# Fi

1. wyraz oznaczający lekceważenie;
2. wyraz oznaczający podziw, zwykle powtórzony;
3. jedna z liter alfabetu greckiego; phi

skrótowiec

(1.1) = finans. fundusz inwestycyjny;

- phi (fi) – jedna z liter alfabetu greckiego, Φ φ
- .fi – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Finlandii
- mezon fi – pojęcie fizyczne
- zjawisko fi – pojęcie dotyczące ludzkiego oka

Astronomia

- fi Centauri – gwiazda w gwiazdozbiorze Centaura
- fi Sagittarii – gwiazda w gwiazdozbiorze Strzelca
- fi Velorum – gwiazda w gwiazdozbiorze Żagla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fia

skrót od: Fédération Internationale de l'Automobile, Międzynarodowa Federacja Samochodowa, zrzeszająca federacje różnych krajów, organizująca wyścigi samochodowe

- Test immunofluorescencyjny (FIA – ang. fluorescent immunoassay)
- Fédération Internationale de l’Automobile (Międzynarodowa Federacja Samochodowa)
- Fideles et Instructi Armis – Wierni w gotowości pod bronią – polskie stowarzyszenie proobronne.
- Farnborough International Airshow – targi lotnicze

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiacik

pieszczotliwie, zdrobniale: fiat (samochód marki Fiat)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. pieszczotliwie o samochodzie marki Fiat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiacisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mot. zgrub. od fiat

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiakier

w gwarze krakowskiej: dorożkarz; dryndziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. dorożkarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. dorożka

Dorożka (potocznie również fiakier, drynda) – lekki, jedno- lub dwukonny, czterokołowy pojazd zaprzęgowy używany do przewozu 1–4 pasażerów, wprowadzony we Francji w latach 40. XVII wieku.

Dorożka wyposażona jest w składany dach nad tylną (pasażerską) częścią, natomiast przednie siedzenie (kozioł), przeznaczone dla stangreta, jest zwykle odkryte. Obecnie dorożka służy do wynajmu (za opłatą) i jest atrakcją turystyczną wielu miast jako element lokalnego folkloru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiakierski

→ fiakier; dryndziarski, dorożkarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiakierstwo

regionalnie: dorożkarstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiala

1. mała, smukła wieżyczka, element dekoracyjny architektury gotyckiej; pinakiel
2. naczynie w kształcie płytkiej czary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. grecki odpowiednik rzymskiej patery

(1.2) archit. inaczej → pinakiel

Fiala:

- fiala – inaczej pinakiel, sterczyna
- fiala – starożytne greckie naczynie obrzędowe
- Fiala – planetoida
- Fiala – duży ostaniec wchodzący w skład grupy skał zwanych Ostańcami Jerzmanowickimi w miejscowości Jerzmanowice

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fialocyst

część aparatu ssącego u specyficznej gromady orzęsków, zawierająca substancję rozpuszczającą osłonę ofiar

#### Źródła:

SJP.pl

# Fianchetto

w szachach: ustawienie gońca na długiej przekątnej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szach. manewr polegający na ustawieniu gońca na polach b2, g2, b7 lub g7 w celu zajęcia jednej z długich przekątnych;

Fianchetto (wymowa włoska [fjaŋˈketto], spolszczona wymowa /fjanˈkɛttɔ/) – manewr w otwarciu szachowym polegający na ustawieniu gońca na jednym z pól b2, g2, b7 lub g7, po wcześniejszym przesunięciu odpowiedniego piona o jedno lub dwa pola.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fianchettować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) szach. wykonywać fianchetto

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiasko

przedsięwzięcie zakończone niepowodzeniem, nieudanie się czegoś; krach, klapa, klops

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

- Fiasko (powieść Stanisława Lema)
- Fiasko (powieść Imre Kertésza)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiat

łaciński przekład hebrajskiego: amen; "niech się stanie!"

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mot. włoski koncern samochodowy i marka samochodów

(1.2) pot. fabryka Fiata (1.1)

(1.3) pot. środ. Zespół Szkół Samochodowych w Tychach

FIAT – włoskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją samochodów osobowych, sportowych, dostawczych i rajdowych z siedzibą w Turynie. Zostało założone 11 lipca 1899 roku przez Giovanniego Agnellego pod stanowiącą rozwinięcie akronimu FIAT nazwą Fabbrica Italiana Automobili Torino (pol. „Włoska Fabryka Samochodów w Turynie”). Obecnie przedsiębiorstwo wchodzi w skład międzynarodowego koncernu Stellantis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiatowski

przymiotnik od: Fiat

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. związany z Fiatem, dotyczący Fiata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiałkowski

nazwisko

Osoby noszące nazwisko Fiałkowski:

- Konrad Fiałkowski
- Stanisław Fiałkowski
- Marek Fiałkowski
- Hubert Fiałkowski
- Krzysztof Fiałkowski
- Leon Fiałkowski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiba

(skrót od: Fédération Internationale de Basketball) Międzynarodowa Federacja Koszykówki, organizacja zrzeszająca narodowe związki koszykarskie, regulująca przepisy dotyczące rozgrywek, sprzętu itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiberoskop

aparat zaopatrzony w kabel światłowodowy, stosowany w medycynie do bezoperacyjnego przeprowadzania badań w niedostępnym dla oka wnętrzu organizmu ludzkiego

Fiberoskop – aparat służący do oglądania trudno dostępnych miejsc. Fiberoskop zbudowany jest z półsztywnego kabla światłowodowego oraz źródła światła. Najczęściej końcówka fiberoskopu daje możliwość kontrolowanej artykulacji w wielu płaszczyznach, co pozwala na skierowanie fiberoskopu w pożądanym kierunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiberoskopia

badanie pozwalające obejrzeć jamę nosowo-gardłową

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibicjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fibik

rodzaj ptaków z rodziny tyrankowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibonacci

[czytaj: fibonaczi] nazwisko włoskie, np. Leonardo Fibonacci (1175 - 1250), włoski matematyk, twórca podstaw arytmetyki i algebry; Leonardo z Pizy

Fibonacci, Leonardo z Pizy (ur. ok. 1175 w Pizie, zm. 1250), znany jako Leonardo Fibonacci, Filius Bonacci (syn Bonacciego), Leonardo Pisano (z Pizy) – włoski matematyk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibonagram

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. utwór literacki, napisany tak, aby kolejne wiersze posiadały liczbę liter lub wyrazów równą kolejnym liczbom ciągu Fibonacciego

#### Źródła:

Wiktionary

# Fibr

fibra;
1. rodzaj sztucznej skóry;
2. włókno mięśniowe, nerw

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibra

fibr;
1. włókno mięśniowe, nerw;
2. rodzaj sztucznej skóry

Fibra – rodzaj sztucznej skóry, która jest otrzymywana przez sprasowanie papieru bawełnianego bądź celulozy nasyconego chlorkiem cynku.

Podział fibry:

- warstwowa,
- niewarstwową.

Cechy charakterystyczne fibry:

- dobre własności mechaniczne,
- wysoka odporność na ścieranie,
- odporność na działanie tłuszczów oraz zimnej wody,
- daje się obrabiać mechanicznie oraz plastycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibroblast

komórka tkanki łącznej wytwarzająca substancję międzykomórkową oraz włókna

Fibroblasty – komórki zwierzęce wywodzące się z mezodermy, będące najliczniejszymi komórkami tkanki łącznej właściwej. Posiadają jedno okrągłe lub owalne jądro komórkowe, przeważnie z wyraźnym jąderkiem. Aktywne fibroblasty mogą być rozpoznane dzięki szorstkiemu retikulum komórkowemu. Nieaktywne fibroblasty (zwane także fibrocytami) są mniejsze i wrzecionowate, ze zredukowanym retikulum. Fibroblasty i fibrocyty są osiadłe, ale posiadają zdolność do ruchu. Częstość podziałów mitotycznych fibroblastów zwiększa się podczas gojenia się tkanki łącznej, pod wpływem czynnika wzrostu fibroblastów – FGF. Fibroblasty, które mają zdolność do podziałów mitotycznych zwane są często komórkami siateczkowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibroblastyczny

→ fibroblast

Patrz:fibroblast

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrocyt

komórka powstała z fibroblastu

Fibrocyt – komórka tkanki łącznej występująca jako zredukowana forma fibroblastu o mniejszej sprawności metabolicznej. Fibrocyty mają wydłużone jądra komórkowe ze zbitą chromatyną oraz kwasochłonną cytoplazmę. Podobnie jak fibroblasty, są to komórki osiadłe, lecz mające zdolność ruchu. Fibrocyty budują ścięgna, gdzie ułożone jeden za drugim tworzą szeregi Ranviera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibroferryt

trwały minerał wietrzeniowy powstający w warunkach większej wilgotności

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibroina

białko wchodzące w skład jedwabiu naturalnego

Fibroina – białko z grupy białek fibrylarnych. Stanowi główny składnik budulcowy naturalnych włókien jedwabiu oraz pajęczyny (drugim składnikiem jest serycyna – klej jedwabny). Fibroinę tworzą łańcuchy zbudowane w przeważającej części z powtarzającej się sekwencji aminokwasów jak: (Gly-Ser-Gly-Ala-Gly-Ala)n. Fibroina ma drugorzędową strukturę warstwową zbudowaną z antyrównoległych warstw beta harmonijki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibroinowy

związany z fibroiną

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrolit

1. minerał krzemowy, pilśniowe skupienie silimanitu
2. prasowane płyty ze sklejonych wiórów drzewnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibroma

nowotwór niezłośliwy rozwijający się z tkanki łącznej włóknistej; włókniak

Włókniak (łac. fibroma) – łagodny nowotwór powstający z tkanki łącznej. Wyróżnia się włókniaki miękkie (łac. fibroma molle) i włókniaki twarde (łac. fibroma durum, dermatofibroma, fibrosis nodularis subepidermalis).Kod ICD 10 - D23.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibromatoza

rodzaj miejscowo agresywnego nowotworu tkanek miękkich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibromialgia

choroba charakteryzująca się uporczywymi bólami mięśniowo-stawowymi oraz występowaniem charakterystycznych punktów wrażliwych na ucisk; tendomiopatia, reumatyzm tkanek miękkich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

Fibromialgia – zespół chorobowy charakteryzujący się uogólnionym bólem w układzie ruchu z występowaniem charakterystycznych punktów, rozmieszczonych symetrycznie (tzw. punktów tkliwych), wrażliwych na ucisk, któremu towarzyszy uczucie przewlekłego zmęczenia, wrażenie sztywności oraz sen niepowodujący poczucia odpoczynku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fibromyoma

niezłośliwy nowotwór z tkanki mięśniowej i łącznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrowy

wykonany z fibry

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibryl

włókienko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibryla

pęczek włókienek białkowych znajdujących się w komórce mięśniowej lub nerwowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrylowy

przymiotnik od: fibryl, fibryla

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibryna

nierozpuszczalna substancja białkowa powstająca podczas krzepnięcia krwi; włóknik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. fizj. białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

Fibryna, włóknik – proste białko fibrylarne, wytrącające się z osocza krwi podczas procesu jej krzepnięcia. Tworzy rusztowanie skrzepu. Powstaje z fibrynogenu w wyniku działania trombiny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fibrynogen

białko osocza o strukturze włókienkowej biorące udział w procesie krzepnięcia krwi przechodząc w fibrynę (włóknik) pod wpływem działania enzymu trombiny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

Fibrynogen (I czynnik krzepnięcia) – białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia i przekształcane w białko fibrylarne – fibrynę (włóknik), współtworzącą skrzep krwi. Fibrynogen łącząc się z receptorami GpIIb/IIIa powoduje agregację aktywowanych trombocytów. Jest zaliczany do białek ostrej fazy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fibrynogeneza

powstawanie włóknika (fibryny) w procesie krzepnięcia krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrynolityczny

dotyczący fibrynolizy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fibrynoliza

rozpuszczanie się włóknika w roztworach solnych lub alkalicznych, zwłaszcza w przypadkach skrzepu we krwi i zakrzepów

Fibrynoliza – fizjologiczny proces rozkładu zakrzepu, będący częścią hemostazy. Podobnie, jak proces krzepnięcia krwi, zachodzi w sposób kaskadowy. Kluczowym dla fibrynolizy enzymem jest plazmina powstająca z plazminogenu.

Urokinaza katalizuje przemianę plazminogenu w plazminę. Plazmina rozkłada fibrynę, fibrynogen, czynniki osoczowe: V, VIII i XII oraz protrombinę. Osoczowy czynnik XII (a właściwie produkty jego rozkładu) aktywują produkcje kinin (np.: bradykinina) które rozszerzają naczynia krwionośne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibrynolizyna

enzym mający zdolność rozpuszczania fibryny, stosowany w leczeniu zawałów i zakrzepów, także miejscowo w celu przyśpieszenia wessania się krwiaków

Plazmina (fibrynaza, fibrynolizyna) – zwierzęcy enzym białkowy z grupy proteaz, znajdujący się w osoczu krwi, którego działanie polega na rozkładaniu białek krwi wchodzących w skład skrzepu, przede wszystkim fibryny (włóknika). Proces ten nazywa się fibrynolizą. Plazmina powstaje z nieaktywnego prekursora (plazminogenu) na skutek działania trombiny i tkankowego aktywatora plazminogenu (t-PA). Plazminogen może być też aktywowany przez urokinazę (u-PA).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fibrynowy

związany z fibryną

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z fibryną, dotyczący fibryny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fibula

1. ozdobna zapinka z brązu, służąca dawniej do spinania szat;
2. w anatomii: kość strzałkowa, jedna z dwóch kości goleniowych; strzałka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archeol. ozdobna, metalowa zapinka do spinania odzieży używana od epoki brązu do średniowiecza;

Fibula – ozdobna, metalowa zapinka do spinania szat, funkcją i kształtem zbliżona do współczesnej agrafki, używana w Europie od późnej epoki brązu (około 1500 p.n.e.) aż do średniowiecza i zastępująca guziki. W przeszłości nazwą tą niewłaściwie obejmowano również wszystkie brosze, zapięcia i sprzączki do pasków, zapinki do włosów itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fic

nazwisko, m.in. Atanazy Urban Fic (1901-1943) - polski archeolog, biblista, dominikanin, teolog katolicki

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Fic − polski działacz opozycyjny
- Atanazy Fic − rzymskokatolicki archeolog biblista, zakonnik i teolog
- Stanisław Fic − polski działacz państwowy
- Victor Miroslav Fic − czesko-kanadyjski politolog i orientalista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ficek

nazwisko

- Ficek – nazwisko
- Henryk Ficek – ujednoznacznienie
- Stefan Ficek (1904–1940) – inżynier, projektant architektoniczny, ofiara zbrodni katyńskiej
- Jan Alojzy Ficek (1790–1862) – polski duchowny katolicki, działacz narodowy i trzeźwościowy aktywny na Górnym Śląsku
- Dariusz Ficek – polski oceanograf, dr hab. nauk o Ziemi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fichte

nazwisko niemieckie, m.in. Johann Gottlieb Fichte (1762-1814), niemiecki filozof, kontynuator myśli I. Kanta

Johann Gottlieb Fichte (ur. 19 maja 1762 w Rammenau, zm. 29 stycznia 1814 w Berlinie) – jeden z trzech (obok Friedricha Schellinga i Georga Hegla) wielkich filozofów niemieckiego klasycznego idealizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fichteanizm

system filozoficzny Johanna Gottlieba Fichtego

#### Źródła:

SJP.pl

# Ficowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ficyna

enzym roślinny otrzymywany z mleczka figi

Ficyna jest niespecyficznym enzymem roślinnym pochodzącym z lateksu figowców. Należy do rodziny proteaz znanych jako proteazy cysteinowe, do których należy także papaina, która pochodzi z lateksu papai, bromelina (bromelaina) występująca w świeżych ananasach, a także kalpaina, kaspazy i chymopapaina. Masa molowa ficyny wynosi około 25 000 u. Enzym jest efektywny w zakresie pH = 4-9,5, z optimum wynoszącym pH = 6,5.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fide

skrót od: Fédération Internationale des Échecs - Międzynarodowa Federacja Szachowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fideikomis

system dziedziczenia wielkiej własności, polegający na przejściu majątku tytułem spadku na najstarszego syna dziedzica bez prawa sprzedaży, zastawu itp., mający na celu utrzymanie majątku w całości w rodzie

- Fideikomis – rodzaj zapisu w prawie rzymskim
- Fideikomis – ordynacja rodowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fideikomisariusz

osoba dziedzicząca majątek na zasadzie fideikomisu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fideista

wyznawca fideizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik fideizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fideistka

→ fideista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka fideizmu

Patrz:fideista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fideistyczny

wywodzący się z fideizmu, dotyczący fideizmu

przymiotnik

(1.1) przym. od fideizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fideizm

wiara, doktryna oparta na wierze, a nie na poznaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. teol. pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fidel

instrument smyczkowy z sześcioma strunami; fidela

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., odpowiednik rzadkiego polskiego imienia Fidelis

Fidel – średniowieczny instrument muzyczny z rodziny skrzypiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fidela

instrument smyczkowy z sześcioma strunami; fidel

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidelia

imię żeńskie

Fidelisa – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa fidelis, ‘wierny, pewny’. Oznacza kobietę „pełną wiary”.

Męskim odpowiednikiem jest Fidelis.

Fidelisa imieniny obchodzi 21 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fideliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Fidelii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidelis

dawniej: powiernik, zausznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Fidelis – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. fidelis – „wierny, pewny”. Oznacza zatem człowieka „pełnego wiary”. Współczesną jego formą w języku hiszpańskim jest Fidel.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fidelisostwo

Fidelis z małżonką; Fidelisowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidelisowie

Fidelis z małżonką; Fidelisostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidelisowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Fidelisa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidelizm

ustrój polityczny na Kubie (wprowadzony przez Fidela Castro)

Fidelizm (również castroizm i castryzm) – forma socjalizmu panującego na Kubie, rządzonej przez Fidela Castro.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fidelus

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fider

linia przenosząca drgania elektryczne o bardzo wysokiej częstotliwości do odbiornika; zasilacz

Fider – fizyczne okablowanie przenoszące sygnał radiowy z nadajnika do anteny lub z anteny do odbiornika, nazywane też linią transmisyjną.

Podczas prawidłowego działania, w idealnych warunkach, fider powinien skutecznie przenosić wszystkie fale radiowe bez jakichkolwiek strat sygnału, bez promieniowania i pochłaniania energii. Używane są trzy rodzaje fiderów: koncentryczne, symetryczne (w tym tak zwane drabinki) oraz falowody (przy częstotliwościach powyżej 2 GHz).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fidera

rodzaj szybu w lukach zbożowców; umożliwia równomierne napełnianie ładowni na statku

#### Źródła:

SJP.pl

# Fides

z łaciny: wiara

Fides – w mitologii rzymskiej uosobienie (personifikacja) przyrzeczenia i wierności.

Przedstawiano ją jako starszą od Jowisza siwowłosą kobietę, co miało symbolizować prymat łączonego z nią ładu społecznego i politycznego w życiu publicznym. Świątynię na Palatynie miała wznieść ku jej czci już wnuczka Eneasza – Rome. Ofiary składano jej prawą ręką owiniętą białym płótnem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fidesz

węgierski skrót nazwy: Związek Młodych Demokratów - węgierska partia polityczna założona w 1988 roku

Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (pol. Fidesz – Węgierski Związek Obywatelski, wym. [ˈfidɛs]), dawnej Fidesz – Magyar Polgári Párt (pol. Fidesz – Węgierska Partia Obywatelska) – narodowa, konserwatywna i umiarkowanie eurosceptyczna partia polityczna działająca na Węgrzech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fidiasz

(gr. Pheidias) (ok. 490-420 p.n.e.), syn Charmidesa z Aten, wg opinii starożytnych największy rzeźbiarz grecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fidiaszowski

taki jak u Fidiasza, charakterystyczny dla Fidiasza; fidiaszowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidiaszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Fidiasza lub z nim związany; Fidiaszowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidrygasy

fidrygałki;
1. rzeczy błahe, nieważne, drobnostki, głupstwa;
2. ozdoby zbędne lub dobrane bez smaku

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidrygałki

fidrygasy;
1. rzeczy błahe, nieważne, drobnostki, głupstwa;
2. ozdoby zbędne lub dobrane bez smaku

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiducjarny

1. pozbawiony wartości handlowej; niepełnowartościowy;
2. niesamodzielny; powierniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych

(1.2) praw. powierniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fidura

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidusiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidybus

przestarzale: cienkie drewienko lub zwitek papieru do zapalania fajki, papierosa, cygara

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. podłużny zwitek papieru albo cienkie drewienko służące do zapalania fajki, papierosa lub cygara

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fidyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fidżi

język należący do grupy języków austronezyjskich

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

(1.2) geogr. archipelag, na którym leży Fidżi (1.1)

Fidżi, Republika Fidżi – państwo wyspiarskie, położone w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego na wschód od Vanuatu, zachód od Tonga i południe od Tuvalu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fidżyjczyk

obywatel Fidżi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Fidżi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fidżyjka

rodzaj ptaków z rodziny papug wschodnich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Fidżi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fidżyjski

przymiotnik od: Fidżi (morze lub państwo)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Fidżi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Fidżi,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fidżyjskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem fidżyjskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem fidżyjskim

(1.3) spisany, stworzony w języku fidżyjskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiedin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiedler

## Niemcy

- Christian Fiedler
- Ellen Fiedler
- Jens Fiedler
- Johann Christian Fiedler
- Jörg Fiedler
- Max Fiedler
- Nikolaus Fiedler
- Werner Fiedler
- Wolfram Fiedler

#### Źródła:

Wikipedia

# Fiedor

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiedorczuk

nazwisko

Fiedorczuk – nazwisko wywodzące się prawdopodobnie od rosyjskiego imienia Fiodor (różnica między "Fiedor", a "Fiodor" w cyrylicy: Фeдор Фёдор).

Znani Fiedorczukowie:

- Julia Fiedorczuk – polska poetka
- Natalia Fiedorczuk – polska piosenkarka, instrumentalistka i autorka piosenek
- Ołeh Fiedorczuk – ukraiński piłkarz i trener
- Siergiej Fiedorczuk – ukraiński szachista
- Stanisław Fiedorczuk – polski ksiądz rzymskokatolicki
- Witalij Fiedorczuk – radziecki generał
- Wojciech Fiedorczuk – polski koszykarz i trener
- Wojciech Fiedorczuk – komik i autor programów typu stand-up
- Zygmunt Fiedorczuk – polski lekarz, medyk i biegły sądowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiedorowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiedoruk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Field

płaskowyż powstały na skutek działalności lądolodu, występujący głównie w Norwegii

Field - rozległy płaskowyż, powstały w wyniku trwających setki milionów lat procesów denudacyjnych, które zniszczyły pierwotną rzeźbę i zrównały powierzchnię terenu. Na powierzchni zrównania rozwinęła się czasza lodowca typu norweskiego. Fieldy opadają stromo do fiordów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fielding

- osoby
  - Henry Fielding (1707–1754) – pisarz angielski
  - Sarah Fielding (1710–1768) – pisarka angielska (młodsza siostra Henry'ego)
  - Helen Fielding (ur. 1958) – pisarka angielska
- miejscowości
  - Fielding – miejscowość w stanie Utah w USA
- sport
  - Fielding (krykiet) – fielding w krykiecie

#### Źródła:

Wikipedia

# Fieldowy

związany z fieldem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fieldwork

[czytaj: fildłerk] badanie rynku konsumentów poprzez wywiady, rozmowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiennes

Fiennes – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Pas-de-Calais.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 760 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 65 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Fiennes plasuje się na 640. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 240.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Fierek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiero

określenie wykonawcze: dumnie, wyniośle

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiesolanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Fiesole

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiesolczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Fiesole

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiesole

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w prowincji Florencja;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiesolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Fiesole, dotyczący Fiesole

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiesta

1. w Hiszpanii i w krajach latynoamerykańskich:
a) zabawa, święto ludowe;
b) uroczystość religijna ku czci świętych chrześcijańskich, z procesjami i tańcami;
2. w Hiszpanii: walka byków;
3. samochód typu Ford Fiesta

Fiesta – hiszp. słowo oznaczające imprezę, uroczystość lub przyjęcie.

Inne znaczenia tego słowa:

- Fiesta – film francuski z 1995 roku zrealizowany przez Pierre Boutron'a
- Fiesta – film amerykański z 1947 roku w reżyserii Richarda Thorpe'a
- Fiesta, polska grupa muzyczna
- Ford Fiesta, marka samochodu produkowanego przez firmę Ford

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fifa

[czytaj: fifa] (skrót od: Fédération Internationale de Football Association - Międzynarodowa Federacja Związków Piłkarskich) międzynarodowa organizacja zrzeszająca narodowe federacje piłkarskie, zajmująca się m.in. organizacją największych imprez piłkarskich; Fifa

skrótowiec

(1.1) = franc. Fédération Internationale de Football Association → sport. Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fifaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od fifak

#### Źródła:

Wiktionary

# Fifak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lwów. człowiek sprytny

#### Źródła:

Wiktionary

# Fifka

rurka do palenia papierosów; cygarniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lufka do papierosów

(1.2) poznań. źle zaparzona, słaba herbata

Lufka, fifka (rzadziej cygarniczka lub dulawka, niegdyś także munsztuczek) – w najprostszym wykonaniu rurka kilkumilimetrowej średnicy i kilku- lub kilkunastocentymetrowej długości; na jednym z końców mocowany jest papieros (zazwyczaj w tym miejscu rurka jest nieco rozszerzona, dzięki czemu można do niej włożyć koniec papierosa), a drugi służy palaczowi za ustnik (bywa w tym miejscu często nieco spłaszczona i zaopatrzona w niewielkie zgrubienie ułatwiające trzymanie lufki w zębach).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fifny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Poznań. zgrabny, szykowny

(1.2) gw-pl|Poznań. zręczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Fifo

First In First Out - rodzaj struktury danych charakteryzującej się tym, że dane muszą być pobierane w takiej samej kolejności, w jakiej zostały dostarczone

#### Źródła:

SJP.pl

# Fifol

potocznie: członek męski; siusiak, kuśka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fifraczek

gwarowo: penis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) białystok. żakiet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fifrak

rodzaj okrycia wierzchniego

#### Źródła:

SJP.pl

# Fifty-Fifty

[czytaj: [fifti fifti] potocznie: po połowie; pół na pół

przysłówek sposobu

(1.1) pot. po równo na dwie osoby, po połowie, pół na pół

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fig.

skrót od: figura, figurowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Figa

1. owoc figowca;
2. potocznie: figowiec pospolity;
3. gest kciukiem między palcami dłoni oznaczający żartobliwą odmowę; nic z tego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. figowiec pospolity.

(1.2) spoż. owoc figi (1.1)

(1.3) przen. nic, zero

(1.4) gest dłonią oznaczający figę (1.3)

Figa – owocostan rośliny zwanej figowcem pospolitym, figą pospolitą, figą karyjską, drzewem figowym. Podobny typ owocostanu, określany specjalistycznym terminem sykonium, mają też pozostałe figowce. Jest to gruszkowatego kształtu, skórzasty worek, z bardzo ciasnym otworem. W środku wypełniony jest licznymi owocami lub resztkami kwiatów. Owocostany figowców pochodzą od owocostanów przypominających owocostany morwy, które w trakcie ewolucji odwróciły się, ukrywając owoce w swym wnętrzu. Owocostany zawierają do kilkuset owoców, mających postać drobnych, podobnych do nasion niełupek otoczonych przez rozrośnięte, mięsiste dno kwiatowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Figarnia

pomieszczenie do uprawy figowców

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. budynek przeznaczony do hodowli fig

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figaro

fryzjer

Figaro – centralna postać trylogii Pierre’a Beaumarchais’go: Cyrulik sewilski, Wesele Figara i Występna Matka. Nieślubny i zaginiony syn doktora Bartola i guwernantki Marceliny, w niemowlęctwie uprowadzony przez zbójców. Nieśmiertelność zapewnili mu Gioacchino Rossini i Wolfgang Amadeus Mozart czyniąc tytułowym bohaterem swoich oper – Cyrulik sewilski – baryton (Rossini) i Wesele Figara – bas-baryton (Mozart).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Figarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Figas

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Figat

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fighter

fajter;
1. sportowiec uprawiający sport walki, np. boks;
2. sportowiec bardzo waleczny, poświęcający się całkowicie dla osiągnięcia zwycięstwa

Film

- Fighter (The Fighter) − amerykański dramat biograficzny z 2010 roku w reżyserii Davida O. Russella.

Muzyka

- „Fighter” − singel Christiny Aguilery z albumu Stripped (2002).
- „Fighter” − singel grupy Sneaker Pimps z albumu Squaring the Circle (2021).
- „Fighter” − singel Tali Golergant (2024).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fighterka

→ fighter; fajterka

#### Źródła:

SJP.pl

# Figi

damskie majtki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) damskie majtki bez nogawek;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: figa

Figi – rodzaj damskich majtek – bez nogawek. W górnej, najszerszej części mają wstawioną gumkę podtrzymującą figi w pasie. Dookoła otworów na nogi niekiedy również są wszyte gumki. Dolna część fig, która styka się z kroczem, zwykle składa się z dwóch warstw materiału: zewnętrznej i bardziej miękkiej wewnętrznej. Wewnętrzna warstwa może być wykonana z bawełny, która dobrze absorbuje wilgoć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Figiel

1. zabawny czyn; psota, żart, psikus;
2. przestarzałe: przedmiot, rysunek, ozdoba itp. wykonane w celu zabawienia kogoś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki

Figiel – nazwisko polskie, pochodzące od przezwiska figiel, lub od niemieckiego przezwiska Fiegel, Figel. Formy żeńskie: Figiel, Figielowa, Figlowa, Figielówna, Figlówna, Figlanka.

Osoby noszące nazwisko Figiel:

- Adam Figiel
- Aneta Figiel
- Maciej Figiel
- Marzena Figiel Strzała
- Piotr Figiel
- Sia Figiel, Samoa poeta, powieściopisarz, malarz, pisarz
- Tadeusz Figiel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Figielek

mały figiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: figiel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figielski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Figlarka

kobieta lubiąca psoty

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna, która lubi płatać figle

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figlarnie

przysłówek

(1.1) w sposób figlarny

#### Źródła:

Wiktionary

# Figlarniej

stopień wyższy od przysłówka: figlarnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Figlarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: figlarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Figlarność

→ figlarny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest figlarne; cecha tych, którzy są figlarni

Patrz:figlarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figlarny

psotny, żartobliwy, swawolny

przymiotnik jakościowy

(1.1) psotny, żartobliwy, swawolny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figlarski

skłonny do figlów

#### Źródła:

SJP.pl

# Figlarstwo

1. skłonność do robienia psot, płatania figli;
2. dawniej: oszustwo, matactwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Figlarz

człowiek lubiący psoty, psotnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto lubi płatać figle

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figle

figlowanie, dokazywanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Figle-Migle

żartobliwie:
1. psoty, żarty;
2. rzeczy mało wartościowe lub mało ważne

związek frazeologiczny

(1.1) psoty, żarty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figlik

zdrobnienie od: figiel: żart, psota

Figlik – polski gatunek literacki stworzony przez Mikołaja Reja w piątej części drugiego wydania Żwierzyńca (Przypowieści przypadłe inaczej Figliki albo rozlicznych ludzi przypadki dworskie[...]). Figliki stanowiły odmianę epigramatu. Były krótkimi utworami wierszowanymi, przedstawiającymi jedną sytuację z życia dworskiego lub szlacheckiego w tonacji komicznej lub satyrycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Figlować

1. bawić się wesoło, swobodnie; dokazywać, swawolić;
2. wchodzić z kimś w kontakt o charakterze erotycznym; baraszkować, zabawiać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. pofiglować)

(1.1) książk. bawić się wesoło i swobodnie

(1.2) żart. seks. wchodzić w kontakt erotyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figna

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Figo-Fago

żartobliwie:
1. człowiek lekkomyślny, niepoważny; lekkoduch, trzpiot;
2. podrywacz, uwodziciel; kochaś;
3. seks; fiku-miku, bara-bara

związek frazeologiczny

(1.1) żart. człowiek niepoważny, lekkomyślny

(1.2) żart. podrywacz

(1.3) żart. seks

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figojad

rodzaj ptaków z rodziny wilgowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Figolistny

dynia figolistna - gatunek rośliny z rodziny dyniowatych

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający liście przypominające liście figi (figowca)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figowcowy

przymiotnik

(1.1) składający się z figowca

(1.2) wykonany z drewna lub innej części figowca

(1.3) będący częścią figowca

#### Źródła:

Wiktionary

# Figowiec

roślina z rodziny morwowatych o wiecznie zielonych lub okresowo opadających liściach, uprawiana m.in. dla kauczuku, jadalnych owoców i jako roślina ozdobna; fikus

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. dendr. nazwa systematyczna|Ficus|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

(1.2) syst. dendr. nazwa systematyczna|Ficus carica|ref=tak., figowiec pospolity, roślina rodząca figi

Figowiec, fikus (Ficus L.) – rodzaj roślin z rodziny morwowatych (Moraceae), najbardziej zróżnicowany w obrębie rodziny. Obejmuje co najmniej 876 gatunków. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej, przy czym najbardziej zróżnicowane są w Azji południowo-wschodniej, gdzie rośnie ich ok. 550 gatunków, w tym m.in. na Borneo i Nowej Gwinei po 150, w Afryce znanych jest 105 gatunków, a w Ameryce Środkowej ok. 190. Są to rośliny zawierające sok mleczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Figówka

zapalenie mieszków włosowych, wywołane przez gronkowce

#### Źródła:

SJP.pl

# Figowy

przymiotnik od: figa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z figami, dotyczący fig

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figura

1. kształt ciała ludzkiego;
2. zbiór punktów na płaszczyźnie lub w przestrzeni;
3. posąg będący obiektem kultu;
4. układ ruchów w tańcu lub ewolucji sportowej;
5. as, król, dama, walet w kartach lub król, hetman, wieża, goniec, skoczek w szachach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka

(1.2) przydrożny posąg, kapliczka

(1.3) kształt ciała

(1.4) sport. choreogr. sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach

(1.5) szach. starsze bierki na szachownicy: król, hetman, wieża, skoczek, goniec

(1.6) karc. starsze karty w talii: as, król, dama, walet;

(1.7) mat. zbiór punktów leżących na płaszczyźnie lub w przestrzeni

(1.8) pot. znana osobistość

(1.9) pot. osobnik, typ

(1.10) książk. bohater utworu literackiego

(1.11) muz. grupa dźwięków o charakterze ornamentu

(1.12) herald. szeroko pojęte godła herbowe/mobilia

- postać wyobrażona w malarstwie lub rzeźbie
  - figura serpentinata
  - inna nazwa posągu, statuy
  - świątek
- gry
  - figura (bierka) szachowa
  - figura (w kartach)
- układ ruchów:
  - figura akrobatyczna
  - figura taneczna
  - łyżwiarstwo figurowe

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Figuracja

jeden ze środków techniki kompozytorskiej, polegający na wprowadzeniu do melodii rozdrobnionych wartości rytmicznych urozmaicających melodię, wzmagających jej ruchliwość i rytmiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. szybki przebieg pasażowy lub skalowy, wiążący się często z powtarzaniem łatwo identyfikowanej figury lub motywu;

(1.2) muz. wprowadzanie do kompozycji figuracji (1.1)

(1.3) szt. ukazanie w sztuce postaci ludzkich lub zwierzęcych

- Figuracja w muzyce
- Figuracja – ukazanie w sztuce postaci ludzkich lub zwierzęcych, zob. figuratywizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Figuracyjny

związany z figuracją

#### Źródła:

SJP.pl

# Figuralny

przedstawiający figury, postacie; mający jako temat lub motyw figury, postacie

przymiotnik

(1.1) szt. przedstawiający figury albo pojedynczą postać ludzką lub zwierzęcia

(1.2) muz. na wiele głosów

(1.3) daw. stanowiący metaforę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figurant

osoba nie odgrywająca istotnej roli w jakiejś sprawie, występująca jedynie dla pozoru

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje

(1.2) daw. statysta teatralny

(1.3) polit. osoba będąca obiektem zainteresowania służb specjalnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figurantka

kobieta nie odgrywająca istotnej roli w jakiejś sprawie, występująca jedynie dla pozoru

Figurantka (tytuł oryginalny: Veep) – amerykański telewizyjny serial komediowy, emitowany przez telewizję HBO od 22 kwietnia 2012 roku do 12 maja 2019 roku, a w Polsce nadawany na kanale HBO od 11 czerwca 2012 roku do 13 maja 2019. Twórcą Figurantki jest Armando Iannucci, który oparł pomysł serialu na innej produkcji swojego autorstwa, sitcomie BBC The Thick of It z lat 2005–2012. Oryginalny tytuł serialu jest fonetycznym zapisem skrótu VP, oznaczającego po angielsku wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych (vice president).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Figuratywista

przedstawiciel, zwolennik figuratywizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Figuratywistka

przedstawicielka, zwolenniczka figuratywizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Figuratywizm

kierunek w sztuce, rzeźbie i grafice, przeciwstawny abstrakcjonizmowi, charakteryzujący się przedstawianiem form lub przedmiotów obserwowanych w naturze

Figuratywizm, sztuka figuratywna – kierunek w sztuce (głównie malarstwie i rzeźbiarstwie) polegający na ukazywaniu przedmiotów, zwierząt i ludzi w ich realnych kształtach, traktujący świat zewnętrzny jako punkt odniesienia dla postaci, symbolu lub podobieństwa.

Wyrażeniem synonimicznym dla figuratywizmu jest termin „sztuka przedstawiająca”, zaś antonimicznym – abstrakcjonizm lub „sztuka nieprzedstawiająca”, „sztuka niefiguratywna”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Figuratywność

→ figuratywny

Patrz:figuratywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Figuratywny

przedstawiający przedmioty w ich realnych kształtach, dający wyobrażenie o obserwowanym przedmiocie

#### Źródła:

SJP.pl

# Figurka

mała figura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: figura

(1.2) mała figura, rzeźba

- postać wyobrażona w malarstwie lub rzeźbie
  - figura serpentinata
  - inna nazwa posągu, statuy
  - świątek
- gry
  - figura (bierka) szachowa
  - figura (w kartach)
- układ ruchów:
  - figura akrobatyczna
  - figura taneczna
  - łyżwiarstwo figurowe

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Figurkowy

→ figurka

Patrz:figurka

#### Źródła:

SJP.pl

# Figurować

1. znajdować się, widnieć gdzieś;
2. dawniej: brać udział paradować, występować

czasownik nieprzechodni niedokonany (brak dk.)

(1.1) być gdzieś zamieszczonym lub wymienionym

(1.2) daw. brać udział

(1.3) daw. działać wyobraźnią

(1.4) daw. być figurą, mieć wzięcie, być kimś

(1.5) daw. teatr. grać niemą lub nieistotną rolę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Figurówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. łyżwa przeznaczona do jazdy figurowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Figurowy

związany z figurą

#### Źródła:

SJP.pl

# Figurski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Figurynka

pełna wdzięku, zgrabna, zręczna figurka; statuetka, posążek

#### Źródła:

SJP.pl

# Figus

fikus;
1. roślina z rodziny morwowatych o wiecznie zielonych lub okresowo opadających liściach, uprawiana m.in. dla kauczuku, jadalnych owoców i jako roślina ozdobna; figowiec;
2. gatunek figowca o szerokich, skórzastych liściach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fijak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fijas

nazwisko

Fijaš – wieś (obec) na Słowacji w kraju preszowskim, powiecie Svidník.Fijaš położony jest w historycznym kraju Szarysz na szlaku handlowym z Węgier do Polski. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z roku 1414.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fijał

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fijałek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fijałka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. bot. fiołek

#### Źródła:

Wiktionary

# Fijałkowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Fijałkowski – duchowny katolicki
- Antoni Fijałkowski – duchowny katolicki
- Marek Fijałkowski – polski wokalista, muzyk
- Mieczysław Fijałkowski – polski pisarz, działacz polityczny, poseł na Sejm RP.
- Stanisław Fijałkowski – polski malarz
- Stanisław Fijałkowski – polski śpiewak ludowy
- Włodzimierz Fijałkowski – polski lekarz
- Wojciech Fijałkowski – polski historyk sztuki, muzeolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fijewski

nazwisko

- Fijewski – polskie nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fijołek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fik

wyraz oznaczający fiknięcie, spadnięcie czegoś

- Ignacy Fik, poeta, publicysta, krytyk literacki
- Marta Fik, polska historyczka i krytyk teatralny
- Festivali i Këngës, albański festiwal muzyczny
- Fik – dystrykt muhafazy Al-Kunajtira w Syrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fikać

potocznie:
1. machać, wywijać, zwykle nogami lub rękami; wierzgać;
2. skakać, spadać, wypadać;
3. prowokować, występować przeciwko komuś, sprzeciwiać się; podskakiwać;
4. tańczyć, zwłaszcza nieudolnie, ale ochoczo;
5. oddawać się uciechom cielesnym z partnerką, partnerem; baraszkować, figlować, pieścić się;
6. fikać (fajtać, machać, przewijać, wywijać) kozła (kozły), koziołka (koziołki):
a) przewracać się, upadać;
b) robić przewrót, obracać się wokół własnej osi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|fikać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fikcja

coś urojonego, wymysł, fantazja, pozór, złudzenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

(1.2) liter. wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą

- Fikcja – wytwór wyobraźni. To, czemu nic nie odpowiada w rzeczywistości.
- Fikcja interaktywna (skrót IF) – rodzaj programu komputerowego, w którym użytkownik posługuje się tekstem do komunikacji z programem
- Fikcja literacka – właściwość świata przedstawionego, polegająca na tym, że jest on tworem różnym od rzeczywistego świata
- Fikcja prawna – niezgodne z prawdą założenie, które norma prawna nakazuje przyjąć za prawdziwe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fikcjonalista

filozof, który jest zwolennikiem fikcjonalizmu lub prezentuje zbliżone do niego poglądy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikcjonalizm

pogląd głoszony przez H. Vaihingera, według którego wszelkie pojęcia naukowe i filozoficzne są fikcjami metodologicznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikcjonalność

→ fikcjonalny

Wyobraźnia – zdolność do przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń.

Źródłem przechowywanych w pamięci wyobrażeń są zmysły. Część odpowiadająca za wyobraźnię jest umiejscowiona w prawej półkuli mózgu. Często odróżnienie tych wrażeń od wyobrażeń jest trudne, gdyż w ciągłym strumieniu świadomości, z jakim mamy do czynienia w praktyce, występują one jednocześnie obok siebie. Dobrym dowodem na to są marzenia senne, podczas których powstają wyobrażenia odizolowane od wrażeń zmysłowych. Działaniu wyobraźni, w porównaniu do efektów pracy zmysłów, przypisuje się większą aktywność i mniejszą złożoność oraz intensywność (np. E. Husserl).

Patrz:fikcjonalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fikcjonalny

→ fikcjonalizm

Patrz:fikcjonalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikcjopisarstwo

twórczość oparta na fikcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikcyjność

złudność, nierealność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co fikcyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fikcyjny

nieprawdziwy, fantastyczny

przymiotnik

(1.1) właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiknąć

potocznie:
1. machnąć, wywinąć, zwykle nogami lub rękami; wierzgnąć;
2. skoczyć, spaść, wypaść;
3. sprowokować, wystąpić przeciwko komuś, sprzeciwić się; podskoczyć;
4. fiknąć (fajtnąć, machnąć, przewinąć, wywinąć) kozła (kozły), koziołka (koziołki):
a) przewrócić się, upaść;
b) zrobić przewrót, obrócić się wokół własnej osi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikobilina

związek z grupy barwników żółciowych występujący głównie u sinic i krasnorostów

Fikobiliny (gr. φύκος (fikos) – glon oraz łac. bilis – żółć) – chromofory występujące u sinic oraz w chloroplastach glaukocystofitów, krasnorostów i kryptomonad. Fikobiliny, jako jedyne barwniki fotosyntetyczne są rozpuszczalne w wodzie, w połączeniu z odpowiednimi białkami tworzą struktury antenowe zwane fikobilisomami, które przekazują energię pochłoniętych fotonów na cząsteczki chlorofili fotoukładu II.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fikobilinowy

→ fikobilina

Patrz:fikobilina

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikocyjan

organiczny barwnik chemiczny koloru niebieskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikocyjanina

niebieski barwnik asymilacyjny z grupy fikobilin

Fikocyjanina – niebieski barwnik, występujący u krasnorostów, kryptofitów i sinic. Ma właściwości fluorescencyjne i antyoksydacyjne. Barwnik jest kompleksem chromoforu nazywanego fikocyjanobiliną i białka. Fikocyjanina wchodzi w skład fikobilisomów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fikoerytryna

czerwony barwnik znajdujący się w niektórych roślinach

Fikoerytryna (gr. phýkos – trawa morska, wodorost, erythrós – czerwony) – czerwony barwnik, występujący u krasnorostów, kryptofitów i sinic. Barwnik jest kompleksem chromoforu nazywanego fikoerytrobiliną i białka. Fikoerytryna wchodzi w skład fikobilisomów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fikofeina

brązowy barwnik znajdujący się w niektórych wodorostach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikołek

żartobliwie: skok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) skok połączony z szybkim obrotem całego ciała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiks

potocznie:
1. lekki obłęd, mania; fioł, fiś, hyś, hyź, bzik;
2. osoba, której zachowanie odbiega od normy; fioł;
3. proszek będący mieszanką kilku składników spożywczych, z którego można szybko przygotować danie lub napój;
4. nieotwieralne okno

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. mania, bzik

(1.2) przest. stały dzień imprez, przyjęć, spotkań

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiksacja

1. stan psychiczny polegający na uporczywym powtarzaniu szkodliwych dla siebie stanów i zachowań;
2. lekki obłęd; bzik, fiks;
3. ukierunkowanie spojrzenia w jednym punkcie powodujące zwężenie się pola widzenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rodzaj obłędu polegającego na skupianiu się na jednej myśli lub zachowaniu;

(1.2) moment zatrzymania wzroku pomiędzy sakadami

Fiksacja (łac. fixus - umocowany, stały) – jeden z mechanizmów obronnych znanych w psychologii.

Polega na kurczowym trzymaniu się wyuczonych mechanizmów przystosowania (myśli i zachowań), dzięki czemu nie dopuszcza się myśli, które mogłyby spowodować frustrację.Daje to krótkotrwały zysk psychologiczny w postaci zmniejszenia napięcia (co jest podstawowym zadaniem mechanizmów obronnych), jeśli zagrożenie minie, ale uniemożliwia przystosowanie się do niego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiksacyjny

związany z fiksacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fiksacją, dotyczący fiksacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiksat

potocznie: osoba ogarnięta manią, obsesją; maniak, wariat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba dotknięta fiksacją; człowiek przywiązany do obsesyjnej myśli, manii

(1.2) szaleniec, zapaleniec, maniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiksatka

wariatka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiksatuar

dawniej: pomada lub kleisty płyn stosowany przy układaniu włosów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. kosmet. pomada lub mazisty płyn stosowany do układania męskiej fryzury i wąsów;

Pomada (fr. pommade – maść) – kosmetyk do pielęgnacji włosów dla nadania im połysku i miękkości oraz układania fryzury. Wytwarzany na bazie tłuszczu, wosku i substancji zapachowych. Pomady dzieli się na wodne, woskowe i kremowe, z których każda ma inną gęstość (kleistość) i daje inny efekt finalny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiksatyw

płyn do utrwalania łatwo zacierających się rysunków, wykonanych pastelami, ołówkiem, węglem lub kredką; utrwalacz, fiksatywa

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiksatywa

płyn do utrwalania łatwo zacierających się rysunków, wykonanych pastelami, ołówkiem, węglem lub kredką; utrwalacz, fiksatyw

Fiksatywa (fr. fixatif 'utrwalający' < łac. fixus 'stały'>) to ogólna nazwa grupy substancji chemicznych stosowanych w malarstwie i produkcji farb olejnych w celu skrócenia okresu schnięcia farby. Fiksatywy są najczęściej substancjami silnie trującymi. Do najprostszych fiksatyw należą sole ołowiu i miedzi. Występują w postaci kryształków, proszków, oraz ich roztworów; dobrze rozpuszczają się w wielu rozpuszczalnikach, m.in. terpentynie i olejach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiksaż

przestarzałe:
1. werniks;
2. utrwalacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiksmatenta

rzeczownik

(1.1) poznań. drobiazgi

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiksować

1. potocznie: wariować, szaleć, tracić głowę; bzikować, świrować;
2. potocznie: psuć się; nawalać, wysiadać;
3. środowiskowo: ustalać, zatwierdzać, np. fiksować termin odjazdu;
4. środowiskowo: utrwalać, np. środek do fiksowania w fotografice

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiksum

przestarzałe: niegroźna dewiacja psychiczna, mania, dziwactwo; zwykle w wyrażeniu: mieć fiksum - być lekko obłąkanym, mieć manię na jakimś punkcie; fiksum-dyrdum, fiks, bzik

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mania, bzik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiksum-Dyrdum

fiksum dyrdum; potocznie: mieć fiksum-dyrdum - być niespełna rozumu; mieć bzika (fioła, hopla, kota, kręćka, świra)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiku-Miku

rodzaj przyśpiewki w tekstach ludowych i dziecięcych

związek frazeologiczny

(1.1) wykrzyknik oznaczający czynność szybką i sprawnie wykonaną

(1.2) żart. seks

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fikus

1. roślina z rodziny morwowatych o wiecznie zielonych lub okresowo opadających liściach, uprawiana m.in. dla kauczuku, jadalnych owoców i jako roślina ozdobna; figowiec;
2. gatunek figowca o szerokich, skórzastych liściach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. figowiec, rodzaj rośliny z rodziny morwowatych

Fikus – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 1138 osoby. Według nowszych, opartych na danych internetowych liczba wynosi 1027. Nazwisko pochodzi od łacińskiej nazwy gatunku roślin figowiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fikuśnie

przysłówek

(1.1) dziwacznie, zabawnie

(1.2) pomysłowo, sprytnie, przemyślnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Fikuśniej

stopień wyższy od przysłówka: fikuśnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikuśniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: fikuśny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikuśność

→ fikuśny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co fikuśne

Patrz:fikuśny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fikuśności

→ fikuśny

Patrz:fikuśny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fikuśny

potocznie:
1. wymyślny, wyszukany;
2. zabawny, śmieszny

przymiotnik

(1.1) pot. krotochwilny, zabawny

(1.2) pot. ciekawy, interesujący

(1.3) pot. przemyślny, pomysłowy, sprytny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fikusowy

→ fikus

Patrz:fikus

#### Źródła:

SJP.pl

# Fil

fyle, fyla; w starożytnej Attyce:
1. gmina składająca się z kilku związków rodowych (fratrii);
2. oddział żołnierzy wystawiony przez filę - gminę

#### Źródła:

SJP.pl

# Fil-À-Fil

ubraniowa tkanina wełniana z przędzy czesankowej; fil à fil

#### Źródła:

SJP.pl

# Fil-Fil

typ owłosienia ludzi rasy czarnej, mocno skręcone kępki włosów odsłaniające częściowo skórę głowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fil.

skrót od: filologia, filologiczny; filol.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fila

fyle, fyla; w starożytnej Attyce:
1. gmina składająca się z kilku związków rodowych (fratrii);
2. oddział żołnierzy wystawiony przez filę - gminę

Osoby:

- Fila − córka Antypatra, żona Kraterosa, a później Demetriusza Poliorketesa
- Fila − żona Filipa II Macedońskiego
- Fila − córka Seleukosa I
- Fila − córka Demetriusza I
- Fila z Teb − kurtyzana

Inne:

- Fila – włoska firma sportowa
- Dżazirat Fila − wyspa w Egipcie
- Fila − wyspa w Vanuatu
- FILA − skrót Międzynarodowej Federacji Zapaśniczej (od fr. Fédération Internationale des Luttes Associées)
- Fila brasileiro – jedna z ras psów w typie dogowatym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filadelfia

miasto w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

(1.2) geogr. hist. dawna grecka nazwa tureckiego miasta Alaşehir

(1.3) geogr. hist. ruiny starożytnego miasta w Ammanie w Jordanii

(1.4) geogr. zob. Nowa Filadelfia.

Filadelfia (ang. Philadelphia, wym. [ˌfɪləˈdɛlfiə]) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, siedziba hrabstwa Philadelphia, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filadelfijczyk

mieszkaniec Filadelfii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Filadelfii; osoba z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filadelfijka

mieszkanka Filadelfii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Filadelfii; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filadelfijski

przymiotnik od: Filadelfia (miasto w Stanach Zjednoczonych)

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych)

(1.2) hist. geogr. związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Azji Mniejszej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filakteria

1. ornament w formie wstęgi, zwykle z odpowiednim napisem, widoczny na średniowiecznych malowidłach; banderola;
2. pergamin z zapisanymi wersetami z "Pięcioksięgu" Mojżesza, przywiązywany do czoła albo ramienia przez wyznawców religii mojżeszowej jako amulet

- Filakterie (tefilin) – pudełeczka z ustępami Tory, noszone przez Żydów
- Filakterie – banderole z napisami, występujące zwłaszcza w średniowiecznych obrazach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filakterie

dwa pudełeczka z przymocowanymi rzemykami, zawierające zwitki pergaminowe z czterema cytatami z Biblii; tefilin

- Filakterie (tefilin) – pudełeczka z ustępami Tory, noszone przez Żydów
- Filakterie – banderole z napisami, występujące zwłaszcza w średniowiecznych obrazach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filament

1. termoplastyczne tworzywo do drukarek 3D;
2. pojedyncze włókienko białkowe w komórce mięśniowej

## Biologia

Filament (łac. filamentum) – wieloznaczny termin używany w biologii dla określenia cienkiego, długiego wyrostka.

- nić końcowa
- cienka noga X pierścienia odwłokowego gąsienic niektórych motyli
- nitka skrzelowa tworząca skrzela małży
- nitkowaty wyrostek otoczki jajowej niektórych płazińców
- szczeciny i wyrostki boczne u niesporczaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filamentacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) u grzybów: przechodzeniu z formy drożdżakowatej przez formy kiełkujące z charakterystycznymi wypustkami nitkowatymi do nitkowatej pseudostrzępki;

Filamentacja, kiełkowanie – proces transformacji morfologicznej u niektórych grzybów, polegający na przechodzeniu z formy drożdżakowatej (blastospora) przez strzępkę kiełkową (ang. germ tubes) z charakterystycznymi wypustkami nitkowatymi do nitkowatej pseudostrzępki (pseudohypha, pseudomycelium).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filamentacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z filamentacją, dotyczący filamentacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Filamentowy

→ filament

Patrz:filament

#### Źródła:

SJP.pl

# Filander

rodzaj torbaczy z podrodziny kangurów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Lagorchestes|Gould|ref=tak., rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii;

(1.2) zool. ssak z rodzaju filander (1.1)

Filander (Lagorchestes) – rodzaj ssaków z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filanderek

filanderek pręgowany - gatunek ssaka z rodziny kangurowatych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Lagostrophus|Thomas|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny kangurowatych występującego w Australii

(1.2) zool. ssak z rodzaju filanderek (1.1)

(1.3) zdrobn. filander

(1.4) mały filander

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filandria

upodobanie, pociąg do mężczyzn

#### Źródła:

SJP.pl

# Filantrop

człowiek wspomagający potrzebujących; dobroczyńca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

Filantropia (stgr. φιλανθρωπία philanthrōpia – dobroczynność, życzliwość; φιλάνθρωπος philánthrōpos – kochający ludzkość) – formalne i nieformalne działania osób oraz grup, instytucji i przedsiębiorstw, nakierowane na zaspokojenie potrzeb jednostek, wspólnot oraz społeczności lokalnych w wymiarach: materialnym, duchowym i moralnym oraz mające na celu kultywowanie tradycji, jak również reformy i zmiany społeczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filantropia

udzielanie pomocy potrzebującym; dobroczynność, beneficencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezinteresowne świadczenie pomocy

Filantropia (stgr. φιλανθρωπία philanthrōpia – dobroczynność, życzliwość; φιλάνθρωπος philánthrōpos – kochający ludzkość) – formalne i nieformalne działania osób oraz grup, instytucji i przedsiębiorstw, nakierowane na zaspokojenie potrzeb jednostek, wspólnot oraz społeczności lokalnych w wymiarach: materialnym, duchowym i moralnym oraz mające na celu kultywowanie tradycji, jak również reformy i zmiany społeczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filantropijność

→ filantropijny

Patrz:filantropijny

#### Źródła:

SJP.pl

# Filantropijny

dotyczący filantropii

przymiotnik

(1.1) związany z filantropią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filantropinista

zwolennik ruchu pedagogicznego na rzecz oświaty, propagującego kształcenie także wśród niższych warstw społecznych oraz zeświecczenie oświaty; filantropista

#### Źródła:

SJP.pl

# Filantropista

zwolennik ruchu pedagogicznego na rzecz oświaty, propagującego kształcenie także wśród niższych warstw społecznych oraz zeświecczenie oświaty; filantropinista

#### Źródła:

SJP.pl

# Filantropistka

→ filantropista

Patrz:filantropista

#### Źródła:

SJP.pl

# Filantropka

→ filantrop

Patrz:filantrop

#### Źródła:

SJP.pl

# Filar

pionowa podpora konstrukcji o przekroju wielobocznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;

(1.2) przen. ktoś lub coś będące podporą, ostoją

(1.3) górn. nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filareci

członek tajnego stowarzyszenia młodzieży polskiej (1820-23)

Zgromadzenie Filaretów, potocznie: filareci (z gr. philáretos, miłośnik cnoty moralnej) – polskie tajne stowarzyszenie patriotyczne młodzieży wileńskiej założone przez Towarzystwo Filomatyczne (filomatów), działające w latach 1820–1823. Zgromadzenie Filaretów było najniższym hierarchicznie i zarazem najliczniejszym związkiem zależnym Towarzystwa Filomatycznego (do związku należeli filareci niżsi i filareci wyżsi, w 1822 związek liczył 172 członków). Jego prezesem był Tomasz Zan. Zlikwidowane zostało wskutek masowych aresztowań przez władze rosyjskie w 1823 po śledztwie prowadzonym przez komisję Nikołaja Nowosilcowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filarecki

przymiotnik od: filareta

#### Źródła:

SJP.pl

# Filarek

zdrobnienie od: filar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: filar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filaret

Filaret – imię męskie pochodzenia greckiego, którego patronem jest św. Filaret, zwany Kalabryjczykiem (XI wiek).

Filaret imieniny obchodzi 6 kwietnia.

Znane osoby noszące imię Filaret:

- Filaret (Wachromiejew) – prawosławny metropolita miński i słucki, egzarcha Białorusi
- Filaret – patriarcha moskiewski i całej Rusi w latach 1619–1633
- Filaret (Denysenko) – patriarcha kijowski i całej Ukrainy (niekanoniczny)
- Filaret (Amfitieatrow) – metropolita kijowski w latach 1837–1857
- Filaret (Drozdow) – metropolita moskiewski w latach 1828–1867
- Filaret (Wozniesienski) – Pierwszy Hierarcha Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji w latach 1964–1985
- Filaret (Karagodin) – arcybiskup penzeński i kuźniecki w latach 2004–2010, rektor Moskiewskiej Akademii Duchownej w latach 1992-1995
- Filaret Kołessa – ukraiński kompozytor i folklorysta
- Filaret (Gumilewski) – arcybiskup czernihowski i nieżyński

#### Źródła:

Wikipedia

# Filareta

członek tajnego stowarzyszenia młodzieży polskiej (1820-23)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek tajnego patriotycznego stowarzyszenia młodzieży wileńskiej działającego w latach 1820 – 1823;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filargiria

miłość do złota, miłowanie pieniędzy, wielkie skąpstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Filaria

pasożyt z grupy nicieni

#### Źródła:

SJP.pl

# Filarioza

przewlekła, tropikalna choroba zakaźna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filarowanie

ciąg filarów podpierających konstrukcję architektoniczną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szereg filarów podtrzymujących konstrukcję architektoniczną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filarowiec

górnik pracujący na filarach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) górn. górnik zajmujący się wybieraniem węgla z filarów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filarówka

rząd filarów podtrzymujących konstrukcję architektoniczną; filarowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filarowy

przymiotnik od: filar

#### Źródła:

SJP.pl

# Filarski

nazwisko

- Herman Filarski (ur. 25 grudnia 1912, zm. 3 kwietnia 1982) – holenderski brydżysta, reprezentant kraju, dziennikarz i teoretyk brydża.
- Wojciech Filarski, także Albert Filarski (ur. 1831 w Przemyślanach, zm. 26 lipca 1898 we Lwowie) – polski duchowny katolicki, teolog, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filat.

skrót od: filatelistyka, filatelistyczny; filatel.

#### Źródła:

SJP.pl

# Filatel.

skrót od: filatelistyka, filatelistyczny; filat.

#### Źródła:

SJP.pl

# Filatelista

kolekcjoner, znawca znaczków pocztowych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

Filatelistyka – rodzaj hobby polegającego na kolekcjonowaniu wszelkiego rodzaju walorów pocztowych (głównie znaczków pocztowych).

Filatelistyka powstała równocześnie z wprowadzeniem pierwszych znaczków pocztowych w 1840 r. Pierwsze stowarzyszenie zrzeszające filatelistów zorganizowano w Belgii w latach 50. XIX w., natomiast pierwsze polskie stowarzyszenie tego typu założono w Krakowie w 1893 r. W 1926 r. założono Międzynarodową Federację Filatelistyki, a w 1950 r. w Polsce powstał Polski Związek Filatelistów. Współcześnie liczbę osób zajmujących się filatelistyką szacuje się na około 200 mln.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filatelistka

kolekcjonerka, znawczyni znaczków pocztowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która kolekcjonuje znaczki pocztowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filatelistyczny

dotyczący filatelistyki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filatelistyka

1. kolekcjonowanie znaczków pocztowych;
2. znawstwo znaczków pocztowych; markoznawstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

Filatelistyka – rodzaj hobby polegającego na kolekcjonowaniu wszelkiego rodzaju walorów pocztowych (głównie znaczków pocztowych).

Filatelistyka powstała równocześnie z wprowadzeniem pierwszych znaczków pocztowych w 1840 r. Pierwsze stowarzyszenie zrzeszające filatelistów zorganizowano w Belgii w latach 50. XIX w., natomiast pierwsze polskie stowarzyszenie tego typu założono w Krakowie w 1893 r. W 1926 r. założono Międzynarodową Federację Filatelistyki, a w 1950 r. w Polsce powstał Polski Związek Filatelistów. Współcześnie liczbę osób zajmujących się filatelistyką szacuje się na około 200 mln.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filc

1. materiał uzyskany ze zbitej, sprasowanej wełny lub sierści
2. gęsty meszek pokrywający powierzchnię łodygi, liści lub owoców niektórych roślin; kutner

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) materiał ze zbitej wełny,

Filc – wyrób włókienniczy otrzymywany przez spilśnianie tkanin, zwłaszcza wełnianych. Rozróżnia się dwa rodzaje filców: filce bite, uzyskiwane przez bezpośrednie folowanie włókien, oraz filce tkane, uzyskiwane przez folowanie powierzchni tkanin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filcak

1. filcowy but;
2. grzebień do kociej i psiej sierści

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzemieślnik, który wyrabia filc, głównie na kapelusze

#### Źródła:

Wiktionary

# Filce

1. materiał uzyskany ze zbitej, sprasowanej wełny lub sierści
2. gęsty meszek pokrywający powierzchnię łodygi, liści lub owoców niektórych roślin; kutner

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcopodobny

mający niektóre właściwości filcu; przypominający filc

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcować

zbijać wełnę lub sierść w filc

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|filcować.

Filc – wyrób włókienniczy otrzymywany przez spilśnianie tkanin, zwłaszcza wełnianych. Rozróżnia się dwa rodzaje filców: filce bite, uzyskiwane przez bezpośrednie folowanie włókien, oraz filce tkane, uzyskiwane przez folowanie powierzchni tkanin.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filcowaty

1. zbity, sprasowany, sfilcowany;
2. o częściach roślin: pokryty gęstymi włoskami

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcówka

wojłokowy but z cholewką; walonka, walonek

#### Źródła:

SJP.pl

# Filcowy

przymiotnik od: filc

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z filcu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filcunek

w gwarze więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych: rewizja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fildekos

rodzaj przędzy bawełnianej

Fildekos (z franc. fil d'Ecosse, dosłownie szkocka nić) – rodzaj uszlachetnionej (poddanej wyczesywaniu i merceryzacji) przędzy bawełnianej z długich włókien, przeznaczonej do wyrobów dziewiarskich, np. do wyrobu bawełnianych pończoch i skarpet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fildekosowy

związany z fildekosem

przymiotnik

(1.1) wykonany z przędzy bawełnianej używanej do wyrobów dziewiarskich, zwłaszcza pończoszniczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fildekosy

dawniej: wyroby dziewiarskie, zwłaszcza pończochy z przędzy typu fildekos

#### Źródła:

SJP.pl

# Fildystor

przyrząd pozwalający wzmacniać sygnały elektryczne

#### Źródła:

SJP.pl

# File

[czytaj: fajl] dokument lub rysunek zapisany w pamięci komputera; plik

File (arab. فيله, gr. Φιλαί) – egipska wyspa na Nilu na wysokości I katarakty. W czasach starożytnych na wyspie znajdował się ośrodek kultu Izydy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fileasz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Fileasz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „miłujący lub żyjący w przyjaźni”.

Imię nosił egipski męczennik z IV wieku, ścięty za panowania cesarza Dioklecjana. Fileasz, biskup z Thmuis, i Filoromus wymienieni są w Martyrologium Rzymskim.

Imię znane z powieści Juliusza Verne'a, w której Phileas Fogg, angielski dżentelmen, podejmuje się okrążyć świat w 80 dni.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fileciarka

1. maszyna do odcinania dwóch bocznych płatów mięsa (filetów) od kręgosłupa ryby;
2. pracownica wykonująca tę czynność ręcznie za pomocą noża

#### Źródła:

SJP.pl

# Filecik

zdrobnienie od: filet

#### Źródła:

SJP.pl

# Filek

1. zdrobnienie od: Filip (imię męskie);
2. nazwisko

- Anna Maria Filek – profesor nauk biologicznych
- Jacek Filek (właściwie: Tadeusz Jacek Filek) – etyk, profesor nauk humanistycznych
- Janina Filek – etyczka, profesor nauk humanistycznych
- Michał Filek – piłkarz
- Rafał Filek – judoka
- Władysław Filek – agronom, profesor nauk rolniczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filembriogeneza

określenie zmian ewolucyjnych zachodzących podczas embrionalnego rozwoju narządów, które prowadzą do modyfikacji w budowie dorosłego człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filemon

rodzaj ptaków z rodziny miodojadów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Filemon – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa philé – „miłuję, kocham” lub od phil-mosýn – „przyjazność, życzliwość”, czyli „życzliwy, przyjazny”. Żyjący w czasach biblijnych Św. Filemon był jednym z adresatów listów św. Pawła.

Żeńska forma: Filemona.

Filemon imieniny obchodzi 8 marca, 21 marca i 22 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filer

wcześnie owocujące drzewko owocowe; filler

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wieczne pióro

Miejscowości w USA:

- Filer – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Twin Falls

Gminy w USA:

- Filer (ang. Filer Charter township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Manistee

W organach bezpieczeństwa Imperium Rosyjskiego:

- Filer – potocz. detektyw, agent policji carskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filet

1. oczyszczony z kości lub ości płat mięsa lub ryby;
2. ozdobna koronka wykonywana ręcznie przy użyciu specjalistycznych iglic;
3. ozdobna złocona linia na grzbiecie książki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. płat czystego mięsa – bez skóry i kości

(1.2) koronka w postaci wiązanej siateczki, na której haftowany jest ornament

(1.3) ozdobna linia wykonana przez introligatora na okładce lub grzbiecie książki

Francja:

- Filet – rzeka, dopływ Cher

Szwajcaria:

- Filet – miejscowość w gminie Mörel-Filet, w kantonie Valais, w okręgu Östlich Raron

Inne:

- filet – rodzaj mięsa
- filet – koronka siatkowa

Zobacz też:

- Mörel-Filet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fileta

narzędzie do wybijania ozdób introligatorskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Filetować

1. porcjować i oczyszczać rybę lub mięso z ości lub kości;
2. robić filety

czasownik niedokonany

(1.1) kulin. sprawiać rybę (rzadziej drób, jarzyny), usuwając części niejadalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filetowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. odczasownikowy od|filetować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Filetowy

związany z filetem

#### Źródła:

SJP.pl

# Filewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filh.

skrót od: filharmonia, filharmoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Filharmonia

instytucja dysponująca stałym zespołem złożonym z instrumentalistów, śpiewaków pod kierunkiem dyrygenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków

(1.2) pot. budynek, w którym odbywają się koncerty muzyki poważnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filharmoniczka

→ filharmonik

Patrz:filharmonik

#### Źródła:

SJP.pl

# Filharmoniczny

związany z filharmonią, dotyczący filharmonii

#### Źródła:

SJP.pl

# Filharmonik

1. członek orkiestry filharmonicznej
2. dawniej o melomanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. członek orkiestry filharmonicznej lub chóru filharmonicznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filhellenista

miłośnik antycznej Hellady; miłośnik Grecji, Greków

#### Źródła:

SJP.pl

# Filhellenistka

→ filhellenista; hellenofilka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filhellenizm

1. rozmiłowanie się w antycznej Grecji;
2. ruch poparcia dla aspiracji niepodległościowych Gregów, istniejący na początku XIX wieku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. umiłowanie kultury starożytnej Grecji;

(1.2) hist. ruch solidarnościowy z grecką walką narodowowyzwoleńczą w XIX w.

Filhellenizm – postawa wyrażająca sympatię wobec Grecji i Greków; termin zwykle używany w odniesieniu do ruchu kulturalnego, literackiego i politycznego w XIX-wiecznej Europie.

Celem filhellenów było wsparcie Greków w ich „wybijaniu się na niepodległość”, czyli w wojnie narodowowyzwoleńczej z Imperium Osmańskim toczonej w latach 1821-1830. Termin ten jednak funkcjonował już w starożytności, oznaczając wtedy bądź Greka miłującego ojczyznę, bądź był tytułem przyznawanym czynnym sprzymierzeńcom sprawy Greków. Miłośników greckiej kultury nazywano filhellenami także w renesansie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filhelleński

sprzyjający Hellenom, Grekom

#### Źródła:

SJP.pl

# Filia

oddział jakiejś instytucji, agenda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zarz. oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny

(1.2) kośc. oddział administracji kościelnej nie stanowiący samodzielnej parafii

Filia (łac. córka) – ekspozytura, agenda lub oddział (np. przedsiębiorstwa, uczelni, szkoły, urzędu, banku, instytucji), mający najczęściej swoją lokalizację poza miejscem funkcjonowania głównej, nadrzędnej jednostki.

Filia jest powiązana organizacyjnie i najczęściej również statutowo z głównym podmiotem, od którego jest zależna. Wykonuje zadania powierzone przez macierzystą jednostkę, pod jej nadzorem i kontrolą. Filie mogą być tworzone zarówno na terenie tego samego miasta, regionu czy kraju, jak i poza granicami państwa, w którym znajduje się jednostka nadrzędna (najczęściej w przypadku dużych, międzynarodowych przedsiębiorstw).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filiacja

1. książkowo: powiązanie, związek, zależność;
2. w genealogii: wzajemny stosunek pokrewieństwa dwóch osób;
3. w literaturoznawstwie: ustalanie zależności między fragmentami jednego dzieła;
4. w technice: stop o zmieniającej się zawartości jednego składnika w drugim;
5. w zootechnice: tworzenie nowych ras z innych już istniejących

Filiacja (od łac. filiatio – wywodzenie syna od ojca) – rodzaj stosunku genealogicznego zachodzącego pomiędzy dwiema osobami, z których jedna pochodzi od drugiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filiacyjny

przymiotnik od: filiacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Filialny

będący filią, należący do filii

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do filii, związany z filią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filiał

tyle co: filia

#### Źródła:

SJP.pl

# Filibustierka

uporczywe przedłużanie obrad parlamentu w celu opóźnienia podjęcia uchwał

#### Źródła:

SJP.pl

# Filiera

element nadający kształt włóknu syntetycznemu z roztworu lub stopu przędzalniczego; dysza przędzalnicza, filierka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filierka

element nadający kształt włóknu syntetycznemu z roztworu lub stopu przędzalniczego; dysza przędzalnicza, filiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Filigran

1. technika wykonywania ornamentów i przedmiotów, zwykle niewielkich rozmiarów, z drucików złotych i srebrnych łączonych w misterne desenie;
2. znak wodny na papierze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

Filigran – technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę.

W technice tej używa się drucików złotych i srebrnych. Skręca się je ze sobą (zazwyczaj po dwa), a następnie rozklepuje, w efekcie czego ich brzeg jest charakterystycznie ząbkowany. Tak przygotowane druciki układane są w ornamenty i przylutowywane bądź przyklejane do podłoża. Służą także do wykonywania całych przedmiotów, takich jak koszyki lub pudełka. Technika filigranu często jest łączona z granulacją. Stosowana była od starożytności, zwłaszcza przez Etrusków. Bardzo popularna we włoskim złotnictwie renesansowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filigranek

rzadko, przenośnie: rzecz lub osoba mała, krucha, delikatna; maleństwo, drobiazg, drobnostka, bibelocik

#### Źródła:

SJP.pl

# Filigranistyka

Filigranistyka - nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem znaków wodnych dawnych papierni.

Rozwinęła się w XIX wieku, na marginesie badań archiwalnych. Filigranistyka pomaga datować papierowe dokumenty, przybliżać lub określać rejon ich powstania, ułatwia także wykrywanie fałszerstw, zarówno dawnych jak i współczesnych. Wyniki badań filigranów stanowią też cenne źródło dla heraldyki.

Jednym z największych historyków papiernictwa była Jadwiga Siniarska-Czaplicka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Filigranować

wykonywać znaki wodne na papierze; znaczyć, oznaczać papier filigranami

#### Źródła:

SJP.pl

# Filigranowość

cecha przypisywana osobom lub przedmiotom o niewielkich rozmiarach; kruchość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest filigranowe; cecha tych, którzy są filigranowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filigranowy

1. drobny, nieduży o delikatnych kształtach;
2. będący filigranem lub wykonany tą techniką;
3. ażurowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Filiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filioque

[czytaj: filiokwe] z łaciny: i od syna; o pochodzeniu Ducha Świętego w religii chrześcijańskiej: od Ojca (i od Syna) pochodzi; zasadnicza różnica w doktrynie i credo Kościoła Rzymskiego i Prawosławnego, która doprowadziła do pierwszego wielkiego rozłamu chrześcijaństwa; w przenośni: jedno słowo będące przyczyną wielkiego sporu i konfliktu

Filioque (łac. i Syna) – łaciński termin, przedmiot i synonim sporu teologicznego prawosławia z katolicyzmem, a pośrednio też z protestantyzmem, o sformułowanie dogmatyczne zawarte w przyjętej przez Zachód wersji nicejsko-konstantynopolitańskiego wyznania wiary.

W następującym zdaniu Credo:

wstawiono wzmiankę o Synu:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filip

gwarowe przezwisko dawane zającowi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Filip – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające lubiący konie lub przyjaciel koni (φίλος, philos = „przyjaciel, miłośnik” + ἵππος, hippos = „koń”).

Nosił je np. Filip II Macedoński, ojciec Aleksandra Wielkiego. Żeńskie odpowiedniki tego imienia to Filipina, Filipa. Nazwiska pochodzące od Filipa: Filipowicz, Filipczak, Filipek, Filipowski, Filipkowski. Nazwa państwa Filipiny pochodzi od imienia króla Hiszpanii Filipa II Habsburga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filip.

skrót od: filipiński

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipa

gwarowe przezwisko dawane zającowi

Filipa – żeński odpowiednik imienia Filip.

Chrześcijańskimi patronkami tego imienia są św. Filipa z Perge i bł. Filipa Mareria, która postanowiła zostać pustelnicą pod wpływem spotkania ze św. Franciszkiem z Asyżu, a także bł. Filipa de Chantemilan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipczak

nazwisko

- Bronisław Filipczak – polski notariusz, muzyk, działacz kultury
- Dariusz Filipczak – polski piłkarz
- Dorota Filipczak – polska filolog angielska, poetka, nauczyciel akademicki
- Gabriel Filipczak (ujednoznacznienie)
- Krzysztof Filipczak – polski futsalista
- Marek Filipczak – polski piłkarz
- Robert Filipczak – polski dyplomata, urzędnik państwowy
- Tomasz Filipczak – polski działacz opozycyjny w PRL

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipejon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) starożytna świątynia Zeusa ufundowana przez Filipa II Macedońskiego w Olimpii ok. 339–300 p.n.e.;

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipek

zdrobnienie od: Filip (imię męskie); Filek

Filip Jan Marcinek, znany jako Filipek (ur. 10 sierpnia 1995 w Krotoszynie) – polski raper, freestyler, autor tekstów oraz freak fighter. Zawodnik bitew typu freestyle. Dwukrotny zwycięzca WBS (Wielka Bitwa Szczecińska) w roku 2014 oraz 2015, trzykrotny zwycięzca Bitwy o Południe w roku 2018, 2022 i 2023. Dwukrotnie zajął także trzecie miejsce na WBW (Wielka Bitwa Warszawska) w latach 2013 i 2014.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipiak

nazwisko

Osoby o nazwisku Filipiak:

- Bartosz Filipiak – polski siatkarz
- Bolesław Filipiak − rzymskokatolicki biskup
- Ewa Filipiak − polski inżynier i samorządowiec
- Izabela Filipiak − polska pisarka, eseistka, krytyk kultury
- Jacek Filipiak − polski reżyser filmowy
- Janusz Filipiak − polski inżynier, informatyk i przedsiębiorca
- Kacper Filipiak − polski snookerzysta
- Kazimierz Filipiak − polski chemik, nauczyciel akademicki i wojewoda
- Kazimierz Filipiak − duchowny katolicki obrządku ormiańskiego
- Krzysztof Jerzy Filipiak − polski nauczyciel akademicki i lekarz
- Marian Filipiak − polski socjolog, religioznawca i biblista
- Michał Filipiak − polski aktor
- Ryszard Filipiak − polski hokeista
- Zbigniew Filipiak − polski żużlowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipianin

mieszkaniec Filippi (starożytnego miasta i kolonii rzymskiej na wybrzeżu wschodniej Macedonii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipika

gwałtowna, pełna pasji mowa skierowana przeciwko komuś lub czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie;

(1.2) hist. staroż. jedno z przemówień Demostenesa lub Cycerona;

Filipika – gwałtowna, ostra mowa wymierzona przeciwko komuś, ewentualnie ostre wystąpienie oskarżycielskie.

Nazwa pochodzi od trzech mów Demostenesa przeciwko Filipowi II Macedońskiemu wygłoszonych w IV wieku p.n.e. w okresie wzrostu potęgi macedońskiej. Tym samym mianem nazwał też swoje mowy przeciwko Markowi Antoniuszowi rzymski orator Cyceron (zob. Filipiki).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipin

członek zgromadzenia księży katolickich, założonego w 1564 roku w Rzymie przez św. Filipa Neri

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza;

Filipini, inaczej oratorianie, łac. Congregatio Oratorii Sancti Philippi Neri (COr) – stowarzyszenie życia apostolskiego założone w 1551 przez św. Filipa Neri w Rzymie i zatwierdzone przez papieża Grzegorza XIII w 1575 r. bullą Copiosus in misericordia Deus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipina

członek zgromadzenia księży katolickich, założonego w 1564 roku w Rzymie przez św. Filipa Neri

Filipina – żeński odpowiednik imienia Filip. Patronką tego imienia jest św. Róża Filipina Duchesne (1769–1852).

Filipina imieniny obchodzi 21 sierpnia, 20 września i 18 listopada.

Według danych z rejestru PESEL (stan na 19 stycznia 2024 r.) imię to jako pierwsze nosi 112 osób, zaś jako drugie 185 osób.

Znane osoby noszące imię Filipina:

- Filipina Brzezińska (1800–1886) – polska kompozytorka i pianistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipińczyk

ptak z rzędu wróblowych, zamieszkujący wyspy Archipelagu Filipińskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Filipin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filipini

członek zgromadzenia księży katolickich, założonego w 1564 roku w Rzymie przez św. Filipa Neri

Filipini, inaczej oratorianie, łac. Congregatio Oratorii Sancti Philippi Neri (COr) – stowarzyszenie życia apostolskiego założone w 1551 przez św. Filipa Neri w Rzymie i zatwierdzone przez papieża Grzegorza XIII w 1575 r. bullą Copiosus in misericordia Deus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Filipiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipinka

granat szturmowy, używany głównie w powstaniu warszawskim

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Filipin

- ET-40 Filipinka – granat ręczny produkowany podczas II wojny światowej
- "Filipinka" – miesięcznik kobiecy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipinki

granat szturmowy, używany głównie w powstaniu warszawskim

Filipinki – polski zespół wokalny utworzony w listopadzie 1959 przy Technikum Handlowym w Szczecinie z okazji 15-lecia szkoły, założony przez Jana Janikowskiego, nauczyciela ekonomii, towaroznawstwa i muzyki. Nazwa zespołu pochodzi od tytułu czasopisma dla dziewcząt „Filipinka”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipino

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. główny dialekt języka tagalskiego

Język filipiński (oficjalna nazwa w latach 1937–1987 Pilipino, od 1987 roku Filipino) – jeden z dwóch języków urzędowych Filipin (drugim jest angielski). Jest to zaadaptowana postać języka tagalskiego, wzbogacona o słownictwo pochodzące z innych języków filipińskich. Należy do zachodniej gałęzi rodziny języków malajsko-polinezyjskich.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipiński

związany z Filipinami

przymiotnik

(1.1) związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filipiny

członek zgromadzenia księży katolickich, założonego w 1564 roku w Rzymie przez św. Filipa Neri

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. państwo w Azji;

Filipiny, oficjalnie Republika Filipin (fil. Pilipinas, Republika ng Pilipinas; hiszp. Filipinas, República de Filipinas; ang. Philippines, Republic of the Philippines) – państwo wyspiarskie w Azji Południowo-Wschodniej, położone na Archipelagu Filipińskim na Oceanie Spokojnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipiuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipkowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Józef Filipkowski – polski pieśniarz, działacz opozycji w okresie PRL
- Jan Filipkowski – polski inżynier budownictwa
- Peter Vogel, także Piotr Filipkowski – szwajcarski bankowiec i morderca
- Władysław Filipkowski – polski wojskowy
- Zbigniew Filipkowski – polski polityk, przedsiębiorca, urzędnik państwowy i samorządowy, senator

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipon

członek odłamu prawosławia wyłonionego po reformie Kościoła prawosławnego w Rosji, nieuznający małżeństwa i służby wojskowej; filipowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Filiponi

sekta, odłam prawosławia wyłoniony po reformie Kościoła prawosławnego w Rosji, nieuznający małżeństwa i służby wojskowej

Filiponi (także: filipowcy, staropomorcy) – jedna ze wspólnot rosyjskich staroobrzędowców, zaliczana do bezpopowców.

W przeszłości wyraz filiponi był używany jako synonimiczne określenie staroobrzędowców, w szczególności ich społeczności zamieszkałych w Polsce i Prusach Wschodnich. Obecnie takie stosowanie tego terminu uważa się za niepoprawne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filiponka

→ filipon

Patrz:filipon

#### Źródła:

SJP.pl

# Filiponów

sekta, odłam prawosławia wyłoniony po reformie Kościoła prawosławnego w Rosji, nieuznający małżeństwa i służby wojskowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipostwo

Filip z małżonką; Filipowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipów

gwarowe przezwisko dawane zającowi

Filipów – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Filipów. Siedziba gminy Filipów.

Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską w 1570 roku, zdegradowany w 1870 roku. W końcu XVIII wieku jako miasto królewskie położone było w starostwie niegrodowym filipowskim w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. Za II RP siedziba zarówno gminy Filipów, jak i gminy Czostków. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Filipowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Filipowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipowice

W Polsce

- Filipowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Filipowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koszyce
- Filipowice – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Zakliczyn
- Filipowice – gromada
- Filipowice – dawna gmina

#### Źródła:

Wikipedia

# Filipowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Filipowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipowicz

nazwisko

Filipowicz (forma żeńska: Filipowicz/Filipowiczowa/Filipowiczówna, liczba mnoga: Filipowiczowie) – polskie nazwisko notowane od XIV wieku. Pochodzi od imienia Filip.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filipowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Filipowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Filipowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Filipowie

Filip z małżonką; Filipostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipowiec

członek odłamu prawosławia wyłonionego po reformie Kościoła prawosławnego w Rosji, nieuznający małżeństwa i służby wojskowej; filipon

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipowski

przymiotnik od: Filipów, Filipowice

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Filipowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filipowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Filipa lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Filipa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filippi

starożytne miasto w Macedonii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. w starożytności miasto we wschodniej Macedonii założone przez Filipa II, gdzie przed bitwą (w 42 r. p.n.e.) Brutusowi ukazała się zjawa przepowiadająca mu śmierć;

Filippi (łac. Philippi, gr. Φἱλιπποι Philippoi) – starożytne miasto greckie, następnie kolonia rzymska, w pobliżu wybrzeży Morza Egejskiego, na terenie obecnej Macedonii Wschodniej, na dawnej Via Egnatia i w bliskości obecnej autostrady Egnatia Odos.

W 2016 roku stanowisko archeologiczne w Filippi wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filipski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filipsyt

minerał z grupy zeolitów, uwodniony glinokrzemian wapnia i potasu

Phillipsyt (Filipsyt) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego mineraloga W. Phillipsa. Minerał znany od 1825 r. – phillipsyt-K; (phillipsyt-Na od 1998 r.; phillipsyt-Ca od 1998 r.)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filistea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna na obszarze Palestyny, zamieszkana przez Filistynów

Filistea (hebr. פלשת) – obszar kontrolowany przez konfederację pięciu miast-państw filistyńskich (Ekron, Gaza, Gat, Aszkelon i Aszdod) w południowo-zachodnim Lewancie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filister

1. człowiek bez aspiracji, małostkowy, obojętny na dobro ogółu; drobnomieszczanin;
2. dawniej: członek korporacji studenckiej niebędący studentem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach

(1.2) członek korporacji akademickiej, który został absolwentem uczelni;

Filister – w korporacjach akademickich nazwa używana na określenie korporantów, którzy ukończyli studia. Filistrzy zobowiązani są do duchowego, organizacyjnego i finansowego wspierania członków czynnych, czyli studentów. Zbierają się podczas dorocznego komerszu korporacji i należą do organizacji filisterskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filisterka

kobieta bez aspiracji, małostkowa, obojętna na dobro ogółu; drobnomieszczanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filisterski

właściwy filistrom

#### Źródła:

SJP.pl

# Filisterstwo

sposób myślenia i postępowania właściwy filistrom; bezideowość, kołtuństwo, drobnomieszczaństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bezideowość, kołtuństwo, małostkowość, ograniczoność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filistrzeć

stawać się małostkowym, obojętnym na dobro ogółu, nabywać cech filistra

#### Źródła:

SJP.pl

# Filistyn

członek dawnego indoeuropejskiego ludu, zaliczanego do tzw. Ludów Morza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec Filistei;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filistyni

starożytny lud

Filistyni (hebr. ‏פְּלִשְׁתִּים‎ Pəlištîm – „przybysze”, „wędrowcy”; eg. P-r-s-t; arab. ‏فلستيون‎ Filastin) – starożytny lud o nieokreślonym pochodzeniu, który zamieszkiwał południowe wybrzeża Kanaanu, w okresie pomiędzy XII a VII wiekiem p.n.e. Zaliczali się do tzw. Ludów Morza, po klęsce zadanej im przez Egipcjan osiedlili się w Lewancie, gdzie szybko zasymilowali się z miejscową ludnością kananejskiego pochodzenia. Na zajmowanym przez siebie obszarze Filistyni stworzyli konfederację miast-państw. W VIII wieku p.n.e. miasta filistyńskie dostały się pod panowanie Asyrii. W VII wieku p.n.e. zostali włączeni do państwa nowobabilońskiego, ostatecznie tracąc swoją niezależność. Głównym źródłem informacji na temat Filistynów jest biblijny Stary Testament, jednak najstarszymi przekazami odnośnie do tego ludu są płaskorzeźby umieszczone w świątyni faraona Ramzesa III w Medinet Habu, w którym zostają przedstawieni jako Peleset. W III wieku p.n.e. Filistyni ulegli hellenizacji, całkowicie tracąc swoją odrębność kulturalną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filistynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkanka Filistei

#### Źródła:

Wiktionary

# Filistyński

dotyczący Filistynów, właściwy Filistynom

przymiotnik

(1.1) geogr. hist. dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filit

skała pochodzenia magmowego lub osadowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Filitowy

→ filit

Patrz:filit

#### Źródła:

SJP.pl

# Filiżaneczka

zdrobnienie od: filiżanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od filiżanka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filiżanka

czarka z uszkiem, najczęściej porcelanowa lub fajansowa, używana do herbaty, kawy, czekolady, niektórych zup itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje

(1.2) pot. kulin. miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

Filiżanka – niewielkie naczynie, czarka, najczęściej z uszkiem służąca do picia napojów takich jak kawa czy herbata. Zazwyczaj używane z odpowiednim spodkiem.

Filiżanki z dwoma uszkami służące do podawania zup to bulionówki.

Pierwsze filiżanki sprowadzone do Europy z Japonii nie miały uszek, podobnie jak ich europejskie imitacje pochodzące z Miśni. Tradycyjnie wyrabiane są z porcelany lub fajansu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filiżankowy

→ filiżanka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z filiżanką, dotyczący filiżanki

Patrz:filiżanka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fill

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. pot. przejście, wstawka na perkusji

#### Źródła:

Wiktionary

# Filler

wcześnie owocujące drzewko owocowe; filer

- Fillér – moneta węgierska
- Filler (telewizja)
- Witold Filler (1931–2009) – polski aktor, dziennikarz, krytyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Film

1. rodzaj widowiska z użyciem zapisanych sekwencji ruchomych obrazów;
2. taśma złożona z szeregu następujących po sobie zdjęć fotograficznych;
3. ogół utworów filmowych;
4. przezroczysta błona celuloidowa do zapisywania zdjęć;
5. cienka warstwa substancji na powierzchni ciała stałego, np. warstwa kosmetyku na skórze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. telew. utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

(1.2) fot. światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna

(1.3) cienka i przejrzysta warstwa jakiejś substancji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Film.

skrót od: filmowy, filmoznawstwo (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmdruk

rodzaj druku przy użyciu naciągniętej na ramę gęstej siatki; sitodruk, filmodruk, serigrafia, drukowanie sitowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmidło

marny film; szmira, gniot, chała

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: film

(1.2) pot. kiepski film

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmik

zdrobniale o filmie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: film

(1.2) krótki film

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmikowy

→ filmik

Patrz:filmik

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmodruk

rodzaj druku przy użyciu naciągniętej na ramę gęstej siatki; sitodruk, filmdruk, serigrafia, drukowanie sitowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmografia

spis lub zestaw filmów związanych ze sobą tematycznie lub będących dziełem jednego twórcy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. zestawienie lub wykaz filmów powiązanych z określoną osobą, grupą, gatunkiem, tematem lub innym kryterium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmograficzny

dotyczący filmografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoholiczka

kobieta poświęcająca chorobliwie dużo czasu na oglądanie filmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoholik

osoba poświęcająca chorobliwie dużo czasu na oglądanie filmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoholizm

poświęcanie chorobliwie dużo czasu na oglądanie filmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmolog

specjalista w zakresie nauki o filmie; filmoznawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmologia

nauka o filmie; filmoznawstwo

Filmoznawstwo (również: wiedza o filmie lub filmologia) – dyscyplina humanistyczna, zajmująca się naukową refleksją nad filmem. Obejmuje trzy zasadnicze dziedziny: teorię filmu (z historią myśli filmowej), historię filmu oraz krytykę filmową. W kręgu zainteresowań filmoznawców znajduje się także wiele innych przenikających się dyscyplin, np. antropologia filmu, teoria nowych mediów i audiowizualności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filmolożka

→ filmolog

Patrz:filmolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoteka

skatalogowany zbiór filmów i materiałów filmowych, gromadzonych w archiwach i wytwórniach filmowych, także prywatnie; archiwum filmowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmoterapia

psychoterapia z udziałem filmów; kinoterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmować

robić zdjęcia filmowe, nakręcać film

czasownik przechodni niedokonany (dk. sfilmować)

(1.1) nagrywać coś kamerą filmową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nagrywanie filmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Filmowczyni

→ filmowiec

Patrz:filmowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmowiec

1. osoba związana z produkcją filmów;
2. operator filmowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. telew. człowiek pracujący w branży filmowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szkoła filmowa, zwykle szkoła wyższa

- Filmówka – w języku środowiskowym oznacza szkołę filmową
- Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi
- Wydział Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filmowość

zespół cech zapewniający pozytywny odbiór jakiegoś tematu przez widza

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmowy

związany z filmem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z filmem, dotyczący filmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki jak w filmie bądź pasujący do filmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filmoznawca

specjalista w zakresie nauki o filmie; filmolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoznawczy

dotyczący nauki o filmie; filmologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o filmie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filmoznawstwo

nauka o filmie; filmologia

Filmoznawstwo (również: wiedza o filmie lub filmologia) – dyscyplina humanistyczna, zajmująca się naukową refleksją nad filmem. Obejmuje trzy zasadnicze dziedziny: teorię filmu (z historią myśli filmowej), historię filmu oraz krytykę filmową. W kręgu zainteresowań filmoznawców znajduje się także wiele innych przenikających się dyscyplin, np. antropologia filmu, teoria nowych mediów i audiowizualności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tradycyjne greckie ciasto w formie cienkich płatów – surowe przygotowywane i sprzedawane jako półprodukt

Belgia:

- Fîlo – walońska nazwa miejscowości Filot

Osoby:

- Filó – pseudonim, który nosił piłkarz Anfilogino Guarisi

Inne:

- filo – rodzaj cienkiego ciasta greckiego, półprodukt wielu potraw
- FILO (ang. First In, Last Out) – skrótowiec: stosowany w gospodarce magazynowej; w informatyce oznaczający strukturę danych stosu
- „Filo” – tytuł gejowskiego miesięcznika społeczno-kulturalnego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filochinon

związek chemiczny wywodzący się od naftochinonu; fitomenadion, fitonation, witamina K1

Witamina K – grupa organicznych związków chemicznych, będących pochodnymi 2-metylo-1,4-naftochinonu, pełniących w organizmie funkcję niezbędnego składnika pokarmowego. Poprzez uczestnictwo w syntezie protrombiny w wątrobie, warunkuje ona prawidłowy przebieg procesów krzepnięcia krwi. Uczestniczy także w metabolizmie układu kostnego. Do witamin K zaliczane są dwa naturalne związki rozpuszczalne w tłuszczach:

- witamina K1 (filochinon) – w pozycji trzeciej posiada resztę fitylową;
- witamina K2 (menachinon) – wytwarzana przez bakterie jelitowe; w pozycji trzeciej posiada resztę difarnezylową lub inne grupy izoprenowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filochoros

Filochoros z Aten (gr. Φιλόχορος ὁ Ἀθηναῖος ok. 345 — 260 p.n.e.) – starożytny grecki historyk.

Pełnił funkcję oficjalnego państwowego kapłana-wróżbity (mantis). W kręgu jego zainteresowań znajdowały się studia historyczne i literackie (m.in. nad tragediami Eurypidesa i Sofoklesa), sporządził m.in. zbiór inskrypcji attyckich poświęconych prawu, sprawom administracyjnym czy kalendarzom. Badania te pozwoliły napisać mu Attydę (Ατθίς) – liczącą 17 ksiąg kronikę dziejów Aten od czasów mitycznych do roku 262 p.n.e. Był także autorem szeregu mniejszych dzieł takich jak O ofiarach, O świętach, O dniach, O oczyszczeniach, O świątyniach, O ateńskich igrzyskach, O ateńskich misteriach. Z jego twórczości zachowało się ponad 200 różnych fragmentów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Filodemos

Filodemos z Gadary (stgr. Φιλόδημος Philodemos, ur. ok. 110 p.n.e. – zm. ok. 39 p.n.e.) – grecki poeta i filozof ze szkoły epikurejskiej. Przez ponad 30 lat mieszkał w Italii, gdzie założył własną szkołę, opartą na naukach Epikura.

#### Źródła:

Wikipedia

# Filodendron

drzewo, krzew lub pnącze z rodziny obrazkowatych, rosnące w strefie zwrotnikowej Ameryki; kilka gatunków hoduje się w doniczkach ze względu na duże, dekoracyjne, skórzaste liście

Filodendron (Philodendron Schott) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący ponad 700 gatunków (w tym 465 opisanych), występujących w tropikalnej Ameryce, od Meksyku i Antyli do Paragwaju i Argentyny. Jest to drugi co do liczności, po anturium, rodzaj w rodzinie obrazkowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filofora

glon morski o plesze przypominającej liść; liściak

#### Źródła:

SJP.pl

# Filofrancuski

sprzyjający Francji, Francuzom; profrancuski

#### Źródła:

SJP.pl

# Filofun

[czytaj: filofan] plecionka z kolorowych żyłek utworzona metodą pętelkową

Filofun – plecionka wykonywana metodą pętelkową z różnobarwnych żyłek lub sznurków.

Znane wzory podają wykorzystanie 3. lub 4. ściegów zaplatanych krzyżowo jeden za drugi. Plecionki mogą mieć prosty kształt lub tworzy się z nich skomplikowane struktury: bransolety, breloki i inne ozdoby, a nawet rzeźby. Do zaplatania filofunów wykorzystuje się zwykle od 2. do 8. żyłek lub sznurków, chociaż zdarzają się przypadki, w których filofuny wykonane są np. z 10. żyłek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filogenetyczny

dotyczący filogenezy lub filogenetyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Filogenetyka

nauka o rozwoju rodowym poszczególnych grup organizmów; filogenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział biologii, gałąź ewolucjonizmu, zajmująca się badaniem filogenezy grup systematycznych roślin lub zwierząt;

Filogenetyka – dział biologii zajmujący się badaniem drogi rozwojowej (filogenezą) organizmów. Przedmiotem zainteresowania filogenetyki są organizmy żyjące współcześnie oraz kopalne, ich pochodzenie i relacje pokrewieństwa. W swoich badaniach korzysta z osiągnięć paleontologii, genetyki i innych nauk przyrodniczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filogeneza

rozwój rodowy współczesnych gatunków (np. człowieka, dębu) lub wyższych jednostek systematycznych (np. kręgowców, bakterii, paprotników), wywodzących się od wspólnego pnia, ustalany na podstawie badań porównawczych form kopalnych i współczesnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. droga rozwoju rodowego grup systematycznych organizmów;

Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen. Zmienił jednak swoje znaczenie – Haeckel opisał filogenezę jako historię rozwoju paleontologicznego gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filogenia

nauka o rozwoju rodowym poszczególnych grup organizmów; filogenetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filoginia

upodobanie, pociąg do kobiet; kobieciarstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Filohitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający hitleryzmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Filok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wieczne pióro

#### Źródła:

Wiktionary

# Filokaktus

roślina z rodziny kaktusowatych, rosnąca w międzyzwrotnikowej strefie Ameryki; epifilum; zygokaktus

#### Źródła:

SJP.pl

# Filokartysta

kolekcjoner pocztówek

#### Źródła:

SJP.pl

# Filokartystka

→ filokartysta

Patrz:filokartysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Filokartystyczny

→ filokartystyka

Patrz:filokartystyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Filokartystyka

kolekcjonowanie pocztówek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filoksenia

rzadko: gościnność, serdeczność wobec gości

#### Źródła:

SJP.pl

# Filoksera

owad z nadrodziny mszyc; winiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Filoktet

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa;

Filoktet (gr. Φιλοκτήτης Philoktḗtēs, łac. Philoctetes) – w mitologii greckiej król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa.

Uchodził za syna Pojasa i Demonassy. Był przyjacielem Heraklesa, świadkiem ostatnich chwil życia herosa. Odziedziczył po nim jego niezawodny łuk i strzały, bez których Troja, jak głosiła przepowiednia wieszcza Helenosa, nie mogła być zdobyta. Był jednym z zalotników Heleny, dlatego zgodnie ze złożoną przysięgą wyruszył, by przyłączyć się do oblężenia Troi. Podczas wyprawy na Troję ukąsił go w palec u nogi wąż lub, według innej wersji, zranił się własną strzałą. Była to kara za zdradzenie miejsca, w którym spoczywały prochy Heraklesa, choć Filoktet przyrzekał mu, że zachowa to w tajemnicy. Rana zaczęła ropieć, dlatego Grecy zostawili Filokteta na wyspie Lemnos. W dziesiątym roku wojny został sprowadzony przez Odyseusza pod Troję. Wyleczony przez synów Asklepiosa, Podalejriosa i Machaona (lekarzy armii greckiej) mógł dalej walczyć. Gdy Parys zginął od strzały Filokteta, wtedy Troja mogła zostać zdobyta. Filoktet wrócił do ojczyzny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Filol.

skrót od: filologia, filologiczny; fil.

#### Źródła:

SJP.pl

# Filolog

specjalista w zakresie filologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. specjalista w dziedzinie filologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) jęz. specjalistka w dziedzinie filologii

Filologia – nauka humanistyczna badająca literaturę kręgu cywilizacyjnego lub narodu. Głównym przedmiotem jej badań jest tekst z perspektywy języka, właściwości literackich i treści kulturalno-historycznej, a celem – jego komentarz i interpretacja. W innym ujęciu: dyscyplina językoznawcza zajmująca się badaniem wypowiedzi i systemów językowych z wykorzystaniem metod i osiągnięć literaturoznawstwa, historii, filozofii, etnografii i archeologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filologia

dział nauk humanistycznych, obejmujący badania nad językiem i literaturą jakiegoś narodu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

(1.2) pot. wydział wyższej uczelni, na którym wykłada się nauki filologiczne

Filologia – nauka humanistyczna badająca literaturę kręgu cywilizacyjnego lub narodu. Głównym przedmiotem jej badań jest tekst z perspektywy języka, właściwości literackich i treści kulturalno-historycznej, a celem – jego komentarz i interpretacja. W innym ujęciu: dyscyplina językoznawcza zajmująca się badaniem wypowiedzi i systemów językowych z wykorzystaniem metod i osiągnięć literaturoznawstwa, historii, filozofii, etnografii i archeologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filologiczny

1. dotyczący badań nad językiem i literaturą jakiegoś państwa lub kręgu cywilizacyjnego;
2. dotyczący wydziału uniwersytetu, na którym prowadzone są studia związane z tymi badaniami

przymiotnik

(1.1) przym. od: filologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filolożka

→ filolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. specjalistka w dziedzinie filologii

Patrz:filolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filomaci

Towarzystwo Filomatyczne (Towarzystwo Filomatów), tajne stowarzyszenie młodzieży w Wilnie działające os 1817 do 1823 roku

Towarzystwo Filomatyczne, potocznie: Towarzystwo Filomatów, filomaci (z gr. miłośnicy nauki) – polskie tajne stowarzyszenie studentów i absolwentów Uniwersytetu Wileńskiego działające w latach 1817–1821, a następnie bez nazwy i ze zmienioną organizacją wewnętrzną do 1823. Pierwotnym celem związku było samokształcenie, wzajemna pomoc w nauce oraz ćwiczenie się w sztuce pisania. Towarzystwo Filomatyczne wypracowało własny program moralny oraz stworzyło sieć związków zależnych o rozbudowanych celach i programie działania. Kres istnieniu Towarzystwa Filomatycznego położyło śledztwo w sprawie tajnych związków młodzieży i studentów Uniwersytetu Wileńskiego prowadzone przez kuratora Nikołaja Nowosilcowa w latach 1823–1824.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filomacki

przymiotnik od filomata

#### Źródła:

SJP.pl

# Filomata

członek tajnego stowarzyszenia młodzieży wileńskiej, istniejącego od r. 1817 do 1823, założonego przez A. Mickiewicza, T. Zana, J. Jeżowskiego, mającego cele społeczno-patriotyczne i samokształceniowe

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek stowarzyszenia miłośników nauk i filozofii, ruchu zapoczątkowanego przez towarzystwo paryskie w 1788

(1.2) członek wileńskiego towarzystwa filomatów (1.1), działającego w latach 1817-1821;

Filomata – kwartalnik ukazujący się w latach 1929–1996. Do 1939 ukazywał się we Lwowie, następnie od 1957 w Krakowie. Czasopismo poświęcone było kulturze antycznej, recepcji kultury antycznej, dydaktyką języków klasycznych i kultury antycznej. Pierwszym redaktorem naczelnym był: Ryszard Gansiniec. Kontynuacją pisma „Filomata” jest „Nowy Filomata”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filomela

Filomela – w mitologii greckiej siostra Prokne, żony króla Daulis w Fokidzie Tereusa.

Tereus zgwałcił Filomelę i uciął jej język, aby o zdradzie nie dowiedziała się Prokne. Filomela utkała peplos, w którego deseniu umieściła słowa – klucz, dzięki którym Prokne dowiedziała się o losie siostry. Mszcząc się siostry zabiły Itysa – syna Prokne i Tereusa – i podały jego ciało w potrawie Tereusowi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Filomen

imię męskie

Filomen – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające „przyjaciel siły”, od φιλος (philos) – „przyjaciel” i μενος (menos) – „siła, moc”. Wśród patronów tego imienia – św. Filomen, wspominany razem ze śwśw. Klementynem i Teodotem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filomena

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Filomena – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od gr. φίλος („drogi; miły; przyjaciel”) i μενος („męstwo, siła życiowa”). W Polsce stosowane od XIV wieku.

W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 872 kobiety o imieniu Filomena nadanym jako imię pierwsze oraz 740 kobiet noszących imię Filomena jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1 072 616 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filomeniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Filomeny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Filomenostwo

Filomen z małżonką; Filomenowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filomenowie

Filomen z małżonką; Filomenostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Filomenowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Filomena lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Filon

1. Filon z Aleksandrii (ok. 25 r. p.n.e.-przed 50 r. n.e.), żydowski filozof i teolog;
2. Filon z Bizancjum - (III w. p.n.e.), grecki mechanik i pisarz;
3. imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Filon – imię męskie pochodzenia greckiego, gr. Φιλων (Filon), które pochodzi od φιλεω (fileo) – "kochać" i oznacza "kochający". Patronem tego imienia jest św. Filon, wspominany razem ze św. Agatopodem.

Filon imieniny obchodzi 25 kwietnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filoneizm

przychylne lub entuzjastyczne nastawienie do tego, co nowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Filonizm

ogół poglądów filozoficznych głoszonych przez żydowskiego myśliciela, Filona z Aleksandrii, będących połączeniem elementów filozofii wschodnich i starogreckich

#### Źródła:

SJP.pl

# Filonostwo

Filon z małżonką; Filonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filonowie

Filon z małżonką; Filonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Filonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Filona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Filopatryczny

dotyczący filopatrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Filopedia

dawniej, środowiskowo: zamiłowanie pedagogiczne do pracy z dziećmi

#### Źródła:

SJP.pl

# Filopodium

cienka i nitkowata wypustka cytoplazmatyczna u niektórych pierwotniaków oraz komórek organizmów wielokomórkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Filorosyjski

sprzyjający Rosji, Rosjanom; prorosyjski

#### Źródła:

SJP.pl

# Filosemicki

odnoszący się do filosemity, właściwy filosemicie

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się filosemityzmem, związany z filosemitami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filosemita

osoba przyjaźnie nastawiona do Żydów; semita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kult. osoba sprzyjająca Żydom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filosemitka

→ filosemita

Patrz:filosemita

#### Źródła:

SJP.pl

# Filosemityzm

przyjazne nastawienie do Żydów; semityzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

Filosemityzm (gr. philos = „przyjaciel”, „miłujący”; semicki – dotyczący Semitów, w tym przypadku: Żydów) – postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów, umiłowanie Żydów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filotaksja

sposób rozmieszczenia liści na łodydze rośliny; ulistnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filować

1. o lampie naftowej: kopcić
2. powoli rozsuwać i oglądać otrzymane karty dla wywołania wśród graczy nastroju napięcia
3. oszukiwać w kartach
4. podglądać

czasownik

(1.1) gwara więzienna wyglądać czegoś lub kogoś, zwłaszcza policji

(1.2) kopcić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|filować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Filowirus

Filowirusy (łac. Filoviridae) – grupa (w randze rodziny) ssRNA(−) wirusów obejmująca dwa wirusy: Marburg i Ebola. Są one identyczne pod względem cech morfologicznych, ale różnią się cechami biologicznymi i antygenowymi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Filoz.

skrót od: filozofia, filozoficzny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Filozela

1. przędza jedwabna z gorszych gatunków jedwabiu naturalnego;
2. odpadki jedwabne, wyczeski jedwabne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przędza jedwabna używana do haftowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filozof

człowiek zajmujący się rozważaniem ważnych zagadnień; myśliciel; mędrzec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. filoz. specjalista w zakresie filozofii

(1.2) przen. iron. człowiek przemądrzały

Filozofia (stgr. φιλοσοφία od: stgr. φίλος – „miły, ukochany” i stgr. σοφία – „mądrość”, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) – różnie definiowany element kultury umysłowej. Obejmuje te krytyczne rozważania, które jednocześnie:

- nie są oparte na wierze religijnej;
- nie należą do żadnej z nauk formalnych ani empirycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filozofia

1. nauka wieloelementowa, zajmująca się próbą wyjaśnienia przyczyny i sensu bytu, miejscem człowieka we wszechświecie, teorią poznania, logiką i teorią wartości, etyką i estetyką
2. rzecz trudna do zrozumienia, zrealizowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

(1.2) zbiór zasad stanowiących podstawy czegoś

Filozofia (stgr. φιλοσοφία od: stgr. φίλος – „miły, ukochany” i stgr. σοφία – „mądrość”, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) – różnie definiowany element kultury umysłowej. Obejmuje te krytyczne rozważania, które jednocześnie:

- nie są oparte na wierze religijnej;
- nie należą do żadnej z nauk formalnych ani empirycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filozoficzność

1. cecha czegoś związanego z filozofią;
2. cecha czegoś charakterystycznego dla człowieka mądrego i doświadczonego

#### Źródła:

SJP.pl

# Filozoficzny

odnoszący się do filozofii lub filozofa; związany z filozofią

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

(1.2) przen. zrównoważony, doświadczony, pełen przemyśleń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filozofijka

zdrobnienie od: filozofia

#### Źródła:

SJP.pl

# Filozofka

kobieta filozof

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta filozof

Filozofia (stgr. φιλοσοφία od: stgr. φίλος – „miły, ukochany” i stgr. σοφία – „mądrość”, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) – różnie definiowany element kultury umysłowej. Obejmuje te krytyczne rozważania, które jednocześnie:

- nie są oparte na wierze religijnej;
- nie należą do żadnej z nauk formalnych ani empirycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Filozofować

1. zajmować się filozofią;
2. snuć ogólne refleksje o życiu; rozmyślać, mędrkować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) filoz. uprawiać filozofię

(1.2) pot. mądrzyć się, mędrkować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filozofowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|filozofować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fils

1. zdawkowa moneta bahrajńska (1000 filsów = 1 dinar Bahrajnu);
2. zdawkowa moneta iracka (1000 filsów = 1 dinar iracki);
3. zdawkowa moneta jemeńska (100 filsów = 1 rial jemeński);
4. zdawkowa moneta jordańska (1000 filsów = 1 dinar jordański);
5. zdawkowa moneta kuwejcka (100 filsów = 1 dinar Kuwejtu);
6. zdawkowa moneta Zjednoczonych Emiratów Arabskich (100 filsów = 1 dirham)

Niemcy:

- Fils – rzeka, dopływ Neckaru

Osoby:

- Anton Fils – niemiecki kompozytor

Inne:

- fils – moneta

Zobacz też:

- Mittleres Fils-Lautertal
- Vils

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filtr

1. przegroda lub urządzenie do oczyszczania gazu lub cieczy metodą filtrowania;
2. filtr fotograficzny - kolorowa płytka fotograficzna nakładana na obiektyw w celu zmiany natężenia barw;
3. substancja chroniąca przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych, zawarta w niektórych kosmetykach; protektor;
4. w informatyce: rodzaj programu dokonującego selekcji bądź prostego przekształcenia danych wejściowych;
5. w budownictwie: filtr igłowy - długa, cienka rura ze stali zakończona ostrzem, zaopatrzona w filtr i połączona z pompą ssącą; urządzenie służące do obniżania poziomu wód gruntowych i odprowadzania ich poza miejsce budowy; igłofiltr;
6. filtr elektrostatyczny - aparat służący do usuwania pyłów z gazu, w którym na dodatnich elektrodach osadzają się naładowane ujemnie cząstki pyłu lub mgły; elektrofiltr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

(1.2) opt. materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji

(1.3) elektron. fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości

## Mechanika i hydraulika

Filtr – błona lub warstwa zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnych grup substancji, a zatrzymywania innych:

- filtr powietrza
- filtr wody
  - filtr igłowy
  - filtr powolny
  - filtr mechaniczny

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Filtracja

przepuszczanie przez filtr; filtrowanie, sączenie, przesączanie

Filtracja (sączenie) – metoda oddzielania substancji stałych od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie jednego ciała stałego w przegrodach porowatych (filtrach) przy użyciu odpowiednich aparatów. Ciecz lub gaz otrzymywane po filtracji nazywa się filtratem. Filtracja jest najczęściej stosowanym sposobem oddzielania ciał stałych od cieczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filtracyjny

przymiotnik od: filtracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Filtrat

część ciekła lub gazowa materiału filtracyjnego, uwolniona w procesie filtracji od cząstek ciał stałych; przesącz

Filtracja (sączenie) – metoda oddzielania substancji stałych od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie jednego ciała stałego w przegrodach porowatych (filtrach) przy użyciu odpowiednich aparatów. Ciecz lub gaz otrzymywane po filtracji nazywa się filtratem. Filtracja jest najczęściej stosowanym sposobem oddzielania ciał stałych od cieczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filtrator

zwierzę wodne odcedzające z wody za pomocą narządów filtracyjnych pokarm, głównie zwierzęta planktonowe

Filtratory – funkcjonalna grupa troficzna bezkręgowców wodnych odżywiająca się małymi fragmentami (poniżej 1 mm) detrytusu i cząstek organicznych, odfiltrowywanych z wody. Występują różnorodne przystosowania anatomiczne i behawioralne do filtrowania sestonu.

Przykłady filtratorów: chruściki (Hydropsychidae, Brachycentrus), jętki, muchówki z rodziny Simuliidae, małże, pąkle.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filtrować

wybierać, sortować spośród określonego zbioru jednostek odpowiadających nam pod konkretnymi względami lub odrzucać ze zbioru te jednostki które nie spełniają określonych wymogów

czasownik przechodni niedokonany (dk. odfiltrować, przefiltrować)

(1.1) oczyszczać, przepuszczając przez filtr

(1.2) będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

(1.3) przen. wykluczać z zakresu działania coś niepożądanego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filtrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proces przepuszczania czegoś przez filtr

## Mechanika i hydraulika

Filtr – błona lub warstwa zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnych grup substancji, a zatrzymywania innych:

- filtr powietrza
- filtr wody
  - filtr igłowy
  - filtr powolny
  - filtr mechaniczny

  #### Źródła:

  Wiktionary oraz Wikipedia

# Filtrowy

związany z filtrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Filtry

1. zespół urządzeń do uzdatniania wody wodociągowej;
2. zakład uzdatniający tę wodę

- Filtry Lindleya – Zespół Stacji Filtrów wybudowany w latach 1883–1886 w Warszawie
- Filtry – rejon i osiedle w dzielnicy Ochota w Warszawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filucik

zdrobnienie od: filut

#### Źródła:

SJP.pl

# Filucki

→ filut

Patrz:filut

#### Źródła:

SJP.pl

# Filumenista

kolekcjoner etykiet z pudełek po zapałkach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kolekcjoner etykiet z pudełek od zapałek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filumenistka

→ filumenista

Patrz:filumenista

#### Źródła:

SJP.pl

# Filumenistyczny

dotyczący filumenistyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Filumenistyka

kolekcjonowanie etykiet z pudełek po zapałkach

Filumenistyka (gr. philéō = lubię + łac. lumen = światło, ozdoba) – dziedzina nauki i pasji hobbystycznej, która zajmuje się zbiorami etykiet zapałczanych oraz historią niecenia i użytkowania ognia.

Pierwsi filumeniści pojawili się w połowie XIX wieku. Większą popularność filumenistyka zyskała w latach 30. XX wieku, najpierw w Wielkiej Brytanii, potem także w innych krajach. Polscy filumeniści są zrzeszeni razem z filatelistami w Polskim Związku Filatelistów. W Bystrzycy Kłodzkiej znajduje się jedno z niewielu na świecie muzeów filumenistycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filunek

w stolarstwie: płaszczyzna otoczona wypukłą listwą; płycina, ramiak, filung

#### Źródła:

SJP.pl

# Filung

w stolarstwie: płaszczyzna otoczona wypukłą listwą; płycina, ramiak, filunek

#### Źródła:

SJP.pl

# Filura

lista pokwitowań doręczonej korespondencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Filuś

1. zdrobnienie od: Filip (imię męskie);
2. nazwisko

Filuś – kot księżnej Izabeli Czartoryskiej, pierwszy polski zwierzęcy aeronauta. Jego tragiczny w skutkach, pierwszy i ostatni lot odbył się w 1786 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Filusz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Filut

1. figlarz, żartowniś, dowcipniś;
2. pejoratywnie: spryciarz, cwaniak, krętacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) spryciarz albo żartowniś, figlarz

(1.2) daw. gw-pl|Warszawa. oszust

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filutek

1. zdrobnienie od filut;
2. loczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Filuteria

zalotność, figlarność

#### Źródła:

SJP.pl

# Filuterniej

stopień wyższy od przysłówka: filuternie

#### Źródła:

SJP.pl

# Filuterność

zachowanie figlarne, zalotne, prowokujące

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest filuterne; cecha tych, którzy są filuterni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filuterny

urokliwy, figlarny, zalotny

przymiotnik

(1.1) żartobliwy i trochę prowokujący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Filuterski

→ filut

Patrz:filut

#### Źródła:

SJP.pl

# Filuterstwo

1. skłonność do żartów i kokieterii; filuteria, filuterność;
2. pejoratywnie: skłonność do oszustwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Filutka

figlarka, spryciarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fim

#### Źródła:

Wikipedia

# Fimbria

krótki wyrostek widoczny w preparatach elektromikroskopowych na komórkach licznych bakterii; pila

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. rodzaj wyrostka w komórkach bakterii;

Fimbria – włosowata struktura komórkowa. Niektóre bakterie posiadają ich setki. Występują u bakterii Gram-ujemnych, głównie z rodzaju Enterobacteriaceae (wyjątkowo u Gram-dodatnich – rodzaj Corynebacterium). Ich główną funkcją jest ułatwianie przylegania bakterii do innej komórki (np. w celu zainfekowania jej), czyli adhezji. Odmianą fimbrii pełniących ważną rolę w procesie zwanym koniugacją są fimbrie płciowe lub inaczej pile.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fimel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. klin

#### Źródła:

Wiktionary

# Fimfa

finfa;
1. dawniej: dym puszczany komuś w nos;
2. przenośnie: złośliwy żart, kawał; afront, obraza

#### Źródła:

SJP.pl

# Fimoza

wrodzone zwężenie napletka; stulejka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fin

w żeglarstwie: jednoosobowy jacht mieczowy; jacht klasy Finn, finn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fin.

skrót od: finis

Język fiński (fiń. suomen kieli, suomi [ˈsuomi]) – język należący do podgrupy języków bałtycko-fińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finale

w muzyce operowej: fragment zamykający akt lub całą operę

#### Źródła:

SJP.pl

# Finalik

rodzaj winiety w książce, bogate zdobienie, ornament umieszczany na końcu rozdziału zazwyczaj w kształcie trójkąta opartego na wierzchołku lub kolumny na której opiera się tekst

Finalik – jeden z rodzajów winiety, czyli bogatego zdobienia w książce.

Tego typu zdobienie umieszczane jest na końcu rozdziału lub całości tekstu książki i najczęściej ma ogólny kształt zbliżony do trójkąta opartego na wierzchołku. Czasem trójkąt ten może przypominać kolumnę, o którą opiera się koniec tekstu. Pole finalika wypełniane jest zazwyczaj ornamentami, formami figuratywnymi lub zawiera scenkę rodzajową. Finalik w postaci kolumny podpierającej tekst nazywany jest też cul-de-lampe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finalis

główny dźwięk w skali modalnej (np. grecka lub kościelna) odpowiadający pierwszemu stopniowi w skali dur-moll

Tonus Finalis, finalis (łac. końcowy) to w skalach kościelnych dźwięk, na którym utwór się kończy. Jest dźwiękiem podstawowym, wspólnym dla danej skali autentycznej jak i wywodzącej się z niej plagalnej. Jego odpowiednikiem w skalach systemu dur-moll (który powstał ze stopniowego przekształcania skal kościelnych) jest tonika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finalista

1. zawodnik, który doszedł do finału w rozgrywkach sportowych, konkursie, teleturnieju, zwyciężając w poprzednich rozgrywkach, etapach;
2. zwolennik finalizmu - odmiany teologii, poglądu, według którego rozwój świata i społeczeństwa zmierza do jakiegoś ostatecznego celu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie

(1.2) filoz. zwolennik finalizmu

Finalista! – pierwsze DVD zespołu Pidżamy Porno, wydane przed zawieszeniem działalności w 2007 roku. Zawiera materiał koncertowy nagrany w Krakowie, Wrocławiu i Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finalistka

1. zawodniczka, która doszła do finału w rozgrywkach sportowych, konkursie, teleturnieju, zwyciężając w poprzednich rozgrywkach, etapach;
2. zwolenniczka finalizmu - odmiany teologii, poglądu, według którego rozwój świata i społeczeństwa zmierza do jakiegoś ostatecznego celu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczestniczka finału w zawodach sportowych lub konkursie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finalistyczny

dotyczący finalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Finalizacja

doprowadzenie do końca; ukończenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Finalizacyjny

przymiotnik od: finalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Finalizm

odmiana teologii, pogląd, według którego rozwój świata i społeczeństwa zmierza do jakiegoś ostatecznego celu

Finalizm – w filozofii historii pogląd, że dzieje stale zmierzają do określonego z góry celu, który jako realizacja wszystkiego, co w nich zalążkowo zawarte, stanowi ich rozwiązanie i zakończenie oraz nadaje im sens. Często analogicznie do finalizmu historiozoficznego sądzi się, że ten sam cel mają przed sobą także natura i świat jako całość.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finalizować

ostatecznie załatwiać; doprowadzać do końca, kończyć

czasownik przechodni niedokonany (dk. sfinalizować)

(1.1) doprowadzać coś do końca (finału)

czasownik zwrotny niedokonany finalizować się (dk. sfinalizować się)

(2.1) dobiegać do końca; być doprowadzanym do finału

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|finalizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Finalnie

przysłówek

(1.1) daw. ostatecznie, koniec końców, wreszcie

#### Źródła:

Wiktionary

# Finalny

inaczej końcowy, gotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. końcowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finans.

skrót od: finansowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Finanse

środki pieniężne

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

(1.2) pot. zasoby pieniężne

Finanse – stosunki ekonomiczne polegające na gromadzeniu, podziale i wydatkowaniu zasobów pieniężnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finansista

posiadacz finansów, kapitałów; kapitalista, bankier

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie finansów

Finansista – człowiek obeznany z zagadnieniami finansowymi, w nauce finansów (nauce o finansach), rzeczoznawca w sprawach finansowych. Potocznie również określenie dla kapitalisty, bankiera, posiadacza kapitału finansowego.

Obecnie w terminologii ekonomicznej jest to określenie dla szeregu stanowisk związanych z finansami, między innymi:

- młodszy finansista
- analityk finansowy
- analityk biznesowy
- księgowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finansistka

posiadaczka finansów, kapitałów

#### Źródła:

SJP.pl

# Finansjalizacja

ekspansja sfery finansowej w gospodarce

Finansjalizacja (ang. financialization) – ekspansja sfery finansowej w gospodarce, polegająca na rosnącej roli rynków i instytucji finansowych oraz upowszechnianiu kryteriów finansowych w funkcjonowaniu życia gospodarczego i społecznego. Jest ona wynikiem deregulacji rynków finansowych oraz ograniczenia nadzoru państwa nad instytucjami, takimi jak: banki, fundusze inwestycyjne, giełdy i inne. Proces ten został zapoczątkowany w latach 70. XX w. w USA i w krajach Europy zachodniej. Dało to uczestnikom rynków większe możliwości przeprowadzania operacji o charakterze spekulacyjnym oraz pozwoliło bankom na poszerzanie akcji kredytowej, przy jednoczesnym podnoszeniu poziomu ryzyka podejmowanych działań. Innym czynnikiem sprzyjającym finansjalizacji była liberalizacja rynku pracy, postęp technologiczny i globalizacja rynków finansowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finansjera

ogół finansistów, bankierów, kapitalistów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiorowość finansistów, bankierów, kapitalistów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finansować

dostarczać środków pieniężnych na coś, pokrywać koszty jakiegoś przedsięwzięcia, jakiejś działalności, udzielać funduszów; opłacać, subsydiować, subwencjonować, dotować

czasownik przechodni niedokonany (dk. sfinansować)

(1.1) dostarczać finansów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finansowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|finansować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Finansowiec

pracownik aparatu finansowego państwa, przedsiębiorstwa, instytucji

#### Źródła:

SJP.pl

# Finansowo

przysłówek

(1.1) pod względem finansów, pieniędzy

#### Źródła:

Wiktionary

# Finansowość

skarbowość, finanse

#### Źródła:

SJP.pl

# Finansowy

przymiotnik od: finanse

przymiotnik

(1.1) dotyczący finansów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finał

1. zakończenie, rozwiązanie, koniec;
2. końcowy ustęp utworu muzycznego lub zakończenie utworu literackiego;
3. w sporcie: ostateczna rozgrywka pomiędzy zwycięzcami poprzednich eliminacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) koniec, zakończenie

(1.2) sport. końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek

(1.3) muz. ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego

(1.4) muz. zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finałowy

→ finał

przymiotnik

(1.1) dotyczący finału, dziejący się w finale

Patrz:finał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finbak

wieloryb atlantycki z podrzędu waleni; finwal

#### Źródła:

SJP.pl

# Finch

[czytaj: fincz] nazwisko

Finch jest jednym z amerykańskich post-hardcore'owych/alternatywnych zespołów z Temecula, Kalifornia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finder

Finder – program komputerowy pełniący funkcję powłoki systemowej i menedżera plików w systemach Mac OS do wersji 9.x i systemie A/UX. W systemie macOS pełni funkcję wyłącznie menedżera plików – powłoką systemową jest Aqua.

#### Źródła:

Wikipedia

# Findesieclista

[czytaj: fędesjeklista] artysta tworzący w duchu fin de siecle (dekadenckie tendencje w końcu XIX wieku)

#### Źródła:

SJP.pl

# Findesieclistka

→ findesieclista [czytaj: fędesjeklistka]

#### Źródła:

SJP.pl

# Findesieclizm

[czytaj: fędesjeklizm] nawiązywanie do stylu i motywów artystycznych epoki fin de siècle pod koniec XIX wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Findesieclowy

[czytaj: fędesjeklowy] odnoszący się do fin de siècle'u; dekadencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Findysz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Findżan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mała, porcelanowa filiżanka w formie czarki bez ucha, zwykle zdobiona ornamentem geometrycznym lub roślinny, używana na Bliskim Wschodzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Fine

określenie muzyczne: koniec

Fine – ród u Celtów iryjskich i brytyjskich.

W okresie wspólnoty rodowej fine eksploatował wspólnie pastwiska, lasy i nieużytki. Ziemia uprawna stanowiła wspólną własność, niepodzielną lub dzieloną do uprawy przez coroczne losowanie. Ród ponosił wspólną odpowiedzialność za długi i przestępstwa członków rodu. Fine opiekował się nieślubnymi dziećmi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fineline

[czytaj: fajnlajn] rodzaj tatuażu z delikatnymi konturami, bez mocnych linii oraz cieni

#### Źródła:

SJP.pl

# Finezja

subtelność, delikatność, wyrafinowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) subtelność, wytworność, wyrafinowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finezyjniej

stopień wyższy od przysłówka: finezyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Finezyjność

precyzja, subtelność, delikatność w wykonani czegoś lub postępowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Finezyjny

pełen finezji, subtelny, delikatny, wyrafinowany, precyzyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Finfa

fimfa;
1. dawniej: dym puszczany komuś w nos;
2. przenośnie: złośliwy żart, kawał; afront, obraza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. dym papierosowy złośliwie wypuszczony komuś w twarz

(1.2) daw. złośliwy żart zrobiony komuś

Finfa – dawna osada. Tereny, na których była położona, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeckim, w sielsowiecie Lebiedziewo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fingal

Fingal (irl. Contae Fhine Gall) – jednostka administracyjna w Irlandii, wchodząca w skład tradycyjnego hrabstwa Dublin. Populacja hrabstwa w 2011 roku wynosiła 273 991 mieszkańców.

Na jego terenie mieści się m.in. Port lotniczy Dublin.

Hrabstwo powstało 1 stycznia 1994 roku.

W zabytkowej wieży Martello w Howth w Fingal znajduje się muzeum sprzętu radiowego i fonograficznego Ye Olde Hurdy Gurdy Museum of Vintage Radio

#### Źródła:

Wikipedia

# Fingerbike

[czytaj: fingerbajk] środowiskowo: miniaturowy rowerek do wykonywania trików przy pomocy palców

#### Źródła:

SJP.pl

# Fingerboard

[czytaj: fingerbord] miniaturowa deskorolka przeznaczona na dwa palce

Fingerboard (w skrócie FB) – miniaturowa deskorolka, wyposażona w koła, deck, trucki i inne części podobne do tych w dużej deskorolce. Charakterystyczną cechą fingerboardu jest dokładne odwzorowanie konstrukcji deskorolki, łącznie z charakterystycznym zawieszeniem, pozwalającym na poprzeczny skręt osi, pod wpływem asymetrycznego nacisku na deskę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fingerpark

środowiskowo: miniaturowy skatepark przeznaczony dla fingerboardów

Fingerpark – miejsce przeznaczone do jazdy i wykonywania trików na fingerboardzie. Znajdują się w nim elementy, które wielkością dostosowane są do rozmiarów deseczki.

Wyposażenie fingerparków jest albo produkowane przez wyspecjalizowane firmy, albo wytwarzane przez samych fingerriderów (kupowane elementy są relatywnie drogie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fingeryzm

pobudzenie narządów płciowych partnera rękami, palcami; palcówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fingować

udawać, zmyślać, fałszować, pozorować

#### Źródła:

SJP.pl

# Finis

z łaciny: koniec

#### Źródła:

SJP.pl

# Finisaż

uroczyste zakończenie wystawy artystycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uroczyste zakończenie wystawy, zazwyczaj dzieł sztuki, ale także innych osiągnięć, np. naukowych lub dorobku miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finisz

końcowy odcinek wyścigu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. najbardziej zacięty, ostatni odcinek wyścigu, biegu, rozgrywający się tuż przed metą

(1.2) przen. końcowa część jakiegoś przedsięwzięcia lub wydarzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finiszer

osoba pilnująca ruchu na pasie lądowania samolotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Finiszować

1. rozwijać największą szybkość na końcowym odcinku wyścigu, na finiszu;
2. potocznie: być w końcowej fazie jakichś działań, kończyć coś

czasownik niedokonany

(1.1) sport. dobiegać, dojeżdżać do mety wyścigu

(1.2) przen. kończyć jakieś przedsięwzięcie, czynność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finiszowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|finiszować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Finiszowy

związany z finiszem

#### Źródła:

SJP.pl

# Finito

wykrzyknik wyrażający nakaz zakończenia czegoś; basta, dosyć, dość, koniec, kwita, szlus

#### Źródła:

SJP.pl

# Finitywny

w językoznawstwie: określony w odniesieniu do kategorii czasu i trybu, zwykle również osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Finityzm

w filozofii:
1. pogląd, według którego Wszechświat posiada granice, jest skończony w czasie i przestrzeni;
2. założenie, że każdy proces jest skończony

Finityzm – nurt filozofii matematyki, będący skrajną odmianą konstruktywizmu. Zwolennicy finityzmu uznają istnienie obiektów matematycznych o tyle, o ile są one dane „bezpośrednio” (jak na przykład liczby naturalne), lub dają się skonstruować z takich obiektów za pomocą skończonej liczby kroków. „Umiarkowany” konstruktywizm dopuszcza również konstrukcje o nieskończonej liczbie kroków pod warunkiem, że są one jednoznacznie opisane. W szczególności dozwolone są konstrukcje obiektów oparte na indukcji matematycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finka

krótki, nieskładany nóż o zakrzywionym ostrzu; nóż fiński

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finka, nóż fiński – nóż używany zwykle przez harcerzy i turystów. Ma głownię długości około 12 cm, rękojeść najczęściej z tworzywa sztucznego i skórzaną pochewkę. Zwykle posiada jelec.

Oryginalna finka – puukko – to nóż z Finlandii. Szwedzkie noże o tej samej konstrukcji noszą nazwę Mora od miejsca produkcji. Na przestrzeni dziejów nóż w pochwie puukko był najważniejszym osobistym narzędziem Finów, noszonym stale przy pasie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finkelstein

[czytaj: FINkelsztajn] nazwisko

- (5706) Finkelstein
- Gila Finkelstein
- Norman Finkelstein
- Samuel Finkelstein

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finkil

balast płetwowy na jednostce pływającej, w którym cała płetwa jest wykonana z ciężkiego materiału i spełnia funkcję balastu

Finkil, inna nazwa to balast płetwowy - stała płetwa balastowa na jachcie przytwierdzona od spodu do stępki (kilu) w jej części środkowej lub środkowo-tylnej. Wykonana jest w całości z ciężkiego materiału (tzn. nie zawiera specjalnego balastu umieszczonego w jej dolnej części).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Finlandczyk

obywatel Finlandii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Finlandii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finlandia

1. państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Republika Finlandii;
2. marka wódki

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo unitarne w Europie Północnej, będące republiką. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu i południa ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego i do Zatoki Fińskiej. Zaliczana do krajów nordyckich. Jej stolicą są Helsinki, które wraz z miastami Espoo i Vantaa tworzą obszar metropolitalny; kolejnym największym obszarem miejskim jest Tampere, położone około 180 kilometrów na północ od Helsinek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finlandka

obywatelka Finlandii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Finlandii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finlandystyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filologia fińska

#### Źródła:

Wiktionary

# Finlandyzacja

proces lub stan ograniczenia przez mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa przy równoczesnej znacznie słabszej ingerencji w politykę wewnętrzną; głównie w odniesieniu do charakteru stosunków między Finlandią a ZSRR po 1944 r.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

Finlandyzacja (fiń. suomettuminen) – ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa w zamian za brak interwencji w politykę wewnętrzną. Termin ten został wymyślony przez niemieckiego dziennikarza jako opis relacji Związku Radzieckiego i Finlandii w czasie zimnej wojny. Ich kształt był konsekwencją wojny zimowej oraz dużej dysproporcji sił obu krajów. Twórcą i realizatorem tej polityki był fiński prezydent Urho Kekkonen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Finlandyzować

ograniczać suwerenność sąsiedniego państwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Finlandzki

dotyczący Finlandii

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Finlandia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Finn

[czytaj: fin] w żeglarstwie: jednoosobowy jacht mieczowy; jacht klasy Finn, fin

- Finn – rzeka w Irlandii i Irlandii Północnej
- finn – klasa łodzi żaglowej
- Finn – postać ze świata Gwiezdnych wojen

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fino

najwytrawniejszy jerez hiszpański

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiński

dotyczący Finów

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. ugrofiński język używany przez Finów;

Język fiński (fiń. suomen kieli, suomi [ˈsuomi]) – język należący do podgrupy języków bałtycko-fińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fińsko-Polski

dotyczący Finlandii i Polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fińskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem fińskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem fińskim

(1.3) spisany, stworzony w języku fińskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Fińskość

→ fiński

Patrz:fiński

#### Źródła:

SJP.pl

# Finta

1. ruch wykonany dla zmylenia przeciwnika, zwykle podczas walki szermierczej;
2. dawniej: podstęp, sztuczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuczka, trick, manewr, podstęp

(1.2) sport. zmylenie przeciwnika

Aloza, aloza finta (Alosa alosa) – gatunek anadromicznej ryby z rodziny śledziowatych (Clupeidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fintech

firma finansowa działająca wyłącznie w internecie

Technologie finansowe określane jako Fintech lub FinTech (ang. financial technology) – wszelkiego typu innowacje technologiczne w sektorze finansów. Tego samego określenia używa się również jako nazwy firm, które oferują rozwiązania innowacyjne dla sektora finansowego dotyczące instrumentów finansowych oraz usług.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fintechowy

→ fintech

Patrz:fintech

#### Źródła:

SJP.pl

# Fintifluszka

drobiazg, faramuszka, błahostka

#### Źródła:

SJP.pl

# Finwal

wieloryb atlantycki z podrzędu waleni; finbak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, nazwa systematyczna|Balaenoptera physalus|ref=tak.;

Płetwal zwyczajny, finwal (Balaenoptera physalus) – gatunek ssaka morskiego z rodziny płetwalowatych (Balaenopteridae), występujący we wszystkich oceanach. Jest drugim co do wielkości zwierzęciem na Ziemi (po płetwalu błękitnym), dorastającym do 27 metrów długości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fioczek

zdrobnienie od fiok

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiodor

obce imię męskie

Teodor (gr. θεός + δῶρον – bóg + dar, tj. „dar boży, darowany przez boga”) – imię męskie pochodzenia greckiego. Por. Diodor.

W Polsce nadawane co najmniej od XIII wieku i zapisywane m.in. w postaci: Tader, Chodor (wschsł.), Teodor, Todor, C(z)ader, C(z)eder. Odpowiednikiem znaczeniowym tego imienia wśród imion staropolskich jest Dadzbog, Bożydar, Bogdan, Bohdan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiok

1. przestarzałe: lok, pukiel lub inny element pretensjonalnego uczesania;
2. dawniej: strój, fatałaszek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pretensjonalnie wyglądający lok

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioki

1. przestarzałe: lok, pukiel lub inny element pretensjonalnego uczesania;
2. dawniej: strój, fatałaszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiokować

potocznie: fiokować się - ubierać się, stroić się z przesadną elegancją

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiol.

skrót

(1.1) = farm. fiolka

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiola

naczynie z wąską szyjką

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiolecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fiolet

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiolet

barwa powstała ze zmieszania czerwieni i błękitu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolor fioletowy;

Barwa fioletowa (fiolet) – światło o długości od 380 do 450 nm.

Kolor fioletowy można uzyskać na kilka sposobów:

- jako monochromatyczny – emitując światło o długości 380 do 450 nm.
- poprzez dodawanie barw – np. na monitorze fiolet powstaje, kiedy obok siebie dwa punkty luminoforu świecą na czerwono i niebiesko.
- poprzez odejmowanie barw – np. nakładając na białą płaszczyznę półprzezroczysty filtr (farbę) w kolorze żółtym i drugi w kolorze zielono-niebieskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fioletek

czerwończyk fioletek - motyl z rodziny modraszkowatych, objęty ochroną ścisłą

Fioletek (Klais guimeti) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Występuje w Ameryce Centralnej i północno-zachodniej części Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fioletowawy

zbliżony do fioletowego, nie do końca fioletowy, prawie fioletowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) w kolorze podobnym do fioletowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowieć

stawać się fioletowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Fioletowiej

stawać się fioletowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Fioletowo

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem fioletowej barwy, z obecnością fioletu

Fioletowo – wieś w Armenii, w prowincji Lorri. W 2011 roku liczyła 1325 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fioletowo-Biały

w części fioletowy, w części biały

#### Źródła:

SJP.pl

# Fioletowo-Czerwony

fioletowy i czerwony

#### Źródła:

SJP.pl

# Fioletowo-Różowy

w części fioletowy, w części różowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający dwa kolory: fioletowy i różowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowo-Żółty

w części fioletowy, w części żółty

przymiotnik

(1.1) fioletowy i żółty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowoczarny

czarny o fioletowym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) koloru czarnego o odcieniu fioletowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowoczerwony

czerwony z odcieniem fioletowym

przymiotnik jakościowy

(1.1) czerwony o fioletowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowodzioby

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletowy dziób

#### Źródła:

Wiktionary

# Fioletowogłowy

górzak fioletowogłowy, trogon fioletowogłowy - gatunki ptaków

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletową głowę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowoniebieski

niebieski o odcieniu fioletowym

przymiotnik jakościowy

(1.1) niebieski o fioletowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowopióry

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletowe pióra, pierze

#### Źródła:

Wiktionary

# Fioletowopurpurowy

purpurowy o fioletowym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) purpurowy o fioletowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletoworóżowy

różowy o odcieniu fioletowym

przymiotnik jakościowy

(1.1) różowy z odcieniem fioletowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest fioletowe; cecha tych, którzy są fioletowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Fioletowoskrzydły

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletowe skrzydła

#### Źródła:

Wiktionary

# Fioletowouchy

motylik fioletowouchy - gatunek ptaka z rodziny astryldowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fioletowowłosy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletowe włosy lub sierść

#### Źródła:

Wiktionary

# Fioletowozielony

zielony o fioletowym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o fioletowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioletowy

mający kolor fioletu, fiołkowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

Barwa fioletowa (fiolet) – światło o długości od 380 do 450 nm.

Kolor fioletowy można uzyskać na kilka sposobów:

- jako monochromatyczny – emitując światło o długości 380 do 450 nm.
- poprzez dodawanie barw – np. na monitorze fiolet powstaje, kiedy obok siebie dwa punkty luminoforu świecą na czerwono i niebiesko.
- poprzez odejmowanie barw – np. nakładając na białą płaszczyznę półprzezroczysty filtr (farbę) w kolorze żółtym i drugi w kolorze zielono-niebieskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fioletowłosy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma fioletowe włosy lub sierść

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiolety

strój biskupi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiolka

ampułka, flakonik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) małe, szklane naczynie z zatyczką;

Fiolka (łac. phiola) – szklany pojemnik do przechowywania leków do wstrzykiwań, o ściankach grubszych niż ampułka, o pojemności 10-50 ml. Zamykana jest gumową zatyczką, dodatkowo zabezpieczoną metalowym kapslem. Środek zatyczki nie jest zakryty kapslem i ma zmniejszoną grubość, co ułatwia wkłucie igły do pobrania zawartości. Fiolka powinna być obojętna fizycznie i chemicznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiolkować

napełniać fiolki jakąś substancją, lekarstwami

#### Źródła:

SJP.pl

# Fionia

wyspa duńska

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią;

Fionia (duń. Fyn) – trzecia pod względem wielkości wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią (i połączona z nimi mostami ponad Wielkim i Małym Bełtem). Administracyjnie wyspa należy do regionu Dania Południowa. W latach 1970–2006 należała do okręgu Fionia.

- powierzchnia: 2984 km²
- liczba mieszkańców: 465 241 (Q1 2017 r.)
- największe miasta: Odense 176,7 tys. (2017), Svendborg 27,3 tys. (2017), Nyborg 17,2 tys. (2017), Middelfart 15,2 tys. (2017)
- najwyższe wzniesienie: Frøbjerg Bavnehøj – 131 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fioński

→ Fionia (wyspa w Danii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiord

wąska zatoka morska o stromych, skalistych brzegach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. jeźdz. zimnokrwisty koń prymitywnej, norweskiej rasy

Fiord – rodzaj głębokiej zatoki, mocno wcinającej się w głąb lądu, często rozgałęzionej, z charakterystycznymi stromymi brzegami, powstałej przez zalanie żłobów i dolin polodowcowych.

Fiordy są charakterystycznym elementem peryglacjalnego krajobrazu wybrzeży Norwegii oraz Szkocji, Grenlandii, Islandii, Nowej Zelandii, półwyspu Labrador, chilijskiej Patagonii i Alaski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiording

mały, silny koń zaprzęgowy; fiord, fiordyng, koń fiordzki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiordowy

związany z fiordem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fiordem, dotyczący fiordów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiordyng

mały, silny koń zaprzęgowy; fiord, fiording, koń fiordzki

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiordzki

koń fiordzki - norweska rasa koni pociągowych; fiord, fiording, fiordyng

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiorentina

ACF Fiorentina (znany jako Fiorentina) – włoski klub piłkarski założony 29 sierpnia 1926 roku jako AC Fiorentina. Zespół ma siedzibę we Florencji, od sezonu 2004/2005 nieprzerwanie występuje w rozgrywkach Serie A.

Fiorentina jest jednym z najbardziej utytułowanych klubów w kraju – ma na koncie dwa tytuły mistrza kraju zdobyte w 1956 i 1969 roku, sześć Pucharów Włoch i jeden Superpuchar Włoch. W rozgrywkach międzynarodowych jest jedynym klubem w Europie, który zagrał w finałach czterech głównych turniejów klubowych. Zespół z Florencji zwyciężył w Pucharze Zdobywców Pucharów 1960/1961 pokonując w finałowym dwumeczu Rangers F.C. ponadto dotarł do finału Pucharu Mistrzów 1956/1957, w którym przegrał z Realem Madryt wystąpił w finale Pucharu UEFA (1989/1990) gdzie we „włoskim” dwumeczu poległ z Juventusem oraz zmierzył się z West Ham United w finale Ligi Konferencji Europy 2022/2023. Fiorentina to również finalista Ligi Konferencji Europy w sezonie 2023/24; w decydującym o triumfie meczu w tych rozgrywkach drużyna z Florencji uległa greckiemu Olympiakosowi 0:1.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fiorino

samochód typu Fiat Fiorino

Fiorino di camera (fiorino pontificio) – złota moneta papieska z okresu późnego średniowiecza i renesansu.

Początkowo, w drugiej połowie XIV wieku, emitowana w Awinionie dla rozliczeń finansowych prowadzonych przez izbę skarbową (kamerę) ówczesnych antypapieży. Będąca odpowiednikiem florenckiej monety wysokowartościowej (florena), wybijana była z czystego złota (24-karatowego) przy masie jednostkowej 3,54 g i w liczbie 63 sztuk z grzywny tego kruszcu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fioritura

w muzyce wokalnej: ozdobnik w postaci efektownej figuracji melodycznej na jednej sylabie śpiewanego tekstu; fiorytura

Fioritura – ozdobnik polegający na opisaniu dźwięku podstawowego przy pomocy kilku, rzadziej kilkunastu nut, o drobnych wartościach rytmicznych. Mają one rozmaity przebieg, na przykład szybkich pasaży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiorytura

w muzyce wokalnej: ozdobnik w postaci efektownej figuracji melodycznej na jednej sylabie śpiewanego tekstu; fioritura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ozdobniki w śpiewie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fioł

1. bzik, mania;
2. dziwak, wariat

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zgrubienie od słowa fiołek

(1.2) pot. bzik

(1.3) pot. dziwak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiołeczek

zdrobnienie od: fiołek

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołek

roślina zielna, roczna lub trwała z rodziny fiołkowatych, o kwiatach najczęściej fioletowych, u niektórych gatunków pięknie pachnących; rośnie w strefie umiarkowanej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Viola|L.|ref=Viola (L.)., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

(1.2) bot. roślina z rodzaju fiołek (1.1)

(1.3) kwiat fiołka (1.2)

(1.4) łow. jasne zakończenie lisiego ogona

(1.5) środ. przestępcze tanie wino owocowe

(1.6) pot. siniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. środ. polit. agent policji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiołka

roślina zielna, roczna lub trwała z rodziny fiołkowatych, o kwiatach najczęściej fioletowych, u niektórych gatunków pięknie pachnących; rośnie w strefie umiarkowanej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołkowate

rodzina roślin dwuliściennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiołkowaty

o cechach fiołkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołkowce

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

Fiołkowce (Violales Perleb) - wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych rząd głównie roślin drzewiastych należący do klasy dwuliściennych. Należy do niego ponad 3000 gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiołkowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołkowo-Różowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: fiołkowy i różowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiołkowonogi

gołąbek fiołkowonogi - gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołkoworóżowy

różowy o odcieniu fiołkowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiołkowy

[czytaj: fjołkowy lub fijołkowy]
1. związany z fiołkami, złożony z fiołków;
2. mający kolor fiołków, fioletowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do fiołków, zrobiony z fiołków

(1.2) koloru fiołków, fioletowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fipresci

skrót od: Fédération Internationale de la Presse Cinématographique, Międzynarodowa Federacja Prasy Filmowej (stowarzyszenie zrzeszające organizacje i pojedyncze osoby związane z krytyką filmową)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fipronil

silnie toksyczny biocyd wykorzystywany do zwalczania owadów i pajęczaków

Fipronil – organiczny związek chemiczny, pochodna fenylopirazolu. Składnik insektycydów (głównie przeciwko karaluchom, komarom, szarańczom, kleszczom i pchłom) używanych w postaci cieczy, aerozolu bądź granulatu. Zastosowanie fipronilu obejmuje cztery główne obszary: ochronę roślin uprawnych i ozdobnych przed owadami i roztoczami roślinożernymi, zwalczanie szkodników w miastach, zastosowania weterynaryjne, zastosowania w hodowli zwierząt domowych i bydła oraz w hodowli ryb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fir

(skrót od: Fédération Internationale de Résistance) Międzynarodowa Federacja Bojowników Ruchu Oporu, organizacja międzynarodowa zrzeszająca walczących z faszyzmem podczas II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Firana

ozdobna zasłona na okno, zwykle z przejrzystej tkaniny; firanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. hand. ozdobna zasłona na okno z półprzezroczystej tkaniny

Firanka – ozdobna osłona na okno, najczęściej biała, zazwyczaj z delikatnej tkaniny (tiulu, batystu, koronki).

Stosowana jako osłona przed wlatującymi owadami, a także, podobnie jak zasłona, ma za zadanie chronić intymność mieszkańców przed spojrzeniami przechodniów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firaneczka

zdrobnienie od: firanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: firanka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Firanka

ozdobna zasłona na okno, zwykle z przejrzystej tkaniny; firana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie

(1.2) gwara. więz. kraty w więziennym oknie

(1.3) daw. gwara. więz. kosz w więziennym oknie

Firanka – ozdobna osłona na okno, najczęściej biała, zazwyczaj z delikatnej tkaniny (tiulu, batystu, koronki).

Stosowana jako osłona przed wlatującymi owadami, a także, podobnie jak zasłona, ma za zadanie chronić intymność mieszkańców przed spojrzeniami przechodniów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firankowy

→ firanka

Patrz:firanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Firanowy

→ firana

Patrz:firana

#### Źródła:

SJP.pl

# Fircyczka

dawniej:
1. kobieta niepoważna, lekkomyślna; szaławiła, trzpiotka;
2. modnisia, strojnisia, lalusia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fircyk

1. lekceważąco: człowiek niepoważny, lekkomyślny; trzpiot, szaławiła, lekkoduch;
2. przestarzałe: modniś, strojniś, goguś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. ktoś pusty i lekkomyślny

(1.2) przest. modniś

Fircyk, pustak, świstak, kawaler modny, petit-maître – postać występująca w polskich i francuskich utworach komediowych i wierszach okresu Oświecenia. Charakteryzowała się bezrefleksyjnym naśladowaniem francuskiej mody, zwyczajów, sposobu bycia, rozrzutnością, co wiązało się następnie z próbą bogatego ożenienia się, pogardą dla rodzimej tradycji, filozofią carpe diem. Fircyk nie był postacią wykreowaną przez pisarzy, ale przeniknął do literatury z prawdziwego życia. Pojawiał się już m.in. w komediach Franciszka Bohomolca czy Ignacego Krasickiego, był on wtedy przedstawiany jednoznacznie negatywnie, a jego sposób bycia wyśmiewany. W komediach obyczajowych warszawskich fircyk urósł do rangi jednej z postaci naczelnych – obok damy modnej, waleta i subretki. Zmienił się wtedy sposób przedstawiania fircyka. Komediopisarze nadali mu cechy pozytywne i indywidualne, zaprzestając piętnowania tej postaci – jej ocenę pozostawiali odbiorcy. Zofia Wołoszyńska wyodrębnia dwa typy fircyków: fircyka prymitywnego i fircyka duchownego. O ile ten pierwszy typ charakteryzuje się bezrefleksyjnym przejęciem mody, stylu życia, zachowania na wzór francuski, przy jednoczesnym ignorowaniu filozofii i polityki wieku Oświecenia, to drugi jest wytworem tej epoki. Świadomie odrzucił tradycyjną moralność i sposób myślenia, nie zastępując jej jednak nową filozofią, ale chęcią "przeżycia rozkoszy", postawą hedonistyczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fircykowatość

→ fircykowaty

Patrz:fircykowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Fircykowaty

wyglądający jak fircyk; niepoważny; trzpiotowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Fireball

[czytaj: FAjebol] jacht regatowy dwuosobowy o dużej powierzchni żagla

## Muzyka i film

- Fireball – album grupy Deep Purple
- Fireball – singel grupy Deep Purple
- FIREBALL – singel grupy B'z
- Fireball 500 – film z 1966

## Inne

- Ryan FR Fireball – amerykański samolot myśliwski o mieszanym napędzie tłokowo-odrzutowym z końcowego okresu II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firefly

[czytaj: FAjerflaj] typ jednoosobowego jachtu regatowego klasy międzynarodowej o średniej powierzchni ożaglowania

- Firefly - serial telewizyjny
- M4 Sherman – Sherman Firefly, odmiana czołgu M4
- Fairey Firefly – myśliwiec pokładowy
- Ryan AQM-91 Firefly – eksperymentalny UAV
- Slingsby T-67 Firefly – samolot akrobatyczno-treningowy
- Firefly Studios – producent komputerowych gier strategicznych
- Firefly – malezyjska linia lotnicza, część holdingu Malaysia Airlines
- Firefly – studyjny album grupy muzycznej Uriah Heep

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firefox

[czytaj: FAjerfoks] popularna przeglądarka stron WWW

Firefox, pełna nazwa Mozilla Firefox – wieloplatformowa przeglądarka internetowa o otwartym kodzie źródłowym oparta na silniku Gecko, stworzona i rozwijana przez Mozilla Foundation, Mozilla Corporation oraz wolontariuszy. Rozpowszechniana jest na licencji MPL.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firek

1. staropolska moneta miedziana;
2. dawniej:
a) drobnostka, głupstwo, bagatela;
b) osoba bez znaczenia;
3. regionalnie: roztrzepana dziewczyna; trzpiotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Firemka

mała firma; biznesik

#### Źródła:

SJP.pl

# Firestone

Firestone Tire and Rubber Company – amerykańskie przedsiębiorstwo produkujące opony założone w 1900 roku przez Harveya S. Firestone’a w Akron. Od początku istnienia przedsiębiorstwo było głównym dostawcą opon dla firmy Ford Motor Company.

Na początku lat '70. XX wieku, przedsiębiorstwo rozpoczęło produkcję opon radialnych, które miały gwarantować dłuższą żywotność, jednak wprowadzono je w dużym pośpiechu i dopiero po czasie podczas wewnętrznych testów zaobserwowano rozwarstwianie się opony podczas jazdy. Pomimo odkrycia usterki Firestone nadal je produkował i dopiero pod naciskiem agencji ochrony konsumentów i amerykańskiej administracji został zmuszony do odebrania od klientów 10 milionów wadliwych opon. W następnych latach udowodniono firmie, że wiedziała wcześniej o wadzie produktu, co spowodowało utratę zaufania klientów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Firet

drobny materiał justunkowy, charakteryzujący się szerokością równą stopniowi pisma, stosowany w typografii do oddzielania czcionek; czwartnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. kwadrat, którego bok ma długość odpowiadającą wielkości aktualnie użytego stopnia pisma;

Firet – pomocnicza, bezwymiarowa jednostka miary stosowana w typografii, służąca do wyrażania wielkości różnych parametrów za pomocą ułamka lub wielokrotności wartości użytego stopnia pisma. Wartość firetu równa 1 odpowiada aktualnie używanemu stopniowi pisma. Wyrażana jest jako kwadrat o boku równym danemu stopniowi pisma. Oznacza to, że firetem można określać wielkości zarówno w poziomie, jak i w pionie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firewall

[czytaj: FAjerłol] program zabezpieczający komputer przed atakami z Internetu

- Zapora sieciowa
- Firewall – film
- Ściana ogniowa – budownictwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firewire

[czytaj: FAjerłajr] w informatyce: nazwa szybkiego złącza cyfrowego stosowanego do podłączania urządzeń do komputera; fire wire

FireWire – standard łącza szeregowego umożliwiającego szybką komunikację i synchroniczne usługi w czasie rzeczywistym. Opracowany w roku 1995 dla komputerów osobistych i cyfrowych urządzeń optycznych. Rozwijany do 2013 r. przez firmę Apple Inc. Jest zdefiniowany w dokumencie IEEE 1394.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firka

1. staropolska moneta miedziana;
2. dawniej:
a) drobnostka, głupstwo, bagatela;
b) osoba bez znaczenia;
3. regionalnie: roztrzepana dziewczyna; trzpiotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Firlej

dawniej: figiel; potem tylko w zwrocie: stroić firleje - stroić żarty, figlować, robić głupstwa

Nazwy:

- Firlej – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Firlej
- Firlej – wieś w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Szczerców
- Firlej – dzielnica Radomia
- Firlej – jezioro w woj. lubelskim
- Firlej – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim
- Firlej – gromada

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firlejanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Firleja

#### Źródła:

Wiktionary

# Firlejanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Firleja

#### Źródła:

Wiktionary

# Firlejczyk

mieszkaniec Firleja (wsi w województwie lubelskim i łódzkim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Firleje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. figle, żarty z kogoś

(1.2) gwara. składkowa, zimowa zabawa dziewcząt

(1.3) gwara. świecidełka zakładane na firleje (1.2)

#### Źródła:

Wiktionary

# Firlejka

1. mieszkanka Firleja (wsi w województwie lubelskim i łódzkim);
2. gwarowo: drewniany przyrząd do mieszania płynów i substancji sproszkowanych; mątewka

Mątewka – przyrząd kuchenny, przeważnie wykonany z drewna. Wykorzystywany jest najczęściej do mieszania składników surowego ciasta, przy zagęszczaniu sosu mąką lub śmietaną i do podobnych czynności. Mątewka znana jest na całym świecie.

W Polsce, w zależności od regionu, znana jest też pod nazwami: rogalka, kłótewka, mątwica, kołotuszka, kwirlejka, koziołek, firlatek, krążyk, fryga. Przytoczone słowa są jedynie przykładami różnego nazewnictwa i nie wyczerpują wszystkich wariantów i określeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firlejów

dawniej: figiel; potem tylko w zwrocie: stroić firleje - stroić żarty, figlować, robić głupstwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankowskiego Ukrainy;

Firlejów – część wsi Wola Więcławska w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Michałowice.

W latach 1975–1998 Firlejów administracyjnie należał do województwa krakowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firlejówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Marmuszowice, wieś na Ukrainie (polski egzonim wariantowy);

Andrejówka, Firlejówka (ukr. Андріївка, Andrijiwka) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim, w hromadzie Krasne, nad rzeką Gołogórką, w pobliżu linii kolejowej Krasne-Złoczów. W 2021 roku liczyła 1500 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Firlejowski

→ Firlejów

Patrz:Firlejów

#### Źródła:

SJP.pl

# Firlejski

→ Firlej

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Firleja

Patrz:Firlej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Firletka

euroazjatycka bylina z rodziny goździkowatych, o kwiatach czerwonych, różowych, rzadziej białych; w Polsce pospolita firletka poszarpana, o różowych kwiatach, rosnąca na podmokłych łąkach

Firletka (Lychnis L.) – tradycyjnie wyróżniany do końca XX wieku rodzaj roślin z rodziny goździkowatych, później zwykle ujmowany jako podrodzaj w obrębie rodzaju lepnica Silene subg. Lychnis. Obejmuje ok. 25–30 gatunków. Przedstawiciele tego taksonu występują w strefie umiarkowanej w Europie, Azji oraz w północnej Afryce. W Polsce dziko rośnie jeden gatunek – firletka poszarpana Lychnis flos-cuculi ≡ Silene flos-cuculi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firma

1. przedsiębiorstwo;
2. nazwa przedsiębiorstwa zarejestrowana i chroniona prawnie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przedsiębiorstwo

(1.2) praw. zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;

(1.3) przen. ustalona opinia, reputacja

Firma – nazwa, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową. Nie jest ona składnikiem przedsiębiorstwa (2013). Prawo do firmy jest prawem podmiotowym przysługującym każdemu przedsiębiorcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firmamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od firmament

#### Źródła:

Wiktionary

# Firmament

sklepienie niebieskie, niebo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo

(1.2) przen. coś stałego, stabilnego, niewzruszonego

Sfera niebieska, firmament, sklepienie niebieskie – abstrakcyjna sfera o nieokreślonym promieniu otaczająca obserwatora znajdującego się na Ziemi, utożsamiana z widzianym przez niego niebem. Dawniej uznawano, że sfera niebieska jest rzeczywistą kopułą, dziś wiadomo, że jest to tylko złudzenie optyczne, a sformułowanie to jest używane jedynie w zwrotach językowych, jak np.:

- widoczny na sferze niebieskiej = widoczny na niebie
- ruch na sferze niebieskiej = zmiana kąta pod jakim widać dany obiekt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firman

rozkaz, rozporządzenie skierowane przez szacha, sułtana lub wezyra do podwładnych albo lenników; ferman

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. oficjalny dokument wystawiony przez sułtana w państwie muzułmańskim;

Firman – w dawnych państwach muzułmańskich określenie oficjalnych dokumentów wystawianych przez władcę (sułtana). Firman zawierał osobisty pisemny rozkaz i był pieczętowany sułtańską pieczęcią. Słowo pochodzi od perskiego słowa farmân (فرمان), znaczącego dekret lub nakaz. W sułtańskiej Turcji używana była forma ferman.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Firmanctwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występowanie w roli fikcyjnego właściciela firmy

Firmanctwo (od firmant – osoba firmująca, dająca swoje nazwisko jako firmę) – działanie jednej osoby pod szyldem i firmą innej osoby (pod cudzą firmą) – celem zatajenia osoby faktycznie prowadzącej działalność. Koniecznym elementem tej formy działalności jest zgoda osoby, do której należy firma.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Firmant

osoba użyczająca nazwiska jakiemuś przedsięwzięciu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba użyczająca swego nazwiska, firmująca jakieś przedsięwzięcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Firmantka

→ firmant

Patrz:firmant

#### Źródła:

SJP.pl

# Firmiarz

potocznie: właściciel firmy

#### Źródła:

SJP.pl

# Firmin

obce imię męskie

Firmin – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające „należący do Firmusa” lub stanowiące spieszczenie imienia Firmus, które z kolei pochodzi od słowa firmus, 'mocny, pewny, stały, trwały'.Wśród patronów - św. Firmin (biskup Amiens).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firmoteka

rubryka w prasie, w której prezentowane są różne firmy

#### Źródła:

SJP.pl

# Firmować

1. dawać jakiemuś przedsiębiorstwu, jakiejś imprezie itp. swoje nazwisko jako firmę;
2. użyczać czemuś swego autorytetu, sankcjonować coś

czasownik

(1.1) podpisywać nazwą firmy

(1.2) przen. użyczać swego autorytetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Firmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|firmować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Firmówka

1. papier firmowy, format strony z naniesionym znakiem firmy i jej danymi;
2. rodzaj przekładanego ciasta;
3. przedmiot oznakowany marką firmy, która go wytworzyła

#### Źródła:

SJP.pl

# Firmowy

→ firma

przymiotnik

(1.1) związany z firmą, dotyczący firmy

Patrz:firma

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Firmware

[czytaj: fermłer] w informatyce: oprogramowanie wewnętrzne, wbudowane w dane urządzenie, sterujące jego pracą

Oprogramowanie sprzętowe, oprogramowanie wbudowane, oprogramowanie układowe, oprogramowanie wewnętrzne, mikrooprogramowanie (ang. firmware) – oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firmware'Owy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmwarem, dotyczący firmware'u

#### Źródła:

Wiktionary

# Firn

1. śnieg wiosenny w postaci ziarnistej, nielepiący się i ułatwiający wykonywanie ewolucji narciarskich;
2. ziarnisty lód powstały w wyniku kilkukrotnego topnienia i zamarzania śniegu

Firn – forma przejściowa między śniegiem i lodem firnowym. Gęstość: 0,4–0,8 g/cm3. Powstaje w wyniku przeobrażenia luźnych kryształów śniegu w agregaty ziaren lodu o średnicy dochodzącej do kilku milimetrów. Proces ten zachodzi podczas wielokrotnego podtapiania, a następnie zamarzania śniegu. Nie bez znaczenia jest też nacisk warstw nadległych – czyli kumulującego się śniegu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firnis

rodzaj pokostu do pokrywania wyrobów ceramicznych stosowany w starożytnej Grecji

Firnis (niem. werniks, z łac. vernix, vernisium) – rodzaj materiału do angobowania wyrobów ceramicznych stosowany w starożytnej Grecji.

Sporządzany z glinki zawierającej tlenek żelaza, zmieszanej z węglanem sodu i węglanem potasu, z dodatkiem wywarów roślinnych, po przefermentowaniu. Powlekano nim naczynia, następnie suszono, malowano i wypalano. Podczas wypalania firnis ulegał stopieniu, trwale łączył się z podłożem i wskutek redukcji tlenu zyskiwał odpowiednią barwę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Firnowy

związany z firnem

#### Źródła:

SJP.pl

# Firth

[czytaj: fert] nazwisko

Miejscowości w USA:

- Firth – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Bingham
- Firth – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Lancaster
- Colin Firth – aktor brytyjski
- Raymond Firth – antropolog brytyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fis

dźwięk f podwyższony o pół tonu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk f podwyższony o półton;

Osoby:

- Markus Fis – polski komik

Inne:

- fis – nazwa dźwięku
- Fis – motocykl żużlowy
- FIS – Międzynarodowa Federacja Narciarska
- Fis-dur – tonacja muzyczna
- fis-moll – gama muzyczna

Zobacz też:

- Fiss

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fis-Dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku fis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z sześcioma krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Fis-dur (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fis-Moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku fis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji fis-moll (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fischer

[czytaj: fiszer] nazwisko wielu sławnych postaci, gł. pochodzenia niemieckiego

- Adam Fischer (1889–1943) – polski etnograf i folklorysta
- Alexander Alexandrowicz Fischer von Waldheim – rosyjski botanik
- Alfred Fischer (ujednoznacznienie)
- Andrea Fischer (ur. 1960) – niemiecka polityk
- Andrzej Fischer (ur. 1952) – polski piłkarz
- Annie Fischer (1914–1995) – węgierska pianistka
- Birgit Fischer (ur. 1962) – niemiecka kajakarka
- Bobby Fischer (1943–2008) – amerykański szachista
- Carsten Fischer (ur. 1961) – niemiecki hokeista na trawie
- Dietrich Fischer-Dieskau (ur. 1925) – niemiecki śpiewak operowy
- Edmond H. Fischer (1920–2021) – amerykański biochemik
- Edmund Fischer (1874–1941) – polski prawnik, znawca prawa cywilnego
- Eduard Fischer (ujednoznacznienie)
- Edwin Fischer (1886–1960) – szwajcarski pianista i dyrygent
- Emil Fischer – zob. Hermann Emil Fischer
- Erica Fischer (ur. 1943) – pisarka, dziennikarka
- Ernst Fischer (1918–2007) – niemiecki chemik
- Franciszek Fischer (1851–1895) – polski rzeźbiarz i kamieniarz
- Franz Joseph Emil Fischer (1877–1947) – niemiecki chemik
- Fritz Fischer (ujednoznacznienie)
- Georg Fischer (ur. 1960) – niemiecki biathlonista i biegacz narciarski
- Gerhard Fischer (1921–2006) – dyplomata niemiecki
- Hans Fischer (1881–1945) – niemiecki chemik
- Heinz Fischer (ur. 1938) – austriacki polityk
- Herbert Fischer (1914–2006) – niemiecki dyplomata
- Hermann Fischer – śląski rzeźbiarz czasów manieryzmu
- Hermann Emil Fischer (1852–1919) – niemiecki chemik
- Horst Paul Silvester Fischer (1912–1966) – niemiecki zbrodniarz wojenny
- Jan Fischer (ur. 1951) – czeski polityk
- Jan Józef Fischer (1873–1942) – pionier ruchu sportowego
- Jerzy Wilhelm Fischer (1811-1889)
- Johann Fischer (ujednoznacznienie)
- Joschka Fischer (ur. 1948) – niemiecki polityk
- Józef Fischer (zm. 1744)
- Julia Fischer (ur. 1983) – niemiecka skrzypaczka i pianistka
- Julia Fischer (ur. 1990) – niemiecka lekkoatletka
- Karl Fischer (1888–?) – austriacki trener piłkarski: Pogoń Lwów, Legia Warszawa
- Karol Józef Fischer (1847–1931) – polski biskup
- Klaus Fischer (ur. 1949) – niemiecki piłkarz
- Kuno Fischer (1824–1907) – niemiecki filozof
- Kurt von Fischer (1913–2003) – szwajcarski muzykolog
- László Fischer (ur. 1962) – węgierski skoczek narciarski
- Luba Fischer (1907–1943) – polska aktorka
- Ludwig Fischer (1905–1947) – niemiecki zbrodniarz wojenny
- Ludwig Fischer (1915-1991) – niemiecki kierowca wyścigowy
- Manuel Fischer (ur. 1989) – niemiecki piłkarz
- Marcel Fischer (ur. 1978) – szwajcarski szermierz
- Mariann Fischer Boel (ur. 1943) – duńska polityk
- Martin Fischer (ur. 1986) – austriacki tenisista
- Max Fischer (1893–?) – niemiecki zbrodniarz wojenny
- Murilo Fischer (ur. 1979) – brazylijski kolarz szosowy
- Oskar Fischer (ujednoznacznienie)
- Otokar Fischer (1883–1938) – czeski pisarz
- Otto Wilhelm Fischer (1915–2004) – austriacki aktor
- Paul Fischer (ujednoznacznienie)
- Peter Fischer (ur. 1952) – niemiecki narciarz alpejski
- Remo Fischer (ur. 1981) – szwajcarski biegacz narciarski
- Renate Fischer (ur. 1943) – niemiecka biegaczka narciarska
- Ruth Fischer (1895–1961) – austriacka i niemiecka działaczka komunistyczna
- Sara Fischer (ur. 1979) – szwedzka snowboardzistka
- Scott Fischer (1955–1996) – amerykański himalaista
- Stanisław Fischer (1879–1967) – polski nauczyciel
- Stanley Fischer (ur. 1943) – izraelski ekonomista
- Sven Fischer (ur. 1971) – biathlonista niemiecki
- Takayo Fischer (ur. 1932) – amerykańska aktorka
- Theodor Fischer (1862–1928) – niemiecki architekt
- Wild Man Fischer (1944–2011) – amerykański muzyk
- Wilhelm Fischer (1886–1962) – austriacki muzykolog
- Willi Fischer (1913–1947) – niemiecki kapo w obozach koncentracyjnych
- Zofia Fischer-Malanowska (ur. 1934) – polska ekolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiscus

[czytaj: fiskus] skarb cesarski w starożytnym Rzymie; fiskus

Fiskus (łac. fiscus – koszyk na pieniądze) – oznaczał za czasów Cesarstwa Rzymskiego skarb prywatny cesarza w odróżnieniu od aerarium, tj. skarbu państwowego, zarządzanego przez senat.

Z ugruntowaniem jednak absolutyzmu, fiskus oznaczał w ogóle skarb państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fisharmonia

instrument z klawiaturą, w którym źródłem dźwięku są metalowe blaszki wzbudzane przez tłoczone za pomocą miechów powietrze, używany często zamiast organów w mniejszych pomieszczeniach, np. w kaplicach; harmonium

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

Fisharmonia (z fr. harmonium) – instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych – idiofonów ze stroikami przelotowymi. Wyglądem zewnętrznym przypomina pianino "ścięte" nisko nad klawiaturą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fisher

Miejscowości w USA:

- Fisher – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Poinsett
- Fisher – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Champaign
- Fisher – wieś w stanie Luizjana, w parafii Sabine
- Fisher – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Polk

#### Źródła:

Wikipedia

# Fishka

[czytaj: fiszka] środowiskowo: rodzaj krótkiej deskorolki z tworzywa sztucznego; fiszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fishmob

[czytaj: fiszmob] chrześcijański happening z muzyką i tańcami

#### Źródła:

SJP.pl

# Fisiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fisiować

potocznie: wariować, robić głupie rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fisis

[czytaj: fis-is] dźwięk f podwyższony o dwa półtony

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk f podwyższony o cały ton;

Fisis – dźwięk, którego częstotliwość dla fisis¹ wynosi około 391,9 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk f. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: g i asas.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fisk

fiskus;
1. skarb państwa;
2. w starożytnym Rzymie: finanse cesarskie

Fisk – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri, w hrabstwie Butler.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiskalizacja

prowadzenie przez państwo polityki podatkowej

Fiskalizacja - proces przestawienia działania pamięci fiskalnej urządzenia fiskalnego z trybu szkoleniowego na tryb fiskalny.

Od momentu wykonania fiskalizacji kwoty raportów dobowych są magazynowane w pamięci nieulotnej i niekasowalnej. Na podstawie zapisów w pamięci fiskalnej następuje generowanie miesięcznych raportów dla celów podatkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiskalizm

polityka skarbowa zmierzająca do osiągnięcia jak największych wpływów z podatków i opłat

Fiskalizm (łac. fiscus „koszyk” lub „skrzyneczka z wikliny do przechowywania pieniędzy”) – polityka państwa polegająca na dążeniu do osiągnięcia jak największych wpływów do budżetu poprzez nakładanie kolejnych obciążeń podatkowych na podatników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiskalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest fiskalne; cecha tych, którzy są fiskalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiskalny

dotyczący skarbu państwa; skarbowy, podatkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

(1.2) daw. chciwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiskus

1. potocznie: organ administracyjny ściągający podatki
2. skarb państwa
3. skarb cesarski w starożytnym Rzymie; fiscus

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) hist. w starożytności skarb cesarski w Rzymie

(1.2) ekon. praw. skarb państwa;

(1.3) pot. organy administracyjne odpowiadające za ściąganie podatków

Fiskus (łac. fiscus – koszyk na pieniądze) – oznaczał za czasów Cesarstwa Rzymskiego skarb prywatny cesarza w odróżnieniu od aerarium, tj. skarbu państwowego, zarządzanego przez senat.

Z ugruntowaniem jednak absolutyzmu, fiskus oznaczał w ogóle skarb państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiskusowy

związany z fiskusem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiśnięty

potocznie: niemądry, niespełna rozumu, zachowujący się dziwacznie; stuknięty, szurnięty, kopnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Fistaszek

arachid, orzeszek ziemny, orzeszek arachidowy;
1. owoc orzecha ziemnego zawierający jadalne nasiona;
2. jadalne nasiono owocu orzecha ziemnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. jadalne nasiono orzachy podziemnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fistaszkowy

→ fistaszek

przymiotnik jakościowy

(1.1) spoż. zrobiony z fistaszków, zawierający fistaszki

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z fistaszkami, odnoszący się do fistaszków

Patrz:fistaszek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fistballowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fistballem, dotyczący fistballu

#### Źródła:

Wiktionary

# Fisting

technika seksualna polegająca na penetracji pochwy lub odbytu przy użyciu całej dłoni

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fistuła

1. piszczałka organowa o wysokim brzmieniu;
2. głos męski stosowany przy jodłowaniu; falset;
3. rodzaj owrzodzenia występującego w głęboko położonych obszarach ciała; przetoka

- fistuła – inaczej przetoka
- fistuła – inaczej falset
- fistuła – rodzaj piszczałki organowej charakteryzującej się wysokim brzmieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fistułowaty

podobny do fistuły; przetokowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fisza

ważna osobistość

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszbin

u wielorybów bezzębnych: substancja rogowa tworząca płyty na podniebieniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. substancja rogowa na podniebieniu wielorybów

(1.2) kraw. drut lub płytka nadające ubraniom sztywność i pożądaną formę

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od fiszbina

Fiszbiny (niem. Fischbein) – płyty rogowe zwisające z podniebienia w jamie gębowej wieloryba (fiszbinowca), z każdej strony, w liczbie od 150 do 300. Kostne podniebienie ma na środku wystający duży grzebień, do którego są przyczepione fiszbiny. U nasady, płyty fiszbiny mają grubość męskiego ramienia, a długość jednej może wynosić nawet cztery metry. Wolne brzegi są postrzępione i przypominają końskie włosie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiszbina

cienki pręt do usztywniania elementów damskiego ubioru; fiszbin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszbinik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fiszbin

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiszbinowce

jedna z grup waleni charakteryzująca się występowaniem rogowych płytek zamiast zębów

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Mysticeti|Cope|ref=tak., klad ssaków z rzędu waleni;

Fiszbinowce (Mysticeti) – infrarząd ssaków z podrzędu waleni (Catacea) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla). Obejmuje szeroko rozprzestrzenione i zróżnicowane mięsożerne ssaki morskie z rodzin: walowatych, płetwalowatych, walenikowatych i pływaczowatych. Obecnie wyróżnia się 15 gatunków. Uważano niegdyś, że walenie wyewoluowały z Mesonychidae, lecz dowody molekularne wskazują na ich bliskie pokrewieństwo z parzystokopytnymi. Fiszbinowce oddzieliły się od zębowców około 34 milionów lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiszbinowiec

waleń bezzębny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszbinowy

przymiotnik od: fiszbin, fiszbina

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z fiszbinu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiszbiny

cienki pręt do usztywniania elementów damskiego ubioru; fiszbin

Fiszbiny (niem. Fischbein) – płyty rogowe zwisające z podniebienia w jamie gębowej wieloryba (fiszbinowca), z każdej strony, w liczbie od 150 do 300. Kostne podniebienie ma na środku wystający duży grzebień, do którego są przyczepione fiszbiny. U nasady, płyty fiszbiny mają grubość męskiego ramienia, a długość jednej może wynosić nawet cztery metry. Wolne brzegi są postrzępione i przypominają końskie włosie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiszer

- Edward Fiszer (1916–1972) – polski poeta, autor tekstów piosenek, librecista
- Franciszek Fiszer (1860–1937) – polski erudyta, filozof, wnuk Karola Jana
- Jakub Fiszer (ur. 1899, zm. ?) – polski aktor żydowskiego pochodzenia
- Karol Jan Fiszer (1767–1843) – polski oficer, syn Karola Ludwika
- Karol Ludwik Fiszer (ur. ?, zm. 1783) – polski generał
- Ludwik Fiszer (1799–1877) – polski prawnik, syn Wilhelma
- Michał Fiszer (ur. 1962) – polski ekspert wojskowy, dziennikarz,
- Stanisław Fiszer (1769–1812) – polski generał, szef sztabu armii Księstwa Warszawskiego, syn Karola Ludwika
- Stanisław Fiszer (ur. 1935) – architekt
- Wilhelm Fiszer (1764–1832) – polski generał, syn Karola Ludwika

#### Źródła:

Wikipedia

# Fiszka

1. karteczka, na której zapisuje się notatki;
2. kartka w katalogu bibliotecznym;
3. w grach hazardowych: znaczek do płacenia w czasie gry, wymieniany później na pieniądze;
4. środowiskowo: rodzaj krótkiej deskorolki z tworzywa sztucznego; fishka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała kartka z informacją

(1.2) bibliot. kartka w kartotece

(1.3) znaczek do płacenia w czasie gry, wymieniany na pieniądze

Fiszka (fr. fiche) – kartka w kartotece dotycząca określonego hasła i zawierająca związane z nim informacje lub notatki. Fiszki wykorzystuje się m.in. w katalogach bibliotecznych. Te tzw. fiszki bibliograficzne zawierają tytuł książki, jej autora, miejsce i rok wydania itp. (zob. zapis bibliograficzny). Fiszki wykorzystuje się także w innego rodzaju katalogach. Mianem tym można w znaczeniu ogólniejszym określić dowolną, zwykle niewielkich rozmiarów, kartkę zawierającą notatki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiszkować

środowiskowo: sporządzać notatki na fiszkach, gromadzić informacje, notując je na fiszkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszkowy

→ fiszka

Patrz:fiszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszorek

zwinięty kawałek skóry, irchy lub papieru, służący do rozcierania na rysunku kredki, ołówka, węgla lub pasteli; wiszor; wiszorek

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiszutka

chustka kwadratowa lub trójkątna noszona przez kobiety, charakterystyczna dla mody empiru i biedermeieru

#### Źródła:

SJP.pl

# Fit

w brydżu - poparcie w kolorze partnera

- Fit (FIT) – czwarty album studyjny polskiego rapera Tymka
- Fit – brytyjski film z 2010 roku
- Wii Fit – gra wideo z 2007 roku
- FitTV – amerykański kanał telewizyjny
- Fit – brytyjski serial CBBC z 2013 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fit-Celebryta

celebryta zajmujący się tematyką fitness; fit celebryta, fit-celebryta

#### Źródła:

SJP.pl

# Fit-Celebrytka

celebrytka zajmująca się tematyką fitness; fit celebrytka, fitcelebrytka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fita

przyrząd do mierzenia średnicy drzew; klupa; średnicomierz

Ѳ (fita) – litera wczesnej cyrylicy wzorowana na greckiej Θ (theta).W systemie liczbowym cyrylicy ma wartość 9.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitblogerka

kobieta prowadząca blog o tematyce fitness

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitcelebryta

celebryta zajmujący się tematyką fitness; fit celebryta, fit-celebryta

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitcelebrytka

celebrytka zajmująca się tematyką fitness; fit celebrytka, fit-celebrytka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitness

[czytaj: fitnes] ćwiczenia z użyciem specjalistycznego sprzętu w celu poprawienia kondycji fizycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rekreacyjne ćwiczenia gimnastyczne wykonywane na specjalnych przyrządach i pod okiem instruktora;

Fitness – rodzaj gimnastyki rekreacyjnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitnesska

[czytaj: fitneska] kobieta uprawiająca ćwiczenia z użyciem specjalistycznego sprzętu w celu poprawienia kondycji fizycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitnessowy

→ fitness [czytaj: fitnesowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Fito-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Fitobentos

zespół organizmów roślinnych zasiedlających dno zbiorników wodnych (bental)

Fitobentos – zespół organizmów tradycyjnie zaliczanych do roślin związanych z dnem zbiornika wodnego lub cieku i strefą przydenną (bentalem). Część bentosu. Czasem zakres ten jest ograniczany ze względu na rozmiar organizmów, tj. większe rośliny (rośliny naczyniowe, ramienice, gałęzatka itp.) nie są określane jako fitobentos, lecz jako makrofity. Według innych klasyfikacji makrofity związane z dnem również należą do bentosu. Drobne glony przyczepione do podłoża określane są z kolei jako mikrofitobentos (peryfiton), przy czym niektórzy autorzy rozgraniczają zespoły bentosu i peryfitonu, do pierwszej kategorii zaliczając wyłącznie organizmy zasiedlające dno, a do drugiej organizmy osiadłe na przedmiotach ponad dnem, gdyż warunki (zwłaszcza natlenienie i inne warunki fizyczno-chemiczne) w tych dwóch strefach różnią się. Do fitobentosu należą organizmy zaliczane według współczesnej taksonomii do różnych królestw biologicznych – oprócz glonów zaliczanych obecnie do roślin, takich jak drobne zielenice czy krasnorosty, również glony zaliczane do protistów (tzw. protisty roślinopodobne), jak okrzemki, a także do bakterii, czyli sinice. Inni przedstawiciele tych grup mogą wchodzić w skład fitoplanktonu, a nawet te same organizmy mogą w zależności od warunków trafiać do planktonu (tychoplankton).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitobiolog

biolog zajmujący się życiem roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitobiologia

dział biologii zajmujący się życiem roślin

Botanika (gr. botanē = zieleń, owoc, roślina), roślinoznawstwo – dział biologii zajmujący się roślinami. Obejmuje całokształt wiedzy o świecie roślin i związanych z nimi zjawiskach. Szeroki zakres problematyki jest przyczyną wyodrębniania licznych, w różnym stopniu samodzielnych działów, wymagających stosowania swoistych metod i technik badawczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitobiologiczny

dotyczący fitobiologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitocenolog

botanik specjalizujący się w badaniu i klasyfikowaniu fitocenoz, czyli zbiorowisk roślinnych; fitosocjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitocenologia

dział botaniki, nauka o zbiorowiskach roślinnych i prawidłowościach w klasyfikowaniu roślin; fitosocjologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitocenotyczny

przymiotnik od: fitocenoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitocenoza

konkretne skupisko roślinne wchodzące w skład danej biocenozy; biocenoza roślinna

Fitocenoza (biocenoza roślinna) – zbiorowisko roślinne wchodzące w skład określonej biocenozy i stanowiące w jej obrębie wyodrębniające się, niepowtarzalne zjawisko przyrodnicze. Fitocenoza jest podstawową jednostką roślinności. Jest bytem realnym w odróżnieniu od abstrakcyjnego zespołu roślinnego. Cechą wyróżniającą konkretną fitocenozę jest inna niż w sąsiedztwie kombinacja gatunków roślin zorganizowanych w zbiorowisko w podobnych warunkach ekologicznych, biogeograficznych i historycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitochemia

dział fizjologii roślin, nauka o procesach chemicznych zachodzących w żywych roślinach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitochemiczny

dotyczący fitochemii

przymiotnik

(1.1) dotyczący fitochemii, substancji roślinnych i procesów chemicznych zachodzacych w roślinach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitochrom

rodzaj chromoproteiny odmiennej od chlorofilu, aktywowanej odpowiednią ilością światła i będącej czynnikiem regulującym procesy wymagające odpowiedniego natężenia promieniowania słonecznego, takie jak np. wzrost i kiełkowanie

Fitochrom jest fotoreceptorem, barwnikiem używanym przez rośliny w reakcjach na światło lub jego brak. Maksimum absorpcji barwnika przypada na długości fal odpowiadające światłu czerwonemu i dalekiej czerwieni. Wiele roślin wykorzystuje fitochrom do określenia czasu odpowiedniego na kwitnięcie poprzez określenie dnia i nocy. Zmiany w zawartości poszczególnych form fitochromu pozwalają regulować reakcje związane z cyklem dobowym. Fitochrom reguluje również kiełkowanie nasion, wzrost wydłużeniowy siewek, wielkość i kształt liści, syntezę chlorofilu oraz prostowanie się hipokotyli lub epikotyli siewek roślin dwuliściennych.Cząsteczka fitochromu jest chromoproteiną, składa się z części białkowej połączonej z barwnikiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitocyd

substancja lotna lub ciekła o działaniu bakteriobójczym, grzybobójczym i pierwotniakobójczym; fitoncyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitocydowy

przymiotnik od: fitocyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoedafon

drobnoustroje roślinne występujące w powierzchniowych warstwach gleby

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoestrogen

substancja pochodzenia roślinnego, pochodna estrogenu stosowana w lecznictwie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. fizj. występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitoestrogenowy

→ fitoestrogen

Patrz:fitoestrogen

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofag

zwierzę roślinożerne przystosowane do pobierania i przyswajania żywych części roślin

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) roślinożerca

Fitofag (gr. phytón – roślina, phageín – jeść), roślinożerca – organizm roślinożerny, odżywiający się roślinami lub częściami roślin (w tym przechowywanymi przez ludzi nasionami, owocami i suszem).

W ekosystemie roślinożercy stanowią pierwszy poziom konsumentów. Termin roślinożerca może odnosić się do pojedynczego organizmu, konkretnego gatunku (charakteryzuje formę odżywiania gatunku jak i jego rolę w ekosystemie), jak również może odnosić się do grupy gatunków o wspólnej cesze ekologicznej (roślinożerność). Do fitofagów należą m.in. przeżuwacze, wiele gatunków owadów, nicieni i pasożytniczych grzybów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitofagia

roślinożerność

Fitofag (gr. phytón – roślina, phageín – jeść), roślinożerca – organizm roślinożerny, odżywiający się roślinami lub częściami roślin (w tym przechowywanymi przez ludzi nasionami, owocami i suszem).

W ekosystemie roślinożercy stanowią pierwszy poziom konsumentów. Termin roślinożerca może odnosić się do pojedynczego organizmu, konkretnego gatunku (charakteryzuje formę odżywiania gatunku jak i jego rolę w ekosystemie), jak również może odnosić się do grupy gatunków o wspólnej cesze ekologicznej (roślinożerność). Do fitofagów należą m.in. przeżuwacze, wiele gatunków owadów, nicieni i pasożytniczych grzybów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitofagiczny

dotyczący fitofagii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofarmacja

ogół badań dotyczących metod otrzymywania i stosowania środków ochrony roślin; fitofarmakologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofarmakologia

ogół badań dotyczących metod otrzymywania i stosowania środków ochrony roślin; fitofarmacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka o działaniu leków wytworzonych z ziół

Ziołolecznictwo (fitoterapia, fitofarmakologia) – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych z naturalnych bądź przetworzonych surowców uzyskiwanych z roślin leczniczych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób. Pojęcie to jest również używane dla określenia gałęzi medycyny alternatywnej zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitofarmakologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z fitofarmakologią, dotyczący fitofarmakologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fitofenologia

nauka badająca okresowe zjawiska w życiu roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofenologiczny

związany z nauką badającą okresowe zjawiska w życiu roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofizjolog

specjalista w zakresie fizjologii roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitofizjologia

nauka zajmująca się badaniem poszczególnych zjawisk zachodzących w żywej roślinie, procesów odpowiedzialnych za te zjawiska i mechanizmów uczestniczących w regulacji tych procesów; fizjologia roślin

Fizjologia roślin, fitofizjologia – nauka zajmująca się badaniem procesów życiowych roślin, funkcjami ich organów oraz warunków w jakich realizowane są funkcje życiowe roślin. Fizjolodzy roślin zajmują się badaniem procesów biofizycznych, takich jak transpiracja, procesów biochemicznych takich jak fotosynteza, oddychanie komórkowe oraz procesów wzrostu i rozwoju. Jest jedną z gałęzi botaniki i fizjologii. Jest też mocno powiązana z biochemią i biofizyką. Fizjologia roślin zajmuje się badaniem zjawisk i procesów zachodzących na różnych poziomach organizacji biologicznej:

- na poziomie molekularnym – syntezy i łańcuchy reakcji biochemicznych zachodzących w komórce,
- na poziomie struktur komórkowych – transport związków chemicznych i przekazywanie sygnałów w organizmach roślinnych,
- na poziomie organów,
- na poziomie organizmu,
- na poziomie zbiorowiska roślinnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitofizjologiczny

dotyczący fitofizjologii (np. badania fitofizjologiczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoftora

choroba ziemniaków i pomidorów wywoływana przez grzyby zaliczane do mączniaków rzekomych, objawiająca się żółtawymi plamami na liściach, sinawymi na bulwach lub brunatnymi na owocach pomidorów; zaraza ziemniaka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitogeniczny

mający pochodzenie roślinne, powstały ze szczątków organizmów roślinnych (np. skały fitogeniczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitogeografia

nauka zajmująca się badaniem rozmieszczenia roślin na powierzchni kuli ziemskiej i ich związku ze środowiskiem geograficznym; geografia roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

Fitogeografia (geografia roślin) – dział biogeografii i botaniki (dokładniej geobotaniki) zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej i jego przyczynami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitogeograficzny

dotyczący fitogeografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitografia

dział botaniki zajmujący się systematyką oraz opisem świata roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitohormon

hormon roślinny wytwarzany przez rośliny niebiałkowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

Hormony roślinne, fitohormony (gr. φυτοορμόνη) – grupa związków organicznych należących do regulatorów wzrostu i rozwoju roślin. Kryterium uznania związku za fitohormon jest wywoływanie reakcji w organizmie rośliny w stężeniach rzędu 10-6 mol dm-3 lub mniejszych. Hormony roślinne nie muszą wykazywać działania poza miejscem ich wytwarzania, miejsce wytwarzania może być jednocześnie miejscem reakcji. Znane są związki wykazujące aktywność biologiczną analogiczną do naturalnie wytwarzanych w roślinie. Syntetyczne regulatory wzrostu i rozwoju roślin (np. 1-Metylocyklopropen) są wykorzystywane w rolnictwie i ogrodnictwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitohormonalny

przymiotnik od: fitohormon

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoklimat

klimat lokalny wytworzony pod wpływem określonego zbiorowiska roślinnego, np. klimat lasu sosnowego, torfowiska, dżungli

Fitoklimat (mikroklimat pola uprawnego) – specyficzny mikroklimat, na którego kształtowanie decydujący wpływ wywierają zwarte i wysokie łany roślin. Jest to mikroklimat panujący w nadziemnej części szaty roślinnej i strefie korzeniowej roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitol

związek organiczny, alkohol o budowie łańcuchowej występujący np. w chlorofilach, filochinonie oraz w tokoferolu

Fitol – organiczny związek chemiczny należący do rodziny alkoholi. Jest nienasyconym alkoholem diterpenowym. Wraz z pochodną porfiryny tworzy chlorofil, w którym pełni funkcję kotwicy dla całej cząsteczki, wbudowując się w błonę chloroplastu. Używany jest do półsyntezy tokoferolu – witaminy E oraz filochinonu, czyli witaminy K.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitolizyna

lek stosowany w chorobach układu moczowego, ułatwiający wydalanie kamieni i piasku, działający moczopędnie, przeciwzapalnie, przeciwbólowo i bakteriostatycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitomelioracja

ogół zabiegów, których celem jest zmiana naturalnych czynników niekorzystnych dla uprawy roli (jak np. zbyt ostry klimat, za duże parowanie wody z gleby, silne wiatry) przez zalesianie, zadrzewianie lub uprawę roślin specjalnych

Fitomelioracja (gr. phytón - roślina + łac. melioratio ~ naprawa, ulepszenie) – melioracja biologiczna, poprawianie produktywności gleb i możliwości wykorzystania gruntów przez zakładanie upraw odpowiednio dobranych gatunków roślin.

Rośliny drzewiaste liśćmi i gałązkami opadającymi na ściółkę wzbogacają glebę w próchnicę, systemem korzeniowym przebijają zwięzłe warstwy gleby, umożliwiając ruch wody i przewietrzanie gleby, poprawiają też mikroklimat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitomenadion

witamina K1; fitonation, filochinon

Witamina K – grupa organicznych związków chemicznych, będących pochodnymi 2-metylo-1,4-naftochinonu, pełniących w organizmie funkcję niezbędnego składnika pokarmowego. Poprzez uczestnictwo w syntezie protrombiny w wątrobie, warunkuje ona prawidłowy przebieg procesów krzepnięcia krwi. Uczestniczy także w metabolizmie układu kostnego. Do witamin K zaliczane są dwa naturalne związki rozpuszczalne w tłuszczach:

- witamina K1 (filochinon) – w pozycji trzeciej posiada resztę fitylową;
- witamina K2 (menachinon) – wytwarzana przez bakterie jelitowe; w pozycji trzeciej posiada resztę difarnezylową lub inne grupy izoprenowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitoncyd

substancja lotna lub ciekła o działaniu bakteriobójczym, grzybobójczym i pierwotniakobójczym; fitocyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoncydowy

przymiotnik od: fitoncyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitonia

roślina płożąca się, występująca w tropikalnych lasach deszczowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitonim

w językoznawstwie: nazwa własna rośliny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa własna rośliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitopaleontologia

dział paleontologii i botaniki zajmujący się badaniem roślin z minionych epok geologicznych na podstawie kopalnych szczątków i odcisków tych roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitopatolog

specjalista w zakresie fitopatologii

Fitopatologia (gr. φυτόν phyton „roślina”, πάθος pathos „cierpienie”, λόγος logos „nauka”) – nauka zajmująca się chorobami roślin, często nazywana patologią roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitopatologia

nauka zajmująca się chorobami roślin oraz ich rozpoznawaniem, metodami zwalczania i zapobiegania im; patologia roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nauk. dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

Fitopatologia (gr. φυτόν phyton „roślina”, πάθος pathos „cierpienie”, λόγος logos „nauka”) – nauka zajmująca się chorobami roślin, często nazywana patologią roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitopatologiczny

dotyczący fitopatologii

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitopatolożka

→ fitopatolog

Patrz:fitopatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitoplankton

część planktonu składająca się z drobnych organizmów roślinnych zawieszonych w toni wodnej; plankton roślinny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

Fitoplankton – mikroskopijne organizmy roślinne (w tym glony niezaliczane do królestwa roślin w niektórych systemach taksonomicznych) oraz sinice (należące do prokariontów), żyjące w wodzie, nie posiadające zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitoremediacja

Fitoremediacja (gr. phyto – roślina, łac. remedium – środek zaradczy) – technologia wykorzystująca rośliny wyższe w procesie oczyszczania środowiska (gleby, wód gruntowych i powierzchniowych, osadów ściekowych oraz powietrza). Metoda opiera się na praktycznym zastosowaniu trzech typów odpowiedzi fizjologicznej roślin wobec zanieczyszczeń obecnych w środowisku – wykluczania, akumulacji oraz hiperakumulacji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fitosanitarny

dotyczący stanu sanitarnego roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitosfera

część biosfery, strefa kuli ziemskiej obejmująca wszelkie organizmy roślinne

Fitosfera (gr. phytón – roślina, sphaira – kula) – część biosfery tworzona przez rośliny. Biomasa fitosfery stanowi ponad 99% biomasy całej biosfery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitoskładnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. bot. składnik odżywczy znajdujący się w owocach i warzywach

#### Źródła:

Wiktionary

# Fitosocjolog

specjalista w zakresie fitosocjologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitosocjologia

dział botaniki, nauka o zbiorowiskach roślinnych i prawidłowościach w klasyfikowaniu roślin; socjologia roślin; fitocenologia

Fitosocjologia, fitocenologia, fitocenotyka – dział botaniki (dyscyplina botaniczna), którego przedmiotem badań jest roślinność. Zajmuje się badaniem zbiorowisk roślinnych występujących w naturze, tj. fitocenoz oraz ich klasyfikowaniem (zob. syntaksonomia). Celem fitosocjologii jest stworzenie empirycznego modelu roślinności za pomocą kombinacji gatunków charakteryzującej unikatowe jednostki roślinności zwane syntaksonami. Nazewnictwo syntaksonów jest ustalane zgodnie z Międzynarodowym Kodem Nomenklatury Fitosocjologicznej (International Code of Phytosociological Nomenclature).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitosocjologiczny

dotyczący fitosocjologii

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. związany z fitosocjologią, dotyczący fitosocjologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitosterol

sterol pochodzenia roślinnego (otrzymywany np. z soi); stosowany w medycynie jako substytut hormonalny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. sterol pochodzenia roślinnego

Fitosterole, sterole roślinne – grupa steroli wytwarzanych przez rośliny. Znanych jest ponad 150 różnych steroli roślinnych. Sterole wytwarzane przez rośliny są elementem strukturalnym błon komórkowych i cytoplazmatycznych, uczestniczą w regulacji procesów wewnątrzkomórkowych oraz pełnią funkcję substancji obronnych przed roślinożercami. Wiele steroli roślinnych po połączeniu z cukrem tworzy glikozydy, będące substancją obronną oraz znajdujące zastosowanie jako leki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitoterapeuta

terapeuta zajmujący się leczeniem za pomocą roślin, głównie ziół

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lecząca ziołami i ich pochodnymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitoterapeutka

→ fitoterapeuta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lecząca ziołami i ich pochodnymi

Patrz:fitoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitoterapeutyczny

→ fitoterapia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fitoterapią, dotyczący fitoterapii

Patrz:fitoterapia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fitoterapia

gałąź medycyny wykorzystująca lecznicze działanie niektórych surowców roślinnych; ziołolecznictwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. farm. dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

Ziołolecznictwo (fitoterapia, fitofarmakologia) – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych z naturalnych bądź przetworzonych surowców uzyskiwanych z roślin leczniczych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób. Pojęcie to jest również używane dla określenia gałęzi medycyny alternatywnej zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitotoksyczność

toksyczne działanie substancji chemicznych na organizmy roślinne, wykorzystywane w rolnictwie do niszczenia chwastów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest toksyczne dla roślin

Fitotoksyczność – toksyczność substancji względem roślin. Niekorzystny wpływ (toksyczny) substancji często obserwuje się przy nieprawidłowym stosowaniu pestycydów, ich nadużywaniu lub zbiegiem w czasie stosowania niekorzystnych warunków pogodowych. Fitotoksyczność wykazuje wiele herbicydów, przez co służą do zwalczania chwastów w roślinach uprawnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fitotoksyczny

przymiotnik od: fitotoksyczność

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitotron

klimatyzowana komora do hodowli roślin

Fitotron – komora, pomieszczenie lub zestaw pomieszczeń do uprawy roślin, wyposażone w urządzenia do klimatyzacji, sztucznego oświetlenia i wentylacji. Wyposażane jest w układy automatyki umożliwiające uzyskanie i monitorowanie wymaganych warunków w odpowiednich cyklach. Wykorzystywana w laboratoriach do wykonywania symulacji warunków klimatycznych i fizycznych (np. fotoperiodyzm, jarowizacja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitować

potocznie: pasować, mieć odpowiednie wymiary

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitowy

kwas fitowy - przeciwutleniacz występujący naturalnie w większości nasion

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitozaur

przedstawiciel wymarłego podrzędu wczesnych gadów naczelnych o budowie przypominającej krokodyle; parazuch

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitozaury

wymarły podrząd wczesnych gadów naczelnych o budowie przypominającej krokodyle; parazuchy

Fitozaury (Phytosauria, syn. Parasuchia) – rząd archozaurów z kladu Crurotarsi o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle. Takson monotypowy, obejmuje jedną rodzinę – Phytosauridae.

Fitozaury charakteryzowały się wydłużoną wąską głową z długim pyskiem uzbrojonym w liczne, stożkowate zęby (około 200) i nozdrzami przesuniętymi znacznie do tyłu. Kończyny rozstawione szeroko, przednie nieznacznie krótsze od tylnych dobrze przystosowane do chwytania i utrzymywania zdobyczy zakończone ostrymi pazurami. Ogon potężny, bocznie spłaszczony, służył do pływania, podczas którego kończyny prawdopodobnie były złożone wzdłuż ciała.Prawdopodobnie były także zdolne do szybkiego biegu na krótkie dystanse. Stopy szerokie, utrzymujące zwierzę na bagnistej ziemi.Mimo zewnętrznego podobieństwa nie są blisko spokrewnione z krokodylami.Najbardziej znacząca różnica między nimi a krokodylami to rozmieszczenie nozdrzy w czaszce. Fitozaury miały nozdrza umieszczone blisko głowy albo powyżej poziomu oczu podczas gdy krokodyle mają nozdrza umieszczone daleko w przodzie przy końcu pyska. Były też pokryte potężną tarczą z łusek. Wypełniały tę samą niszę, którą zajmują dzisiaj krokodyle prowadząc ziemnowodny tryb życia wzdłuż brzegów słodkowodnych jezior i rzek podczas późnego triasu. Sądząc po budowie pyska były głównie rybożerne. Osiągały przeciętnie od 3 do 8 metrów długości, niektóre gatunki dochodziły jednak nawet do 12 metrów. Były jednymi z większych lądowych drapieżników okresu triasowego. Prawdopodobnie wymarły podczas wymierania późnotriasowego. Nieliczne skamieniałości sugerują możliwość przetrwania niektórych fitozaurów do wczesnej jury (znany jedynie z zębów "Megalosaurus" terquemi z hettangu Francji, fragment żuchwy przypisywany fitozaurowi z rodzaju Mystriosuchus z Anglii); jednak zdaniem Barretta i Xu (2012) część rzekomych skamieniałości jurajskich fitozaurów nie należy do przedstawicieli tej grupy, innych nie można jednoznacznie zidentyfikować, a jeszcze inne w rzeczywistości są kośćmi fitozaurów żyjących w triasie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitrzyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fittonia

roślina z rodziny akantowatych, pochodząca z Ameryki Południowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fityna

sól wapniowo-magnezowa kwasu inozytosześciofosforowego, występująca w nasionach zbóż i roślin oleistych

Fityna – organiczny związek chemiczny, sól wapniowa-magnezowa kwasu inozytolosześciofosforowego, występującego powszechnie w świecie roślin, szczególnie obficie w nasionach zbóż i roślin oleistych w ziarnach aleuronowych tworzy okrągłe globoidy, dawniej stosowana w lecznictwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fitynowy

związany z fityną

#### Źródła:

SJP.pl

# Fitzcarraldo

Fitzcarraldo – niemiecki dramat filmowy z 1982 roku w reżyserii Wernera Herzoga.

Produkcja filmu trwała 12 lat, a samo kręcenie zdjęć 2 lata. W scenach przenoszenia statku nie zastosowano żadnych efektów specjalnych, choć statek ważył 340 ton. Zdjęcia kręcono w Peru i Brazylii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fitzgerald

- Fitzgerald – miejscowość w Kanadzie, w Albercie
- Fitzgerald – miasto w USA, w Georgii
- Fitzgerald River National Park – park narodowy w Australii

#### Źródła:

Wikipedia

# Fiu

1. wyraz naśladujący gwizdanie; fiut
2. wyraz wyrażający podziw, uznanie
3. wykrzyknienie wyrażające szybkie zniknięcie kogoś, czegoś; ziu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiu-Bździu

fiu bździu; mieć fiu-bździu w głowie - być niepoważnym, nieodpowiedzialnym; mieć pstro w głowie, mieć zielono w głowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) coś błahego, niepoważnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fiut

#### Źródła:

Wiktionary

# Fiuczeć

potocznie: gwizdać, świstać; fiukać

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiuk

nazwisko

Fiuk – przysiółek wsi Sieradza w Polsce, położony w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Żabno.

W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do województwa tarnowskiego.

W miejscowości był przystanek kolejowy Fiuk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiukać

potocznie: gwizdać, świstać; fiuczeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiumara

suche koryto rzeczne w obszarach śródziemnomorskich; fiumare

Fiumara – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kalabria, w prowincji Reggio Calabria.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 1201 osób, 200,2 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiumare

suche koryto rzeczne w obszarach śródziemnomorskich; fiumara

Fiumare, l.poj. fiumara (z wł. fiume – rzeka) – rzeki okresowe, występujące w basenie Morza Śródziemnego, zwłaszcza we Włoszech (zwłaszcza w Kalabrii). W porze suchej ich koryta są niemal lub zupełnie suche, niosąc wodę tylko w porze deszczowej lub po obfitych opadach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiume

przestarzale: błahostka, głupstwo, drobiazg

Rijeka (wł. Fiume, niem. St. Veit am Flaum, także Pflaum) – miasto w północno-zachodniej Chorwacji, stolica żupanii primorsko-gorskiej, siedziba miasta Rijeka. Leży nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego, na wzgórzach u podnóża masywu Risnjak. W 2021 roku liczyło 108 622 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiumicino

[czytaj: fjumiczino] miasto nieopodal Rzymu z dużym portem lotniczym

Fiumicino – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym.W miejscowości znajduje się międzynarodowe lotnisko "Leonardo da Vinci", obsługujące Rzym. Do 1992 roku było częścią dzielnicy miasta Rzymu o nazwie Municipio XIV.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 44 074 osoby, 206,9 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiut

1. wulgarne określenie męskiego członka;
2. obraźliwie o mężczyźnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) posp. wulg. penis

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(2.1) posp. pogard. mężczyzna, facet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) reg. syrop z buraków cukrowych;

wykrzyknik

(4.1) przest. …stosowany do wyrażenia sytuacji, gdy coś szybko przeminęło, skończyło się lub ktoś uciekł, zniknął

- Fiut – nazwisko
- fiut – syrop z buraków cukrowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fiutak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiutek

zdrobnienie od: fiut

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. posp. zdrobn. od: fiut

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) posp. pogard. obraźliwie o mężczyźnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fix

w budownictwie: okno, którego nie można otworzyć; fiks

#### Źródła:

SJP.pl

# Fixer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. środek do utrwalania makijażu

#### Źródła:

Wiktionary

# Fixing

system notowań według kursu jednolitego, wyznaczenie kursu jednolitego

Fixing – jest to sposób ustalenia jednolitej ceny danego dobra lub usługi w oparciu o mechanizm inny niż rynkowy. W większości krajów fixing może być przeprowadzany jedynie przez instytucje, które zostały do tego uprawnione (np. organy nadzorujące dany rynek, banki centralne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fixingowy

→ fixing

Patrz:fixing

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiź

potocznie: lekki obłęd, mania; zwykle w wyrażeniach "mieć fizia" albo "dostać fizia" - być niespełna rozumu; bzik, hyś, hyź, fiś

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiz.

skrót od: fizyka, fizyczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiza

w gwarze uczniowskiej: fizyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. uczn. eduk. fizyka (przedmiot)

(1.2) pot. środ. uczn. lekcja fizyki

Fiza (hindi: फ़ीज़ा,ا) – indyjski film wyreżyserowany w 2000 roku przez Khalid Mohameda. Film jest dramatem społecznym, filmem rodzinnym i jednocześnie musicalem. W rolach głównych znani indyjscy aktorzy Jaya Bhaduri, Hrithik Roshan i Karisma Kapoor. Tematem filmu jest miłość siostry do brata na tle pogromów między hinduistami i muzułmanami i wyrosłego z tego terroru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizdrygalska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grub. prostytutka

#### Źródła:

Wiktionary

# Fizelina

materiał watopodobny używany przez krawców do usztywniania odzieży; flizelina

Flizelina (z niem. Vlieseline), ew. fizelina – włóknina powstała z termicznego połączenia włókien syntetycznych (m.in. polipropylenowych, polieterosulfon), bądź ich sklejenia. Stosowana w krawiectwie do usztywniania i modelowania kształtu wyrobów odzieżowych, np. bluzek, marynarek i żakietów. Flizeliny odzieżowe są pokryte masami termoplastycznymi (zwanymi klejem) nanoszonymi w postaci punktowej lub proszkowej. Masy te mają niski poziom topliwości (ok. 100 stopni). Proces podklejania opiera się na wykorzystaniu różnicy topliwości masy termoplastycznej i włókien polipropylenowych i polieterosulfonowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizelinowy

→ fizelina

Patrz:fizelina

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizetyna

barwnik naturalny z grupy flawonów, występujący w postaci glikozydu w drewnie, m.in. sumaku; stosowany do barwienia wełny, skór

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizia

potocznie: lekki obłęd, mania; zwykle w wyrażeniach "mieć fizia" albo "dostać fizia" - być niespełna rozumu; bzik, hyś, hyź, fiś

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizis

twarz, oblicze; fizys

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizj.

skrót od: fizjologia, fizjologiczny; fizjol.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjatra

lekarz stosujący metodę fizjatrii, specjalista w zakresie fizjoterapii; fizjoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjatria

leczenie polegające na działaniu na organizm człowieka lub jego części różnych postaci energii, np. mechanicznej, cieplnej, elektrycznej, świetlnej, wytwarzanych za pomocą różnych aparatów; fizjoterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjatryczny

oparty na fizjatrii, związany z fizjoterapią; fizjoterapeutyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjogeografia

geografia fizyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjognomia

przestarzałe: wyraz twarzy; oblicze; wygląd zewnętrzny; fizjonomia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjognomiczny

→ fizjognomia

Patrz:fizjognomia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjognomika

przestarzale: umiejętność określania charakteru i usposobienia człowieka z wyglądu jego twarzy (fizjognomii) i całego ciała; fizjonomika

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjograf

specjalista w dziedzinie fizjografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjografia

opis przyrodniczy kraju, obejmujący geologię, geomorfologię, sieć rzeczną, klimat, gleby, roślinność i świat zwierzęcy

Krajoznawstwo (dawniej krajopisarstwo, krainopisarstwo, ziemiopisarstwo) – szeroko pojęty zbiór wszelkich (nie tylko geograficznych) wiadomości o danym kraju, a także gromadzenie wiadomości z zakresu geologii, meteorologii, świata roślinnego i zwierzęcego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizjograficzny

oparty na fizjografii, odnoszący się do fizjografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjokrata

jeden z twórców albo zwolennik fizjokratyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjokratyczny

oparty na fizjokratyzmie, będący w duchu fizjokratyzmu; stworzony przez fizjokratów

przymiotnik

(1.1) związany z fizjokratyzmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjokratyzm

szkoła ekonomiczna powstała we Francji w drugiej połowie XVIII w., której filozoficzną podstawą była idea "porządku naturalnego" i wynikająca z niej zasada wolnej konkurencji, a za jedyne źródło bogactwa uważane było rolnictwo

Fizjokratyzm (fr. physiocratie, z gr. φύσις — przyroda i κράτος — siła, władza) – szkoła ekonomiczna stworzona we Francji przez François Quesnaya w drugiej połowie XVIII wieku. Jej hasła były związane z ideą porządku naturalnego. Fizjokraci akcentowali znaczenie pracy, rolnictwa i ziemi jako jedynych źródeł bogactwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizjol.

skrót od: fizjologia, fizjologiczny; fizj.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjolog

specjalista w zakresie fizjologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie fizjologii

- Fizjolog (Physiologos) – wczesnochrześcijański anonimowy tekst grecki
- fizjolog – osoba zajmująca się fizjologią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizjologia

1. dział biologii, nauka o czynnościach organizmów żywych, ich narządów, tkanek i komórek;
2. ogół procesów życiowych organizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

(1.2) procesy życiowe organizmu

Fizjologia (łac. physiologia, gr. φυσιολογία, od φύσις „natura”, λόγος „nauka”) – nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów.

Można ją podzielić w zależności od badanego poziomu organizacji żywej materii na:

- cytofizjologię
- histofizjologię
- działy badające funkcjonowanie narządów i ich układów np.: neurofizjologia
- działy badające funkcjonowanie całego organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizjologicznie

przysłówek

(1.1) pod względem fizjologii, z punktu widzenia fizjologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fizjologiczność

→ fizjologiczny

Patrz:fizjologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjologiczny

1. dotyczący naturalnych czynności organizmu, zachodzący w organizmie w warunkach normalnych; naturalny, organiczny;
2. zmysłowy, seksualny

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do naturalnych czynności organizmu

(1.2) dotyczący działu fizjologii

(1.3) pot. związany z popędem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjolożka

→ fizjolog

Patrz:fizjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjonomia

wyraz twarzy; oblicze; wygląd zewnętrzny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rysy twarzy, twarz

(1.2) wygląd czegoś, cechy charakterystyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjonomiczny

→ fizjonomia

Patrz:fizjonomia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjonomijka

zdrobnienie od: fizjonomia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjonomika

umiejętność określania charakteru i usposobienia człowieka z wyglądu jego twarzy (fizjonomii) i całego ciała; fizjognomika (przestarzale)

Fizjonomika (gr. φύσις, physis – natura; γνώμων, gnōmōn – wskazówka, oznaka) – pseudonauka utrzymująca, że wygląd twarzy, jej cech charakterystycznych decyduje u człowieka o jego przynależności do określonej grupy charakterologicznej, a nawet może decydować o powodzeniu w życiu i całym losie. Fizjonomicy przewidują lub rozpoznają właściwości umysłowe i postawy uczuciowe badanego na podstawie twarzy, postury i czynności wykonywanych bezwiednie.Najwięcej wiadomości uzyskują jednak z twarzy. Zależnie od „szkoły” dzielą ją na trzy lub dwie strefy. Według trzystrefowego podziału:

1. część od czoła do brwi odzwierciedla stan władz umysłowych – rozumu
2. nos i policzki świadczą o uczuciowości osobnika
3. usta i broda określają stan sił witalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizjonomista

osoba umiejąca trafnie określić charakter człowieka na podstawie obserwacji rysów twarzy; znawca fizjonomiki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjonomistka

→ fizjonomista

Patrz:fizjonomista

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjopatolog

lekarz zajmujący się zaburzeniami czynności organizmu wywołanymi chorobą

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjopatologia

dziedzina patologii i fizjologii zajmująca się badaniem zaburzeń czynności organizmu zmienionego wskutek choroby; patofizjologia

Fizjologia patologiczna, patofizjologia – dział fizjologii i patologii, zajmujący się badaniem zmian i zaburzeń w pracy komórek, narządów i układów (pokarmowego, nerwowego, limfatycznego itd.) organizmu będących wynikiem choroby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizjopatologiczny

przymiotnik od: fizjopatologia; związany w jakiś sposób z fizjopatologią, dziedziną patologii i fizjologii zajmującą się badaniem zaburzeń czynności organizmu zmienionego wskutek choroby (np. badania fizjopatologiczne); patofizjologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjoplastyka

operacja plastyczna przeszczepienia tkanek w obrębie tego samego organizmu w celu uzupełnienia ubytku tkanki lub skorygowania wady; autoplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjoterapeuta

lekarz stosujący metodę fizjoterapii; specjalista w zakresie fizjoterapii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. terapeuta, specjalista od fizjoterapii

Fizjoterapeuta – zawód zaufania publicznego stanowiący zarazem samodzielny zawód medyczny, absolwent 4-letnich podyplomowych studiów specjalizacyjnych (specjalista fizjoterapii), studiów magisterskich lub licencjackich o kierunku rehabilitacja ruchowa lub fizjoterapia (różnice w kompetencjach). Część fizjoterapeutów posiada również dodatkowo stopnie naukowe (doktor, doktor habilitowany) lub tytuł naukowy (profesor).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizjoterapeutka

→ fizjoterapeuta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapeutka, specjalistka od fizjoterapii

Patrz:fizjoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjoterapeutyczny

oparty na fizjoterapii, związany z fizjoterapią

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z fizjoterapią, dotyczący fizjoterapii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizjoterapia

leczenie polegające na działaniu na organizm człowieka lub jego części różnych postaci energii, np. mechanicznej, cieplnej, elektrycznej, świetlnej, wytwarzanych za pomocą różnych aparatów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi

Fizjoterapia (ang. physical therapy, physiotherapy, PT) – usługi świadczone przez fizjoterapeutów osobom i populacjom w celu rozwijania, utrzymywania i przywracania ich maksymalnej sprawności oraz poprawy funkcjonowania przez całe życie. Usługi te są świadczone w sytuacjach, w których ruch i funkcja są zagrożone przez proces starzenia się, urazy, ból, choroby, zaburzenia, warunki lub czynniki środowiskowe, i przy zrozumieniu, że funkcjonalny ruch ma zasadnicze znaczenie dla zdrowia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizjotest

badanie wydolności fizycznej organizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjotop

miejsce o okreolonych warunkach fizyczno-geograficznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizjotypia

dawniej: otrzymywanie form drukarskich bezpośrednio z samego przedmiotu; autoplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizol

1. środowiskowo: student Akademii Wychowania Fizycznego;
2. potocznie: pracownik fizyczny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pogard. pot. ktoś, kto pracuje fizycznie (sprzątacz, kopacz, sztauer itp.)

(1.2) slang. pot. student Akademii Wychowania Fizycznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fiżon

1. gatunek fasoli;
2. brazylijska potrawa z fasoli

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Phaseolus vulgaris|ref=tak., gatunek fasoli

(1.2) kulin. brazylijska potrawa z fiżonu (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizostygmina

alkaloid występujący w nasionach bobotrutki kalabarskiej, stosowany w leczeniu jaskry; eseryna

Fizostygmina, eseryna – organiczny związek chemiczny, alkaloid indolowy będący inhibitorem acetylocholinoesterazy. Pozyskiwana jest z Physostigma venenosum.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizoły

góralska potrawa wigilijna w postaci zupy z fasoli i suszonych śliwek

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizyczka

1. kobieta zajmująca się naukowo fizyką;
2. nauczycielka fizyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. forma żeńska od: fizyk

(1.2) pot. nauczycielka fizyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizycznie

przysłówek

(1.1) w sposób dostępny zmysłom

(1.2) w sposób odnoszący się do zjawisk fizyki

(1.3) w sposób odnoszący się do ciała

#### Źródła:

Wiktionary

# Fizycznogeograficzny

dotyczący geografii fizycznej

przymiotnik

(1.1) przym. od geografia fizyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizyczność

→ fizyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka

(1.2) cecha tego, co jest związane z organizmem człowieka

(1.3) cecha tego, co jest związane z seksualnością i popędem płciowym

(1.4) to, co jest dostępne zmysłom ludzkim

Patrz:fizyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizyczny

1. dotyczący fizyki, zjawisk, którymi zajmuje się fizyka;
2. materialny, dostępny zmysłom;
3. dotyczący ciała ludzkiego; cielesny

przymiotnik

(1.1) związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje

(1.2) służący do badań w dziedzinie fizyki

(1.3) dostępny zmysłom

(1.4) dotyczący przyrody, ukształtowania powłoki skorupy ziemskiej

(1.5) dotyczący wyglądu zewnętrznego człowieka

(1.6) dotyczący organizmu człowieka

(1.7) wykonujący pracę wymagającą siły mięśni; także. oparty na sile mięśni

(1.8) dotyczący wyrobienia sportowego

(1.9) seksualny

(1.10) rzeczywisty, realny, dosłowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizyk

1. naukowiec zajmujący się fizyką; potocznie: szkolny nauczyciel fizyki;
2. dawniej: lekarz, zwłaszcza urzędowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec zajmujący się fizyką

(1.2) pot. nauczyciel fizyki

(1.3) daw. lekarz urzędowy

Fizyk – uczony rozwijający fizykę lub nauczyciel tej dziedziny nauki. Fizycy-naukowcy badają materię i zjawiska zachodzące w naturze. Pojęcie to czasem obejmuje astronomów.

Fizyk naukowiec bada i wyjaśnia zjawiska oraz procesy zachodzące we Wszechświecie, od mikroświata po kosmos. Prowadzi badania naukowe, których celem jest poznanie podstawowych praw fizyki i stosowanie wyników tych badań w praktyce, na przykład przy konstruowaniu urządzeń. Fizyk odkrywa związki i zależności między zdarzeniami i zjawiskami fizycznymi oraz opisuje je za pomocą aparatu matematycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizyka

nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ogólnych właściwości materii i zjawisk w niej zachodzących oraz wykrywaniem ogólnych praw, którym te zjawiska podlegają

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: fizyk

Fizyka (z stgr. φύσις, physis – „natura”) – podstawowa nauka przyrodnicza badająca najbardziej fundamentalne i uniwersalne właściwości materii i energii, ich przemiany oraz oddziaływania między nimi. Do opisu zjawisk fizycznych używa się wielkości fizycznych takich jak odległość, miara kąta, czas, masa, temperatura czy ładunek elektryczny; są one wyrażane pojęciami matematycznymi takimi jak liczba, skalar, wektor i tensor, przez co fizyka jest zaliczana do nauk ścisłych. Fizyka doświadczalna znajduje między tymi wielkościami korelacje zwane prawami, a fizyka teoretyczna je wyjaśnia za pomocą hipotez, modeli i całych teorii. Fizycy przewidują wyniki przyszłych pomiarów dwojako:

- wprost z danych doświadczalnych, za pomocą indukcji takiej jak interpolacja i ekstrapolacja;
- dedukując je z różnych teorii; zajmuje się tym nie tylko fizyka teoretyczna, ale też część fizyki matematycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizykalizm

1. koncepcja zastąpienia języków wszystkich nauk empirycznych językiem fizyki;
2. pogląd, według którego całe psychiczne życie człowieka można zredukować do zjawisk fizycznych w jego mózgu

Fizykalizm – pogląd filozoficzny, według którego wszystkie zjawiska (w tym psychiczne i biologiczne), a także pojęcia naukowe, dają się sprowadzić do pojęć z zakresu fizyki.

Nie zaprzecza on, że w świecie istnieje wiele zjawisk, które po zbyt pobieżnej analizie mogą wyglądać na niefizyczne, ale wszystkie one okazują się wyłącznie fizycznego charakteru. Dzięki temu nie wykracza się poza stwierdzanie jedynie ściśle mierzalnych i sprawdzalnych faktów, fakty o pseudo-niefizycznym charakterze należy badać dotąd, aż znajdzie się racjonalne, mierzalne, potwierdzalne w rzeczywistości fizycznej prawdziwe wyjaśnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizykalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest fizykalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Fizykalny

dotyczący fizyki, fizyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący fizyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizykochemia

dział chemii zajmujący się fizycznymi podstawami przemian chemicznych, zależnościami między określonymi właściwościami fizycznymi a budową materii; chemia fizyczna

Chemia fizyczna jest nauką zajmującą się badaniem zjawisk makroskopowych, atomowych, subatomowych i międzycząsteczkowych w układach chemicznych uwzględniając prawa i pojęcia fizyki. Stosuje się zasady i pojęcia fizyki, takie jak ruch, energia, siła, czas, termodynamika, chemię kwantową, mechanikę statystyczną, dynamikę i równowagę.
Chemia fizyczna, w odróżnieniu od fizyki chemicznej, jest głównie (ale nie zawsze) nauką makroskopową lub struktur makrocząsteczkowych, jako że większość zasad chemii fizycznej ma swoje podłoże na założeniach związanych z masą, niż ze strukturami cząsteczkowymi lub subatomowymi. Przykładem jest równowaga chemiczna czy koloidy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizykochemiczka

→ fizykochemik

Patrz:fizykochemik

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykochemiczny

przymiotnik od: fizykochemia (np. proces fizykochemiczny, pomiary fizykochemiczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykochemik

naukowiec, specjalista w dziedzinie fizykochemii (chemii fizycznej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykoterapeuta

lekarz stosujący metody fizykoterapii, specjalista w zakresie fizjoterapii; fizjoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykoterapeutka

→ fizykoterapeuta

Patrz:fizykoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykoterapeutyczny

oparty na fizykoterapii, związany z fizjoterapią; fizjoterapeutyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizykoterapia

leczenie polegające na działaniu na organizm człowieka lub jego części różnych postaci energii, np. mechanicznej, cieplnej, elektrycznej, świetlnej, wytwarzanych za pomocą różnych aparatów; fizjoterapia

Fizykoterapia – jedna z form fizjoterapii i część medycyny fizykalnej, w której na organizm oddziałuje się rozmaitymi bodźcami fizycznymi, pobieranymi z natury (Słońce, borowina) lub wytwarzanymi specjalnymi urządzeniami (krioterapia, prądy różnego rodzaju).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizylier

1. w dawnym wojsku: żołnierz uzbrojony w fuzję;
2. w okresie II wojny światowej: żołnierz piechoty uzbrojony w ręczną broń maszynową

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową (fuzję) w armiach XVII-XIX wieku; w okresie napoleońskim żołnierz lekkiej piechoty;

(1.2) przest. wojsk. podczas II wojny światowej żołnierz wspierającej piechoty uzbrojony w ręczną broń maszynową

- fizylierzy – piechurzy XVII i XVIII wieku wyposażeni w fuzje (karabiny z zamkiem skałkowym)
- fizylierzy – lżejsza piechota w wojskach napoleońskich
- fizylierzy – piechota wspierająca z okresu II wojny światowej wyposażona w pistolety maszynowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fizylierka

kobieta fizylier

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizylierski

→ fizylier

Patrz:fizylier

#### Źródła:

SJP.pl

# Fizys

twarz, oblicze; fizis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. twarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fizysorpcja

rodzaj adsorpcji

Adsorpcja fizyczna lub mniej precyzyjnie fizysorpcja, to zjawisko lub proces adsorpcji na skutek działania sił oddziaływania międzycząsteczkowego - sił van der Waalsa (z wyłączeniem wiązań chemicznych - wówczas mówimy o adsorpcji chemicznej, czyli chemisorpcji) - pomiędzy cząsteczką adsorbatu a powierzchnią adsorbentu. Energia związana z procesem adsorpcji fizycznej (ciepło adsorpcji) jest z reguły rzędu kilku kJ/mol (rzadko kilkunastu kJ/mol), podczas gdy w przypadku adsorpcji chemicznej są to wielkości o rząd większe (ciepło reakcji chemicznej). Wielkość adsorpcji fizycznej silnie zależy od temperatury oraz ciśnienia lub stężenia adsorbatu, a obniżenie ciśnienia lub podwyższenie temperatury prowadzi do łatwej i szybkiej desorpcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fizz

[czytaj: fiz] pieniący się, schłodzony i zmieszany napój alkoholowy z sokiem owocowym i wodą sodową

#### Źródła:

SJP.pl

# Fiłatow

nazwisko

Fiłatow

- Barnaba (Fiłatow) – imię świeckie: Wiaczesław Fiłatow, biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego
- Dmitrij Fiłatow (1876–1943) – radziecki embriolog i zoolog, twórca moskiewskiej szkoły embriologicznej
- Jurij Fiłatow (ur. 1948) – radziecki kajakarz (Ukrainiec)
- Nikita Fiłatow (ur. 1990) – rosyjski hokeista
- Nił Fiłatow (1847–1902) – lekarz, twórca rosyjskiej pediatrii
- Siergiej Fiłatow (1926–1997) – radziecki jeździec sportowy
- Władimir Fiłatow (1875–1956) – rosyjsko-ukraiński lekarz, chirurg-okulista, pionier transplantologii (przeszczepienie rogówki, przeszczepienie płata skóry)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fiłończuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl