# Er

nazwa litery R

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery r / R

- Er – postać biblijna, syn Judy
- Er – symbol erbu, pierwiastka chemicznego z grupy lantanowców
- eR – stacja radiowa
- ang. endoplasmic retikulum – retikulum endoplazmatyczne
- .er – domena internetowa przypisana do Erytrei

Zobacz też:

- ER
- Ér

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Era

1. okres w dziejach, zwykle zapoczątkowany jakimś doniosłym wydarzeniem;
2. w geologii: jeden z odcinków czasu, na jakie geologia dzieli historię Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

(1.2) geol. jednostka podziału dziejów Ziemi;

Era

- Era – jednostka geochronologiczna (czasowa)
- Era – sieć telefonii komórkowej w Polsce działająca w latach 1996–2011, obecnie T-Mobile
- Era – projekt muzyczny Erica Leviego
  - Era – album muzyczny grupy Era

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Eradykacja

całkowite usunięcie patogenu z organizmów ludzkich, zwierzęcych i innych elementów środowiska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie

Eradykacja choroby (z łac. eradicatio) – całkowite zwalczenie choroby zakaźnej na całym świecie i z niewystępowaniem wywołującego ją patogenu w organizmach ludzkich, zwierzęcych i innych elementach środowiska.

Dotychczas eradykację patogenu w populacji osiągnięto w przypadku dwóch chorób: ospy prawdziwej (w populacji człowieka), którą Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała za zwalczoną w 1980, oraz księgosuszu (w populacji przeżuwaczy), który Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) uznała za zwalczony w 2010. Ostatnie istniejące wirusy ospy prawdziwej są przechowywane w laboratoriach dla celów naukowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eradykacyjny

→ eradykacja

Patrz:eradykacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Eradykować

całkowicie usunąć (usuwać) patogen z organizmów ludzkich, zwierzęcych i innych elementów środowiska

czasownik

(1.1) całkowicie usuwać choroby zakaźne na całym świecie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eranos

udział; uczta składkowa; dar; uczynek miłosierny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erasmus

program współpracy uczelni i wymiany studentów w Unii Europejskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) europejski program wymiany studentów i wykładowców uczelni wyższych;

- Erasmus – program Komisji Europejskiej dla szkolnictwa wyższego działający w latach 1987–1994
- Erasmus+ – program Komisji Europejskiej na rzecz edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu na okres 2014–2020
- Erazm (łac. Erasmus) – imię męskie pochodzenia greckiego
- Érasme/Erasmus – stacja końcowa metra w Brukseli, na linii 5
- (7907) Erasmus – planetoida z pasa głównego asteroid

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erasmusowiec

[czytaj: erazmusowiec] osoba uczestnicząca w programie międzynarodowej wymiany studentów Erasmus

#### Źródła:

SJP.pl

# Erasmusowy

przymiotnik

(1.1) środ. związany z programem Erasmus

#### Źródła:

Wiktionary

# Erast

Erast – imię męskie pochodzenia biblijnego. Pochodzi od greckiego imienia Erastus oznaczającego "miły". Było imieniem pomocnika św. Pawła wymienionego w Dziejach Apostolskich Erasta z Koryntu.

Erast imieniny obchodzi 26 lipca.

#### Źródła:

Wikipedia

# Eratem

jednostka chronostratygraficzna utworów geologicznych

Eratem – formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna), odpowiadająca jednostce geochronologicznej (czasowej) o nazwie era. Jest częścią eonotemu, dzieli się na systemy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erato

w mitologii greckiej: muza poezji miłosnej, przedstawiana z małą lirą

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

(1.2) mitgr. driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;

## Astronomia

- Erato – planetoida o numerze katalogowym 62

## Biologia

- Erato – rodzaj roślin z rodziny astrowatych
- Erato – rodzaj ślimaków z rodziny triwii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eratostenes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) filoz. staroż. grecki matematyk, astronom, filozof, geograf i poeta;

Eratostenes (stgr. Ἐρατοσθένης, Eratosthenes; ur. 276 p.n.e. w Cyrenie, zm. 194 p.n.e.) – starogrecki uczony: matematyk, astronom, geodeta i geograf. Jego najważniejsze osiągnięcia to:

- sposób znajdowania liczb pierwszych – sito Eratostenesa;
- wyznaczenie obwodu Ziemi (zob. opis eksperymentu);
- oszacowanie odległości Ziemi od Słońca i Księżyca;
- katalog 675 gwiazd;
- konstrukcja mezolabium.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Eratyczny

przymiotnik od: eratyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Eratyk

polodowcowy głaz narzutowy

Głaz narzutowy, eratyk, narzutniak (z łac. errare – błądzić) – fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erazm

imię męskie, np. Erazm z Rotterdamu (1466 lub 1467 - 1536), niderlandzki myśliciel i filozof

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Erazm – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „miły”, „uprzejmy”. W dawnych źródłach mazowieckich Erazm pojawia się jako zamiennik męskiego imienia słowiańskiego Niemierza.

W Polsce imię pozostaje imieniem rzadkim. W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 114 mężczyzn o imieniu Erazm nadanym jako imię pierwsze oraz 175 mężczyzn noszących imię Erazm jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako męskie imię pierwsze – Piotr, nosi 689313 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erazma

imię męskie, np. Erazm z Rotterdamu (1466 lub 1467 - 1536), niderlandzki myśliciel i filozof

Erazma – imię żeńskie, żeński odpowiednik imienia Erazm, wywodzącego się od greckiego Erasmōs, co oznacza „godny miłości, miły”.

Patronką tego imienia w Kościele katolickim jest św. Erazma, wspominana razem ze św. Dorotą, Eufemią i Teklą.

Erazma imieniny obchodzi 3 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erazmiański

przymiotnik

(1.1) związany z Erazmem z Rotterdamu, jego dziełami i poglądami

#### Źródła:

Wiktionary

# Erazmowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Erazma lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Erb

pierwiastek chemiczny o symbolu Er

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

Erb (Er, łac. erbium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec.

Jest to jeden z czterech pierwiastków, których nazwy zostały utworzone od szwedzkiej miejscowości Ytterby (są to: erb, itr, iterb, terb). Pierwiastek został odkryty w 1843 przez Carla Mosandera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erbel

nazwisko

## Osoby

- Joanna Erbel (ur. 1984) – polska aktywistka miejska, działaczka polityczna, socjolog, feministka,
- Józef Erbel (ur. 1899, zm. 1984) – nauczyciel i działacz państwowy,
- Mirosław Erbel (ur. 1959) – polski oficer policji, komendant wojewódzki Policji w Chełmie w latach 1997–1999,
- Stanisław Erbel (ur. 1928, zm. 2018) – polski specjalista w dziedzinie obróbki plastycznej i techniki wytwarzania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erbowy

→ erb

przymiotnik

(1.1) dotyczący erbu

Patrz:erb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erdogan

Recep Tayyip Erdoğan (wym. tur. [ˈɾɛdʒɛp ˈtɑːjip ˈɛɾdɔːɑn]; ur. 26 lutego 1954 w Stambule) – turecki ekonomista i polityk, przewodniczący Partii Sprawiedliwości i Rozwoju w latach 2001–2014 i ponownie od 2017, burmistrz Stambułu w latach 1994–1998, premier Turcji w latach 2003–2014, prezydent Turcji od 28 sierpnia 2014.

#### Źródła:

Wikipedia

# Erdosteina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek mukolityczny, pochodna metioniny zawierająca dwie zablokowane grupy sulfhydrylowe

Erdosteina – organiczny związek chemiczny, lek o działaniu mukolitycznym stosowany w leczeniu przewlekłego zapalenia oskrzeli. Zawiera dwie grupy sulfhydrylowe, uwalniane w organizmie w wyniku metabolizmu pierwszego przejścia.

Jest dostępna w Polsce pod nazwą handlową Erdomed.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ereb

mit. gr. najciemniejsze miejsce w Hadesie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) mitgr. najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu;

Ereb (stgr. Ἔρεβος Érebos, łac. Erebus ‘mrok’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie ciemności podziemnej; najciemniejszej części podziemnego świata zmarłych – Hadesu.

Należał do bóstw pierwotnych (Protogenoi). Niekiedy był utożsamiany z Tartarem. Uchodził za syna Chaosu lub Chronosa i Ananke. Z Nyks, która była jego siostrą, spłodził synów: Tanatosa (bóg śmierci), Momosa (bóg żartów) i Charona, i jedną córkę Hemerę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erebus

wulkan na Wyspie Rossa (Antarktyda Wschodnia)

Erebus – wulkan czynny u wybrzeża Antarktydy Wschodniej, na Wyspie Rossa (na Morzu Rossa) o wysokości 3794 m n.p.m. Jest to najaktywniejszy wulkan w Antarktyce; ostatnia jego erupcja miała miejsce w 2022 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erechteus

mit. gr. bohater ateński; Erechteusz

Erechteusz (także Erechteus, gr. Ἐρεχθεύς Erechtheús, łac. Erechtheus) – w mitologii greckiej heros ateński i król Aten.

Uchodził za syna Pandiona i Zeuksippe (według innej wersji Erichtoniosa). Był mężem Praksitei, z którą miał córki: Prokris, Orejtyję, Chtonię i Kreuzę. Gdy na Ateny napadł Eumolpos, syn Posejdona, Erechteusz zwrócił się do wyroczni delfickiej o radę. Kapłanka przepowiedziała, że jedynym ratunkiem dla kraju jest złożenie jednej z córek w ofierze. Wówczas wszystkie córki dobrowolnie poniosły śmierć, najeźdźcy zostali pokonani, a Eumolpos zginął z ręki Erechteusza. Erechteusz zginął rażony piorunem Zeusa, który uległ prośbom Posejdona o śmierć dla zabójcy syna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erechteusz

mit. gr. bohater ateński; Erechteus

Erechteusz (także Erechteus, gr. Ἐρεχθεύς Erechtheús, łac. Erechtheus) – w mitologii greckiej heros ateński i król Aten.

Uchodził za syna Pandiona i Zeuksippe (według innej wersji Erichtoniosa). Był mężem Praksitei, z którą miał córki: Prokris, Orejtyję, Chtonię i Kreuzę. Gdy na Ateny napadł Eumolpos, syn Posejdona, Erechteusz zwrócił się do wyroczni delfickiej o radę. Kapłanka przepowiedziała, że jedynym ratunkiem dla kraju jest złożenie jednej z córek w ofierze. Wówczas wszystkie córki dobrowolnie poniosły śmierć, najeźdźcy zostali pokonani, a Eumolpos zginął z ręki Erechteusza. Erechteusz zginął rażony piorunem Zeusa, który uległ prośbom Posejdona o śmierć dla zabójcy syna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ereciński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Erefenowiec

mieszkaniec RFN (Republiki Federalnej Niemiec); RFN-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Erefenowski

przymiotnik od: RFN (Republika Federalna Niemiec); RFN-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Erekcja

1. wzniesienie czegoś, wystawienie jakiejś budowli, założenie lub ufundowanie np. kościoła lub miasta;
2. wzwód członka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. seks. usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

(1.2) książk. wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli

- erekcja – powiększenie się narządu zbudowanego z tkanek jamistych
- erekcja pośmiertna – szczególny rodzaj priapizmu
- akt erekcyjny – dokument rozpoczynający w uroczysty sposób budowę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erekcyjny

1. dotyczący erekcji - ufundowania i stworzenia jakiejś budowli lub instytucji, np. dokument erekcyjny; fundacyjny;
2. dotyczący erekcji - wzwodu prącia, np. dysfunkcja erekcyjna

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do erekcji, dotyczący erekcji (w znaczeniu: „wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli”)

(1.2) odnoszący się do erekcji, dotyczący erekcji (w znaczeniu: „usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów”)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erem

klasztor, w którym zakonnicy mieszkają w odosobnieniu; pustelnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) klasztor;

(1.2) przen. miejsce odosobnienia

Erem, eremitorium, ermitaż (z łac. eremitorium), pustelnia (z ros. пустынь) – klasztor pustelniczy, miejsce zamieszkania eremitów, klasztor zakonników żyjących w odosobnieniu, klasztor mnichów prowadzących pustelnicze życie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eremicki

odnoszący się do eremity, należący do eremity

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eremem, dotyczący eremu

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do eremu, będący jego własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eremita

zakonnik żyjący w odosobnieniu, ale zachowujący wspólną regułę zakonną

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik żyjący w odosobnieniu;

(1.2) człowiek żyjący w odosobnieniu szczególnie z pobudek religijnych

Eremita lub pustelnik (gr. ἐρημίτης erēmítēs, żyjący na pustkowiu) – osoba, która z pobudek religijnych wycofuje się z życia w społeczeństwie i decyduje się na życie w izolacji i celibacie. Poświęca się modlitwie i życiu w ascezie. Utrzymuje się, jak to miało miejsce u zarania życia pustelniczego w Egipcie i Palestynie, z jałmużny lub rzemiosła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eremitka

zakonnica żyjąca w osamotnieniu; pustelnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eremitorium

miejsce odosobnienia pustelnika lub miejsce pobytu zakonnika w zakonach pustelniczych; pustelnia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) siedziba eremity;

(1.2) archit. niewielki pawilon w ogrodzie lub parku przeznaczony do wypoczynku na uboczu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eremityzm

pustelnictwo;
1. życie w odosobnieniu;
2. życie zakonnika wypełnione modlitwą, pokutą i kontemplacją

Eremita lub pustelnik (gr. ἐρημίτης erēmítēs, żyjący na pustkowiu) – osoba, która z pobudek religijnych wycofuje się z życia w społeczeństwie i decyduje się na życie w izolacji i celibacie. Poświęca się modlitwie i życiu w ascezie. Utrzymuje się, jak to miało miejsce u zarania życia pustelniczego w Egipcie i Palestynie, z jałmużny lub rzemiosła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erentruda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

Wiktionary

# Erepsyna

enzymy trawienne wytwarzane przez trzustkę i jelito cienkie

#### Źródła:

SJP.pl

# Eretria

starożytne miasto na Eubei, obecnie grecka Nea Psara

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eretryjski

dotyczący Eretrii, miasta w Grecji

#### Źródła:

SJP.pl

# Eretyzm

nadmierna pobudliwość; nadwrażliwość, nadpobudliwość

#### Źródła:

SJP.pl

# Erewan

potoczna nazwa stolicy Armenii; Erewań

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erewańczyk

mieszkaniec Erewanu; erywańczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Erewanka

mieszkanka Erewanu; erywanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Erewański

przymiotnik od: Erewan (stolica Armenii); erywański

#### Źródła:

SJP.pl

# Erfurcki

przymiotnik od: Erfurt, miasto w Niemczech

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Erfurtem, dotyczący Erfurtu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erfurt

miasto w Niemczech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;

Erfurt – miasto na prawach powiatu położone w centralnej części Niemiec, stolica kraju związkowego Turyngii. Liczy ponad 200 000 mieszkańców. Największe miasto kraju związkowego, siedziba Federalnego Sądu Pracy (Bundesarbeitsgericht), dwóch uczelni (w tym założony w 1392 r. uniwersytet) oraz katolickiej diecezji erfurckiej. Duży ośrodek przemysłowy, handlowy i ogrodniczy (uprawa bobu), siedziba targów, krajowy port lotniczy założony w 1956 r., ośrodek telewizji dla dzieci (Kika).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erfurtczanka

mieszkanka Erfurtu (miasta w Niemczech); erfurtka

#### Źródła:

SJP.pl

# Erfurtczyk

mieszkaniec Erfurtu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Erfurtu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erfurtka

mieszkanka Erfurtu (miasta w Niemczech); erfurtczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Erfurtu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erg

jednostka pracy i energii w układzie CGS

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. dawna jednostka pracy i energii

(1.2) geogr. pustynia piaszczysta z wyraźnie ukształtowanymi wydmami

- erg – jednostka pracy i energii w układzie CGS
- erg – pustynia piaszczysta
- erg (cecha) w czynnikowej teorii osobowości Raymonda Cattella
- Erg SA – firma
- ERG – elektroretinografia, rodzaj badania oka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ergasterion

warsztat rzemieślniczy w starożytnej Grecji

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergastoplazma

Ergastoplazma (gr. ergazomai = praca; plazma pracująca) – bazofilne (zasadochłonne) obszary cytoplazmy wokół jądra komórkowego, charakteryzujące się nagromadzeniem ER-g (retikulum endoplazmatycznego granularnego, inaczej siateczki śródplazmatycznej szorstkiej), wraz z tym retikulum. Na siateczce znajdują się rybosomy, syntetyzujące białka (translacja) na podstawie kwasu mRNA, który nadaje środowisku wnętrza komórki odczyn kwaśny (zasadochłonność) przez obecność reszt fosforanowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ergastulum

w starożytnym Rzymie: więzienie dla niewolników wykonujących najcięższe prace

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergativus

w językoznawstwie: przypadek zależny, wyrażający najczęściej sprawcę bądź narzędzie czynności, występujący m.in. w językach kaukaskich; ergatiwus, ergatyw, agentivus

Ergatyw (łac. ergativus) – przypadek w językach ergatywno-absolutywnych, określający podmiot czasownika przechodniego. Jest zbliżony znaczeniowo do polskiego narzędnika. Może oznaczać również narzędzie czynności. Częsty w językach kaukaskich, obecny też w baskijskim. Istnieje też w niektórych językach Indian w Ameryce Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergatiwus

w językoznawstwie: przypadek zależny, wyrażający najczęściej sprawcę bądź narzędzie czynności, występujący m.in. w językach kaukaskich; ergativus, ergatyw, agentivus

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergatyw

w językoznawstwie: przypadek zależny, wyrażający najczęściej sprawcę bądź narzędzie czynności, występujący m.in. w językach kaukaskich; ergatiwus, ergativus, agentivus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. przypadek wyrażający sprawcę lub narzędzie czynności

Ergatyw (łac. ergativus) – przypadek w językach ergatywno-absolutywnych, określający podmiot czasownika przechodniego. Jest zbliżony znaczeniowo do polskiego narzędnika. Może oznaczać również narzędzie czynności. Częsty w językach kaukaskich, obecny też w baskijskim. Istnieje też w niektórych językach Indian w Ameryce Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ergatywny

przymiotnik

(1.1) jęz. w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim

#### Źródła:

Wiktionary

# Ergo

z łaciny: (a) zatem, (a) więc; przeto, toteż

spójnik

(1.1) książk. więc, a więc, zatem

- Ergo Group
- Ergo Lebensversicherung
- Ergo Pro
- Ergo Hestia
- Ergo Arena
- Ergo (zespół muzyczny)
- Kabaret Ergo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ergocentryczny

rozpatrujący dzieło, czyjąś twórczość bez uwzględnienia innych aspektów, np. biografii autora

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergodyczność

→ ergodyczny

Proces ergodyczny (stacjonarny proces ergodyczny z gr. ἔργον „praca” i ὁδός „droga”) – proces stacjonarny, dla którego wartości parametrów statystycznych po zbiorze realizacji (czyli wartość średnia, wariancja i funkcja autokorelacji) są równe wartościom tych parametrów z jego dowolnej realizacji czasowej.

Patrz:ergodyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergodyczny

w fizyce:
1. hipoteza ergodyczna - hipoteza mechaniki statystycznej, według której średnia stanów zespołu obiektów jest równa średniemu jednego obiektu w długim czasie;
2. proces ergodyczny - proces stochastyczny, w którym realizuje się ta hipoteza

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

#### Źródła:

Wiktionary

# Ergograf

przyrząd do graficznego zapisu pracy mięśni

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergogram

wykres przebiegu zmęczenia mięśni podczas wykonywania pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergokalcyferol

związek organiczny pochodzenia roślinnego, z grupy witamin D, stymulujący wchłanianie jonów wapnia z przewodu pokarmowego

Ergokalcyferol (łac. ergocalciferolum), witamina D2 – organiczny związek chemiczny z grupy witamin D. Reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu, a także zapewnia właściwą mineralizację kości.

Niedobór witaminy D u dzieci jest przyczyną zahamowania wzrostu i krzywicy. Nadmiar ergokalcyferolu powoduje bóle głowy, nudności, zaburzenia widzenia i senność.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergolog

specjalista w zakresie ergologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergologia

1. ogólny dział biologii zajmujący się czynnościami organizmów;
2. nauka zajmująca się materialnymi wytworami rąk ludzkich w kolejnych okresach kulturowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergologiczny

dotyczący ergologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergometr

przyrząd do pomiaru wielkości wykonywanej pracy

Ergometr – rodzaj przyrządu pomiarowego, który służy do pomiaru ilości wykonywanej pracy przez mięśnie.

Najczęściej używane ergometry to:

- ergometr rowerowy,
- ergometr wioślarski,
- ergometr kajakowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergometria

nauka o badaniach wydolności fizycznej człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergometryczny

→ ergometria

Patrz:ergometria

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergometryna

alkaloid sporyszu, powodujący skurcz mięśni gładkich m.in. naczyń krwionośnych i macicy, stosowany w ginekologii oraz jako lek przeciwmigrenowy; ergobazyna; ergonowina

Ergometryna (łac. ergometrinum), ergobazyna, ergonowina – organiczny związek chemiczny, psychodeliczna substancja psychoaktywna, pochodna ergoliny, zaliczana do lizergamidów. Ergometryna jest jednym z głównych alkaloidów sporyszu i nasion wilców. Substancja ta wykazuje wyraźne podobieństwo strukturalne do LSD.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergonometria

dział ergonomii zajmujący się pomiarami wydolności ludzkiego organizmu, w szczególności pomiarami sprawności ludzkich mięśni

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergonomia

nauka o pracy (w znaczeniu sprawności i wydolności ludzkiego organizmu w zależności od różnych czynników zewnętrznych wpływających na ciało ludzkie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się dostosowaniem urządzeń, przedmiotów i narzędzi do anatomicznych i psychofizycznych potrzeb użytkowników;

Ergonomia (gr. εργον, czyt. ergon – 'praca' i νομος, czyt. nomos– 'prawo') – nauka o pracy; dyscyplina naukowa zajmująca się przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska oraz warunków pracy do anatomicznych i psychofizycznych możliwości człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ergonomiczność

→ ergonomiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ergonomiczne

Patrz:ergonomiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ergonomiczny

1. → ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

przymiotnik

(1.1) oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

Patrz:ergonomia;
2. → ergonomika;
3. → ergonom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ergonomista

specjalista w dziedzinie ergonomii, nauki o pracy ludzkiej z uwzględnieniem jej aspektów fizjologicznych i psychologicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergonomistka

→ ergonomista

Patrz:ergonomista

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergoprojekt

projekt ergonomiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergoreceptor

znajdujące się w mięśniach receptory, które są pobudzane przez produkty metabolizmu mięśni; receptory metaboliczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergosterol

#### Źródła:

Wikipedia

# Ergosteryna

związek chemiczny będący prowitaminą witaminy D2; ergosterol

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergotamina

alkaloid sporyszu (przetrwalnika grzyba buławinki czerwonej) powodujący skurcz mięśni gładkich m.in. naczyń krwionośnych i macicy, stosowany w ginekologii oraz jako lek przeciwmigrenowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. alkaloid o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C33H35N5O5. wyodrębniany ze sporyszu, używany w medycynie m.in. do leczenia migreny ze względu na działanie powodujące skurcz naczyń krwionośnych;

Ergotamina (łac. ergotaminum) – organiczny związek chemiczny, złożony amid kwasu lizergowego; alkaloid sporyszu. Wiąże się z receptorami noradrenaliny, serotoniny i dopaminy, powoduje skurcz mięśni gładkich macicy i naczyń krwionośnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ergoterapeuta

psychoterapeuta leczący zaburzenia psychologiczne pracą fizyczną na przemian z odpoczynkiem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. terapeuta prowadzący terapię zajęciową w rodzaju ergoterapia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ergoterapeutka

→ ergoterapeuta

Patrz:ergoterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergoterapia

rodzaj psychoterapii, w której do leczenia zaburzeń psychologicznych stosuje się pracę fizyczną na przemian z odpoczynkiem

Ergoterapia (gr. ergo – czynię, robię) – forma terapii wykorzystująca różne rodzaje aktywności i rekreacji jako środki terapeutyczne.

Zawód ergoterapeuty powstał w XX wieku w USA dzięki różnym grupom zawodowym, w tym lekarzy, pracowników socjalnych, pielęgniarek, rzemieślników i architektów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergoteria

rzadko: prześladowanie, szykanowanie kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Ergotyna

wyciąg ze sporyszu stosowany w lecznictwie; sporysznik

Ergotyna − silny alkaloid ekstrahowany ze sporyszu jako brązowa, amorficzna, gorzka substancja. Jego działanie w ustroju powoduje skurcze macicy, stąd stosowanie jako środek poronny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ergotyzm

przestarzale: skłonność do sporów, kłótni

Ergotyzm (łac. ignis sacer ‘święty ogień’) – efekt zatrucia alkaloidami sporyszu.

Przyczyną jest grzyb, buławinka czerwona (Claviceps purpurea), który infekuje ryż oraz inne zboża i trawy, pochodne jego alkaloidów znalazły zastosowanie w leczeniu migreny (ich stosowanie jest przyczyną niektórych zatruć). Ergotyzm jest także znany jako ogień świętego Antoniego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erhard

1. Ludwig Erhard (1897-1977), niemiecki polityk i ekonomista;
2. imię męskie

Erhard – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów era - "honor", lub "respekt" i hard - "dzielny".

Patronem tego imienia jest w Kościele katolickim św. Erhard, biskup Ratyzbony (VII wiek).

Erhard imieniny obchodzi 8 stycznia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erhardostwo

Erhard z małżonką; Erhardowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Erhardowie

Erhard z małżonką; Erhardostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Erhardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Erharda lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Erhu

dwustrunny chiński instrument muzyczny przypominający skrzypce; er-hu; skrzypce chińskie

Erhu (chiń. 二胡; pinyin èrhú) – chiński instrument smyczkowy, powstały w VII wieku, popularny głównie wśród mniejszości narodowych zamieszkujących północno-zachodnią część Chin, nazywany chińskimi skrzypcami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eric

[czytaj: erik] obce imię męskie

Eric – wolne i darmowe zintegrowane środowisko programistyczne (IDE) do języka Python. Korzysta z biblioteki PyQt, która jest przeniesieniem do Pythona interfejsu graficznego Qt i wtyczki edytora QScintilla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erich

obce imię męskie

Erich może dotyczyć:

- Odpowiednik imienia Eryk, popularny w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i znany na Śląsku
- Erich – miasto w północnych Indiach w stanie Uttar Pradesh

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erichtonios

- Erichtonios (gr. Erichthonios, łac. Erichthonius) – w mitologii greckiej syn Dardanosa, królewicz Dardanii
- Erichtonios (gr. Erichthonios, łac. Erichthonius) – w mitologii greckiej syn Hefajstosa, król Aten

#### Źródła:

Wikipedia

# Erick

Erick – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Beckham.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ericsson

[czytaj: eRIKson] produkt marki Ericsson

Ericsson AB – szwedzkie przedsiębiorstwo o zasięgu globalnym, założone w 1876 roku w Sztokholmie przez Larsa Magnusa Ericssona. Ericsson jest dostawcą usług i infrastruktury dla operatorów telekomunikacyjnych. W skład produktów przedsiębiorstwa wchodzą: infrastruktura sieci stałych i mobilnych, internet szerokopasmowy oraz rozwiązania multimedialne. Firma Ericsson działa w 175 krajach. W 2008 roku ponad 75 000 pracowników wygenerowało dochód wysokości 32,2 miliarda USD (209 miliardów SEK). Firma jest obecna na giełdach OMX Nordic Exchange Stockholm i NASDAQ. Ericsson zarządza sieciami, które służą 195 milionom użytkowników. Ericsson posiada ok. 37 000 patentów. Ericsson posiada w Polsce biura w między innymi w Warszawie, Gdańsku i Poznaniu oraz dwa centra badawczo-rozwojowe w Łodzi i Krakowie, zatrudnia około 2300 inżynierów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eridu

Eridu (sum. eridu/eridug(NUN)ki, też eri.du10/dùgki, tłum. "dobre miasto"; akad. Eridu) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, położone 24 km na południowy zachód od Ur. Obecnie stanowisko archeologiczne Abu Szahrajn w prowincji Zi Kar w Iraku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Erie

[czytaj: iri]
1. jezioro w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych;
2. miasto w Stanach Zjednoczonych

## Lokalizacje w Stanach Zjednoczonych

### Miejscowości

- Erie – miejscowość w stanie Kolorado, w hrabstwie Weld
- Erie – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Whiteside
- Erie – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Neosho
- Erie – jednostka osadnicza w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cass
- Erie – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Erie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erik

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Erika

imię żeńskie

Eryka – żeńska forma imienia Eryk, pochodzenia germańskiego.

W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 4455 kobiet o imieniu Eryka nadanym jako imię pierwsze oraz 1996 kobiet noszących imię Eryka jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Eryka imieniny obchodzi razem z Erykiem: 9 lutego i 18 maja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eriksson

nazwisko

- Eriksson – nazwisko
- Björn III Eriksson – półlegendarny król Szwecji
- Eva Eriksson – szwedzka curlerka znana jako Eva Lund
- Henry Eriksson – szwedzki lekkoatleta
- Gunnar Eriksson – szwedzki narciarz
- Jan Eriksson – szwedzki piłkarz
- Jakob Eriksson – szwedzki mykolog i fitopatolog
- John Eriksson – mykolog
- Leif Eriksson – normański żeglarz, syn Eryka Rudego
- Magnus II Eriksson – król Szwecji
- Olof Eriksson – twórca herbów
- Ove Erik Eriksson – szwedzki mykolog i lichenolog
- Sven Eriksson – szwedzki skoczek narciarski
- Sven-Göran Eriksson – szwedzki piłkarz i trener piłkarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eriometr

przyrząd służący do mierzenia grubości włosa wełny i tkaniny wełnianej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. przyrząd do oznaczania grubości włókna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erionit

minerał z grupy zeolitów

#### Źródła:

SJP.pl

# Eriops

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. zool. nazwa systematyczna|Eryops|ref=tak., rodzaj karbońskiego, dużego, mięsożernego płaza, żyjącego na ówczesnych moczarach

Eriops (Eryops megacephalus) – wymarły wodno-lądowy, mięsożerny płaz należący do podgromady tarczogłowych i rzędu temnospondyli. Występował we wczesnym permie około 295 milionów lat temu. Znaleziony na terenie dzisiejszego Teksasu. Długość ok. 2 m. Był krępym płazem z czterema krótkimi, krzepkimi nogami, krótkim ogonem i szeroką, długą głową. Posiadał liczne ostre zęby przypominające kły. Prawdopodobnie był mięsożercą polującym na ryby, wije, ważki oraz mniejsze gady i płazy.
Dane:
Czas: 295 mln lat temu
Występowanie: Ameryka Północna
Długość ciała: 2 m

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Eris

w mitologii greckiej: bogini niezgody, siostra Aresa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

(1.2) astr. planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;

Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy). Według innej wersji córka Zeusa i Hery, bliźniacza siostra Aresa. Utożsamiana z rzymską boginią Dyskordią. Matka Ate i Dysnomii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erka

potocznie o reanimacyjnej karetce pogotowia

Erka – filatelistyczna nazwa pocztowa, oznaczająca znak polecenia z literą R (fr. recommandé), czyli międzynarodowy znak polecenia pocztowego.

Po raz pierwszy erka została wykorzystana jako nalepka w 1870 przez Prusy dla Alzacji-Lotaryngii. Posiadała nazwę Recommandirt/Nr. Podczas kongresu UPU w Paryżu w 1880 nalepkę polecenia wprowadzono do międzynarodowego obrotu. Powszechnie używany wzór ustalono w 1883. Tylko w ZSRR używano innego znaku – Z (od zakaznoje).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erkaem

ręczny karabin maszynowy; rkm

#### Źródła:

SJP.pl

# Erkaemista

żołnierz obsługujący ręczny karabin maszynowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Erkaemistka

żołnierka obsługująca ręczny karabin maszynowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Erl

symbol erlangu, jednostki fizycznej

Austria:

- Erl – gmina w kraju związkowym Tyrol, w powiecie Kufstein

Osoby:

- Anton Erl – austriacki śpiewak operowy
- Elli Erl – niemiecka piosenkarka
- Kirsten Erl – niemiecka prawnik

Inne:

- Erl-Bräu – niemiecki browar

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erlan

skała metamorficzna składająca się z krzemianów wapnia

Erlan – skała metamorficzna wapienno-krzemianowa, zbudowana głównie z piroksenu i plagioklazu.

Barwa ciemnoszara, szarozielona, szaroniebieska lub różowa.Struktura masywna, drobnoblastyczna, granoblastyczna.Tekstura bezładna, czasami laminowana, zafałdowana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erlang

jednostka natężenia ruchu telefonicznego

- Agner Krarup Erlang – duński matematyk
- Erlang (jednostka) – jednostka natężenia ruchu telekomunikacyjnego
- Rozkład Erlanga – rozkład prawdopodobieństwa
- Erlang (język programowania) – funkcyjny język programowania przystosowany do budowy oprogramowania rozproszonego i wielowątkowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erlenmajerka

kolba laboratoryjna w kształcie lekko trójkątnym i dość szeroką szyjką; kolba stożkowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. środ. kolba stożkowa

Kolba stożkowa, także kolba Erlenmeyera lub zwyczajowo erlenmajerka – naczynie szklane, element podstawowego wyposażenia laboratoryjnego ogólnego przeznaczenia. Płaskodenna kolba stojąca. Nazwa kolba Erlenmeyera pochodzi od nazwiska niemieckiego chemika Emila Erlenmeyera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erm

[czytaj: erm] skrót od:
1. Exchange Rate Mechanism (Mechanizm Kursów Walutowych);
2. Eucharystyczny Ruch Młodych - m-nar. ruch chrześcijański;
3. Enterprise Risk Management - metody aktywnego zarządzania ryzykiem w zakresie wszystkich rodzajów ryzyka zagrażających organizacji;
4. Enterprise Resource Management - metody zarządzania zasobami przedsiębiorstwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Ermentruda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Ermentruda, Irmentruda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, składające się z członów Ermen–, od germ. ermana ("wielki, wszechogarniający" — imię półboga germańskiego), oraz trut, od germ. thrūdi ("moc, siła") pomieszanego z drūda, stwniem. trūt, drūt ("ukochany, miły"). Pierwszy człon, ermana, występował w różnych imionach także w innych odmiankach, np. Ermina i Irmina (ta ostatnia wykształcona z poprzedniej, z podwyższoną artykulacją pierwszej samogłoski pod wpływem –i– w następnej sylabie).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ermitaż

1. przestarzałe: siedziba pustelnika; erem; eremitorium; pustelnia; ustronie;
2. pomieszczenie na zbiory osobliwości;
3. ogrodowy pawilon o charakterze pustelni

Ermitaż (ros. Эрмита́ж), Ermitaż Państwowy (ros. Госуда́рственный Эрмита́ж) – wielkie muzeum sztuki i rzemiosła artystycznego w Petersburgu, na Nabrzeżu Pałacowym, założone w 1764 przez Katarzynę II Wielką w Małym Ermitażu (stąd nazwa); państwowa instytucja kultury, największe muzeum w Rosji i jedno z największych na świecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. imię|polski|ż. Ernestyna

Erna – imię żeńskie. Skrócona forma imion Ernesta i Ernestyna.

Erna imieniny obchodzi 12 stycznia, 30 marca, 29 sierpnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ernest

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Ernest – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "powaga, zapał, walka". Patronem imienia jest Święty Ernest - opat i męczennik (zginął w 1148 roku).

Ernest imieniny obchodzi 12 stycznia, 13 marca, 27 marca, 13 lipca, 13 sierpnia i 7 listopada, 31 lipca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ernesta

imię żeńskie

Ernesta – żeński odpowiednik imienia Ernest.

Ernesta imieniny obchodzi: 31 maja i 31 lipca.

Znane osoby noszące imię Ernesta:

- Antonina Ernesta Amalia Sachsen-Coburg-Saalfeld — niemiecka księżniczka z dynastii Sachsen-Coburg-Saalfeld, księżna Saksonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ernestostwo

Ernest z małżonką; Ernestowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ernestowie

Ernest z małżonką; Ernestostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Ernestowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ernesta (Ernesty) lub z nim (z nią) związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Ernestyna

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Ernestyna – imię żeńskie, żeński odpowiednik imienia Ernest oznaczającego „poważny, stanowczy”. W Kościele katolickim istnieją dwie patronki tego imienia.

Innym żeńskim odpowiednikiem imienia Ernest jest Ernesta. Zdrobnienie: Ernestynka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ernestyniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ernesty lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Ernestynka

zdrobnienie od: Ernestyna (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ernst

1. imię niemieckie;
2. nazwisko

Austria:

- Ernst – gmina

Niemcy:

- Ernst – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Cochem-Zell

Osoby:

- Cornelia Ernst – niemiecka polityk
- Emil Ernst – niemiecki astronom
- Fabian Ernst – niemiecki piłkarz
- Heinrich Wilhelm Ernst – niemiecki kompozytor i skrzypek
- Jan Ernst – polski geograf
- Joachim Ernst – niemiecki skoczek narciarski
- Josef Ernst – zbrodniarz nazistowski
- Juliette Ernst – francuska filolog
- Kajsa Ernst – szwedzka aktorka
- Karl Ernst – niemiecki polityk
- Krzysztof Ernst – polski fizyk
- Marcin Ernst – polski astronom
- Martina Ernst – szwajcarska wioślarka
- Max Ernst – niemiecki malarz
- Ole Ernst – duński aktor
- Rainer Ernst – niemiecki piłkarz
- Richard Ernst – szwajcarski chemik
- Sipke Ernst – holenderski szachista
- Thomas Ernst – szwedzki szachista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eroakcent

podkreślenie erotycznego charakteru czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Erodować

o lodowcu albo o płynącej wodzie: rozmywać, niszczyć zewnętrzne warstwy skorupy ziemskiej; powodować erozję

#### Źródła:

SJP.pl

# Erodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|erodować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Erogenny

przymiotnik

(1.1) w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

#### Źródła:

Wiktionary

# Eroica

[czytaj: eroika]
1. tytuł III Symfonii Ludwiga van Beethovena;
2. tytuł filmu Andrzeja Munka

- Eroica – symfonia Ludwiga van Beethovena
- Eroica – film Andrzeja Munka
- Eroica – powieść Andrzeja Kuśniewicza
- Eroica (radio) – lampowy radioodbiornik wysokiej klasy produkowany przez Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eroico

określenie wykonawcze: bohatersko

#### Źródła:

SJP.pl

# Eroides

motyl dzienny z rodziny modraszkowatych; modraszek eros

#### Źródła:

SJP.pl

# Eros

1. miłość fizyczna;
2. przenośnie: prezerwatywa;
3. w filozofii Platona: mistyczne dążenie do świata wiecznych idei;
4. modraszek eros - motyl dzienny z rodziny modraszkowatych; eroides

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);

(1.2) imię|polski|m.

(1.3) marka kondomów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 433;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(3.1) geogr. adm. miasto w USA w Luizjanie

(3.2) geogr. nazwa miejscowości w USA w stanie Arkansas

## Mitologia

- Eros – w mitologii greckiej bóg miłości i pożądania

## Miasta

- Eros – miejscowość w stanie Luizjana, w parafii Jackson

## Astronomia i astronautyka

- Eros – planetoida o numerze katalogowym 433
- Eros – seria dwóch izraelskich satelitów obserwacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erot

motyw dekoracyjny przedstawiający małego, nagiego chłopca

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotematyczny

w pedagogice: polegający na stawianiu naprowadzających pytań; erotetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotetyczny

w pedagogice: polegający na stawianiu naprowadzających pytań; erotematyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotografoman

osoba z chorobliwą skłonnością do pisania utworów o tematyce erotycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotografomania

przesadna skłonność do pisania utworów o tematyce erotycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotografomanka

kobieta z chorobliwą skłonnością do pisania utworów o tematyce erotycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotoman

1. osoba przejawiająca wyjątkowo duże zainteresowania sferą seksu;
2. złośliwie: mężczyzna zajmujący się podrywaniem kobiet

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. ktoś cierpiący na erotomanię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erotomania

nadmiernie wysoki popęd płciowy, u kobiet określany mianem nimfomanii, u mężczyzn - satyriasis

Erotomania – przypadłość, w której osoba chora posiada urojone przekonanie, że inna osoba, zwykle o wyższym statusie społecznym, jest w niej zakochana. Erotomania zwana jest także syndromem de Clerambaulta (francuski psychiatra Gaëtan Gatian de Clérambault opisał ją w 1921 roku w pracy Les Psychoses Passionelles).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erotomanka

kobieta lubiąca seks i wszystko co z nim związane bardziej niż przeciętny człowiek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. kobieta cierpiąca na erotomanię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erotomański

dotyczący erotomanii, erotomana

#### Źródła:

SJP.pl

# Erotyczność

sprawy i pojęcia związane z miłością, zmysłowością

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest erotyczne; cecha tych, którzy są erotyczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erotyczny

dotyczący seksu, miłosny, zmysłowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący erotyki, seksu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erotyk

poetycki utwór liryczny o tematyce miłosnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erotyka

1. miłość zmysłowa
2. tematyka miłosna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

- erotyka – antycypacja lub stan podniecenia seksualnego
- erotyka – przedstawienie miłości zmysłowej w sztuce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erotyzm

1. tematyka miłosna;
2. pobudliwość płciowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym

(1.2) tematyka związana z miłością, fascynacją lub pociągiem zmysłowym, seksualnym, świadcząca o pobudliwości płciowej

Erotyka (z gr. ἔρως, eros „pociąg miłosny”) – termin powszechnie rozumiany jako odnoszenie się do stanu lub antycypacji podniecenia seksualnego; natarczywy impuls seksualny, pożądanie lub myśl, a także filozoficzna kontemplacja dotycząca estetyki seksualnego pożądania, zmysłowości i miłości romantycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erotyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|erotyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Erozja

proces niszczenia powierzchni terenu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

(1.2) fiz. techn. proces niszczenia materiałów

(1.3) inform. operacja morfologiczna w grafice komputerowej powodująca zwężanie obrazu;

(1.4) med. dekompozycja tkanki

(1.5) mikrobiol. med. proces zmniejszania się puli genowej populacji;

(1.6) socjol. społ. stopniowe niszczenie norm, wartości

(1.7) przen. rozpad, niepokojąca przemiana

Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erozyjność

cecha czegoś, co jest związane z erozją

#### Źródła:

SJP.pl

# Erozyjny

→ erozja

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący erozji

Patrz:erozja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erp

- Erp – miejscowość i gmina we Francji
- Erp – wieś w Holandii
- Erp – wieś w Niemczech

#### Źródła:

Wikipedia

# Erpeg

potocznie: gra RPG lub cRPG

#### Źródła:

SJP.pl

# Erpegowiec

potocznie: osoba grająca w gry fabularne (RPG)

#### Źródła:

SJP.pl

# Err.

skrót

(1.1) = errata

#### Źródła:

Wiktionary

# Errata

corrigenda; spis poprawek, sprostowanie omyłek w książce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) druk. błędy drukarskie

Errata (łac. errata, l.mn. od erratum „błąd”), rzadziej: corrigenda (łac. „wymagające poprawy”) – wykaz błędów w treści publikacji poligraficznej, które zostały zauważone dopiero po wydrukowaniu nakładu. Errata może być luźną kartką włożoną między karty publikacji lub (rzadziej) może zostać wydrukowana na ostatniej stronie ostatniej składki bądź na wyklejce (patrz: oprawa). Errata zawiera, oprócz błędów, także ich dokładne umiejscowienie oraz sprostowanie i posiada najczęściej układ tabelaryczny. Erraty stosuje się zwykle w książkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Error

środowiskowo: błąd w pracy systemu lub programu komputerowego

- Error – błąd w informatyce oraz w języku angielskim
- Error – amerykański zespół muzyczny
- Error – album zespołu Error
- Error – album zespołu Alkatraz
- Error – album zespołu The Warning
- Error – singel Madeline Juno
- Error – singel Natalii Nykiel

Zobacz też

- Błąd (baseball)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ersatz

[czytaj: er-zac] namiastka, surogat, substytut; erzac

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) namiastka jakiejś rzeczy lub podróbka, coś zastępczego, gorszej jakości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ersted

w fizyce: jednostka natężenia pola magnetycznego w elektromagnetycznym układzie jednostek miar, opartym na układzie CGS (skrót: Oe)

Ersted (symbol: Oe) – jednostka natężenia pola magnetycznego w układzie CGS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erud.

skrót od: erudycyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erudycja

wszechstronna wiedza, rozległe wykształcenie; wiedza książkowa, oczytanie, uczoność, erudycyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erudycyjność

wszechstronna wiedza, rozległe wykształcenie; wiedza książkowa, oczytanie, uczoność, erudycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Erudycyjny

związany z erudycją, oparty na erudycji - rozległej wiedzy; erudytywny, uczony, wszechstronny, encyklopedyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erudyta

osoba o wszechstronnej wiedzy, rozległym wykształceniu, oczytaniu; chodząca encyklopedia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek posiadający szeroką wiedzę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erudytka

kobieta o wszechstronnej wiedzy, rozległym wykształceniu, oczytaniu; chodząca encyklopedia

#### Źródła:

SJP.pl

# Erudytywny

związany z erudycją, oparty na erudycji - rozległej wiedzy; erudycyjny, uczony, wszechstronny, encyklopedyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Erukowy

kwas erukowy - jednonienasycony kwas tłuszczowy występujący w niektórych odmianach rzepaku

#### Źródła:

SJP.pl

# Erupcja

wybuch wulkanu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. wybuch wulkanu;

(1.2) astr. wybuch gazu na Słońcu

Erupcja wulkanu, wybuch wulkanu – zjawisko wydostawania się na powierzchnię Ziemi lub do atmosfery jakiegokolwiek materiału wulkanicznego (magmy, materiałów piroklastycznych, substancji lotnych: gazów, pary).

Ze względu na formę erupcji wyróżnia się:

- erupcje centralne (erupcje punktowe) – najczęstszy obecnie typ erupcji, podczas której materiał wulkaniczny wydobywa się punktowo z krateru wulkanicznego lub jego najbliższego sąsiedztwa;
- erupcje linearne (erupcje linijne, erupcje szczelinowe) – materiał wulkaniczny, głównie lawa bazaltowa wydobywa się wzdłuż szczelin w skorupie ziemskiej. W przeszłości geologicznej takie erupcje były powszechne, w ich wyniku powstały rozległe pokrywy lawowe (trapy);
- erupcje podmorskie, które mają miejsce na dnie morskim, częstym ich produktem są lawy poduszkowe. W wyniku nagromadzenia materiałów wulkanicznych pochodzących z takich erupcji powstają wyspy wulkaniczne;
- erupcje arealne – znane z przeszłości geologicznej, polegały na wydobywaniu się magmy nie kominem wulkanicznym, lecz na całej rozległej powierzchni, np. wskutek przetopienia skał nadkładu (nazwą erupcji arealnej określa się również wybuch wielu wulkanów na jakimś obszarze, zasilanych ze wspólnej komory wulkanicznej);
- erupcje freatyczne (hydroerupcje) – spowodowane ciśnieniem pary wodnej powstałej w wyniku kontaktu wód powierzchniowych lub wód podziemnych z magmą lub rozgrzanymi przez nią skałami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erupcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy erupcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Erupcyjny

związany z erupcją

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z erupcją, dotyczący erupcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eruw

obrzęd w judaizmie pozwalający na wykonanie w czasie święta pewnych czynności zakazanych przez prawo żydowskie

Eruw, ejruw (hebr. עירוב "zmieszanie") – zwyczaj występujący w judaizmie, mający na celu uchylenie zakazów obowiązujących żydów w szabat. Dokładne przepisy dotyczące eruwu zawarte są w Talmudzie w traktacie Eruwin. Występują m.in. takie rodzaje eruw jak:

- עירוב חצרות (eruw chacerot czyli zmieszanie podwórek) – symboliczne połączenie kilku domostw w jedno, tak by można było swobodnie nosić rzeczy, choć w szabat nie wolno wynosić nic poza dom. Eruw stanowiły sznury lub druty, które oplatając słupy lub domy podczas szabasu łączyły je w jedno symboliczne podwórko, w obrębie którego prawo talmudyczne zezwala Żydom na dokonywanie najprostszych czynności. W soboty eruw ten stanowił częsty element towarzyszący zabudowie przedwojennych miasteczek żydowskich.
- עירוב תחומין (eruw tchumin czyli zmieszanie granic) – umożliwia podróżowanie dalej niż zezwala prawo religijne
- עירוב תבשילין (eruw tawszilin czyli zmieszanie pokarmów) – ominięcie zakazu gotowania przez przygotowanie posiłku poprzedniego dnia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erwin

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Erwin – imię męskie pochodzenia germańskiego, powstałe z wyrazów heri – „drużyna wojenna” oraz wini – „przyjaciel”, oznaczające „ten, który chętnie wojuje”. Pojawia się również jako: Ermin, Hermin i Irmin.

Imię rzadko nadawane. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4374 mężczyzn o imieniu Erwin nadanym jako imię pierwsze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erwina

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Erwin

Erwina – żeński odpowiednik imienia Erwin.

Erwina imieniny obchodzi: 19 stycznia, 16 kwietnia, 24 kwietnia, 25 kwietnia, 26 kwietnia i 18 lipca.

Znane osoby noszące imię Erwina:

- Erwina Ryś-Ferens

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erwininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Erwiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Erwinostwo

Erwin z małżonką; Erwinowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Erwinowie

Erwin z małżonką; Erwinostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Erwinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Erwina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Eryczek

zdrobnienie od: Eryk (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Eryda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Eris.

Eris (także Eryda; gr. Ἔρις Eris, łac. Discordia) – w mitologii greckiej uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporządku; córka Nyks (Nocy). Według innej wersji córka Zeusa i Hery, bliźniacza siostra Aresa. Utożsamiana z rzymską boginią Dyskordią. Matka Ate i Dysnomii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Erydan

łac. Eridanus; gwiazdozbiór nieba południowego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie rzeki o tej samej nazwie; syn tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy; jedno z bóstw wodnych;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

- Erydan (gr. Eridanos, łac. Eridanus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie rzeki o tej samej nazwie
- Erydan (Eridanus) – gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erygować

dawniej: ufundować lub fundować coś

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hist. kośc. wznosić, fundować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erygowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|erygować.

Erygowanie (łac. erigo – wznoszę) – pojęcie z prawa kanonicznego Kościoła katolickiego odnoszące się do założenia lub ufundowania kaplicy, kościoła, klasztoru, parafii lub diecezji przez uroczysty dekret biskupa lub Stolicy Apostolskiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Erygowany

przymiotnik

(1.1) ufundowany

#### Źródła:

Wiktionary

# Eryk

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Eryka

Eryk – imię męskie pochodzenia skandynawskiego. Nadawane wielu jarlom i królom szwedzkim i duńskim. Pochodzenie tego imienia podaje się ze staro-wysoko-niemieckiego, gdzie era znaczy: honor, cześć, oraz richi – bogaty. Całość zaś oznacza osobę zasobną w honor lub władcę, który zaszczytnie króluje. Jego popularność sięga czasów króla szwedzkiego Eryka zmarłego w 1160. Inne spotykane znaczenie to „wieczny władca” od ei(r) co oznacza w staronordyjskim „wieczny” i ríkr – w staronordyjskim „władca”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eryka

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od Eryk

Eryka – żeńska forma imienia Eryk, pochodzenia germańskiego.

W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 4455 kobiet o imieniu Eryka nadanym jako imię pierwsze oraz 1996 kobiet noszących imię Eryka jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1072616 osób.

Eryka imieniny obchodzi razem z Erykiem: 9 lutego i 18 maja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erykostwo

Eryk z małżonką; Erykowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Erykowie

Eryk z małżonką; Erykostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Erykowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Eryka (Eryki) lub z nim (z nią) związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Erynia

każda z trzech bogiń zemsty, które prześladowały zdrajców, wiarołomców i przestępców; Eumenida, eumenida, Erynia

- erynia – każda z bogiń zemsty w mitologii greckiej
- Erynia – rodzaj grzybów z rodziny Entomophthoraceae
- Erynia (889 Erynia) – planetoida nr 889

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erysta

dyskutant prowadzący spory, stosujący zasady erystyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Erystka

→ erysta

Patrz:erysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Erystyczny

taki, który odnosi się do erystyki - sztuki prowadzenia zaciętych sporów słownych, zwłaszcza z zastosowaniem nielojalnych i podstępnych środków

#### Źródła:

SJP.pl

# Erystyka

sztuka prowadzenia sporów, dyskutowania, obalania argumentów przeciwnika i przekonywania o słuszności własnych tez, zwłaszcza przy zastosowaniu nielojalnych, podchwytliwych środków językowych i pozajęzykowych, rozwinięta w starożytnej Grecji, głównie przez sofistów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuka prowadzenia sporów;

Erystyka – sztuka doprowadzania sporów do korzystnego rozwiązania bez względu na prawdę materialną. Słowo pochodzi z klasycznego języka greckiego – eristikós, czyli kłótliwy, od éris oznaczający kłótnię, spór, walkę oraz imię bogini niezgody, córki Nocy, towarzyszki Aresa na polu bitwy, będącej uosobieniem waśni, niezgody i kłótni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erytema

zaczerwienienie części skóry wywołane przekrwieniem; rumień

Rumień – termin medyczny oznaczający miejscowe zaczerwienienie skóry.

Zaczerwienienie jest wynikiem rozszerzenia powierzchownych naczyń krwionośnych. Może wystąpić z przyczyn emocjonalnych, alergii, przegrzania, ale często jest oznaką stanów chorobowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrea

państwo w Afryce ze stolicą w Asmarze; Erytreja, Państwo Erytrea

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erytrea, oficjalnie Państwo Erytrea (tigrinia ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Hagere Ertra; arab. ‏إرتريا‎ – Iritrija, ‏دولة إرتريا‎ – Daulat Iritrija) – państwo w Afryce Wschodniej, położone nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią (912 km), Dżibuti (109 km) i Sudanem (605 km). Erytrea liczy 121,1 tys. km² powierzchni. W 2013 roku w Erytrei mieszkało 5,7 mln mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi 47 osób na kilometr kwadratowy. W państwie obowiązują dwa języki urzędowe: arabski oraz tigrinia. W użyciu jest także język angielski. Stolicą Erytrei jest Asmara. W kraju obowiązuje waluta nakfa. Państwo dzieli się na sześć regionów. Kraj uzyskał niepodległość od Etiopii 24 maja 1993 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erytreja

państwo w Afryce ze stolicą w Asmarze; Erytrea, Państwo Erytrea

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytrejczyk

obywatel Erytrei

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Erytrei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erytrejka

obywatelka Erytrei

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Erytrei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erytrejski

przymiotnik od: Erytrea

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erytroafereza

#### Źródła:

Wikipedia

# Erytroblast

komórka macierzysta erytrocytu, występująca w szpiku kostnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytroblastoza

choroba hemolityczna noworodków

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytroblastyczny

związany z erytroblastami, komórkami macierzystymi krwi, np. białaczka erytroblastyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytrocyt

czerwone ciałko krwi, krwinka czerwona

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. składnik morfotyczny krwi;

Erytrocyt (gr. erythros czerwony + kytos komórka), krwinka czerwona, czerwone ciałko krwi – morfotyczny składnik krwi, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu z płuc do pozostałych tkanek organizmu.

Po raz pierwszy erytrocyty zostały zaobserwowane i precyzyjnie opisane jako okrągłe spłaszczone w środku komórki przez Antonie van Leeuwenhoeka w XVII w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erytrocytoza

choroba polegająca na zwiększeniu liczby stałych składników krwi zwłaszcza erytrocytów, czerwienica prawdziwa, choroba Vaqeza

Nadkrwistość, czerwienica, policytemia (łac. polycythemia) – zwiększenie masy krwinek czerwonych (RCM). Termin policytemia często jest stosowany zamiennie z terminem erytrocytemia, przy czym są to osobne pojęcia. W ścisłym znaczeniu policytemia jest zwiększeniem masy czy objętości erytrocytów niezależnie od innych elementów morfotycznych. Z kolei erytrocytemia jest wzrostem koncentracji erytrocytów, co laboratoryjnie może być mierzone jako wzrost liczby erytrocytów (RBC), wzrost hematokrytu (HCT) czy wzrost stężenia hemoglobiny (Hb), które zależą nie tylko od wzrostu masy krwinek czerwonych, ale również od spadku objętości osocza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrodemia

ogólny stan zapalny całej lub prawie całej powierzchni skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytrodermia

zajęcie ponad 90% powierzchni skóry przez chorobę, przejawiające się jej zaczerwienieniem i złuszczaniem

Erytrodermia (łac. erythrodermia) – uogólnione zajęcie skóry przez chorobę, przejawiające się zaczerwienieniem i złuszczaniem na ponad 90% powierzchni skóry. Leczenie jest przyczynowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrodermiczny

→ erytrodermia

Patrz:erytrodermia

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytrofor

czerwony barwnik występujący w chromatoforach, komórkach barwnych skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytrol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. spoż. organiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli stosowany jako substancja słodząca

#### Źródła:

Wiktionary

# Erytromelalgia

zaburzenie naczyniowo-ruchowe: napadowe bóle kończyn dolnych, ich zaczerwienienie i obrzęk wskutek nagłego rozszerzenia tętniczek

Bolesny rumień kończyn (łac. erythromelalgia) – rzadka choroba, przebiegająca z napadowym zaczerwienieniem i ociepleniem kończyn, głównie palców, z towarzyszącym silnym bólem o charakterze pieczenia. Występuje częściej w obrębie stóp niż dłoni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytromycyna

antybiotyk o spektrum działania podobnym do penicyliny, skuteczny w zakażeniach gronkowcami i paciorkowcami

Erytromycyna (łac. erythromycinum) – mieszanina organicznych związków chemicznych, antybiotyków z grupy makrolidów właściwych, wytwarzanych przez promieniowce Saccharopolyspora erythraea, której głównym składnikiem jest erytromycyna A, oraz erytromycyny B i C (nie więcej niż 5% każdej). Hamują syntezę białka poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytropoetyczny

→ erytropoeza

Patrz:erytropoeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytropoetyna

glikoproteinowa substancja hormonalna, wytwarzana w nerkach, pobudzająca dzielenie się i dojrzewanie komórek szpiku w kierunku erytroblastów, z których powstają erytrocyty

Erytropoetyna (skrót EPO, ATC: B 03 XA 01) – glikoproteinowy hormon peptydowy, którego główną funkcją jest stymulacja różnych etapów erytropoezy. Zwiększa liczbę erytrocytów, stężenie hemoglobiny i liczbę retikulocytów. Nie ma wpływu na powstawanie krwinek białych, nie działa cytotoksycznie na szpik kostny. Erytropoetyna jest wydalana z moczem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytropoeza

proces powstawania w szpiku krwinek czerwonych, czyli erytrocytów

Erytropoeza – proces namnażania i różnicowania erytrocytów w szpiku kostnym oraz różnych innych narządach (np. śledzionie), regulowany w głównej mierze przez erytropoetynę. Do jego prawidłowego przebiegu wymagana jest obecność wielu związków chemicznych (m.in. witaminy B12 i kwasu foliowego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrotoksyna

jad wytwarzany przez bakterie chorobotwórcze, niszczący krwinki czerwone

#### Źródła:

SJP.pl

# Erytroza

cukier prosty z grupy aldoz, składnik samoopalaczy

Erytroza – organiczny związek chemiczny, cukier prosty z grupy aldoz o czterech atomach węgla (aldotetroza). Występuje w dwóch stereoizomerycznych formach D i L. Formą występującą w naturze jest D-erytroza. Epimerem erytrozy jest treoza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrozyna

organiczny związek chemiczny, barwnik spożywczy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach;

Erytrozyna, sól sodowa tetrajodofluoresceiny, E127 – organiczny związek chemiczny, wiśniowoczerwony smołowy barwnik spożywczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erytryn

różowoczerwony minerał, uwodniony arsenian kobaltu; kwiat kobaltowy

Erytryn (kwiat kobaltowy) – minerał z gromady arsenianów. Należy do minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od gr. erythros = czerwony, nawiązując do barwy minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytryna

rodzaj roślin z rodziny bobowatych; koralodrzew

Koralodrzew, erytryna (Erythrina L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Obejmuje ok. 120 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje całą strefę tropikalną i subtropikalną, przy czym największe zróżnicowanie jest w Ameryce Środkowej, gdzie rośnie 50 gatunków. W Ameryce Południowej jest ich ok. 20, 38 obecnych jest w Afryce z Madagaskarem, 12 występuje w Azji i Australii. Ze względu na znaczenie użytkowe wiele gatunków zostało szeroko rozprzestrzenionych poza swym pierwotnym zasięgiem. Są to drzewa i krzewy rosnące w lasach nizinnych i górskich zwykle na obszarach okresowo suchych, rzadziej na terenach podmokłych i w dolinach rzek, często też w formacjach zaroślowych i trawiastych. Kwiaty zapylane są przez ptaki, dla których w porze suchej, gdy kwitną, ich nektar jest istotnym źródłem węglowodanów i wody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytryt

chemiczny związek organiczny w formie kryształków rozpuszczalnych w wodzie i trudno rozpuszczalnych w alkoholu, w smaku słodki

Erytrytol – organiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli. Jest dodatkiem do żywności, stosowanym jako substancja słodząca (E968).

Erytrytol jest związkiem typu mezo i nie wykazuje aktywności optycznej (w przeciwieństwie do swojego diastereoizomeru, treitolu, występującego w formie prawo- i lewoskrętnej).

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erytrytol

organiczny związek chemiczny używany jako słodzik

Erytrytol – organiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli. Jest dodatkiem do żywności, stosowanym jako substancja słodząca (E968).

Erytrytol jest związkiem typu mezo i nie wykazuje aktywności optycznej (w przeciwieństwie do swojego diastereoizomeru, treitolu, występującego w formie prawo- i lewoskrętnej).

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erywań

stolica Armenii; potocznie też: Erewań lub Erewan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Armenii;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erywańczyk

mieszkaniec Erywania; erewańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Erywania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erywanka

mieszkanka Erywania; erewanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Erywania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erywański

przymiotnik od: Erywań; erewański

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Erywań

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Erzac

[czytaj: er-zac] namiastka, surogat, substytut; ersatz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) namiastka, produkt zastępczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Erzherzog

[czytaj: erc-HERcog] tytuł niektórych panujących książąt niemieckich z arystokratycznych rodów w latach 1356 do 1918; arcyksiążę

Arcyksiążę (niem. Erzherzog, łac. archidux), forma żeńska arcyksiężna (niem. Erzherzogin) – od 1356 do 1918 roku tytuł władców Arcyksięstwa Austriackiego. Od roku 1438 tytuł arystokratyczny książąt i księżniczek austriackich domu Habsburgów, od XVI wieku nadawany wszystkim członkom dynastii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Erzjański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Erzjanami, dotyczący Erzjan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język (dialekt) erzjański;

#### Źródła:

Wiktionary

# Erzurum

[czytaj: Er-zurum]
1. jednostka administracyjna w Turcji, położona w regionie Wschodnia Anatolia;
2. miasto we wschodniej Turcji, ośrodek administracyjny i stolica prowincji Erzurum

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej Turcji;

Erzurum (orm. Կարին – Karin, gr. Θεοδοσιούπολις – Theodosioupolis) – miasto we wschodniej Turcji, na Wyżynie Armeńskiej, ośrodek administracyjny i stolica prowincji Erzurum. Według ostatniego spisu ludności miasto jest zamieszkiwane przez około 361 tysięcy mieszkańców. W 2021 w aglomeracji mieszka 756 tys. osób. Miasto leży na płaskowyżu, na wysokości około 1950 m n.p.m. u podnóży Gór Pontyjskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia