# Te

fonetyczna nazwa litery T

zaimek przymiotny

(1.1) nmos. lm. od: ta, to

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) nazwa litery t / T

(2.2) filoz. rel. taoistyczna wewnętrzna natura przedmiotu, istota tej rzeczy, jej przeznaczenie, zdatność;

- Te – symbolem chemicznym pierwiastka Tellur
- De (Te) – pojęcie taoistyczne
- Trzecia Era – W dziełach J.R.R. Tolkiena, Trzecia Era – fikcyjny okres w dziejach Śródziemia.
- TE – Type Enforcement
- Te (łac. – ciebie) – zobacz: Te Deum
- Tydzień Ewangelizacyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teak

[czytaj: tik] tek, teczyna;
1. rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych; drzewo tekowe;
2. drewno tekowe

Teczyna, drzewo tekowe (Tectona L.f.) – rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych. Należą do niego trzy gatunki występujące naturalnie w południowej i południowo-wschodniej Azji, gdzie tworzą rozległe lasy monsunowe. Ich siedliskiem są obszary położone na rzędnych do 900 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teakowy

przymiotnik od: teak (tek, drzewo tekowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tealight

[czytaj: tilajt] mała okrągła świeczka w cienkiej osłonce

#### Źródła:

SJP.pl

# Team

[czytaj: tim]
1. sprawnie działająca wspólnie, zgrana grupa ludzi;
2. drużyna sportowa; reprezentacja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. zwykle drużyna sportowa, niekiedy inny zespół

- Team – słowacki zespół rockowy założony w 1980 roku
- Team – debiutancki album zespołu Team, wydany w 1988 roku
- „Team” – trzeci singel nowozelandzkiej piosenkarki Lorde

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teamowy

→ team [czytaj: timowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Teamspeak

[czytaj: tim spik] komunikator internetowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Teandryczny

przymiotnik

(1.1) związany z Bogiem i człowiekiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Teanina

aminokwas niebiałkowy, pochodna glutaminy

Teanina – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów niebiałkowych, pochodna glutaminy, zawierająca podstawnik etylowy przy amidowym atomie azotu. Występuje naturalnie jako enancjomer o konfiguracji L (konfiguracja absolutna S) w liściach herbaty (kamelii) i przygotowywanej z nich zielonej herbacie. Łatwo pokonuje barierę krew-mózg i jest związkiem psychoaktywnym. Substancji przypisuje się działanie uspokajające, zmniejszające stres i niepokój, stabilizujące nastrój. Ma ona też zwiększać intensywność fal alfa w mózgu, co poprawia wydajność pracy i skuteczność nauki. Jest zaliczana do grupy nootropów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teaser

[czytaj: tizer]
1. fragmenty filmu, programu, gry komputerowej itp. emitowane jako zapowiedź; trailer, zwiastun;
2. krótka scenka poprzedzająca czołówkę filmu;
3. środowiskowo: reklama nieujawniająca firmy ani produktu, mająca zaciekawić odbiorcę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reklama mająca na celu jedynie wzbudzenie zainteresowania;

Teaser – potoczne, wywodzące się z języka angielskiego, określenie zwiastuna np. filmu czy gry komputerowej itp., a nawet mającej nastąpić kampanii reklamowej marki konsumenckiej, które w danej chwili nie są jeszcze dostępne publicznie (często jeszcze trwają nad nimi prace). Teasery zawierają informacje o tym, co będzie zawierał w sobie produkt po jego udostępnieniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teaserowy

→ teaser [czytaj: tizerowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatox

[czytaj: titoks] detoks poprzez picie herbat ziołowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatr

1. instytucja, organizacja zajmująca się wystawianiem utworów scenicznych; też: zespół ludzi pracujących w tej instytucji;
2. budynek, pomieszczenie przystosowane do wystawiania utworów scenicznych;
3. twórczość sceniczna danego autora, kraju, narodu, danej epoki;
4. wystawiane przedstawienie lub przedstawienia;
5. miejsce jakichś wydarzeń.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teatr. dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);

(1.2) teatr. instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji

(1.3) archit. budynek teatru (1.2);

(1.4) przen. sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

Teatr – rodzaj sztuki widowiskowej, w której aktor lub grupa aktorów na żywo przedstawia sztukę dla zgromadzonej publiczności. Terminem teatr określa się też sam spektakl teatralny lub budynek, w którym odgrywane jest przedstawienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teatr.

skrót od: teatralny, teatralnie, teatralność, teatrologia, teatrologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatralia

informacje, publikacje związane z pracą teatru

„Teatralia” – ogólnopolski Internetowy Magazyn Teatralny działający od 1 października 2008 pod adresem http://www.teatralia.com.pl. Został założony z inicjatywy Magdy Raczek, obecnie redaktor naczelnej magazynu. Wyłonił się z grupy recenzentów, działającego przy „Dzienniku Teatralnym” Forum Młodych Krytyków. Funkcjonuje jako medium internetowe w formie dziennika. Zarejestrowany jako czasopismo pod numerem ISSN 1689-6696.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teatralizować

1. przerabiać utwór niesceniczny na widowisko teatralne;
2. nadawać czemuś cechy teatralne

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|teatralizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Teatralny

1. dotyczący teatru;
2. sztuczny, przesadny, patetyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z teatrem, odnoszący się do teatru

przymiotnik jakościowy

(2.1) obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teatrofilia

zamiłowanie do teatru

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatrofilka

→ teatrofil

Patrz:teatrofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatrolog

specjalista w zakresie wiedzy o teatrze; teatroznawca

Teatrologia – nauka o teatrze, zapoczątkowana na początku XX wieku przez niemieckiego badacza Maxa Hermanna, jako osobna dziedzina studiów powstała pod wpływem zmian w teatrze, związanych z Wielką Reformą Teatru i haseł wzywających do „reteatralizacji” teatru. Działania te potrzebowały wsparcia teoretycznego w procesie odnawiania i ponownego definiowania sztuki teatralnej, wzmacniania autonomii teatru od innych dziedzin sztuki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teatrologia

nauka o teatrze; teatroznawstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kierunek studiów obejmujący wiedzę o teatrze

Teatrologia – nauka o teatrze, zapoczątkowana na początku XX wieku przez niemieckiego badacza Maxa Hermanna, jako osobna dziedzina studiów powstała pod wpływem zmian w teatrze, związanych z Wielką Reformą Teatru i haseł wzywających do „reteatralizacji” teatru. Działania te potrzebowały wsparcia teoretycznego w procesie odnawiania i ponownego definiowania sztuki teatralnej, wzmacniania autonomii teatru od innych dziedzin sztuki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teatrologiczny

1. dotyczący nauki o teatrze; teatroznawczy;
2. dotyczący wydziału, kierunku teatrologii

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z teatrologią, dotyczący teatrologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teatrolożka

→ teatrolog

Patrz:teatrolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroman

miłośnik teatru, zapalony bywalec teatralny; teatrofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatromania

fascynacja teatrem, skłonność do chodzenia na przedstawienia teatralne

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatromanka

kobieta o zamiłowaniu do teatru i przedstawień teatralnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroterapia

terapia za pomocą sztuki teatralnej

Teatroterapia – technika terapeutyczna i metoda interwencji kryzysowej realizowana w oparciu o zajęcia teatralne i sceniczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teatrować

teatrować się - potocznie:
1. oglądać przedstawienie teatralne;
2. brać udział w przedstawieniu teatralnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroznawca

specjalista w zakresie wiedzy o teatrze; teatrolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroznawczy

związany z nauką o teatrze; teatrologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroznawczyni

specjalista w zakresie wiedzy o teatrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatroznawstwo

nauka o teatrze; teatrologia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kierunek studiów obejmujący wiedzę o teatrze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teatrum

1. przestawienie teatralne lub sytuacja podobna do takiego przedstawienia; theatrum;
2. dawniej: teatr

#### Źródła:

SJP.pl

# Teatrzyk

zdrobnienie od: teatr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: teatr

(1.2) przedstawienie lalkowe dla dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teatyn

członek zakonu opartego na regule św. Augustyna; teatyni - nazwa tego zakonu (założonego w XVI w. we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z katolickiego zgromadzenia opartego na regule św. Augustyna, założonego w XVI w. we włoskim Chieti;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teatynka

członkini Zgromadzenia Sióstr Teatynek Niepokalanego Poczęcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tebaicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Teb, związany z Tebami

#### Źródła:

Wiktionary

# Tebaida

region w starożytnym Egipcie

Tebaida (gr. Θηβαίς Thebais) – region w starożytnym Egipcie, do którego należało 13 najbardziej wysuniętych na południe nomów Górnego Egiptu – od Abydos do Asuanu. Nazwa pochodziła od starożytnej egipskiej stolicy – Teb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tebaidzki

→ Tebaida

Patrz:Tebaida

#### Źródła:

SJP.pl

# Tebaina

związek organiczny, alkaloid występujący w opium

Tebaina – organiczny związek chemiczny, eter dwumetylowy morfiny, alkaloid znajdujący się w opium w ilości około 1%.

W stanie czystym jest białą substancją stałą, nierozpuszczalną w wodzie, rozpuszczalną w eterze i alkoholu. Wykazuje słabe działanie narkotyczne, w przeciwieństwie do innych opiatów bardziej stymulujące niż depresyjne. Nie ma szerszego zastosowania w medycynie, lecz jest wykorzystywana do otrzymywania innych opioidów, m.in. kodeiny, buprenorfiny, etorfiny i naloksonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tebańczyk

mieszkaniec Teb (miasta)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Teb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tebanka

mieszkanka Teb (miasta)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Teb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tebański

przymiotnik od: Teby

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tebenka

klapa z półtwardej skóry, będąca częścią siodła, dająca oparcie dla kolan jeźdźca; tabenka, tybinka, tebinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tebenki

dawniej: frędzle i ozdoby skórzane wiszące u siodła; tebinki, tabenki, tybinki

#### Źródła:

SJP.pl

# Teberda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w północnej części Wielkiego Kaukazu, lewy dopływ Kubania;

Teberda (ros. Теберда) – miasto w Rosji, na północnych stokach Wielkiego Kaukazu, nad rzeką Teberdą (dopływem Kubania) w Karaczajo-Czerkiesji. Uzdrowisko, miejscowość wypoczynkowa i ważne centrum turystki górskiej. Centrum miejscowości leży na wysokości 1280 m n.p.m. Liczy około 8,65 tys. mieszkańców (2019).

Siedziba zarządu Teberdyński Park Narodowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teberdyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Teberdą, dotyczący Teberdy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tebinka

klapa z półtwardej skóry, będąca częścią siodła, dająca oparcie dla kolan jeźdźca; tebenka, tybinka, tabenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tebinki

1. dawniej: frędzle i ozdoby skórzane wiszące u siodła; tebenki, tabenki, tybinki;
2. dawniej, potocznie: pośladki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tebriski

przymiotnik od: Tebriz (miasto w Iranie); tebryski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tebrizem, dotyczący Tebrizu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tebriz

miasto w Iranie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodnim Iranie;

Tebriz (pers. ‏تبریز‎, Tabriz) – miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Talche Rud (uchodzi do jeziora Urmia). Stolica ostanu Azerbejdżan Wschodni. Jest zamieszkane przez 1,4 mln ludzi.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy, włókienniczy, skórzany, chemiczny, drzewny, szklarski oraz spożywczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tebryski

przymiotnik od: Tebriz (miasto w Iranie); tebriski

#### Źródła:

SJP.pl

# Teby

1. starożytne miasto-państwo w Górnym Egipcie;
2. miasto w Grecji

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem;

(1.2) geogr. miasto w Grecji, w Beocji;

- Teby – starożytne miasto w Egipcie
- Teby – miasto w Grecji
- Teby – gmina w Grecji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tech.

skrót od: technik, technika, techniczny, technikum, technologia, technologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz); techn.

#### Źródła:

SJP.pl

# Techn.

skrót od: technik, technika, techniczny, technikum, technologia, technologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz); tech.

#### Źródła:

SJP.pl

# Technet

sztucznie otrzymany pierwiastek chemiczny o symbolu Tc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

Technet (Tc, łac. technetium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest pierwszym otrzymanym sztucznie pierwiastkiem. Nazwa wywodzi się od greckiego słowa τεχνητoς technetos – sztuczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technetowy

→ technet

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z technetem, dotyczący technetu

Patrz:technet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Techniawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. muzyka techno

#### Źródła:

Wiktionary

# Technicolor

[czytaj: technikolor] system produkcji filmu kolorowego; technikolor

Technicolor – wczesny proces obróbki materiału światłoczułego dający w efekcie naturalny obraz kolorowy, stosowany w hollywoodzkich filmach od 1922 roku przez około 30 lat. Technika ta zapoczątkowana została przez firmę Technicolor Motion Picture Corporation z Bostonu w roku 1914. Znany i doceniany za intensywność i nasycenie kolorów, wykorzystywany był głównie przy produkcji musicali (jak np. Deszczowa piosenka, Mężczyźni wolą blondynki czy Czarnoksiężnik z Oz), filmów kostiumowych (Przygody Robin Hooda) i animowanych (Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technics

[czytaj: tekniks] produkt marki Technics

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technicystyczny

→ technicyzm

Patrz:technicyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Technicyzacja

1. wprowadzanie urządzeń, usprawnień technicznych;
2. szerzenie wiedzy tchnicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Technicyzacyjny

dotyczący technicyzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Techniczka

→ technik

Patrz:technik

#### Źródła:

SJP.pl

# Technicznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób odnoszący się do techniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Techniczno-Typograficzny

związany z techniką i typografią

#### Źródła:

SJP.pl

# Technicznoprzemysłowy

dotyczący przemysłu technicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Techniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest techniczne; cecha tych, którzy są techniczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Techniczny

dotyczący techniki

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do techniki, związany z techniką

(1.2) dotyczący techniki wykonywania jakichś czynności lub sposobu realizacji czegoś

(1.3) taki, którego znaczenie mówiący chce pomniejszyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technik

specjalista w danej dziedzinie techniki; absolwent technikum; osoba o średnim wykształceniu technicznym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym

(1.2) ten, kto osiągnął znaczną biegłość, sprawność w wykonywaniu czegoś

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: technika

Technik (gr. technikos – „kunsztowny”) – tytuł zawodowy, specjalista w zakresie odpowiedniej dziedziny wiedzy technicznej, mający zwykle średnie zawodowe wykształcenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technika

1. sposób wykonywania prac w jakiejś dziedzinie; metoda;
2. całokształt środków i czynności wchodzących w zakres działalności ludzkiej związanej z wytwarzaniem dóbr materialnych, a także reguły posługiwania się nimi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sposób wytwarzania, produkcji

(1.2) sposób wykonania jakiejś czynności

(1.3) dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: technik

(2.2) M., B. i W. lm. od: technikum

Technika (stgr. τέχνη, technē „sztuka, rzemiosło, kunszt, umiejętność”) – wytwarzanie zjawisk i przedmiotów niewystępujących naturalnie w przyrodzie. Pojęcie techniki bywa potocznie utożsamiane z technologią, czyli wiedzą o wytwarzaniu za pomocą środków technicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technikalia

kwestie techniczne dotyczące jakiegoś zagadnienia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kwestie techniczne związane z jakimś zagadnieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technikalny

→ technikum

Patrz:technikum

#### Źródła:

SJP.pl

# Technikolor

system produkcji filmu kolorowego; technicolor

Technicolor – wczesny proces obróbki materiału światłoczułego dający w efekcie naturalny obraz kolorowy, stosowany w hollywoodzkich filmach od 1922 roku przez około 30 lat. Technika ta zapoczątkowana została przez firmę Technicolor Motion Picture Corporation z Bostonu w roku 1914. Znany i doceniany za intensywność i nasycenie kolorów, wykorzystywany był głównie przy produkcji musicali (jak np. Deszczowa piosenka, Mężczyźni wolą blondynki czy Czarnoksiężnik z Oz), filmów kostiumowych (Przygody Robin Hooda) i animowanych (Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technikum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eduk. średnia szkoła zawodowa

(1.2) eduk. przest. politechnika

Technikum – szkoła średniego szczebla o profilu technicznym utworzona w 1948 roku jako alternatywa dla liceum, a obecnie typ szkoły ponadpodstawowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Technizacyjny

dotyczący technizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Techno

1. styl we współczesnej muzyce rozrywkowej, charakteryzujący się silnym, jednostajnym rytmem i wykorzystaniem utworzonych elektronicznie dźwięków;
2. subkultura fanów tej muzyki;
3. mający cechy tego stylu muzycznego, np. utwór techno;
4. grający taką muzykę, np. zespół techno;
5. mający cechy subkultury techno, np. impreza techno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Techno-

temat słowotwórczy

(1.1) techn. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką

(1.2) muz. pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z muzyką techno

#### Źródła:

Wiktionary

# Technobełkot

potocznie: tekst trudny do zrozumienia z powodu zbyt wielu specjalistycznych słów

#### Źródła:

SJP.pl

# Technofob

osoba odczuwająca lęk przed nowoczesnymi technologiami, niechęć do nowinek technicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Technofobia

lęk przed nowoczesnymi technologiami, niechęć do nowinek technicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) strach przed złożonymi urządzeniami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technofobiczny

→ technofob, → technofobia

Patrz:technofob, → technofobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Technofobka

kobieta odczuwająca lęk przed nowoczesnymi technologiami, niechęć do nowinek technicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Technogadżet

nowoczesne urządzenie elektroniczne niewielkich rozmiarów; elektrogadżet

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoglobalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. proces globalizacji technologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Technoklimatolog

specjalista w dziedzinie technoklimatologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoklimatologia

dziedzina nauki zajmująca się wpływem klimatu na urządzenia techniczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoklub

lokal rozrywkowy, w którym tańczy się przy muzyce techno; techno klub, techno club

#### Źródła:

SJP.pl

# Technokracja

forma ustroju państwowego oparta na przekonaniu, iż postęp techniczny rozwiąże wszelkie konflikty i problemy społeczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

(1.2) polit. państwo, w którym panuje ustrój technokratyczny

Technokracja („techno” od greckiego tekhne – umiejętność, „kracja” od greckiego kratos – „władza”) może odnosić się do:

- Technokracja (polityka) – ustrój państwowy oparty na rządach specjalistów
- Ruch Technokratyczny – ruch społeczny zapoczątkowany w USA w latach 20.
- Technokracja (Mag: Wstąpienie) – organizacja w grze fabularnej Mag: Wstąpienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technokrata

zwolennik technokracji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik technokracji

Technokracja („techno” od greckiego tekhne – umiejętność, „kracja” od greckiego kratos – „władza”) może odnosić się do:

- Technokracja (polityka) – ustrój państwowy oparty na rządach specjalistów
- Ruch Technokratyczny – ruch społeczny zapoczątkowany w USA w latach 20.
- Technokracja (Mag: Wstąpienie) – organizacja w grze fabularnej Mag: Wstąpienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technokratka

→ technokrata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zwolenniczka technokracji

Patrz:technokrata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technokratycznie

→ technokratyczny

Patrz:technokratyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Technokratyczny

→ technokratyzm

przymiotnik

(1.1) polit. związany z technokracją lub technokratą

Patrz:technokratyzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technol.

skrót od: technologia, technologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Technolog

specjalista w zakresie technologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technologia

1. metoda przygotowania i prowadzenia procesu produkcyjnego lub przetwórczego;
2. proces techniczny z zastosowaniem takiej metody;
3. dziedzina nauk technicznych zajmująca się badaniem metod produkcji lub przetwarzania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

(1.2) dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania

Technologia – metoda przygotowania i prowadzenia procesu wytworzenia lub przetwarzania jakiegoś dobra lub informacji. Technologia może oznaczać konkretny proces (np. technologia klejenia, technologia malowania). Można rozpatrywać produkty pod względem technologiczności, czyli optymalizacji konstrukcji dla danego procesu, tak by dany projekt nie sprawiał trudności wykonania daną metodą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Technologicznie

przysłówek sposobu

(1.1) pod względem technologicznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Technologiczność

Technologiczność konstrukcji – zespół cech konstrukcyjnych określonego przedmiotu umożliwiających łatwe wykonanie go w danych warunkach produkcyjnych.

O technologiczności konstrukcji decydują informacje przekazywane wytwórcy przez konstruktora, głównie za pomocą rysunku technicznego. Informacje te dotyczą materiałów wyjściowych, ich wymiarów, rodzaju zastosowanych półfabrykatów, kształtu i wymiarów gotowych przedmiotów oraz ich dokładności, jakości powierzchni, twardości itp. Konstruktor podając te informacje, powinien uwzględnić nie tylko wymagania wynikające z zadań, jakie ma spełnić konstruowany przedmiot (np. element maszyny, maszyna), ale również wymagania wynikające z warunku technologiczności konstrukcji. Dlatego więc należy przewidzieć optymalny w danym przypadku materiał i proces technologiczny, jaki będzie zastosowany przy wytwarzaniu konstruowanego przedmiotu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Technologiczny

→ technologia

przymiotnik

(1.1) związany z technologią, dotyczący technologii

Patrz:technologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technologizm

Determinizm technologiczny lub inaczej determinizm techniczny – kierunek myśli socjologicznej, przypisujący technice i technologii oraz zachodzącym w nich zmianom zasadniczą rolę w kształtowaniu rzeczywistości społecznej. Głównymi przedstawicielami tego nurtu są Thorstein Veblen i Wesley Clair Mitchell, którzy również byli zwolennikami technokratyzmu (Veblen był nawet członkiem Ruchu Technokratycznego).

#### Źródła:

Wikipedia

# Technolożka

→ technolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. specjalistka w zakresie technologii, specjalistka od procesu tworzenia czegoś lub obróbki jakiegoś surowca

Patrz:technolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technoman

miłośnik muzyki techno; technowiec, technomaniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Technomania

fascynacja współczesną technologią

#### Źródła:

SJP.pl

# Technomaniak

miłośnik muzyki techno; technowiec, technoman

#### Źródła:

SJP.pl

# Technomanka

miłośniczka muzyki techno

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoparada

parada pojazdów wyposażonych w wielkie głośniki i wzmacniacze, grające muzykę techno

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoparty

impreza, w czasie której tańczy się przy muzyce techno; techno party

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) impreza przy muzyce techno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Technopol

podporządkowanie kultury technice, władza technologii nad społeczeństwem

Technopol – drugi pod względem wysokości budynek w Petržalce (jednej z dzielnic Bratysławy) i jeden z najwyższych budynków w Bratysławie.

Składa się z dwóch budynków o wysokości 90 m i znajduje się na ulicy Kutlíkovej 17, otaczając Chorvátske rameno przed placem Jana Pawła II (Rynkiem) i Kościołem św. Rodziny.

Technopol służy jako siedziba wielu firm, takich jak Technopol, a także jest siedzibą samorządu Petržalka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technopolia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okręg, skupiający ośrodki działające w zakresie rozwoju najnowszej techniki, m.in. parki technologiczne i parki naukowe;

Technopolia (również technopolis) – miasto, którego rozwój oparty jest na tworzeniu i sprzedaży zaawansowanych technologii.

Ich powstanie wiąże się z trzecią rewolucją przemysłową. Główna gałąź przemysłu to przemysł wysokich technologii – high-tech. Obejmuje dziedziny takie jak elektronika, lotnictwo (także przemysł pojazdów kosmicznych), przemysł chemiczny, farmaceutyczny, precyzyjny i optyczny. Czynniki lokalizacji high-tech to: wysoko wykwalifikowana kadra, dobra infrastruktura, sąsiedztwo placówek naukowo-badawczych oraz duże nakłady finansowe na badania innowacyjne. Najwięcej technopolii powstaje w Stanach Zjednoczonych. Sporo jest ich również w Europie, Azji Południowo-Wschodniej i Azji Wschodniej. W Afryce i Ameryce Południowej praktycznie nie występują.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Technopolis

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okręg, skupiający ośrodki działające w zakresie rozwoju najnowszej techniki, m.in. parki technologiczne i parki naukowe;

Technopolia (również technopolis) – miasto, którego rozwój oparty jest na tworzeniu i sprzedaży zaawansowanych technologii.

Ich powstanie wiąże się z trzecią rewolucją przemysłową. Główna gałąź przemysłu to przemysł wysokich technologii – high-tech. Obejmuje dziedziny takie jak elektronika, lotnictwo (także przemysł pojazdów kosmicznych), przemysł chemiczny, farmaceutyczny, precyzyjny i optyczny. Czynniki lokalizacji high-tech to: wysoko wykwalifikowana kadra, dobra infrastruktura, sąsiedztwo placówek naukowo-badawczych oraz duże nakłady finansowe na badania innowacyjne. Najwięcej technopolii powstaje w Stanach Zjednoczonych. Sporo jest ich również w Europie, Azji Południowo-Wschodniej i Azji Wschodniej. W Afryce i Ameryce Południowej praktycznie nie występują.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Technoratan

materiał syntetyczny imitujący ratan; technorattan

#### Źródła:

SJP.pl

# Technoratanowy

→ technoratan; technorattanowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Technorati

Technorati – wyspecjalizowana wyszukiwarka internetowa do blogów. Od roku 2002 zaindeksowała ponad 133 miliony blogów. Jest uważana za jeden z typowych przykładów stron Web 2.0.

Technorati jest zablokowane w Chińskiej Republice Ludowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Technorattan

materiał syntetyczny imitujący rattan; technoratan

#### Źródła:

SJP.pl

# Technorattanowy

→ technorattan; technoratanowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Technosfera

1. sfera działalności człowieka polegająca na rozprzestrzenieniu w środowisku naturalnym środków technicznych;
2. obszar objęty taką działalnością

- technosfera – ingerencja człowieka w przyrodę lub obszar dotknięty taką działalnością
- TechnoSphere – internetowe środowisko wirtualne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technostres

Technostres (także: stres cyfrowy) – negatywna reakcja psychologiczna wynikająca z interakcji między ludźmi a wprowadzaniem nowych technologii. Podczas gdy ergonomia bada fizyczne reakcje człowieka na maszyny oraz jego dostosowanie do nich, technostres wynika ze zmian w zachowaniach, które są wywołane użytkowaniem nowoczesnych technologii, zarówno w środowisku pracy, jak i domowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Technostruktura

grupa społeczna składająca się ze skupiających całą władzę ekonomiczną najemnych dyrektorów wielkich korporacji i urzędników administracji państwowej wysokiego szczebla

Technostruktura – struktura organizacyjna, w której pracownicy starają się tworzyć standardy pracy, przestrzegają ich wykonywania, zajmują się utrzymywaniem systemów informacyjnych na określonym poziomie itp., a także dążą do standaryzacji, jednoznacznego określenia norm pracy. Jeśli uda się ustandaryzować normy pracy w organizacji, powstaje wówczas biurokracja maszynowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Technowiec

miłośnik muzyki techno; technoman, technomaniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Techwig

TECHWIG – indeks giełdowy obejmujący spółki giełdowe zakwalifikowane do Segmentu Innowacyjnych Technologii SiTECH (z wyłączeniem funduszy inwestycyjnych), notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

Najwyższa wartość TECHWIG-u wyniosła 2 559,90 pkt, 13 marca 2000, natomiast najniższa: 313,08 pkt, 1 października 2002.

23 czerwca 2008 roku GPW zaprzestała publikacji indeksu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tecia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma żeńskiego imienia Tekla

#### Źródła:

Wiktionary

# Tecumseh

#### Źródła:

Wikipedia

# Teczka

1. rodzaj torby ze skóry lub innych tworzyw;
2. rodzaj okładki, zwykle tekturowej, do przechowywania dokumentów, rękopisów, nut, rysunków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prostokątna torba z uchwytem

(1.2) okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.

(1.3) dokumenty przechowywane w teczce (1.2)

- teczka – rodzaj torby
- teczka papierowa – papierowe opakowanie na dokumenty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teczuszka

zdrobnienie od: teczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Teczyna

tek, teak;
1. rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych; drzewo tekowe;
2. drewno tekowe

Teczyna, drzewo tekowe (Tectona L.f.) – rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych. Należą do niego trzy gatunki występujące naturalnie w południowej i południowo-wschodniej Azji, gdzie tworzą rozległe lasy monsunowe. Ich siedliskiem są obszary położone na rzędnych do 900 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ted

imię męskie

- Ted (film)
- Ted (linia lotnicza)
- TED (konferencja)
- TED Notepad
- Ted (procesor tekstu)
- Ted (muzyk)
- MOS Technology TED

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tede

Telewizja Dolnośląska, regionalna stacja telewizyjna w Polsce

Tede, również TDF, Fiodor, Jaca oraz DJ Buhh, właśc. Jacek Maciej Szymon Graniecki (ur. 24 lipca 1976 w Warszawie) – polski raper, autor tekstów, producent muzyczny, freestyle’owiec, przedsiębiorca, osobowość medialna, prezenter telewizyjny, bloger i aktor niezawodowy, członek licznych projektów muzycznych, jak Trzyha/Warszafski Deszcz, czy Gib Gibon Skład, prowadzi również solową działalność artystyczną. Właściciel wytwórni Wielkie Joł oraz przedsiębiorstw odzieżowych PLNY Textylia i Trykot TDK Sp. z o.o. Jego albumy rozeszły się w ponad 300 tysięcy egzemplarzy, zaś sam artysta został pięć razy nominowany do Fryderyka. Na początku kariery uważany bywał za najlepszego rapera w Polsce. Jako raper ustanowił rekord i wraz z Peją stał się artystą z największą liczbą albumów w historii, które zadebiutowały na Polskiej liście przebojów – OLiS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tedy

przestarzale: więc, przeto, zatem, wobec tego

zaimek

(1.1) tą drogą (bliską od osoby wskazującej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tedyby

archaiczny spójnik poprzedzający wniosek z poprzedniego zdania, tedy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tedżen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim;

Tedżen (turkm. Tejen) – miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim, na pustyni Kara-kum, nad rzeką Tejen, na wysokości 161 m n.p.m., siedziba etrapu. W 2022 roku liczyło ok. 67,5 tys. mieszkańców.

Miasto położone jest drodze samochodowej i linii kolejowej (kolej transkaspijska) z Mary do Aszchabadu. W latach 1990. otwarto połączenie kolejowe przez przejście kolejowe w Sarahsie do Meszhedu w Iranie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tedżeński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tedżenem, dotyczący Tedżenu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tedzon

miasto w Korei Południowej

Daejeon (kor. 대전) – miasto na prawach metropolii (gwangyeoksi) w środkowej części Korei Południowej, w regionie Hoseo (dawna prowincja Chungcheong), u podnóża gór Noriong, w dolinie rzeki Kum, piąte co do wielkości miasto Republiki Korei. Położone 167 km od Seulu, 294 km od Pusanu oraz 169 km od Gwangju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tedzoński

→ Tedzon

Patrz:Tedzon

#### Źródła:

SJP.pl

# Tee

[czytaj: ti] w golfie:
1. podstawka przypominająca literę T, na której ustawia się piłkę podczas startu;
2. miejsce startu na każdym kolejnym dołku

tee – uniksowe polecenie, wypisujące dane wejściowe na standardowe wyjście i do dowolnej liczby plików.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teekanne

[czytaj: tikane lub tekane] herbata marki Teekanne

#### Źródła:

SJP.pl

# Teelka

potocznie: pociąg marki TLK (Twoje Linie Kolejowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teenager

[czytaj: tinejdżer] nastolatek, kilkunastolatek

#### Źródła:

SJP.pl

# Tef

roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych; teff; trawa abisyńska; miłka abisyńska

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. rzad. onomatopeja imitująca warkot silnika motorówki

Miłka abisyńska, tef, teff, trawa abisyńska (Eragrostis tef) – gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych, naturalnie rosnący w północno-wschodniej Afryce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tefauenowiec

[czytaj: tefałenowiec] tefałenowiec, TVN-owiec; potocznie:
1. pracownik stacji TVN;
2. osoba oglądająca głównie programy stacji TVN

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefałen

tefałeny; potocznie:
1. TVN (stacja telewizyjna);
2. kanał tej stacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefałenowiec

TVN-owiec, tefauenowiec; potocznie:
1. pracownik stacji TVN;
2. osoba oglądająca głównie programy stacji TVN

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefałenowski

potocznie: dotyczący telewizji TVN

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefałeny

tefałen; potocznie:
1. TVN (stacja telewizyjna);
2. kanał tej stacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Teff

roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych; tef; trawa abisyńska; miłka abisyńska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) bot. pot. nazwa systematyczna|Eragrostis tef|ref=tak., miłka abisyńska

(1.2) spoż. mąka z ziaren teffu (1.1)

Miłka abisyńska, tef, teff, trawa abisyńska (Eragrostis tef) – gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych, naturalnie rosnący w północno-wschodniej Afryce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tefila

przedmiot liturgiczny wyznawców judaizmu, składający się z dwóch skórzanych pudełeczek zawierających pergaminy z tekstami z Tory, przymocowywanych na czole i lewym ramieniu w czasie modlitwy; tefilim; tefilin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefilim

przedmiot liturgiczny wyznawców judaizmu, składający się z dwóch skórzanych pudełeczek zawierających pergaminy z tekstami z Tory, przymocowywanych na czole i lewym ramieniu w czasie modlitwy; tefilin; tefila

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefilin

dwa pudełeczka z przymocowanymi rzemykami, zawierające zwitki pergaminowe z czterema cytatami z Biblii; filakterie, tefillin

Tefilin, tfilin, filakterie (hebr. ‏תְּפִלִּין‎ lub ‏תפילין‎ – przedmioty modlitewne, z aramejskiego – ozdoby) – dwa czarne skórzane pudełeczka wykonane z jednego kawałka skóry koszernego zwierzęcia, w których znajdują się cztery ustępy Tory, ręcznie przepisane w języku hebrajskim przez sofera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tefillin

dwa pudełeczka z przymocowanymi rzemykami, zawierające zwitki pergaminowe z czterema cytatami z Biblii; filakterie, tefilin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tefl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eduk. nauczanie języka angielskiego jako języka obcego;

#### Źródła:

Wiktionary

# Teflon

politetrafluoroetylen - tworzywo syntetyczne o niskiej przyczepności i bardzo wysokiej odporności termicznej, stosowane np. przy produkcji smarów i naczyń kuchennych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teflonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od teflon

#### Źródła:

Wiktionary

# Teflonowy

przymiotnik

(1.1) wykonany z teflonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tefra

ogół materiałów i skał piroklastycznych

Tefra – utwór złożony z materiału piroklastycznego, będącego produktem erupcji wulkanicznej. Jest to zbiorcze określenie piroklastycznych utworów zlityfikowanych, czyli skał piroklastycznych, jak i niezlityfikowanych.

Tefra może składać się z samego popiołu wulkanicznego, jak też zawierać domieszki grubszych frakcji piroklastycznych: piasku wulkanicznego, lapilli, a nawet bomb wulkanicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tefryt

wylewna skała magmowa

Tefryt – wylewna skała magmowa o wyglądzie bazaltu, występująca wśród młodych i współczesnych law. Składa się głównie z plagioklazu, nefelinu, piroksenu i amfibolu.

Mieści się wraz z bazanitem w polu 14 diagramu QAPF skał wulkanicznych.

W klasyfikacji TAS tefryt wraz z bazanitem zajmuje pole U1 (bazanity i tefryty).

Występuje w Polsce i Czechach w obrębie środkowoeuropejskiej prowincji bazaltowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tegdy

zaimek przysłowny wskazujący

(1.1) stpol. wówczas

#### Źródła:

Wiktionary

# Tegelen

dzielnica Venlo (miasta w Holandii)

Tegelen – dzielnica Venlo w Holandii, do końca 2000 miasto i gmina. Do Tegelen należy wieś i klasztor Steyl. Od nazwy miejscowości pochodzi pojęcie "interglacjału tegeleńskiego".

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tegeleński

→ Tegelen (dzielnica Venlo - miasta w Holandii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teges

wyraz o bliżej nieokreślonym znaczeniu używany np. w potocznym powiedzeniu "teges majonez"

#### Źródła:

SJP.pl

# Tego

zaimek wskazujący

(1.1) D. od: ten

(1.2) B. od: ten (dla rzeczowników żywotnych)

#### Źródła:

Wiktionary

# Tegoczesny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. dziejący się w teraźniejszości

(1.2) daw. mający miejsce w minionych czasach, o których opowiada osoba mówiąca

#### Źródła:

Wiktionary

# Tegoroczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący bieżącego roku

#### Źródła:

Wiktionary

# Tegu

miasto w Korei Południowej

Daegu ((kor. 대구광역시, Metropolia Daegu), w zależności od latynizacji koreańskiej nazwy: Taegu, Tegu lub Daegu) – położone nad rzeką Geumho czwarte co do wielkości miasto w Korei Południowej należące do miast metropolii oraz stolica prowincji Gyeongsang Północny. Siedziba rzymskokatolickiej archidiecezji Daegu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tegucigalpa

[czytaj: tegus-igalpa] stolica Hondurasu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Hondurasu;

Tegucigalpa (Tegusyjgalpa) – stolica i największe miasto Hondurasu, zamieszkuje je 1,13 mln osób (2012). Położone jest w południowej części kraju, u stóp góry Picacho, w dolinie rzeki Choluteca na wysokości ok. 975 m n.p.m. Tegucigalpa jest również ośrodkiem administracyjnym departamentu Francisco Morazán.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teheran

1. stolica Iranu;
2. ostan w Iranie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Iranu;

Teheran (pers. ‏تهران‎ Tehran) – stolica i największe miasto Iranu, będące również centrum administracyjnym prowincji o tej samej nazwie. Teheran leży u stóp masywu górskiego Elburs i rozciąga się na wysokości od około 1100 m n.p.m. do 1800 m n.p.m., zajmując obszar 658 kilometrów kwadratowych. Teheran jest największym miastem Bliskiego Wschodu i liczy 12,2 mln mieszkańców (2012), zaś aglomeracja – 16,1 mln mieszkańców (2012). Posiada też gęstą sieć dróg i autostrad, znaczący dla kraju węzeł kolejowy oraz dwa porty lotnicze. Na terenie miasta ulokowane są liczne muzea, centra sztuki, kompleksy pałacowe i centra kulturalne, a w promieniu kilkudziesięciu kilometrów – znane ośrodki narciarskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teherańczyk

mieszkaniec Teheranu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Teheranu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teheranka

mieszkanka Teheranu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Teheranu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teherański

przymiotnik od: Teheran (stolica Iranu)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Teheranu, miasta w Iranie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tehinia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Bendery

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tehiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Tehinią, dotyczący Tehinii (dziś: Bendery)

#### Źródła:

Wiktionary

# Teichoskopia

relacja o wypadkach rozgrywających się właśnie poza sceną, rozwijana przez postać dramatu obserwującą je bezpośrednio

Teichoskopia – z gr. widzenie z murów (poprzez ścianę) – określenie sceny z III księgi Iliady Homera (w której Helena opisuje Priamowi widzianych przez nią z murów Troi bohaterów i wodzów achajskich) i podobnych przedstawień w późniejszych utworach dramatycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teida

jaszczurka; waran amerykański

#### Źródła:

SJP.pl

# Teilhard

[czytaj: teJAR] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teina

alkaloid występujący w ziarnach kawy i liściach herbaty; kofeina

Kofeina (łac. coffeinum) – organiczny związek chemiczny, alkaloid purynowy znajdujący się w ziarnach kawy i wielu innych surowcach roślinnych. Może również być otrzymywana syntetycznie. Została odkryta przez niemieckiego chemika Friedricha Ferdinanda Rungego w 1819 roku. W zależności od źródła nazywana jest także teiną (gdy źródłem jest herbata), guaraniną (gdy pochodzi z guarany) i mateiną (gdy pochodzi z yerba mate).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teinograf

urządzenie rejestrujące uderzenia pioruna w urządzenia elektryczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Teinowy

→ teina

Patrz:teina

#### Źródła:

SJP.pl

# Teista

wyznawca teizmu, osoba wierząca w istnienie Boga

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyznająca teizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teistka

zwolenniczka teizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. filoz. kobieta wyznająca teizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teistyczny

przymiotnik od: teizm

przymiotnik

(1.1) filoz. rel. dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teizm

wiara w istnienie Boga

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w istnienie Boga, bogów lub bogiń, którzy są osobami ingerującymi w losy świata, lub jest on ich dziełem, czuwającymi nad biegiem wydarzeń lub podtrzymującymi świat w istnieniu; pogląd filozoficzno-religijny głoszący, że tacy bogowie istnieją; wiara w Boga lub bogów bez odrzucania objawienia, co jest charakterystyczne dla deizmu.

Antonimem pojęcia "teizm" jest "ateizm", czyli zaprzeczenie istnienia Boga lub bogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tej

zaimek pełniący w zdaniu różne funkcje

zaimek osobowy

(1.1) poznań. W. ty (charakterystyczna forma zwrotu do znajomych)

(1.2) forma zaimka. → ta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. herbata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tejp

potocznie: sportowy plaster leczniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tejpować

potocznie: przyklejać sportowy plaster leczniczy na skórę

#### Źródła:

SJP.pl

# Tejrezjasz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mitgr. wróżbita z rodu Spartów, syn nimfy Chariklo

Tejrezjasz (Teiresias,Tyrezjasz, Terezjasz) – w mitologii greckiej wielki wróżbita tebański, żyjący przez siedem do dziewięciu pokoleń, od czasów Kadmosa do Eteoklesa i Polinejkesa. Potrafił przepowiadać przyszłość, rozumieć przeszłość oraz rozumiał język ptaków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teju

jaszczurka z Ameryki Południowej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) herp. duża, południowoamerykańska jaszczurka z rodziny tejowatych (nazwa systematyczna|Teiidae|ref=tak.)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tek

teak, teczyna;
1. rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych; drzewo tekowe;
2. drewno tekowe

rzeczownik

(1.1) bot. tropikalne drzewo;

Teczyna, drzewo tekowe (Tectona L.f.) – rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych. Należą do niego trzy gatunki występujące naturalnie w południowej i południowo-wschodniej Azji, gdzie tworzą rozległe lasy monsunowe. Ich siedliskiem są obszary położone na rzędnych do 900 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teka

1. duża teczka;
2. urząd ministra

- teka (theca) – różne struktury anatomiczne przypominające puszkę, z greckiego θήκη – 'schowek', 'grób', 'skład', przy czym w literaturze biologicznej słowo theca uznaje się za nowołacińskie, znacznie odbiegające od źródłosłowu, a odnoszące się do różnych struktur anatomicznych w postaci sztywnej osłony ciała;
- teka – wydawnictwo o charakterze zbioru, np. Teka Melpomeny, Teka Stańczyka, czasem czasopismo naukowe, np. Teka Komisji Historycznej;
- Teka – Grupa Teka, międzynarodowe przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji i dystrybucji wyposażenia kuchennego;
- Teka – właściwie Tomasz Kucharski, polski muzyk;
- Teka – hiszpańska drużyna kolarska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekakaefowski

przymiotnik od: TKKF (Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej); TKKF-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekameba

organizm z grupy pierwotniaków; ameba skorupkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekameby

kategoria organizmów z grupy pierwotniaków; ameby skorupkowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekiela

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekielak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tekińcami, dotyczący Tekińców

#### Źródła:

Wiktionary

# Tekke

w islamie budynek będący siedzibą muzułmańskiego bractwa religijnego; zawija

Chanaka (pers. ‏خانقاه‎, ḵānaqāh, zawija, arab. ‏خانقاه‎ kąt, tur. tekke) – rodzaj klasztoru; budynek lub zespół budynków stanowiących siedzibę zakonu sufickiego. W skład zespołu wchodziły świątynia (meczet), szkoła (medresa), pomieszczenia dla członków bractwa oraz pielgrzymów; często pojawiało się tam także mauzoleum założyciela szkoły lub innego, wybitnego "świętego męża".

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekla

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Tekla – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „sławiąca Boga” (gr. Θεός „Bóg” i κλέος „sława”).

Tekla imieniny obchodzi: 30 sierpnia, 23 września, 7 października i 15 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teklanowo

Teklanowo – kolonia krajeńska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Teklinów

## Miejscowości i ich części w Polsce

Według TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Teklinów – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieruszowskim, w gminie Wieruszów
- Teklinów – przysiółek wsi Głęboka Droga w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Przysucha
- Teklinów – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Kruszyna

#### Źródła:

Wikipedia

# Teknival

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. festiwal tekno, zwykle spontanicznie organizowany na otwartej przestrzeni

#### Źródła:

Wiktionary

# Tekno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. gatunek szybkiej, rytmicznej muzyki elektronicznej;

#### Źródła:

Wiktionary

# Tekodont

prymitywny gad przypominający krokodyla, wymarły w późnym triasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekodontozaur

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Thecodontosaurus|Morris|ref=tak., rodzaj prozauropoda z rodziny tekodontozaurów;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju tekodontozaurów (1.1)

Tekodontozaur (Thecodontosaurus) – rodzaj dinozaura będącego jednym z najbardziej bazalnych znanych przedstawicieli kladu Sauropodomorpha. Żył w późnym triasie (ok. 218–207 mln lat temu) na terenach Europy. Długość ciała ok. 2 m, masa ok. 40 kg. Jego szczątki znaleziono w Wielkiej Brytanii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tekodonty

prymitywny gad przypominający krokodyla, wymarły w późnym triasie

Tekodonty (Thecodontia) – parafiletyczna grupa wczesnych archozaurów (gadów naczelnych) o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle, ale z bardziej prostymi nogami niż inne gady. Poza najprymitywniejszymi formami większość posiadała uzębienie tekodontyczne – zęby osadzone w zębodołach szczęki i żuchwy. Czaszka diapsydalna, zęby zwykle ostre i zakrzywione ku tyłowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekodontyzm

Tekodontyzm, tekodoncja, uzębienie tekodontyczne – rodzaj uzębienia polegający na osadzeniu zębów w zębodołach szczęki i żuchwy. Występuje u ssaków i krokodyli, a także u wielu wymarłych gatunków gadów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tekowy

drzewo tekowe - rodzaj drzew z rodziny jasnotowatych; tek, teak, teczyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Teks

jednostka miary w systemie międzynarodowej numeracji włókien; tex

Teks – jednostka gęstości liniowej stosowana w włókiennictwie oznaczana symbolem tex, dawniej stosowano również oznaczenie Tt. Używana jest do określania gęstości liniowej nici. W międzynarodowym układzie jednostek miar SI teks jest jednostką pozaukładową, dopuszczoną do stosowania tylko w określonych dziedzinach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teksańczyk

mieszkaniec Teksasu (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Teksasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teksanka

mieszkanka Teksasu (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Teksasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teksański

→ Teksas; teksaski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teksas

gruba, sztywna tkanina bawełniana wykorzystywana najczęściej do szycia odzieży o kroju sportowym; texas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanach Zjednoczonych;

Teksas (ang. Texas, wymowa:/ˈtɛksəs/) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, drugi pod względem powierzchni (po Alasce) i pod względem ludności (po Kalifornii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teksaski

→ Teksas; teksański

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teksasowy

przymiotnik od: teksas

#### Źródła:

SJP.pl

# Teksasy

spodnie z teksasu (gruba, sztywna tkanina)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) odzież. spodnie z teksasu

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) plural|teksas.

Teksasy – polski zespół muzyczny, wykonujący muzykę bluesową, pochodzący z Lublina. Powstał w lubelskim Klubie Graffiti pod koniec lat 90. XX w. Twórczość formacji przenikają elementy bluesa, rocka, country czy texas shuffle.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tekściara

→ tekściarz

Patrz:tekściarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekściarka

potocznie: kobieta zajmująca się zawodowo pisaniem tekstów, np. piosenek, skeczy, haseł reklamowych; autorka tekstów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekściarski

1. związany z tekściarstwiem - zajmowaniem się zawodowo pisaniem tekstów piosenek, skeczy, haseł reklamowych itp.;
2. związany z tekściarzem - osobą piszącą zawodowo takie teksty

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tekściarzem, tekściarzami; dotyczący pisania tekstów piosenek, utworów kabaretowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tekściarstwo

potocznie: zajmowanie się zawodowo pisaniem tekstów piosenek, skeczy, haseł reklamowych itp.

Tekściarz – autor zajmujący się zawodowo pisaniem tekstów do muzyki (piosenek) lub utworów kabaretowych (skeczy, monologów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekściarz

potocznie: osoba zajmująca się zawodowo pisaniem tekstów, np. piosenek, skeczy, haseł reklamowych; autor tekstów

Tekściarz – autor zajmujący się zawodowo pisaniem tekstów do muzyki (piosenek) lub utworów kabaretowych (skeczy, monologów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekścidło

pogardliwie: marny, bezwartościowy tekst; tekścina, kicz, szmira, ramota

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekścik

zdrobnienie od: tekst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tekst

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tekścina

pogardliwie: marny, bezwartościowy tekst; tekścidło, kicz, szmira, ramota

#### Źródła:

SJP.pl

# Teksel

bezroga owca holenderska; texel

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teksle

holenderska rasa bezrogich owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekst

ciąg zapisanych słów i zdań tworzących pewną całość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

(1.2) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota: stopień czcionki odpowiadający dwudziestu punktom (7,518 mm)

- tekst w teorii literatury – wypowiedź stanowiąca zamkniętą całość z punktu widzenia treści, często utrwalona graficznie.
- tekst w tekstologii – utrwalony (najczęściej w postaci pisemnej) ciąg znaków językowych, przyjmowany jako niezmienny i niemogący podlegać przemianom w procesie komunikacji językowej.
- tekst w semiotyce – każdy wytwór kultury (tekst kultury) stanowiący całość uporządkowaną według określonych reguł, np. dzieło sztuki, ubiór, zachowanie realizujące jakiś utrwalony wzorzec kulturowy.
- tekst w językoznawstwie strukturalistycznym – przedmiot konkretny służący do przekazywania informacji na bazie rozumianego abstrakcyjnie języka; także fizyczny wytwór sytuacji komunikacyjnej.
- tekst w muzyce – słowa utworu muzycznego, np. piosenki lub arii.
- tekst spójny – koherentna (np. pod względem semantycznym lub formalnym) struktura języka naturalnego.
- Text - spółka akcyjna notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tekster

osoba zajmująca się pisaniem sloganów i tekstów reklamowych; kopyrajter, copywriter

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstofon

1. rodzaj telefonu wyposażonego w niewielki wyświetlacz i pełną klawiaturę, umożliwiający prowadzenie konwersacji w postaci tekstów;
2. urządzenie dla osób niesłyszących, mające postać przystawki do telefonu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstolit

laminatowa, kompozytowa masa plastyczna używana do wyrobu części maszyn, aparatów elektrotechnicznych i łożysk; rezotekst

Tekstolit (laminat bawełniano-fenolowy TCF, rezoteks, turbax, nowotex, tufnol) – epoksydowy materiał kompozytowy zawierający 40% polimerów i 60% innych tworzyw sztucznych, wykorzystywany w przemyśle maszynowym i elektroenergetyce.

Tekstolit jest laminatem technicznym składającym się z nośnika – tkaniny bawełnianej i żywicy fenolowej (tworzywa duroplastyczne, chemo- lub termoutwardzalne). Tekstolit jest produkowany w postaci płyt, rur, prętów i wyprasek kształtowych. Może zawierać także inne nośniki, np. tkaninę szklaną, wówczas może być nazwany tekstolitem szklanym. Tekstolit ma zazwyczaj charakterystyczny brązowy kolor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekstolog

specjalista w zakresie tekstologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstologia

1. dział nauki o literaturze, dążący do stwierdzenia pochodzenia danego tekstu, ustalenia autora oraz czasu powstania;
2. krytyczne opracowanie tekstu literackiego

Tekstologia (łac. textus + gr. -logía – „nauka o tekście”) – pomocniczy dział nauki o literaturze zajmujący się zagadnieniami związanymi z badaniem i opisem tekstów konkretnych dzieł literackich pod kątem ustalania ich autentyczności, zmian wprowadzanych świadomie przez autora w procesie twórczym, zmian wprowadzanych bez jego wiedzy na skutek niezamierzonych błędów wydawniczych lub też świadomie przez użytkowników rękopisu lub maszynopisu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekstotwórczy

1. tworzący tekst;
2. czynnik tekstotwórczy - czynnik łączący składniki w spójną całość

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstować

potocznie: pisać SMS-a; esemesować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) neol. pot. transmitować dane w postaci tekstu poprzez komputer

(1.2) muz. dodawać tekst do utworu instrumentalnego lub wykonywanego wcześniej jako wokaliza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tekstowość

cecha czegoś, co ma postać tekstu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstowy

przymiotnik

(1.1) związany z tekstem, będący w postaci tekstu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tekstra

zastrzeżona dla produktu polskiego nazwa handlowa włókien wiskozowych ciętych typu bawełnianego

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstualny

zgodny z tekstem; dosłowny, literalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstura

1. najstarsza odmiana drukarskiego pisma gotyckiego;
2. budowa wewnętrzna skały pod względem rozmieszczenia w niej składników mineralnych i stopnia wypełnienia przestrzeni skalnej przez te składniki;
3. siatka pęknięć na wyrobach z ceramiki;
4. w informatyce: powierzchnia ścian trójwymiarowych obiektów graficznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. techn. charakterystyczne ukształtowanie powierzchni przedmiotu;

(1.2) inform. powierzchnia ścian trójwymiarowych obiektów graficznych;

- tekstura gotycka (pismo)
- tekstura krystaliczna (krystalografia)
- tekstura planarna (krystalografia)
- tekstura proceduralna (grafika komputerowa)
- tekstura skały
- tekstura żywności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teksturat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. półprodukt spożywczy z surowców roślinnych (ziaren soi, grochu itp.) w procesie teksturacji, po której otrzymują fakturę podobną do mięsa

#### Źródła:

Wiktionary

# Tekstylia

materiały włókiennicze

Tekstylia (ang. textile) – we włókiennictwie ogół wyrobów (tkanin, dzianin itp.) otrzymywanych z przerobionych na przędzę surowców włókienniczych roślinnych, zwierzęcych lub chemicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tekstylna

1. związany z materiałami włókienniczymi;
2. stożek tekstylny - gatunek ślimaka z rodziny stożków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstylność

→ tekstylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekstylny

1. związany z materiałami włókienniczymi;
2. stożek tekstylny - gatunek ślimaka z rodziny stożków

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tekszla

krzew, gatunek maliny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Rubus arcticus|ref=tak., skandynawski gatunek malin;

Malina tekszla, tekszla, jeżyna arktyczna (Rubus arcticus L.) – gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący na północnych obszarach Azji, Europy i Ameryki Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tektogen

megastruktura tektoniczna o cechach ukształtowanych w ciągu jednej, intensywnej tektogenezy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tektoniczny

przymiotnik

(1.1) geol. związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Tektonik

specjalista w dziedzinie tektoniki

Tektonik (Graueria vittata) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), zamieszkujący Afrykę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tektonika

specjalista w dziedzinie tektoniki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

- tektonika − nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią
- tektonika − sposób spiętrzenia mas w architekturze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tektonit

skała magmowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tektura

gruby, jedno- lub wielowarstwowy produkt papierniczy otrzymywany najczęściej z makulatury

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tekturka

zdrobnienie od: tektura

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekturownia

dział fabryki papieru, w którym produkuje się tekturę

#### Źródła:

SJP.pl

# Tekturowy

zrobiony z tektury

przymiotnik

(1.1) zrobiony z tektury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tektyt

minerał o niejasnym pochodzeniu, zawierający tlen, krzem, glin oraz żelazo

Tektyty, empiryty – okruchy, bryłki, zasobnego w krzemionkę naturalnego szkliwa o niejasnym pochodzeniu, koloru zielonego, brązowego lub czarnego przyjmującego kształt kilkucentymetrowej kropli.

Nazwa pochodzi od gr. τηκτός, tektos = stopiony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tel.

skrót od: telefon (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = telefon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tel.-Rad.

skrót od: telewizyjno-radiowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tela

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Lwów. tyle

Tela – miasto w północnym Hondurasie, w departamencie Atlántida. W 2006 roku miasto zamieszkiwało 32 800 mieszkańców. Stanowi ośrodek przemysłu spożywczego i włókienniczego. W mieście znajduje się port lotniczy Tela.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Telamon

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlant; atlas

- Telamon – w mitologii greckiej syn Ajakosa, ojciec Ajasa Wielkiego
- telamon (atlant) – podpora w formie posągu mężczyzny dźwigającego element architektoniczny (np. balkon, belkowanie, gzyms)
- telamon – tarcza macedońskiego falangisty
- Telamon – planetoida o numerze katalogowym 1749

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telari

system obrotowy graniastosłupów, służący do szybkiej zmiany dekoracji, stosowany w teatrach antycznych, później zastąpiony przez kulisy; periaktoi, periakty

#### Źródła:

SJP.pl

# Telatyn

wieś w Polsce

Telatyn – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Telatyn. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 852 .

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest siedzibą gminy Telatyn. Na terenie wsi utworzono trzy sołectwa: Telatyn , Telatyn-Kolonia Pierwsza i Telatyn-Kolonia Druga. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 953 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telatyński

przymiotnik od: Telatyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Telawi

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Telawi (gruz. თელავი) – miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia, ulokowane na zboczu wzgórza Ciw-Gombori na wysokości 490 m nad poziomem morza. W roku 2014 liczyło 19 629 mieszkańców. W mieście rozwinął się przemysł spożywczy oraz jedwabniczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Telawiwczyk

mieszkaniec Tel Awiwu-Jafy (miasta w Izraelu)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tel Awiwu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telawiwka

mieszkanka Tel Awiwu-Jafy (miasta w Izraelu)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tel Awiwu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telawiwski

1. przymiotnik od: Tel Awiw;
2. przymiotnik od: Tel Awiw-Jafa

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tel Awiwu, związany z Tel Awiwem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Telawi, dotyczący Telawi (miasta w Gruzji)

#### Źródła:

Wiktionary

# Telazjoza

pasożytnicza choroba zakaźna narządu wzroku u zwierząt domowych i dzikich

Telazjoza – pasożytnicza choroba zakaźna narządu wzroku u zwierząt domowych i dzikich wywoływana przez nicienie z rodzaju Thelazia.

Choroba występuje u bydła, zebu, żubrów, bizonów, bawołów, koni, osłów, psów, lisów, jenotów, kotów i królików. U bydła telazjozę diagnozuje się poprzez badanie mikroskopowe popłuczyn z worka spojówkowego oraz przewodów łzowych pod kątem wykrywania larw lub dojrzałych nicieni. W przypadku zwierząt dzikich jedyną przyżyciową metodą diagnostyczną jest obserwacja objawów klinicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telcz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, w kraju Wysoczyna;

Telcz (cz. Telč, niem. Teltsch) – XIV-wieczne, zabytkowe miasto w południowo-zachodnich Morawach w Republice Czeskiej, w kraju Wysoczyna, w powiecie Igława. W 2022 roku liczyło 5140 mieszkańców. Historyczne centrum Telczy jest cennym, zabytkowym zespołem architektonicznym i jest wpisane na listę światowego dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tele-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z działaniem na odległość

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z telewizją

#### Źródła:

Wiktionary

# Tele-Beam

[czytaj: telebim] rzadko: duży ekran dla licznej widowni, wykorzystywany najczęściej do przekazu bezpośredniej relacji z koncertu, meczu itp.; telebim, telebeam

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleadresowy

zawierający numery telefonów i adresy osób lub organizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleanalityczny

→ teleanaliza

Patrz:teleanaliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleanaliza

określanie składu chemicznego obiektów niedostępnych bezpośredniej analizie

Analiza zdalna zwana teleanalizą to analiza chemiczna badanych obiektów dokonywana na odległość - bez sprowadzania obiektów do laboratorium. Stosowana jest przede wszystkim do badania obiektów, których w normalnych warunkach laboratoryjnych nie można przebadać, m.in. do badania składu atmosfery, badania ciał niebieskich.

Do najczęściej stosowanych teleanaliz zaliczana jest analiza widmowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleangiektazja

grupa trwale rozszerzonych włosowatych naczyń krwionośnych

Teleangiektazje – objaw polegający na obecności poszerzonych drobnych naczyń krwionośnych. W języku potocznym oznacza „pajączki naczyniowe”.

Termin „teleangiektazje” odnosi się do każdego naczynia (tętniczki, żyłki czy naczynia włosowatego) leżącego bezpośrednio pod skórą i przez nią prześwitującego, przyjmującego barwę czerwonawą (w przypadku unaczynienia tętniczego) lub sinoniebieskawą (w przypadku unaczynienia żylnego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleankieter

pracownik przeprowadzający ankiety przez telefon; ankieter telefoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleankieterka

→ teleankieter

Patrz:teleankieter

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleautograf

aparatura do odbioru i nadawania rysunków i pisma odręcznego składająca się z monitora wyposażonego w pióro świetlne; teleskryptor

Teleautograf – analogowy prekursor współczesnego faksu, przekazuje obrazy i pisma przetwarzając je na impulsy elektryczne za pomocą potencjometru do stacji odbiorczej, w której mechanizm odbiorczy podłączony do pióra odtwarza oryginalny obraz lub zapis. Było to pierwsze urządzenie przekazujące obrazy i odwzorowujące je na kartce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telebanking

Bankowość telefoniczna – jeden z kanałów bankowości elektronicznej. Polega na przeprowadzaniu komunikacji i transakcji bankowych z wykorzystaniem telefonu.

Bankowość telefoniczna może być realizowana na kilka sposobów: z użyciem telefonu stacjonarnego lub komórkowego, poprzez kontakt z operatorem (call center) lub automatyczny serwis telefoniczny IVR oraz przy użyciu telefonu komórkowego za pomocą SMS lub technologii WAP.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telebankingowy

→ telebanking

Patrz:telebanking

#### Źródła:

SJP.pl

# Telebeam

[czytaj: telebim] duży ekran dla licznej widowni, wykorzystywany najczęściej do przekazu bezpośredniej relacji z koncertu, meczu itp.; telebim, tele-beam

#### Źródła:

SJP.pl

# Telebim

duży ekran dla licznej widowni, wykorzystywany najczęściej do przekazu bezpośredniej relacji z koncertu, meczu itp.; telebeam, tele-beam

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duży ekran telewizyjny ustawiony w publicznym miejscu

Telebim – ekran wizyjny, którego matryca składa się z diod LED. Jest to wyświetlacz diodowy, pełnokolorowy.

Telebim ma znaczącą przewagę nad projektorami lub wielkoformatowymi ekranami plazmowymi, gdyż nawet w dużym nasłonecznieniu prezentuje wyraźny i czytelny obraz. Wyrazistość tę uzyskuje się dzięki nawet kilkukrotnie większej jasności powierzchni telebimu w porównaniu do jasności ekranu plazmowego. Jasność wyrażana jest jednostkach nt (nit).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telebimowy

→ telebim; telebeamowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Telebus

autobus, którego kurs można zamówić przez telefon

#### Źródła:

SJP.pl

# Telecentryczny

dający takie samo powiększenie niezależnie od odległości od obiektu lub jego położenia w polu widzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleceptor

receptor odbierający bodźce napływające z pewnej odległości, których źródło znajduje się w oddaleniu od narządu zmysłu, np. receptor wzroku, słuchu; telereceptor

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleczołg

Czołg zdalnie sterowany – rodzaj czołgu specjalnego.

Jest to czołg bezzałogowy, zdalnie kierowany za pomocą radia lub linii przewodowej, przeznaczony głównie do rozpoznania ognia przeciwpancernego, rozpoznania i trałowania pól minowych oraz wytwarzania zasłon dymnych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Teledacja

dział telekomunikacji obejmujący przekazywanie informacji pod postacią danych między urządzeniami służącymi do ich przetwarzania; transmisja danych

Teledacja (również transmisja danych) – dział telekomunikacji zajmujący się przesyłaniem danych między urządzeniami je przetwarzającymi, np. komputerami pracującymi w sieci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teledacyjny

dotyczący teledacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Teledamos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. jeden z synów - bliźniaków ze związku Kasandry i Agamemnona

#### Źródła:

Wiktionary

# Teledetekcja

#### Źródła:

Wikipedia

# Teledetekcyjny

→ teledetekcja

Patrz:teledetekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Teledurniej

lekceważąco: żenujący teleturniej

#### Źródła:

SJP.pl

# Teledyktafonowy

→ teledyktafon

Patrz:teledyktafon

#### Źródła:

SJP.pl

# Teledysk

ilustracja filmowa piosenki; klip, wideoklip, clip

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. film. film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

Teledysk (również wideoklip) – forma sztuki filmowej w połączeniu z utworem muzycznym, inspirowana filmem reklamowym. Z reguły fabuła teledysku nawiązuje do tematu utworu. Rozpowszechniony od początku lat 80., m.in. za sprawą amerykańskiej telewizji muzycznej MTV.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teledyskowy

→ teledysk

Patrz:teledysk

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleecho

rzadko: reakcja odbiorców na programy stacji telewizyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleedukacja

sposób nauczania przy pomocy środków komunikacji elektronicznej

Teleedukacja – metoda prowadzenia procesu dydaktycznego w warunkach, gdy nauczyciel i uczniowie oddaleni są od siebie w przestrzeni, a nierzadko i w czasie. Wykorzystując możliwości, jakie daje zastosowanie telematyki w szkolnictwie, nauczyciel i uczeń mają dostęp do dowolnych zasobów wiedzy znajdujących się praktycznie w dowolnym miejscu naszej planety. Nowoczesne techniki społeczeństwa informacyjnego umożliwiają gromadzenie, przetwarzanie i przesyłanie materiałów audiowizualnych, tekstowych, danych komputerowych, a także umożliwiają bezpośredni kontakt w czasie rzeczywistym pomiędzy nauczycielem i uczniem za pomocą systemów audio- i wideokonferencji. Usługa zdalnej edukacji jest ważnym elementem nowoczesnego systemu edukacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleedukator

edukator kształcący na odległość, zwykle przez internet; teletutor

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleekran

Teleekran (ang. telescreen) – fikcyjne urządzenie służące do wyświetlania obrazu i emisji dźwięku oraz do śledzenia osób znajdujących się w jego zasięgu, opisane w dystopii Rok 1984 autorstwa George’a Orwella, jedno z najpowszechniejszych urządzeń w powieściowym supermocarstwie Oceanii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Teleelektryka

#### Źródła:

Wikipedia

# Teleenergetyczny

przeznaczony do przesyłania energii na odległość

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleewangelista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) telew. rel. człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję lub radio

#### Źródła:

Wiktionary

# Teleexpress

Teleexpress – polski program informacyjny nadawany codziennie na żywo o godzinie 17:00 na antenie TVP1, TVP Info oraz TVP Polonia (historycznie z odtworzenia o godzinie 17:30). Producentem programu jest Telewizyjna Agencja Informacyjna. Program można obejrzeć także w internecie.

W sierpniu 2024 roku Teleexpress był czwartym najchętniej oglądanym programem informacyjnym w Polsce (po trzech głównych dziennikach telewizyjnych) ze średnią widownią wynoszącą 1,14 mln osób.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telef.

skrót od: telefoniczny, telefonicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefaks

faks, fax, telefax;
1. urządzenie przeznaczone do przekazywania i odbierania obrazów (głównie tekstów) za pomocą sieci telefonicznej;
2. obraz wysłany lub otrzymany za pośrednictwem urządzenia o tej samej nazwie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telekom. faks

Telefaks, faks, fax – usługa symilograficzna dla abonentów, polegająca na przesyłaniu wiadomości w postaci obrazów nieruchomych pomiędzy aparatami symilograficznymi, nazywanymi telekopiarkami, telefaksami lub faksami, realizowana za pośrednictwem łączy telefonicznych z komutacją automatyczną. Początki rozwoju telefaksu przypadają na koniec lat 70. Istnieje kilka norm komunikacji pomiędzy telefaksami; najczęściej jest używana norma analogowa G3 (14400 bit/s), jest też norma cyfrowa G4 (64000 bit/s) dla łączy ISDN.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telefaksować

przekazywać coś za pomocą telefaksu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefaksowy

→ telefaks

Patrz:telefaks

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefan

rzadko:
1. osoba lubiąca oglądać telewizję; teleman, telemaniak, teleamator;
2. znawca historii telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefax

faks, fax, telefaks;
1. urządzenie przeznaczone do przekazywania i odbierania obrazów (głównie tekstów) za pomocą sieci telefonicznej;
2. obraz wysłany lub otrzymany za pośrednictwem urządzenia o tej samej nazwie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. faks

Telefaks, faks, fax – usługa symilograficzna dla abonentów, polegająca na przesyłaniu wiadomości w postaci obrazów nieruchomych pomiędzy aparatami symilograficznymi, nazywanymi telekopiarkami, telefaksami lub faksami, realizowana za pośrednictwem łączy telefonicznych z komutacją automatyczną. Początki rozwoju telefaksu przypadają na koniec lat 70. Istnieje kilka norm komunikacji pomiędzy telefaksami; najczęściej jest używana norma analogowa G3 (14400 bit/s), jest też norma cyfrowa G4 (64000 bit/s) dla łączy ISDN.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleferie

Teleferie – telewizyjny blok programowy dla młodych widzów, emitowany w TVP1 w okresie ferii zimowych, Wielkanocy i wakacji letnich.

Programy te – emitowane w ciągu tygodnia, w godzinach porannych o ok. 9:00 oraz popołudniowych o ok. godz. 16:00 – były często „letnią wersją” stałych programów z okresu roku szkolnego, takich jak „Tik-Tak” czy „Latający Holender” lub „Teleranek”. Towarzyszył im serial lub film.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telefon

urządzenie, które służy do prowadzenia rozmów na odległość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telekom. techn. aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

(1.2) telekom. połączenie wykonane za pomocą telefonu (1.1)

(1.3) pot. numer abonenta

(1.4) daw. środ. med. żart. przyrząd do lewatywy

Aparat telefoniczny (również telefon, z gr. τηλέ – „daleko” oraz φωνή – „dźwięk, głos”) – urządzenie końcowe dołączane do zakończenia łącza telefonicznego, służące do przesyłania na odległość i odbioru dźwięków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telefonia

system odbioru i przesyłania na odległość dźwięków mowy za pomocą telefonów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telekom. dział telekomunikacji, obejmujący zagadnienia dotyczące przekazywania dźwięków za pomocą telefonu

(1.2) telekom. system odbioru i przesyłania na odległość dźwięków mowy za pomocą telefonów

Telefonia – dział telekomunikacji obejmujący zagadnienia wykorzystania środków do łączności głosowej na odległość, w szczególności przez zestawianie połączeń pomiędzy telefonami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telefoniarz

potocznie:
1. osoba prowadząca wiele jakichś działań przy użyciu telefonu;
2. pracownik instalujący linię telefoniczną;
3. notes z zapisanymi numerami telefonów

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefonicznie

przysłówek

(1.1) przez telefon

#### Źródła:

Wiktionary

# Telefoniczny

przymiotnik od: telefon

przymiotnik

(1.1) wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

(1.2) charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telefonik

zdrobnienie od: telefon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od telefon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telefonista

1. pracownik obsługujący centralę telefoniczną;
2. żołnierz zajmujący się obsługą wojskowej linii telefonicznej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) urz. osoba obsługująca centralę telefoniczną

(1.2) wojsk. żołnierz obsługujący wojskową linię telefoniczną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telefonistka

kobieta obsługująca centralę telefoniczną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta obsługująca centralę telefoniczną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telefonizacyjny

dotyczący telefonizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefonogram

rodzaj wiadomości tekstowej przesyłanej za pośrednictwem telefonu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefonować

czasownik nieprzechodni

(1.1) rozmawiać z kimś przez telefon

(1.2) nawiązywać połączenie telefoniczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Telefonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|telefonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Telefonoza

zbyt częste korzystanie z telefonu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefonozlecenie

zlecenie przekazane drogą telefoniczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefoto

telefotografia;
1. przekazywanie na odległość nieruchomych obrazów za pomocą fototelegrafu; fototelegrafia;
2. fotografia wykonana za pomocą teleobiektywu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telefotografia

telefoto;
1. przekazywanie na odległość nieruchomych obrazów za pomocą fototelegrafu; fototelegrafia;
2. fotografia wykonana za pomocą teleobiektywu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telega

nazwisko

Telega – wieś w Rumunii, w okręgu Prahova, w gminie Telega. W 2011 roku liczyła 3903 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telegazeta

tekst odbierany za pomocą telewizora, zawierający aktualizowane co pewien czas wiadomości, reklamy itp.; teletekst

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telew. teletekst odbierany za pomocą telewizora;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telegazetowy

→ telegazeta

przymiotnik relacyjny

(1.1) telew. związany z telegazetą, dotyczący telegazety

Patrz:telegazeta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telegeniczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Telegość

żartobliwie: osoba, która odwiedza znajomych wyłącznie w celu oglądania telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telegr.

skrót od: telegrafia, telegraficzny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Telegra

urządzenie do gier współpracujące bezpośrednio z telewizorem, wyparte przez konsole i gry komputerowe; gra telewizyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Telegraf

urządzenie do przekazywania informacji tekstowych na odległość za pomocą specjalnego kodu telegraficznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telekom. techn. urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

Telegraf – urządzenie do przewodowego przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telegrafia

dziedzina telekomunikacji zajmująca się odbiorem i przesyłaniem informacji tekstowych na odległość

Telegrafia (gr. tḗle – daleko, gráphō – piszę) – dziedzina telekomunikacji zajmująca się przekazywaniem informacji w postaci znaków pisarskich przygotowanych do odbioru automatycznego albo bezpośrednio przez człowieka, za pomocą urządzenia zwanego telegrafem, zastąpionego następnie przez dalekopis.

W Polsce od 9 lutego 2007 r. usługi telegraficzne nie są już świadczone przez firmy telekomunikacyjne ze względu na erę internetową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telegraficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący telegrafu, związany z telegrafem

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla skrótowego stylu wypowiedzi przekazywanych przez telegraf

#### Źródła:

Wiktionary

# Telegrafista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) urz. osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze

#### Źródła:

Wiktionary

# Telegrafistka

→ telegrafista

Patrz:telegrafista

#### Źródła:

SJP.pl

# Telegrafować

wysyłać telegram (depeszę); depeszować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) telekom. wysyłać wiadomość przez telegraf

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telegrafowy

→ telegraf

Patrz:telegraf

#### Źródła:

SJP.pl

# Telegram

1. czcionka komputerowa;
2. komunikator internetowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poczt. wiadomość przykazywana telegraficznie

Telegram (gr. tele – „daleko” + grámma – „litera, pismo”) – tekst przesłany początkowo przez telegraf, później przez dalekopis, współcześnie przez telefon, faks, e-mail lub SMS. Usługę wysyłania telegramów świadczyły placówki pocztowe. Kiedyś telegram był przesyłany w postaci teleksu za pomocą dalekopisu. W placówkach pocztowych nieposiadających dalekopisu, telegram był przekazywany do urzędu nadrzędnego telefonicznie. Obecnie usługa jest świadczona głównie za pośrednictwem internetu, a jej dostępność jest różna w różnych państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telehit

[czytaj: teleHIT] program, film albo serial telewizyjny mający bardzo dużą oglądalność, hit telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleholik

osoba uzależniona od oglądania telewizji; teleman, telemaniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleinformatyczny

dotyczący teleinformatyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleinformatyk

dział informatyki zajmujący się teorią i technologią przetwarzania informacji na odległość oraz przesyłania informacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleinformatyka

dział informatyki zajmujący się teorią i technologią przetwarzania informacji na odległość oraz przesyłania informacji

Teleinformatyka – równoważna ściśle powiązanym: informatyce technicznej z telekomunikacją, jako specjalność w dyscyplinie nauk inżynieryjno-technicznych oraz kierunek studiów, obejmująca inżynierię komputerów i oprogramowania w projektowaniu i eksploatacji systemów teleinformatycznych funkcjonujących z wykorzystaniem sieci internetowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telejus

gatunek motyla; modraszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Telękać

o głuszcu: wydawać dźwięk w czasie toków

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekarta

Telekarta – karta "zdrapka" z zasłoniętym kodem. Użytkownik, po zdrapaniu zasłony, podaje go za pomocą tzw. krótkiego kodu lub dzwoni pod ustalony przez operatora numer i tam jest proszony o podanie (najczęściej tonowo za pomocą klawiatury telefonu) kodu z karty. Następnie jego konto jest zasilane kwotą, podaną na telekarcie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telekazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) telew. rel. kazanie przekazywane za pomocą telewizji

#### Źródła:

Wiktionary

# Telekinetyczka

→ telekinetyk

Patrz:telekinetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekinetyczny

→ telekineza

Patrz:telekineza

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekinetyk

osoba mająca zdolność telekinezy

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekineza

przesuwanie przedmiotów za pomocą mocy psychicznych; daloporuszanie (dawniej)

Anomalna perturbacja (ang. anomalous perturbation), psychokineza (ang. psychokinesis), telekineza (ang. telekinesis) – rzekomy wpływ na fizyczne otoczenie na odległość, mocą psychiczną, bez fizycznej ingerencji, która popularna jest w twórczości science-fiction i parapsychologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telekino

urządzenie do nadawania filmów ze studia telewizyjnego

Telekino (Telecine) – proces konwersji obrazu z taśmy filmowej na sygnał telewizyjny analogowy (PAL HDTV lub NTSC) bądź cyfrowy. Jest to także nazwa maszyny, służącej temu zadaniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telekod

kod bezpieczeństwa stosowany w telefonicznych operacjach bankowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekom

firma działająca w branży telefonii stacjonarnej, komórkowej, zajmująca się przede wszystkim świadczeniem usług telekomunikacyjnych

Telekom, telecom:

- pot. skrót od:
  - telekomunikacja
  - satelita telekomunikacyjny
- w nazwie operatora telekomunikacyjnego:
  - Deutsche Telekom
  - France Télécom
  - Magyar Telekom
  - Manx Telecom
  - Telekom Austria
  - Telecom Italia Mobile

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Telekom.

skrót od: telekomunikacja, telekomunikacyjny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekomunikacja

przekaz dźwięku i obrazu na odległość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

(1.2) nauk. techn. nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość

(1.3) dział gospodarki związany z przekazywaniem sygnałów na odległość

Telekomunikacja – dziedzina techniki i nauki, zajmująca się transmisją informacji na odległość przy użyciu środków łączności. Legalna definicja zawarta w polskim prawie telekomunikacyjnym określa telekomunikację jako:

  „nadawanie, odbiór lub transmisję informacji, niezależnie od ich rodzaju, za pomocą przewodów, fal radiowych bądź optycznych lub innych środków wykorzystujących energię elektromagnetyczną”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telekomunikacyjny

dotyczący telekomunikacji

przymiotnik

(1.1) związany z telekomunikacją, dotyczący telekomunikacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telekomunikowanie

rzadko: przesyłanie dźwięku i obrazu na odległość; telekomunikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekomutacja

1. dział telekomunikacji zajmujący się łączami telekomunikacyjnymi;
2. jedna z faz działania centrali telekomunikacyjnej; preselekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekomutacyjny

dotyczący telekomutacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekonferencja

konferencja, w której osoby uczestniczące znajdują w oddalonych od siebie miejscach i kontaktują się za pomocą technik radiowych, telewizyjnych lub komputerowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

Telekonferencja – usługa, która daje możliwość prowadzenia konwersacji telefonicznej nawet przez kilkudziesięciu rozmówców w jednym czasie. Mają oni do dyspozycji kilka różnych narzędzi, takich jak: telefony analogowe, cyfrowe, komórkowe, jak i różnego rodzaju połączenia telekomunikacyjne, w tym: połączenia radiowe, wizyjne i poprzez sieci komputerowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telekonferencyjnie

→ telekonferencyjny

Patrz:telekonferencyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekonferencyjny

dotyczący telekonferencji

przymiotnik

(1.1) związany z telekonferencją, dotyczący telekonferencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telekonkursowy

→ telekonkurs

Patrz:telekonkurs

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekonsultacja

zdalna konsultacja medyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Telekonwerter

zespół soczewek umieszczany na obiektywnie lub między obiektywem a aparatem fotograficznym, powiększający centralną część obrazu; telekonwertor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;

Telekonwerter – zespół soczewek mocowany pomiędzy aparatem fotograficznym a obiektywem lub na obiektywie, w celu powiększenia centralnej części obrazu podawanego przez obiektyw fotograficzny. Zestawienie telekonwertera i obiektywu podstawowego ma działanie podobne do obiektywu długoogniskowego, od którego często jest tańsze i lżejsze, ale wprowadza dodatkowe aberracje optyczne, a czasem także winietowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telekonwertor

zespół soczewek umieszczany na obiektywnie lub między obiektywem a aparatem fotograficznym, powiększający centralną część obrazu; telekonwerter

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleks

telex;
1. sieć abonencka skupiająca komunikujących się za pomocą dalekopisów;
2. rodzaj aparatu telegraficznego, inaczej: dalekopis;
3. tekst wysłany przy użyciu urządzenia o tej samej nazwie; dalekopis

Teleks (również telex; ang. Teleprinter Exchange Service) – usługa telegraficzna, polegająca na przesyłaniu wiadomości w postaci alfanumerycznej, z repertuarem znaków określonym alfabetem telegraficznym. Teleksami (TELegraph EXchange) były nazywane również urządzenia wykonujące najpierw wybieranie impulsowe, podobnie jak w telefonach tarczowych, w celu komutacji łączy, a następnie wysyłanie danych przy zastosowaniu kodowania ITA2.Usługi teleksowe są realizowane automatycznie w wyspecjalizowanej sieci telegraficznej o konfiguracji podobnej do sieci telefonicznej. Wyposażenie końcowe (terminal) abonentów tej usługi stanowi dalekopis. Numerem kierunkowym do Polski w tej sieci jest numer 63 (TDC=63, TNIC=PL).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telemach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać z mitologii greckiej, syn Odyseusza i Penelopy;

(1.2) imię męskie

Telemach (gr. Τηλέμαχος Tēlémachos od τῆλε „daleko” i μαχος „walka”) – w mitologii greckiej syn Odyseusza i Penelopy.

Urodził się tuż przed rozpoczęciem wojny trojańskiej. Jeszcze jako dziecko wpadł do morza, uratowały go delfiny. Dlatego Odyseusz miał na tarczy delfina.Razem z matką czekał 20 lat na powrót ojca. W czasie nieobecności Odyseusza opiekował się nim zaufany przyjaciel ojca Mentor. Kiedy Telemach dorósł, postanowił wyruszyć w podróż, w poszukiwaniu informacji o ojcu. Zalotnicy jego matki wysłali okręt, który miał zniszczyć statek Telemacha. Telemach kazał popłynąć inną drogą, dzięki temu uratował siebie i całą załogę.
Odwiedził Menelaosa i Nestora.Podczas odwiedzin u Nestora przyjęła go Polykasta, córka Nestora. Istnieją przekazy, że miał z nią dwoje dzieci - Persepolisa i Homera.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleman

osoba nałogowo oglądająca telewizję; telemaniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemania

nadmierne oglądanie telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemaniaczka

kobieta nałogowo oglądająca telewizję; telemanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemaniak

osoba nałogowo oglądająca telewizję; teleman

Telemaniak (ang. The Cable Guy) – amerykańska czarna komedia z 1996 roku w reżyserii Bena Stillera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telemanka

kobieta nałogowo oglądająca telewizję; telemaniaczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemann

Georg Philipp Telemann (ur. 14 marca?/24 marca 1681 w Magdeburgu, zm. 25 czerwca 1767 w Hamburgu) – niemiecki kompozytor okresu baroku.

Georg Philipp Telemann urodził się 14 marca 1681 według obowiązującego wówczas w Magdeburgu kalendarza juliańskiego (kalendarz gregoriański został tam przyjęty dopiero w roku 1700). W 1685 zmarł jego ojciec. Muzyką zaczął się interesować w wieku 10 lat, a w wieku 12 lat napisał pierwszą operę. Jednak jego talent nie był akceptowany przez rodzinę, która chciała, by zdobył bardziej lukratywny zawód. Jego matka skonfiskowała mu wszystkie instrumenty i w 1693 wysłała do szkoły w Zellerfeld, gdzie uczył się do 1698. Superintendent tej szkoły zaakceptował talent muzyczny swego ucznia i Telemann nadal komponował muzykę i na własną rękę rozszerzał swe umiejętności muzyczne. W czasie, gdy kontynuował naukę w Gymnasium Andreanum w Hildesheim, był już multiinstrumentalistą, który niemal wyłącznie sam nauczył się gry na flecie prostym i flecie poprzecznym, szałamai, oboju, puzonie, organach i klawesynie, skrzypcach, violi da gamba i kontrabasie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telemark

styl lądowania w skokach narciarskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. sposób lądowania w skokach narciarskich, polegający na rozłożeniu rąk na boki i lekkim ugięciem kolan;

(1.2) sport. technika jazdy zjazdowej na nartach polegająca na prowadzeniu pięty na narcie zewnętrznej płasko, natomiast piety na narcie wewnętrznej uniesionej i znajdującej się pod ciałem narciarza z wygiętym kolanem;

- Telemark – region administracyjny (fylke) w Norwegii
- Telemark – pasmo górskie w Norwegii
- telemark – styl lądowania w skokach narciarskich
- narciarstwo telemarkowe
- Batalion Telemark – norweska zmechanizowana jednostka szybkiego reagowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telemarketer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. osoba oferująca sprzedaż czegoś poprzez środki telekomunikacji, najczęściej poprzez rozmowę telefoniczną

#### Źródła:

Wiktionary

# Telemarketerka

→ telemarketer

Patrz:telemarketer

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemarketerski

→ telemarketer

Patrz:telemarketer

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemarketing

działalność marketingowa prowadzona za pośrednictwem telefonu

Telemarketing – jedno z narzędzi marketingu bezpośredniego, wykorzystujące komunikację telefoniczną z aktualnymi lub potencjalnymi klientami.

Dzieli się na telemarketing:

- wychodzący i przychodzący.
- aktywny (in-bound) / reaktywny (out-bound)
- wewnętrzny / zewnętrzny
- instytucjonalny / indywidualny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telematyczny

→ telematyka

Patrz:telematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Telematyka

dziedzina techniki zajmująca się wykorzystaniem telekomunikacji w informatyce i informatyki w telekomunikacji; teleinformatyka

Telematyka – rozwiązania telekomunikacyjne, informatyczne i informacyjne oraz rozwiązania automatycznego sterowania dostosowane do potrzeb obsługiwanych systemów fizycznych – wynikających z ich zadań, infrastruktury, organizacji, procesów utrzymania oraz zarządzania – i zintegrowane z tymi systemami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telemechanik

specjalista w zakresie telemechaniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemechanika

specjalista w zakresie telemechaniki

Telemechanika – dziedzina telekomunikacji zajmująca się przesyłaniem sygnałów sterujących na odległość. Telemechanika stanowi zespół urządzeń do zbierania niezbędnych informacji o stanie sieci, które jednocześnie umożliwiają zdalne sterowanie z centrum dyspozytorskiego określonego szczebla. Układy telemechaniki umożliwiają:

- telepomiary,
- telesygnalizację,
- telesterowanie,
- teleregulacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telemedycyna

Telemedycyna (medycyna na odległość) – forma świadczenia usług medycznych i opieki zdrowotnej łącząca w sobie elementy telekomunikacji, informatyki oraz medycyny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Telemedyczny

1. → telemedycyna;
2. kiosk telemedyczny - stacjonarne stanowisko umożliwiające samodzielne wykonywanie podstawowych badań lekarskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Telemetria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. technologia umożliwiająca zdalne zbieranie, przesyłanie i analizę danych pomiarowych pochodzących z różnych urządzeń lub systemów

Telemetria (z gr. tēle 'daleko' i métron 'miara') – dziedzina telekomunikacji zajmująca się technikami przesyłu wartości pomiarowych na odległość. Polega ona zazwyczaj na umieszczaniu w terenie urządzeń, które dokonują pomiaru wybranej wielkości, oraz automatycznej transmisji zebranych danych, drogą przewodową lub bezprzewodową, do centrali. Do przesyłania wyników pomiarów używa się układów radiowych, modemów, Internetu oraz sieci telefonii komórkowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Telemetryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z telemetrią, dotyczący telemetrii, pomiarów dokonywanych zdalnie

(1.2) związany z telemetrem

#### Źródła:

Wiktionary

# Telemost

bezpośrednia łączność przez satelitę

#### Źródła:

SJP.pl

# Telenaprawa

naprawa telewizorów i sprzętu telewizyjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Telenowela

kilkudziesięcio-, a czasem i kilkusetodcinkowy serial telewizyjny o tematyce obyczajowej; opera mydlana, soap opera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska;

Telenowela (od hiszp. telenovela) – gatunek telewizyjny charakterystyczny dla Ameryki Południowej i Środkowej.

Pierwszą telenowelą wyświetlaną w Polsce była Niewolnica Isaura w 1985. Po wielkim sukcesie oglądalności zaczęto sprowadzać później wiele telenowel brazylijskich, argentyńskich, wenezuelskich czy meksykańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleobiektyw

wąskokątny obiektyw aparatu fotograficznego umożliwiający, dzięki specjalnej budowie (długa ogniskowa), fotografowanie z dużej odległości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. techn. wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

Teleobiektyw – rodzaj wąskokątnego obiektywu fotograficznego, który ze względu na specjalną budowę optyczną ma odległość ogniskową znacząco większą niż długość jego obudowy.

Najprostsze teleobiektywy składają się z dwóch grup soczewek: pierwszej, skupiającej, znajdującej się w przedniej części obiektywu oraz drugiej, rozpraszającej, znajdującej się w jego tylnej części. Działanie drugiej z tych grup podobne jest do działania telekonwertera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleolog

specjalista w zakresie teleologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleologia

zmierzanie zjawisk w przyrodzie i społeczeństwie do jakiegoś celu

Teleologia (gr. télos – cel i logos – badanie) – teoria porządku celowego i pogląd, że porządek celowy zachodzi aktualnie w danej dziedzinie, zwłaszcza w całej rzeczywistości lub w całej rzeczywistości historycznej; dla tego drugiego znaczenia stosuje się także termin finalizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleologiczny

przymiotnik od: teleologia (np. koncepcja teleologiczna); książ. celowościowy, skierowany ku jakiemuś celowi

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z teleologią, dotyczący teleologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teleologizm

pogląd, według którego rozwój świata przyrody i rzeczywistości społecznej zmierza do jakiegoś ostatecznego celu

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleomorfa

u grzybów: płciowa postać rozwojowa (morfa)

Teleomorfa – płciowa postać rozwojowa (morfa) u grzybów. U wielu grzybów należących do workowców występują dwie postacie rozwojowe; anamorfa rozmnażająca się bezpłciowo i teleomorfa rozmnażająca się płciowo. U podstawczaków zdarza się to bardzo rzadko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleoperacja

1. działania, których sterowanie odbywające się na odległość dzięki specjalnej technologii;
2. operacja przeprowadzana zdalnie przy zastosowaniu zaawansowanego technologicznie sprzętu

Teleoperacja, telechirurgia, zdalna chirurgia – rodzaj operacji, przeprowadzanej przy pomocy robota chirurgicznego, sterowanego przez chirurga zdalnie. Dziedzina ta jest specjalistyczną formą telemedycyny. Łączy w sobie elementy chirurgii, telekomunikacji, informatyki oraz robotyki. W odróżnieniu od chirurgii zrobotyzowanej, telechirurgia pozwala na przeprowadzenie operacji, w której fizyczna odległość między pacjentem a lekarzem przestaje być istotna.Zadania chirurgiczne są wykonywane bezpośrednio przez robota medycznego, wyposażonego w odpowiednie narzędzia chirurgiczne. Robotem za pomocą konsoli sterowania zawierającej manipulatory kieruje lekarz, znajdujący się w innej lokalizacji. Ruchy manipulatorów przesyłane są za pomocą bezpiecznego połączenia telekomunikacyjnego do urządzenia na sali operacyjnej, które zamienia je na precyzyjne akcje narzędzi chirurgicznych. Chirurg przez cały czas trwania operacji otrzymuje sygnał audiowizualny wraz z pomiarami czujników, w które wyposażony jest robot.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleoperator

firma świadcząca usługi telekomunikacyjne

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleopieka

Teleopieka – dodatkowa usługa opiekuńcza, wykorzystująca nowoczesne technologie. Jej celem jest zwiększenie bezpieczeństwa osób starszych, niesprawnych, chorych i innych, pozostających samotnie w swoich domach.

Według definicji Telecare Services Association teleopieka obejmuje wszelkie świadczone na odległość usługi korzystające z technologii informacyjno-komunikacyjnych, sprzyjające zachowaniu niezależności we własnym środowisku zamieszkania osobom niesamodzielnym, starszym i niepełnosprawnym. Zastosowanie systemów teleopiekuńczych sprawia, że osoby te mogą pozostać we własnych domach, dzięki dostarczaniu im niezbędnych do życia usług, przy minimalizacji ryzyk i zagrożeń dla ich zdrowia i życia. Niemiecka specjalistka pracy socjalnej, Franziska Köck wskazała na wieloaspektowość teleopieki, która nie koncentruje się na usługach czysto medycznych, ale również uwzględnia kontekst społeczny życia osób niesamodzielnych (do rozwiązań teleopiekuńczych zalicza się m.in. zdalne czujniki dymu, moduły przypomnień sms-owych o zjedzeniu posiłku lub zażyciu leków, a także lokalizatory osób).

#### Źródła:

Wikipedia

# Telepajęczarka

→ telepajęczarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przestępczyni używająca odbiornika telewizyjnego bez uiszczenia odpowiedniej opłaty

Patrz:telepajęczarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepajęczarski

→ telepajęczarz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z telepajęczarstwem, dotyczący telepajęczarstwa

Patrz:telepajęczarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepajęczarstwo

potocznie: korzystanie z aparatu telewizyjnego bez uiszczania opłat abonamentowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. używanie odbiornika telewizyjnego bez uiszczenia odpowiedniej opłaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepajęczarz

potocznie: osoba dopuszczająca się telepajęczarstwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przestępca używający odbiornika telewizyjnego bez uiszczenia odpowiedniej opłaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepata

osoba przewidująca przyszłość

#### Źródła:

SJP.pl

# Telepatia

przekazywanie myśli na odległość, bez udziału zmysłów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

Telepatia – ogólnie pojęta możliwość komunikacji pomiędzy formami życia bez użycia żadnych znanych człowiekowi zmysłów. Nazwa pochodzi od greckich słów tele (daleki) i patheia (uczucie). Podobnie jak w przypadku innych zjawisk parapsychologicznych istnieją liczne relacje świadków twierdzących, że zetknęli się z tym zjawiskiem lub potrafią je wywoływać, ale mimo wielu studiów, zjawisko nigdy nie przeszło pozytywnie testów naukowych w warunkach uniemożliwiających dokonywanie oszustw. Istnieje wiele proponowanych teorii na temat mechanizmu działania tego zjawiska, jednak żadna nie została jak na razie jednoznacznie potwierdzona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telepatka

→ telepata

Patrz:telepata

#### Źródła:

SJP.pl

# Telepatrzydło

potocznie o telewizorze; telepudło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żart. telewizor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób telepatyczny, za pomocą telepatii

#### Źródła:

Wiktionary

# Telepatyczny

→ telepatia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z telepatią, dotyczący telepatii

Patrz:telepatia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telepnąć

potocznie: zatrząść, potrząsnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleporada

środowiskowo: porada lekarska udzielona podczas rozmowy telefonicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleport

w fantastyce: urządzenie do przenoszenia w inne miejsce bez zachowania ciągłości istnienia w przestrzeni; teleporter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sf. urządzenie służące do teleportacji

- teleportacja
- Teleport – konwent fantastyczno-kulturalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleportacja

przenoszenie obiektów z jednego miejsca w inne, bez zachowania ciągłości istnienia obiektu w przestrzeni; teletransportacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sf. przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

Teleportacja (z gr. τῆλε, tele "odległy" i łac. portare "nosić") – hipotetyczny w skali makroskopowej proces przenoszenia obiektów z jednego miejsca w inne, bez zachowania ciągłości istnienia obiektu w przestrzeni. Słowo teleportacja zostało po raz pierwszy użyte prawdopodobnie przez Charlesa Forta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleportacyjny

→ teleportacja

Patrz:teleportacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleporter

w fantastyce: urządzenie do przenoszenia w inne miejsce bez zachowania ciągłości istnienia w przestrzeni; teleport

Teleportacja (z gr. τῆλε, tele "odległy" i łac. portare "nosić") – hipotetyczny w skali makroskopowej proces przenoszenia obiektów z jednego miejsca w inne, bez zachowania ciągłości istnienia obiektu w przestrzeni. Słowo teleportacja zostało po raz pierwszy użyte prawdopodobnie przez Charlesa Forta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleportować

przenosić (przenieść) w inne miejsce bez zachowania ciągłości istnienia w przestrzeni

#### Źródła:

SJP.pl

# Telepraca

praca wykonywana poza siedzibą firmy z wykorzystaniem urządzeń telekomunikacyjnych i komputerów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

Praca zdalna lub telepraca – forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telepracownica

pracownia wykonująca swoją pracę poza firmą, łącząca się z siedzibą firmy za pośrednictwem komputerów i urządzeń telekomunikacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Telepracownik

pracownik wykonujący swoją pracę poza firmą, łączący się z siedzibą firmy za pośrednictwem komputerów i urządzeń telekomunikacyjnych

Praca zdalna lub telepraca – forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleprodukcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telew. program, film itp. powstały na zamówienie telewizji

#### Źródła:

Wiktionary

# Teleprompter

urządzenie stosowane w telewizji, zwykle w kształcie obracającego się bębna albo rolek z nawiniętym papierem, na którym dużymi literami jest napisany tekst dla osoby mówiącej, stojącej przed kamerą; prompter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telew. urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;

Prompter (także teleprompter, autocue) – urządzenie służące do wyświetlania wcześniej zapisanego tekstu, który jest czytany przez osobę stojącą przed kamerą.

Ekran promptera jest montowany w pozycji poziomej przed obiektywem kamery, a wytwarzany przez niego obraz jest odbijany przez lustra weneckie umieszczone na osi optycznej kamery. Osoba czytająca tekst z promptera może patrzeć wprost w obiektyw, co daje złudzenie naturalnego mówienia z pamięci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telepudło

potocznie o telewizorze; telepatrzydło

#### Źródła:

SJP.pl

# Telepyla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. mityczna kraina Lajstrygonów

#### Źródła:

Wiktionary

# Teleradiola

w gwarze środowiskowej: radioodbiornik i telewizor (czasem też i magnetofon) w jednej obudowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleradioterapia

leczenie nowotworów złośliwych poprzez napromienianie ich ze źródła zewnętrznego (z dużej odległości) za pomocą aparatów rentgenowskich lub urządzeń kobaltowych czy cezowych; teleterapia

Teleradioterapia – technika leczenia za pomocą promieniowania jonizującego (radioterapia), w metodzie tej źródło promieniowania umieszczone jest w pewnej odległości od tkanek. Polega na napromienianiu wiązkami zewnętrznymi określonej objętości tkanek, obejmującej guz nowotworowy z adekwatnym marginesem tkanek oraz, w razie potrzeby, regionalne węzły chłonne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleran

system naziemnej radionawigacji lotniczej

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleranek

poranny program telewizyjny dla dzieci

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) telew. program telewizyjny dla dzieci i młodzieży nadawany w niedzielne poranki

Teleranek – telewizyjny program dla dzieci nadawany od września 1972 roku do grudnia 2009 roku i ponownie od 6 marca 2016 roku w TVP1, natomiast od 4 września 2016 w TVP ABC.

Od początku symbolem programu był kogut zaprojektowany przez Joannę Zacharzewską. Najpierw czarno-biały, a od roku 1974 w stworzonej przez Studio Miniatur Filmowych w Warszawie kolorowej czołówce. Animowana czołówka prezentowała biegnącego kogucika, który o godzinie 9:00 wskakiwał na płot i piał. Twórcami programu byli Maciej Zimiński oraz Joanna Koenig, a prowadzącym m.in. Tadeusz Broś. W programie występowały też dzieci, m.in. Joanna Jabłczyńska, Marcin Dobrowolski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telereceptor

receptor odbierający bodźce napływające z pewnej odległości, których źródło znajduje się w oddaleniu od narządu zmysłu, np. receptor wzroku, słuchu; teleceptor

Telereceptor – rodzaj eksteroreceptora, odbierający bodźce nie w bezpośrednim kontakcie, tylko za pośrednictwem jakiegoś nośnika. Nośnikiem tym może być np. światło, dźwięk (lub inna fala mechaniczna).

Do telereceptorów zalicza się receptory:

- światła (fotoreceptory; u człowieka powiązane ze zmysłem wzroku – czopki i pręciki)
- dźwięku (powiązane ze słuchem)
- chemiczne (związane z węchem)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telerecording

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. dawna metoda zapisu obrazu telewizyjnego na taśmie filmowej, wykorzystywana przed wynalezieniem magnetowidu;

(1.2) techn. urządzenie do telerecordingu (1.1)

Telerecording (znany w USA pod nazwą kinescoping) – metoda zapisu programów telewizyjnych na taśmie filmowej w celu ich zachowania, późniejszego wykorzystania bądź odsprzedaży. Mimo swojej niedoskonałości była to, do czasu wprowadzenia do użytku magnetowidów w roku 1956, jedyna metoda rejestracji programów telewizyjnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Telerekording

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. zob. telerecording.

#### Źródła:

Wiktionary

# Telesensacja

potocznie: sensacja telewizyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesfor

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Telesfor – imię męskie pochodzenia greckiego, gr. Τελεσφορος (Telesphóros), oznaczające „doprowadzony do końca, doprowadzony do doskonałości”.

Telesfor imieniny obchodzi 2 stycznia.

Imię to nosili:

- papież Telesfor, święty
- Telesfor Badetko
- Telesfor Banaszkiewicz – polski piłkarz, lekkoatleta, ekonomista i ofiara zbrodni katyńskiej
- Telesfor Mickiewicz
- Telesfor Poźniak – slawista, historyk i badacz literatur wschodnio- i południowosłowiańskich
- Telesphore Toppo – indyjski duchowny katolicki, arcybiskup Ranchi, kardynał
- smok Telesfor, postać z programu telewizyjnego Pora na Telesfora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telesforostwo

Telesfor z małżonką; Telesforowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesforowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesforowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Telesfora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleshop

[czytaj: teleSZOP] instytucja oferująca swoje produkty poprzez reklamy telewizyjne, sprzedająca wysyłkowo, przyjmująca zamówienia drogą telefoniczną; telesklep (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesklep

instytucja oferująca swoje produkty poprzez reklamy telewizyjne, sprzedająca wysyłkowo, przyjmująca zamówienia drogą telefoniczną; teleshop (rzadziej)

Telesklep – gatunek programu telewizyjnego lub cały kanał telewizyjny poświęcony zakupom. Podczas programu produkty są szczegółowo omawiane i demonstrowane w użyciu. Prezenterzy wypowiadają na antenie charakterystyczny pitch sprzedażowy, po którym widzowie są instruowani, jak mogą zamówić produkt telefonicznie i otrzymać wysyłkę do swoich mieszkań. Telesklepy mogą skupiać się na mainstreamowym towarze, często produktach gospodarstwa domowego (mopy, roboty kuchenne), lub bardziej specjalistycznych kategoriach produktowych jak moda (futra), zestawy do ćwiczeń czy biżuteria. Termin telesklep może odnosić się także do kanałów, których ramówka składa się wyłącznie z reklam informacyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleskop

1. przyrząd astronomiczny służący do obserwacji gwiazd, planet, ogólnie: kosmosu
2. amortyzator złożony z dwóch rur, szerszej i węższej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. astr. przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

(1.2) pot. techn. element konstrukcyjny, który składa się z rurek wsuwających się jedna w drugą

(1.3) pot. mot. amortyzator teleskopowy

(1.4) pot. fot. aparat fotograficzny z teleobiektywem

(1.5) icht. odmiana złotej rybki o dużych, mocno wypukłych oczach;

Teleskop (gr. tēle-skópos – daleko widzący) – narzędzie, które służy do obserwacji odległych obiektów poprzez zbieranie promieniowania elektromagnetycznego (np. światła widzialnego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleskopowy

przymiotnik

(1.1) techn. dotyczący teleskopu, związany z teleskopem

(1.2) techn. zbudowany z zachodzących na siebie, rozsuwanych i wsuwanych rur lub walców

#### Źródła:

Wiktionary

# Telesprzedawca

osoba zajmująca się telesprzedażą

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesprzedawczyni

→ telesprzedawca

Patrz:telesprzedawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesprzedaż

sprzedaż z wykorzystaniem telewizji lub telefonu

Telesprzedaż – przekaz handlowy zawierający bezpośrednią ofertę sprzedaży towarów lub odpłatnego świadczenia usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telesprzedażowy

→ telesprzedaż

Patrz:telesprzedaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Telestacja

rzadko: stacja nadawcza emitująca program telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesterować

rzadko: sterować pryz pomocy sygnałów elektrycznych przesyłach na duże odległości; sterować zdalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Telesterowanie

rzadko: sterować pryz pomocy sygnałów elektrycznych przesyłach na duże odległości; sterować zdalnie

Zdalne sterowanie, telesterowanie (RC, ang. Remote Control) – funkcja urządzenia pozwalająca na przekazywanie komend z jednostki sterującej (lub sterująco-kontrolnej) do jednostki wykonawczej, z miejsca odległego fizycznie. Najczęściej transmisja realizowana jest jednokierunkowo, z nadajnika obsługiwanego przez operatora do odbiornika zintegrowanego z urządzeniem lub podłączonego do niego przy użyciu interfejsu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telestych

wiersz, w którym ostatnie litery poszczególnych wersów układają się w wyraz bądź układ wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleszyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Telet

kosztowna tkanina jedwabna na suknie; telej; tylet

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletechnik

specjalista w dziedzinie teletechniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletechnika

specjalista w dziedzinie teletechniki

Teletechnika – dziedzina techniki, zajmująca się praktycznym zastosowaniem telekomunikacji – dotyczy zagadnień związanych z produkcją, projektowaniem, wykonawstwem i utrzymaniem sieci, urządzeń i systemów teletechnicznych (telekomunikacyjnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teletekst

1. system przesyłu informacji w sygnale telewizyjnym, odtwarzanych na ekranie telewizora z dekoderem;
2. tekst odbierany za pomocą telewizora, zawierający aktualizowane co pewien czas wiadomości, reklamy itp.; telegazeta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telew. system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku;

(1.2) telew. transmitowane razem z sygnałem telewizyjnym treści systemu teletekstu (1.1)

Teletekst – cyfrowy system przesyłania dodatkowych informacji nadawanych jednocześnie z programem telewizyjnym. Dodatkowe informacje w postaci tekstu i znaków graficznych można oglądać na ekranie telewizora zamiast nadawanego programu lub na tle programu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleterapia

leczenie nowotworów złośliwych poprzez napromienianie ich ze źródła zewnętrznego (z dużej odległości) za pomocą aparatów rentgenowskich lub urządzeń kobaltowych czy cezowych; teleradioterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletermometr

termometr mogący przekazywać dane o temperaturze na odległość

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletransmisja

#### Źródła:

Wikipedia

# Teletransportacja

rzadko: przenoszenie obiektów z jednego miejsca w inne, bez zachowania ciągłości istnienia obiektu w przestrzeni; teleportacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletransportować

rzadko: przenosić w inne miejsce bez zachowania ciągłości istnienia w przestrzeni; teleportować

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletubiś

bajkowa postać z popularnego brytyjskiego programu dla najmłodszych dzieci

Teletubisie (ang. Teletubbies) – serial animowany przeznaczony dla najmłodszych dzieci, produkowany w latach 1997–2001 i 2015–2018 przez Ragdoll Productions, DHX Media (Wildbrain) na zamówienie stacji BBC.

Postacie teletubisiów zostały stworzone przez Anne Wood, dyrektora produkcji Ragdoll Productions, oraz psychologa Andrew Davenporta, który napisał scenariusz każdego z 365 odcinków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teletubisie

bajkowa postać z popularnego brytyjskiego programu dla najmłodszych dzieci

Teletubisie (ang. Teletubbies) – serial animowany przeznaczony dla najmłodszych dzieci, produkowany w latach 1997–2001 i 2015–2018 przez Ragdoll Productions, DHX Media (Wildbrain) na zamówienie stacji BBC.

Postacie teletubisiów zostały stworzone przez Anne Wood, dyrektora produkcji Ragdoll Productions, oraz psychologa Andrew Davenporta, który napisał scenariusz każdego z 365 odcinków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teleturniej

audycja telewizyjna w formie konkursu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) konkurs odbywający się w studio telewizyjnym

Teleturniej – specyficznie telewizyjny gatunek dziennikarski i typ telewizyjnego programu rozrywkowego. Polega na wykonywaniu przed kamerami przez uczestników (na ogół dobieranych na zasadzie otwartych eliminacji, choć czasem specjalnie zapraszanych do programu – wówczas są to z reguły osoby powszechnie znane) narzuconych im przez prowadzącego zadań, za co otrzymują – niekiedy bardzo wysokie – nagrody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teleturniejowicz

uczestnik teleturnieju

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletutor

edukator kształcący na odległość, zwykle przez internet; teleedukator

#### Źródła:

SJP.pl

# Teletypistka

→ teletypista

Patrz:teletypista

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleutospor

dwukomórkowy, dikariotyczny zarodnik zimowy wytwarzany przez grzybnię najczęściej pod koniec okresu wegetatywnego; z teleutosporu wyrastają podstawki z zarodnikami (basidiosporami)

#### Źródła:

SJP.pl

# Televariétés

[czytaj: telewarieTE] z francuskiego: rodzaj rozrywkowego programu telewizyjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Telew.

skrót od: telewizja, telewizyjny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewidowisko

widowisko realizowane i nadawane przez telewizję

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewidz

ktoś, kto ogląda telewizję

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

Telewidz – utwór zespołu IRA pochodzący z szóstej płyty Ogrody. Kompozycja została zamieszczona na czwartym miejscu na krążku, trwa 3 minuty i 21 sekund i jest drugim utworem co do najkrótszych. Krótsze jest tylko Nie tracę wiary (2:57).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telewidzka

kobieta oglądająca telewizję

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

(1.2) instytucja będąca nadawcą sygnału telewizyjnego

Telewizja (TV) – dziedzina telekomunikacji przekazująca ruchomy obraz oraz dźwięk na odległość. W jednym miejscu za pomocą kamery telewizyjnej i mikrofonu rejestruje się sygnał, który następnie jest transmitowany do dowolnego miejsca w zasięgu transmisji. Sygnał odbierany jest przez odbiornik telewizyjny i przetwarzany na obraz oraz dźwięk.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Telewizjada

program telewizyjny poświęcony sportowi masowemu, masowym konkursom i turniejom

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizjoner

1. żartobliwie: telewidz;
2. żartobliwie: osoba propagująca w telewizji jakieś wizje, głosząca jakieś prognozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizjotyzm

bezmyślne, ogłupiające oglądanie telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizor

urządzenie przeznaczone do zdalnego odbioru ruchomego obrazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

Telewizor, również odbiornik telewizyjny (od gr. tele „daleko” oraz łac. vīsus „widzenie”, „widok”) – urządzenie elektroniczne pozwalające na odbiór sygnału nadawanego przez telewizyjne stacje nadawcze oraz do przetwarzania ich na obraz odtwarzany na ekranie telewizyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telewizorek

1. mały telewizor;
2. popularna nazwa koszyczka zanętowego używanego przez wędkarzy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: telewizor

(1.2) mały telewizor lub monitor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telewizornia

potocznie:
1. telewizja (instytucja lub program);
2. telewizor;
3. sala telewizyjna;
4. świetlica szkolna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. telewizja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telewizorowy

przymiotnik od: telewizor

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizyjniak

środowiskowo: film telewizyjny, przedstawienie teatralne przygotowane dla telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Telewizyjny

mający związek z telewizją, nadawany w telewizji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z telewizją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telex

teleks;
1. sieć abonencka skupiająca komunikujących się za pomocą dalekopisów;
2. rodzaj aparatu telegraficznego, inaczej: dalekopis;
3. tekst wysłany przy użyciu urządzenia o tej samej nazwie; dalekopis

Telex – belgijska grupa muzyczna założona w 1978 roku przez Marca Moulina, Dana Lacksmana i Michela Moersa. Zespół powstał z zamiaru „tworzenia czegoś naprawdę europejskiego, innego niż rock i bez gitary – tym pomysłem była muzyka elektroniczna”. Ich muzyka polegała na łączeniu w utworach estetyki disco, punku i eksperymentalnej elektroniki. Debiutancki album Looking for Saint Tropez zawierał hitowy singiel Moskow Diskow, który przyniósł zespołowi międzynarodową sławę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telezakupy

zakupy robione w telesklepie, telesklepach; pot. reklama telewizyjna prezentująca ofertę telesklepu

#### Źródła:

SJP.pl

# Telezegarynka

automat telefonicznie podający informacje o programach telewizyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teleżka

wózek dwukołowy z dyszlem

#### Źródła:

SJP.pl

# Telichowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teliczka

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. troszeczkę

#### Źródła:

Wiktionary

# Teliga

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Telimena

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- Telimena – imię żeńskie
- Telimena – postać z poematu Pan Tadeusz Adama Mickiewicza
- Telimena – polski dom mody
- Telimena – willa w Zakopanem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telimeniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Telimeny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teliszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Telko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. telekonferencja

#### Źródła:

Wiktionary

# Tell

pagórek kryjący w sobie ruiny dawnych pojedynczych budowli lub całych zespołów architektonicznych; tall

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozostałości osad ludzkich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tellur

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52, srebrzystobiały półmetal, składnik wielu stopów (symbol Te)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

Tellur (Te, łac. tellurium) – pierwiastek chemiczny, tlenowiec z grupy półmetali w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Ziemi – tellus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telluran

sól kwasu tellurowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Tellurek

związek telluru

#### Źródła:

SJP.pl

# Tellurium

model Słońca, Ziemi i Księżyca wykorzystywany do celów dydaktycznych

Tellurium – przyrząd będący modelem ruchów Ziemi i Księżyca względem Słońca, służący do pokazywania:

- oświetlenia Ziemi w różnych porach dnia i roku,
- faz Księżyca,
- zaćmień Słońca i Księżyca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tellurometr

urządzenie do pomiaru odległości, wykorzystujące promieniowanie elektromagnetyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Tellurowy

przymiotnik od: tellur

przymiotnik

(1.1) dotyczący telluru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Telluryczny

przymiotnik

(1.1) książk. związany z Ziemią

(1.2) chem. związany z tellurem

#### Źródła:

Wiktionary

# Telnet

standard protokołu komunikacyjnego używanego w sieciach komputerowych do obsługi odległego terminala w architekturze klient-serwer

Telnet – standard protokołu komunikacyjnego używanego w sieciach komputerowych do obsługi odległego terminala w architekturze klient-serwer.

Protokół obsługuje tylko terminale alfanumeryczne, co oznacza, że nie obsługuje myszy ani innych urządzeń wskazujących. Nie obsługuje także graficznych interfejsów użytkownika. Wszystkie polecenia muszą być wprowadzane w trybie znakowym w wierszu poleceń. Polecenia wydawane za pomocą komputera-klienta przysłane są poprzez sieć do serwera, na którym zainstalowane jest oprogramowanie serwera telnetu. W odpowiedzi serwer odsyła komunikaty, które następnie wyświetlane są na ekranie komputera-klienta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telofaza

ostatnia faza podziału jądra komórkowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telogen

faza rośnięcia włosa charakteryzująca się jego powolnym obumieraniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Telogenowy

→ telogen

Patrz:telogen

#### Źródła:

SJP.pl

# Telom

końcowa część widlastego rozgałęzienia bezlistnych pędów kopalnych paprotników - psylofitów

Telom – jednostka morfologiczna w budowie roślin. Pojedyncze odgałęzienie sporofitu zawierające wiązkę przewodzącą. Pojęcie zostało stworzone przez niemieckiego morfologa roślin Waltera Zimmermanna w roku 1930 na potrzeby hipotezy telomowej. Według tej hipotezy wszystkie organy roślin powstały z przekształcenia pierwotnych telomów. Spłaszczenie telomów według hipotezy telomowej stały się liśćmi. Od telomu wzięły nazwę rośliny telomowe (Telomophyta).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telomer

sekwencja DNA znajdująca się na końcu chromosomu, niezbędna do utrzymania jego stabilności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. element strukturalny chromosomu;

(1.2) chem. polimer zdolny do dalszej polimeryzacji;

- telomer – element strukturalny chromosomu zapewniający mu stabilność. Każdy chromosom ma dwa telomery umiejscowione na jego końcach
- telomer – w chemii polimerów to zazwyczaj krótki (ale czasami też dłuższy) polimer, posiadający na obu końcach aktywne grupy funkcyjne zdolne do dalszej polimeryzacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Telomeraza

enzym powodujący odtwarzanie się DNA telomeru

Telomeraza – enzym rybonukleoproteinowy, którego zadaniem jest dobudowanie brakującego (w związku z tzw. problemem replikacji końca) 3'-końcowego odcinka nici DNA (tak zwanej nici opóźnionej). Telomeraza posługuje się w tym celu zintegrowaną z nią cząsteczką RNA. Cząsteczka ta ma odcinek bogaty w cytozynę, odgrywający rolę matrycy do wydłużenia końca 3′ DNA. Do nici tej dobudowywane są sekwencje telomerowe. Z kolei prymaza syntetyzuje RNA starterowy, którego obecność pobudza polimerazę do odtworzenia brakującego fragmentu nici opóźnionej DNA. Po replikacji starter jest usuwany. Powstaje nowy ubytek – tym razem jednak w obrębie telomeru, a nie obszaru kodującego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telomowy

→ telom

Patrz:telom

#### Źródła:

SJP.pl

# Telos

z greckiego: cel

Poniższa lista przedstawia fikcyjne ciała niebieskie ze świata Gwiezdnych wojen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telson

końcowy segment odwłoka u stawonogów

Telson – ostatni segment odwłoka, występujący u niektórych stawonogów, mający kształt:

- wydłużonej klinowatej płytki (np. niektóre skorupiaki, wije, pierwogonki);
- wyraźnego kolca (staroraki);
- wachlarzowaty, składający się z kilku płytek (niektóre pancerzowce)

Z telsonu wielu skorupiaków wyrastają widełkowate przydatki – furka. U innych (pancerzowców) zaś ostatnie odnóża odwłokowe (uropoda).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telstar

seria amerykańskich satelitów telekomunikacyjnych

- Telstar – seria amerykańskich satelitów telekomunikacyjnych
  - Telstar 1
  - Telstar 2
  - Telstar 12
- Telstar – seria piłek do gry w piłkę nożną
  - Adidas Telstar
  - Adidas Telstar Durlast
  - Adidas Telstar 18

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Telszański

→ Telsze (miasto na Litwie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Telsze

miasto na Litwie

Telsze (lit. Telšiai, żmudz. Telšē) – miasto na Wysoczyźnie Żmudzkiej w północno-zachodniej Litwie położone na zachód od Szawli. Siedziba władz okręgu telszańskiego. Miejsce urodzin Gabriela Narutowicza i Rolandasa Paksasa. W mieście rozwinął się przemysł skórzany oraz dziewiarski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Telugu

1. język z grupy języków drawidyjskich, jeden z języków urzędowych Indii;
2. literatura indyjska tworzona w języku telugu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. język z grupy południowowschodniej rodziny języków drawidyjskich;

Język telugu (telugu తెలుగు) – język z grupy południowo-wschodniej (według Ethnologue grupy centralno-południowej) rodziny języków drawidyjskich. Ma największą liczbę użytkowników pośród języków drawidyjskich. Posługuje się nim ponad 90 mln osób, zwłaszcza mieszkańców indyjskiego stanu Andhra Pradesh, gdzie objęty jest statusem języka urzędowego. W języku tym powstają też filmy powiązane z Tollywood.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teluk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teluran

dawniej: sól kwasu telurnego (tellurowego); telluran

#### Źródła:

SJP.pl

# Tem

jednostka podziału administracyjnego w Cesarstwie Bizantyjskim

- TEM – Transmission electron microscopy – Elektronowy mikroskop transmisyjny
- tem (historia) – bizantyński okręg militarny
- TEM – Transverse ElectroMagnetic jeden z rodzaju modów – rozkładów pola elektromagnetycznego.
- TEM – jeden z enzymów należących do beta-laktamaz
  - Klasyczne beta-laktamazy – TEM-1, TEM-2
  - ESBL – TEM-3 do TEM-11
- TEM – oznaczenie radzieckich lokomotyw spalinowych:
  - TEM1
  - TEM2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tema

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) daw. temat, wątek

- tema – historyczna jednostka podziału administracyjnego w Cesarstwie Bizantyjskim
- Tema – miasto w Ghanie
- Tema – oaza na Półwyspie Arabskim, w której znajdowała się świątynia boga Księżyca Sina

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Temacik

zdrobnienie od: temat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od temat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Temaki

odmiana sushi, w której wodorosty nori zwinięte są w rożek nadziewany ryżem, grzybami, warzywami i owocami morza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Temat

zagadnienie lub zespół zagadnień stanowiących podstawową myśl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

(1.2) jęz. część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki

(1.3) muz. wiodący motyw utworu muzycznego

(1.4) szach. motyw, na którym jest oparte zadanie szachowe

- temat wyrazu
- temat zdania
- temat muzyczny
- temat rytmiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tematolog

specjalista w dziedzinie tematologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Tematologia

dziedzina nauki zajmująca się motywami i wątkami pisarskimi w różnych epokach

#### Źródła:

SJP.pl

# Tematologiczny

związany z tematologią (nauką o motywach i wątkach spotykanych u różnych pisarzy w różnych epokach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tematycznie

przysłówek

(1.1) zgodnie z tematem

#### Źródła:

Wiktionary

# Tematyczny

→ temat; tematowy

przymiotnik

(1.1) związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tematyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół zagadnień

#### Źródła:

Wiktionary

# Tematyzacja

podporządkowanie czegoś (wypowiedzi, przestrzeni itp.) w całości głównemu tematowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Tematyzować

podporządkowywać coś (wypowiedź, przestrzeń itp.) w całości głównemu tematowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Temblaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od temblak

#### Źródła:

Wiktionary

# Temblak

1. opaska lub trójkątna chusta zawieszona na karku chorego
2. pasek z chwaścikiem zawieszony przy rękojeści broni siecznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. opaska unieruchamiająca chorą rękę;

(1.2) wojsk. opaska na przegubie zapobiegająca upuszczeniu broni siecznej;

- temblak – w medycynie do podwieszania i unieruchomienia zgiętej w łokciu chorej ręki
- temblak – rzemień przy broni białej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tembr

barwa dźwięku charakterystyczna dla głosu ludzkiego lub instrumentów muzycznych; timbr; timbre

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. jakość brzmienia dźwięku lub głosu

Barwa dźwięku, tembr – cecha dźwięku, która pozwala odróżnić brzmienia różnych instrumentów lub głosu. Uzależniona jest od ilości, rodzaju i natężenia tonów składowych, ponieważ jest związana ze spektrum harmonicznym. Barwa danego instrumentu może zmieniać się nieznacznie w zależności od:

- sposobu wzbudzania drgań (pociągnięcie smyczkiem, szarpnięcie lub uderzenie),
- siły wzbudzenia (zatem i głośności dźwięku),
- częstotliwości (różne struny mogą wydawać dźwięki nieco różniące się barwą),
- zmian w czasie (obwiednia dźwięku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temelin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim; 2 km od Temelina znajduje się elektrownia jądrowa;

Temelin (cz. Temelín) – wieś w Czechach, w kraju południowoczeskim, powiat Czeskie Budziejowice, siedziba gminy Temelin. W 2004 roku zamieszkiwana przez 776 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Temenos

w starożytnej Grecji: obszar podarowany jakiejś osobie przez miasto w zamian za wyświadczone przysługi

Temenos (gr. τέμενος) – w starożytnej Grecji wydzielony, nietykalny obszar poświęcony bóstwu albo przeznaczony do celów kultu (np. demonów, zmarłych przodków, muz, herosów). W okresie archaicznym Grecy zaczęli odchodzić od temenosów na rzecz stałych, budowanych początkowo z drewna, a potem z kamienia świątyń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Temeski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Temeszem, dotyczący Temeszu

#### Źródła:

Wiktionary

# Temesz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowo-zachodniej Rumunii i w północno-wschodniej Serbii, lewy dopływ Dunaju;

(1.2) geogr. adm. okręg w zachodniej Rumunii;

Temesz (łac. Tibiscus lub Tibisis, rum. Timiș, serb. Тамиш – Tamiš, niem. Temesch, węg. Temes) – rzeka w południowo-zachodniej Rumunii (Banat) i w północno-wschodniej Serbii (Wojwodina). Lewy dopływ Dunaju. Długość – 359 km (241 km w Rumunii, 118 km w Serbii), powierzchnia zlewni – 13 085 km² (8085 km² w Rumunii, 5000 km² w Serbii), średni przepływ u ujścia – 47 m³/s.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Temeszów

Temeszów – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia, na drodze pomiędzy wsiami Krzemienna i Witryłów, w dolinie rzeki San (jedne z najpiękniejszych przełomów tej rzeki).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Temeszwar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. daw. Timișoara, miasto w zachodniej Rumunii

Timișoara (daw. pol. Temeszwar, węg. Temesvár, niem. Temeswar, Temeschwar lub Temeschburg) – miasto w zachodniej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Temesz, przemysł maszynowy, chemiczny, skórzany, włókienniczy, spożywczy. Ważny węzeł komunikacyjny, uniwersytet. Największe miasto i nieoficjalna stolica Banatu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Temida

przenośnie:
1. wymiar sprawiedliwości; sądownictwo;
2. sprawiedliwość

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini prawa i praworządności;

(1.2) mitrzym. zob. Karmenta.

(1.3) książk. przen. prawo, sprawiedliwość, sądownictwo, wymiar sprawiedliwości

(1.4) rzad. imię|polski|ż.

- Temida – w mitologii greckiej jedna z tytanid, bogini prawa, praworządności, sprawiedliwości
- Temida (Karmenta) – w mitologii rzymskiej nimfa arkadyjska, matka Ewandra
- Temida – błędne odkrycie księżyca Saturna, które ogłosił w 1905 William Henry Pickering
- Temida – polski serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temistokles

ateński mąż stanu (ok. 525-ok. 460 p.n.e.), wybitny polityk i dyplomata, inicjator rozbudowy portu Pireusu, dowódca floty greckiej w bitwie pod Salaminą

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. polityk i wódz ateński;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Temistokles (gr. Θεμιστοκλῆς, trl. Themistoklḗs; ur. ok. 524 p.n.e. w Atenach, zm. ok. 459 p.n.e. w Magnezji nad Meandrem) – polityk i wódz ateński, piastujący oficjalne stanowiska archonta i stratega, przywódca stronnictwa demokratycznego, twórca potęgi morskiej Aten w V wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temnospondyle

#### Źródła:

Wikipedia

# Temp.

skrót od: temperatura

skrót

(1.1) = temperatura

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tempalski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempe

- Tempe – wąwóz w greckiej prowincji Tesalia
- Tempe – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arizona

#### Źródła:

Wikipedia

# Tempeh

produkt z przefermentowanej soi, tradycyjny składnik kuchni indonezyjskiej

Tempeh – tradycyjny składnik kuchni indonezyjskiej wytwarzany z ziaren soi poddawanych procesowi fermentacji. Ze względu na wysokie wartości odżywcze, a także charakterystyczną teksturę i smak, jest współcześnie szeroko stosowany w kuchni wegańskiej i wegetariańskiej jako zamiennik mięsa oraz nabiału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tempelhof

dzielnica Berlina

Tempelhof, Berlin-Tempelhof – dzielnica (Ortsteil) Berlina w okręgu administracyjnym Tempelhof-Schöneberg. Od 1 października 1920 w granicach miasta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tempera

1. rodzaj farby emulsyjnej
2. technika malarska wykorzystująca tę farbę; również obraz namalowany tą techniką

Malarstwo temperowe – technika malowania przy użyciu farb temperowych oraz dzieła malarskie powstałe w tej technice. Malarstwo to, znane od starożytności, było wiodącą techniką malowania w okresie średniowiecza.

Tempera, w której spoiwo barwników jest organiczne, to najczęstsza i najtrwalsza technika, obok woskowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Temperacja

w muzyce:
1. system podziału oktawy na półtony; system temperacji;
2. temperacja równomierna - dominujący od XVIII wieku system podziału oktawy na 12 równych półtonów, z wniesieniem poprawek do nierównomiernej temperacji naturalnej i pitagorejskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperamencik

zdrobnienie od: temperament

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od temperament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Temperament

1. zespół stałych cech psychicznych człowieka charakteryzujących jego sposób reagowania na bodźce zewnętrzne, stopień pobudliwości, życie emocjonalne; usposobienie;
2. duża pobudliwość fizyczna i psychiczna, żywe usposobienie, natura pełna energii;
3. wrodzona skłonność, uzdolnienie, pociąg do czegoś; predyspozycja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.

(1.2) duża pobudliwość, żywotność, energiczność, werwa

(1.3) predyspozycja, zdolność do czegoś

Temperament (łac. temperamentum – mieszanina; termin wprowadzony przez Galena) – zespół cech osobowości, zdeterminowanych genetycznie i ujawniających się już w pierwszym roku życia człowieka. Tak rozumiany temperament stanowi podstawę kształtowania się i rozwoju osobowości (Buss i Plomin).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temperamentalny

→ temperament; temperamentowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperamentowy

→ temperament; temperamentalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperatura

1. wielkość fizyczna określająca stopień ogrzania czegoś;
2. potocznie: gorączka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. miara nagrzania ciał;

(1.2) wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali

(1.3) pot. gorączka

Temperatura – jedna z podstawowych wielkości fizycznych (parametrów stanu) w termodynamice. Temperatura jest związana ze średnią energią kinetyczną ruchu i drgań wszystkich cząsteczek tworzących dany układ i jest miarą tej energii.

Temperaturę można ściśle zdefiniować tylko dla stanów równowagi termodynamicznej, bowiem z termodynamicznego punktu widzenia jest ona wielkością reprezentującą wspólną własność dwóch układów pozostających w równowadze ze sobą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temperaturka

zdrobnienie od: temperatura

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperaturowy

→ temperatura

Patrz:temperatura

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperować

1. ostrzyć ołówek lub kredkę;
2. studzić zapał, ograniczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Temperowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|temperować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Temperówka

narzędzie do ostrzenia ołówków; ostrzałka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

Temperówka – niewielki przyrząd służący do temperowania (ostrzenia) przyrządów kreślarskich, np. ołówków, kredek. Temperówki ręczne najczęściej mają niewielkie ostrze umieszczone w uchwycie ze stożkowym otworem. Włożenie ołówka do tego otworu i obracanie go w nim powoduje skrawanie cienkiego wióra z drewnianej oprawy ołówka z jednoczesnym kształtowaniem – ostrzeniem – jego grafitowego rdzenia. Istnieją także temperówki, w których ołówek obracany jest przy pomocy specjalnej przekładni napędzanej ręczną korbką lub niewielkim silniczkiem elektrycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tempestoso

określenie wykonawcze: burzliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempietto

1. mała świątynia zbudowana na planie koła
2. barokowy lub klasycystyczny budynek ogrodowy powstały na planie koła

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Templariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. kośc. członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (łac. Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis; fr. Pauvres Chevaliers du Christ et du Temple de Salomon), potocznie: Templariusze (fr. Les Templiers) – średniowieczny katolicki zakon rycerski, działający od XII do XIV wieku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Templariusze

Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (łac. Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis; fr. Pauvres Chevaliers du Christ et du Temple de Salomon), potocznie: Templariusze (fr. Les Templiers) – średniowieczny katolicki zakon rycerski, działający od XII do XIV wieku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Templariuszka

→ templariusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. kobieta należąca do zakonu templariuszy (OSMTJ)

Patrz:templariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Templarski

przymiotnik

(1.1) związany z templariuszami

#### Źródła:

Wiktionary

# Templatka

potocznie: gotowy wzór lub szablon do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Temple

Francja:

- Temple – miasto w regionie Akwitania
- Temple – miasto w Regionie Centralnym

Stany Zjednoczone:

- Temple – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Carroll
- Temple – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Cotton
- Temple – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Bell
- Temple – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Franklin
- Temple – miasto w stanie New Hampshire, w hrabstwie Hillsborough
- Temple – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Berks
- Temple (ang. Temple Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Franklin
- Temple (ang. Temple Town) – gmina w stanie New Hampshire, w hrabstwie Hillsborough

#### Źródła:

Wikipedia

# Templewo

Templewo (niem. Tempel) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Templum

świątynia antyczna

Templum (łac.):

- świątynia
- budynek, w którym odbywały się obrady zgromadzeń ludowych (comitium) w Rzymie
- obszar na ziemi lub niebie wyznaczony przez augurów (kapłanów-wróżbitów) dla prowadzenia np. obserwacji lotu ptaków związanych z wróżbami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tempo

1. szybkość wykonywania lub dziania się czegoś;
2. rytmiczność, miarowość;
3. szybkość wykonywania utworu muzycznego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

(1.2) muz. szybkość utworu muzycznego

- Tempo (gazeta) – dziennik sportowy
- Tempo (tygodnik) – indonezyjski tygodnik
- tempo (muzyka) – jeden z elementów dzieła muzycznego
- tempo (szachy) – w terminologii szachowej: pojedyncze posunięcie
- TEMPO (chemia) – związek chemiczny, stabilny rodnik nitroksylowy
- Tempo – singel Chrisa Browna
- Tempo – singel Exo
- Tempo – singel Margaret
- Tempo – singel Lizzo i Missy Elliot

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tempomat

automat do utrzymywania stałej prędkości pojazdu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. automatyczny system utrzymywania stałej prędkości samochodu na drodze

Tempomat (CCS, z ang. Cruising Control System) – urządzenie utrzymujące stałą prędkość pojazdu niezależnie od tego, czy pojazd porusza się po płaskiej nawierzchni, czy też pochyłej (podjazdy, zjazdy). Kierowca nie musi naciskać pedału przyspieszenia, gdyż regulacja prędkości odbywa się automatycznie (w przypadku wyposażenia w skrzynię automatyczną również biegi są zmieniane automatycznie). Naciśnięcie pedału hamulca powoduje natychmiastowe wyłączenie tempomatu. W niektórych wersjach, po wciśnięciu jednego z przycisków, tempomat przywraca poprzednio ustaloną prędkość. Po wciśnięciu pedału przyspieszenia w trakcie pracy tempomatu – pojazd przyspiesza, a po jego zwolnieniu wraca do ustawionej prędkości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temponauta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. podróżnik w czasie

#### Źródła:

Wiktionary

# Temporalizacja

1. w psychologii: odnoszenie przeżycia aktualnego do wcześniejszego;
2. w językoznawstwie: osadzenie zdarzenia w czasie, zwykle za pomocą odpowiedniej formy czasownika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. odniesienie aktualnego przeżycia do dawniejszego

(1.2) jęz. osadzenie zdarzenia w określonym momencie lub odcinku czasu, najczęściej za pomocą właściwych form czasownika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Temporalny

trwający przez krótki czas; chwilowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) czasowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tempowiec

długodystansowiec utrzymujący szybkie tempo w czasie całego biegu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempówka

trening polegający na intensywnym wysiłku (np. bieganiu) przeplatanym z niskim wysiłkiem albo odpoczynkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempowy

w sporcie: mający pewne tempo, dokonywany w szybkim tempie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempra

samochód typu Fiat Tempra

#### Źródła:

SJP.pl

# Tempura

japońska potrawa z owoców morza, warzyw, ryb lub rzadziej mięsa, panierowanych i smażonych na głębokim oleju

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;

Tempura (jap. 天ぷら, てんぷら, 天麩羅, 天婦羅 tenpura; wym. tempura) – potrawa kuchni japońskiej, pochodząca z Portugalii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temu

zaimek pełniący w zdaniu różne funkcje

forma zaimka.

(1.1) C. zob. ten., to

poimek

(2.1) …używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

spójnik

(3.1) gw-pl|Bukowina, Podlasie. dlatego

- Temu (sklep internetowy)
- Temù

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Temudżyn

#### Źródła:

Wikipedia

# Ten

zaimek pełniący w zdaniu różne funkcje

zaimek wskazujący, rodzaj męski

(1.1) …na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

## Płyty i albumy

- Ten – album zespołu Astral Projection
- Ten – album Gabrielli Cilmi z 2010
- Ten – album zespołu Girls Aloud z 2012
- Ten – album zespołu Kroke
- Ten – album zespołu Pearl Jam
- Ten Harlem – tytuł czwartej płyty rockowego zespołu Harlem
- Ten Miles – singel promo duńskiej grupy muzycznej Infernal
- Ten Thousand Fists – trzeci album hardrockowego zespołu Disturbed
- Ten New Songs – dziesiąty album studyjny Leonarda Cohena
- Ten on One (The Singles) – album niemieckiej piosenkarki Sandry
- Ten Commandments – kompilacja przebojów Ozzy'ego Osbourne'a

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenakiel

podstawka służąca do umocowania stronic składanego ręcznie rękopisu na kaszcie drukarskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenantozaur

rodzaj dinozaura z grupy iguanodonów; tenontozaur

Tenontozaur, tenantozaur (Tenontosaurus) – dinozaur; prymitywny przedstawiciel grupy iguanodonów

Żył w epoce wczesnej kredy około 115 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Długość ciała do 7 m, wysokość do 2,2 m, masa ok. 1 t. Jego szczątki znaleziono w USA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenardyt

minerał, siarczan sodu

Tenardyt (thenardyt) – minerał z grupy siarczanów. Należy do minerałów bardzo rzadkich, występujących tylko w niektórych regionach ziemi.

Nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego chemika L.J. Thenarda (1777-1857).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tencel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina z włókien otrzymywanych z masy celulozowej przy użyciu przędzenia na mokro, odporna na gniecenie

Lyocell, tencel - forma sztucznego jedwabiu, wykonana z włókien otrzymywanych z masy celulozowej przy użyciu przędzenia na mokro. Został opracowany w 1972 r. przez zespół pracowników nieistniejącego już amerykańskiego zakładu włókien Enka w Karolinie Północnej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenczyn

Tenczyn – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Lubień.

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tenczynek

Tenczynek – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tenczyński

→ Tenczyn, → Tenczynek

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tenczynkiem, dotyczący Tenczynka

Patrz:Tenczyn, → Tenczynek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tendencja

skłonność do czegoś; dyspozycja psychiczna; intencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do czegoś

(1.2) trend, moda

(1.3) stat. trend, jednostajność wzrostu lub spadku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tendencyjka

zdrobnienie od: tendencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Tendencyjniej

stopień wyższy od przysłówka: tendencyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tendencyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tendencyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tendencyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tendencyjne; cecha tych, którzy są tendencyjni

Tendencyjność – nieobiektywne i stronnicze prezentowanie rzeczywistości, najczęściej (np. w literaturze) w sposób podporządkowany wytycznym jakiejś idei. Przedstawienie takie jest z reguły niezgodnie z faktami i wyraża upodobania oraz punkt widzenia jakiejś osoby, czy grupy, np. w celu wsparcia danego celu politycznego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tendencyjny

odznaczający się pewną tendencją; stronniczy

przymiotnik

(1.1) stronniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tender

1. pojazd połączony na stałe z parowozem, wyposażony w pomieszczenia na paliwo, zbiornik na wodę oraz narzędzia potrzebne do obsługi parowozu w drodze
2. statek pomocniczy do zaopatrywania innych statków w żywność, wodę itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla;

(1.2) mar. statek pomocniczy zaopatrujący inne jednostki pływające

- tender – w kolejnictwie, wagon specjalnej konstrukcji do przewozu węgla i wody dla parowozu
- tender – w żegludze:
  - zasobnia węgla na dawnych parowcach
  - tender torpedowców
  - tender wodnosamolotów
- Tender – polski zespół muzyczny, zobacz Tomasz Szwed
- Tender – singel zespołu Blur z albumu 13

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tendomiopatia

choroba charakteryzująca się uporczywymi mięśniowo-stawowymi oraz występowaniem charakterystycznych punktów wrażliwych na ucisk; fibromialgia, reumatyzm tkanek miękkich

#### Źródła:

SJP.pl

# Tendrzak

parowóz tendrzak - parowóz bez tendra, mający zapas węgla i wody w specjalnych komorach po obu stronach kotła; parowóz kusy

Tendrzak – parowóz przystosowany konstrukcyjnie do eksploatacji bez tendra, przewożący w odpowiednich zbiornikach i zasobnikach zapas wody kotłowej i opału (najczęściej węgla). Tendrzaki w systemie oznaczeń na PKP mają jako drugą dużą literę K.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenebrystyczny

→ tenebryzm

Patrz:tenebryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenebryzm

styl w malarstwie polegający na stosowaniu ciemnego tła i wydobywaniu z niego postaci za pomocą ostrego światłocienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. zastosowanie ciemnej tonacji barwnej w obrazie przy jednoczesnym ukazaniu postaci przy użyciu ostrego światłocienia;

Tenebryzm (z łac. tenebrae – ciemności, mrok) – w dawnym malarstwie europejskim sposób kompozycji obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, z której ludzkie postacie i przedmioty wydobywano z mrocznego tła ostrym światłocieniem. W manierze tej umieszczane często w scenerii nocnej wyobrażenia umiejętnie kontrastowano z niezwykłymi efektami oświetlenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenendo

określenie wykonawcze: wytrzymując (wartości rytmiczne dźwięków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teneramente

określenie wykonawcze: tkliwie, delikatnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenere

określenie wykonawcze: trzymać, wytrzymać (wartości rytmiczne dźwięków)

Ténéré – pustynny region w obrębie południowo-centralnej Sahary. Jest to rozległa piaszczysta równina o powierzchni ok. 400 tys. km², ciągnąca się od północno-wschodniego Nigru do zachodniego Czadu. Pustynia ograniczona jest górami Aïr na zachodzie, Ahaggar na północy, wyżyną Djado na północnym wschodzie, pasmem Tibesti na wschodzie i Kotliną Czadu na południu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenerowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teneryfa

rodzaj koronki

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teneryfa (hiszp. Tenerife) – należąca do Hiszpanii wyspa na Oceanie Atlantyckim, będąca częścią archipelagu i regionu Wyspy Kanaryjskie. Zlokalizowana nieopodal północno-zachodnich wybrzeży Afryki, wraz z archipelagiem zaliczana jest do Makaronezji. Jest największą i najludniejszą wyspą w archipelagu i najludniejszą wyspą hiszpańską. Teneryfa, choć geograficznie leży na wodach oceanicznych u wybrzeży północnej Afryki, jest integralną częścią Hiszpanii i Unii Europejskiej. Obowiązuje waluta euro, a językiem urzędowym jest hiszpański. Z częścią mieszkańców można się też porozumieć po angielsku, w języku angielskim są też niektóre tablice informacyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teneryfczyk

mieszkaniec Teneryfy (wyspy na Oceanie Atlantyckim)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Teneryfy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teneryfka

mieszkanka Teneryfy (wyspy na Oceanie Atlantyckim)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Teneryfy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teneryfski

→ Teneryfa (wyspa na Oceanie Atlantyckim)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Teneryfą, dotyczący Teneryfy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tenes

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 117 (symbol Ts)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ts i liczbie atomowej 117;

Tenes (Ts, łac. tennessine) – syntetyczny pierwiastek chemiczny, transuranowiec o liczbie atomowej 117. Po raz pierwszy zsyntetyzowano go w drugiej połowie 2009 roku w laboratorium w Dubnej w Rosji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenge

1. jednostka monetarna Kazachstanu;
2. 1/100 manata, turkmeńskiej jednostki pieniężnej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. waluta Kazachstanu;

Tenge (wym. tɛŋgɛ, kaz. теңге, kod ISO 4217: KZT) – wprowadzona 15 listopada 1993 waluta narodowa Kazachstanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tengen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w go centralny punkt na gobanie;

Niemcy:

- Tengen – miasto w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Konstancja

Inne:

- Tengen – punkt na planszy do gry w go
- Tengen – jeden z tytułów zawodowego go w Japonii
- Tengen – wydawca i developer gier wideo utworzony przez producenta gier zręcznościowych Atari Games
- Tengen – okres w historii Japonii, trwający od 976 do 978 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teńgi

przymiotnik

(1.1) lwów. olbrzymi

#### Źródła:

Wiktionary

# Tengryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. zespół wierzeń stepowych wyznawanych przez m.in. Mongołów, Madziarów, a także Protobułgarów, zawierający elementy szamanizmu, totemizmu i animizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Teniodont

przedstawiciel podrzędu wymarłych ssaków wyższych o silnie rozwiniętych kłach

#### Źródła:

SJP.pl

# Teniodonty

przedstawiciel podrzędu wymarłych ssaków wyższych o silnie rozwiniętych kłach

Teniodonty (Taeniodonta) – klad wymarłych ssaków wyższych. Żyły w Ameryce Północnej od późnej kredy do środkowego eocenu. Teniodonty były pierwszymi ssakami, które po wymieraniu kredowym osiągnęły duże rozmiary, a także pierwszymi, u których powstało uzębienie hipsodontyczne. Cechowały się dużą różnorodnością pod względem biologii w porównaniu do innych współczesnych im grup ssaków, grupa ta obejmowała m.in. niewielkich owadożerców i dużych, kopiących roślinożerców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenis

gra rozgrywana na korcie przez dwójkę przeciwników (gra pojedyncza) lub dwie rywalizujące pary (debel), przy użyciu odpowiednich rakiet, służących do przebijania piłeczki nad siatką na pole przeciwnika, przeciwników

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) sport. gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) wełniana tkanina o splocie skośnym;

Tenis, tenis ziemny – dyscyplina sportowa rozgrywana na korcie tenisowym, polegająca na przebijaniu rakietą tenisową piłki ponad lub obok siatki na pole przeciwnika, celem zdobycia punktu bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku błędu przeciwnika. Może być rozgrywana pojedynczo (tzw. singiel) lub w dwuosobowych zespołach zawodników jednej płci (debel) lub obu (mikst). Tenis należał do grona letnich dyscyplin olimpijskich w latach 1896–1924. Do ich programu powrócił w 1988.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenisista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

(1.2) sport. ktoś, kto gra w tenisa stołowego, sportowo lub rekreacyjnie

Tenis, tenis ziemny – dyscyplina sportowa rozgrywana na korcie tenisowym, polegająca na przebijaniu rakietą tenisową piłki ponad lub obok siatki na pole przeciwnika, celem zdobycia punktu bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku błędu przeciwnika. Może być rozgrywana pojedynczo (tzw. singiel) lub w dwuosobowych zespołach zawodników jednej płci (debel) lub obu (mikst). Tenis należał do grona letnich dyscyplin olimpijskich w latach 1896–1924. Do ich programu powrócił w 1988.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenisistka

→ tenisista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa

Tenis, tenis ziemny – dyscyplina sportowa rozgrywana na korcie tenisowym, polegająca na przebijaniu rakietą tenisową piłki ponad lub obok siatki na pole przeciwnika, celem zdobycia punktu bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku błędu przeciwnika. Może być rozgrywana pojedynczo (tzw. singiel) lub w dwuosobowych zespołach zawodników jednej płci (debel) lub obu (mikst). Tenis należał do grona letnich dyscyplin olimpijskich w latach 1896–1924. Do ich programu powrócił w 1988.

Patrz:tenisista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenisówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obuw. lekki, sportowy but z tkaniny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tenisówki

Tenisówki – rodzaj płytkiego sportowego obuwia tekstylnego, na podeszwie z gumy. W odróżnieniu od pokrewnych im trampek, tenisówki posiadają bardzo niskie cholewki (nie zakrywające kostek) i poza podeszwą wykonane są zazwyczaj z jednorodnego materiału (z reguły nie posiadając gumowanych nosków).

#### Źródła:

Wikipedia

# Tenisowy

przymiotnik

(1.1) związany z tenisem, dotyczący tenisa

#### Źródła:

Wiktionary

# Tenit

odmiana żelaza meteorycznego zawierająca nikiel; żelazo wstęgowe; tanit

#### Źródła:

SJP.pl

# Tennessee

[czytaj: teneS-I lub TEnes-i]
1. stan w USA;
2. rzeka w USA, lewy dopływ Ohio;
3. obce imię męskie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. hydron. rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny dopływ rzeki Ohio;

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(3.1) imię|polski|m.

Tennessee (wymowa: /tɛnɪˈsiː/) – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych. Graniczy z ośmioma stanami, na północy z Kentucky i Wirginią, na wschodzie z Karoliną Północną, na południu z Georgią, Alabamą, Missisipi, a na zachodzie z Arkansas i Missouri.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenno

tytuł cesarza japońskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. cesarz japoński

Tenno – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 1732 osoby, 61,9 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tennyson

Osoby noszące nazwisko Tennyson:

- Alfred Tennyson – angielski poeta, przedstawiciel postromantyzmu wiktoriańskiego
- Hallam Tennyson – brytyjski arystokrata i polityk, gubernator generalny Australii w latach 1903-1904

Miejscowości w USA:

- Tennyson – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Warrick
- Tennyson – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Grant

#### Źródła:

Wikipedia

# Tenontozaur

rodzaj dinozaura z grupy iguanodonów; tenantozaur

Tenontozaur, tenantozaur (Tenontosaurus) – dinozaur; prymitywny przedstawiciel grupy iguanodonów

Żył w epoce wczesnej kredy około 115 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Długość ciała do 7 m, wysokość do 2,2 m, masa ok. 1 t. Jego szczątki znaleziono w USA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenor

1. najwyższy głos męski
2. przestarzale: brzmienie lub treść jakiegoś pisma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. najwyższy głos męski;

(1.2) pot. instrument z taką barwą dźwięku

(1.3) książk. wydźwięk, charakter czegoś

(1.4) gw-pl|Warmia. trąbka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. mężczyzna o najwyższej skali głosu

Tenor – jeden z czterech głównych rodzajów, klas głosu ludzkiego. Mianem tym określa się również osoby śpiewające tym głosem. Skala tenorów solistów obejmuje dźwięki od c do c'-d'', a skala tenorów chóralnych – od c do g'-a’. Sytuuje się pomiędzy skalą barytonu a męskiego altu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenorek

lekceważąco o tenorze - śpiewaku lub głosie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenorino

1. słaby głos tenorowy
2. głos kastrata

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenorka

rodzaj piszczałki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenorki

rodzaj skrzypiec wielkości pośredniej między altówką a wiolonczelą; skrzypce tenorowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenorowo-Basowy

tenorowy i basowy, np. instrument tenorowo-basowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenoryt

minerał, tlenek miedzi

Tenoryt (melakonit) – minerał z gromady tlenków. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska włoskiego botanika Michele Tenore (1780-1861).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenorzysta

śpiewak śpiewający tenorem; tenor

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenrek

kolczaste zwierzę z Madagaskaru; kretojeż

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. madagaskarski ssak przypominający jeża;

Tenrek zwyczajny, kretojeż bezogonowy (Tenrec ecaudatus) – gatunek ssaka z podrodziny tenreków (Tenrecinae) w obrębie rodziny tenrekowatych (Tenrecidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenrekowate

o cechach tenrekowatych (rodzina ssaków)

Tenrekowate, kretojeże (Tenrecidae) – rodzina ssaków z podrzędu tenrekokształtnych (Tenrecomorpha) w obrębie rzędu afrosorkowców (Afrosoricida).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenrekowaty

o cechach tenrekowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenri

główna sekta religijna kultu Sinto w Japonii

Tenri (jap. 天理市 Tenri-shi) – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Nara.

W mieście znajduje się kwatera główna wspólnoty religijnej Tenri-kyō oraz inne obiekty należące do niej, w tym Uniwersytet Tenri (Tenri Daigaku), którego biblioteka posiada wartościowe zbiory dawnego piśmiennictwa japońskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tensja

siły działające w skorupie ziemskiej, powodujące powstawanie rowów tektonicznych; przeciwieństwo kompresji

Tensja – w geologii oznacza siły rozciągające działające w skorupie ziemskiej (naprężenie), których skutkiem jest ekstensja: odkształcenie ośrodka mające charakter rozciągnięcia.

Skutkiem działania tensji jest powstawanie m.in. rowów tektonicznych, ryftów lub uskoków normalnych. Siły te działają przeciwnie do sił kompresji, wywołujących skrócenie ośrodka (np. fałdowanie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tensjometr

urządzenie do pomiaru zawartości w glebie wody łatwo dostępnej dla roślin

Tensometr (łac. tensus – napięty, gr. metréô – mierzę) – miernik służący do pomiaru naprężenia. W praktyce mierzy się odkształcenie i oblicza naprężenie w oparciu o przyjęty związek fizyczny (np. prawo Hooke’a).

Tensometry wykorzystuje się także pośrednio do pomiaru innych wielkości nieelektrycznych (np. siły, ciśnienia, przyspieszenia, masy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tensometr

przyrząd służący do pomiaru odkształceń liniowych lub naprężeń ciała stałego zachodzących pod działaniem obciążeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. techn. metrol. miernik naprężeń materiałów;

Tensometr (łac. tensus – napięty, gr. metréô – mierzę) – miernik służący do pomiaru naprężenia. W praktyce mierzy się odkształcenie i oblicza naprężenie w oparciu o przyjęty związek fizyczny (np. prawo Hooke’a).

Tensometry wykorzystuje się także pośrednio do pomiaru innych wielkości nieelektrycznych (np. siły, ciśnienia, przyspieszenia, masy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tensometria

dział metrologii zajmujący się pomiarami sprężystych odkształceń materiałów poddanych działaniu obciążeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenson

poetycka forma literacka polegająca na prowadzeniu przez dwóch autorów dyskusji na dany temat

#### Źródła:

SJP.pl

# Tensor

uogólnienie wektora i skalara

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. obiekt geometryczny opisujący wieloliniowe zależności między zbiorami wektorów, niezmiennicze względem układu współrzędnych;

Tensor – obiekt matematyczny będący uogólnieniem pojęcia wektora. Zbiór wszystkich tensorów wraz z działaniami dodawania i mnożenia przez skalar nazywa się przestrzenią tensorową. Tensory, podobnie jak wektory, mogą być swobodne i zaczepione. Rozważa się pola tensorowe (nazywane również w skrócie tensorami), czyli pola, które każdemu punktowi przestrzeni przypisują pewien tensor. Tensory, które zmieniają się przy zmianie skali, ściśle nazywa się gęstościami tensorowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tensorowy

rachunek tensorowy - dział matematyki dotyczący badania właściwości i zastosowań tensorów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tensyd

związek chemiczny adsorbujący się na powierzchni układu i zmieniający jej energię swobodną; surfaktant, tenzyd

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tent

brezent lub płótno żaglowe rozkładane nad pokładem statku w celu jego ochrony

Tent - płótno lub brezent rozpinane nad pokładem statku, stanowiące dach chroniący przed słońcem lub deszczem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tentacja

dawniej:
1. kuszenie, nęcenie;
2. usiłowanie, próba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kuszenie

(1.2) daw. próbowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tentakulit

wymarły bezkręgowiec występujący w sylurze i dewonie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tentator

dawniej: ten, kto zachęca, namawia do czegoś, zwłaszcza do czegoś złego; kusiciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Tentatywny

środowiskowo: próbny, wstępny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tentego

potocznie: wyraz zastępujący (często eufemistycznie) określenie jakiejś czynności, sytuacji, jakiegoś faktu, stanu itp., których nadawca nie chce lub nie umie określić

#### Źródła:

SJP.pl

# Tentegować

potocznie:
1. wykonywać jakąś czynność;
2. odbywać stosunek seksualny; tentegować się, bzykać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. wytentegować)

(1.1) pot. czasownik, który może być określeniem dowolnej czynności

(1.2) eufem. o mężczyźnie: odbywać stosunek seksualny

czasownik zwrotny niedokonany tentegować się

(2.1) eufem. odbywać stosunek seksualny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tentegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tentegować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tentować

dawniej:
1. kusić, nęcić, pociągać do jakiegoś działania;
2. kusić się, starać się, zabiegać o coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenues

w językoznawstwie: bezdźwięczne spółgłoski zwarte (w Polsce 'p', 't' i 'k')

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenuta

przestarzale o dzierżawie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ekon. czynsz dzierżawny

(1.2) hist. królewszczyzna w użytkowaniu starosty niegrodowego

Tenuta – (wł. 'posiadłość, majątek (ziemski); objętość; uniform' z łac. tenēre 'trzymać'). Ma dwa znaczenia: „tenuta dzierżawna” – czynsz dzierżawczy (renta dzierżawna), którą dzierżawca przekazuje właścicielowi ziemi.

W innym znaczeniu jest to dzierżawa dóbr królewskich lub książęcych. Dzierżawcę takich dóbr zwano grzecznościowo w Polsce w XVI i XVII w. starostą niegrodowym lub tenutariuszem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenutariusz

dawniej: dzierżawca dóbr królewskich; posiadacz starostwa bez jurysdykcji; starosta niegrodowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. dzierżawiący królewszczyznę

Starosta niegrodowy, tenutariusz (łac. capitaneus sine iurisdictione) – użytkownik zamków lub dóbr królewskich z tzw. królewszczyzn na podstawie umowy dzierżawy lub zastawu, jednak bez praw starosty grodowego takich jak uprawnienia sądowe, policyjne i egzekucyjne. Starostwa niegrodowe były łac. panis bene merentium (chlebem dobrze zasłużonych), rozdawanym przez króla. Starostwa grodowe nadawały wyższą godność, ale za to starostwa niegrodowe były bardziej dochodowe. Starostowie niegrodowi od 1563 roku byli obowiązani płacić do skarbu państwa część czwartą dochodu, czyli tak zwaną kwartę, na utrzymanie wojska kwarcianego (od 1567 roku tylko 1/5). Prawo zwane Ius communicativum, pozwalało wdowie po staroście zatrzymać starostwo na dożywocie. Dla wykazania kwarty sporządzano bardzo szczegółowe i dokładne opisy starostw zwane lustracjami. Starostowie niegrodowi administrowali dobrami jak własnością cudzą i czasową, dlatego sejm w 1774 roku postanowił wydzierżawiać starostwa niegrodowe prawem emfiteutycznym na 50 lat w drodze przetargu. Wobec niekontrolowanej kumulacji tych starostw w jednym ręku, stały się one przyczyną wzrostu niejednej fortuny magnackiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tenutariuszka

→ tenutariusz

Patrz:tenutariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Tenuto

określenie wykonawcze: wytrzymując

Akcent muzyczny – wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia. Akcent naturalny pojawia się w tzw. „mocnych” częściach taktu. Inne akcenty (melodyczny, harmoniczny) wynikają z linii melodycznej lub współbrzmienia i układu grup rytmicznych (np. w tańcach).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tenże

książkowo: zaimek "ten" wzmocniony partykułą ekspresywną -że; ten sam, ten właśnie

zaimek wskazujący

(1.1) książk. …na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego, wzmocniony o partykułę ekspresywną -że; ten sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tenzyd

związek chemiczny adsorbujący się na powierzchni układu i zmieniający jej energię swobodną; surfaktant, tensyd

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teobald

imię męskie

Teobald – imię męskie pochodzenia germańskiego, zapisywane w Polsce od średniowiecza. Pierwszy człon to germ. þeudo, stsas. thioda, stwniem. diot – „lud”; drugi to bald – „odważny, śmiały”. Można je tłumaczyć jako „sławny wśród ludzi”. Pierwszy człon tego imienia notował liczne odmiany, w tym w dawnej Polsce zapisano wariant tego imienia Tybald (tę formę imienia przyjęto w tłumaczeniu dla jednej z postaci „Romea i Julii” Szekspira), Dypołt, Dziepołt. Forma z początkowym Teo- < germ. Theudo- jest zhellenizowana z odniesieniem do gr. θεος (theos) – „bóg”; notowana w Polsce od 1265 roku (natomiast forma Dziepołt – Depoldus – od 1218 roku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teobromina

główny alkaloid nasion kakaowca, wykazujący silne działanie moczopędne i rozkurczające mięśnie gładkie

Teobromina, 3,7-dimetyloksantyna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów purynowych. Występuje naturalnie przede wszystkim w ziarnach kakao (ok. 1,8%). W roślinach towarzyszy jej często kofeina, np. w herbacie i yerba mate. Gorzka czekolada zawiera około 10 gramów teobrominy na kilogram, a mleczna – około 5 gramów.

Jest w stanie przedostawać się z osocza do śliny oraz do mleka matek karmiących.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teocalli

[czytaj: teokali] starożytna świątynia w Meksyku

Teocalli (nah. „Bóg-dom”) – mezoamerykańska piramida z umieszczoną na szczycie świątynią. Piramida tego typu zwieńczona jest tarasem; punktem centralnym był wizerunek bóstwa wraz z ołtarzem ofiarnym. Świątynia wieńcząca teocalli była miejscem celebracji wybranych najważniejszych rytuałów religijnych prekolumbijskiego Meksyku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teocentryczny

związany z teocentryzmem, wynikający z teocentryzmu (np. światopogląd teocentryczny, wizja teocentryczna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla teocentryzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teocentryzm

pogląd filozoficzny stawiający Boga w centrum wszechświata, uznający go za najwyższą wartość, za przyczynę i cel istnienia wszelkich bytów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teol. pogląd uznający Boga za najwyższą wartość oraz przyczynę i cel wszystkiego, co istnieje;

Teocentryzm (z gr. Θεός, theos – bóg i z łac. centrum – środek) – pogląd uznający Boga/bogów za przyczynę i cel istnienia wszystkich bytów. Bóg (bogowie) uważany jest za byt zewnętrzny wobec wszechświata, działający stale, wzywający do życia duchowego w łączności ze swoją osobą i reagujący na aktywność ludzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodolit

przyrząd geodezyjny do mierzenia kątów w płaszczyźnie pionowej i poziomej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geod. instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

Teodolit (ang. Theodolite) – instrument geodezyjny służący do pomiarów kątów poziomych oraz kątów pionowych. Można wyróżnić teodolity optyczne oraz elektroniczne. W teodolitach optycznych zastosowane jest szklane koło poziome (limbus) i koło pionowe z naniesionym podziałem kątowym stopniowym (kąt pełny – 360° stopni) lub gradowym (kąt pełny – 400° gradowych), z którego obserwator wykonuje odczyt kierunku. W teodolitach elektronicznych odczyt kierunku jest wykonywany automatycznie. W teodolicie dzięki wykorzystaniu warunków geometrycznych układu optycznego, możliwy jest również pomiar odległości, przy zastosowaniu specjalnej łaty pomiarowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodor

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Teodora

Teodor (gr. θεός + δῶρον – bóg + dar, tj. „dar boży, darowany przez boga”) – imię męskie pochodzenia greckiego. Por. Diodor.

W Polsce nadawane co najmniej od XIII wieku i zapisywane m.in. w postaci: Tader, Chodor (wschsł.), Teodor, Todor, C(z)ader, C(z)eder. Odpowiednikiem znaczeniowym tego imienia wśród imion staropolskich jest Dadzbog, Bożydar, Bogdan, Bohdan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodora

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Teodor

- Teodora – imię żeńskie
- Teodora (zm. 304) – święta katolicka i prawosławna oraz męczennica z Aleksandrii
- Flavia Maximiana Teodora – córka cesarza rzymskiego Maksymiliana
- Teodora (500-548) – żona Justyniana I Wielkiego
- Teodora (zm. 928) – żona Teofilakta, konsula Tusculum
- św. Teodora (ok. 800-867) – żona cesarza bizantyjskiego Teofila, regentka Michała III, przeciwniczka ikonoklazmu, święta Kościoła katolickiego
- Teodora (981-1056) – cesarzowa Bizancjum w 1042 i od 1055
- Teodora Komnena (ur. ok. 1145) – królowa Jerozolimy, kochanka cesarza Andronika I Komnena
- Teodora Wielka Komnena (przed 1253 – po 1285) – cesarzowa Trapezuntu
- Teodora Angelina – wnuczka cesarza Aleksego III Angelosa
- Teodora Lebenthal – polska lekarka pochodzenia żydowskiego, ukochana Bolesława Leśmiana.
- Teodora Rouppertowa – działaczka społeczna, publicystka.
- Teodora z Kosmowskich Krajewska – lekarka i nauczycielka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodorczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodorek

zdrobnienie od: Teodor (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodorostwo

Teodor z małżonką; Teodorowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodorowicz

nazwisko

- Artur Teodorowicz (ur. 1975) – piłkarz ukraiński
- Ewa Teodorowicz-Hellman – szwedzka literaturoznawczyni polskiego pochodzenia
- Feliks Teodorowicz – polski biolog
- Helena Teodorowicz-Karpowska (1897–1944) – malarka, córka ks. Terencjusza
- Iwan Teodorowicz (1875–1937)
- Józef Teodorowicz (1864–1938) – arcybiskup obrządku ormiańskiego
- Katarzyna Teodorowicz-Lisowska (ur. 1972) – tenisistka
- Tadeusz Teodorowicz (1931–1965) – żużlowiec
- Terencjusz Teodorowicz (1867–1939) – duchowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teodorowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodorówka

wieś w Polsce

- Teodorówka – wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teodorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Teodora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodoryk

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

- Teodoryk – imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodorzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Teodory lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodot

imię męskie

Teodot – imię męskie pochodzenia greckiego, od gr. Θεόδοτος (Theodotos), które oznaczało „ofiarowany Bogu”, z gr. θεός (theos – "Bóg") i δοτος dotos — "dany". Jest to imię wielu świętych i męczenników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teodozewo

Teodozewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Poniec.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako kolonia Teodorowo należała do wsi mniejszych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Teodorowo należało do okręgu krobskiego tego powiatu i stanowiło część majątku Rokosowo, którego właścicielem był wówczas (1846) Józef Mycielski. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 58 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 8 dymów (domostw).

#### Źródła:

Wikipedia

# Teodozja

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;

(1.3) geogr. hist. grecka polis w miejscu współczesnej Teodozji (1.2)

- Teodozja – miasto na Ukrainie
- Teodozja – imię żeńskie
- Teodozja (zm. ok. 823) – cesarzowa bizantyńska, żona Leona V Armeńczyka
- Teodozja z Cezarei – męczennica chrześcijańska i święta Kościoła katolickiego i prawosławnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodozjański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą o imieniu Teodozjusz, jak np. cesarze rzymscy Teodozjusz I i Teodozjusz II

#### Źródła:

Wiktionary

# Teodozjów

2 miejscowości w Polsce:

- Teodozjów – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Biała Rawska
- Teodozjów – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Czerniewice

#### Źródła:

Wikipedia

# Teodozjusz

1. Teodozjusz I Wielki (347-395), cesarz rzymski od 379;
2. Teodozjusz II (ok. 401-450), cesarz wschodniorzymski od 408, wnuk Teodozjusza I Wielkiego;
3. imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Teodozjusz, Teodozy – imię męskie pochodzenia greckiego. Ma znaczenie analogiczne do imienia Teodor, a oznacza "dany od Boga".

Żeński odpowiednik: Teodozja

Teodozy i Teodozjusz imieniny obchodzą: 11 stycznia, 14 lutego, 26 marca, 17 lipca i 25 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teodozjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Teodozjusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teodramatyczny

przymiotnik

(1.1) teol. dotyczący teodramatu

#### Źródła:

Wiktionary

# Teodycea

1. koncepcja filozoficzna, której zasadniczym celem jest usprawiedliwienie Boga z zarzutu istnienia zła i niesprawiedliwości na świecie;
2. dzieło przedstawiające taką koncepcję;
3. dział filozofii chrześcijańskiej zajmujący się rozumowym uzasadnieniem poznawalności i istnienia Boga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. teol. koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teofan

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Teofan – imię męskie pochodzenia greckiego (gr. Θεοφάνης), oznaczające „przejawienie się Boga” — złożone z gr. θεός (theos, „bóg”) i φανης (phanes, „objawić się, ukazać się”). Imię to notowane jest w źródłach polskich (na Śląsku, w Wielkopolsce i na Mazowszu) od XIV wieku, w formie Tyfan. Świętych, noszących to imię, było co najmniej sześciu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teofania

w religii: objawienie się bóstwa w widzialnej postaci

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Teofania (gr. Θεοφάνια od Θεός 'Bóg' i φαίνειν 'ukazać się') – w teologii pojedynczy akt objawienia się Boga. Teofanie mają umacniać wiarę ludzi, przypominać im o bliskości i dobroci Boga, a także o opiece, jaką ich darzy. Według Katechizmu Kościoła Katolickiego teofanie rozjaśniają treść obietnic dawanych ludziom przez Boga, można w nich zobaczyć i usłyszeć niewidzialnego Boga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teofil

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Teofila

Teofil – imię pochodzenia greckiego. Oznacza „miły Bogu”. Istnieją liczni święci o tym imieniu. Święty Łukasz, autor jednej z Ewangelii oraz Dziejów Apostolskich tym imieniem (Łk 1,3) (Dz 1,1) zwraca się do swojego czytelnika rozpoczynając napisane przez siebie księgi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teofila

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: Teofil

Teofila – żeński odpowiednik imienia Teofil. Oznacza „miłującą Boga”. Za odpowiedniki znaczeniowe uznaje się m.in. imiona Bogumiła i Amadea.

Teofila imieniny obchodzi 28 grudnia.

Znane osoby o tym imieniu:

- święta Teofila z Nikomedii – męczennica, wspomnienie 28 grudnia;
- Teofila Chmielecka – wojewodzina kijowska, „wilczyca kresowa”;
- Teofila Działyńska;
- Teofila Bogumiła Glińska – poetka;
- Teofila Strzeżysława z Jabłonowskich Sapieha.
- Teofila Żołopińska – aktorka i śpiewaczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teofilek

zdrobnienie od: Teofila (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teofilina

alkaloid roślinny o działaniu zbliżonym do kofeiny

Teofilina (1,3-dimetyloksantyna) – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów purynowych. Występuje naturalnie m.in. w ziarnach kakao (Theobroma cacao), w liściach herbaty (Camellia sinensis) i yerba mate (Ilex paraguariensis). Znajduje zastosowanie w leczeniu astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teofiliny

alkaloid roślinny o działaniu zbliżonym do kofeiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teofilka

zdrobnienie od: Teofila (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teofilostwo

Teofil z małżonką; Teofilowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teofilowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teofilówka

wieś w Polsce

Teofilówka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Jabłonna Lacka. Ma status sołectwa. Leży w odległości około 5 km na północny wschód od Jabłonny Lackiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni wyznania rzymskokatolickiego zamieszkali w miejscowości należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Jabłonnie Lackiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teofilowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Teofila lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoforyczny

przymiotnik

(1.1) zawierający w sobie imię bóstwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Teofrast

grecki uczony żyjący w latach ok. 370-287 p.n.e.

Teofrast z Eresos (gr. Θεόφραστος, Theophrastos), (ok. 370–287 p.n.e.) – grecki uczony i filozof. Uczeń i przyjaciel Arystotelesa, w latach 322-287 p.n.e., jako jego następca, był scholarchą Lýkeionu w szkole perypatetyków. Był nauczycielem Demetriusza z Faleronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teogonia

część doktryny religijnej lub mitologii, której przedmiotem badań jest pochodzenie bóstw

Teogonia (gr. θεογονία theogonia) – część teologii lub mitologii zajmująca się kwestią pochodzenia bogów i herosów. Jest to najczęściej pieśń przedstawiająca narodziny bogów. Religioznawstwo współczesne traktuje kwestie teogonii symbolicznie, uznając opisywane przez nią zdarzenia jako wyraz wielu funkcji sfery sacrum. Przykładem teogoni jest Teogonia Hezjoda, opisująca powstanie i losy bogów greckiego panteonu, a także teogonie indyjskie zawarte w Puranach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teokracja

władza duchownych; także ustrój państwa z ich władzą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. rel. ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;

(1.2) polit. państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teokrata

zwolennik ustroju, w którym najwyższą władzę państwową sprawują duchowni; członek rządów teokratycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest teokratyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Teokratyczny

→ teokracja

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, w którym władzę sprawuje bóstwo lub jego kapłani

Patrz:teokracja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teokratyzacja

wprowadzanie rządów kleru, władzy duchownych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teokratyzm

władza duchownych; także ustrój państwa z ich władzą

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teokryt

grecki poeta z Syrakuz (około 310 p.n.e. - około 250 p.n.e.)

Teokryt (gr. Θεόκριτος Theokritos, około 310 p.n.e. – około 250 p.n.e.) – grecki poeta z Syrakuz, uważany za twórcę sielanki. Przebywał w Aleksandrii na dworze Ptolemeusza II Filadelfosa.

Część utworów Teokryta zachowała się do dzisiejszych czasów; prawdopodobnie nie wszystkie są autentyczne. Do najważniejszych należy zbiór sielanek, który Teokryt zatytułował Idyllami (tj. scenkami rodzajowymi), które obok utworów przedstawiających obrazki pasterskie zawierają także wiersze innego rodzaju: mimy (sceny miejskie), enkomia (panegiryki na cześć m.in. Ptolemeusza), hymn na cześć Dioskurów, epyllion pt. Mały Herakles, a także różne drobne utwory okolicznościowe. Z pewnością najważniejszy wpływ wywarły jego utwory sielankowe, nawiązujące do ludowych pieśni pasterskich (bukolik). Dotyczą one nierzadko miłosnych tęsknot bohaterów, którzy w wolnym od pracy czasie oddają się śpiewaniu pieśni. Takie ujęcie to po części wynik powstania w czasach Teokryta kultury wielkomiejskiej, która skłoniła go do poszukiwania przestrzeni alternatywnych dla miejskiego zgiełku. Odnalazł taką na ojczystej Sycylii, gdzie rozgrywa się akcja właściwych sielanek poety. Mimo to nie idealizuje on zanadto pasterskiego życia, uprawia – w odróżnieniu do jego rzymskiego następcy – sielankę realistyczną, którą na grunt polski przeniósł Szymon Szymonowic.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teol.

skrót od: teologia, teologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teolatria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddawanie czci bogu, kult boga

#### Źródła:

Wiktionary

# Teolin

2 miejscowości w Polsce:

- Teolin – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Nowosolna
- Teolin – wieś w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Janów

2 miejscowości na Białorusi:

- Teolin – wieś w obwodzie grodzieńskim, w rejonie wołkowyskim
- Teolin – wieś w obwodzie witebskim, w rejonie dubrowieńskim

miejscowość na Ukrainie:

- Teolin – wieś w obwodzie czerkaskim, w rejonie monastyryszczeńskim

#### Źródła:

Wikipedia

# Teolog

osoba badająca naturę Boga oraz jego relację do świata i ludzi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. rel. specjalista w dziedzinie teologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) filoz. rel. specjalistka w dziedzinie teologii

Teolog – osoba zajmująca się systematycznym, opartym na metodach filozoficznych, historycznych i in., studium twierdzeń religijnych uznawanych za objawione dotyczących Boga oraz Jego relacji do świata, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum - wiara szukająca zrozumienia. Najczęściej związana z chrześcijaństwem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teologia

nauka o Bogu lub bogach, interpretująca i uzasadniająca twierdzenia danej religii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

(1.2) pot. wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)

Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) lub sacra doctrina (święta nauka); bogoznawstwo – refleksja nad doktrynami religijnymi, wykraczająca poza religioznawstwo, które nie ocenia prawdziwości religii (w przeciwieństwie do teologii, która zakłada prawdziwość danego wyznania) oraz poza filozofię religii, która to nie opiera się na wierze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) teol. związany z teologią

#### Źródła:

Wiktionary

# Teolożka

→ teolog

Patrz:teolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Teonela

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

Wiktionary

# Teonilla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Teonilla, Teonela – imię żeńskie pochodzenia greckiego, pierwotnie stanowiące zdrobniałą żeńską formę imienia Teonas. Patronką tego imienia jest św. Teonilla (Teonela), zm. w 303 roku.

Teonilla imieniny obchodzi 23 sierpnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teonomizm

odmiana deontologizmu heteronomicznego, wg której normy moralne zostały podyktowane wprost przez Boga, a jego wolna decyzja jest źródłem i jedynym uzasadnieniem wszelkich wartości moralnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teor.

skrót od: teoretyczny; teoret.

#### Źródła:

SJP.pl

# Teorban

instrument strunowy szarpany, rodzaj lutni basowej

Teorban (także teorba) – instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku są napięte struny szarpane palcami. Jeden z trzech typów arcylutni.

Ma owalny, wypukły korpus rezonansowy, podobny do korpusu lutni, oraz szeroką, długą szyjkę zakończoną podwójną skrzynką kołkową. Komora kołkowa strun melodycznych znajduje się na prostym (nie łamanym) przedłużeniu szyjki. Komora kołkowa strun burdonowych (basowych, niskobrzmiących) jest umieszczona ponad pierwszą i nieco z boku. Obydwie połączone są esowatą szyjką. Struny teorbanu były początkowo pojedyncze, a od XVIII wieku zdwajane; melodyczne są skracane palcami, a burdonowe nie – wydają tylko jeden dźwięk. Liczba strun waha się od 11 do 14. Dwie najniższe struny są zawsze pojedyncze, pozostałe podwójne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teorbanistka

→ teorbanista

Patrz:teorbanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoremat

twierdzenie należące do systemu dedukcyjnego, wyprowadzone za pomocą dedukcji z aksjomatów systemu, do którego należy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu

- Teoremat – w logice to twierdzenie pochodne, występujące w obrębie systemu dedukcyjnego
- Teoremat – film Pier Paolo Pasoliniego z 1968 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teorematyczny

→ teoremat

przymiotnik

(1.1) dotyczący teorematu

Patrz:teoremat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoret.

skrót od: teoretyczny; teor.

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoretyczka

→ teoretyk

Patrz:teoretyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoretycznie

przysłówek

(1.1) w sposób teoretyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Teoretycznoliteracki

dotyczący teorii literatury

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoretycznopoznawczy

dotyczący teorii poznania (epistemologii); teoriopoznawczy, epistemologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoretyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest teoretyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Teoretyczny

1. oparty na teorii naukowej, a nie na doświadczeniu;
2. hipotetyczny

przymiotnik

(1.1) niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

(1.2) mało prawdopodobny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoretyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną

(1.2) człowiek, który posiadł wiedzę ogólną w danej dziedzinie, ale nie potrafi wdrożyć ją w praktykę

#### Źródła:

Wiktionary

# Teoretyzować

rozważać coś w sensie teoretycznym, w oderwaniu od praktyki

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. wyrażać przypuszczenia nie wychodzące poza sferę teorii

(1.2) nauk. opracowywać teorię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoretyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrażanie przypuszczeń

#### Źródła:

Wiktionary

# Teoria

1. koncepcja oparta na poznaniu i zrozumieniu istotnych czynników kształtujących pewną sferę rzeczywistości;
2. gałąź nauki, sztuki, technologii itp. w przeciwieństwie do praktyki zajmująca się kwestiami ogólnymi, założeniami; metodologia;
3. teza mająca coś tłumaczyć, lecz niedająca się udowodnić naukowo lub w praktyce zweryfikować

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

(1.2) log. zbiór wzajemnie niesprzecznych zdań logicznych;

(1.3) pot. teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)

(1.4) pot. abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki

(1.5) pot. teoretyczna (w przeciwieństwie do praktycznej) część nauczania bądź egzaminu

Teoria (z gr. theoría – oglądanie, rozważanie) – system pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń, ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy, opisujący jakąś wybraną dziedzinę fizyczną lub abstrakcyjną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teorikon

ateński zasiłek dla ubogich obywateli na opłacenie ich wstępu na wydarzenia kulturalne pobierany w IV i V w. p.n.e.

Teorikon (gr. theorikon) to zasiłek w wysokości dwóch oboli, wypłacany w Atenach od czasów Peryklesa ubogim obywatelom na opłacenie wstępu do teatru, a z czasem na wszelkie widowiska. Był jednym z charakterystycznych przejawów polityki kulturalnej państwa ateńskiego w V w. p.n.e.

Zniesiony na wniosek Demostenesa z przeznaczeniem na cele wojskowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teoriografowy

dotyczący teorii grafów

#### Źródła:

SJP.pl

# Teorioinformacyjny

związany z teorią informacji (dyscypliną naukową)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teorioliczbowy

dotyczący teorii liczb

przymiotnik relacyjny

(1.1) mat. wykorzystujący dorobek teorii liczb, opierający się na teorii liczb, dotyczący teorii liczb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoriomnogościowy

dotyczący teorii mnogości

przymiotnik relacyjny

(1.1) mat. związany z teorią mnogości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoriomodelowy

dotyczący teorii modeli (semantyki logicznej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoriopoznawczy

dotyczący teorii poznania (epistemologii); teoretycznopoznawczy, epistemologiczny

przymiotnik

(1.1) filoz. dotyczący teorii poznania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teoryjka

zdrobnienie od: teoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Teoś

zdrobnienie od: Teodor, Teofil (imiona męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teosin

Teosin – kolonia w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dorohusk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Kolonia wchodzi w skład sołectwa Teosin, Świerże-Kolonia. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 108 mieszkańców i była siedemnastą co do wielkości miejscowością gminy Dorohusk.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Nepomucena w Dorohusku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Teówka

kształtownik o przekroju poprzecznym w kształcie litery T; teownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Teownik

kształtownik o przekroju poprzecznym w kształcie litery T; teówka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. kształtownik o przekroju poprzecznym zbliżonym do litery T;

Teownik – rodzaj kształtownika o przekroju poprzecznym zbliżonym do litery T. Z teowników wykonywane są elementy konstrukcji maszyn, budowli i tym podobne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teowy

w kształcie litery T

#### Źródła:

SJP.pl

# Teozof

zwolennik teozofii

#### Źródła:

SJP.pl

# Teozofia

1. filozoficzno-religijny nurt myślowy badający tajemnice świata nadprzyrodzonego przez mistyczny kontakt z Bogiem
2. nazwa dla różnych ruchów filozoficzno-religijnych rozwijających się zwłaszcza na przełomie wieków XIX i XX

Teozofia (gr. theos „bóg” i sophia „mądrość”) – światopogląd religijno-filozoficzny głoszący możliwość uzyskania bezpośredniego kontaktu człowieka ze światem nadprzyrodzonym i poznania jego tajemnic przede wszystkim przez mistyczne objawienie, w węższym znaczeniu jeden z przejawów tendencji połączenia różnych religii (synkretyzm) głoszony przez Towarzystwo Teozoficzne, założone w 1875 roku przez Helenę Bławatską w Nowym Jorku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teozoficzny

przymiotnik

(1.1) związany z teozofią

#### Źródła:

Wiktionary

# Tepedowiec

członek TPD (Towarzystwa Przyjaciół Dzieci); TPD-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tepedowski

przymiotnik od: TPD (Towarzystwo Przyjaciół Dzieci); TPD-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Teperek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tepidarium

sala do ciepłych kąpieli w starożytnych łaźniach rzymskich

Tepidarium – ogrzewana podłogowo sala z ciepłą wodą przeznaczona do wypoczynku w starożytnych termach rzymskich. Charakteryzuje się bezpośrednim promieniowaniem ze ścian i podłóg ciepła mającego wpływ na organizm.

W łaźniach Rzymian tepidarium stanowiło centralną halę otoczoną innymi pomieszczeniami. Było prawdopodobnie pierwszym z odwiedzanych przez kąpiących się miejsc i stanowiło swoisty wstęp do dalszych gorących (caldarium) bądź zimnych (frigidarium) kąpieli. Tepidarium wyróżniało się najbogatszymi zdobieniami pośród innych pomieszczeń łaźni. Znanym przykładem jest odkryte na terenie Pompei tepidarium nakryte półkolistym sklepieniem kolebkowym, zdobione reliefami w stiuku, otoczone ściennymi wnękami oddzielonymi od siebie atlantami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tepido

określenie wykonawcze: obojętnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tepito

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. dzielnica miasta Meksyk, mająca opinię niebezpiecznej, z szemranym handlem, własną kulturą, dialektem i unikalnym sposobem bycia

#### Źródła:

Wiktionary

# Tepować

uderzać lekko pędzlem po świeżo zamalowanej powierzchni obrazu w celu uzyskania chropowatości

#### Źródła:

SJP.pl

# Tepsa

potocznie, z odcieniem lekceważenia o Telekomunikacji Polskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pot. Telekomunikacja Polska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tequila

[czytaj: tekila] wódka meksykańska z soku agawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

Tequila – wysokoprocentowy, meksykański napój alkoholowy, produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej (Agave tequilana). Nazwa pochodzi od miasta Tequila, centrum produkcji trunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ter

mieszanina smoły, kalafonii i tłuszczu używana jako smar ochronny

- Ter – rzeka w Hiszpanii
- Ter – wieś rozproszona w gminie Ljubno w Słowenii
- TER – marka francuskich kolei państwowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tera

(architektura) świątynia buddyjska w Japonii, złożona z ośmiu budowli sakralnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rodzaj buddyjskiej świątyni w Japonii

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Pszczyna. smoła

przysłówek

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

Tera (T) (gr. teras – potwór) – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 1 000 000 000 000 = 1012 (bilion).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terabajt

w informatyce: jednostka pojemności pamięci równa 1024 gigabajtom (skrót: TB)

Terabajt (skrót TB), tebibajt (skrót TiB) – jednostki używane w informatyce m.in. do określania rozmiaru największych pamięci masowych, zasobów plików i baz danych. Przedrostek tera pochodzi od greckiego słowa téras oznaczającego potwora; przedrostek tebi został utworzony sztucznie (zob. przedrostek dwójkowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terabajtowy

→ terabajt

przymiotnik

(1.1) inform. mający pojemność lub rozmiar jednego terabajta

Patrz:terabajt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terabit

jednostka informacji; bilion bitów

Terabit – jednostka informacji, w skrócie Tb lub Tbit.

1 Tbit = 1012 = 1 000 000 000 000 bitów.

Przykładowe przeliczenia na inne jednostki:

  1 Tb = 1000 Gb
  1000 Tb = 1 Pb

Zwykle jednak:

  1 Tb = 1024 Gb
  8 Tb = 8192 Gb = 1024 GB

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terabitowy

→ terabit

Patrz:terabit

#### Źródła:

SJP.pl

# Terać

dawniej: zmniejszać moc, wartość czegoś, zużywać, nadwerężać; marnować, tracić, trwonić, tyrać

#### Źródła:

SJP.pl

# Teraflop

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa bilionowi flopów; teraflops

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. jednostka mocy obliczeniowej komputera równa 1012 (bilion) flopów

FLOPS (od ang. floating point operations per second, operacje zmiennoprzecinkowe na sekundę) – jednostka mocy obliczeniowej komputerów, używana szczególnie w zastosowaniach naukowych. Jest bardziej uniwersalna od wcześniej używanej jednostki MIPS, oznaczającej liczbę rozkazów procesora wykonanych na sekundę.

FLOPS nie jest jednostką SI, ale można go interpretować jako jednostkę o wymiarze 1/s.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teraflops

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa bilionowi flopsów; teraflop

FLOPS (od ang. floating point operations per second, operacje zmiennoprzecinkowe na sekundę) – jednostka mocy obliczeniowej komputerów, używana szczególnie w zastosowaniach naukowych. Jest bardziej uniwersalna od wcześniej używanej jednostki MIPS, oznaczającej liczbę rozkazów procesora wykonanych na sekundę.

FLOPS nie jest jednostką SI, ale można go interpretować jako jednostkę o wymiarze 1/s.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teraherc

jednostka częstotliwości równa bilionowi herców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. fiz. jednostka częstotliwości równa bilionowi herców

Herc (Hz) (niem. Hertz) – jednostka miary częstotliwości w układzie SI (jednostka pochodna układu SI) i w wielu innych, np. CGS, MKS i MKSA. Definiuje się ją jako liczbę cykli na sekundę:

  \mathrm {1\ Hz={\frac {1}{1\ s}}=1\ s^{-1}} .

Nazwa jednostki pochodzi od nazwiska niemieckiego fizyka Heinricha Hertza, zajmującego się m.in. badaniem fal elektromagnetycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terajewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Terakociarz

robotnik zajmujący się układaniem terakoty

#### Źródła:

SJP.pl

# Terakota

1. palona, nieszkliwiona glina;
2. wyrób z nieszkliwionej gliny, porowaty, o barwie czerwonej lub żółtej;
3. nazwa koloru brązowoczerwonego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. tworzywo ceramiczne otrzymywane przez spiekanie w temperaturze 1150–1300°C gliny ogniotrwałej, skaleni, piasku, z dodatkiem barwiących tlenków metali, zwykle na kolor ceglastoczerwony;

(1.2) bud. szt. wyrób z terakoty (1.1), zwykle przedmiot użytkowy, artystyczny lub okładzina

Terakota (wł. terra cotta – ziemia wypalona) – wyroby z dobrze oczyszczonej i wypalonej gliny w formie figurek lub płytek, stosowane do zdobień.

Znane w starożytnym Egipcie, Mezopotamii, Grecji, Etrurii, Rzymie oraz w prekolumbijskiej Mezoameryce. Przedmioty były modelowane ręcznie lub odciskane w formach, a następnie wypalane. Wyrobów nie powlekano firnisem i początkowo nie malowano. Najciekawsze figurki pochodzą z IV w. p.n.e. z beockiej Tanagry, z okresu hellenistycznego – z małoazjatyckiej Myriny. Największe, naturalnej wielkości figury (w tym tzw. Apollo) pochodzą z Wejów (500 r. p.n.e.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terakotowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący terakoty; wykonany z terakoty

(1.2) koloru brązowoczerwonego

#### Źródła:

Wiktionary

# Terakowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teralit

magmowa skała głębinowa podobna do gabra

#### Źródła:

SJP.pl

# Terapena

rodzaj żółwi z rodziny żółwi błotnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Terapeuta

1. specjalista w stosowaniu jakichś zabiegów medycznych, zwykle lekarz;
2. psychoterapeuta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

(1.2) psych. psychoterapeuta

Terapeuta to osoba, która specjalizuje się w określonym rodzaju terapii, najczęściej w psychoterapii. Można się też spotkać z definicją która określa terapeutę jako "specjalistę w dziedzinie terapii, znawca metod terapii". Terapeuta stosując odpowiednie metody, testy oraz angażując pacjenta/klienta w rozwiązywanie określonych zadań i wykonywanie odpowiednich czynności wpływają na zmianę postępowania lub zmianę zachowania swojego pacjenta/klienta. Najczęściej terapeutami są psycholodzy, lekarze, fizjoterapeuci, psychopedagodzy oraz pracownicy socjalni. W Polsce dość liczną grupę stanowią terapeuci zajęciowi, którzy poprzez organizację odpowiednich zajęć manualnych swoich podopiecznych wpływają na poprawę ich samopoczucia lub zachowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terapeutka

→ terapeuta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. specjalistka od prowadzenia jakiejś terapii

(1.2) psych. psychoterapeutka

Patrz:terapeuta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terapeutycznie

przysłówek

(1.1) za pomocą terapii

#### Źródła:

Wiktionary

# Terapeutyczny

1. leczniczy;
2. psychoterapeutyczny;
3. spełniający taką samą rolę jak terapia

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący terapii lub terapeuty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terapeutyzować

czasownik niedokonany

(1.1) poddawać kogoś / coś terapii

#### Źródła:

Wiktionary

# Terapia

przywracanie zdrowia przez stosowanie różnego rodzaju zabiegów, leków; także metoda leczenia choroby; terapeutyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przywracanie zdrowia, proces leczenia

Działalność lecznicza – działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia w ramach procesu określanego czasem także jako leczenie, terapia lub kuracja, obejmującego świadczenia zdrowotne udzielane celem przywrócenia równowagi (homeostazy) organizmu dotkniętego chorobą lub kalectwem albo poprawieniu jego jakości życia, za pomocą odpowiednich zabiegów medycznych, pielęgnacyjnych, usprawniających albo psychoterapeutycznych, z użyciem stosownych leków, materiałów, urządzeń, ćwiczeń lub rozmowy. Działalność lecznicza może również polegać na promocji zdrowia lub realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażaniem nowych technologii medycznych oraz metod leczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terapsyd

przedstawiciel rzędu wymarłych gadów z gromady synapsydów; gad ssakokształtny

#### Źródła:

SJP.pl

# Terapsydy

przedstawiciel rzędu wymarłych gadów z gromady synapsydów; gad ssakokształtny

Terapsydy, gady ssakokształtne (Therapsida) – rząd synapsydów, który pojawił się we wczesnym permie i stał się dominującą grupą kręgowców lądowych w połowie tego okresu. Zgodnie z zasadami kladystyki do terapsydów, aby były taksonem monofiletycznym, należy również zaliczyć wywodzącą się z cynodontów gromadę ssaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terasa

płaski, poziomy próg na zboczu doliny rzecznej lub nad brzegiem morza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. geol. płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza;

(1.2) przest. zob. taras.

Terasa (taras) – forma terenu powstała w dolinie rzecznej wskutek erozyjnej lub akumulacyjnej działalności płynących wód. Występuje w zespołach, tworząc w przekroju poprzecznym doliny charakterystyczny układ schodów. Terasy mogą też powstać na wybrzeżu morza lub jeziora, w związku z działalnością falowania i zmiany poziomu lustra wody w akwenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terasowaty

1. mający pewne cechy terasy;
2. zawierający terasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratogenetyczny

→ teratogeneza; teratogenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratogeneza

powstawanie wad rozwojowych w trakcie rozwoju osobniczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratogenia

dział embriologii zajmujący się powstawaniem wad rozwojowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratogeniczny

→ teratogenia

Patrz:teratogenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratogenność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

Teratogenność (dosłownie potworotwórczość od teratos – potwór) – właściwość teratogenów powodująca wady (potworności) w rozwoju płodu (mają ją np. promieniowanie, wirusy, ksenobiotyki, niektóre lekarstwa).

Działanie teratogenne to działanie toksyczne substancji na zarodek lub płód (śmierć zarodka, zaburzenia czynnościowe, opóźnienie rozwoju, przedwczesne urodzenie).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teratogenny

powodujący wady rozwojowe w organizmach

przymiotnik

(1.1) med. wet. powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teratolog

specjalista w dziedzinie teratologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratologia

nauka o dziedzicznych lub patologicznych zniekształceniach u ludzi, zwierząt i roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. med. nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

Teratologia (z gr. téras = potwór i lógos = nauka) – nauka, która zajmuje się badaniem potworności, nieprawidłowości oraz wad rozwojowych. Powiązana jest ściśle z anatomią porównawczą i patologiczną, embriologią i genetyką. Badania teratologii mają wielkie znaczenie dla poznania prawidłowego rozwoju organizmów, ponieważ u potworków widoczne są szczególnie wyraźnie określone właściwości rozwojowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teratologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. med. związany z teratologią, dotyczący teratologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Teratoma

nowotwór przeważnie w postaci torbieli, zbudowany z bezładnie ułożonych tkanek i fragmentów narządów; potworniak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. potworniak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teratornis

przedstawiciel rodziny kopalnych ptaków; teratornit

Teratornis merriami (sęp olbrzymi) – wielki wymarły ptak drapieżny z rodziny Teratornithidae z plejstocenu Ameryki Północnej. Mógł być największym ptakiem, jakiego widział człowiek – żył od ok. 2 mln do 10 tys. lat temu. Wiele okazów odnaleziono w naturalnych złożach asfaltu w Rancho La Brea w Kalifornii. Większy był Aiolornis incredibilis, dawniej nazywany Teratornis incredibilis, ale ten wymarł przed przybyciem człowieka do Nowego Świata. Największym znanym ptakiem latającym był Argentavis magnificens, również z rodziny Teratornithidae.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teratornisy

rodzina kopalnych ptaków; teratornity

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratornit

przedstawiciel rodziny kopalnych ptaków; teratornis

#### Źródła:

SJP.pl

# Teratornity

rodzina kopalnych ptaków; teratornisy

#### Źródła:

SJP.pl

# Terawat

jednostka mocy równa 10^12 watów (skrót: TW)

Wat (W) – jednostka mocy i strumienia energii w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa wat pochodzi od nazwiska brytyjskiego inżyniera i wynalazcy Jamesa Watta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terawatogodzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 terawata w ciągu jednej godziny; miliard kilowatogodzin

Kilowatogodzina (kWh) – jednostka pracy, energii oraz ciepła; ilość energii zużywana przez godzinę urządzeniem o mocy kilowata (1000 watów). To jednostka wielokrotna jednostki energii – watosekundy (czyli dżula) w układzie SI:

  1\;{\text{kWh}}=1\cdot 1000\;{\text{W}}\cdot 60\cdot 60\;{\text{s}}=3\;600\;000\;{\text{Ws}}=3\;600\;000\;{\text{J}}=3,\!6\;{\text{MJ}}.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teraz

w tej chwili

przysłówek

(1.1) w tej chwili, obecnie

- Teraz (oryg. À tout de suite) – film z 2004 roku, reż. Benoît Jacquot
- Teraz – piosenka zespołu IRA
- Teraz – album Doroty Osińskiej
- Teraz – album zespołu Lady Pank
- Teraz – album Te-Trisa i Pogze
- Teraz! – polska partia polityczna założona przez Ryszarda Petru istniejąca w latach 2018-2019
- Teraz – mołdawski blok wyborczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terazki

przysłówek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

#### Źródła:

Wiktionary

# Teraźniejszość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czas obecny; to, co dzieje się teraz

(1.2) odprzym. cecha tego, co jest teraźniejsze; cecha tych, którzy są teraźniejsi

Teraźniejszość – część linii czasu dziejąca się obecnie (w liniowej koncepcji czasu). W tym sensie teraźniejszości przeciwstawia się przeszłość oraz przyszłość.

W filozofii istnieje pozycja zwana prezentyzmem, według której teraźniejszość jest jedynym z trzech wymienionych stanów (przeszłość, przyszłość, teraźniejszość), który rzeczywiście istnieje. Terminy, które stosuje się do mówienia o pozostałych stanach, są konwencjami i nie należy z nich wyciągać konsekwencji ontologicznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teraźniejszy

przymiotnik

(1.1) odbywający się teraz

(1.2) gram. dotyczący czasu teraźniejszego

#### Źródła:

Wiktionary

# Terazzo

mieszanina wody, cementu i grysu stosowana do wylewki posadzek lub schodów; lastryko, lastriko, lastrico, terrazzo

Lastriko (również lastryko, lastrico, terazzo) – materiał budowlany, rodzaj betonowego (rzadziej asfaltowego) podłoża utworzony przez mieszaninę wody, cementu (asfaltu), grysu oraz barwnika stosowany do wylewania posadzek, schodów, parapetów oraz do nagrobków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terb

pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65, metal należący do lantanowców, wykorzystywany m.in. jako składnik materiałów magnetycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

Terb (Tb, łac. terbium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec.

Jest to jeden z czterech pierwiastków, których nazwy zostały utworzone od szwedzkiej miejscowości Ytterby (są to: erb, itr, iterb, terb). Został odkryty w 1843 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terbowy

→ terb

przymiotnik

(1.1) dotyczący terbu

Patrz:terb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tercdecyma

interwał muzyczny złożony z oktawy i seksty

Tercdecyma – interwał złożony zawarty między trzynastoma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje tercdecyma mała i wielka. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tercecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tercet

#### Źródła:

Wiktionary

# Terceron

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) potomek Mulatki i białego mężczyzny lub Mulata i białej kobiety

#### Źródła:

Wiktionary

# Tercet

zespół składający się z trzech wykonawców; trio

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) trzech muzyków

(1.2) trzech ludzi, którzy razem coś robią

Tercet – dwuznaczne pojęcie muzyczne:

1. zespół trzech wokalistów;
2. utwór muzyczny na trzy głosy wokalne.

Trzyosobowy zespół instrumentalny nosi nazwę trio. Analogicznie dwuosobowy zespół wokalny nosi nazwę duet, a dwuosobowy zespół instrumentalny to duo. Od kwartetu wzwyż nie ma rozróżnienia, określenie dotyczy zarówno czterech śpiewaków, jak i czterech instrumentalistów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tercetowy

→ tercet

Patrz:tercet

#### Źródła:

SJP.pl

# Tercja

1. główny interwał w akordach systemu dur-moll
2. dawniej: sześćdziesiąta część sekundy
3. jedna z trzech części meczu
4. trzecia pozycja obronna w szabli w szermierce
5. stopień czcionki o wielkości szesnastu punktów typograficznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. interwał o wielkości 3 lub 4 półtonów;

(1.2) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający szesnastu punktom (6,0144 mm)

- tercja (interwał) – interwał w muzyce
- tercja (akustyka) – interwał w akustyce
- tercja (hokej) – część gry lub część pola gry w hokeju na lodzie
- tercja – w drukarstwie stopień czcionki (jej wielkość), wynoszący 16 punktów; czcionka dwa razy mniejsza to petit, a dwa razy większa to dwutercja
- tercja (czas) – jednostka czasu odpowiadająca sześćdziesiątej części sekundy
- tercja kątowa – jednostka miary kąta płaskiego odpowiadająca sześćdziesiątej części sekundy kątowej
- tercja (geografia) – jednostka geograficzna, sześćdziesiąta część sekundy geograficznej
- tercja (automatyka) – pasmo częstotliwości pomiędzy częstotliwościami, których stosunek równa się pierwiastek trzeciego stopnia z dwóch. Trzy kolejne tercje stanowią oktawę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tercjalny

→ tercja (część modlitwy brewiarzowej); tercjowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tercjan

dawniej: woźny w zakładzie naukowym; pedel; bedel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. woźny szkolny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tercjanowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. żona tercjana

(1.2) przest. woźna

#### Źródła:

Wiktionary

# Tercjara

potocznie: kobieta, która jako osoba świecka związana jest z określonym zakonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Tercjarka

→ tercjarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini jednego z trzecich zakonów

Patrz:tercjarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tercjarski

związany z tercjarstwem (organizacja religijna ludzi świeckich)

przymiotnik

(1.1) dotyczący tercjarstwa, właściwy tercjarstwu, związany z tercjarstwem, należący do tercjarstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tercjarstwo

w kościele katolickim: organizacja religijna ludzi świeckich, związana z określonym zakonem (jednak bez obowiązku życia w klasztorze i składania ślubów zakonnych); stowarzyszenie tercjarskie; trzeci zakon

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. w Kościele katolickim: organizacja religijna, której świeccy członkowie w codziennym życiu realizują zasady jednego z zakonów, jednak bez obowiązku pozostawania w klasztorze i składania ślubów zakonnych; trzeci zakon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tercjarz

członek tercjarstwa, świeckiego zgromadzenia wokół niektórych klasztorów, przestrzegającego ich reguły

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tercjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Tercjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, od liczebnika oznaczającego "trzeci" (por. Oktawiusz). Patronem tego imienia jest św. Tercjusz, wspominany razem ze śwśw. Dionizją, Datywą, Leoncją, Emilianem, Bonifacym, Majorykiem i Serwusem (V wiek).

Tercjusz imieniny obchodzi 6 grudnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tercyna

trzywierszowa zwrotka o specyficznym układzie rymów

Tercyna (wł. terza rima) – strofa otwarta złożona z 3 wersów, zwykle jedenastozgłoskowych, powiązana rymami ze strofą poprzednią i następną. Rymy mają następujący układ w kolejnych zwrotkach: aba, bcb, cdc, ded itd.

    Nagle mnie trącił płacz na pustym błoniu:
    „Rzymie, nie jesteś ty już dawnym Rzymem”.
    Tak śpiewał pasterz trzód, siedząc na koniu.

    Przede mną mroczne błękitnawym dymem
    Sznury pałaców pod Apeninami,
    Nad nim kościół ten, co jest olbrzymem.

            Juliusz Słowacki, Rzym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tercynowy

→ tercyna

Patrz:tercyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Tere-Fere

potoczne wyrażenie wypowiadane, gdy powątpiewamy w prawdziwość czyichś słów (np. Tere fere, znowu zmyślasz.), lekceważymy czyjąś wypowiedź (np. Tere fere, gadaj zdrów.), przekomarzamy się z kimś (np. Tere fere, złap mnie!) itp.; tere fere

#### Źródła:

SJP.pl

# Terebiniec

Terebiniec – kolonia w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Werbkowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Kolonia jest sołectwem w gminie Werbkowice. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 308 mieszkańców i była dwunastą co do wielkości miejscowością gminy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Terebint

drzewo lub krzew z rodziny nanerczowatych; terpentynowe drzewo, pistacja terpentynowa

Pistacja terpentynowa (Pistacia terebinthus L.), nazywana także terebintem, terebintowym lub terpenowym drzewem – gatunek drzewa z rejonu Morza Śródziemnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tereftalan

poli(tereftalan etylenu) - popularne tworzywo sztuczne z grupy poliestrów; PET

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereftalowy

kwas tereftalowy - kwas aromatyczny, izomer kwasu ftalowego używany do syntezy włókien poliestrowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Terek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Przedkaukaziu, płynąca przez Rosję i Gruzję, uchodząca deltą do Morza Kaspijskiego;

Terek (gruz. თერგი, Tergi; ros. Терек, Tieriek; czecz. Теркa, Terka) – rzeka na Kaukazie Północnym. Jej długość wynosi 623 km; dorzecze zajmuje powierzchnię 43,2 tys. km².

Źródła znajdują się w Wielkim Kaukazie na stokach Pasma Głównego (Wododziałowego). Rzeka przepływa przez terytorium Gruzji i Rosji (Osetia Północna, Czeczenia i Dagestan). W Pasmie Bocznym tworzy przełom zwany Wąwozem Darialskim (dł. ok. 3 km, głębokość do 1000 m).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Terekia

ptak z rodziny bekasowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Xenus cinereus|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

Terekia (Xenus cinereus) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terelak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Terem

w pałacach carskich i bojarskich na Rusi: najwyższa kondygnacja mieszkalna, głównie dla kobiet

Terem (ros. tieriem, dosł. poddasze) – najwyższa kondygnacja w XVII-wiecznych pałacach carskich i dworach bojarskich, przeznaczona wyłącznie dla kobiet.

Kondygnacja ta była zazwyczaj wyodrębniona od reszty budowli malowniczym, wysokim dachem. Budowano ją czasem osobno i była wówczas połączona z główną rezydencją zamkniętym przejściem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teremiec

Teremiec – kolonia w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Białopole.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Kolonia jest sołectwem w gminie Białopole. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 kolonia liczyła 129 mieszkańców i była dziesiątą co do liczby ludności miejscowością gminy.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Białopolu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Teren

1. obszar, miejsce;
2. potocznie: prowincjonalne ośrodki partii politycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pewien określony obszar ziemi

(1.2) obszar będący w sferze czyichś wpływów, zainteresowania czy działania

(1.3) przen. dziedzina czyjejś aktywność

(1.4) pot. władza, ośrodek prowincjonalny wobec władzy, ośrodka centralnego

(1.5) arena pewnych określonych wydarzeń

(1.6) otwarta część powierzchni ziemi wraz z jej ukształtowaniem i pokryciem

Teren – każdy dowolnie określony fragment powierzchni lądowej. Termin spełniający taką samą funkcję, jak akwen w odniesieniu do powierzchni wodnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terencja

imię żeńskie

Terencja – imię żeńskie pochodzenia rzymskiego, powstałe z nazwy rzymskiego rodu Terentius (o nieznanym znaczeniu). Jego męską formą jest Terencjusz.

Terencja imieniny obchodzi 21 czerwca.

Zobacz też:

- Sainte-Thérence – miejscowość i gmina we Francji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terencjusz

imię męskie

Publius Terentius Afer (ur. ok. 195 p.n.e., zm. nie wcześniej niż 159 p.n.e.) – komediopisarz rzymski, jeden z dwóch (obok Plauta), którego komedie zachowały się do naszych czasów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terencjuszostwo

Terencjusz z małżonką; Terencjuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Terencjuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Terencjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Terencjusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Terenia

imię zdrobnienie od: Teresa (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Teresa

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, w gminie Brwinów;

Terenia – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, w gminie Brwinów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terenin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tereni lub z nią związany

2 miejscowości w Polsce:

- Terenin – kolonia w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Wierzbica
- Terenin – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Pabianice

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tereniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tereni lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Terenowiec

1. osoba pracująca w terenie; działacz terenowy;
2. osoba uprawiająca sportowo jazdę samochodem terenowym po nieutwardzonych trasach; off roadowiec, off-roadowiec, offroadowiec, offroader, off-roader

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. działacz terenowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terenówka

potocznie:
1. samochód przystosowany specjalnie do jazdy w terenie; samochód terenowy;
2. liga (klasa) terenowa;
3. ogół działań mających miejsce w terenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. pot. samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych

(1.2) typ gry fabularnej

- Terenówka – rodzaj gry fabularnej
- samochód terenowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z terenem, dotyczący terenu

(1.2) taki, który działa poza biurem, „w terenie”

#### Źródła:

Wiktionary

# Terenoznawca

specjalista w zakresie wiedzy o ukształtowaniu terenu, sposobach odwzorowywania go na mapie oraz o orientowaniu się w nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Terenoznawczy

związany z wiedzą o ukształtowaniu terenu, sposobach odwzorowywania go na mapie oraz o orientowaniu się w nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Terenoznawczyni

specjalistka w zakresie wiedzy o ukształtowaniu terenu, sposobach odwzorowywania go na mapie oraz o orientowaniu się w nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Terenoznawstwo

wiedza o ukształtowaniu terenu, sposobach odwzorowywania go na mapie oraz o orientowaniu się w nim

Terenoznawstwo – jest to sztuka orientacji w terenie, odczytywania i sporządzania map, posługiwania kompasem, busolą itp. Umiejętność podstawowa potrzebna do uprawiania turystyki.

Do terenoznawstwa zaliczamy często jeszcze:

- umiejętność obsługi kompasu i busoli (wyznaczania azymutu i kierunków świata)
- znaki patrolowe
- ocenianie odległości „na oko”
- pomiar wysokości drzewa i szerokości rzeki
- szkice terenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terentiew

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereny

1. obszar, miejsce;
2. potocznie: prowincjonalne ośrodki partii politycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereré

yerba mate przygotowana na zimno

Tereré − popularny w Ameryce Południowej napój, który przyrządza się na zimno z liści ostrokrzewu paragwajskiego (yerba mate, herba mate, mate, caa mate, caa mati, Ilex paraguariensis).

Tereré spożywa się w północno-wschodniej Argentynie i południowej Brazylii, a także w Paragwaju, gdzie kultura jego picia jest szczególnie rozwinięta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teresa

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Teresa – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Może wywodzić się od słowa oznaczającego „mieszkanka wyspy Thera (znanej dziś jako: Santoryn)”.

W Polsce imię pojawiło się w XVII wieku.

W innych językach:

- łacina – Teresia
- angielski – Theresa, Teresa, Terese, Teressa, Tessa, Tracey, Terry, Tess
- czeski – Tereza
- hiszpański – Teresa, Teresita
- litewski – Teresė, Terė, Tarasia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teresiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Teresin

wieś w Polsce

## Miejscowości i ich części

w Polsce wg TERYT jest ich 17, w tym 11 podstawowych

- Teresin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Sicienko
- Teresin – część wsi Zalesie w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Chodecz
- Teresin – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Białopole
- Teresin – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Leśniowice
- Teresin – kolonia wsi Stanisławów w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Żmudź
- Teresin – wieś w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Drużbice
- Teresin – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Dmosin
- Teresin – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Krośniewice
- Teresin – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Biała Rawska.
- Teresin – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice
- Teresin – część wsi Ołpiny w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Szerzyny
- Teresin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Kołbiel
- Teresin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Teresin
- Teresin – część wsi Borki w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Radzymin
- Teresin – część wsi Kroczów Większy w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Kazanów
- Teresin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka
- Teresin – osada w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Trzcianka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teresinianin

mieszkaniec Teresina (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teresinianka

mieszkanka Teresina (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Teresiński

przymiotnik od: Teresin

#### Źródła:

SJP.pl

# Teresiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Teresy lub z nią związany

Teresiny – osada leśna w Polsce położony w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Krotoszyn. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Roszki.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Teresin (niem. Theresienstein) należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Krotoszyn w rejencji poznańskiej. Teresin należał do okręgu krotoszyńskiego tego powiatu i stanowił odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas książę Thurn und Taxis. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 116 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 4 dymy (domostwa). W skład majątku Teresin wchodziły wówczas także: posada Domki, Krotoszyn Stary, Cegielnia zakład, Borzacin, Brzoza i kolonia Brzoza oraz Nowy Folwark.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tereska

zdrobnienie od: Teresa (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia żeńskiego Teresa

(1.2) geogr. przysiółek w Polsce w województwie wielkopolskim, w gminie Margonin;

Tereska – przysiółek w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim, w gminie Margonin.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terespol

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie lubelskim;

(1.2) geogr. wieś w województwie wielkopolskim, w gminie Rakoniewice;

(1.3) geogr. zob. Terespol Pomorski.

Terespol – miasto w województwie lubelskim, w powiecie bialskim.

Pod względem historycznym Terespol leży na Polesiu, w dawnej ziemi brzeskiej. Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terespolanin

mieszkaniec Terespola

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Terespola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terespolanka

mieszkanka Terespola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Terespola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terespolski

przymiotnik od: Terespol

przymiotnik

(1.1) przym. od Terespol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tereszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereszko

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereszpol

gmina wiejska w Polsce

- Tereszpol-Kukiełki – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Tereszpol
- Tereszpol-Zaorenda – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Tereszpol, siedziba gminy
- Tereszpol-Zygmunty – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Tereszpol
- Tereszpol – gmina w województwie lubelskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tereszpolski

przymiotnik od: Tereszpol-Kukiełki, Tereszpol-Zaorenda, Tereszpol-Zygmunty

#### Źródła:

SJP.pl

# Tereszyn

Tereszyn – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Konopnica.

Wieś leży przy drodze krajowej nr 19 .

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Terezin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i twierdza w Czechach, w kraju usteckim, nad rzeką Ochrzą;

Terezin (cz. Terezín, niem. Theresienstadt) – miasto i twierdza w Czechach, w kraju usteckim, nad rzeką Ochrza, na południowy wschód od Litomierzyc. W 2021 roku miasto liczyło 2 852 mieszkańców. W mieście rozwinął się przemysł spożywczy oraz metalowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tereziński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Terezinem, dotyczący Terezina

#### Źródła:

Wiktionary

# Terezjański

przymiotnik

(1.1) hist. mający związek z panowaniem cesarzowej Marii Teresy Habsburg

#### Źródła:

Wiktionary

# Tergal

1. włókna syntetyczne z terylenu;
2. tkanina lub dzianina z tego włókna (często z domieszką wełny albo bawełny)

Poli(tereftalan etylenu), PET (C10H8O4)n – termoplastyczny polimer z grupy poliestrów stosowany na dużą skalę do produkcji włókien syntetycznych i butelek do napojów bezalkoholowych. PET powstał w latach czterdziestych XX wieku w Wielkiej Brytanii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tergit

płytka grzbietowa segmentu ciała w szkielecie zewnętrznym stawonogów

Tergum (l. mn.: terga) – grzbietowa część poszczególnych segmentów ciała stawonogów z wyjątkiem głowy. Przednia krawędź tergum nazywa się podstawą (base), zaś tylna wierzchołkiem (apex lub margin). Terga tułowiowe u owadów tworzą notum. Najsilniej zesklerotyzowaną część tergum tworzą skleryty zwane płytkami grzbietowymi lub tergitami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tergiwersacja

dawniej: szalbierstwo, oszukaństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Tergum

grzbietowa część segmentu ciała stawonogów innego niż głowa

Tergum (l. mn.: terga) – grzbietowa część poszczególnych segmentów ciała stawonogów z wyjątkiem głowy. Przednia krawędź tergum nazywa się podstawą (base), zaś tylna wierzchołkiem (apex lub margin). Terga tułowiowe u owadów tworzą notum. Najsilniej zesklerotyzowaną część tergum tworzą skleryty zwane płytkami grzbietowymi lub tergitami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terier

nieduży pies różnej maści, klasyfikowany pierwotnie jako pies myśliwski, obecnie jako domowy; terrier

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

Terier – typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców, polujących także na powierzchni (praca w nagance z innymi psami). Wykorzystywane były do polowań na zwierzęta takie jak: borsuki, wydry, lisy czy szczury. Obecnie większość ras terierów nie pełni już funkcji myśliwskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terierek

samica teriera

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: terier

(1.2) kynol. mały terier

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: terierka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terierka

samica teriera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kynol. suka teriera

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) D. i B. lp. od: terierek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terierowy

przymiotnik od: terier

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) kynol. należący do teriera

przymiotnik relacyjny

(2.1) kynol. dotyczący teriera, określający teriera, używany przy terierze

przymiotnik jakościowy

(3.1) kynol. charakterystyczny dla teriera, mający cechy teriera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terijaki

teriyaki;
1. japońska technika kulinarna polegająca na grillowaniu bądź pieczeniu mięsa lub ryb w specjalnej marynacie;
2. japoński sos na bazie sosu sojowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Terinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. salaterka

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teriodont

przedstawiciel grupy gadów z rzędu terapsydów; gad ssakozębny

#### Źródła:

SJP.pl

# Teriodonty

grupa gadów z rzędu terapsydów; gady ssakozębne

Teriodonty, dawniej nazywane gadami ssakozębnymi (Theriodontia) – grupa owodniowców z rzędu terapsydów z gromady Synapsida.

To bezpośredni przodkowie ssaków, gdyż w ich budowie występuje szereg cech charakterystycznych dla ssaków:

- czaszka ma dwa kłykcie potyliczne
- zęby zróżnicowane na siekacze, kły, przedtrzonowce i trzonowce
- kończyny długie wyprostowane unoszące ciało wysoko ponad ziemią

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teriolit

zwierzęca skamieniałość

#### Źródła:

SJP.pl

# Teriolog

specjalista w dziedzinie teriologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) biol. zoolog zajmujący się ssakami

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) biol. specjalistka w dziedzinie teriologii

Teriologia, mammologia, mammalogia, mastologia (gr. θηριον thērion „dzikie zwierzę”, od θηρ thēr, θηρος thēros „zwierzę”; λογος logos „słowo, dyskusja”) – dział zoologii zajmujący się ssakami (Mammalia), ich budową, ekologią, systematyką, rozmieszczeniem (zoogeografia), ewolucją i biologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teriologia

dział zoologii, nauka o ssakach; mammologia; mastologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii zajmujący się ssakami;

Teriologia, mammologia, mammalogia, mastologia (gr. θηριον thērion „dzikie zwierzę”, od θηρ thēr, θηρος thēros „zwierzę”; λογος logos „słowo, dyskusja”) – dział zoologii zajmujący się ssakami (Mammalia), ich budową, ekologią, systematyką, rozmieszczeniem (zoogeografia), ewolucją i biologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teriologiczny

przymiotnik

(1.1) zool. związany z teriologią, dotyczący teriologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Teriyaki

[czytaj: terijaki] terijaki;
1. japońska technika kulinarna polegająca na grillowaniu bądź pieczeniu mięsa lub ryb w specjalnej marynacie;
2. japoński sos na bazie sosu sojowego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. tradycyjna japońska technika kulinarna polegająca na marynowaniu mięs w specjalnej marynacie tare, składającej się z sosu sojowego, słodkiego sake oraz cukru lub miodu;

Teriyaki (jap. 照り焼き) – japońska technika kulinarna, zaliczana do kategorii potraw yakimono, polegająca na pieczeniu bądź grillowaniu mięsa lub ryb w specjalnej marynacie zwanej tare. W samej Japonii najbardziej popularne są różne rodzaje ryb przyrządzonych w ten sposób, zaś na Zachodzie raczej mięsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terka

nazwisko

Terka (ukr. Терка) – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Solina. Leży nad Solinką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Była to jedna z pierwszych wsi Balów; wiadomo, że istniała już w 1463 r. W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Terka była Sabina Krajewska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terkocący

potocznie: wydający suchy, jednostajnie przerywany dźwięk; zgrzytliwy, przenikliwy, terkoczący

#### Źródła:

SJP.pl

# Terkoczący

potocznie: wydający suchy, jednostajnie przerywany dźwięk; zgrzytliwy, przenikliwy, terkocący

#### Źródła:

SJP.pl

# Terkot

odgłos terkotania, grzechotania, cykotania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. odgłos wytwarzany poprzez jednostajne miarowe uderzanie

(1.2) lekcew. monotonne szybkie mówienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terkotka

element kołowrotka wędkarskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terkotliwy

wydający terkot; terkoczący

przymiotnik

(1.1) wydający terkot, podobny do terkotania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terlecki

nazwisko

Terlecki (forma żeńska: Terlecka; liczba mnoga: Terleccy) – polskie, ukraińskie i białoruskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku Polskę zamieszkiwały 3333 osoby o tym nazwisku. Nazwisko to pochodzi od miejscowości Terło w dawnej ziemi przemyskiej województwa ruskiego I Rzeczypospolitej. Dziś Terło znajduje się na Ukrainie, kilka kilometrów od polsko-ukraińskiego przejścia w Krościenku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terlica

sztywna część siodła

Terlica – stanowi szkielet (stelaż), każdego siodła. W jej skład wchodzą takie części jak: siedzisko, maszynki (zamki puślisk) oraz przedni i tylny łęk (w siodle klasycznym – angielskim) lub ławki, rożek, widelec i tylny łęk (w siodle westernowym). Do budowy terlicy wykorzystuje się dziś głównie tworzywa sztuczne, kiedyś terlice wykonywano z drewna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terlików

Terlików – dawniej Terlikowo, wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś założona przed 1430 r. W Terlikowie znajduje się jedyny zarejestrowany zespół zabudowy zaścianka szlacheckiego, obecnie należący do rodziny Soszyńskich. Zespół składa się z kilku budynków mieszkalnych, z których jeden (najprawdopodobniej dwór) datowany jest na przełom XVIII-XIX w. Budynki mieszkalne i gospodarcze rozrzucone są nieregularnie, przemieszane z nową zabudową. Do elementów kompozycji zespołu należy również rozproszona zieleń oraz przepusty wodne i sadzawki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Terlikowski

nazwisko

- Franciszek Terlikowski – nauczyciel, filolog klasyczny
- Konstanty Terlikowski – sędzia i adwokat
- Tomasz Terlikowski – pisarz i publicysta katolicki
- Włodzimierz Terlikowski – malarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Term

1. w mechanice kwantowej:
a) term atomowy - obserwowany stan atomu odpowiadający rzeczywistym stanom o różnej energii;
b) term molekularny - obserwowany stan cząsteczki odpowiadający jej rzeczywistej energii;
2. w spektroskopii: term widmowy - energia danego poziomu elektronowego wyrażona w kajzerach

Term (formuła nazwowa) – wyrażenie składające się ze zmiennych oraz symboli funkcyjnych o dowolnej argumentowości (w tym o argumentowości 0, czyli stałych) z pewnego ustalonego zbioru.

W wielu dziedzinach matematyki używa się określenia term na oznaczenie napisów (wyrażeń) formalnych, które mogą być traktowane jako nazwy na obiekty matematyczne. W większości przypadków znaczenie to można przedstawić jako termy w pewnym języku pierwszego rzędu, opisane poniżej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terma

1. grzejnik gazowy lub elektryczny do wody, używany przede wszystkim w gospodarstwach domowych;
2. źródło wód termalnych lub odwiert, z którego takie wody wypływają; cieplica, gorące źródło

Źródło termalne, źródło ciepłe, źródło gorące, cieplica – źródło, z którego wypływa woda termalna o temperaturze wyższej o co najmniej 5 °C od średniej rocznej temperatury powietrza na danym obszarze (według klasyfikacji hydrogeologicznej) lub wyższej niż 20 °C (według klasyfikacji balneologicznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termalit

materiał termoizolacyjny, który otrzymuje się w wyniku wypalania mieszaniny ziemi okrzemkowej, krzemionki, szamotu i materiałów spalających się podczas wypalania

Termalit – wyroby termalitowe produkowane z ziemi okrzemkowej, należą do ceramiki ogniotrwałej. Najczęściej były formowane w kształtki o wymiarach cegły i używane do wykonywania izolacji pieców i kotłów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termaloj

magnetycznie miękki stop niklu, miedzi i żelaza, specjalny materiał o wysokiej przewodności cieplnej, używany w systemach zarządzania ciepłem

#### Źródła:

SJP.pl

# Termedia

(zwykle w liczbie mnogiej) dawniej: awantura, kłopot, ceregiela

Termedia – wydawnictwo medyczne zajmujące się publikacją czasopism i książek o charakterze naukowym i edukacyjno-poglądowym dla środowiska medycznego. Organizuje również zjazdy, kongresy i konferencje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termenvox

elektroniczny instrument muzyczny skonstruowany w 1920 roku przez Lwa Termena; eterofon, theremin

Theremin (eterofon, termenvox) – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych skonstruowany przez rosyjskiego fizyka i wynalazcę Lwa Termena. Dźwięki emitowane przez theremin są ubogie harmonicznie i przypominają w swym brzmieniu wycie, jęk, kobiecy głos, gwizd, piłę, flet, skrzypce lub inne instrumenty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termeski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Termezem, dotyczący Termezu

#### Źródła:

Wiktionary

# Termez

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termez (uzb. Termiz) – miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii, ośrodek administracyjny wilajetu surchandaryjskiego. W 2016 roku liczyło ok. 135,7 tys. mieszkańców.

Ośrodek przemysłu spożywczego, materiałów budowlanych, oczyszczalnie bawełny; najwyższe w Uzbekistanie temperatury letnie (maksymalnie do 50 °C); muzeum; ruiny zamku Kyrk Kyz (IX wiek), mauzolea: Hakim at-Tirmizi (IX-XV wiek) i Sułtan Saadat (XI-XVII wiek).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termia

jednostka ciepła równa jednej megakalorii

Termia (gr. Θέρμεια, tur. Doğanköy) – wieś na Cyprze, w dystrykcie Kirenia. Obecnie znajduje się w granicach Cypru Północnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termici

odnoszący się do termita (bielca, roślinożernego owada), należący do termita, np. termicie gniazdo

#### Źródła:

SJP.pl

# Termiczny

dotyczący ciepła; cieplny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termidor

jedenasty miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego; thermidor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. thermidor.

Thermidor (termidor) (z gr. thérme = 'gorąco' + doron = 'dar') – jedenasty miesiąc we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, drugi miesiąc lata. Trwał od 19 lipca do 17 sierpnia.

Po thermidorze następował miesiąc fructidor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termidorianin

w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej: członek grupy posłów Konwentu, która w lipcu 1794 roku obaliła dyktaturę jakobinów i sprawowała władzę do chwili utworzenia dyrektoriatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Termik

specjalista w zakresie izolacji termicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Termika

1. pionowe prądy powietrza powstałe na skutek nierównomiernego nagrzania się Ziemi promieniami słonecznymi
2. nauka zajmująca się zagadnieniami wytwarzania, gromadzenia i przesyłania ciepła

#### Źródła:

SJP.pl

# Termin

1. okres, czas, w którym dana czynność powinna być wykonana;
2. wyraz albo połączenie wyrazowe o ustalonym znaczeniu naukowym lub technicznym; nazwa naukowa;
3. nauka rzemiosła u majstra;
4. dawniej: posiedzenie sądu, rozprawa sądowa; rok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu

(1.2) czas przeznaczony na wykonanie czegoś

(1.3) określony moment zdarzenia

(1.4) hist. nauka rzemiosła

(1.5) stpol. w lm. terminy tarapaty, niebezpieczeństwa wojenne

Termin – element słownictwa charakterystyczny dla określonej dziedziny wiedzy lub działalności ludzkiej, używany w odniesieniu do obiektów i pojęć właściwych dla tego obszaru w sposób – w założeniu – ścisły, precyzyjny i jednoznaczny. Zbiór terminów właściwych dla pewnego obszaru działalności tworzy jego terminologię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terminacja

1. w biologii: ostatni etap translacji (biosyntezy białka w komórce);
2. w medycynie: aborcja dokonana z powodu ciężkich wad wrodzonych płodu

Terminacja – końcowy etap translacji, podczas którego działają sygnały terminacyjne, wskazujące koniec sekwencji aminokwasowej. Istnieją trzy kodony „stop”, które nie mają odpowiadających sobie cząsteczek tRNA: UGA, UAA i UAG. Kiedy rybosom osiągnie taki kodon, zatrzymuje się, kończąc ten etap biosyntezy białka. Czynniki uwalniające powodują uwolnienie syntetyzowanego łańcucha polipeptydowego z rybosomu oraz dysocjację podjednostek rybosomu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terminacyjny

→ terminacja

Patrz:terminacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminal

1. duży budynek, w którym ludzie oczekują na samolot, statek lub autobus
2. budynek, w którym ładuje się towary przeznaczone do transportu
3. prosty komputer, który wszystkie programy uruchamia z serwera, z którym jest połączony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie do zdalnego sterowania komputerem;

(1.2) inform. program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera

(1.3) lotn. mar. kolej. część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż

- terminal komputerowy – urządzenie pozwalające człowiekowi na zdalną pracę z komputerem lub systemem komputerowym
- terminal pasażerski – budynek lub zespół budynków będących wydzieloną częścią portu lotniczego lub morskiego przeznaczoną do obsługi ruchu pasażerskiego i świadczącą usługi na rzecz pasażerów
- Terminal – film z 2004 roku w reżyserii Stevena Spielberga
- terminal promowy – miejsce przybycia promu w celu wysadzenia/zaokrętowania pasażerów oraz ładunku
- terminal cargo – wydzielona część portu lotniczego lub morskiego świadcząca usługi załadunku, wyładunku i magazynowania towarów przesyłanych drogą lotniczą lub morską
- terminal POS – urządzenie do akceptacji płatności poprzez kartę płatniczą lub telefon z NFC
- terminal kontenerowy
- terminal towarowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terminalizacja

zmierzanie, przesuwanie ku końcowi; zakańczanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest terminalne; cecha tych, którzy są terminalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminalny

w medycynie: związany z ostatnim etapem choroby, poprzedzającym śmierć pacjenta; przedśmiertny, agonalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminalowy

→ terminal

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z terminalem, dotyczący terminalu

Patrz:terminal

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terminarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czyjś rozkład zajęć, terminów

(1.2) kalendarz w formie książki z rubrykami do planowanieanowania czasu

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminarzyk

zdrobnienie od: terminarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminator

przestarzałe: uczeń odbywający naukę pod kierunkiem majstra

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczeń pobierający nauki rzemiosła pod okiem mistrza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) astr. linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planetaanety lub księżyca);

(2.2) elektron. inform. element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;

(2.3) biol. odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji

- terminator – uczeń pobierający nauki rzemiosła pod okiem mistrza. Kończąc naukę, uzyskuje tytuł czeladnika. Zasady przyjmowania, długości nauki i wymaganych umiejętności do zakończenia nauki określały często statuty cechowe.
- terminator – linia oddzielająca część oświetloną ciała niebieskiego od części nieoświetlonej
- terminator – element sieci komputerowej służący do zakończenia linii (szczególnie Ethernet 10BASE2).
- terminator – element osprzętu SCSI kończący linię
- terminator – odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji.
- Terminator – seria filmów
  - Terminator
  - Terminator 2: Dzień sądu
  - T2 3D: Battle across Time
  - Terminator 3: Bunt maszyn
  - Terminator: Ocalenie
  - Terminator: Genisys
  - Terminator: Mroczne przeznaczenie
  - Terminator: Kroniki Sary Connor – serial telewizyjny

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Terminatorka

1. uczennica odbywająca naukę pod kierunkiem majstra;
2. potocznie: terminowanie, termin

#### Źródła:

SJP.pl

# Terministyczny

→ terminizm

Patrz:terminizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminka

dawniej: brudnopis, brulion

#### Źródła:

SJP.pl

# Terminolog

Terminolog – specjalista w dziedzinie zarządzania terminologią, czyli tworzenia uporządkowanego zasobu terminów (słów oraz zwrotów) używanych w danej dziedzinie działalności lub organizacji. Praca terminologiczna obejmuje najczęściej, choć nie zawsze, dopasowanie zasobu terminologicznego w jednym języku do analogicznego zasobu w innym lub innych językach.

#### Źródła:

Wikipedia

# Terminologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

- nazewnictwo
- terminologia – zbiór terminów
- terminologia brydżowa
- terminologia tańca klasycznego
- terminologia curlingu
- terminologia teorii gier
- terminologia muzyczna
- terminologia w Neon Genesis Evangelion
- terminologia w serii Magical Girl Lyrical Nanoha
- leksykografia terminologiczna

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Terminologiczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący terminologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminotwórstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. ustanawianie terminów

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminować

1. uczyć się zawodu u majstra;
2. zdobywać doświadczenie w jakimś zawodzie

czasownik

(1.1) uczyć się zawodu pod okiem fachowca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uczenie się zawodu przez czeladnika u majstra

(1.2) zdobywanie doświadczenia w jakiejś dziedzinie

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest terminowe; cecha tych, którzy są terminowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Terminowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się w wyznaczonym terminie

(1.2) pilnujący danego terminu, wykonujący coś na czas

(1.3) wymagający pilnego wykonania

#### Źródła:

Wiktionary

# Termisil

rodzaj bardzo twardego szkła laboratoryjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Termistor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

Termistor – rezystor półprzewodnikowy o rezystancji silnie zależnej od temperatury, tzn. w dużo większym stopniu niż w przypadku standardowych oporników. Najczęściej półprzewodnikowy lub metalowy. Wykonuje się je z tlenków: manganu, niklu, kobaltu, miedzi, glinu, wanadu i litu. Od rodzaju i proporcji użytych tlenków zależą właściwości termistora.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termit

robak drzewny, owad podobny do mrówki, żyjący w krajach tropikalnych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. owad społeczny krajów tropikalnych;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

- termity – rząd owadów
- termit (pirotechnika) – materiał pirotechniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termitiera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi

Termitiera – gniazdo zbudowane i zamieszkiwane przez termity.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termity

robak drzewny, owad podobny do mrówki, żyjący w krajach tropikalnych

Termity (Isoptera, Termitoidae) – infrarząd (lub alternatywnie epirodzina) owadów społecznych z rzędu karaczanów.

Nazwa Isoptera jest połączeniem gr. iso- czyli równy, i -ptera, czyli skrzydła – co oznacza równoskrzydłe owady dorosłe (w przeciwieństwie do mrówek, których formy uskrzydlone mają przednią parę skrzydeł większą od drugiej pary skrzydeł). Przechodzą przeobrażenie niezupełne. Termity mają aparat gębowy gryzący. Typowa wielkość termita waha się od 4 do 11 mm długości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termizacja

obróbka cieplna surowego mleka częściowo niszcząca bakterie (ogrzewanie 15–30 sekund w temperaturze 57–68°C)

Termizacja – ogrzewanie mleka surowego co najmniej przez 15 sekund w temperaturze od 57 do 68 °C, w którego wyniku występuje dodatnia reakcja na obecność fosfatazy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termizować

poddawać surowe mleko obróbce cieplnej częściowo niszczącej bakterie (15–30 sekund w temperaturze 57–68°C)

#### Źródła:

SJP.pl

# Termizowany

poddawać surowe mleko obróbce cieplnej częściowo niszczącej bakterie (15–30 sekund w temperaturze 57–68°C)

#### Źródła:

SJP.pl

# Termo-

przedrostek

(1.1) …tworzący pierwszy człon wyrazów związanych z ciepłem lub temperaturą

#### Źródła:

Wiktionary

# Termoablacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczne niszczenie tkanek przez podwyższenie ich temperatury i wywołanie w nich martwicy;

Termoablacja, ablacja termiczna – metoda leczenia chirurgicznego polegająca na wprowadzaniu pod kontrolą ultrasonograficzną lub tomograficzną do centrum guza nowotworowego elektrody w kształcie igły, generującej prąd przemienny o wysokiej częstotliwości (300–500 kHz), który przepływa przez tkanki.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoaktywny

przymiotnik

(1.1) odzież. o tkaninach, odzieży itp.: mający właściwość utrzymywania optymalnej temperatury i wilgotności ludzkiego ciała

(1.2) taki, którego składniki uaktywniają się w wyniku ogrzania

#### Źródła:

Wiktionary

# Termoakustyczny

→ termoakustyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z powstawaniem i rozchodzeniem się fal akustycznych wywoływanych miejscowymi zmianami temperatury w ośrodku materialnym albo badaniem tych fal

Patrz:termoakustyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termoakustyka

dziedzina fizyki zajmująca się wzajemnym wpływem fal akustycznych i przepływu ciepła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nauka badająca powstawanie i rozchodzenie się fal akustycznych wywoływanych miejscowymi zmianami temperatury w ośrodku materialnym;

Termoakustyka – dział fizyki badający wzajemny wpływ fal akustycznych i przepływu ciepła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoanemometr

Termoanemometr – rodzaj przyrządu pomiarowego, który służy do pomiaru prędkości przepływu powietrza. Nagrzewany prądem czujnik jest chłodzony określonym strumieniem powietrza, co powoduje zmianę proporcji natężenia prądu oraz oporności włókna.

Termoanemometr jest zwykle stosowany w laboratoriach aerodynamicznych do prowadzenia różnorodnych badań związanych z aerodynamiką.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termoareometr

areometr połączony z termometrem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termobarokomora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie, wewnątrz którego mogą być odtwarzane różne temperatury i ciśnienia, używane m.in. do symulowania warunków panujących w powietrzu

#### Źródła:

Wiktionary

# Termobarometr

przyrząd służący do wyznaczania wysokości punktu nad poziomem morza za pomocą pomiaru temperatury wrzenia wody w tym punkcie; hipsotermometr

Hipsotermometr, termobarometr – rodzaj przyrzędu pomiarowego, który służy do wyznaczenia wysokości danego punktu n.p.m. w sprawdzanym w danej chwili przedmiocie. Wyznaczona wysokość jest zawsze określona na podstawie pomiaru temperatury wrzenia wody w danym punkcie pomiarowym przedmiotu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termobaryczny

przymiotnik

(1.1) wojsk. działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Termobimetal

element będący połączeniem dwóch metali o różnych współczynnikach rozszerzalności termicznej, stosowany np. w kierunkowskazach samochodowych

Termobimetal (inaczej: bimetal termometryczny) – w technice element sprężysty, powstały poprzez połączenie metodą lutowania bądź zgrzewania dwóch warstw metali lub ich stopów, charakteryzujących się różnymi współczynnikami rozszerzalności cieplnej. Warstwa, której współczynnik ma większą wartość, zwana jest warstwą czynną, druga zaś – warstwą bierną. Termobimetale najczęściej wytwarzane są w postaci płytek lub taśm. Taśmy większej długości często zwija się w płaską spiralę Archimedesa lub linię walcową śrubową tak, aby zajmowały mniej miejsca. Spotyka się także elementy, w których łączy się różne kształty w celu uzyskania specjalnego efektu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termochemia

Termochemia – dział termodynamiki chemicznej zajmujący się efektami energetycznymi (cieplnymi) reakcji chemicznych i przemian fazowych, ich zależnością od warunków fizycznych oraz wymianą energii pomiędzy układem i otoczeniem.

Podstawowe prawa termochemii to:

1. prawo Hessa
2. prawo Kirchhoffa (chemia fizyczna)

#### Źródła:

Wikipedia

# Termoczuły

reagujący w sposób widoczny na zmiany temperatury

#### Źródła:

SJP.pl

# Termodetektor

struktura wrażliwa na ciepło, neuron występujący w podwzgórzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Termodyfuzja

przepływ materii spowodowany nierównomiernym rozkładem temperatury; termotransport, efekt Soreta

Termodyfuzja, dyfuzja termiczna, zjawisko Soreta, efekt Soreta, termoforeza, termomigracja, termotransport – proces termomechaniczny wywołany różnicą temperatur w ośrodku. Polega na przemieszczaniu się cząstek w mieszaninie lub roztworze (czyli dyfuzji) zgodnie z gradientem temperatur, co prowadzi do powstania określonego dla danych warunków gradientu stężeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termodyfuzyjny

→ termodyfuzja

Patrz:termodyfuzja

#### Źródła:

SJP.pl

# Termodylucja

rozcieńczeniowa metoda pomiaru przepływu krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Termodynamiczny

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z termodynamiką

#### Źródła:

Wiktionary

# Termodynamika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

Termodynamika – dział fizyki zajmujący się badaniem energetycznych efektów wszelkich przemian fizycznych i chemicznych, które wpływają na zmiany energii wewnętrznej analizowanych układów. Termodynamika bada przede wszystkim przemiany cieplne, lecz także efekty energetyczne reakcji chemicznych, przemian z udziałem jonów, przemiany fazowe, a nawet przemiany jądrowe i energii elektrycznej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoelastoplast

rodzaj elastomeru wytworzonego metodami termoplastycznymi; elastomer plastyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoelektret

elektret otrzymany przez ogrzewanie dielektryka do temperatury bliskiej jego temperatury topnienia, a następnie oziębianie go w polu elektrycznym do temperatury pokojowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoelektrolityczny

→ termoelektroliza

Patrz:termoelektroliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoelektroliza

Termoelektroliza – rodzaj elektrolizy, w której elektrolitem nie jest roztwór związku chemicznego zdolnego do dysocjacji elektrolitycznej, lecz związek w postaci czystej, ale stopionej w wysokiej temperaturze.

Termolektroliza jest stosowana m.in. do otrzymywania niektórych metali np. glinu, potasu, wapnia, magnezu, sodu ze stopionych soli lub wodorotlenków tych metali.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termoelektrolizer

Termoelektrolizer – urządzenie elektrotermiczne elektrodowe służące do produkcji aluminium oraz metali alkalicznych takich jak: sód, potas, wapń. W urządzeniach tych wydzielanie ciepła następuje w elektrolicie pod wpływem przepływającego w nim prądu. Termoelektrolizery zasilane są prądem stałym o napięciu kilku woltów, dlatego wanny te łączy się szeregowo po kilkadziesiąt, a nawet sto lub więcej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termoelektryk

potocznie: materiał mermoelektryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoelement

obwód elektryczny, w którym siła elektromotoryczna powstaje przy występowaniu różnicy temperatur; termoogniwo; termopara

Termopara, termoogniwo, termoelement, ogniwo termoelektryczne – element obwodu elektrycznego składający się z dwóch różnych przewodników, wykorzystujący zjawisko Seebecka, zachodzące na ich styku. Termopara jest wykorzystywana jako czujnik temperatury, rzadziej jako źródło zasilania o bardzo niskim napięciu i relatywnie wysokim prądzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoemisja

emisja jonów lub elektronów pod wpływem ogrzania ciała do wysokiej temperatury

Emisja termoelektronowa – emisja elektronów przez rozgrzane ciała, w wyniku cieplnego pobudzenia elektronów. Dla większości ciał emisja termoelektronowa zachodzi w temperaturach powyżej 1000 kelwinów, a dla trudnotopliwych metali w temperaturach powyżej 2000 K.

Zjawisko znalazło szerokie zastosowanie w lampach elektronowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoenergetyczny

→ termoenergetyka

Patrz:termoenergetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Termofil

organizm ciepłolubny, potrzebujący do życia podwyższonych temperatur

Termofil, organizm ciepłolubny, organizm termofilny (z gr. thermós – ciepły, philéō – lubię) – ekstremofilny organizm żyjący w środowiskach o stosunkowo wysokich temperaturach. Kryterium temperatury granicznej jest różnie określane przez poszczególnych autorów. W najszerszym znaczeniu organizmami termofilnymi nazywane są gatunki wymagające do życia temperatur powyżej 20 °C.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termofilność

→ termofilny

Patrz:termofilny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termofilny

przymiotnik

(1.1) ciepłolubny

#### Źródła:

Wiktionary

# Termofor

gumowy worek napełniany gorącą wodą, służący do miejscowego ogrzewania ciała

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała;

(1.2) fiz. przyrząd do pomiaru m.in. ciepła właściwego cieczy

Termofor – worek napełniany gorącą wodą, który służy do miejscowego nagrzewania ciała. Nazwa powstała z połączenia termo- + gr. phorós = niosący od phoreín = nieść.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoformować

formować wyroby z płaskich folii lub płyt podgrzanych do temperatury bliskiej temperatury mięknienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoformowanie

formować wyroby z płaskich folii lub płyt podgrzanych do temperatury bliskiej temperatury mięknienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Termogeneza

proces wytwarzania energii termicznej w celu utrzymania stałej temperatury ciała

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

Termogeneza – w fizjologii jest to zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych (oksydacyjnych lub katabolicznych) oraz reakcji behawioralnych, których celem jest wytworzenie ciepła dla utrzymania stałej temperatury ciała. Jest charakterystyczna dla zwierząt stałocieplnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termograf

1. urządzenie wykonujące obraz rozkładu temperatur na powierzchni jakiegoś obiektu;
2. termometr do samoczynnego zapisu zmian temperatury

Termograf – przyrząd mierzący temperaturę i rejestrujący jej przebieg w funkcji czasu.

Elementem reagującym na zmiany temperatury jest najczęściej czujnik deformacyjny, zmieniający swój kształt w funkcji zmian temperatury (np. rożek manometryczny wypełniony cieczą rozszerzalną lub element bimetaliczny).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda diagnostyczna wykorzystująca podczerwień do wykrywania chorób

Termografia – proces obrazowania w paśmie średniej podczerwieni (o długości fali od 9 do 14 μm). Pozwala on na rejestrację promieniowania cieplnego emitowanego przez ciała fizyczne w przedziale temperatur spotykanych w warunkach codziennych, bez konieczności oświetlania ich zewnętrznym źródłem światła, a w niektórych rozwiązaniach na dokładny pomiar temperatury tych obiektów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termogram

Termogram – zapis obrazu cieplnego. Termogram może zostać sporządzony w postaci fotografii z aparatu fotograficznego, zapisu na taśmie wideo lub pliku na dowolnym nośniku pamięci cyfrowej. Barwy widoczne na obrazie termogramu są umownie przypisane do poszczególnych wartości temperatur. Obraz termogramu może też zawierać izotermy. Termogram może mieć też formę krzywej w funkcji czasu wydrukowanej na papierze przez termograf.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termograwimetria

metoda analizy termicznej

Analiza termograwimetryczna (termiczna analiza grawimetryczna; termograwimetria; skróty TGA lub TG z ang.: thermogravimetric analysis, thermogravimetry) – technika pozwalająca wnioskować o wielkości przemiany termicznej oraz o temperaturze w jakiej ta przemiana zachodzi. Pozwala także na oznaczenie poszczególnych składników badanej próbki. Ubytki lub przyrosty masy zależą w największym stopniu od stechiometrii reakcji, zachodzących podczas analizy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termogłębokościomierz

przyrząd do określania głębokości mórz metodą termiczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Termohigrograf

urządzenie samopiszące, służące do rejestrowania zmian temperatury i stanu wilgotności powietrza

#### Źródła:

SJP.pl

# Termohigrometr

urządzenie posiadające funkcje termometru i higrometru

#### Źródła:

SJP.pl

# Termohipsometr

przyrząd do pomiaru ciśnienia powietrza za pomocą pomiaru temperatury wrzenia wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoizolacja

materiał izolacyjny o małej przewodności cieplnej, chroniący ciało przed wymianą energii z otoczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoizolacyjny

dotyczący termoizolacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoizolator

substancja, materiał lub produkt o małej przewodności cieplnej; izolator termiczny

Izolator termiczny, termoizolator – substancja, materiał albo produkt o małej przewodności cieplnej. Dla materiałów budowlanych pracujących w temperaturach mniejszych od 100 °C za izolatory uznaje się materiały o przewodności cieplnej mniejszej od 0{,}1\ \mathrm {\tfrac {W}{m\cdot K}} . W technice wysokich temperatur nawet do 10\ \mathrm {\tfrac {W}{m\cdot K}} .

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoizolować

oddzielać (oddzielić) materiałem chroniącym przed przepuszczaniem ciepła

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoizopleta

krzywa wykreślana w celu przedstawienia przebiegu temperatury gleby w funkcji czasu i głębokości

Termoizopleta - graficzna forma ilustracji zmian w temperaturze rocznej gleby na różnej głębokości. Charakterystyka zmian powinna zawierać wartości ekstremalne lub absolutne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termojądrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

#### Źródła:

Wiktionary

# Termojonizacja

Jonizacja termiczna – zjawisko jonizacji wywołanej ruchem cieplnym i zderzeniami cząsteczek substancji. Termin odnosi się do dwóch zjawisk:

1. jonizacji termicznej w gazach, inaczej termojonizacja;
2. jonizacji powierzchniowej wywołanej parowaniem jonów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termokatoda

katoda o emisji termoelektronowej; katoda żarzona

Termokatoda – katoda wysyłająca elektrony pod wpływem temperatury. Termokatoda podłączana jest do ujemnego bieguna napięcia zasilającego i stanowi ważny element wielu lamp elektronowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoklina

środkowa warstwa wód słodkich i słonych, charakteryzująca się dużym spadkiem temperatury

Termoklina (metalimnion, warstwa skoku termicznego) – w stratyfikowanych zbiornikach wodnych warstwa wody, w której następuje szybka zmiana temperatury wraz ze wzrostem głębokości. Powyżej i poniżej termokliny zmiany temperatury są mniej zauważalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termokras

Termokras, kras termiczny, geliwytopiska – formy terenu podobne do krasowych, powstałe w obszarach wiecznej zmarzliny wskutek wytapiania lodu.Termokras występuje na obszarach wiecznej zmarzliny, m.in. Syberii, Alaski i północnej Kanady.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termokurczliwość

zdolność, właściwość kurczenia się w czasie obróbki cieplnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Termolezja

metoda likwidowania bólu bez trwałego uszkodzenia tkanki nerwowej; polega na wyłączaniu wysokiej częstotliwości prądem struktur nerwowych przewodzących ból

Termolezja (ang. radio frequency thermolesion, RF-thermolesion) – metoda zwalczania bólu przewlekłego, polegająca na zastosowaniu prądu o częstotliwości fal radiowych (300–500 kHz).

Istotą zabiegu jest uszkodzenie struktur nerwowych poprzez kontrolowane działanie temperatury, którą uzyskuje się dzięki rozchodzącym się w tkankach falom radiowym o określonej długości, które są generowane przez generatory fal wysokiej częstotliwości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoliza

Dysocjacja termiczna, termoliza (gr. thérmē – „ciepło, gorąco”, lýsis – „rozpuszczenie, rozluźnienie”) – rozpad cząsteczek związków chemicznych na mniejsze cząsteczki lub atomy pod wpływem temperatury. Im słabsze jest wiązanie chemiczne w cząsteczce, tym niższa jest temperatura, w której dysocjacja termiczna zachodzi. Przykładem termolizy z życia codziennego jest karmelizacja sacharozy (cukru spożywczego) w temp. 160 °C:

  \mathrm {C_{12}H_{22}O_{11}\ {\overset {\Delta }{\longrightarrow }}\ 12\,C+11\,H_{2}O.}

#### Źródła:

Wikipedia

# Termolok

zwykle w liczbie mnogiej: wałki do nawijania włosów, które przed użyciem nagrzewa się w specjalnym podgrzewaczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Termolokacja

wykrywanie obiektów i określanie ich położenia w przestrzeni przy użyciu emitowanego lub odbijanego przez nie elektromagnetycznego promieniowania cieplnego; infralokacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Termolokacyjny

dotyczący termolokacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoluminescencja

Termoluminescencja – luminescencja substancji wywołana ogrzewaniem substancji, która wcześniej została pobudzona przez światło lub promieniowanie przenikliwe. Zjawisko to występuje w fosforach krystalicznych, fluorycie), szkłach, monokryształach tlenkowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termoluminescencyjny

dotyczący termoluminescencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Termomagnetyczny

→ termomagnetyzm

Patrz:termomagnetyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Termometr

przyrząd do mierzenia temperatury

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd do pomiaru temperatury;

Termometr – przyrząd do pomiaru temperatury metodą pośrednią, na podstawie zmiany pod wpływem temperatury właściwości termometrycznej ciała termometrycznego. Zakres mierzonych temperatur i zastosowań termometru w znacznym stopniu zależy od ciała termometrycznego i właściwości termometrycznej. Termometr może służyć do pomiaru dowolnej temperatury w określonym zakresie lub wskazywania tylko wybranych wartości temperatury (wskaźniki temperatury)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termometria

Termometria – gałąź fizyki, która zajmuje się pomiarami temperatur oraz konstrukcją przyrządów do pomiarów temperatur (termometr) i ich wykorzystywania w nauce oraz technice.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termomodelage

[czytaj: termomodeLAŻ] z francuskiego: rodzaj zabiegu kosmetycznego, maseczka uwalniająca ciepło

#### Źródła:

SJP.pl

# Termomodernizacja

modernizacja mająca na celu zmniejszenie zapotrzebowania na energię cieplną w budynku; termorenowacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. bud. przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania budynku na energię cieplną

Termomodernizacja – przedsięwzięcie mające na celu zmniejszenie zapotrzebowania i zużycia energii cieplnej w danym obiekcie budowlanym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termomodernizować

prowadzić prace zmniejszające straty ciepła w budynku

#### Źródła:

SJP.pl

# Termon

kuchenka o jednej fajerce

#### Źródła:

SJP.pl

# Termonastia

Termonastia – ruchy nastyczne roślin wywołane zmianą temperatury. Przykładem takich ruchów jest zamykanie się (po obniżeniu temperatury) i otwieranie (po podniesieniu temperatury) płatków krokusa czy też tulipana na skutek zmian termicznych. Mechanizm ten wywoływany jest szybszym wzrostem górnej powierzchni działek okwiatu niż dolnej w cieplejszym otoczeniu. Podczas jednego ruchu termonastycznego płatki tulipana (który reaguje na zmianę temperatury o co najmniej 1 °C) wydłużają się o ok. 7%, co może po kilkukrotnym wywołaniu tego mechanizmu spowodować podwojenie ich długości. Kwiaty szafranu reagują na zmianę już 0,2 °C.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termonastyczny

→ termonastia

Patrz:termonastia

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoobieg

równomierna cyrkulacja ciepłego powietrza w piekarniku

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoodporność

→ termoodporny

Patrz:termoodporny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoodporny

odporny na działanie bardzo wysokich temperatur

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoodzież

odzież utrzymująca optymalną temperaturę ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoogniwo

obwód elektryczny, w którym siła elektromotoryczna powstaje przy występowaniu różnicy temperatur; termoelement; termopara

Termopara, termoogniwo, termoelement, ogniwo termoelektryczne – element obwodu elektrycznego składający się z dwóch różnych przewodników, wykorzystujący zjawisko Seebecka, zachodzące na ich styku. Termopara jest wykorzystywana jako czujnik temperatury, rzadziej jako źródło zasilania o bardzo niskim napięciu i relatywnie wysokim prądzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoopakowanie

opakowanie spożywcze utrzymujące odpowiednią temperaturę pożywienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Termopan

materiał złożony z dwóch płyt szkła płaskiego okiennego, sklejonych ze sobą dokładnie na krawędziach z pozostawieniem odstępu około 6 mm, który zapewniają paski szkła włożone między te płyty; szkło szczelinowe, szkło hermetyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Termopara

czujnik temperatury wykorzystujący zjawisko termoelektryczne; termoelement; termoogniwo

Termopara, termoogniwo, termoelement, ogniwo termoelektryczne – element obwodu elektrycznego składający się z dwóch różnych przewodników, wykorzystujący zjawisko Seebecka, zachodzące na ich styku. Termopara jest wykorzystywana jako czujnik temperatury, rzadziej jako źródło zasilania o bardzo niskim napięciu i relatywnie wysokim prądzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termopauza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termopile

przenośnie: symbol poświęcenia życia w imię honoru narodowego

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

(1.2) przen. hist. nazwa nadawana szczególnie heroicznym i krwawym walkom, na podobieństwo bitwy pod Termopilami (1.1) stoczonej w 480 r. p.n.e. między Grekami a Persami;

Termopile (gr. Θερμοπύλες, stgr. Θερμοπύλαι, thermos – gorący, pylai – wrota) – zwężenie równiny nadmorskiej, wąskie przejście (potocznie przesmyk) między górami a morzem w pobliżu miasta Lamia w Grecji, między Zatoką Maliakos a górą Oiti, prowadzące z Tesalii do Grecji Środkowej. Miejsce zawdzięcza nazwę silnemu źródłu dającemu początek strumieniowi o temperaturze wód 40 °C.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termopilski

przymiotnik od: Termopile (wąwóz w Grecji)

przymiotnik

(1.1) związany z Termopilami, dotyczący Termopil

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termoplast

tworzywo sztuczne, które po ostudzeniu twardnieje i zachowuje kształt nadany mu w czasie ogrzewania; plastomer, termoplastik, termoplastyk, tworzywo termoplastyczne

Tworzywa termoplastyczne, termoplasty – tworzywa sztuczne wykazujące termoplastyczność, tj. w określonej temperaturze i ciśnieniu zaczynające mieć właściwości lepkiego płynu. Można je kształtować przez tłoczenie i wtryskiwanie w podwyższonej temperaturze, a następnie szybkie schłodzenie do temperatury użytkowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoplastik

tworzywo sztuczne, które po ostudzeniu twardnieje i zachowuje kształt nadany mu w czasie ogrzewania; plastomer, termoplast, termoplastyk, tworzywo termoplastyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoplastycznie

→ termoplastyczny

Patrz:termoplastyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoplastyczny

dający się kształtować pod wpływem ogrzewania

przymiotnik

(1.1) techn. o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termoplastyk

tworzywo sztuczne, które po ostudzeniu twardnieje i zachowuje kształt nadany mu w czasie ogrzewania; plastomer, termoplastik, termoplast, tworzywo termoplastyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoport

pojemnik termoizolacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termopren

naturalny kauczuk cyklizowany; pliolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoprzylepny

przyklejający się pod wpływem wysokiej temperatury

#### Źródła:

SJP.pl

# Termopunktura

technika leczenia za pomocą przyżegań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;

Termopunktura – technika leczenia przy pomocy przyżegań, stosowana w medycynie dalekowschodniej.

Termopunktura, podobnie jak akupunktura, oparta jest na oddziaływaniu na odpowiednie punkty na ciele. Miejsca te nie są jednak, jak w akupunkturze, nakłuwane, lecz przypalane patyczkiem owiniętym watą nasączoną substancją leczniczą. Do praktyk tych używane są również papierosy, wypełnione m.in. suszonymi liśćmi bylicy pospolitej. Termopunktura tradycyjnie stosowana była w przypadkach cięższych, gdy akupunktura nie dawała rezultatów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoreceptor

typ receptora rejestrującego zmiany temperatury powierzchni skóry oraz środowiska wewnętrznego organizmu

Termoreceptor – receptor odbierający ze informacje o zmianach temperatury krwi (termodetektory) lub skóry (np. ciałka Kraussego, ciałka Ruffiniego) i przekazujący je do ośrodka termoregulacji w podwzgórzu celem dostosowania temperatury ciała do temperatury środowiska (termoregulacja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoregulacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. regulacja temperatury w organizmie żywym;

(1.2) techn. utrzymywanie pożądanej temperatury

Termoregulacja – zdolność do utrzymania temperatury ciała w zakresie optymalnym dla organizmu. Najczęściej ten mechanizm występuje u ptaków i ssaków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoregulacyjny

dotyczący termoregulacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) fizj. techn. odnoszący się do termoregulacji, związany z termoregulacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termoregulator

Termostat – urządzenie lub element urządzenia utrzymujący ("-stat") zadaną temperaturę ("termo-") poprzez aktywne działanie.

Nazwa jest używana na określenie urządzeń utrzymujących stałą temperaturę w pewnym zakresie i czasie dzięki dobrej izolacji cieplnej np. termos, wykorzystujące substancje o dużym cieple właściwym (łaźnia wodna) lub cieple przemiany zachodzącym w określonej temperaturze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termorenowacja

modernizacja mająca na celu zmniejszenie zapotrzebowania na energię cieplną w budynku; termomodernizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Termos

naczynie służące do przechowywania substancji o temperaturze innej niż temperatura otoczenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie na płyn, które utrzymuje ciepło dzięki specjalnej termoizolacji

Termos (stgr. θέρμε therme – ciepło) – naczynie o podwójnych ściankach, między którymi jest szczelna przestrzeń, w której panuje bardzo niskie ciśnienie, zwane próżnią techniczną. Naczynie to służy głównie do przechowywania substancji o temperaturze znacznie różniącej się od temperatury otoczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termosfera

strefa atmosferyczna znajdująca się nad mezosferą; powstają tam zorze polarne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;

Termosfera – zewnętrzna warstwa atmosfery planety, w której ma miejsce absorpcja promieniowania, co skutkuje wzrostem temperatury z wysokością. Gazy w termosferze są bardzo rozrzedzone i może być ona uznawana za część przestrzeni kosmicznej. Jest położona nad mezosferą, od której dzieli ją mezopauza, a pod najbardziej zewnętrzną egzosferą, od której oddziela ją termopauza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termosik

zdrobniale o termosie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od termos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Termoskop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd, którym wykrywa się różnice temperatury;

(1.2) techn. przyrząd stosowany w hutnictwie i w przemyśle ceramicznym, który służy do stwierdzenia, czy osiągnięto określoną temperaturę

Termometr Galileusza (nazywany też termoskopem) – przyrząd służący do oceny temperatury otoczenia; odpowiednio wykalibrowany może pełnić funkcję termometru. Obecnie używany głównie w charakterze gadżetu, zabawki lub elementu sztuki użytkowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Termoskopowy

→ termoskop

Patrz:termoskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Termosowy

→ termos

Patrz:termos

#### Źródła:

SJP.pl

# Termostat

urządzenie do utrzymywania określonej temperatury

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

Termostat – urządzenie lub element urządzenia utrzymujący ("-stat") zadaną temperaturę ("termo-") poprzez aktywne działanie.

Nazwa jest używana na określenie urządzeń utrzymujących stałą temperaturę w pewnym zakresie i czasie dzięki dobrej izolacji cieplnej np. termos, wykorzystujące substancje o dużym cieple właściwym (łaźnia wodna) lub cieple przemiany zachodzącym w określonej temperaturze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Termostatyczny

→ termostatyka

Patrz:termostatyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Termostatyka

Termodynamika klasyczna, inaczej fenomenologiczna lub termostatyka – badanie makroskopowych, równowagowych zjawisk termodynamicznych na podstawie pewnych aksjomatów popartych doświadczeniami.

Ze względu na fakt, że nauka ta zajmuje się układami w stanie równowagi, w związku z czym nie zajmuje się zmiennością w czasie, niektórzy uważają, że powinna nosić nazwę termostatyki (określenie to nie przyjęło się, pomimo że jego wprowadzenie postulowano już w latach 70.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Termostos

przyrząd do pomiaru natężeń w widmie promieniowania elektromagnetycznego, w postaci układu połączonych szeregowo termoelementów

#### Źródła:

SJP.pl

# Termosublimacyjny

dotyczący termosublimacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Termosyfon

układ zamknięty, w którym wykorzystano zjawisko samoczynnego krążenia czynnika wskutek różnic gęstości cieczy o niejednakowej temperaturze; zjawisko wykorzystywane m.in. w systemach wodnego chłodzenia silników spalinowych i w instalacjach centralnego ogrzewania

#### Źródła:

SJP.pl

# Termotaksja

reakcja ruchowa swobodnie poruszających się organizmów na bodziec kierunkowy - ciepło, dodatnia w kierunku źródła ciepła lub ujemna w kierunku przeciwnym

Termotaksja – jedna z taksji, reakcja ruchowa swobodnie przemieszczających się organizmów jednokomórkowych na temperaturę panującą w ich otoczeniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termoterapeutyczny

→ termoterapia

Patrz:termoterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Termoterapia

leczenie za pomocą nagrzewania ciała; ciepłolecznictwo

Termoterapia – dział fizykoterapii wykorzystujący energię cieplną w celach leczniczych.

W przypadku zabiegów dostarczających do organizmu ciepło nazywana jest ciepłolecznictwem, lub jeśli stosowane zabiegi powodują odebranie ciepła organizmowi nazywana jest zimnolecznictwem, którego szczególną formą jest krioterapia, czyli zabiegi lecznicze z zastosowaniem temperatury poniżej 0 °C.Pomimo różnic zabiegi termoterapii mają wspólny efekt biologiczny, przejawiający się:

- zmniejszeniem nasilenia bólu
- rozluźnieniem mięśni
- w przypadkach ostrych odczynów zapalnych leczenie zimnem hamuje ten odczyn
- w przypadkach przewlekłych procesów zapalnych efekt ten uzyskuje się ciepłolecznictwem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termotopliwy

uzyskujący płynność pod wpływem podgrzania

#### Źródła:

SJP.pl

# Termotropizm

Termotropizm – ruch wzrostowy roślin pod wpływem zmian temperatury. Wynika ze wzrostu ogrzanych cześć organów, termotropizm dodatni, lub zahamowania wzrostu pod wpływem nagrzewania. Jest to istotny mechanizm adaptacyjny roślin.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termowizja

technika obserwacji i rejestracji obrazów w podczerwieni

Termografia – proces obrazowania w paśmie średniej podczerwieni (o długości fali od 9 do 14 μm). Pozwala on na rejestrację promieniowania cieplnego emitowanego przez ciała fizyczne w przedziale temperatur spotykanych w warunkach codziennych, bez konieczności oświetlania ich zewnętrznym źródłem światła, a w niektórych rozwiązaniach na dokładny pomiar temperatury tych obiektów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Termowizor

Termowizor, kamera termowizyjna, kamera termalna – optoelektroniczne urządzenie obrazowe analizujące tzw. temperaturowe promieniowanie podczerwieni. Występuje w wersjach obserwacyjnych oraz pomiarowych.

Na Zachodzie urządzenia te występują głównie pod nazwami będącymi odpowiednikami nazw: kamera termiczna, termograficzna lub kamera podczerwieni, zwłaszcza gdy z kontekstu wynika, że jej zakres czułości widmowej obejmuje pasma 3–5 lub 8–13 mikrometrów. Pasma te pokrywają się z obszarami wysokiej przepuszczalności atmosfery dla promieniowania podczerwonego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Termowizyjnie

→ termowizyjny

Patrz:termowizyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Termowizyjny

przymiotnik

(1.1) związany z termowizją, dotyczący termowizji

#### Źródła:

Wiktionary

# Termozgrzewalny

możliwy do połączenia pod wpływem wysokiej temperatury

#### Źródła:

SJP.pl

# Termy

1. grzejnik gazowy lub elektryczny do wody, używany przede wszystkim w gospodarstwach domowych;
2. źródło wód termalnych lub odwiert, z którego takie wody wypływają; cieplica, gorące źródło

Termy (łac. thermae od gr. θερμός thermos – „ciepło”) – w starożytnym Rzymie łaźnie publiczne.

Był to zespół obiektów usytuowanych na rozległym terenie, w określonym czasie bezpłatnie dostępnych dla wszystkich. Do głównych funkcjonalnych części term należały:

- szatnie (apodyterium)
- baseny z zimną wodą (frigidarium)
- baseny z ciepłą wodą (tepidarium)
- baseny z gorącą wodą (caldarium)
- łaźnie parowe (laconicum)
- sale masażu (elaeothesium, unctorium), gdzie namaszczano olejkami
- sale wypoczynkowe, westybule, palestra, biblioteka itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ternar

dawna polska moneta srebrna wartości trzech denarów; trzeciak

Trzeciak (ternar) – polska srebrna moneta bita za czasów Władysława Jagiełły, a następnie za Zygmunta I Starego i Zygmunta III Wazy. Wartością była równa trzem denarom, trzeciej części półgrosza albo połowie szeląga.

W reformie z 1396–1397 zastąpiła stary zdewaluowany kwartnik, którego wartość spadła z ćwierci skojca (czyli połowy grosza) do szóstej części grosza. Dewaluacja mocno skomplikowała przeliczenia międzymonetarne (kwartnik wart był 8/3 denara), dlatego w 1398 r. przeprowadzono wymianę monet na nowe; skorygowano jednocześnie kurs grosza obrachunkowego z 16 na 18 denarów. Odtąd półgrosz wart był 9 denarów, a „mały kwartnik” 3 denary, co spowodowało przemianowanie go na ternar, czyli trzeciak. Wytwarzanie ternarów Jagiełły odbywało się w Krakowie, a zakończyło między 1407 a 1414 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ternate

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) wyspa w Indonezji na Morzu Moluckim, w archipelagu Moluki;

(1.2) miasto w Indonezji na wyspie Ternate (1.1), w prowincji Moluki Północne;

(1.3) lud indonezyjski;

(1.4) miejscowość we Włoszech w regionie Lombardia, w prowincji Varese;

- Ternate (Włochy)
- Ternate (miasto)
- Ternate (Moluki)
- Ternate (Małe Wyspy Sundajskie)
- Ternate (lud)
- język ternate
- Sułtanat Ternate
- Ternate (Filipiny)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ternateński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ternate (wyspą lub miejscowością), dotyczący Ternate

#### Źródła:

Wiktionary

# Ternew

duży, silny pies o gęstej sierści, używany do ratowania tonących

#### Źródła:

SJP.pl

# Terni

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, położone w Umbrii;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w środkowej części kraju, w regionie Umbria;

Terni – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria nad Nerą, w prowincji Terni.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 103 964 osoby, 492,7 os./km².

Miasto słynie z wysokiego na 165 m wodospadu Cascata delle Marmore, który został zbudowany przez inżynierów starożytnego Rzymu. W Terni pochowany został także biskup św. Walenty, będący patronem zakochanych. Co roku, 14 lutego w mieście organizowane są uroczystości z tym związane.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ternion

dawna szafka do przechowywania w kolejowej kasie biletowej wydrukowanych wcześniej biletów kartonowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terno

1. w loterii liczbowej: trzy numery zapewniające wygraną w jednym ciągnieniu;
2. kandydatura trzech osób na jedno stanowisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Terofit

roślina zielna żyjąca jedynie przez jeden okres wegetacyjny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina jednoroczna

Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros ‘lato’, phyton ‘roślina’) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teromorf

gad kopalny z grupy synapsydów, żyjący w okresie od górnego karbonu do jury

#### Źródła:

SJP.pl

# Teropod

dinozaur z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych, drapieżny gad o krótkich przednich kończynach

Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa theropod oznacza stopa bestii.

Teropody były dwunożne i w większości mięsożerne (drapieżniki i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne były długie, silnie umięśnione, z podudziem dłuższym od uda, co pozwalało teropodom na szybkie bieganie. Kończyny tylne były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Kończyny przednie zakończone chwytnymi palcami (ich liczba była zredukowana: 1–4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre, sztyletowate, bocznie spłaszczone, z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz dzioba kostnego, otoczonego warstwą rogową. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np. giganotozaur, karcharodontozaur, spinozaur).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teropody

podrząd dinozaurów gadziomiednicznych

Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa theropod oznacza stopa bestii.

Teropody były dwunożne i w większości mięsożerne (drapieżniki i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne były długie, silnie umięśnione, z podudziem dłuższym od uda, co pozwalało teropodom na szybkie bieganie. Kończyny tylne były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Kończyny przednie zakończone chwytnymi palcami (ich liczba była zredukowana: 1–4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre, sztyletowate, bocznie spłaszczone, z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz dzioba kostnego, otoczonego warstwą rogową. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np. giganotozaur, karcharodontozaur, spinozaur).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terować

techn. pokrywać terem

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smołować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terowy

→ ter

Patrz:ter

#### Źródła:

SJP.pl

# Terozka

przysłówek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

#### Źródła:

Wiktionary

# Terpać

gwarowo: szarpać, tarmosić, potrząsać

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpander

muzyk z Antissy na Lesbos, żyjący w VII w. p.n.e.

Terpander (gr. Τέρπανδρος Terpandros, zm. po 675 p.n.e.) – pierwszy znany muzyk grecki, poeta. Działał głównie w Sparcie. Założył tam szkołę pieśni chóralnej. Przypisuje mu się wprowadzenie do muzyki greckiej siedmiostrunowej liry znanej w Azji Mniejszej. Ustalił reguły komponowania hymnu (nomos). Komponował też pieśni biesiadne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpen

węglowodór nienasycony, naturalny związek organiczny pochodzenia roślinnego, najczęściej bezbarwny olej o charakterystycznym zapachu; izoprenoid

Terpeny (izoprenoidy) – organiczne związki chemiczne o wzorze ogólnym (C5H8)n, których główny szkielet powstał w wyniku połączenia pięciowęglowych jednostek izoprenowych, dlatego liczba atomów węgla w cząsteczce terpenów jest podzielna przez pięć. Izoprenoidy zaliczane są w większości do lipidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpenoid

związek organiczny, pochodna terpenu zawierająca dodatkową grupę funkcyjną

Terpenoidy, izoprenoidy – grupa organicznych związków chemicznych zbliżonych do terpenów, dla których nie jest wymagane ścisłe przestrzeganie reguły izoprenowej (którą natomiast muszą spełniać terpeny), np. w wyniku braku fragmentu cząsteczki (zwykle grupy metylowej) lub jej przesunięcia w inne położenie. Terpenoidy zawierają dodatkowo atom lub atomy tlenu w postaci różnych grup funkcyjnych (np. grupy hydroksylowej, karbonylowej lub karboksylowej), natomiast izoprenoidy mogą zawierać tlen lub być węglowodorami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpenoidowy

→ terpenoid

Patrz:terpenoid

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpenoidy

związek organiczny, pochodna terpenu zawierająca dodatkową grupę funkcyjną

Terpenoidy, izoprenoidy – grupa organicznych związków chemicznych zbliżonych do terpenów, dla których nie jest wymagane ścisłe przestrzeganie reguły izoprenowej (którą natomiast muszą spełniać terpeny), np. w wyniku braku fragmentu cząsteczki (zwykle grupy metylowej) lub jej przesunięcia w inne położenie. Terpenoidy zawierają dodatkowo atom lub atomy tlenu w postaci różnych grup funkcyjnych (np. grupy hydroksylowej, karbonylowej lub karboksylowej), natomiast izoprenoidy mogą zawierać tlen lub być węglowodorami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpentyna

bezbarwna ciecz wysączana z żywic drzew iglastych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

Terpentyna, sylwestren (numer CAS: 8006-64-2, numer RTECS: YO8400000) – mieszanina terpenów (głównie α-pinenu, β-pinenu, a także karenu, kamfenu, terpineolu, octanu bornylu i limonenu) o charakterystycznym, intensywnym zapachu. Jest bezbarwną lub żółtą cieczą, łatwopalną i słabo rozpuszczalną w wodzie. Zawiera do 1% związków nielotnych. Rozpuszcza tłuszcze, parafiny, żywice i inne substancje organiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terpentyniarnia

zakład, w którym wytwarzana jest terpentyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpentynowce

rząd roślin obejmujący rutowate, krzyżownicowate, niecierpkowate i klonowate; Terebinthales

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpentynowiec

przedstawiciel rzędu roślin obejmującego rutowate, krzyżownicowate, niecierpkowate i klonowate

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpentynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący terpentyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Terpichol

lek ziołowy o swoistym działaniu na drogi żółciowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpinen

cykliczny węglowodór terpenowy, bezbarwna ciecz o zapachu cytrusowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpineol

cykliczny alkohol terpenowy, bezbarwna ciecz o zapachu bzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpiłowski

nazwisko

- Terpiłowski – herb szlachecki

Osoby o tym nazwisku:

- Janusz Terpiłowski (strona ujednoznaczniająca)
- Jerzy Terpiłowski – polski pisarz, eseista, dramaturg, tłumacz
- Konrad Terpiłowski – polski chemik
- Lech Terpiłowski – polski pianista jazzowy, publicysta, krytyk muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpsychora

mitologia grecka: muza tańca, przedstawiana z lirą

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

- Terpsychora (gr. i łac. Terpsichore) – w mitologii greckiej jedna z menad
- Terpsychora (gr. i łac. Terpsichore) – w mitologii greckiej muza tańca i pieśni chóralnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terpsychoterapia

leczenie nerwic lub schorzeń kończyn za pomocą wykonywania ruchów tanecznych w takt muzyki; choreoterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpuga

ryba morska z rodziny terpugowatych żyjąca w Oceanie Spokojnym, poławiana dla smacznego mięsa

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpugi

ryba morska z rodziny terpugowatych żyjąca w Oceanie Spokojnym, poławiana dla smacznego mięsa

#### Źródła:

SJP.pl

# Terpugowate

rodzina morskich ryb skorpenokształtnych; terpugi

Terpugowate (Hexagrammidae) – rodzina morskich ryb skorpenokształtnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terpużka

terpużka wielosmużka - gatunek ryby z rodziny terpugowatych; Oxylebius pictus

#### Źródła:

SJP.pl

# Terracan

[czytaj: TERrakan] samochód typu Hyundai Terracan

#### Źródła:

SJP.pl

# Terraformacja

przekształcanie ciała niebieskiego (np. planety) w taki sposób, by pod względem warunków życia przypominało Ziemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Terraformować

przekształcać ciało niebieskie (np. planetę) w taki sposób, by pod względem warunków życia przypominało Ziemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Terramechanika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina mechaniki zajmująca się interakcją kół i gosienic pojazdów z różnego rodzaju podłożami

#### Źródła:

Wiktionary

# Terramycyna

#### Źródła:

Wikipedia

# Terrano

samochód typu Nissan Terrano

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrański

związany z Terranami (rasą występującą w serii gier StarCraft)

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrariowy

→ terrarium

Patrz:terrarium

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrarium

pomieszczenie przeznaczone do hodowli i obserwacji niewielkich kręgowców lądowych (np. jaszczurek, żab), przystosowane do ich wymagań w naturalnych środowiskach

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terrarysta

hodowca zwierząt i roślin w terrarium

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrarystka

→ terrarysta

Patrz:terrarysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrarystyczny

→ terrarystyka

Patrz:terrarystyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrarystyka

dziedzina wiedzy związana z hodowaniem zwierząt w terrariach

Terrarystyka – dziedzina wiedzy dotycząca planowania, budowania, urządzania i prowadzenia terrarium oraz hodowli trzymanych w nim zwierząt i roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terrazzo

mieszanina wody, cementu i grysu stosowana do wylewki posadzek lub schodów; lastryko, lastriko, lastrico, terazzo

Terrazzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Werona.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 2384 osoby, 119,2 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Terrestialny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ziemią, dotyczący Ziemi – jako planetaanety

#### Źródła:

Wiktionary

# Terrier

nieduży pies różnej maści, klasyfikowany pierwotnie jako pies myśliwski, obecnie jako domowy; terier

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kynol. zob. terier.

RIM-2 Terrier – amerykański rakietowy, okrętowy system przeciwlotniczy oparty na dwustopniowych pociskach powierzchnia-powietrze na paliwo stałe, opracowany przez General Dynamics. Rozwój systemu oznaczonego początkowo jako SAM-N-7, został zapoczątkowany w 1951 roku. Konstrukcja systemu oparta została na eksperymentalnym systemie LARK. System wszedł do służby w roku 1956 z pociskami o zasięgu przekraczającym 35 kilometrów. Wyposażony był w zbliżeniowe głowice o wysokiej prędkości eksplozji, w wersji zaś RIM-2D produkowany był z głowicą jądrową. W roku 1963 status operacyjny uzyskały pociski Advanced Terrier oznaczone jako RIM-2F, w które wyposażone zostały krążowniki, fregaty oraz lotniskowce amerykańskiej marynarki wojennej. Pociski tej wersji zostały także zakupione przez włoską marynarkę wojenną. Od końca lat 60. dwudziestego wieku, pociski Terrier były sukcesywnie zastępowane na pokładach amerykańskich okrętów przez nowsze pociski systemu Standard.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terrierek

zdrobnienie od: terrier; terierek

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrina

pasztet z mięsa lub ryb z dodatkiem przypraw, pistacji i brandy

#### Źródła:

SJP.pl

# Terrine

[czytaj: teRIN]
1. kamionka, miska gliniana lub jej zawartość;
2. rodzaj francuskiego pasztetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Terror

używanie przemocy w celu zastraszenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

Terror (łac., dosł. strach, groza) – stosowanie przemocy, gwałtu, ucisku, okrucieństwa w celu zastraszenia, zniszczenia przeciwnika; okrutne, krwawe rządy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terrorysta

organizator lub uczestnik aktów terrorystycznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

Terroryzm (z gr. τρέω, treo, „drżenie, obawa” oraz łac. terror, -oris „strach, trwoga, przerażenie”) – ogół agresywnych działań przestępczych nastawionych na rozgłos i wytworzenie lęku, mających na celu wymuszenie na władzy lub społeczeństwie określonych ustępstw lub świadczeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terrorystka

→ terrorysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: terrorysta

Patrz:terrorysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terrorystycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób terrorystyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Terrorystyczny

→ terror. → terroryzm, → terrorysta

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

Patrz:terror. → terroryzm, → terrorysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terroryzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

Terroryzm (z gr. τρέω, treo, „drżenie, obawa” oraz łac. terror, -oris „strach, trwoga, przerażenie”) – ogół agresywnych działań przestępczych nastawionych na rozgłos i wytworzenie lęku, mających na celu wymuszenie na władzy lub społeczeństwie określonych ustępstw lub świadczeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Terroryzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. sterroryzować)

(1.1) przymuszać do czegoś używając terroru

#### Źródła:

Wiktionary

# Terroryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. używanie przemocy w celu zastraszenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Terry

Miejscowości w USA:

- Terry – miejscowość w stanie Missisipi, w hrabstwie Hinds
- Terry – miejscowość w stanie Montana, w hrabstwie Prairie

Gminy w USA:

- Terry (ang. Terry Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Finney
- Terry (ang. Terry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Bradford

#### Źródła:

Wikipedia

# Terrygeniczny

osad terrygeniczny - osad morski składający się z materiału przyniesionego z lądu; osad terygeniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Terski

przymiotnik

(1.1) związany z Terekiem, dotyczący Tereku (rzeki na Przedkaukaziu)

#### Źródła:

Wiktionary

# Tersyna

gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych

Tersyna (Tersina viridis) – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae). Zamieszkuje północną i środkową Amerykę Południową. Jedyny przedstawiciel rodzaju Tersina. Gatunek nie jest zagrożony wymarciem. Długość ciała ok. 15 cm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tersytes

Tersytes (gr. Θερσίτης Thersítēs, łac. Thersites) – w mitologii greckiej wojownik achajski, bezczelny, złośliwy, najtchórzliwszy i najbrzydszy uczestnik wojny trojańskiej; bohater Iliady Homera.

Uchodził za syna Agriosa. Był spokrewniony z Diomedesem. Odznaczał się rzadkimi włosami, przygarbionymi ramionami i krzywymi nogami. Wiele razy wszczynał kłótnię z dowódcami wojsk achajskich podczas wieców, w czasie których obrażał ich i buntował się przeciw nim. Kiedy odgrażał się, że postara się, aby obniżyć morale armii, Odyseusz wychłostał go swym berłem (lub kijem).

#### Źródła:

Wikipedia

# Tertio

po trzecie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tertium

[czytaj: tertjum lub tercjum] obiekt istniejący obok dwu porównywalnych, zestawionych ze sobą; coś trzeciego

#### Źródła:

SJP.pl

# Tertulian

łaciński teolog z Afryki Północnej; Quintus Septimius Florens Tertullianus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Tertulian, właśc. Quintus Septimius Florens Tertullianus (ur. 150–160 w Kartaginie, zm. 240 tamże) – łaciński teolog z Afryki Północnej, nawrócony na chrześcijaństwo w 190 roku lub około 195 roku (zobacz Adolf Harnack), stał się jego najgorliwszym w owym czasie apologetą. Poglądy jego wywarły wielki wpływ na całą zachodnią teologię III w. Nauczanie Tertuliana jest cennym źródłem dla teologii, szczególnie dla teologii dogmatycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tertulianowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tertuliana lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Teruel

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Hiszpanii, w Aragonii;

(1.2) geogr. adm. comarca w Hiszpanii, w Aragonii ze stolicą w Teruel (1.1);

(1.3) geogr. adm. prowincja w Hiszpanii, w Aragonii ze stolicą w Teruel (1.1);

(1.4) geogr. miasto w Kolumbii

Teruel – miasto w Aragonii, na środkowym wschodzie Hiszpanii, stolica prowincji o tej samej nazwie. Ma 34 240 mieszkańców (2006) i jest stolicą najmniej zaludnionej prowincji hiszpańskiej. Znajduje się na zlewisku rzek Guadalaviar i Alfambra. Ponadto na Sierra de Albarracín ma swoje źródła rzeka Tag. Leży na wysokości 915 m. Klimat charakteryzuje się mroźnymi zimami oraz gorącymi i suchymi latami. Jest miastem partnerskim Lublińca.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Terygeniczny

osad terygeniczny - osad morski składający się z materiału przyniesionego z lądu; osad terrygeniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Terylen

bardzo mocne włókno poliestrowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Teryna

1. owalne lub okrągłe naczynie z przykrywką pełniące funkcję wazy do zupy;
2. pasztet mięsny, rybny lub warzywny pieczony w bain-marie

#### Źródła:

SJP.pl

# Teryt

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = krajowy rejestr urzędowy podziału terytorialnego kraju;

#### Źródła:

Wiktionary

# Terytorializm

Terytorializm – forma instynktownych zachowań u zwierząt polegająca na obronie terytorium (obszaru uznanego za własny). Objawia się wzmożoną agresją wobec przedstawicieli własnego lub innych gatunków. Częściej obserwowany u samców, szczególnie w okresie godowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Terytorialność

cecha czegoś związanego z terytorium

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest terytorialne

(1.2) psych. ogół zachowań związanych z zajmowanym terytorium;

Terytorialność – zachowania przestrzenne człowieka, związane z jego terytorium, a także relacje między otoczeniem materialnym a zachowaniami. Człowiek należy do istot żywych, które ustalają swoje terytorium i bronią go przed zajęciem przez inne osobniki własnego gatunku (terytorializm). Przyjęcie orientacji własnościowej wobec przestrzeni polega na prostym zajęciu tej przestrzeni na stałe lub sporadycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Terytorialny

przymiotnik od: terytorium

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący danego terytorium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terytorials

żołnierz Wojsk Obrony Terytorialnej - jednego z pięciu rodzajów Sił Zbrojnych RP

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. pot. żołnierz wojsk obrony terytorialnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Terytorium

obszar o określonych granicach, teren wyodrębniony ze względu na pewne cechy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. adm. obszar w określonych granicach;

(1.2) ekol. teren występowania osobnika lub gatunku;

- terytorium – u niektórych zwierząt obszar broniony przed innymi osobnikami tego gatunku
- terytorium – termin w grze „go”
- terytorium państwowe – część powierzchni Ziemi, na której dane państwo sprawuje wyłączną kontrolę
- terytorium – nazwa jednostki podziału administracyjnego niektórych państw świata
  - terytorium narodowe – w Argentynie
  - terytorium federalne – w Australii
  - terytorium związkowe i Narodowe terytorium stołeczne – w Indiach
  - terytorium – w Kanadzie
  - terytorium federalne – w Malezji
  - terytorium federalne – w Pakistanie

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Tes

skrót od: list do Tesaloniczan (1, 2) - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Nowego Testamentu

skrót

(1.1) = bibl. List do Tesaloniczan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tesalia

1. kraina historyczna w Grecji;
2. miasto w Kolumbii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. kraina historyczna w Grecji;

(1.2) geogr. region administracyjny w Grecji;

(1.3) geogr. miasto w Kolumbii w departamencie Huila

Tesalia (gr. Θεσσαλία – trl. Thessalía) – kraina historyczna i region administracyjny współczesnej Grecji położona nad Morzem Egejskim na południe od Macedonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tesalijski

przymiotnik od: Tesalia (kraina historyczna i region administracyjny w Grecji); tesalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tesalią, dotyczący Tesalii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tesaloniczanin

mieszkaniec Tesaloniki (starożytnego miasta założonego około 315 roku p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwanego na cześć jego żony, Tessaloniki, położonego na terenie dzisiejszych Salonik)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec Tesaloniki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tesalonika

dawniej: Saloniki (miasto w Grecji)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) daw. geogr. Saloniki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tesalski

przymiotnik od: Tesalia (kraina historyczna i region administracyjny w Grecji); tesalijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tesalią, dotyczący Tesalii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tesarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. cieśla

#### Źródła:

Wiktionary

# Teść

ojciec żony lub męża

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ojciec żony

(1.2) ojciec żony lub męża

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) reg. teściowa

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teścia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. teściowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Teścik

zdrobnienie od: test

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od test

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teściowa

matka żony lub męża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. matka żony

(1.2) matka żony lub męża

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: teściowy

Teściowa – matka żony (współcześnie także matka męża, pierwotnie świekra), nazwa relacji rodzinnej w stosunku do zięcia lub synowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teściowie

rodzice żony lub męża

- teściowie – rodzice żony lub męża
- Teściowie (ang. The In-Laws) – amerykański film z 1979, reż. Arthur Hiller
- Teściowie (ang. The In-Laws) – amerykański film z 2003, reż. Andrew Fleming
- Teściowie – polski film z 2021
- Teściowie – polski serial emitowany od 2023

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teściówka

potocznie: teściowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teściowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teściu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. z zażyłością o teściu

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: teścia

(2.2) Ms. i W. lp. od: teść

#### Źródła:

Wiktionary

# Teściunio

ekspresywnie: teść

#### Źródła:

SJP.pl

# Tesco

[czytaj: tesko]
1. koncern handlowy z siedzibą w Wielkiej Brytanii;
2. sklep lub stacja benzynowa sieci Tesco

Tesco plc – brytyjska sieć hipermarketów i supermarketów, która ma swoje filie również w innych państwach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 przedsiębiorstwo miało już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików, np. przy stacjach benzynowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tesia

zdrobnienie od: Teresa (imię żeńskie)

Tesia – rodzaj ptaków z podrodziny wierzbówek (Cettiinae) w obrębie rodziny wierzbówkowatych (Cettiidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tesla

jednostka indukcji magnetycznej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mot. marka samochodu

- Nikola Tesla (1856–1943) – serbski wynalazca
- Tesla – jednostka indukcji magnetycznej
- (2244) Tesla – planetoida
- Tesla – amerykański producent samochodów elektrycznych
- Tesla – czechosłowackie zakłady elektroniczne
- Tesla – amerykański zespół rockowy
- Tesla Girls – trzeci singiel angielskiego zespołu Orchestral Manoeuvres in the Dark
- Nvidia Tesla – procesor karty graficznej firmy Nvidia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teslomierz

miernik indukcji magnetycznej

Teslomierz – przyrząd do pomiaru indukcji magnetycznej bądź natężenia pola magnetycznego. Składa się z przetwornika pola magnetycznego w sygnał elektryczny oraz układu do pomiaru sygnału.

Podział teslomierzy:

- hallotronowe,
- rezonansowe,
- indukcyjne,
- transduktorowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tesmoforie

Tesmoforie, Thesmoforie, Thesmoforia, Thesmophoria, gr. Θεσμοφόρια – święto ku czci Demeter i jej córki Persefony-Kory obchodzone w starożytnej Grecji jesienią, w miesiącu Pyanepsion.

Ponieważ w Thesmoforiach uczestniczyły wyłącznie kobiety, zobowiązane do zachowania tajemnicy na temat przebiegu obrzędów, w źródłach odnaleźć można stosunkowo niewiele informacji dotyczących obchodów święta. Nawet związana z nim komedia Arystofanesa Kobiety na święcie Thesmoforiów (gr. Thesmophoriazousai) nie zawiera zbyt wielu szczegółów. Wzmianki na temat święta znaleźć można u wielu autorów, między innymi Herodota i Plutarcha, cennym źródłem informacji jest jedno z bizantyńskich scholiów do Dialogów heter Lukiana.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tespis

Tespis z Ikarii (stgr. Θέσπις – Thespis; VI w. p.n.e.) – grecki poeta i aktor, twórca tragedii – aktora (odpowiadacza), dialogu z chórem.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tessa

obce imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tessera

kostka będąca najmniejszym elementem mozaiki, zwykle z kamienia lub szkła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. archit. element mozaiki, kostka

Tessera (łac. tessera – kostka, zdr. tessella) – nazwa techniki mozaikowej (łac. opus tessalatum) wykonywanej przy pomocy małych (0,7 cm-1,5 cm) dokładnie obrobionych, kwadratowych bądź prostokątnych kawałków kamienia (kostek) lub szkła barwionego albo złoconego. Wyraz „tessera” oznacza także pojedynczą kostkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tesserakt

czterowymiarowy odpowiednik sześcianu; hipersześcian

Hipersześcian – uogólnienie sześcianu w n-wymiarowych przestrzeniach kartezjańskich \mathbb {R} ^{n}. Hipersześcianami są obok sześcianu między innymi odcinek i kwadrat, jednak nazwy hipersześcian używa się najczęściej dla przestrzeni o wymiarach powyżej trzech. Hipersześcian jest wielokomórką foremną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tessitura

[czytaj: tess-itura] zasięg głosu dominujący w utworze muzycznym; tessytura

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tessyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzad. Ticino, kanton w Szwajcarii;

Ticino (niem. Tessin; lmo. Tesín, Tisín; fr. Tessin; rm. Tessin) – najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek. Jego stolicą jest miasto Bellinzona. Językiem urzędowym kantonu jest język włoski, natomiast językiem mówionym jest język lombardzki - wyjątkiem jest gmina Bosco/Gurin, gdzie mówi się po alemańsku. W kantonie wykształciła się kuchnia Ticino, która ma wpływy włoskie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tessyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tessynem, dotyczący Tessynu, pochodzący z Tessynu (Ticino) (kantonu w Szwajcarii)

#### Źródła:

Wiktionary

# Tessytura

zasięg głosu dominujący w utworze muzycznym; tessitura

#### Źródła:

SJP.pl

# Test

1. rodzaj pisemnego sprawdzianu, egzamin; zestaw odpowiednio przygotowanych pytań;
2. badanie, próba;
3. kontrolny obraz w odbiorniku telewizyjnym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania

(1.2) eduk. egzamin, sprawdzian

(1.3) techn. obraz próbny w telewizorze

(1.4) inform. kod utworzony w celu sprawdzenia poprawności działania fragmentu programu

- test – egzamin
- test statystyczny
- test psychologiczny
- test oprogramowania
- test – polecenie systemu Unix
- Test – rzeka w Anglii
- Test – polska grupa muzyczna
- Test – album polskiej grupy muzycznej Test
- Test – album polskiej grupy muzycznej Macca Squad

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Testamencik

zdrobnienie od: testament

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od testament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Testament

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

(1.2) książk. przen. dzieło zawierające przesłanie dla przyszłych pokoleń

Testament (z łac. testamentum – sporządzone przy świadkach, testis – świadek) – rozrządzenie własnym majątkiem na wypadek śmierci. W Polsce kwestie związane ze sporządzaniem testamentów reguluje przede wszystkim kodeks cywilny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Testator

osoba sporządzająca pisemne rozporządzenie majątkiem na wypadek swojej śmierci

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba, która sporządziła testament

Spadkodawca (łac. testator, de cuius) jest osobą fizyczną, której prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym stają się z chwilą śmierci tej osoby spadkiem, a więc wyodrębnioną masą majątkową, poddaną przepisom prawa spadkowego, która przechodzi z tą chwilą na jedną lub kilka osób, zwanych spadkobiercami. Ustanie osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych określają właściwe przepisy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Testatorka

kobieta sporządzająca pisemne rozporządzenie majątkiem na wypadek swojej śmierci

#### Źródła:

SJP.pl

# Tester

osoba sprawdzająca dobrowolnie na sobie działanie jeszcze niewprowadzonego do użytku leku lub kosmetyku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie, przyrząd do testowania

(1.2) kosmet. próbka kosmetyku rozdawana dla wypróbowania klientom sklepu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) med. człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów

(2.2) inform. osoba weryfikująca działanie oprogramowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Testerka

→ tester

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. kobieta weryfikująca działanie oprogramowania

Patrz:tester

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Testimonium

fragment wypowiedzi pisarza antycznego, cytowany przez innego autora

#### Źródła:

SJP.pl

# Testo

partia wokalna w oratoriach, pełniąca funkcję narratora objaśniającego tło akcji i zaistniałą sytuację dramatyczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Testomania

nadmierne stosowanie i przywiązywanie wagi do testów wiedzy i umiejętności; testoza, sprawdzianoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do nadmiernego stosowania i przesadnego przywiązywania wagi do sprawdzania wiedzy i umiejętności za pomocą testów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Testosteron

męski hormon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. med. fizj. męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

Testosteron, 17β-hydroksy-4-androsten-3-on – organiczny związek chemiczny z grupy androgenów, podstawowy męski steroidowy hormon płciowy. Jest produkowany przez komórki śródmiąższowe Leydiga w jądrach pod wpływem hormonu luteinizującego, a także w niewielkich ilościach przez korę nadnerczy, jajniki i łożysko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Testować

czasownik

(1.1) badać z wykorzystaniem testu

(1.2) sprawdzać

(1.3) praw. sporządzać testament

(1.4) bud. fugować

#### Źródła:

Wiktionary

# Testowalność

→ testowalny

Patrz:testowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Testowalny

dający się przetestować

#### Źródła:

SJP.pl

# Testowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|testować.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Testówka

potocznie: egzemplarz testowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Testowość

cecha czegoś, co jest testem

#### Źródła:

SJP.pl

# Testowy

1. będący testem lub częścią testu;
2. dokonywany przy pomocy testu

#### Źródła:

SJP.pl

# Testoza

zbyt częste przeprowadzanie w szkole testów; sprawdzianoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Testymonial

prezentacja opinii użytkownika na temat oferowanego produktu

#### Źródła:

SJP.pl

# Teszarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. stolarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Tet

litera alfabetu greckiego; theta

Tet (ט ,ط) – litera alfabetów semickich, m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego, hebrajskiego.

W arabskim jest transliterowana jako ṭ. W hebrajskim odpowiada dźwiękowi [t]. W wymowie sefardyjskiej i przypuszczalnie w fenickim odróżnia się od taw obecnością faryngalizacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teta

litera alfabetu greckiego; theta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa ósmej litery alfabetu greckiego, θ;

Theta (thita, θῆτα, pisana Θθ lub ϴϑ) – ósma litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę aspirowaną „t” (czyli „th”). W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 9.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetania

napady drgawek, skurcze mięśni występujące wskutek wzmożonej pobudliwości nerwowo-mięśniowej; tężyczka; spazmofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetanur

przedstawiciel infrarzędu dinozaurów z podrzędu teropodów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetanury

przedstawiciel infrarzędu dinozaurów z podrzędu teropodów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetanus

choroba, tężec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetera

1. rzadka kaszka z mąki gryczanej i żytniej popularna na Zaporożu
2. rodzaj dzbanka do herbaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetere

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie irkuckim i Kraju Krasnojarskiego Rosji, uchodzi do Podkamiennej Tunguzki

#### Źródła:

Wiktionary

# Teterew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Teterycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetetka

potocznie: pistolet TT - pistolet samopowtarzalny, będący w czasie II wojny światowej osobistą bronią oficerów, podoficerów i szeregowców Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. samopowtarzalny pistolet używany zwłaszcza podczas drugiej wojny światowej przez siły zbrojne Związku Radzieckiego;

TT (ros. Тульский Токарев, Tulskij Tokariew; oficjalnie 7,62 мм пистолет самозарядный обр. 1933 года, pot. tetetka) – radziecki pistolet samopowtarzalny. W latach 1933–1951 podstawowy pistolet Armii Czerwonej / Radzieckiej. Produkowany w ZSRR do 1967 roku. Szeroko rozpowszechniony w krajach bloku wschodniego, gdzie uruchamiano produkcję licencyjną i/lub opracowywano wersje regionalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tethering

[czytaj: tedering] metoda dostępu do internetu za pomocą telefonu komórkowego

Tethering – metoda podłączenia komputera do internetu poprzez telefon komórkowy. Połączenie telefonu z komputerem może mieć postać zarówno przewodową (np. USB) jak i bezprzewodową (Bluetooth, Wi-Fi).

Telefony GSM generacji 2 i wyższych mają możliwość przesyłania danych za pomocą sieci operatora komórkowego, tj. mogą pracować jako modem. Od lat są prowadzone prace mające na celu zwiększenie przepustowości danych znacznie powyżej podstawowego pasma GSM i obecnie (w 2012 r.) w sieciach są implementowane standardy HSDPA, HSUPA i LTE zapewniające transmisję z łączną prędkością do 100 Mb/s. Oczywistym zastosowaniem tych technologii jest łączenie telefonu z Internetem, w celu bezpośredniego dostępu do obecnych w nim serwisów, a także połączenie modemowe dla komputera osobistego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetmajer

nazwisko

- Adolf Tetmajer (Adolf Tettmayer von Przerwa,1813-1892) – poseł do Sejmu Krajowego Galicji
- Jadwiga Tetmajer-Naimska (1891–1975) – polska malarka
- Jan Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1901–1920) – podporucznik kawalerii Wojska Polskiego, oficer 8 pułku ułanów, kawaler Virtuti Militari, syn Włodzimierza
- Józef Przerwa-Tetmajer (1804–1880) – polski poeta, matematyk i działacz niepodległościowy
- Karol Przerwa-Tetmajer (1784–1875) – polski poeta i dramatopisarz
- Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865–1940) – polski pisarz
- Leon Przerwa-Tetmajer (1800–1881) – polski posiadacz ziemski i działacz niepodległościowy
- Ludwig Tetmajer (1850–1905) – szwajcarski inżynier, pionier materiałoznawstwa
- Michał Przerwa-Tetmajer (ujednoznacznienie)
- Włodzimierz Tetmajer (1861–1923) – polski malarz, pisarz i polityk (działacz ludowy i niepodległościowy), ojciec Jana Kazimierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetra

1. lekka tkanina bawełniana, używana w kuchni lub do szycia pieluch;
2. wyrób z tetry - tkaniny;
3. nazwa zwyczajowa tetrachlorometanu (czterochlorku węgla);
4. ryba akwariowa z rodziny kąsaczowatych, np. tetra cesarska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. luźna tkanina, zwykle bawełniana, materiał na pieluchy

(1.2) pot. chem. tetrachlorometan

(1.3) pot. icht. nazwa kilku gatunków drobnych ryb z rodziny kąsaczowatych

- tetra- – gr. "cztero-", afiks uwielokrotniający, stosowany w nazwach związków chemicznych
- tetra – luźna tkanina, najczęściej bawełniana.
- tetra – nazwa zwyczajowa tetrachlorometanu (czterochlorku węgla); zob. też gaśnica tetrowa – gaśnica zawierająca tetrę jako czynnik gaśniczy
- TETRA – Terrestrial Trunked Radio – system cyfrowej łączności radiotelefonicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetra-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetraboran

tetraboran sodu - sól sodowa kwasu borowego; boraks

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrabrach

antyczna stopa muzyczna złożona z czterech krótkich sylab; proceleusmatyk, dypirrychej, dypirychej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrać

czasownik

(1.1) poznań. robić coś pracowicie, męczyć się (nad czymś), paprać

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetrachlorek

tetrachlorek węgla - organiczny związek chemiczny, stosowany jako rozpuszczalnik, a dawniej jako środek gaśniczy w gaśnicach tetrowych; tetrachlorometan, tetra

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrachlorometan

bezbarwny związek chemiczny stosowany m.in. jako rozpuszczalnik tłuszczów, olejów; substancja trująca, narkotyczna; tetra, czterochlorek węgla

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrachord

1. następstwo 4 kolejnych dźwięków;
2. starożytny instrument czterostrunny

Tetrachord – cztery kolejne dźwięki siedmiostopniowej skali muzycznej zawierające się w kwarcie czystej.

Podział tetrachordów:

- ze względu na dźwięki skali muzycznej, jakie zawiera:
  - tetrachord dolny – zawiera pierwsze cztery dźwięki (w gamie C-dur są to: c, d, e, f)
  - tetrachord górny – zawiera pozostałe trzy dźwięki i pierwszy powtórzony o oktawę wyżej (w gamie C-dur są to: g, a, h, c)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Tetrachromatyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ponadprzeciętna zdolność widzenia większej liczby kolorów

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetracja

w matematyce: wielokrotne potęgowanie elementu przez siebie

Tetracja (znana też jako iterowane potęgowanie, superpotęgowanie, wieża wykładnicza lub hiper-4) – działanie dwuargumentowe będące wielokrotnym potęgowaniem elementu przez siebie.

Słowo tetracja wymyślił angielski matematyk Reuben Louis Goodstein łącząc tetra- (cztery) i iteracja. W praktyce tetracja jest używana do zapisu bardzo dużych liczb. Poniżej przedstawione są pierwsze cztery hiperoperatory:

1. dodawanie
     a+n=a+\underbrace {1+1+\ldots +1} _{n}
       a powiększone o 1 n razy.
2. mnożenie
     a\cdot n=\underbrace {a+a+\ldots +a} _{n}
       a dodane do siebie n razy.
3. potęgowanie
     a^{n}=\underbrace {a\cdot a\cdot \ldots \cdot a} _{n}
       a pomnożone przez siebie n razy.
4. tetracja
     ^{n}a=\underbrace {a^{a^{\cdot ^{\cdot ^{a}}}}} _{n}
       a potęgowane przez siebie n razy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetracyklina

antybiotyk z grupy tetracyklin, stosowany w licznych chorobach zakaźnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. żółty krystaliczny antybiotyk o szerokim spektrum działania

Tetracyklina – antybiotyk tetracyklinowy, wytwarzany przez niektóre szczepy Streptomyces o szerokim spektrum przeciwbakteryjnym. Jest stosowany głównie w leczeniu trądziku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrada

1. zbiór czterech elementów;
2. rzadko w informatyce: półbajt;
3. kompleks zbudowany z czterech chromatyd pochodzących z dwóch chromosomów homologicznych

- tetrada – rzadko używana nazwa półbajtu (czwórki bitów)
- tetrada Fallota – cztery wady w zespole Fallota
- tetrada chromatyd

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetradrachma

antyczna moneta o wartości 4 drachm

Drachma (stgr. δραχμή drachmḗ od dratchomai – chwytam) – podstawowa moneta srebrna w starożytnej Grecji, rozpowszechniona też w państwach Azji Mniejszej i w części starożytnego Bliskiego Wschodu (m.in. Syria, Egipt) oraz w Kartaginie; jako podstawowa jednostka monetarna emitowana również w Grecji nowożytnej (1832–2002).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetradymit

minerał, siarkotellurek bizmutu; stosowany do otrzymywania bizmutu i telluru

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetraedr

jedna z pięciu brył platońskich; czworościan foremny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. bryła geometryczna, której podstawa oraz ściany są trójkątami

Czworościan foremny a. tetraedr (z gr.) – czworościan, którego ściany są przystającymi trójkątami równobocznymi. Jeden z pięciu wielościanów foremnych. Ma 6 krawędzi i 4 wierzchołki. Czworościan foremny jest przykładem trójwymiarowego sympleksu. Czworościan foremny jest dualny do samego siebie. Kanoniczne współrzędne wierzchołków czworościanu mają postać (1, 1, 1), (−1, −1, 1), (−1, 1, −1) i (1, −1, −1).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetraedryt

Tetraedryt – minerał z gromady siarkosoli. Minerał rzadki, rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Nazwa nawiązuje do częstej, czworościennej (tetraedrycznej) postaci kryształów tego minerału.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tetraetyloołów

związek chemiczny używany jako środek przeciwstukowy do benzyn; czteroetyloołów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. trująca, bezbarwna, oleista ciecz, stosowana głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn, metaloorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C8H20Pb;

Tetraetyloołów (czteroetylek ołowiu), (C2H5)4Pb, Et4Pb – metaloorganiczny związek chemiczny, połączenie atomu ołowiu z 4 grupami etylowymi. Stosowany głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrafluorek

związek chemiczny z cząsteczką zawierającą cztery atomy fluoru; czterofluorek

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrafluoroetylen

pochodna etylenu, w której cztery atomy węgla zostały podstawione atomami fluoru

Tetrafluoroeten, TFE – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów halogenowanych (halogenoalken), fluoropochodna etenu, stosowany głównie jako monomer do syntezy politetrafluoroetylenu (−CF
2−CF
2−)
n oraz jako ważny półprodukt w wielu innych syntezach organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetragon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. rzad. czworokąt, figura geometryczna o czterech kątach

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetragonalny

mający cztery kąty; czworokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetragram

układ czterech hebrajskich spółgłosek (JHWH), oznaczający według tradycji żydowskiej imię Boga (Jahwe); tetragramaton, tetragrammaton

Tetragram – cztery hebrajskie litery będące zapisem imienia własnego Boga w Biblii: jod, he, waw, he (hebr. יהוה). Termin „tetragram” pochodzi z języka greckiego i składa się z członów tetra, „cztero-” lub „cztery”, i grámma, „litera”; dosłownie znaczy więc „czteroliterowy”. W Biblii hebrajskiej tetragram pojawia się ponad 6800 razy. Różne formy jego zapisu można spotkać w źródłach pozabiblijnych, niektórych rękopisach Septuaginty oraz rękopisach qumrańskich. Choć czterokrotnie pojawia się w zwrocie „Hallelujah”, nie występuje w podstawowej formie w Nowym Testamencie, wspominają jednak o nim ojcowie Kościoła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetragramaton

układ czterech hebrajskich spółgłosek (JHWH), oznaczający według tradycji żydowskiej imię Boga (Jahwe); tetragrammaton, tetragram

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetragrammaton

układ czterech hebrajskich spółgłosek (JHWH), oznaczający według tradycji żydowskiej imię Boga (Jahwe); tetragramaton, tetragram

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetragramowy

→ tetragram

Patrz:tetragram

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrahydrobiopteryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. kofaktor niektórych enzymów (głównie hydroksylaz aminokwasów aromatycznych) uczestniczący w konwersji aminokwasów do prekursorów neuroprzekaźników

Sapropteryna (łac. sapropterinum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny odpowiednik naturalnie występującej w organizmie tetrahydrobiopteryny (BH4), stosowany w leczeniu fenyloketonurii i hiperfenyloalaninemii spowodowanej niedoborem tetrahydrobiopteryny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrahydrokannabinol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C21H30O2.; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

Tetrahydrokannabinol, THC – organiczny związek chemiczny z grupy kannabinoidów, izomer kannabidiolu i główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach. Jest praktycznie nierozpuszczalny w wodzie, natomiast rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych, np. alkoholu, tłuszczach.

Najczęściej mówiąc o THC mówi się o izomerze o nazwie (−)-trans-Δ9-tetrahydrokannabinol.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrahymena

rodzaj pierwotniaków z typu orzęsków

Tetrahymena – rodzaj orzęsków. Występuje u niego 7 płci (oznaczanych I, II, III, IV, V, VI i VII), z których każda może współżyć z każdą inną. Orzęski różnej płci wyglądają tak samo, ale nie występują równie często.

U Tetrahymena płeć kontroluje gen zwany "mat". Każdy jego allel nie decyduje o płci, tylko określa jej prawdopodobieństwo. W sumie jest co najmniej 14 alleli, podzielonych na 2 główne grupy: A i B. W grupie A możliwa jest każda płeć poza IV i VII, w B każda inna od I.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrajodotyronina

hormon tarczycy, aminokwas zawierający jod; tyroksyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrakok

bakteria chorobotwórcza

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrakozaktyd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. farm. syntetyczny hormon, analog ludzkiej kortykotropiny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetralina

węglowodór aromatyczny powstający przez uwodornienie naftalenu pod ciśnieniem, stosowany jako rozpuszczalnik i dodatek do paliwa w silnikach spalinowych; tetrahydronaftalen, czterohydronaftalen

Tetralina (1,2,3,4-tetrahydronaftalen, C10H12) – węglowodór aromatyczny powstały w wyniku katalitycznej redukcji naftalenu.

Używana jest jako rozpuszczalnik, półprodukt w przemyśle chemicznym oraz jako dodatek do paliw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetralogia

cykl czterech utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie; czteroksiąg;
2. w starożytnej Grecji: widowisko teatralne złożone z trzech tragedii i dramatu satyrowego jednego autora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. utwór literacki składający się z czterech części

(1.2) hist. teatr. w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetralogiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tetralogią, dotyczący tetralogii

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetramer

Tetramery – oligomery, cząsteczki składające się z czterech merów, które mogą być jednakowe - homotetramery lub różnić się - heterotetramery. Pojęcia "homotetramery" i "heterotetramery" stosuje się wyłącznie w biochemii.

Przykładami heterotetramerów są: hemoglibiny, receptor AMPA, receptor NMDA, niektóre akwaporyny oraz niektóre enzymy.

Przykładem homotetrametu może być np. glukuronidaza.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tetrametr

miara wiersza, równa czterem stopom lub z czterem dypodiom

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetramorfa

Tetramorfa lub tetramorfos – w sztuce średniowiecza powiązanie symboli czterech ewangelistów w jedną postać (z gr. tetramorphos: „o czterech kształtach”, od tetra- + -morphos). Symbolika wywodzi się z tradycji starożytnego Wschodu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tetranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tetrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetrapak

jednorazowe, kartonowe opakowanie do mleka, napojów i innych cieczy w kształcie piramidy czterościennej, wykonane z taśmy kartonowej powlekanej od wewnątrz folią termoplastyczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetraplegia

paraliż wszystkich czterech kończyn spowodowany uszkodzeniem rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym; porażenie czterokończynowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. paraliż czterokończynowy;

Tetraplegia (z gr. tetra – cztery, plege – cios, rana) – paraliż czterokończynowy. Powstaje na skutek uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym.

Rokowania co do poprawy neurologicznej są praktycznie zerowe. Jak do tej pory, poza eksperymentami na zwierzętach, które dały pozytywne wyniki, nie ma możliwości odtworzenia połączeń nerwowych w tymże odcinku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetraplegik

osoba cierpiąca na paraliż wszystkich czterech kończyn, spowodowany uszkodzeniem rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tetraploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych cztery zespoły chromosomów

Tetraploid (ang. tetraploid) – organizm lub komórka z poczwórnym zestawem chromosomów homologicznych zawartych w jądrze komórkowym. Podstawowa liczba chromosomów oznaczana jest x, stąd u tetraploidów 2n = 4x, ale też bywają tetraploidy oznaczane jako 4n.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrapod

przedstawiciel grupy kręgowców obejmującej płazy, gady, ptaki i ssaki; czworonóg

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrapodia

wiersz czterostopowy; czterostopowiec

Tetrapodia (gr. tetrapodía – człon czterostopowy) – typ wiersza złożonego z czterech identycznych stóp w każdym wersie.

- tetrapodia trocheiczna: SsSsSsSs – w wierszu polskim bardzo częsta;
- tetrapodia jambiczna: sSsSsSsS – w wierszu polskim niezbyt częsta;
- tetrapodia daktyliczna: SssSssSssSss – w wierszu polskim nie występuje;
- tetrapodia amfibrachiczna: sSssSssSssSs – w wierszu polskim bardzo częsta;
- tetrapodia anapestyczna: ssSssSssSssS – w wierszu polskim rzadka;
- tetrapodia peoniczna III – w wierszu polskim rzadka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrapody

przedstawiciel grupy kręgowców obejmującej płazy, gady, ptaki i ssaki; czworonóg

Czworonogi, tetrapody (Tetrapoda) – grupa kręgowców obejmująca płazy, gady, ptaki i ssaki.

W 1989 roku Jacques Gauthier i współpracownicy zdefiniowali nazwę Tetrapoda jako odnoszącą się do grupy koronowej, czyli obejmującej ostatniego wspólnego przodka grup Lissamphibia oraz owodniowców i wszystkich jego potomków, jednak niektórzy naukowcy rozszerzają znaczenie tego terminu na klad obejmujący wszystkie kręgowce mające kończyny z palcami. Według panującego konsensusu tetrapody wyodrębniły się z przedstawicieli grupy Tetrapodomorpha, takich jak Eusthenopteron, Panderichthys czy Tiktaalik, we wczesnym dewonie, prawdopodobnie w słodkowodnym lub słonawym środowisku w odpowiedzi na modyfikacje ekosystemów lądowych i nadwodnych, związane z intensywnym rozwojem roślinności. Najstarsze odnalezione skamieniałości ciał tetrapodów ocenia się na późny fran, jednak liczące około 395 mln lat odciski stóp odkryte w morskich osadach w Zachełmiu w Górach Świętokrzyskich są od nich starsze o około 18 milionów lat i mają około 10 milionów lat więcej niż najstarsze znane pozostałości przedstawicieli Elpistostegidae – domniemanych przodków tetrapodów – co sugeruje, że przekształcenie ryb w czworonogi miało miejsce znacznie wcześniej niż powszechnie uważano, a pierwsze tetrapody żyły w odmiennych ekosystemach. Pierwsze analizy przeprowadzone po odkryciu zachełmiańskich tropów sugerują, że czworonogi powstały we wczesnym dewonie, w emsie, około 403 mln lat temu. Dokładne ustalenie czasu wyewoluowania tetrapodów jest jednak trudne ze względu na niejasną pozycję filogenetyczną zwierząt, które pozostawiły ślady z Zachełmia – jeśli były one bazalnymi czworonogami, grupa ta mogła powstać około 399 mln lat temu, natomiast jeśli były one bliżej spokrewnione z grupą koronową, wówczas szacowany czas wyewoluowania pierwszych przedstawicieli Tetrapoda wynosiłby około 414 mln lat temu.

Kladogram według Laurina w Tree of Life Web Project

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrapylon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. hist. monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;

Tetrapylon (gr. τετράπυλον, lm tetrapyla; od τετράπυλος – czwórbramny) – w architekturze rzymskiej okazała brama czterowejściowa stawiana na głównym placu miasta lub na skrzyżowaniu jego wielkich ulic.

Był to rodzaj łuku czterościennego (tj. o czterech fasadach) z dwoma skrzyżowanymi przelotami. Jego elewację okładano płaskorzeźbionymi płytami i zdobiono posągami, a nawet grupami rzeźbiarskimi z brązu. Termin tetrakionion odnoszony jest do odmiany tetrapylonu, pozbawionej pokrycia krzyżujących się przelotów i w rzeczywistości złożonej z czterech oddzielnych elementów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrarcha

tytuł nadawany w starożytności władcy tetrarchii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. władca tetrarchii;

Tetrarcha (z gr. tettares – cztery, archo – rządzę) – tytuł nadawany w starożytności władcy tetrarchii.

W okresie cesarstwa Rzymianie stosowali ten tytuł także w odniesieniu do panujących w mniejszych państwach azjatyckich – np. tetrarcha Herod Antypas.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrarchia

w starożytnym Rzymie: system współrządów 4 cesarzy wprowadzony przez Dioklecjana

Tetrarchia (gr. τετραρχία, „rządy czterech”, „czwórwładza”; łac. quadrumvirat) – system rządów w Cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku. Polegał na równoczesnym sprawowaniu władzy przez czterech panujących: dwóch augustów i dwóch władców niższej rangi z tytułem cezara.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrasporowce

rząd roślin z klasy zielenic właściwych; Tetrasporales

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrasporowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy zielenic właściwych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrastych

strofa czterowierszowa lub utwór czterowierszowy; czterowiersz; kwartyna

Tetrastych, także kwartyna, kwarten, quatrain, czterowiersz, czterowers – typ strofy, zwłaszcza w poezji lirycznej. Składa się z czterech wersów, najczęściej izosylabicznych i połączonych rymami (parzystymi, okalającymi lub krzyżowymi). Typowy dla tetrastychu jest ośmio-, jedenasto- lub trzynastozgłoskowiec. Strofa tego typu jest często elementem składowym całych układów stroficznych, na przykład sonetu. Tetrastych często pojawia się w liryce polskiej.

  Jak się nie nudzić? gdy oto nad globem
  Milion gwiazd cichych się świeci,
  A każda innym jaśnieje sposobem,
  A wszystko stoi – i leci...
      Cyprian Kamil Norwid, Marionetki

  Błękitami gęstemi do góry, drąc oporu skołtunione chmury,
  W buntowniczej zuchwałej radości, w zażartości natężeń i walk,
  Wśród wzdętego ogromu przestrzeni – lotnych flotyll śpiewającym sznurem
  Żeglujemy w zachwytu fontanny, w niepieszczoną przez nikogo dal.
      Stanisław Ciesielczuk, Czarodziejstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrastyl

świątynia grecka o fasadzie z czerema kolumnami; tetrastylos

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrastylos

świątynia grecka o fasadzie z czerema kolumnami; tetrastyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetratlenek

związek chemiczny zawierający cztery atomy tlenu w cząsteczce; np. tlenek azotu IV, tlenek ołowiu IV

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetrazen

Tetrazen – organiczny związek chemiczny używany jako materiał wybuchowy inicjujący.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tetri

zdawkowa moneta gruzińska (100 tetri = 1 lari)

Lari – jednostka walutowa Gruzji dzieląca się na 100 tetri. Banknoty lari produkowane były, między innymi, przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetroda

lampa próżniowa z czterema elektrodami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektron. lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;

Tetroda – rodzaj lampy elektronowej posiadającej cztery elektrody: anodę, katodę i dwie siatki umieszczone pomiędzy anodą i katodą.

Krótko tetrodami nazywa się najczęściej czteroelektrodowe lampy próżniowe, choć niektóre tyratrony są gazowanymi tetrodami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetrodonowate

rodzina ryb promieniopłetwych z rzędu najeżkokształtnych; kolcobrzuchowate, rozdymkowate

Rozdymkowate, tetrodonowate, kolcobrzuchowate (Tetraodontidae) – rodzina głównie morskich ryb promieniopłetwych z rzędu rozdymkokształtnych (Tetraodontiformes), rzadziej spotykane w wodach słodkich lub słonawych. Ich ciało zawiera silnie trującą tetrodotoksynę. Niektóre gatunki spotykane są w hodowlach akwarystycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrodontokształtne

rząd ryb promieniopłetwych; najeżkokształtne, rozdymkokształtne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrowy

przymiotnik od: tetra

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetroza

cukier prosty mający 4 atomy węgla w cząsteczce

Tetrozy – cukry proste zawierające cztery atomy węgla w cząsteczce.

Do tetroz należą, niewystępujące w naturze:

- erytruloza
- erytroza
- treoza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetryczeć

stawać się zgorzkniałym, gderliwym

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetryczka

→ tetryk

Patrz:tetryk

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetryczny

przestarzałe: o zgryźliwym usposobieniu, właściwym marudzie, mantyce

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetryk

człowiek zgryźliwy, zgorzkniały, zrzędliwy; zrzęda, mantyka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zgryźliwy, zgorzkniały, zrzędliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tetrykowaty

przymiotnik jakościowy

(1.1) nieco tetryczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tetryl

materiał wybuchowy silniejszy od trotylu; tetrylit

Tetryl (tetrylit, 2,4,6-trinitrofenylo-N-metylonitroamina, (NO2)3C6H2NCH3NO2) – organiczny związek chemiczny z grupy nitroamin, materiał wybuchowy będący produktem nitrowania dimetyloaniliny.

Tetryl został po raz pierwszy otrzymany w 1877, jednak jako wojskowy materiał wybuchowy zaczęto go stosować dopiero na początku XX w. – nieco później niż trotyl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetrylit

materiał wybuchowy silniejszy od trotylu; tetryl

Tetryl (tetrylit, 2,4,6-trinitrofenylo-N-metylonitroamina, (NO2)3C6H2NCH3NO2) – organiczny związek chemiczny z grupy nitroamin, materiał wybuchowy będący produktem nitrowania dimetyloaniliny.

Tetryl został po raz pierwszy otrzymany w 1877, jednak jako wojskowy materiał wybuchowy zaczęto go stosować dopiero na początku XX w. – nieco później niż trotyl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tetum

język urzędowy Timoru Wschodniego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;

- Tetum (Tetun) – grupa etniczna
- tetum (tetun) – język austronezyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetyczny

stwierdzający, ustanawiający coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tetyda

1. bogini, matka herosa Achillesa;
2. jeden z księżyców Saturna;
3. praocean

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

(1.2) mitgr. bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza;

(1.3) geol. praocean rozdzielający Europę i Afrykę;

(1.4) astr. księżyc Saturna;

- Tetyda – w mitologii greckiej jedna z Nereid, matka Achillesa
- Tetyda – w mitologii greckiej jedna z tytanid, matka Okeanid
- Tetyda – księżyc Saturna
- Tetyda – praocean

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tetys

bogini, matka herosa Achillesa; Tetyda

- Tethys (Tetyda) – księżyc Saturna
- Tethys (Tetyda) – prehistoryczny ocean
- Tethys (Tetyda, Tetys) – w mitologii greckiej jedna z tytanid, matka Okeanid

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teukros

w mitologii greckiej:
1. król Teukrów, syn Skamandra;
2. uczestnik wojny trojańskiej, syn Telamona

- Teukros (łac. Teucer, Teucrus) – w mitologii greckiej król Teukrów, syn Skamandra
- Teukros (łac. Teucer, Teucrus) – w mitologii greckiej uczestnik wojny trojańskiej, syn Telamona

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teurg

mag praktykujący teurgię

#### Źródła:

SJP.pl

# Teurgia

forma magii mająca zmusić bóstwo do jakiegoś działania, popularna w okresie hellenizmu i w średniowieczu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;

Teurgia (gr. θεουργία, „boskie działanie”) – praktykowanie rytuałów niekiedy o magicznym charakterze, występujące w późnej starożytności i średniowieczu.

Słowo „teurgiczny” pojawia się dopiero w II wieku i wydaje się tworem autora lub autorów Wyroczni chaldejskich, używanym na oznaczenie wysiłków zdolnych oczyścić duszę i jej „pojazd” – ciało astralne – w celu umożliwienia jej kontemplacji bogów. Rytuały te składają się z ablucji, ofiar i inwokacji zawierających słowa rytualne. Teurgię od magii różni to, że ta pierwsza służy celom religijnym, spełniając wymogi rytuałów, co do których sądzi się, że mogą oddziaływać na bogów i wręcz „przymuszać” ich do działania, natomiast magia ma na celu wykorzystywanie formuł religijnych w celach z gruntu świeckich. Później pod pojęciem teurgii rozumiana była wiara w możność ożywiania posągów lub obrazów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Teutoburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga)

#### Źródła:

Wiktionary

# Teuton

członek starożytnego plemienia zamieszkującego na Półwyspie Jutlandzkim, prawdopodobnie germańskiego albo celtyckiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. członek starożytnego plemięemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teutoni

plemię germańskie; Teutonowie

Teutoni, Teutonowie (łac. Teutones, Teutoni, gr. Τεύτονες) – lud germański lub celtycki zamieszkujący pierwotnie przy dolnym biegu Łaby i na Półwyspie Jutlandzkim na południe od siedzib Cymbrów. Po raz pierwszy wymienieni w źródłach antycznych przez Pyteasza z Massalii. Wraz z Cymbrami i Ambronami pobili wojska rzymskie pod Arausio (Arauzjoną) w Galii w 105 p.n.e. Podczas tej bitwy, dowodzonej ze strony Rzymian przez konsula Gnejusza Maliusza Maksymusa i prokonsula Kwintusa Serwiliusza Cepiona, zginęło ponad 100 000 Rzymian. Była to jedna z największych klęsk wojsk rzymskich w dziejach. Plemiona germańskie nie wykorzystały jednak osłabienia Rzymu i odstąpiły od inwazji na Półwysep Apeniński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teutonizm

to, co teutońskie; kultura i cywilizacja teutońska, niemiecka

#### Źródła:

SJP.pl

# Teutonowie

plemię germańskie; Teutoni

Teutoni, Teutonowie (łac. Teutones, Teutoni, gr. Τεύτονες) – lud germański lub celtycki zamieszkujący pierwotnie przy dolnym biegu Łaby i na Półwyspie Jutlandzkim na południe od siedzib Cymbrów. Po raz pierwszy wymienieni w źródłach antycznych przez Pyteasza z Massalii. Wraz z Cymbrami i Ambronami pobili wojska rzymskie pod Arausio (Arauzjoną) w Galii w 105 p.n.e. Podczas tej bitwy, dowodzonej ze strony Rzymian przez konsula Gnejusza Maliusza Maksymusa i prokonsula Kwintusa Serwiliusza Cepiona, zginęło ponad 100 000 Rzymian. Była to jedna z największych klęsk wojsk rzymskich w dziejach. Plemiona germańskie nie wykorzystały jednak osłabienia Rzymu i odstąpiły od inwazji na Półwysep Apeniński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Teutoński

1. niemiecki, pruski, germański;
2. dawniej: krzyżacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Teutonami

(1.2) książk. związany z Krzyżakami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teutońszczyzna

przestarzale: Niemcy, Teutoni; niemczyzna

#### Źródła:

SJP.pl

# Tev

teraelektronowolt

#### Źródła:

SJP.pl

# Tex

jednostka miary w systemie międzynarodowej numeracji włókien; teks

- Tex (film) w reżyserii Tima Huntera
- Tex (powieść) S.E. Hinton
- TeX system komputerowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Texaco

[czytaj: TEksako] amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe; marka

Texaco (Texas Company) – amerykański koncern petrochemiczny działający w latach 1901–2001.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Texarkana

miasto w USA

Miejscowości w USA:

- Texarkana – miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie Miller
- Texarkana – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Bowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Texarkański

→ Texarkana

Patrz:Texarkana

#### Źródła:

SJP.pl

# Texas

gruba, sztywna tkanina bawełniana wykorzystywana najczęściej do szycia odzieży o kroju sportowym; teksas

## Geografia

### Stany Zjednoczone

- Texas – angielska nazwa stanu Teksas (USA)
- Texas – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Marathon
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Arkansas, w hrabstwie Craighead
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Arkansas, w hrabstwie Lee
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Illinois, w hrabstwie De Witt
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Michigan, w hrabstwie Kalamazoo
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Missouri, w hrabstwie Dent
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Ohio, w hrabstwie Crawford
- Gmina Texas (ang. Texas Township) w stanie Pensylwania, w hrabstwie Wayne
- Gmina Texas (ang. Texas Town) w stanie Wisconsin, w hrabstwie Marathon
- Hrabstwo Texas w stanie Missouri
- Hrabstwo Texas w stanie Oklahoma

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Texel

bezroga owca holenderska; teksel

Texel – nizinna wyspa w Holandii, wysunięta najdalej na zachód w grupie Wysp Zachodniofryzyjskich. Całe terytorium wyspy oraz otaczające je wody stanowią gminę miejską Texel, wchodzącą w skład prowincji Holandia Północna. Oddzielona na północy cieśniną od wyspy Vlieland. Siedziba władz mieści się w Den Burg. Burmistrzem w kadencji 2014-2018 jest Francine Giskes.

Ludność wyspy zajmuje się rybołówstwem oraz uprawą kwiatów. Na wyspie rozwinęła się turystyka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tey

były kabaret

- Great Tey – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Essex
- Josephine Tey – szkocka pisarka, autorka powieści detektywistycznych, historycznych i sztuk teatralnych
- Kabaret Tey – polski kabaret
- Little Tey – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Essex
- Marks Tey – miejscowość w Anglii, w hrabstwie Essex

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Też

partykuła:
1. uwydatniająca różne rodzaje wypowiedzi; także, również;
2. wzmacniająca wyraz (zwykle spójnik) jej towarzyszący;
3. mająca charakter ekspresywny, ujemnie zabarwiająca wyraz, do którego się odnosi, wyrażająca np. lekceważenie

partykuła

(1.1) zob. również.

forma zaimka.

(2.1) M., B. i W. nmos. od: tenże

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Teza

1. założenie, które ktoś zamierza uzasadnić;
2. twierdzenie lub część twierdzenia wymagające dowodu;
3. w utworze literackim: rozwiązanie problemu przedstawione czytelnikowi przez autora; przesłanie, idea

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) twierdzenie dla którego należy przedstawić uzasadnienie

(1.2) filoz. pierwszy etap trójfazowego cyklu rozwojego w dialektyce Hegla

(1.3) liter. rozwiązanie problemu podsunięte czytelnikowi przez autora

(1.4) mat. część twierdzenia, którą należy udowodnić przy danych założeniach

(1.5) log. założenie lub twierdzenie, które wymaga dowodu

Teza (gr. θέσις [thésis] – ’umieszczenie, rozmieszczenie, złożenie, kompozycja’, od τίθημι [títhēmi] – ’umieścić, położyć, kłaść, postawić’) – twierdzenie, dla którego przedstawia się uzasadnienie. W ujęciu matematycznym jest to część twierdzenia, którą należy udowodnić, opierając się na przyjętym założeniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tezaurus

leksykon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego

(1.2) jęz. słownik, który obejmuje pełne słownictwo jakiegoś języka

Tezaurus – słownik odzwierciedlający strukturę pola semantycznego danego języka informacyjno-wyszukiwawczego, obejmujący deskryptory, ich relacje oraz reguły stosowania.

Tezaurusy tworzy się dla języków deskryptorowych, w których to językach znajdują się deskryptory związane relacjami paradygmatycznymi oraz askryptory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tezauryzacja

gromadzenie i przechowywanie wartości, skarbu, majątku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tezauryzacyjny

dotyczący tezauryzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Tezauryzować

czasownik

(1.1) zbierać, gromadzić, kolekcjonować

#### Źródła:

Wiktionary

# Tezauryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tezauryzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tezcatlipoca

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) rel. aztecki bóg zła, ciemności i zemsty

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tezeusz

w mitologii greckiej: królewicz i heros ateński

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

(1.2) imię|polski|m.;

Tezeusz (gr. Θησεύς Thēseús, łac. Theseus) – w mitologii greckiej królewicz i heros ateński.

Uchodził za syna Posejdona i Ajtry (formalnie był synem Egeusza, króla Aten). Wychowywany poza domem z obawy przed żądnymi tronu synami swojego stryja Pallasa. Jego wejściem w dorosłość było uniesienie głazu, pod którym Egeusz (Ajgeus) zostawił dla niego miecz i sandały.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tezeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tezeusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tezowy

zawierający tezę, ideę, jakieś poglądy, przekonania

#### Źródła:

SJP.pl