowizdrzalskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adypinian

sól kwasu adypinowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Adypinowy

kwas adypinowy - alifatyczny kwas dikarboksylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Adypocyt

komórka tłuszczowa; adipocyt

Adipocyt (adypocyt, komórka tłuszczowa) – główny rodzaj komórek, z których zbudowana jest tkanka tłuszczowa. Podstawową rolą adipocytu jest synteza i magazynowanie energii pod postacią tłuszczów prostych (trójglicerydy).

Adipocyty mogą się rozrastać w dwojaki sposób: na skutek hipertrofii (zwiększenie rozmiaru komórek), hiperplazji (zwiększenie liczby komórek).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adyton

pomieszczenie w greckim sanktuarium będące miejscem przechowywania świętości dostępnych tylko kapłanom bądź osobom wybranym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;

Adyton (stgr. ἄδυτον "niedostępny") – miejsce święte, ukryta część starożytnego sanktuarium, świątyni, gaju świętego lub groty, do której dostęp mieli wyłącznie kapłani i osoby wybrane. Przechowywano w nim najcenniejsze świętości (cudowne wizerunki, relikwie). Zwykle mieściło też kultowy posąg bóstwa, a czasami było miejscem wyroczni. Adyton zazwyczaj mieścił się w tylnej części naosu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adżanta

1. miejscowość w Indiach;
2. pasmo górskie w Indiach

Adźanta (hindi: अजिंठा लेणी) – grupa wzgórz w Indiach w stanie Maharasztra, na terenie dawnego księstwa Hajderabadu. W ich zboczach, nad doliną rzeki Waghory, wykutych jest 30 pieczar z unikatowymi malowidłami o tematyce buddyjskiej. Cztery groty to ćajtje – miejsca kultu, zaś pozostałe to wihary – miejsca zamieszkania i gromadzenia się mnichów. Groty powstały między II wiekiem p.n.e. a VII wiekiem n.e. Wiele z nich wykuto za czasów Guptów. Część grot nie została ukończona, prawdopodobnie z uwagi na brak funduszy związany z zanikiem buddyzmu na półwyspie dekańskim. Groty zostały odkryte w 1819 przez grupę angielskich myśliwych. Zespół grot w Adźancie znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adżantyjski

przymiotnik od: Adżanta (miejscowość w Indiach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adżar

mieszkaniec Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. mieszkaniec Adżarii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adżaria

autonomiczna republika w Gruzji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Adżaria, Adżarska Republika Autonomiczna (gruz. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Acz’aris Awt’onomiuri Resp’ublik’a) – republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adżarka

mieszkanka Adżarii (autonomicznej republiki w Gruzji)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. mieszkanka Adżarii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adżarski

→ Adżaria

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adżarią lub Adżarami

Patrz:Adżaria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adziamski

przymiotnik

(1.1) daw. perski

#### Źródła:

Wiktionary

# Adżika

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. zob. adżyka.

Adżika, adżyka (z abch. „sól”) – dodatek kulinarny wywodzący się z kuchni kaukaskiej i popularny w Gruzji (według źródeł gruzińskich pochodzi z Megrelii i Abchazji), Armenii, Turcji oraz Rosji. Jest to pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół (w tym chmeli-suneli) oraz orzecha włoskiego.Adżika ma zazwyczaj czerwony kolor, jednakże z niedojrzałej papryki wytwarza się ją również w kolorze zielonym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ady lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Adźiwika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. hist. jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Adżman

1. emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
2. miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

- Adżman – emirat Zjednoczonych Emiratów Arabskich
- Adżman – miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adżmanin

mieszkaniec Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adżmanka

mieszkanka Adżmanu (emiratu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Adżmanu, emiratu w ZEA

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adżmański

przymiotnik od: Adżman (emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Adżmanem, dotyczący Adżmanu (miasta lub emiratu w ZEA)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Adżmer

miasto w Indiach

Adźmer (dewanagari अजमेर, ang. Ajmer) – miasto w północno-zachodnich Indiach, w stanie Radżastan.

Miasto położone jest w górach Arawali, na wysokości około 900 metrów n.p.m., przy linii kolejowej z Delhi do Bombaju.

Około 500 tys. mieszkańców.
Dawniej stolica stanu Adźmer. W roku 1956 zostało przyłączone do stanu Radżastan.
Centrum przemysłowo-handlowe, przetwórstwo bawełny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Adżmerski

przymiotnik od: Adżmer (miasto w Indiach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Adzuki

fasola adzuki - roślina z rodziny bobowatych o nasionach podobnych do fasoli; fasola azuki

#### Źródła:

SJP.pl

# Adźwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Usy w dorzeczu Peczory

#### Źródła:

Wiktionary

# Adżwan

gatunek rośliny z rodziny selerowatych, używany jako przyprawa w kuchni indyjskiej; ajowan, chropawiec wonny, kminek indyjski

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Trachyspermum ammi|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny selerowatych pochodzący z Indii;

Chropawiec wonny, indyjski kminek, ajowan (Trachyspermum ammi), ang. carom seeds – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Pochodzi z Indii, jest uprawiany w wielu krajach Azji i Afryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Adżyka

pasta z czerwonej papryki oraz czosnku i ziół; adżika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

Adżika, adżyka (z abch. „sól”) – dodatek kulinarny wywodzący się z kuchni kaukaskiej i popularny w Gruzji (według źródeł gruzińskich pochodzi z Megrelii i Abchazji), Armenii, Turcji oraz Rosji. Jest to pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół (w tym chmeli-suneli) oraz orzecha włoskiego.Adżika ma zazwyczaj czerwony kolor, jednakże z niedojrzałej papryki wytwarza się ją również w kolorze zielonym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia