# Sy

przyimek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ze

Sy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 50 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 6 osób/km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybarycki

przymiotnik od: sybaryta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sybaryta

człowiek lubujący się w zbytku i przyjemnościach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek oraz luksusy

Sybarytyzm – leniwy, wygodny tryb życia w luksusach i dostatku; wygodnictwo. Termin pochodzi od starożytnego greckiego miasta Sybaris, którego mieszkańcy wiedli dostatnie życie, folgując wszelakim przyjemnościom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybarytka

→ sybaryta

Patrz:sybaryta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sybarytyzm

umiłowanie zbytku, wygód i przyjemności życia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. zamiłowanie do wygód i zbytku;

Sybarytyzm – leniwy, wygodny tryb życia w luksusach i dostatku; wygodnictwo. Termin pochodzi od starożytnego greckiego miasta Sybaris, którego mieszkańcy wiedli dostatnie życie, folgując wszelakim przyjemnościom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syberia

kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. azjatycka część Rosji;

(1.2) geogr. góra w Beskidzie Żywieckim;

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Syberia (ros. Сибирь, Sibir’) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, działem wód zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu. W ujęciu historycznym (oraz potocznym w Rosji) do Syberii należy również rosyjski Daleki Wschód.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syberyjczyk

potocznie: kot rasy syberyjskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Syberyjka

mieszkanka Syberii; Sybiraczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. mieszkanka Syberii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syberyjski

przymiotnik od: Syberia

przymiotnik

(1.1) przym. od Syberia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syberyjskotatarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Tatarów syberyjskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język syberyjskotatarski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Syberyt

przezroczysty kamień szlachetny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sybilant

spółgłoska szczelinowa lub zwarto-szczelinowa zębowa lub dziąsłowa: sycząca, szumiąca lub cisząca (pol. s, z, c, dz, sz, ż/rz, cz, dż, ć, dź)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sybiliński

proroczy, wieszczy

przymiotnik

(1.1) wieszczy, proroczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sybilla

wieszczka przepowiadająca przyszłe wydarzenia, zwłaszcza katastrofy

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- sybilla (gr. Sibylle, łac. Sibylla, Sibyl) – w mitologii greckiej i rzymskiej wieszczka przepowiadająca przyszłość
- Sybilla – imię żeńskie
- Sibylla – planetoida o numerze katalogowym 168
- Sybilla – Konkurs na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybin

miasto w Rumunii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej Rumunii, w Siedmiogrodzie, stolica okręgu Sybin;

(1.2) geogr. adm. okręg w środkowej Rumunii, w Siedmiogrodzie;

Sybin (rum. Sibiu, węg. Nagyszeben, niem. Hermannstadt) – miasto w środkowej Rumunii, w Siedmiogrodzie, stolica okręgu Sybin. Leży nad rzeką Cibin, dopływem Aluty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybiński

→ Sybin (miasto w Rumunii)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sybinem, dotyczący Sybinu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sybir

gruba wełniana tkanina na płaszcze zimowe

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 1 podstawowa

- Sybir – część wsi Pasieki w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tomaszów Lubelski
- Sybir – osada w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Kęty
- Sybir – część wsi Żarówka w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Radomyśl Wielki
- Sybir – część wsi Gwiździny w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Nowe Miasto Lubawskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sybiracki

przymiotnik od: sybirak

#### Źródła:

SJP.pl

# Sybiraczka

kobieta zesłana na Sybir

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Syberii

Katorga (ros. каторга, z gr. κάτεργον katergon „przymus”, w nawiązaniu do trójrzędowego wiosłowego okrętu, nazywany później galerą, którego wioślarzami byli skazańcy) – w potocznym rozumieniu: ciężka praca fizyczna, często ponad ludzkie siły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybirak

więzień lub zesłaniec na Syberię

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Syberii

Katorga (ros. каторга, z gr. κάτεργον katergon „przymus”, w nawiązaniu do trójrzędowego wiosłowego okrętu, nazywany później galerą, którego wioślarzami byli skazańcy) – w potocznym rozumieniu: ciężka praca fizyczna, często ponad ludzkie siły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sybirski

przymiotnik od: Sybir (Syberia jako miejsce zesłania)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycący

1. czynić najedzonym, sytym; nasycać;
2. przenośnie: wzmacniać;
3. np. o zapachu: przenikać, przesycać;
4. zaprawiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, karmić się;
b) przenośnie: upajać się czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycanów

Sycanów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Buczek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sycarnia

pomieszczenie wykorzystywane do sycenia miodu (przerabiania miodu pszczelego na pitny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycera

mocny, sfermentowany napój alkoholowy, sporządzany z owoców, zwłaszcza z daktyli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bibl. spoż. mocny napój alkoholowy z daktyli lub innych produktów;

Sycera (zwana też szekar) – mocny napój sfermentowany, sporządzany z owoców, zwłaszcza z daktyli, z niektórych zbóż lub miodu.

Określenie pochodzi z czasów biblijnych, więc nie odnosi się do wysokoprocentowych alkoholi w dzisiejszym rozumieniu (np. wódki czy spirytusu), lecz do wysokoprocentowych win lub - najprawdopodobniej - do piwa. Jest to jeden z napojów, którego nie można spożywać po ślubowaniu nazireatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sycewice

Sycewice (kaszb. Sëcewice, niem. Zitzewitz) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Kobylnica na trasie linii kolejowej 202 Stargard-Słupsk-Gdańsk (stacja Sycewice) i przy drodze krajowej nr .

#### Źródła:

Wikipedia

# Sychem

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. bibl. starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) rzad. imię|polski|m.; jedno z imion biblijnych

Sychem (Szechem, hebr. שכם) – ruiny starożytnego miasta izraelskiego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych – Tell Balata – znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się arabskie miasto Nablus.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sychemita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sychem

#### Źródła:

Wiktionary

# Sychemitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sychem

#### Źródła:

Wiktionary

# Sychowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sychowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycić

1. czynić najedzonym, sytym; nasycać;
2. przenośnie: wzmacniać;
3. np. o zapachu: przenikać, przesycać;
4. zaprawiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, karmić się;
b) przenośnie: upajać się czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Syciej

stopień wyższy od przysłówka: syto

#### Źródła:

SJP.pl

# Syciwo

substancja do nasycania materiałów włóknistych w celu nadania im lepszych właściwości

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycon

[czytaj: sykon] typ planu budowy gąbek wapiennych, charakteryzujący się dość grubą warstwą mezoglei, w której przebiegają liczne, wyścielone choanocytami (komórkami kołnierzykowatymi) kanały, łączące jamę paragastralną ze środowiskiem zewnętrznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Syców

miasto w Polsce

Syców (niem. Groß Wartenberg, do 1888 Polnisch Wartenberg) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, należące do aglomeracji wrocławskiej, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców.

Syców otrzymał lokację miejską w 1276 roku. Dawniej Wolne Państwo Stanowe. Do 1945 roku majątek ziemski w Sycowie należał do książęcej dynastii Bironów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sycowianin

mieszkaniec Sycowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycowianka

mieszkanka Sycowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycowice

Sycowice (niem. Leitersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Czerwieńsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sycowski

→ Syców

Patrz:Syców

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycylia

włoska wyspa na Morzu Śródziemnym

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylia (łac. Sicilia, wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (ponad 25 tys. km²), położona we Włoszech na południe od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Od południa oddzielona Cieśniną Maltańską od Malty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sycylianin

dawniej: Sycylijczyk (mieszkaniec Sycylii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sycylijczyk

mieszkaniec Sycylii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

- Sycylijczyk – mieszkaniec Sycylii
- Sycylijczyk – powieść Maria Puzo
- Sycylijczyk – amerykański film z 1987 roku, adaptacja powieści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sycylijka

mieszkanka Sycylii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sycylijski

przymiotnik od: Sycylia

przymiotnik

(1.1) od Sycylia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sycylijskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem sycylijskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem sycylijskim

(1.3) spisany, stworzony w języku sycylijskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Sycz

1. wydawać dźwięk podobny do syku;
2. mówić coś ze złością przez zaciśnięte zęby

#### Źródła:

SJP.pl

# Syczący

w językoznawstwie: spółgłoska sycząca - spółgłoska "s" i "z"

#### Źródła:

SJP.pl

# Syczeć

1. wydawać dźwięk podobny do syku;
2. mówić coś ze złością przez zaciśnięte zęby

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. syknąć)

(1.1) emitować dźwięk przypominający głoskę s

(1.2) mówić ze złością, z pasją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syczek

sowa z rodziny sów właściwych, drapieżna, w Polsce występuje rzadko w południowej części kraju

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mała sowa z rodzaju nazwa systematyczna|Otus|ref=tak.;

(1.2) ornit. syczek zwyczajny nazwa systematyczna|Otus scops|ref=tak.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zdrobn. od: syk

Syczek (zwyczajny) (Otus scops) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae), zamieszkujący południową i wschodnią Europę, zachodnią i środkową Azję oraz północno-zachodnią Afrykę. Gatunek wędrowny (przeloty IX–X i II–IV), zimuje na południowych krańcach Europy i w Afryce Subsaharyjskiej. Do Polski zalatuje sporadycznie – do końca 2021 stwierdzony około 24 razy. Dawniej być może był lęgowy. Próby lęgów zaobserwowano w 2013 i 2019 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|syczeć.

(1.2) wydawanie dźwięku przypominającego przeciągłe wymawianie spółgłoski s

#### Źródła:

Wiktionary

# Syczewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syczoń

rodzaj ptaków z rodziny puszczykowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Syczuan

prowincja w Chinach; Sichuan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syczuański

przymiotnik od: Syczuan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syczuanem, dotyczący Syczuanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt syczuański (języka chińskiego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syczyn

Syczyn – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Wierzbica.

Wieś jest sołectwem w gminie Wierzbica. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 429 mieszkańców i była czwartą co do liczby ludności miejscowością gminy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Syderalny

gwiezdny, gwiazdowy; syderyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydero-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z żelazem

#### Źródła:

Wiktionary

# Syderofilina

białko osocza krwi (glikoproteina) odpowiedzialne za transport żelaza; transferyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Syderolit

rzadko spotykany meteoryt kamienno-żelazny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syderologia

część metalografii związana z żelazem i jego stopami z innymi pierwiastkami; siderologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Syderyczny

gwiezdny, gwiazdowy; syderalny

przymiotnik

(1.1) astr. gwiazdowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syderyt

1. meteoryt żelazny;
2. minerał, węglan żelaza

Syderyt – minerał z gromady węglanów, pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa tego minerału pochodzi od gr. σίδηρος, sídēros ‘żelazo’, gdyż głównym jego składnikiem jest ten właśnie pierwiastek. Pierwotna nazwa – sferosyderyt (J.F.L. Hausmann, 1813), skrócona została następnie do syderytu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syderyzm

rzekoma zdolność do rozpoznawanie metali i wody w ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydnejczyk

mieszkaniec Sydney (miasta w Australii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydnejka

mieszkanka Sydney (miasta w Australii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydnejski

→ Sydney

Patrz:Sydney

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydney

[czytaj: sydnej lub s-idnej] miasto w Australii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. największe miasto Australii;

Sydney (wym. [ˈsɪdni]) – miasto w Australii położone nad Pacyfikiem, stolica stanu Nowa Południowa Walia. Jest największym miastem Australii i Oceanii z liczbą ludności wynoszącą 5,45 mln mieszkańców, mieszka w nim 20,8% populacji państwa. Założone w 1788 roku jako pierwsze australijskie miasto, obecnie jest znaczącym centrum finansowym, handlowym, transportowym, kulturalnym i turystycznym, mając status metropolii o znaczeniu globalnym. Metropolia jest także dużym węzłem komunikacyjnym z największym międzynarodowym lotniskiem w Australii, które obsłużyło ponad 44,4 miliona pasażerów w 2019 roku, i rozbudowaną siecią drogową i kolejową. Położone jest na wschodnim wybrzeżu nad Oceanem Spokojnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sydon

miasto w Libanie; Sajda

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

(1.2) hist. dawne miasto-państwo fenickie

Sydon lub Sajda (arab. ‏صيدا‎, Ṣaydā, hebr. ‏צִידוֹן‎, Ẓidon, stgr. Σιδώνα) – trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, około 59 tysięcy mieszkańców (2010), położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ok. 35 km na północ od Tyru i ok. 41 km na południe od Bejrutu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sydończyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. obywatel miasta-państwa Sydon

#### Źródła:

Wiktionary

# Sydonia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Sydonia, Sidonia – imię żeńskie pochodzące z łaciny, oznaczające „kobieta z miasta Sydon”. Imię to pojawiło się w Polsce w XIX w. Uważano niekiedy, że czeskie imię Zdenka jest odpowiednikiem Sydonii, niemniej rozpowszechnienie tego pierwszego imienia już w XII–XIII wieku i względna rzadkość Sydonii powodują, że należy zakładać, iż imion tych nie łączy ze sobą związek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sydoniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Sydoniusz – imię męskie pochodzenia gr. – łacińskiego, pochodzące od nazwy fenickiego miasta Sydon, co oznacza ‘człowieka z Sydonu’, ‘sydończyka’. Patronem tego imienia jest św. Sydoniusz Apolinary.

Uważano niekiedy, że czeskie imię Zdeněk jest odpowiednikiem Sydoniusza, niemniej rozpowszechnienie tego pierwszego imienia już w XII–XIII w. i względna rzadkość Sydoniusza powodują, że należy zakładać, iż imion tych nie łączy ze sobą związek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sydoniuszostwo

Sydoniusz z żoną; Sydoniuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydoniuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydoniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sydoniusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sydonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. obywatelka miasta-państwa Sydon

#### Źródła:

Wiktionary

# Sydoński

→ Sydon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sydonem, dotyczący Sydonu

Patrz:Sydon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sydow

Osoby o tym nazwisku:

- Bronisław Edward Sydow – polski pisarz muzyczny i chopinolog
- Marcin Sydow – polski matematyk i informatyk
- Max von Sydow – szwedzki aktor filmowy, teatralny i telewizyjny

#### Źródła:

Wikipedia

# Syena

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. dawna helleńska nazwa miasta Asuan

#### Źródła:

Wiktionary

# Syenicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syeną, dotyczący Syeny

#### Źródła:

Wiktionary

# Syenit

[czytaj: sjenit] magmowa skała głębinowa należąca do grupy skał obojętnych; sjenit

Sjenit, syenit – obojętna skała głębinowa składająca się z mieszaniny skalenia i kwarcu lub łyszczyku. Zazwyczaj ma ciemnozielony kolor, jest twarda, łatwo poddaje się obróbce i dobrze poleruje. Sjenit zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy ciemnoszarej lub czarnej. W przeciwieństwie do granitu, nie zawiera wcale, albo zawiera bardzo mało kwarcu. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF sjenit zajmuje pole 7.

- Struktura: średniokrystaliczna.
- Skład mineralny: skalenie (głównie ortoklaz oraz plagioklazy), amfibole, pirokseny, biotyt, do 5% kwarcu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syenitowy

→ syenit [czytaj: sjenitowy]; sjenitowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Syf

potocznie:
1. syfilis;
2. krosta;
3. choroba skórna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. posp. brak ładu i porządku

(1.2) pot. posp. rzecz lub zjawisko oceniane skrajnie negatywnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. posp. syfilis

(2.2) pot. posp. wykwit skórny, zwykle na twarzy

(2.3) uczn. szkoła

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: syfić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfek

1. potocznie:
a) mały pryszcz; krostka, pryszczyk;
b) syfilis; syf;
c) mała drobina brudu; paproch;
d) coś, co się komuś nie podoba; dziadostwo, syf;
2. ekspresywnie: syf - brud, bałagan, nieporządek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od syf

(1.2) pot. grub. mały pryszcz

(1.3) pot. grub. mały bałagan, brudne miejsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfiara

potocznie: kobieta brudna, zaniedbana, nieporządna; brudaska, fleja, niechluja, flejtucha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta niedbająca o higienę, robiąca nieporządek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfiarnia

potocznie:
1. brudne, zanieczyszczone miejsce;
2. miejsce, w którym dzieją się złe rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfiarski

syfski, syfiasty, syficzny, syfny; potocznie:
1. brudny, zanieczyszczony, pełen śmieci;
2. fatalny, okropny, beznadziejny;
3. obrzydliwy, wstrętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfiarstwo

potocznie:
1. niedbanie o porządek, czystość; flejtuchostwo, niechlujstwo, niedbalstwo;
2. rzecz złej jakości; świństwo, syfsko;
3. rzecz budząca obrzydzenie; świństwo, syfsko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfiarz

potocznie:
1. człowiek niechlujny, brudas; flejtuch, fleja, niechluj;
2. wyzwisko używane w stosunku do mężczyzn; fajfus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba niedbająca o higienę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfiaściej

stopień wyższy od przysłówka: syfiaście

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfiastość

syfiarskość, syficzność, syfność; potocznie:
1. cecha czegoś brudnego, zanieczyszczonego, pełnego śmieci;
2. fatalność, okropność, beznadziejność;
3. obrzydliwość, szpetota

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfiasty

syfiarski, syfski, syficzny, syfny; potocznie:
1. brudny, zanieczyszczony, pełen śmieci;
2. fatalny, okropny, beznadziejny;
3. obrzydliwy, wstrętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfić

potocznie:
1. wydawać nieprzyjemny zapach, śmierdzieć; capić, zalatywać, trącić, walić;
2. brudzić, zanieczyszczać; świnić, paskudzić, zasyfiać, świntuszyć;
3. syfić się -
a) brudzić się; zasyfiać się;
b) jątrzyć się; jadzić się;
c) psuć się; chrzanić się

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasyfić)

(1.1) pot. zanieczyszczać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zasyfić)

(2.1) pot. śmierdzieć

czasownik zwrotny niedokonany syfić się (dk. zasyfić się)

(3.1) pot. brudzić się

(3.2) pot. paprać się, ropieć

(3.3) pot. przestawać funkcjonować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syficzny

syfiarski, syfiasty, syfski, syfny; potocznie:
1. brudny, zanieczyszczony, pełen śmieci;
2. fatalny, okropny, beznadziejny;
3. obrzydliwy, wstrętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. brudzenie

(1.2) pot. przen. jątrzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Syfilidolog

specjalista zajmujący się leczeniem kiły

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfilidologia

nauka o kile i jej leczeniu oraz powikłaniach będących następstwem tej choroby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. dział medycyny zajmujący się kiłą (syfilisem)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfilis

przewlekła choroba weneryczna szerząca się głównie drogą kontaktu płciowego, atakująca wszystkie narządy; kiła; lues; przymiot (dawniej)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. kiła

Kiła (łac. lues, syphilis, stgr. σύφλος syphlos, „brudny”) – infekcja przenoszona głównie drogą płciową, wywoływana przez krętka bladego (łac. Treponema pallidum ssp. pallidum). Do zakażenia może również dojść drogą przezłożyskową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syfilistyczny

→ syfilis; syfilityczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfilityczka

kobieta chora na syfilis

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfilityczny

→ syfilis; syfilistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfilityk

osoba chora na syfilis

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) med. chory na syfilis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syfny

syfiarski, syfiasty, syficzny, syfski; potocznie:
1. brudny, zanieczyszczony, pełen śmieci;
2. fatalny, okropny, beznadziejny;
3. obrzydliwy, wstrętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfon

1. urządzenie do domowego wytwarzania wody gazowanej;
2. sztuczny lub naturalny układ naczyń, w którym jeden koniec skierowany jest w górę, drugi w dół i w którym utrzymuje się pewna stała, zależna od budowy, zawartość cieczy, np. syfon odpływowy w zlewie;
3. w geologii: odcinek korytarza jaskiniowego wypełniony na stałe wodą aż do stropu jaskini

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. konstrukcja hydrauliczna umożliwiająca wodną separację instalacji kanalizacyjnej od naczynia sanitarnego;

(1.2) kulin. ciśnieniowa butelka na wodę z dozownikiem i mechanizmem nasycania wody dwutlenkiem węgla;

(1.3) techn. rura lub tunel przy zaporze wodnej, śluzie, tamie itp; umożliwia przelewanie się nadmiarów poziomu wody między sztucznym jeziorem i zasilającą go rzeką

(1.4) techn. murowany podkop umożliwiający bezkolizyjne przepłynięcie (skrzyżowanie biegu wód) rzeki bezpośrednio pod innym, zwykle sztucznie utworzonym zbiornikiem wodnym, np. kanałem

(1.5) techn. część wodociągu w kształcie litery U, przeprowadzona pod innym ciekiem wodnym albo linią kolejową

(1.6) geol. tunel podziemny zalany wodą, zwykle łączący dwie groty; odcinek jaskini zalany wodą aż po strop

(1.7) geol. niebezpieczne, nienadające się do przepłynięcia kajakiem miejsce w nurcie rzeki, gdzie woda przepływa pod okapem skalnym

(1.8) zool. narząd w formie parzystej rurki u bezkręgowców żyjących w środowisku wodnym, służący wprowadzaniu do organizmu wody wraz z pokarmem i tlenem oraz usuwania jej wraz z odchodami

(1.9) zool. narząd wydzielający odstraszające substancje zapachowe u mszyc żyworodnych

(1.10) zool. długi i mięsisty wyrostek tułowia u głowonogów czteroskrzelnych, łączący muszlę z ciałem zwierzęcia

- syfon – w technice sanitarnej: zamknięcie wodne instalacji kanalizacyjnej
- syfon – grubościenna butla (zwykle szklana) do napojów gazowanych (zwłaszcza wody sodowej)
- syfon – w speleologii: odcinek korytarza jaskiniowego, wypełniony stale lub okresowo wodą aż po strop jaskini
- syfon – w kajakarstwie: niebezpieczne miejsce w nurcie rzeki
- syfon (łac. siphunculus, z gr. σίφων, siphon – "rura") – w zoologii nazwa różnych rurkowatych struktur anatomicznych, w szczególności:
  - syfon (hydrosom) – specyficzny polip w koloniach rurkopławów
  - syfon – równoległy do jelita przewód w ciele szczetnic
  - syfon – narząd oddechowy mięczaków
  - syfon (wł. rynna syfonalna) – część muszli niektórych ślimaków morskich
  - syfon – parzysty narząd obronny na odwłoku niektórych mszyc
  - syfon – narząd oddechowy larw niektórych muchówek

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Syfonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od syfon

#### Źródła:

Wiktionary

# Syfonostela

typ walca osiowego, w którym centralnie umieszczony rdzeń otoczony jest ciągłym cylindrem drewna i łyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfski

syfiarski, syfiasty, syficzny, syfny; potocznie:
1. brudny, zanieczyszczony, pełen śmieci;
2. fatalny, okropny, beznadziejny;
3. obrzydliwy, wstrętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syfsko

świństwo, syfiarstwo; potocznie:
1. rzecz złej jakości;
2. rzecz budząca obrzydzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygietyński

nazwisko

Sygietyński (forma żeńska: Sygietyńska, liczba mnoga: Sygietyńscy) – jedno z najrzadszych polskich nazwisk, używane współcześnie przez mniej niż 10 osób.

Liczba i występowanie nazwiska świadczyć może o pokrewieństwie osób posiadających takie nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygilaria

karbońskie drzewo zarodnikowe osiągające do 20 metrów wysokości, o liściach o długości ok. 1 metra; sigilaria, pieczątkowiec, pieczęciowiec, drzewo pieczęciowe

Sygilaria (Sigillaria) – rodzaj wymarłych, późnokarbońskich widłaków z rzędu lepidofitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygillografia

Sfragistyka (od stgr. σφραγίς – „pieczęć”), również zwana sygillografią (od łac. sigillum – pieczęć) – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem pieczęci jako źródeł historycznych, a także ich historią, powstawaniem itp.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sygitowicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Roch Sygitowicz – polski aktor
- Ryszard Sygitowicz – polski gitarzysta, kompozytor i aranżer

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygmatyzm

jedno z najczęściej spotykanych zaburzeń artykulacyjnych, polegające na nieprawidłowej realizacji głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dź; seplenienie

Seplenienie, sygmatyzm – wada wymowy zaliczana do dyslalii. Polega na nieprawidłowej wymowie niektórych głosek. Seplenienie często ma podłoże psychiczne, może być wynikiem lęku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygn.

skrót od: sygnatura

skrót

(1.1) = praw. sygnatura

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnalista

1. osoba nadająca i odbierająca sygnały za pomocą odpowiednich urządzeń; sygnalizator;
2. osoba zgłaszająca w dobrej wierze informacje o nieprawidłowościach w miejscu pracy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto nadaje i odbiera sygnały, np. świetlne, radiowe itp.;

(1.2) trębacz (wojskowy, harcerski), który wygrywa sygnały na trąbce lub fanfarze

(1.3) człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;

Sygnalista – specjalność wojskowa w Marynarce Wojennej. Zadaniem sygnalisty jest nawiązywanie i utrzymywanie łączności wzrokowej z innymi okrętami, jak również nadawanie sygnałów świetlnych kodem Morse'a i komunikowanie się za pomocą flag sygnałowych. Jest to szczególnie ważna funkcja podczas operacji, w których obowiązuje cisza radiowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnalistka

→ sygnalista

Patrz:sygnalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygnalizacja

1. porozumiewanie się na odległość za pomocą ustalonych znaków;
2. zespół urządzeń umożliwiających nadawanie i odbieranie sygnałów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przekazywanie na odległość umownych znaków

(1.2) techn. zespół urządzeń umożliwiających sygnalizację (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnalizacyjny

przymiotnik od: sygnalizacja

przymiotnik

(1.1) dotyczący sygnału, używany jako sygnał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnalizator

osoba nadająca i odbierająca sygnały za pomocą odpowiednich urządzeń; sygnalista

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba dająca sygnał

Sygnalizacja świetlna – ogół systemów kierujących ruchem drogowym na skrzyżowaniach i przejściach dla pieszych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnalizatorka

→ sygnalizator; sygnalistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygnalizować

1. zwracać czyjąś uwagę na coś, dawać znaki
2. informować o czymś, napomykać o czymś; być sygnałem czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasygnalizować)

(1.1) przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnalny

1. zapowiadający wystąpienie lub konieczność wystąpienia czegoś w przyszłości;
2. egzemplarz sygnalny - pierwszy egzemplarz druku przesyłany redakcji w celu dokonania ostatecznej korekty; egzemplarz próbny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygnatariusz

1. państwo zawierające międzynarodowe porozumienie lub traktat;
2. osoba upoważniona do podpisania umowy międzynarodowej lub osoba podpisująca umowę, oświadczenie lub memoriał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) strona podpisująca daną umowę, oświadczenie lub memoriał

Sygnatariusz (od łac. signator – 'podpisujący' od signum 'znak') – zwykle oznacza państwo podpisujące umowę międzynarodową i zobowiązujące się w ten sposób do wypełniania postanowień zawartych w podpisywanym dokumencie. Sygnatariuszami nazywa się też osoby podpisujące umowę w imieniu swojego kraju.W umowach międzynarodowych przyjmowanych w trybie złożonym, sygnatariusz przyjmuje traktat dopiero w chwili jego ratyfikacji lub zatwierdzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnatariuszka

→ sygnatariusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta podpisująca daną umowę, oświadczenie lub memoriał

Patrz:sygnatariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnatura

1. znak lub napis rozpoznawczy zastępujący podpis;
2. oznaczenie na książce, określające jej miejsce w bibliotece;
3. własnoręczny podpis artysty na jego dziele

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podpis, zwykle autora pod dziełem

(1.2) ciąg znaków, stanowiący kod klasyfikujący jakiejś rzeczy w danym systemie

Sygnatura (średniowieczna łac. signatura – oznaczenie, pieczęć; łac. signare – znaczyć, pieczętować) – znak lub ciąg znaków stanowiący jednoznaczny, niepowtarzalny identyfikator obiektu, przedmiotu lub dokumentu, np.:

- sygnatura w poligrafii
- sygnatura w sztuce
- sygnatura akt
- sygnatura dokumentu elektronicznego, sygn. DE
- sygnatura pisma
- sygnatury na mapie
- sygnatura danych
- sygnatura pliku – oznaczenie formatu pliku
- sygnatura wirusa komputerowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnaturka

1. mały dzwon kościelny w wieżyczce nad prezbiterium
2. wieżyczka nad prezbiterium

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od zob. sygnatura.

(1.2) archit. mała wieża kościelna, zazwyczaj z najmniejszym z dzwonów w środku

(1.3) inform. podpis użytkownika pod wiadomością stosowany na internetowych forach dyskusyjnych

- sygnaturka (wieża) – mała wieża kościelna
- sygnaturka (dzwon) – rodzaj dzwonu na kościele
- sygnaturka (podpis) – podpis w Usenecie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnał

1. umowny znak o treści ostrzegawczej lub informacyjnej;
2. dźwięk słyszany w słuchawce telefonu;
3. objaw, przejaw, zapowiedź czegoś; oznaka, symptom;
4. nieoficjalna i niepotwierdzona informacja;
5. przebieg jakieś wielkości fizycznej z nadajnika do odbiornika;
6. bodziec wywołujący reakcję narządu zmysłu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) znak informacyjny lub ostrzegawczy

(1.2) dźwięk sygnalizujący coś

(1.3) oznaka zapowiadająca nadejście czegoś

(1.4) informacja nieoficjalna lub niepotwierdzona

(1.5) bodziec wywołujący reakcję zmysłów

(1.6) przebieg, charakterystyka wielkości fizycznej

Sygnał – abstrakcyjny model dowolnej mierzalnej wielkości zmieniającej się w czasie, generowanej przez zjawiska fizyczne lub systemy. Może być opisany za pomocą aparatu matematycznego, np. poprzez podanie pewnej funkcji zależnej od czasu. Mówi się wtedy, że sygnał niesie informację lub też umożliwia przepływ strumienia informacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnałówka

1. mosiężna trąbka używana przez wiejskie straże do ogłaszania alarmu, ma zasięg ok. 500 m
2. trąbka bezwentylowa służąca do odgrywania uroczystego sygnału; fanfara

Trąbka sygnałowa, sygnałówka – prosty instrument dęty blaszany pozbawiony wentyli (zaworów). Rzadko stosowany jest do produkcji muzycznej. Na ogół używany do wygrywania fanfar lub sygnałów w zastosowaniach militarnych, łowieckich (kniejówka), harcerskich (skautówka), w sygnalizacji kolejowej itp. Instrument ten może mieć różny kształt i wielkość. Gra na nim polega na takim zadęciu i ułożeniu warg w ustniku, by wydobyć z niej określoną składową szeregu harmonicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygneczów

#### Źródła:

Wikipedia

# Sygnet

1. pierścień z herbem lub monogramem, używany dawniej jako pieczęć;
2. pieczęć

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. męski pierścień z herbem lub monogramem

(1.2) daw. pieczęć

Sygnet (fr. signet, łac. signum „znak”) – ozdobny pierścień, przeznaczony głównie dla mężczyzn, służący jako pieczęć do laku. Na oczku ma wygrawerowany wizerunek herbu lub monogram. Współcześnie używany zazwyczaj jako element męskiej biżuterii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sygnetka

dawniej: pieczęć; sygnet

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygnity

firma informatyczna

Sygnity SA – polskie przedsiębiorstwo z branży informatycznej, powstałe w wyniku połączenia spółek ComputerLand SA i Emax SA, notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sygnować

podpisywać (podpisać) coś nazwiskiem, parafką lub innym odpowiednim znakiem

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) podpisywać lub oznaczać coś odpowiednim znakiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sygnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sygnować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sygnowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sygut

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syguła

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syhocki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syhotem, dotyczący Syhotu

#### Źródła:

Wiktionary

# Syhot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Rumunii, w okręgu Marmarosz, nad Cisą;

Syhot, Syhot Marmaroski (rum. Sighetu Marmației, węg. Máramarossziget, do 1964 Sighet) – miasto w północnej Rumunii. Leży tuż przy granicy z Ukrainą, w okręgu Marmarosz (rum. Maramureș), nad Cisą. Liczy około 44,2 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syjam

potocznie: kot syjamski; syjamczyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. dawna nazwa Tajlandii

Tajlandia, Królestwo Tajlandii (taj. ราชอาณาจักรไทย, Prathet Thai; potocznie เมืองไทย, Muang Thai) – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mjanmą (Birmą) na zachodzie i północnym zachodzie. Dawniej państwo nosiło nazwę Syjam jako oficjalną do 11 maja 1949. Określenie „Thai” (ไทย) znaczy po tajsku „wolny”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syjamczyk

potocznie: kot syjamski; syjam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. obywatel Syjamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syjamka

samica kota rasy syjamskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. obywatelka Syjamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syjamski

1. przymiotnik od: Syjam;
2. kot syjamski - kot z rasy pochodzącej z Syjamu, o gładkiej, jasnej sierści, a na pyszczku i łapach - ciemniejszej; syjam (potocznie);
3. bracia syjamscy, siostry syjamskie - para bliźniąt zrośniętych różnymi częściami ciała

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Syjamem, dotyczący Syjamu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język syjamski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syjmować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zdejmować

#### Źródła:

Wiktionary

# Syjon

wzgórze w Jerozolimie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jedno ze wzgórz Jerozolimy;

(1.2) geogr. bibl. figuratywne określenie całej Jerozolimy

Syjon (hebr. ‏צִיּוֹן‎ „wysoki”, gr. Σιών) – wzgórze w Jerozolimie, położone na południe od Starego Miasta, za Bramą Syjońską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syjona

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Syjonista

zwolennik, propagator syjonizmu

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela, będących w okresie międzywojennym mandatem Wielkiej Brytanii (Brytyjski Mandat Palestyny). Syjonizm doprowadził do powstania państwa Izrael w 1948. Współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany pod koniec XIX wieku miał wiele nurtów i postaci, powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako patriotyzm żydowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy i państwowotwórczy, jako kierunek kulturalny i społeczny, oraz jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Achad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syjonistka

→ syjonista

Patrz:syjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Syjonistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest syjonistyczne; cecha tych, którzy są syjonistyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Syjonistyczny

→ syjonizm

przymiotnik

(1.1) polit. właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

Patrz:syjonizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syjonizm

1. ruch powstały pod koniec XIX w., dążący do utworzenia niepodległego państwa żydowskiego;
2. szowinizm żydowski, potępiony w 1973 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ jako forma rasizmu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela, będących w okresie międzywojennym mandatem Wielkiej Brytanii (Brytyjski Mandat Palestyny). Syjonizm doprowadził do powstania państwa Izrael w 1948. Współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany pod koniec XIX wieku miał wiele nurtów i postaci, powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako patriotyzm żydowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy i państwowotwórczy, jako kierunek kulturalny i społeczny, oraz jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Achad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syjoński

przymiotnik od: Syjon

przymiotnik

(1.1) geogr. bibl. dotyczący lub związany z Syjonem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syk

dźwięk podobny do przeciągłego wymawiania głoski "s"

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”

Syk, kinaza tyrozynowa śledzionowa (ang. spleen tyrosine kinase) – enzym zwierzęcy, kluczowy składnik odpowiedzi na antygeny przez limfocyty B. Jest jedną z kinaz tyrozynowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sykać

1. wydawać syk; syczeć;
2. dawać komuś znak głosem, wymawiając: pst, tss, cyt; psykać

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykatywa

substancja chemiczna przyśpieszająca schnięcie olejów, dodawana do farb olejnych i pokostów; suszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. środek przyspieszający schnięcie farb olejnych i olejów;

Sykatywa, suszka (ang. siccative, z łac. siccativus 'wysuszający') – materiał przyspieszający schnięcie farb olejnych.

Jako sykatywy używa się najczęściej soli kwasów pochodzących z kalafonii z metalami o zmiennym stopniu utlenienia (ołowiu, miedzi, kobaltu, wanadu). Biorą one udział w naturalnej polimeryzacji rodnikowej, która powoduje sieciowanie oleju, czyli potocznie jego schnięcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sykała

1. wydawać syk; syczeć;
2. dawać komuś znak głosem, wymawiając: pst, tss, cyt; psykać

#### Źródła:

SJP.pl

# Syki

dźwięk podobny do przeciągłego wymawiania głoski "s"

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykl

szekel;
1. dawna moneta hebrajska o wadze około 6 gramów; srebrnik;
2. starohebrajska jednostka wagi, wynosząca około 1,4 grama

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) staroż. metrol. bliskowschodnia jednostka wagi;

(1.2) staroż. numizm. bliskowschodnia złota lub srebrna moneta

Szekel, szekiel (też sykl) – starożytna hebrajska i babilońska jednostka masy i pieniądza odpowiadająca około 11 g. Wiadomo, że stosowano ją w II tysiącleciu p.n.e. Używana jako pieniądz, odpowiadała wartości jednego szekla srebra.

W krainach Mezopotamii jednostki były przeliczane następująco:

  talent (30,5 kg srebra) = 60 min (bintu)
  mina (505 g srebra) = 60 szekli
  szekel (8,41 g srebra) = 24 oboli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syklecja

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Syknąć

1. wydać dźwięk podobny do syku;
2. powiedzieć coś ze złością przez zaciśnięte zęby

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykofancja

umiejętność przypodobania się przełożonemu pochlebstwem i donosicielstwem; pochlebstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykofancki

→ sykofant, → sykofanta

Patrz:sykofant, → sykofanta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykofant

sykofanta;
1. w antycznej Grecji: obywatel Aten trudniący się zawodowo szpiegostwem, donosicielstwem;
2. intrygant, oszczerca, szantażysta

Sykofant (z gr. Συκοφάντης, trl. sykophántēs dosł. 'wskazywać figi' od σῦκον 'figa' i φαίνω 'pokazuję') – zawodowy donosiciel w starożytnych Atenach.

Nazywano tak ludzi, którzy donosili władzom o zabronionym wywozie fig z kraju, czy też o kradzieży fig ze świętych drzew (pochodzenie nazwy już w starożytności było różnie objaśniane). Później rozszerzono to określenie na wszystkich donosicieli, którzy rozpowszechnili się głównie w Atenach w połowie V wieku p.n.e. i osiągali wielkie zyski ze swojej działalności. Instytucjonalizacji zawodu sykofantów sprzyjał brak urzędu oskarżyciela publicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sykofanta

sykofanta;
1. w antycznej Grecji: obywatel Aten trudniący się zawodowo szpiegostwem, donosicielstwem;
2. intrygant, oszczerca, szantażysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. oszczerca

(1.2) stpol. szpieg

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sykomor

1. afrykańskie drzewo o ciężkostrawnych owocach i cennym drewnie; sykomora, karwia, ośla figa, figa morwowa;
2. drewno z tego drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykomora

1. afrykańskie drzewo o ciężkostrawnych owocach i cennym drewnie; sykomor, karwia, ośla figa, figa morwowa;
2. drewno z tego drzewa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bot. figowiec sykomora

(1.2) spoż. owoc sykomory (1.1)

Figowiec sykomora, sykomora (Ficus sycomorus L.) – gatunek drzewa z rodziny morwowatych (Moraceae). Rośnie dziko w Afryce i na Półwyspie Arabskim (Arabia Saudyjska, Jemen, Oman), jest uprawiany w wielu krajach świata. Gatunek został introdukowany na ziemie współczesnego Izraela przez Filistynów w epoce żelaza, wraz z makiem i kminem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sykomorowy

przymiotnik od: sykomora

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykrzytek

sykrzytek dereniak - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykstus

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sykstusowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sykstusa lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Sykstusa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sykstyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. Kaplica Sykstyńska w Watykanie

(1.2) pot. freski w Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie

(1.3) pot. inne freski porównywane do tych w Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie

(1.4) imię|polski|ż., żeńska forma imienia Sykstus

#### Źródła:

Wiktionary

# Sykstyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z papieżem Sykstusem IV

#### Źródła:

Wiktionary

# Syktywkar

miasto w Rosji, stolica Komi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, stolica Republiki Komi;

Syktywkar (ros. Сыктывкар) – miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica republiki Komi, nad Sysołą, w pobliżu jej ujścia do Wyczegdy. Liczy około 243 tys. mieszkańców (2021).

Nazwa miasta pochodzi z języka komi i oznacza „miasto na rzece Sysole”. Do roku 1930 miasto nazywało się Ust'-Sysolsk (ros. Усть-Сысольск). Miasto zostało założone w 1586 roku. W 1972 r. został założony uniwersytet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syktywkarski

przymiotnik od: Syktywkar (stolica Republiki Komi)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syktywkarem, dotyczący Syktywkaru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sykulski

nazwisko

- Jacek Sykulski – polski kompozytor i dyrygent
- Józef Sykulski – polski krajoznawca związany z Dolnym Śląskiem
- Kazimierz Sykulski – polski duchowny rzymskokatolicki
- Leszek Sykulski – polski historyk i politolog
- Zbigniew Sykulski – polski przedsiębiorca i judoka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sykut

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sykuła

nazwisko

Sykuła – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Włocławek, przy trasie drogi wojewódzkiej nr 265.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylaba

naturalna jednostka artykulacji, której ośrodkiem jest samogłoska; zgłoska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

Sylaba (stgr. συλλαβή syllabḗ), zgłoska – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji. Prób zdefiniowania podejmowało się wielu badaczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylabar

sylabariusz;
1. system pisma, w którym jeden znak graficzny reprezentuje jedną sylabę języka mówionego; pismo sylabowe (sylabiczne);
2. zbiór wszystkich znaków danego pisma sylabowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabariusz

sylabar;
1. system pisma, w którym jeden znak graficzny reprezentuje jedną sylabę języka mówionego; pismo sylabowe (sylabiczne);
2. zbiór wszystkich znaków danego pisma sylabowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom

Sylabariusz – system pisma, w którym pojedyncze znaki reprezentują całe sylaby, a nie pojedyncze głoski. Sylabariusz należy odróżnić od alfabetu sylabicznego (abugidy).

Podobnie jak alfabety, sylabariusze są na ogół systemami zamkniętymi. Wyjątkowym przykładem otwartego sylabariusza jest chińskie pismo kobiet, nüshu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylabiczny

przymiotnik

(1.1) jęz. tworzący sylabę

(1.2) liter. bazujący na określonej liczbie sylab

#### Źródła:

Wiktionary

# Sylabista

poeta piszący wiersze sylabiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabizacja

niewprawne, niepłynne czytanie, łączenie czytanych głosek w sylaby i wyrazy; dukanie, sylabizowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabizacyjny

dotyczący sylabizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabizm

Sylabizm – najstarszy system numeryczny wiersza, wywodzący się ze średniowiecznego wiersza intonacyjno-zdaniowego.

Konstanty wersyfikacyjne:

- izosylabizm – stała liczba sylab w poszczególnych wersach.
- paroksytoniczna klauzula – akcent pada na przedostatnią zgłoskę w wyrazie kończącym wers.
- średniówka w wersach dłuższych niż 8-zgłoskowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sylabizować

czytać niewprawnie, łącząc głoski w sylaby, nie odczytując całych wyrazów; dukać

czasownik niedokonany

(1.1) wypowiadać słowa oddzielając wyraźnie sylaby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylabizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sylabizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sylabogram

w piśmie sylabicznym: połączenie liter samogłoskowych i spółgłoskowych odpowiadające pojedynczej sylabie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabotoniczny

przymiotnik

(1.1) jęz. liter. o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Sylabotonik

wiersz sylabotoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabotonika

w literaturze: system weryfikacyjny cechujący się stałą liczbą sylab oraz stałą pozycją sylab akcentowanych rozłożonych regularnie; sylabotonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabotonista

poeta piszący wiersze sylabotoniczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabotonistka

→ sylabotonista

Patrz:sylabotonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabotonizm

w literaturze: system weryfikacyjny cechujący się stałą liczbą sylab oraz stałą pozycją sylab akcentowanych rozłożonych regularnie; sylabotonika

Sylabotonizm – system numeryczny wiersza oparty na zgodności liczby oraz układu sylab akcentowanych i nieakcentowanych w odpowiadających sobie wersach. Wywodzi się z antyku, związany jest z pieśnią. Rozmiar wersu nie powinien przekraczać sześciu stóp. Często w wierszu sylabotonicznym występuje akcent poboczny, utworzony przez rytm, zawsze średniówka, nigdy przerzutnia. Obok akcentów metrycznych, przewidzianych przez wzorzec, mogą występować akcenty pozametryczne. W zależności od rodzaju stóp tworzących wers wyróżnia się kilka rodzajów wierszy sylabotonicznych, najczęściej występują: ośmiozgłoskowce (tworzone przez trochej), dwunastozgłoskowce (tworzone przez jamb) oraz dziesięciozgłoskowce i siedmiozgłoskowce (tworzone przez anapest). Rodzaj wykorzystanej stopy wpływa na nastrój wiersza: amfibrach występuje w utworach monotonnych, trochej w utworach żywych, często związanych z tańcem i ruchem. Rygoryzm wiersza sylabotonicznego rozluźnił w poezji polskiej Tuwim, który wprowadził średniówkę wewnątrz stopy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylabotwórczy

tworzący sylabę; zgłoskotwórczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabowiec

1. wyraz będący połączeniem pierwszych sylab wyrazów z jakiegoś wyrażenia, będącego nazwą czegoś, np. Fabrow - Fabryka Rowerów;
2. wiersz sylabiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabowy

związany z sylabą (zgłoską), sylabami (zgłoskami); zgłoskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylabus

syllabus;
1. papieski wykaz tez sprzecznych z oficjalną doktryną Kościoła katolickiego;
2. spis zagadnień, które student ma przygotować do egzaminu z danego przedmiotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Sylas – imię męskie pochodzenia łacińskiego, skrócona forma imienia Sylwan, wywodzącego się od słowa silva, które oznacza "las, zagajnik".

Sylas imieniny obchodzi 13 lipca.

Znane osoby noszące imię Sylas:

- Eddie Southern, właśc. Silas Edward "Eddie" Southern (ur. 1938) – amerykański lekkoatleta, specjalista biegu przez płotki, wicemistrz olimpijski z 1956

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylczno

Sylczno (kaszub. Sélczno) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Parchowo, na południowo-zachodnim skraju Pojezierza Kaszubskiego, oddalona o 2 km od drogi krajowej nr 20 ze Stargardu do Gdyni, 3 km od jeziora Mausz i niecałe 2 km od jeziora Sumino. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą również Garbacz. Znajduje się tu także placówka Ochotniczej Straży Pożarnej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Syldenafil

organiczny związek chemiczny stosowany jako środek w leczeniu zaburzeń erekcji; sildenafil

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylen

w mitologii greckiej: bożek mający postać starca z końskimi uszami i ogonem, często także z końskimi kopytami; później utożsamiany z satyrem

Sylen (gr. Σειληνός Seilēnós, łac. Silenus) – w mitologii Greków jedno z bóstw przyrody.

Często uważany za syna posłańca bogów Hermesa bądź też Pana – kozłopodobnego boga trzód i pasterzy. Zazwyczaj przedstawiano go jako towarzysza Dionizosa, boga wegetacji i ekstatycznej radości. Miał postać łysego, nieco otyłego mężczyzny z końskim ogonem i uszami. Król Frygów Midas w podzięce za pomoc okazaną Sylenowi otrzymał od Dionizosa dar, dzięki któremu mógł wszystko, czego dotknął, zamieniać w złoto.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylf

duch powietrza w wierzeniach średniowiecznych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mit. duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;

Sylf – w średniowieczu duch powietrza, żywiołak powietrza, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy. Termin wprowadzony przez Paracelsusa, który opisywał sylfy jako niewidzialne istoty powietrzne, stanowiące żywioł powietrza. Brak jest konkretnych mitów z tym związanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylfida

1. kobieca postać sylfa z legend średniowiecznych;
2. przenośnie: kobieta smukła, delikatna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mit. żeński sylf, duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych

(1.2) przen. wiotka, smukła dziewczyna, zwłaszcza tancerka

Sylfida (La Sylphide) – romantyczny balet-pantomima w dwóch aktach.

- Libretto: Adolphe Nourrit według opowiadania Charlesa Nodiera Trilby ou le Lutin d’Argail (Chochlik z Argyll)
- Muzyka: Jean Schneitzhöffer
- Choreografia: Filippo Taglioni
- Scenografia: Pierre-Luc-Charles Cicéri (dekoracja) i Eugène Louis Lami (kostiumy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylfik

rodzaj ptaków z rodziny kolibrowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylfion

roślina przypominająca wielki koper, uznawana kiedyś za środek antykoncepcyjny, antyseptyczny i przeczyszczający; silfion, żółtwa

Sylfion (gr. σίλφιον – sílphion, łac. silphium, w literaturze często używa się nazwy łacińskiej) – roślina, której sok stanowił jeden z głównych towarów eksportowych starożytnej kolonii greckiej, Kyrene (Cyreny), znany i stosowany w całym basenie Morza Śródziemnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylfon

element sprężysty w postaci mieszka wykonanego z cienkiej blachy stalowej lub mosiężnej, stosowany np. jako czujnik ciśnienia w przyrządach pomiarowych lub urządzeniach regulacyjnych; mieszek sprężysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylifikacja

Sylifikacja, silifikacja, skrzemionkowanie, skrzemienienie (skał osadowych), skwarcowanie – naturalny proces polegający na wzbogaceniu skał, minerałów lub szczątków organicznych (na przykład drewna) krzemionką w postaci chalcedonu, kwarcu lub opalu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sylikat

sztuczny kamień wyprodukowany z piasku i wapna, najczęściej w postaci cegły; silikat

Sylikat (łac. silex, dop. silicis - twardy kamień, krzemień, kwarc) – sztuczny kamień produkowany z piasku, wapna, rzadziej cementu. Stosowany do wyrobu tynków, cegieł, wzmacniania gruntów itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylikatowy

przymiotnik od: sylikat (silikat), np. tynk sylikatowy; silikatowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylikażel

uwodniony dwutlenek krzemu, o porowatej strukturze i dużej adsorpcji, wykorzystywany do osuszania i oczyszczania gazów; silikażel

Żel krzemionkowy, silikażel – granulowata, porowata forma ditlenku krzemu utworzona syntetycznie z krzemianu sodu. Żel krzemionkowy jest twardy i wytrzymały, twardszy od żeli domowych takich jak żelatyna czy agar. Jest naturalnie występującym minerałem poddanym oczyszczeniu oraz przetworzeniu do postaci granulatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylikon

związek syntetyczny, niepalny, odporny chemicznie, produkowany w postaci olejów, żywic, kauczuków; silikon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. silikon.

Silikony – syntetyczne polimery krzemoorganiczne o strukturze siloksanów, w których wszystkie atomy krzemu połączone są z grupami alkilowymi (najczęściej metylowymi lub etylowymi) lub arylowymi (najczęściej fenylowymi). W zależności od warunków produkcji otrzymuje się je w postaci olejów lub żywic silikonowych, a także elastomerów. Silikony mają większą odporność chemiczną i termiczną od siloksanów, w których atomy krzemu połączone są z atomami wodoru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylikonowy

przymiotnik od: sylikon; silikonowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylikony

związek syntetyczny, niepalny, odporny chemicznie, produkowany w postaci olejów, żywic, kauczuków; silikon

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylikoza

choroba płuc spowodowana długotrwałym wdychaniem pyłu krzemionkowego; silikoza, krzemica

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylimanit

minerał, polimorficzna odmiana krzemianu glinu; silimanit

Sillimanit, sylimanit, silimanit – minerał, odmiana polimorficzna krzemianu glinu.

Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego geologa i chemika Benjamina Sillimana (1779–1864).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylimanitowy

przymiotnik od: sylimanit (silimanit), np. piasek sylimanitowy; silimanitowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylistria

miasto w północno-wschodniej Bułgarii (Dobrudża); Silistra

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylit

materiał ceramiczny stosowany na elementy grzejne pieców elektrycznych; silit

Sylit (silit) – materiał ceramiczny o dobrej przewodności elektrycznej, stosowany jako element grzejny w elektrycznych piecach oporowych. Otrzymywany jest przez spiekanie węgliku krzemu (karborundu) z krzemem pierwiastkowym zmieszanych z gliceryną. Wypalanie przeprowadza się w atmosferze tlenku węgla lub azotu w temperaturze 1500 °C.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syllabus

1. papieski wykaz tez sprzecznych z oficjalną doktryną Kościoła katolickiego;
2. spis zagadnień, które student ma przygotować do egzaminu z danego przedmiotu;
3. informator dla maturzystów i gimnazjalistów, zawierający podstawy programowe oraz wymagania i standardy egzaminacyjne

- z greckiego: spis, wykaz
- Syllabus Errorum – wykaz wydany przez papieża Piusa IX obejmujący ważniejsze błędne poglądy, które zostały napiętnowane w encyklikach i innych dokumentach papieskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syllepsa

brak odpowiedniości między gramatyczną a logiczną budową wypowiedzi; syllepsis

#### Źródła:

SJP.pl

# Syllepsis

brak odpowiedniości między gramatyczną a logiczną budową wypowiedzi; syllepsa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylleptyczny

→ syllepsa

Patrz:syllepsa

#### Źródła:

SJP.pl

# Syllogomania

mania gromadzenia niepotrzebnych rzeczy; zespół zbieractwa, patologiczne zbieractwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylogistyczny

→ sylogizm

Patrz:sylogizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylogizm

schemat wnioskowania pośredniego, złożonego z dwóch przesłanek i wynikających z nich wniosków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

Sylogizm (z stgr. συλλογισμός – konkluzja, wniosek) – schemat wnioskowania na podstawie dwóch przesłanek, które zawierają wspólny element, a każdy element wniosku zawarty jest w dokładnie jednej przesłance.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. hydrol. żyzny muł

Sylt (fryz. Söl, duń. Sild) – wyspa w Niemczech na Morzu Północnym, największa z Wysp Północnofryzyjskich, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, w powiecie Nordfriesland, w pobliżu granicy z Danią.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylur

okres ery paleozoicznej ok. 435 - ok. 395 mln lat temu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. trzeci okres ery paleozoicznej;

Sylur (ang. Silurian) – termin ma dwa znaczenia:

- w sensie geochronologicznym – trzeci okres ery paleozoicznej, trwający około 24 miliony lat (od 443,4 ± 1,5 do 419,2 ± 3,2 milionów lat temu). Sylur dzieli się na cztery epoki: landower, wenlok, ludlow i przydol.

- w sensie chronostratygraficznym – trzeci system eratemu paleozoicznego, wyższy od ordowiku, niższy od dewonu. Dzieli się na cztery oddziały: landower, wenlok, ludlow i przydol. Międzynarodowy stratotyp granicy ordowik/sylur znajduje się w Dob's Linn koło Moffat (południowa Szkocja). Dolna granica syluru wyznaczona jest na podstawie pierwszego pojawienia się graptolitów Parakidograptus acuminatus (Nicholson, 1867) i Akidograptus ascensus Davies, 1929.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylurowie

plemię celtyckie

Sylurowie – starożytne plemię brytyjskie, zamieszkujące południowo-wschodnią Walię, którego ośrodkiem był gród Llanmelin.

Pod wpływem Karatakusa, od 48 r. opierali się rzymskiej ekspansji. Rzymianie ustanowili na ich terytorium forty w Glevum (Gloucester), a potem w Isca (Caerleon), zaś opór Sylurów pokonał Sekstus Juliusz Frontyn (73/74–77). Llanmelin zostało przymusowo wysiedlone, a na jego miejscu powstało nowe miasto rzymskie Venta Silurum (Caerwent).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylurski

przymiotnik od: Sylur; syluryjski

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący syluru, występujący, powstały w sylurze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syluryjski

przymiotnik od: Sylur; sylurski

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylvester

obce imię męskie

- Sylwester – imię męskie

Osoby:

- Sylvester – (właśc. Sylvester James) amerykański muzyk disco i soul
- James Joseph Sylvester – matematyk angielski

Miejscowości w USA:

- Sylvester – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Worth
- Sylvester – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Boone
- Sylvester – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Green

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylvia

1. obce imię żeńskie;
2. miasto w USA, w stanie Kansas

- Sylvia – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Reno, w USA
- Sylvia – planetoida o numerze katalogowym 87
- Sylvia – rodzaj ptaków z rodziny pokrzewkowatych
- Sylwia, Sylvia – imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylwa

1. wielogatunkowy utwór łączący elementy różnych poetyk i stylizacji;
2. rękopiśmienna księga domowa zapisywana przez rodziny szlacheckie;
3. jednostka miary używana do oceny grubości drzewa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. forma piśmiennictwa popularna wśród szlachty polskiej w XVII i XVII w., obejmująca niejednorodne formalnie teksty o różnorodnej tematyce zapisywane przez autora „na gorąco”;

Sylwa (łac. silva rerum dosł. las rzeczy) – forma piśmiennictwa popularna wśród szlachty polskiej, wywodząca się m.in. ze zbioru Silvae rzymskiego poety Stacjusza, obejmująca niejednorodne formalnie teksty zapisywane „na gorąco” i wyróżniające się różnorodną tematyką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwan

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

- Sylwan – imię męskie
- Sylwan – bóstwo rzymskie
- Jan Sylwan – czeski kaznodzieja, spowiednik króla Władysława II Jagiełły
- Sylwan – czasopismo naukowe
- Marek Plaucjusz Sylwan – konsul zwyczajny, w latach 6-9 n.e. namiestnik Galacji
- Sylwan – uczeń apostolski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwana

w mitologii rzymskiej: bóg lasów i pól

Sylwana – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "las, zagajnik". Wbrew czasem powtarzanym informacjom żeńskie imię Sylwana nie ma patronki. Istnieje święty, ale Sylwan (zobacz: Święty Sylwan).

Męskie odpowiedniki: Sylwan, Sylas.

Sylwana imieniny obchodzi: 10 lipca.

Znane osoby noszące imię Sylwana:

- Silvana Koch-Mehrin (ur. 1970) – niemiecka polityk i ekonomistka, od 2004 posłanka do Parlamentu Europejskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylwanistyka

dział inżynierii leśnej, zajmujący się przestrzennym planem zagospodarowania lasów

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwanit

minerał; ruda złota; tellurek złota i srebra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. stalowoszary, cynowobiały lub brązowożółty minerał o dużej łupliwości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylwanowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwek

potocznie o balu sylwestrowym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma imienia Sylwester

(1.2) zdrobn. poufała forma imienia Sylwiusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylweriusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Sylweriusz, Sylwery – imię męskie pochodzenia łacińskiego, którego patronem jest papież Sylweriusz.

Sylweriusz imieniny obchodzi 20 czerwca i 2 grudnia.

Znane osoby o imieniu Sylweriusz:

- Sylweriusz Królak — polski prawnik, członek Trybunału Stanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylweriuszostwo

Sylweriusz z żoną; Sylweriuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylweriuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylweriuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sylweriusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwery

imię męskie

Sylweriusz, Sylwery – imię męskie pochodzenia łacińskiego, którego patronem jest papież Sylweriusz.

Sylweriusz imieniny obchodzi 20 czerwca i 2 grudnia.

Znane osoby o imieniu Sylweriusz:

- Sylweriusz Królak — polski prawnik, członek Trybunału Stanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylwester

1. ostatni dzień roku;
2. bal lub zabawa urządzane w nocy z 31 grudnia na 1 stycznia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) święto przypadające na noc sylwestrową

Sylwester – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łac. silvestris oznaczającego „żyjący w lesie”, „dziki”. Poświadczone w Polsce od 1220 roku. Dawniej uważano, że imię Lasota powstało jako odpowiednik znaczeniowy Sylwestra, jednak Lasota jest poświadczony na ziemiach polskich w dokumentach wcześniej i był szerzej nadawany. Odnotowano dziesięciu świętych Sylwestrów, patronów tego imienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwestra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Sylwester

Sylwestra – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, żeński odpowiednik imienia Sylwester, utworzonego od przymiotnika silvestris, co oznacza „żyjący w lesie, dziki”. Istnieje dziesięciu świętych Sylwestrów, patronów tego imienia.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 475 kobiet o imieniu Sylwestra nadanym jako imię pierwsze.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwestrostwo

Sylwester z żoną; Sylwestrowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwestrować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. brać udział w zabawie sylwestrowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Sylwestrowicz

osoba biorąca udział w zabawie sylwestrowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba biorąca udział w zabawie sylwestrowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylwestrowiczka

uczestniczka zabawy sylwestrowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta biorąca udział w zabawie sylwestrowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylwestrowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwestrowo

przysłówek czasu

(1.1) w związku z sylwestrem

(1.2) w sposób charakterystyczny dla sylwestra

Sylwestrowo – dawny folwark. Tereny, na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Kolczuny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwestrowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. gwara. warszawska sylwestrowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Sylwestrowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sylwestra lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Sylwestra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylwestrzak

nazwisko

- Andrzej Sylwestrzak (ur. 1942) – polski prawnik, konstytucjonalista i historyk doktryn politycznych i prawnych, profesor nauk prawnych
- Hubert Sylwestrzak (1933–2009) – polski geolog, specjalista geochemii i mineralogii złóż surowców mineralnych
- Jan Sylwestrzak (1941–2018) – polski dziennikarz i polityk, wicewojewoda zachodniopomorski
- Kamil Sylwestrzak (ur. 1988) – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylweta

dwuwymiarowy kształt dużego obiektu widziany na kontrastowym tle

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwetka

sylweta;
1. ogólny kształt, postawa ciała;
2. płaski rzut, obrys postaci lub przedmiotu;
3. literacka charakterystyka osoby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kształt, zarys postaci lub rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sylwetkowy

1. widziany lub przedstawiony płasko, schematycznie, w zarysie;
2. związany z tworzeniem, formowaniem sylwetki;
3. pistolet sylwetkowy - dyscyplina sportu strzeleckiego; rodzaj pistoletu używanego w tym sporcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwetnik

szlaczkoń sylwetnik - gatunek motyla z rodziny bielinkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- Sylwia – imię żeńskie
- Sylwia – opowiadanie autorstwa Gérarda de Nervala
- Sylwia – radioodbiornik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwin

chlorek potasu, minerał, powstaje w trakcie odparowywania mórz lub słonych jezior

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady halogenków;

- Sylwin – imię męskie, forma żeńska to Sylwina
- Sylwin – minerał z gromady halogenków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwinit

skała solna

Sól potasowa, sylwinit – chemiczna skała osadowa powstająca podczas parowania wody z mórz i słonych jezior. Głównym składnikiem jest sylwin, minerał typu ewaporatu, zawierający głównie chlorek potasu, KCl. Zaliczana jest do tzw. niesodowych soli kuchennych i pozwala ograniczyć spożycie sodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sylwinostwo

Sylwin z żoną; Sylwinowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwinowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sylwina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwiny

chlorek potasu, minerał, powstaje w trakcie odparowywania mórz lub słonych jezior

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwit

minerał, chlorek potasu (sól potasowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwiusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Sylwiusz – imię męskie. Wśród patronów – św. Sylwiusz, biskup Tuluzy.

Imię pochodzenia łacińskiego od słowa silvio oznaczającego: leśny, dziki, żyjący w lesie.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 311 mężczyzn o imieniu Sylwiusz nadanym jako imię pierwsze.

Żeński odpowiednik: Sylwia.

Sylwiusz imieniny obchodzi 31 maja i 8 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sylwiuszostwo

Sylwiusz z żoną; Sylwiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwiuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sylwiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sylwka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwunia

zdrobnienie od: Sylwia (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sylwuś

zdrobnienie od: Sylwan, Sylweriusz, Sylwester, Sylwin, Sylwiusz (imiona męskie); Sylwek

#### Źródła:

SJP.pl

# Sym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

O tej nazwie:

- Sym – rzeka w Rosji
- SYM (Sanyang Motor Co., Ltd.) – tajwańska firma produkująca i sprzedająca skutery, motocykle i quady

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Sym – polski pilot cywilny i wojskowy
- Antoni Sym – polski leśnik
- Ernest Sym – polski biochemik
- Igo Sym – polski, austriacki i niemiecki aktor

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Symanowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Symantec

[czytaj: symantek] amerykański producent oprogramowania

Gen Digital (wcześniej NortonLifeLock i Symantec Corporation) – amerykańskie przedsiębiorstwo założone w 1982 roku. Jest to międzynarodowa firma sprzedająca oprogramowanie komputerowe, z koncentracją na dziedzinie bezpieczeństwa danych i zarządzania informacjami. Główna siedziba przedsiębiorstwa znajduje się w Mountain View w amerykańskim stanie Kalifornia, a oddziały terenowe rozlokowane są w ponad czterdziestu krajach na świecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symara

długi strój kobiecy noszony we Włoszech w okresie renesansu

#### Źródła:

SJP.pl

# Symazyna

organiczny związek chemiczny o działaniu fitotoksycznym

Symazyna – organiczny związek chemiczny z grupy triazyn o działaniu fitotoksycznym. Jest bezbarwną substancją krystaliczną, prawie nie rozpuszcza się w wodzie, rozpuszcza się za to w związkach organicznych. Rozkłada się w temperaturze ok. 226 °C.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symbiocen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postulowana, futurystyczna epoka rozwoju Ziemi, w której ludzie będą żyli w harmonii z naturą, we wzajemnym powiązaniu życia ze wszystkimi istotami

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbiont

w biologii: organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

Symbiont – organizm, który żyje w symbiozie z organizmem innego gatunku, np. bakterie w jelicie grubym u człowieka, bakterie, które trawią celulozę u przeżuwaczy (krowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbiotycznie

przysłówek

(1.1) w sposób symbiotyczny, w sposób charakteryzujący się symbiozą

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbiotyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest symbiotyczne; cecha tych, którzy są symbiotyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbiotyczny

→ symbioza

Patrz:symbioza

#### Źródła:

SJP.pl

# Symbioza

okresowe lub stałe współżycie dwóch organizmów (symbiontów) różnych gatunków, przynoszące korzyść co najmniej jednemu z nich, a nieprzynoszące szkód żadnemu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

(1.2) współistnienie osób czy zjawisk wzajemnie na siebie oddziałujących

Symbioza (łac. z gr. sym- 'współ-' i gr. bíos ‘życie’) – zjawisko ścisłego współżycia przynajmniej dwóch gatunków organizmów, które przynosi korzyść każdej ze stron (mutualizm) lub jednej, a drugiej nie szkodzi (komensalizm). Jednak często trudno ustalić dokładny bilans strat i zysków współżyjących organizmów. Pojęcie symbiozy zostało ukute przez Alberta Franka w 1877 roku (Anton de Bary, często wymieniany jako jego twórca, użył tego słowa rok później). W klasycznej teorii symbiozy, zaproponowanej przez Antona de Bary’ego, zawiera się także pasożytnictwo. Jest to uzasadnione m.in. dlatego, że w niektórych układach charakter współżycia może zmieniać się w czasie i jeden z symbiontów (organizmów żyjących ze sobą w symbiozie) może w pewnych okresach czerpać więcej korzyści, stając się pasożytem i doprowadzając do upośledzenia lub śmierci drugiego symbionta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbirsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Uljanowsk, oficjalna nazwa do 1924 roku

Uljanowsk (ros. Ульяновск); dawniej Symbirsk (ros. w latach 1648–1780 – Синби́рск, w latach 1780–1924 – Симби́рск) – miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, centrum administracyjne obwodu uljanowskiego, położone około 893 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców w 2020 roku wynosiła 627 705 mieszkańców, a według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosiła 613 800.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbirski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Symbirskiem, dotyczący Symbirska (współcz. Uljanowsk)

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbol

1. pojęcie, przedmiot, znak itp., mające jedno znaczenie dosłowne i większą liczbę znaczeń ukrytych;
2. osoba lub zwierzę będące uosobieniem czegoś;
3. umowny znak do oznaczania czegoś, np. jednostek miar, pierwiastków chemicznych itd.;
4. w literaturze: motyw lub zespół motywów w dziele literackim będący znakiem głębiej ukrytej treści, mający sugerować jej istnienie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu

(1.2) szt. użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbolicznie

przysłówek

(1.1) w sposób symboliczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Symboliczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest symboliczne; cecha tych, którzy są symboliczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Symboliczny

przymiotnik

(1.1) związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje

(1.2) taki, w którym występują symbole

(1.3) o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbolika

1. zespół symboli stosowanych w jakiejś dziedzinie;
2. symbole zawarte w jakimś dziele sztuki;
3. symboliczne znaczenie czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół symboli używanych w dana dziedzinie

(1.2) symbole pojawiające się w danym utworze lub dziele sztuki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbolistka

→ symbolista

Patrz:symbolista

#### Źródła:

SJP.pl

# Symbolistyczny

→ symbolizm

Patrz:symbolizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Symbolizacja

1. nadawanie czemuś charakteru symbolu;
2. w logice: zamiana zdań lub funkcji zdaniowych na ich symbole, stosowanie zapisu symbolicznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nadawanie czemuś charakteru symbolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symbolizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. szt. kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;

(1.2) symboliczny charakter czegoś

(1.3) filoz. teoria form symbolicznych, które są dane umysłowi a priori i syntetyzują całokształt ludzkiego doświadczenia

(1.4) filoz. filozofia kultury stworzona na początku XX w. przez Ernsta Cassirera

Symbolizm (gr. sýmbolon, tłum. znak umowny) – kierunek w poezji i sztukach plastycznych, powstały we Francji i Belgii w drugiej połowie XIX wieku, zakładał, że świat poznawany zmysłami (materialny) jest złudą skrywającą prawdziwy, idealny świat, którego zmysłami i rozumem nie można zinterpretować. Pojęć ze świata prawdziwego nie da się opisać za pomocą zwykłego języka, może to zrobić tylko symbol.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Symbolizować

czasownik

(1.1) stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

#### Źródła:

Wiktionary

# Symbolizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|symbolizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Symcha

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symediana

prosta Cevy będąca odbiciem symetrycznym środkowej trójkąta względem dwusiecznej wychodzącej z tego samego wierzchołka

Symediana – prosta Cevy będąca odbiciem symetrycznym środkowej trójkąta względem dwusiecznej wychodzącej z tego samego wierzchołka. Symediany przecinają się w jednym punkcie (zwanym punktem Lemoine’a), jak wiele innych charakterystycznych prostych Cevy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symeon

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Szymon (hebr. שמעון Szim’on, lub שִׁמְעוֹן Szime’on, „Jahwe wysłuchał”) – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, biblijnego. Początkowo stosowana w polskich przekładach Biblii forma tego imienia Symeon to rzadziej dziś używana forma, bardziej rozpowszechniona na Wschodzie. Niektórzy autorzy uznają imię za greckie, widząc w nim bądź tylko zhellenizowaną formę semickiego Szimeon, bądź rzeczywiste imię pochodzenia greckiego. W hagiografii istnieje podział na świętych o imieniu Szymon i Symeon będącego oboczną formą pierwszego imienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symeonostwo

Symeon z żoną; Symeonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symeonowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symeonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Symeona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Symetralna

prosta prostopadła do odcinka, przechodząca przez jego środek

Symetralna odcinka – prosta definiowana dla dowolnego odcinka na dwa równoważne sposoby:

- jest do niego prostopadła i przechodzi przez jego środek;
- jest to zbiór punktów równo oddalonych od obu końców odcinka.

Poprawność drugiej definicji wynika z twierdzenia mówiącego, że taki zbiór punktów faktycznie tworzy prostą. Symetralna jest jedną z dwóch osi symetrii odcinka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symetria

1. cecha kształtu obiektów płaskich lub przestrzennych, polegająca na istnieniu punktu, prostej lub płaszczyzny, względem których odbicie lub obrót o pewien kąt daje obraz obiektu identyczny z wyjściowym;
2. potocznie: znaczne podobieństwo części (najczęściej dwóch) tego samego obiektu, np. ciała, twarzy;
3. równowaga, zgodność pomiędzy częściami większej całości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

(1.2) pot. właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem

(1.3) równowaga i zgodność pomiędzy poszczególnymi elementami całości

Matematyka

- symetria figury – izometrie własne figur geometrycznych, endomorfizmy przestrzeni euklidesowych

Biologia:

- symetria budowy ciała organizmu
  - symetria ciała ludzkiego

Chemia i fizyka:

- Symetria chiralna
- Symetria CPT
- Symetria w fizyce
- Spontaniczne złamanie symetrii
- Supersymetria
- Symetria cząsteczkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symetrodonty

Symetrodonty (†Symmetrodonta) – prawdopodobnie polifiletyczna grupa mezozoicznych ssaków, cechujących się zębami trzonowymi z trzema guzkami ustawionymi w kształcie symetrycznego trójkąta oraz brakiem wyrostka kątowego na żuchwie. W porównaniu z zębami morganukodontów i eutrykonodontów, u których guzki na zębach trzonowych ułożone są w linię, zęby symetrodontów bardziej przypominają zęby łożyskowców i torbaczy, brak im jednak jeszcze niektórych cech występujących u bliżej spokrewnionych z torbaczami i łożyskowcami "eupantoteriów", np. wyraźnie wyodrębnionego talonidu. Do symetrodontów zaliczane są ssaki o niewielkich rozmiarach, z których jeden z najmniejszych (Kuehneotherium praecursoris) był prawdopodobnie porównywalny z ryjówką Sorex trowbridgii, zaś jeden z największych (Spalacotherium tricuspidens) – z oposem krótkoogonowym. Większość przedstawicieli grupy znanych jest tylko z żuchw lub górnych zębów, obecnie jednak znane są także czaszki i szkielety pozaczaszkowe niektórych przedstawicieli grupy należących do rodzin Spalacotheriidae i Zhangheotheriidae (Zhangheotherium, Maotherium, Akidolestes). Znane ze wszystkich kontynentów poza Australią i Antarktydą.

#### Źródła:

Wikipedia

# Symetrycznie

przysłówek

(1.1) zgodnie z symetrią

#### Źródła:

Wiktionary

# Symetryczność

→ symetryczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest symetryczne; cecha tych, którzy są symetryczni

Patrz:symetryczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symetryczny

1. odznaczający się symetrią;
2. posiadający środek, oś lub płaszczyznę symetrii

przymiotnik jakościowy

(1.1) odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symetrysta

osoba traktująca przeciwne strony, często polityczne, jako równie winne lub mające takie same wady i zalety, zacierając istotne różnice między nimi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neol. zwolennik symetryzmu, poglądu, że prawda leży pośrodku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symetrystka

→ symetrysta

Patrz:symetrysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Symetrystyczny

→ symetryzm

Patrz:symetryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Symetryzacja

kształtowanie, formowanie czegoś w celu nadania symetrii; wprowadzanie symetrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Symetryzator

Symetryzator, żargonowo balun (ang. balun, od balanced to unbalanced) – konwerter (najczęściej transformator) zamieniający linię symetryczną (balanced) na niesymetryczną (unbalanced) lub odwrotnie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Symetryzm

traktowanie przeciwnych stron, często w kontekście politycznym, jako równie winnych lub mających takie same wady i zalety, prowadzące do fałszywego równoważenia i zacierania istotnych różnic między nimi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symetryzować

1. kształtować, formować coś w celu nadania symetrii; wprowadzać symetrię;
2. rzadko: odznaczać się symetrią

#### Źródła:

SJP.pl

# Symferopol

miasto na Ukrainie, stolica Krymu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Symferopol (ukr. Сімферо́поль, ros. Симферо́поль, krymskotat. Симферополь lub Aqmescit/Акъмесджит, orm. Սիմֆերոպոլ) – miasto na Półwyspie Krymskim nad rzeką Sałhyr.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symferopolczyk

mieszkaniec Symferopola

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Symferopola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symferopolka

mieszkanka Symferopola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Symferopola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symferopolski

przymiotnik od: Symferopol (stolica Krymu)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Symferopolem, dotyczący Symferopola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symfiza

rodzaj spojenia dwóch kości o bardzo małej ruchliwości

#### Źródła:

SJP.pl

# Symfonia

sonata zinstrumentowana na orkiestrę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

(1.2) harmonijne połączenie (dźwięków, smaków, zapachów, kolorów itp.)

Symfonia – (w klasycznym kształcie) to zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy utwór muzyczny na orkiestrę, popularny w XVIII, XIX i w pierwszej połowie XX wieku. Jest orkiestrowym odpowiednikiem sonaty.

Skrócone symfonie przeznaczone dla mniejszych orkiestr to sinfonietty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symfoniczka

1. członkini orkiestry symfonicznej; filharmoniczka;
2. kompozytorka muzyki symfonicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Symfoniczność

→ symfoniczny

Patrz:symfoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Symfoniczny

odnoszący się do symfonii;
1. orkiestra symfoniczna - orkiestra składająca się z instumentów smyczkowych, dętych i perkusyjnych, czasem uzupełnionych o inne;
2. muzyka symfoniczna - muzyka na orkiestrę symfoniczną;
3. poemat symfoniczny - utwór na orkiestrę symfoniczną nawiązujący do treści wynikającej z tytułu

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z symfonią, dotyczący symfonii

(1.2) związany z wieloosobową orkiestrą, w skład której wchodzą instrumenty smyczkowe, instrumenty dęte i perkusyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symfonik

1. członek orkiestry symfonicznej;
2. kompozytor muzyki symfonicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Symfonika

muzyka symfoniczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Symfonista

kompozytor symfonii; symfonik

#### Źródła:

SJP.pl

# Symilograf

aparat telekopiowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Symilografia

telegrafia kopiowa

Symilografia (inaczej: telegrafia kopiowa, telekopia, faksymilografia) – dział telekomunikacji obejmujący przekazywanie wiadomości (telefaks) w postaci obrazów nieruchomych (np. rysunków, nut, pisma, fotogramów).

Do nadawania i odbioru obrazów służą aparaty symilograficzne, innymi słowy symilografy (zwane potocznie faksami). W nadajniku symilografu powierzchnia obrazu jest analizowana kolejno punkt po punkcie, np. za pomocą skupionej wiązki światła padającego na obraz. Światło odbite ma natężenie zmodulowane luminancją poszczególnych punktów obrazu, co jest przetwarzane na odpowiedni sygnał elektroniczny przesyłany torem telekomunikacyjnym do odbiornika, gdzie zachodzi proces odwrotny (tzw. synteza obrazu), w wyniku którego jest realizowany zapis i powstaje kopia obrazu nadanego. Obecnie najczęściej są używane symilografy dołączane do tradycyjnej linii telefonicznej, które realizują transmisję dokumentów formatu A4 w czasie ok. 1 minuty. Istnieją także symilografy stosujące transmisję cyfrową. Niektóre nowoczesne symilografy posiadają wydzielone, duże obszary pamięci do przechowywania archiwalnych dokumentów, odebranych, a nie wydrukowanych (np. ze względu na brak papieru, danych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symmachia

związek obronny państw w starożytnej Grecji

Symmachia (stgr. συμμαχία – pomoc, przymierze dla wspólnej walki) – w starożytnej Grecji sojusz, związek obronny lub zaczepno-obronny państw (polis), tworzony w obliczu wspólnych wyzwań lub przeciwnika.

Zawierający przymierze sojusznicy zobowiązywali się do uznawania tych samych wrogów i przyjaciół. Porozumienie dotyczyło też wspólnych uzgodnień w trakcie prowadzenia wojny lub podczas zawierania pokoju. W symmachii istotną rolę często odgrywała hegemonia jednego z państw sojuszniczych, któremu jako najsilniejszemu przekazywano przywództwo. Dla koordynacji działań zwykle powoływano synedrion (radę naczelną).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symmachus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Symmachus – papież w latach 498–514, święty Kościoła katolickiego.
- Symmachus – żyjący w II wieku autor przekładu Starego Testamentu na grekę
- Aureliusz Waleriusz Tullianus Symmachus (ur. ok. 280) – polityk rzymski, konsul
- Kwintus Aureliusz Symmachus (ok. 340–402/404) – rzymski mówca, senator i polityk

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Symonia

sprzedawanie godności i sakramentów kościelnych; świętokupstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

Symonia, świętokupstwo – handel godnościami i urzędami kościelnymi, sakramentami oraz dobrami duchowymi. Termin „symonia” pochodzi od Szymona Maga (Simona Magusa), którego św. Piotr zganił za chęć kupienia od apostołów daru udzielenia Ducha Świętego (zob. Dzieje Apostolskie Dz 8, 9-24).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symonides

Symonides z Keos (ok. 556-468 p.n.e.) - grecki liryk uznawany za twórcę epigramu jako gatunku literackiego

Symonides z Keos (stgr. Σιμωνίδης, ok. 556–468 p.n.e.) – liryk grecki pochodzący z wyspy Keos, pierwszy poeta, dla którego tworzenie poezji stało się źródłem utrzymania. Był autorem pieśni chóralnych, dytyrambów, hymnów, skolii, trenów, epinikii, enkomii, peanów oraz elegii. Uznawany jest za twórcę epigramu jako gatunku literackiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symonowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatektomia

operacyjne wycięcie określonego odcinka części obwodowej układu współczulnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatia

1. życzliwy stosunek wobec kogoś;
2. osoba, którą się lubi bądź jest się w niej zakochanym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

(1.2) osoba, którą się lubi lub kocha

Sympatia – społeczne powinowactwo, w którym jedna osoba blisko rozumie uczucia drugiej osoby. Wyraz „sympatia” pochodzi od łac. sympatha; od gr. συμπάθεια transliterowanego jako sympatheia, połączenie συν + πάσχω = συμπάσχω oznacza „cierpieć wspólnie” lub „odczuwać z”.

Sympatia istnieje, gdy uczucia jednej osoby są głęboko rozumiane i akceptowane przez drugą osobę. W języku potocznym „darzyć kogoś sympatią” oznacza po prostu „lubić go bardziej niż innych”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sympatol

lek analeptyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatryczność

Sympatryczność − zjawisko polegające na występowaniu na jednym obszarze populacji, gatunków lub taksonów wyższych rangą i oznacza zachodzenie na siebie zasięgów ich występowania – mogą one występować w tych samych lub różnych siedliskach.

W antropologii rozpatruje się stosunkowo długotrwałe trwanie we względnej izolacji genetycznej sympatrycznych społeczności ludzkich (wskutek istnienia barier kulturowych).

#### Źródła:

Wikipedia

# Sympatryczny

1. specjacja sympatryczna - powstanie potomnych gatunków na obszarze tego samego siedliska;
2. sympatryczne gatunki - gatunki występujące na danym obszarze geograficznym pod postacią istotnie różniących się osobników lub grup

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatyczka

→ sympatyk

Patrz:sympatyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sympatyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Sympatyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sympatycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: sympatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatyczność

→ sympatyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest sympatyczne; cecha tego, kto jest sympatyczny

Patrz:sympatyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sympatyczny

1. wzbudzający sympatię;
2. przychylny, życzliwy

przymiotnik

(1.1) wzbudzający sympatię; miły, życzliwy

(1.2) bezbarwny

(1.3) anat. współczulny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sympatyjka

zdrobnienie od: sympatia

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatyk

osoba okazująca komuś lub czemuś sympatię, przychylność

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która z czymś lub z kimś sympatyzuje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sympatykolityczny

lek sympatykolityczny - lek hamujący aktywność współczulnego układu nerwowego; sympatykolityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatykolityk

lek hamujący aktywność współczulnego układu nerwowego; lek sympatykolityczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatykomimetyk

substancja pobudzająca współczulny (sympatyczny) układ nerwowy; sympatykotonik

Sympatykomimetyki, sympatykotoniki – grupa substancji pobudzających współczulny (sympatyczny) układ nerwowy pośrednio lub bezpośrednio. Substancje stymulujące bezpośrednio receptory adrenergiczne nazywa się też adrenomimetykami. Są to substancje o budowie i działaniu podobnym do naturalnie występujących we współczulnym układzie nerwowym neuroprzekaźników, to znaczy adrenaliny i noradrenaliny. Pośrednie działanie sympatykomimetyków polega na zwiększaniu stężenia neuroprzekaźników w synapsach układu współczulnego poprzez:
a. zahamowanie wychwytu zwrotnego przekaźnika (trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, kokaina)
b. zahamowanie monoaminooksydazy (inhibitory monoaminooksydazy)
c. zahamowanie katecholo-O-metylotransferazy – rzadko wykorzystywane
d. zwiększenie wydzielania przekaźnika z zakończenia nerwowego, tak zwane działanie na ziarnistości (efedryna, amfetamina).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sympatykotonia

wzmożone napięcie współczulnego układu nerwowego, objawiające się przyspieszeniem tętna, potliwością i wzmożoną pobudliwością psychiczną

Sympatykotonia (symphaticus (łac.) sympatyczny, współczulny + tónos (gr.) naprężenie) – stan wzmożonego napięcia układu współczulnego, wyrażający się przyśpieszonym tętnem, rozszerzeniem źrenic, zwiększoną potliwością, wzmożoną pobudliwością psychiczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sympatykotoniczny

dotyczący sympatykotonii, mający jej charakter

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatykotonik

substancja pobudzająca współczulny (sympatyczny) układ nerwowy; sympatykomimetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympatyzować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) darzyć sympatią coś lub kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Sympatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sympatyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Symplak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. prostak

#### Źródła:

Wiktionary

# Symplast

zespół protoplastów połączonych plazmodesmami i otoczony błoną komórkową

Symplast – zespół protoplastów połączonych plasmodesmami i otoczony plasmolemmą.

Plazmodesmy pozwalają na bezpośredni przepływ (dyfuzja) małych cząsteczek między sąsiadującymi komórkami. Większe cząsteczki mogą być również transportowane za pomocą filamentów aktynowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sympleks

uogólnienie odcinka, trójkąta i czworościanu na dowolne wymiary

- algorytm sympleksowy – podjęcie z dziedziny teorii decyzji
- sympleks – podjęcie z dziedziny geometrii
- sympleks – rodzaj transmisji danych w telekomunikacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sympleksowy

→ sympleks

Patrz:sympleks

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplektyczny

geometria symplektyczna - gałąź matematyki zajmująca się badaniem struktur geometrycznych związanych z mechaniką klasyczną i układami dynamicznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympliciusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplicjalny

kompleks symplicjalny - skończony zbiór sympleksów spełniający pewne warunki

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplicjusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Symplicjusz, Symplicy – imię męskie pochodzenia łacińskiego, pochodzące od wyrazu łac. simplex, oznaczającego „prosty, szczery, uczciwy”. W średniowieczu nie jest ono poświadczone w źródłach polskich, pojawiło się w XVII wieku. Wersja łac. Simplicius została w polszczyźnie zaadaptowana na dwa sposoby: jako Symplicjusz (z odmianą rzeczownikową) oraz jako Symplicy (z odmianą przymiotnikową, jak Ignacy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symplicjuszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Symplicjusz

#### Źródła:

Wiktionary

# Symplicjuszostwo

Symplicjusz z żoną; Symplicjuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplicjuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplicjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Symplicjusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplicystyczny

→ symplicyzm

Patrz:symplicyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplifikacja

uproszczenie czegoś tak, by stało się zrozumiałe, co zazwyczaj powoduje spłycenie tematu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uproszczenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symplifikować

ujmować coś w sposób mało wnikliwy, spłycać

#### Źródła:

SJP.pl

# Symplistyczny

prosty i nieskomplikowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Symploke

figura stylistyczna łącząca anaforę z epiforą w jednym zdaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympozjalny

→ sympozjum

Patrz:sympozjum

#### Źródła:

SJP.pl

# Sympozjon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. sympozjum

Sympozjon (gr. συμποσιον, symposion –wspólne picie) – w starożytnej Grecji część zebrania towarzyskiego – uczty, która następowała po głównym posiłku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sympozjum

spotkanie specjalistów z jakiejś dziedziny zwołane w celu przeanalizowania jakiegoś zagadnienia, wymiany poglądów na konkretny temat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symptom

oznaka czegoś, objaw, zazwyczaj jakiegoś złego zjawiska, np. symptom choroby; symptomat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle niepożądanego;

- W medycynie synonim objawu
- W logice synonim oznaki lub znak intencjonalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symptomat

oznaka czegoś, objaw, zazwyczaj jakiegoś złego zjawiska; symptom

#### Źródła:

SJP.pl

# Symptomatologia

dział medycyny zajmujący się objawami chorób

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby;

Symptomatologia – nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby, stanowiąc podstawę diagnostyki, jednak nie wnikając w ich przyczynę. W badaniach uwzględnia się morfologiczno-anatomiczne zmiany chorobowe (anatomia patologiczna) oraz fizjologiczne zaburzenia w funkcjach życiowych chorego organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symptomatologiczny

→ symptomatologia; semiologiczny, semiotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Symptomatyczny

charakterystyczny, znamienny dla kogoś lub czegoś; będący symptomem

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla czegoś (np. choroby)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symptomowy

związany z symptomem czegoś; objawowy, sygnałowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Symulacja

1. świadome wprowadzanie w błąd, udawanie czegoś, np. choroby;
2. odtwarzanie warunków charakterystycznych dla danego zjawiska lub obiektu przy użyciu modelu;
3. analiza planowanych działań z uwzględnieniem wpływu ewentualnych zmieniających się warunków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) udawanie (zazwyczaj objawów choroby) celem wprowadzenia w błąd i oszukania otoczenia

(1.2) odtworzenie w sposób sztuczny określonego obiektu lub zjawiska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symulacyjny

dotyczący symulacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z symulacją, dotyczący symulacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symulakr

obraz pozorujący rzeczywistość albo tworzący własną rzeczywistość; symulakrum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symulakrum

obraz pozorujący rzeczywistość albo tworzący własną rzeczywistość; symulakr

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symulant

człowiek, który udaje, symuluje coś, zwłaszcza chorobę; udawacz, pozorant, pozer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symulantka

kobieta symulująca, udająca coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Symulator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie lub program do sztucznego stwarzania określonych warunków naturalnych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Symulatorowy

→ symulator

Patrz:symulator

#### Źródła:

SJP.pl

# Symulka

potocznie: udawanie, symulowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sport. symulowanie faulu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symulować

świadomie wprowadzać w błąd poprzez udawanie

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) świadomie wprowadzać w błąd poprzez udawanie

(1.2) udawać pewną sytuację, naśladować coś w celu zaobserwowania jego właściwości lub przećwiczenia zachowania w danej sytuacji

(1.3) szacować przyszłe zdarzenia i wartości pewnych rzeczy i zjawisk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|symulować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Symultan

jednoczesna gra jednego szachisty z wieloma przeciwnikami; symultanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Symultana

mecz szachowy, w którym szachista gra jednocześnie z wieloma przeciwnikami; symultanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szach. sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)

Symultana (symultanka, seans gry jednoczesnej, od łac. simultaneus 'jednoczesny') – mecz szachowy, w którym szachista gra jednocześnie z wieloma przeciwnikami, z których każdy rozgrywa partię na swojej szachownicy. Jest to bardzo popularna forma propagowania szachów, która umożliwia rozegranie partii przez amatorów lub słabszych zawodników z mistrzem szachowym. Symultana jest najczęściej rozgrywana tak, że symultanista gra wszystkie partie białym kolorem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Symultaneizm

symultanizm;
1. jednoczesne odbywanie się czegoś;
2. łączenie w jednej kompozycji kilku wydarzeń rozgrywających się w różnym miejscu i czasie; kompozycja symultaniczna, synoptyka;
3. odmiana malarstwa abstrakcyjnego oparta na zasadzie wzajemnego uzupełniania się i potęgowania barw komponowanych w kręgi;
4. rodzaj narracji w utworze literackim lub sposób prowadzenia akcji w sztuce polegające na przedstawieniu szeregu wypadków rozgrywających się równocześnie w różnych miejscach

#### Źródła:

SJP.pl

# Symultanicznie

przysłówek

(1.1) w sposób symultaniczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Symultaniczność

→ symultaniczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co symultaniczne, co odbywa się w tym samym czasie

Patrz:symultaniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symultaniczny

1. opierający się na regułach symultanizmu;
2. odbywający się jednocześnie; jednoczesny

przymiotnik

(1.1) książk. odbywający się, zachodzący jednocześnie

(1.2) książk. związany z tłumaczeniem na inny język dokonywanym na żywo

(1.3) liter. teatr. film. oparty na narracji zgodnej z zasadami symultanizmu

(1.4) szt. związany z symultanizmem (stosowanym w sztuce średniowiecznej)

(1.5) szt. związany z symultanizmem (odmianą malarstwa abstrakcyjnego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symultanista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szach. szachista grający z wieloma przeciwnikami jednocześnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Symultanistka

→ symultanista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szach. szachistka grająca naraz z wieloma przeciwnikami

Patrz:symultanista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Symultanizm

symultaneizm;
1. jednoczesne odbywanie się czegoś;
2. łączenie w jednej kompozycji kilku wydarzeń rozgrywających się w różnym miejscu i czasie; kompozycja symultaniczna, synoptyka;
3. odmiana malarstwa abstrakcyjnego oparta na zasadzie wzajemnego uzupełniania się i potęgowania barw komponowanych w kręgi;
4. rodzaj narracji w utworze literackim lub sposób prowadzenia akcji w sztuce polegające na przedstawieniu szeregu wypadków rozgrywających się równocześnie w różnych miejscach

Symultanizm (od łac. simultaneus = jednoczesny) – zagadnienie z zakresu teatrologii, literatury i sztuki abstrakcyjnej. Polega na przedstawieniu kilku obrazów, zdarzeń rozgrywających się w tym samym czasie, a w różnych miejscach. W sztuce teatralnej konieczna jest odpowiednia dekoracja pozwalająca na taką akcję. Metoda popularna w średniowiecznych misteriach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Symultanka

1. ustne tłumaczenie równoległe tekstu wypowiadanego w obcym języku;
2. gra w szachy na wielu szachownicach jednocześnie prowadzona przez jednego szachistę przeciwko wielu partnerom; symultana

#### Źródła:

SJP.pl

# Symultatywny

rzadko: odbywający się w tym samym czasie; jednoczesny, równoczesny, symultaniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Symwastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi

Simwastatyna, symwastatyna (łac. simvastatinum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, pochodna naturalnej lowastatyny, prolek mający w swojej cząsteczce strukturę pierścienia laktonowego, który ulega hydrolizie do wspólnej z innymi statynami w formie aktywnej grupy farmakoforowej – łańcucha β-hydroksykwasu karboksylowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syn

potomek płci męskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zdrobn. od: syn

#### Źródła:

Wiktionary

# Synafia

w metryce antycznej: zasady łączenia segmentów wewnątrz wersu inne od typowych zasad dla połączeń międzywersowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Synagoga

świątynia żydowska, miejsce skupiające społeczno-religijną aktywność Żydów, od średniowiecza także siedziba kahału; bożnica; bóżnica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) etn. rel. społeczność żydowska, wyznawcy judaizmu

Synagoga, bożnica, bóżnica, szul (z stgr. συναγωγή synagoge – zgromadzenie, miejsce zebrań) – żydowski dom modlitwy; w judaizmie miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, również miejsce zebrań społecznych gminy żydowskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synagogalium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) artefakt, eksponat ze zbiorów kolekcjonerskich lub muzealnych dotyczących żydowskich nabożeństw i świątyń

#### Źródła:

Wiktionary

# Synagogalny

→ synagoga; synagogowy

przymiotnik

(1.1) rel. związany z synagogą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synagogowy

→ synagoga; synagogalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Synaj

1. egipski półwysep pomiędzy zatoką Akaba na wschodzie i Zatoką Sueską na zachodzie;
2. szczyt na półwyspie Synaj; Góra Mojżesza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. półwysep w południowo-zachodniej Azji;

(1.2) geogr. góra w południowej części Półwyspu Synaj (1.1);

- Synaj – góra
- Synaj – półwysep

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synajski

przymiotnik od: Synaj (półwysep lub góra w Egipcie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Synaju, związany z Synajem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Synaksarion

Synaksarion, synaksariusz (gr. Συναξάριον, od συναγειν – zbierać razem) – księga liturgiczna zawierająca krótkie życiorysy świętych na każdy dzień roku liturgicznego (w roku przejściowym). Używana w kościele prawosławnym i kościołach przedchalcedońskich. W Kościele katolickim jej odpowiednikiem jest Martyrologium, odczytywane zazwyczaj w klasztorach.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synal

lekceważąco o synu, zwłaszcza niegrzecznym, rozpieszczonym; synalek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zły syn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synalagmatyczny

zobowiązujący wzajemnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Synalek

lekceważąco o synu, zwłaszcza niegrzecznym, rozpieszczonym; synal

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) niedobry syn

Synalek (ang. The Good Son) – amerykański thriller wyreżyserowany przez Josepha Rubena. W rolach głównych wystąpili Macaulay Culkin, Elijah Wood, Wendy Crewson i David Morse. Scenariusz filmu opracował Ian McEwan, a produkcją zajęła się Mary Ann Page. Premiera filmu odbyła się 24 września 1993.

Film został dość negatywnie oceniony przez krytyków. Serwis Rotten Tomatoes przyznał mu wynik 26%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synanceja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Synanceia verrucosa|ref=tak., jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

Szkaradnica, synanceja (Synanceia verrucosa) – drapieżna ryba morska z rodziny skorpenowatych (często zaliczana do rodziny szkaradnicowatych Synanceiidae). Poławiana, hodowana w akwariach. Uważana za jedno z najbardziej jadowitych zwierząt morskich. Ukłucia mogą być śmiertelne dla człowieka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Synantrop

1. dzika roślina rosnąca w miejscach powstałych poprzez zniszczenie pierwotnej roślinności przez człowieka;
2. zwierzę nieudomowione związane z człowiekiem np. mysz, wróbel

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. roślina lub zwierzę przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synantropijnie

przysłówek

(1.1) w sposób charakterystyczny dla synantropizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Synantropijny

przymiotnik

(1.1) biol. zawleczony przez człowieka

(1.2) biol. przystosowany do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi

#### Źródła:

Wiktionary

# Synantropizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekol. proces przekształcania się fauny i flory na skutek działalności człowieka

Gatunek synantropijny (gr. σύν syn – razem, ἄνθρωπος anthropos – człowiek) – gatunek zwierzęcia lub rośliny, który przystosował się do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka, związanym z miejscem zamieszkania człowieka lub z jego działalnością. Synantropizacja może mieć charakter stały lub czasowy. Odmianą synantropizacji jest synurbizacja, termin wyróżniany głównie w zoologii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Synantropizm

towarzyszenie człowiekowi charakterystyczne dla wielu gatunków roślin i zwierząt, zwanych organizmami synantropijnymi; synantropijność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka

Gatunek synantropijny (gr. σύν syn – razem, ἄνθρωπος anthropos – człowiek) – gatunek zwierzęcia lub rośliny, który przystosował się do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka, związanym z miejscem zamieszkania człowieka lub z jego działalnością. Synantropizacja może mieć charakter stały lub czasowy. Odmianą synantropizacji jest synurbizacja, termin wyróżniany głównie w zoologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synapizm

ciasto ze sproszkowanej gorczycy i gorącej wody, stosowane w leczeniu stanów zapalnych i nerwobólów; gorczycznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Synapsa

połączenie między neuronem a inną komórką nerwową, mięśniową bądź gruczołową

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

Synapsa – miejsce komunikacji błony kończącej akson z błoną komórkową drugiej komórki nerwowej lub komórki narządu wykonawczego (na przykład mięśnia lub gruczołu).

Impuls nerwowy zostaje przeniesiony z jednej komórki na drugą przy udziale substancji o charakterze neuroprzekaźnika (zwanego czasem neurohormonem) – mediatora synaptycznego (synapsy chemiczne) lub na drodze impulsu elektrycznego (synapsy elektryczne). Synapsy otoczone są przez astrocyty, które uczestniczą w przekazywaniu sygnału między neuronami. Powtarzające się przekazywanie impulsu długotrwale wzmacnia przewodnictwo synaptyczne. Powstawanie sieci neuronów o zwiększonym przewodnictwie jest podstawą procesu uczenia i zapamiętywania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synapsyd

przedstawiciel gromady kręgowców obejmującej pelykozaury i terapsydy

#### Źródła:

SJP.pl

# Synapsydy

przedstawiciel gromady kręgowców obejmującej pelykozaury i terapsydy

Synapsydy (Synapsida, z gr. syn – ‘razem’ + apsis – ‘łuk’), dawniej określane jako gady ssakokształtne – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318–299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu. Pierwotnie uważano, że wywodziły się z anapsydów, obecnie jednak przyjmuje się, że wyewoluowały niezależnie z najprymitywniejszych owodniowców. Ich cechą charakterystyczną jest występowanie w czaszce jednego, dolnego otworu skroniowego za każdym okiem (czaszka synapsydalna), gdzie były uczepione mięśnie szczęk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synaptyczny

związany z synapsą

#### Źródła:

SJP.pl

# Synbiotyczny

→ synbiotyk

Patrz:synbiotyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Synbiotyk

preparat zawierający probiotyk i prebiotyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synchrocyklotron

odmiana cyklotronu; fazotron; synchrofazotron

Synchrocyklotron, fazotron – akcelerator cząstek rodzaj cyklotronu o zmiennej częstotliwości pola elektrycznego, tak dobranej, aby kompensowało ono relatywistyczny wzrost masy, który wywołuje wzrost czasu obiegu cząstek przy zbliżaniu się ich prędkości do prędkości światła w próżni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synchrofazotron

odmiana cyklotronu; fazotron; synchrocyklotron

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchromizm

odmiana malarstwa abstrakcyjnego niegeometrycznego, której głównym założeniem było przedstawienie w obrazie związków między kolorem a formą, a zwłaszcza oddanie dynamizmu formy za pomocą koloru

Synchromizm (gr. σύν: razem, z i χρωμος: kolor) – termin określający styl malarski, zapoczątkowany w Paryżu w 1913 roku przez dwóch amerykańskich malarzy, Morgana Russella i Stantona Macdonalda-Wrighta. Podobny do francuskiego orfizmu, był formą sztuki abstrakcyjnej, w której główną rolę odgrywał kolor będąc źródłem formy i ekspresji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synchron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zgrywanie muzyki, efektów dźwiękowych na jedną taśmę lub płytę

(1.2) zob. synchronia.

#### Źródła:

Wiktionary

# Synchronia

1. zbieżność w czasie dwu lub kilku zjawisk, procesów, czynności itp.; synchronizm
2. przedmiot badań językoznawstwa synchronicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchroniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie

Synchroniczność (gr. syn- „współ” i chronos „czas”) – termin stworzony przez Carla Gustava Junga na określenie hipotetycznej zasady wszechzwiązku zdarzeń, która miałaby działać obok zasady przyczynowości. Jung podał kilka nieco różniących się od siebie definicji tego pojęcia. Jedna z nich zakłada, że synchroniczność to pojawienie się w równoległych liniach dwóch zjawisk, wydarzeń lub stanów psychicznych, mających dla obserwatora wspólne znaczenie, które nie byłyby ze sobą powiązane przyczynowo (tzw. „znacząca koincydencja”).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Synchroniczny

zachodzący w tym samym czasie; jednoczesny

przymiotnik

(1.1) książk. odbywający się w tym samym czasie

(1.2) jęz. związany z synchronią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synchronista

dawniej: osoba żyjąca jednocześnie z inną

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchronistyczny

→ synchronizm

Patrz:synchronizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchronizacja

koordynacja w czasie minimum dwóch zjawisk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces doprowadzenia do jednoczesnego działania, zgodności czasu lub rytmu różnych elementów, systemów, urządzeń albo czynności

Synchronizacja (z stgr. σύγχρονος synchronos – "równoczesny") – koordynacja w czasie, co najmniej dwóch zjawisk (procesów), tzn. dążenie do równoległego, niezależnego ich przebiegu, skoordynowanego w czasie lub do jednoczesnego ich zakończenia. Pojęcie synchronizacji występuje w fizyce, informatyce, elektronice, telekomunikacji, robotyce, multimediach (np. synchronizacja dźwięku z obrazem), muzyce i ekonomii (synchronizacja cykli koniunkturalnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synchronizacyjny

dotyczący synchronizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchronizator

Synchronizator to urządzenie zapobiegające włączeniu sprzęgła zębatego przed wyrównaniem prędkości obrotowych sprzęganych elementów oraz przyspieszenie wyrównania tych prędkości, z wykorzystaniem do tego siły wywieranej przez kierowcę na dźwignię zmiany biegów.

Podział synchronizatorów:

- proste
- blokujące
- progresywne

#### Źródła:

Wikipedia

# Synchronizm

1. zbieżność w czasie dwu lub kilku zjawisk, procesów, czynności itp.; synchronia
2. zestawienie wypadków współczesnych sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Synchroskop

Synchroskop [gr.], oscyloskop służący do obserwowania (na ekranie lampy oscyloskopowej) przebiegów elektrycznych o czasie trwania wielokrotnie krótszych od czasu powtarzania. Jest oscyloskopem z rozbudowanym układem wyzwalania (synchronizacji) współrzędnej X plamki z przebiegiem badanego sygnału.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synchrotron

akcelerator cząstek naładowanych, służy do przyspieszania elektronów lub jonów ciężkich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu

Synchrotron – szczególny typ akceleratora cyklicznego, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym w szczelinach rezonatorów synchronicznie do czasu ich obiegu. W synchrotronie, tak jak w każdym cyklotronie (akceleratorze cyklicznym) przyspieszane cząstki krążą w polu magnetycznym. W miarę wzrostu energii przyspieszanych cząstek, pole magnetyczne jest zwiększane, by zachować stały promień obiegu cząstek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syncio

ekspresywnie: syn; synuś, synulek, syńcio, synio

#### Źródła:

SJP.pl

# Syncytialny

→ syncytium

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. stanowiący syncytium

Patrz:syncytium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syncytium

wielojądrowa masa cytoplazmy, powstała z połączenia się komórek uprzednio samodzielnych; zespólnia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biol. komórka zawierająca wiele jąder komórkowych, powstała poprzez połączenie się pojedynczych komórek jednojądrowych;

Syncytium (łac.), inaczej zespólnia, tegument (łac.) – wielojądrowa komórka (rodzaj komórczaka) powstała poprzez połączenie się (fuzję) luźnych pojedynczych komórek jednojądrowych.

Syncytia występują m.in. u płazińców – przywr, skrzelowców i tasiemców. Na ich powierzchni znajduje się glikokaliks. Chroni pasożyty przed strawieniem przez enzymy trawienne organizmu żywiciela.

Syncytia tworzą także komórki mięśni poprzecznie prążkowanych u kręgowców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synczyzna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neologizm literacki: idea skupiania uwagi narodu na przyszłości, odrzucenie dotychczasowego znaczenia przeszłości i przodków, nierozpamiętywanie się w historii

#### Źródła:

Wiktionary

# Syndaktylia

wada wrodzona polegająca na zrośnięciu dwóch lub więcej palców ręki albo nogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synderesis

wrodzona znajomość zasad moralnych; synteresis

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndesmoza

ścisłe lub częściowo ruchome połączenie kości za pomocą tkanki łącznej włóknistej; spojenie więziste, więzozrost

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndet

syntetyczny detergent zawierający substancje powierzchniowo czynne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. środek myjący w formie kostki, zawierający sztuczne detergenty, stosowany jako zamiennik mydła lub szamponu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syndetikon

półpłynny klej wyrabiany z odpadków skóry lub kości

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndiotaktyczny

o polimerach: mający podstawniki rozmieszczone naprzemiennie w dwóch płaszczyznach symetrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndologia

nauka badająca Całun Turyński; syndonologia

Syndologia, też syndonologia (stgr. σινδών sindṓn – cienka tkanina, zwłaszcza lniana) – nauka zajmująca się badaniami Całunu Turyńskiego (uważanego przez tradycję chrześcijańską za płótno pogrzebowe Jezusa Chrystusa), której celem jest potwierdzenie lub zaprzeczenie jego autentyczności. Powstała na przełomie XIX i XX wieku, po wykonaniu pierwszego zdjęcia Całunu (autorstwa Secondo Pia) w 1898 r. Obejmuje wiele dyscyplin naukowych, między innymi: teologię biblijną, egzegezę biblijną, patrystykę, archeologię biblijną i ogólną, historię Kościoła, prawo hebrajskie i rzymskie, tekstylologię, antropologię, języki orientalne, numizmatykę, chemię, fizykę, medycynę sądową, anatomię, spektografię, optykę, biologię i paleografię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syndon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. całun

- Syndon – całun, którym okryto po śmierci ciało Jezusa Chrystusa, relikwia Kościoła katolickiego
- syndon – tkanina, gatunek starożytnego płótna lnianego sprzed 4 tysięcy lat
- Syndon – miasto, dawna nazwa fenickiego miasta Sajda leżącego w Libanie

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndonologia

nauka badająca Całun Turyński; syndologia

Syndologia, też syndonologia (stgr. σινδών sindṓn – cienka tkanina, zwłaszcza lniana) – nauka zajmująca się badaniami Całunu Turyńskiego (uważanego przez tradycję chrześcijańską za płótno pogrzebowe Jezusa Chrystusa), której celem jest potwierdzenie lub zaprzeczenie jego autentyczności. Powstała na przełomie XIX i XX wieku, po wykonaniu pierwszego zdjęcia Całunu (autorstwa Secondo Pia) w 1898 r. Obejmuje wiele dyscyplin naukowych, między innymi: teologię biblijną, egzegezę biblijną, patrystykę, archeologię biblijną i ogólną, historię Kościoła, prawo hebrajskie i rzymskie, tekstylologię, antropologię, języki orientalne, numizmatykę, chemię, fizykę, medycynę sądową, anatomię, spektografię, optykę, biologię i paleografię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syndrom

1. ogół cech, objawów właściwych danemu zjawisku;
2. w medycynie: ogół objawów właściwych jakiejś chorobie, stanowiący podstawę do jej zdiagnozowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych

(1.2) med. wet. zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndromowy

→ syndrom

Patrz:syndrom

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndyk

1. zarządca majątku przedsiębiorstwa postawionego w stan upadłości;
2. w niektórych państwach europejskich: przedstawiciel urzędu lub instytucji mający pełnomocnictwo do prowadzenia spraw przed sądem; także: radca prawny;
3. w miastach włoskich: burmistrz;
4. dawniej:
a) w starożytnej Grecji: obrońca sądowy;
b) w Polsce: urzędnik miejski lub funkcja w niektórych zakonach żebrzących

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba wyznaczona przez sąd do zarządzania majątkiem firmy, która ogłosiła upadłość

(1.2) adm. w niektórych państwach: przedstawiciel urzędu lub instytucji mający pełnomocnictwo do prowadzenia spraw przed sądem; także. radca prawny

(1.3) adm. w miastach włoskich: burmistrz

(1.4) adm. w dawnej Polsce: urzędnik gminy żydowskiej; także. funkcja w niektórych zakonach żebrzących

(1.5) adm. w starożytnych Atenach: członek kolegium mającego pod opieką interesy państwa i sprawy zmian prawa

Syndyk – funkcja (ale nie zawód) polegająca na zarządzaniu majątkiem upadłego oraz dokonywaniu podziału funduszy między wierzycieli zgodnie z zasadami prawa upadłościowego. Syndyka ustanawia sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.

W aktualnym stanie prawnym do pełnienia funkcji syndyka może zostać wyznaczona jedynie osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i licencję doradcy restrukturyzacyjnego wydawaną na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 242), albo spółka handlowa, której wspólnicy ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę posiadają taką licencję. Dodatkowo, od 1 grudnia 2021 r., by pełnić funkcję syndyka należy posiadać konto doradcy restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe, tj. w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (art. 157 ust. 1-2 p.u.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndykacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od syndykat

#### Źródła:

Wiktionary

# Syndykacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) konsolidacja

Syndykacja (ang. web syndication) – rozwiązanie stosowane w Internecie, wykorzystujące architekturę klient-serwer i służące do gromadzenia przez użytkownika (klienta) treści z wielu różnych źródeł (serwerów). Rolą serwera jest przygotowywanie i udostępnianie wybranych treści klientom. Głównymi technologiami, które wykorzystują syndykację są RSS i Atom.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndykalista

zwolennik syndykalizmu (kierunku w robotniczym ruchu związkowym)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik syndykalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syndykalistka

→ syndykalista

Patrz:syndykalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndykalistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest syndykalistyczne; cecha tych, którzy są syndykalistyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Syndykalistyczny

→ syndykalizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. odnoszący się do syndykalizmu, związany z syndykalizmem; taki, w którym panuje syndykalizm

(1.2) polit. związany z syndykalistą, dotyczący syndykalisty; właściwy syndykaliście

Patrz:syndykalizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syndykalizm

kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi i dominację związków zawodowych w życiu społecznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

Syndykalizm – powstały w XIX wieku kierunek w ruchu robotniczym, który zakładał prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce proletariatu o swoje prawa. Zasadniczym narzędziem tej walki miały być związki zawodowe, a nie partie polityczne. W jego obrębie wyróżnić można dwa nurty: reformistyczny oraz rewolucyjny.

„Syndykalizm powstał we Francji jako bunt przeciw politycznemu socjalizmowi”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndykalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest syndykalne; cecha tych, którzy są syndykalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Syndykalny

→ syndykat; syndykatowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. związany z syndykatem, dotyczący syndykatu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syndykat

1. związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;
2. związek zawodowy we Francji i w niektórych innych krajach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia

(1.2) społ. praw. związek zawodowy – we Francji, Hiszpanii i niektórych innych krajach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syndykatowy

→ syndykat; syndykalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Syndykowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z syndykiem, dotyczący syndyka, właściwy syndykowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Synechizm

zasada głosząca, że wszystko co istnieje jest ciągłe

#### Źródła:

SJP.pl

# Syneczek

zdrobnienie od: synek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: syn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synek

1. mały syn;
2. poufale lub protekcjonalnie o chłopcu lub mężczyźnie; synuś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: syn

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Zaolzie. chłopiec, chłopak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synekdocha

figura stylistyczna, w której zastępuje się nazwę przedmiotu nazwą jego części (np. "dach" zamiast "dom"), pojęcie ogólne pojęciem o węższym zakresie (np. "wiersze" zamiast "poezja"), lub odwrotnie (np. "czworonóg" zamiast "pies"); ogarnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synekliza

rozległe obniżenie w obrębie platformy kontynentalnej w kształcie niecki o łagodnie nachylonych zboczach

Synekliza (syn- + gr. ékklisis 'odchylenie' od ekklínein 'łagodnie się wyginać') – część platformy prekambryjskiej, gdzie następuje obniżenie podłoża krystalicznego połączone z pełnymi miąższościami pokrywy osadowej. Najstarsze skały osadowe zalegające w syneklizie łagodnie opadają w kierunku centrum, natomiast najmłodsze zalegają poziomo, wzdłuż poziomu morza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synekolog

ekolog badający zależności między populacjami lub biocenozami organizmów a ich środowiskiem życia

#### Źródła:

SJP.pl

# Synekologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział ekologii, zajmujący się badaniem grup organizmów (jako całości) w biocenozach oraz zależności między zbiorowiskami organizmów a ich siedliskiem

Synekologia – dział ekologii zajmujący się badaniem struktury i funkcjonowania grup organizmów oraz wzajemne zależności między nimi a środowiskiem.

Podział ekologii na synekologię i autekologię ma obecnie znaczenie historyczne. Został zastąpiony przez podział na ekologię populacyjną i ekologię ewolucyjną (wchodzące w zakres ekologii gatunku).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Synekura

dobrze płatna posada niewymagająca wielkiego wysiłku; intratna posada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synekurka

zdrobnienie od: synekura

#### Źródła:

SJP.pl

# Synereza

- synereza (językoznawstwo)
- synereza (chemia)
- synereza (mleczarstwo) – krzepnięcie (zsiadanie się) mleka – kurczenie się skrzepu mleka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synergetyczny

→ synergizm; synergiczny, synergistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Synergetyk

czynnik wspomagający, wspierający, potęgujący działanie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. biol. związek chemiczny, który sam nie posiada dużej aktywności biologicznej, lecz dodany do pewnego preparatu wzmacnia jego skuteczność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synergetyka

Synergetyka (gr. „sin” – wspólny, „ergos” – działanie) – interdyscyplinarny kierunek naukowy mający na celu opis procesów samoorganizacji układów dynamicznych, w których lokalnie występuje zjawisko wzrostu miary wewnętrznej organizacji, czyli zmniejszanie się ich entropii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synergia

synergizm;
1. współdziałanie kilku czynników, np. leków, mięśni, potęgujące działanie;
2. w teologii katolickiej: doktryna teologiczna mówiąca o współdziałaniu łaski bożej i woli ludzkiej niezbędnych do zbawienia lub naprawy moralnej człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

(1.2) farm. efekt współdziałania kilku leków wzajemnie potęgujących swoje działanie

Synergia, synergizm, synergiczność, efekt synergiczny (z gr. συνεργία współpraca) – współdziałanie różnych czynników, którego efekt jest większy niż suma poszczególnych oddzielnych działań. Termin ten jest pojęciem ogólnym, mającym zastosowanie w wielu różnych dziedzinach. Poniżej podano tylko kilka przykładów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synergida

jedna spośród siedmiu komórek wchodząca w skład woreczka zalążkowego u roślin okrytonasiennych

Synergidy, komórki pomocnicze – dwie komórki należące do składającego się z trzech komórek aparatu jajowego. Znajdują się po bokach komórki jajowej, wraz z którą tworzą aparat jajowy, pełniący u okrytonasiennych funkcję rodni. Aparat ten tworzy się w woreczku zalążkowym roślin okrytonasiennych na biegunie mikropylarnym (bliżej okienka). Synergidy powstają wraz z komórką jajową, jądrami komórki centralnej i antypodami w wyniku serii trzech podziałów mitotycznych makrospory. Synergidy zazwyczaj żyją krótko i giną po zapłodnieniu komórki jajowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synergistyczny

→ synergizm; synergiczny, synergetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Synergizm

synergia;
1. współdziałanie kilku czynników, np. leków, mięśni, potęgujące działanie;
2. w teologii katolickiej: doktryna teologiczna mówiąca o współdziałaniu łaski bożej i woli ludzkiej niezbędnych do zbawienia lub naprawy moralnej człowieka

- synergizm w chemii
- synergizm w farmakologii
- synergizm w teologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synesis

w językoznawstwie: błąd w konstrukcji składniowej spowodowany kierowaniem się przez osobę ją tworzącą kategoriami logiczno-znaczeniowymi, a nie normami gramatycznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Synesteta

w psychologii: osoba kojarząca ze sobą wrażenia odbierane przez różne zmysły, np. zapachy ze smakami, dźwięki z kolorami; synestetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Synestetka

→ synesteta

Patrz:synesteta

#### Źródła:

SJP.pl

# Synestetyczny

→ synestezja; synestezyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Synestetyk

w psychologii: osoba kojarząca ze sobą wrażenia odbierane przez różne zmysły, np. zapachy ze smakami, dźwięki z kolorami; synesteta

#### Źródła:

SJP.pl

# Synestezja

1. w psychologii: zdolność kojarzenia ze sobą wrażeń odbieranych przez różne zmysły, np. zapachów ze smakami, dźwięków z kolorami
2. w literaturze: środek stylistyczny polegający na przypisywaniu jakiemuś zmysłowi wrażeń odbieranych innym zmysłem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

Synestezja (gr. συναίσθησις synaísthēsis „równoczesne postrzeganie”, od σύν sýn „razem” i αἴσθησις aísthēsis „poznanie poprzez zmysły”) – stan lub zdolność, w której doświadczenia jednego zmysłu (np. wzroku) wywołują również doświadczenia charakterystyczne dla innych, na przykład odbieranie niskich dźwięków wywołuje wrażenie miękkości, barwa niebieska odczuwana jest jako chłodna, obraz litery lub cyfry budzi skojarzenia kolorystyczne itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synestezyjny

w psychologii: związany z synestezją, zjawiskiem powstawania dodatkowego, równoległego wrażenia towarzyszącego wrażeniu wywołanemu przez bodziec działający tylko na jeden zmysł, inny aniżeli ten, który zwykle wywołuje to dodatkowe wrażenie

przymiotnik

(1.1) dotyczący synestezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syngal.

skrót od: syngaleski

#### Źródła:

SJP.pl

# Syngaleski

dotyczący Syngalezów (narodu zamieszkującego Sri Lankę), charakterystyczny dla Syngalezów

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syngalezami, dotyczący Syngalezów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język syngaleski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syngalez

członek ludu zamieszkującego Cejlon

#### Źródła:

SJP.pl

# Syngalezi

lud zamieszkujący Cejlon

Syngalezi – naród zamieszkujący głównie południe Sri Lanki. Posługują się językiem syngaleskim z rodziny języków indoaryjskich – przybyli na Lankę z północy subkontynentu indyjskiego około IV wieku p.n.e. Główną religią wśród nich jest buddyzm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syngalezka

członkini ludu zamieszkującego Cejlon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka narodu zamieszkującego południe wyspy Cejlon i posługującego się językiem syngaleskim;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syngamia

w biologii: proces łączenia się gamet w zygotę; zapłodnienie

Syngamia – proces zapłodnienia w rozmnażaniu płciowym u roślin i grzybów, polegający na łączeniu się gamet. Obejmuje on zlewanie się cytoplazmy obydwu gamet (plazmogamia) oraz łączenie się ich jąder (kariogamia).

U grzybów wyższych syngamia odbywa się w dwóch etapach – najpierw w wyniku plazmogamii powstają dwujądrowe komórki, które dzieląc się dają początek dwujądrowej grzybni, a zlanie się jąder zachodzi dopiero po szeregu podziałach komórkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syngel

syngiel, singel, singiel; rzadko:
1. pojedyncza gra między dwoma zawodnikami w tenisie;
2. płyta winylowa z nagraniem jednego tylko utworu; płyta kompaktowa z jakimś przebojem;
3. jedyna karta w danym kolorze otrzymana przy rozdaniu; singleton, syngielton, singelton;
4. człowiek żyjący w pojedynkę

Singel, singiel, SP (od ang. Short Play) – krótkie wydawnictwo muzyczne, zawierające jeden lub więcej utworów, zazwyczaj zapowiadające i promujące album, z którego pochodzi tytułowy utwór na singlu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syngenetyczny

→ syngeneza

Patrz:syngeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Syngiel

singel; singiel
1. pojedyncza gra między dwoma zawodnikami w tenisie;
2. płyta winylowa z nagraniem jednego tylko utworu; płyta kompaktowa z jakimś przebojem;
3. jedna karta w danym kolorze; singleton, singelton, syngielton, singiel, singel;
4. człowiek żyjący w pojedynkę

Singel, singiel lub syngiel może odnosić się do:

- singel – w muzyce, wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub kilka utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album, z którego pochodzi tytułowy utwór na singlu
- singel – w grach karcianych, jedyna karta w danym kolorze przy rozdaniu
- singel – w sporcie, potoczna nazwa gry pojedynczej
- singel – potocznie osoba żyjąca samotnie
- singel – jednocewkowy przetwornik w gitarze elektrycznej.
- singiel – potocznie rower posiadający tylko jeden bieg
- syngiel – w kolarstwie wyścigowym i wyczynowym, lekka opona rowerowa bez dętki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syngielka

kobieta żyjąca w pojedynkę; singielka, singelka

#### Źródła:

SJP.pl

# Syngielton

jedyna karta w danym kolorze otrzymana przy rozdaniu; singiel, syngiel, singel, singleton, singelton

#### Źródła:

SJP.pl

# Synglista

zawodnik (np. tenisista) grający w singlu; singlista

#### Źródła:

SJP.pl

# Synglistka

→ sygnalista

Patrz:sygnalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Synglowy

przymiotnik od: syngiel (singiel, singel), zwykle w znaczeniu gry (np. para synglowa), płyty (np. wersja synglowa) lub karty (np. figura synglowa); singlowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Syngonium

roślina z rodziny obrazkowatych; zroślicha

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synhalit

minerał klasy symetrii podwójnej piramidy rombowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Synharmonizm

Synharmonizm – obowiązująca w niektórych językach tureckich reguła, zgodnie z którą cały wyraz ulega ujednoliceniu pod względem dystynktywnych cech fonologicznych. A zatem, obok harmonii samogłosek, także i spółgłoski wyrazu są identyczne w zakresie palatalizacji i labializacji. Podobnie jak harmonia wokaliczna synharmonizm służy wyznaczeniu granicy wyrazu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synhedrion

najwyższy żydowski trybunał w starożytnej Judei; sanhedryn

#### Źródła:

SJP.pl

# Syningia

roślina z rodziny gesneriowatych, dziko rosnąca w Brazylii

#### Źródła:

SJP.pl

# Synio

ekspresywnie: syn; synulek, syncio, syńcio, synuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Synklina

wklęsła część fałdu skorupy ziemskiej mająca wnętrze zbudowane ze skał najmłodszych; łęk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. wklęsły fałd warstw skalnych;

Synklina, łęk (gr. sýn razem i klínein nachylać) – w geologii wklęsły fałd. W jądrze synkliny znajdują się warstwy najmłodsze, a na zewnątrz (na tzw. skrzydłach) najstarsze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synklinalnie

przysłówek

(1.1) geol. w sposób synklinalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Synklinalny

przymiotnik od: synklina (wklęsła część fałdu skorupy ziemskiej mająca wnętrze zbudowane ze skał najmłodszych; łęk), np. fałd synklinalny; łękowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z synkliną, dotyczący synkliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synklinorium

obszar obniżony w stosunku do otoczenia, zbudowany z szeregu mniejszych fałdów oddzielonych niskimi siodłami

Synklinorium – ciąg fałdów składających się z synklin i oddzielających je wąskich antyklin, tworzących razem strukturę wklęsłą (których obwiednia, przynajmniej górna, jest wklęsła ku górze).

Synklinorium stanowią np. część środkowa i południowo-wschodnia Pamiru, niecka śródsudecka, niecka północnosudecka, Niecka Nidziańska, Doły Jasielsko-Sanockie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synkopa

1. przesunięcie akcentu na dźwięk nieakcentowany;
2. zanik jednej lub kilku głosek wewnątrz wyrazu

- synkopa (fonetyka)
- synkopa (muzyka)
- Synkopa (czasopismo)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synkopowany

w muzyce: mający synkopy; synkopowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Synkopowy

związany z synkopą

#### Źródła:

SJP.pl

# Synkratyczny

→ synkrazja

Patrz:synkrazja

#### Źródła:

SJP.pl

# Synkrazja

połączenie, pomieszanie różnych czynników, wartości, kultur

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespolenie elementów w jedną całość

(1.2) hist. filoz. pojęcie zmieszania pierwiastków (ziemi, wody, ognia i powietrza) w określonych proporcjach, które tworzą materię i organizmy

(1.3) jęz. fuzja dwóch lub więcej segmentów fonologicznych (głosek, sylab), które pierwotnie były wymawiane oddzielnie, a z czasem zlały się w jeden element dźwiękowy lub morfologiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synkretycznie

przysłówek

(1.1) w sposób synkretyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Synkretyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest synkretyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Synkretyczny

→ synkretyzm

przymiotnik

(1.1) taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

Patrz:synkretyzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synkretyzm

1. łączenie w jedną całość różnych, często sprzecznych, koncepcji lub idei filozoficznych, religijnych; eklektycyzm;
2. współistnienie takich elementów w religii lub filozofii;
3. w językoznawstwie:
a) identyczność kształtu dwóch (lub więcej) form wyrazowych tego samego wyrazu (np. wyraz "muzeum" cechuje synkretyzm wszystkich form w liczbie pojedynczej);
b) wielofunkcyjność formy lub końcówki fleksyjnej, np. -ść w słowie "wielofunkcyjność" - tworzenie rzeczownika odprzymiotnikowego, a w słowie "pość" - tworzenie trybu rozkazującego;
4. w psychologii: postrzeganie pewnych rzeczy lub zjawisk całościowo, bez wyodrębniania poszczególnych części, spowodowane brakiem zdolności do analizy i syntezy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) łączenie w jedną całość różnych elementów

Synkretyzm (gr. συγκρητισμός, synkrētismós 'sojusz miast kreteńskich') – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.

1. W ideologii synkretyzm polega na łączeniu różnych poglądów filozoficznych i religijnych. Takie podejście jest typowe szczególnie dla wywodzącej się z filozofii konfucjanizmu postawy społeczeństw Dalekiego Wschodu sprzyjającej tolerancji religijnej i panteistycznemu wyznawaniu różnych kultów, włącznie z najbardziej powszechnym kultem przodków uznawanych za opiekuńczych duchów rodu.
2. W kulturze synkretyzm polega na wiązaniu w jednorodne całości elementów pochodzących z różnych, genetycznie i historycznie odrębnych kultur.
3. W muzyce starożytnej i społeczeństw pierwotnych połączenie tańca, muzyki i śpiewu.
4. W literaturze synkretyzm to połączenie ze sobą różnych gatunków literackich w jedną całość. Synkretyzm jest cechą charakterystyczną dla epoki romantyzmu. Synkretyzm dzieli się na:
   - Synkretyzm rodzajowy – polega na połączeniu elementów liryki (występowanie podmiotu lirycznego), epiki (fabuła, narracja, świat przedstawiony) oraz dramatu (bohaterowie w działaniu i sytuacji)
   - Synkretyzm gatunkowy – połączenie kilku gatunków literackich w jednym utworze np. hymnu, ballady, pieśni i powieści (np. w jednym utworze może być zawarta ballada, w formie wypowiedzi jednego z bohaterów).

   #### Źródła:

   SJP.pl
   Wiktionary oraz Wikipedia

# Synkrytyczny

porównujący, zestawiający, przeciwstawiający

#### Źródła:

SJP.pl

# Synobójca

zabójca własnego syna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. zabójca własnego syna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synobójczyni

→ synobójca

Patrz:synobójca

#### Źródła:

SJP.pl

# Synobójstwo

zabicie własnego syna

#### Źródła:

SJP.pl

# Synod

zjazd duchowieństwa; w niektórych religiach - kościelny urząd kolegialny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. kośc. zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

(1.2) adm. kośc. w prawosławiu: stała rada biskupów

Synod (z gr. Σύνοδος — zebranie, koniunkcja ciał niebieskich) – okazjonalne zgrupowanie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synodalność

aktywny udział wszystkich wiernych w życiu i misji Kościoła

#### Źródła:

SJP.pl

# Synodalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. dotyczący synodu, związany z synodem

#### Źródła:

Wiktionary

# Synodał

1. duchowny biorący udział w synodzie (zjeździe duchowieństwa);
2. członek synodu (stałej rady biskupów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Synodowy

przymiotnik

(1.1) zob. synodalny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Synodujący

duchowny uczestniczący w synodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Synogarlica

ptak z rodziny gołębiowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. średniej wielkości ptak z rodzaju Streptopelia z rodziny gołębiowatych;

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Streptopelia risoria|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

(1.3) ornit. ptak z gatunku synogarlica (1.2)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synogarliczka

zdrobnienie od: synogarlica

#### Źródła:

SJP.pl

# Synoikia

Synoikia, synoikizm (od greckich słów syn – wspólny, oikos – dom) – współdomownictwo, zależność protekcjonistyczna pomiędzy różnymi gatunkami organizmów, spośród których jeden z nich osiedla się w gniazdach lub innych konstrukcjach drugiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synojkizm

Synojkizm (od gr. synojkismós – „współżycie”) – proces połączenia odrębnych osad w jeden organizm państwowy, polis, które występował w starożytnej Grecji.

Zjawisko synojkizmu pojawiło się w epoce archaicznej, kiedy nastąpił zanik ustroju rodowego. Występowało potem w kolejnych okresach dziejów antycznej Grecji i odegrało istotną rolę w formowaniu części poleis, szczególnie tych o większym terytorium. Łączyły się zarówno osady wiejskie, jak i miasta, często proces ten wiązał się z przemieszczeniami ludności.

#### Źródła:

Wikipedia

# Synonim

1. wyraz mający takie samo lub podobne znaczenie co inny wyraz, np. auto i samochód; bliskoznacznik, wyraz bliskoznaczny;
2. przenośnie: symbol, odpowiednik czegoś, np. Zachód jako synonim nowoczesności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

(1.2) odpowiednik czegoś lub coś oznaczającego cechę

Synonim (gr. συνώνυμος – „równoimienny”) – wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu (równoznacznik) lub na tyle zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście (bliskoznacznik). Zjawisko synonimii może dotyczyć konstrukcji składniowych (mówić wiersz – mówić wierszem), form morfologicznych (profesorowie – profesorzy) i leksemów (auto – samochód).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synonimia

podobieństwo znaczeń; bliskoznaczność, synonimiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. bliskoznaczność wyrazów

(1.2) jęz. figura retoryczna polegająca na nagromadzeniu określeń synonimicznych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synonimicznie

przysłówek

(1.1) w sposób synonimiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Synonimiczność

podobieństwo znaczeń; bliskoznaczność, synonimia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest synonimiczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synonimiczny

mający to samo lub zbliżone znaczenie; bliskoznaczny

przymiotnik

(1.1) jęz. od: synonim; bliskoznaczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synonimika

1. dział leksykologii zajmujący się synonimami;
2. nagromadzenie synonimów

#### Źródła:

SJP.pl

# Synonimowy

bliskoznaczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Synopa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Synopa (tur. Sinop, gr. Σινώπη, łac. Sinope) – miasto w północnej Turcji, nad Morzem Czarnym, ośrodek administracyjny prowincji Synopa. Port handlowy i rybacki a także kąpielisko morskie. W 2022 roku w mieście mieszkało 57 404 mieszkańców. Miasto leży na pograniczu historycznych krain Paflagonii i Pontu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Synopsa

zestawienie tekstów 3 lub 4 pierwszych Ewangelii w równoległych kolumnach

Synopsa – forma publikacji zestawiająca ze sobą teksty paralelne z różnych dzieł literackich. Stanowi podstawowe narzędzie porównywania podobnych tekstów. Synopsy stosowane są najczęściej w biblistyce, choć nie ograniczone do tekstów biblijnych i chrześcijańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synopsis

zbiór artykułów o wspólnym temacie lub szkic scenariusza filmowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Synopski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Synopą, dotyczący Synopy

#### Źródła:

Wiktionary

# Synoptyczka

kobieta zajmująca się opracowywaniem prognoz pogodowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Synoptyczny

→ synoptyka

przymiotnik

(1.1) taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości

(1.2) meteorol. związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody

Patrz:synoptyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synoptyk

1. meteorolog zajmujący się opracowywaniem prognoz pogodowych;
2. tylko w liczbie mnogiej: trzej ewangeliści - Marek, Mateusz i Łukasz, przedstawiający podobne fakty z życia Chrystusa

#### Źródła:

SJP.pl

# Synoptyka

1. dział meteorologii zajmujący się analizą procesów atmosferycznych w celu opracowania prognoz pogody;
2. łączenie w jednej kompozycji kilku wydarzeń rozgrywających się w różnym miejscu i czasie; kompozycja symultaniczna, symultanizm, symultaneizm

Meteorologia synoptyczna (również synoptyka) – dział meteorologii zajmujący się analizowaniem stanu atmosfery i prognozowaniem pogody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synostoza

wrodzony zrost kości powstały wskutek zaburzenia w tworzeniu się szczelin stawowych; kościozrost

#### Źródła:

SJP.pl

# Synostwo

rzadko: bycie czyimś synem

#### Źródła:

SJP.pl

# Synowa

żona syna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona syna

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synowektomia

usunięcie zmienionej błony maziowej w obrębie stawu lub ścięgna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wycięcie błony maziowej;

Synowektomia – operacja chirurgiczna polegająca na usunięciu zmienionej błony maziowej w obrębie stawu lub ścięgna. Operacje tego typu najczęściej wykonywane są w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów. Są też leczeniem z wyboru w przypadku barwnikowego kosmkowo-guzkowego zapalenia błony śluzowej stawów oraz chrzęstniakowatości maziówki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synowica

dawniej: córka brata; bratanka, bratanica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wnuczka

(1.2) stpol. siostra matki

(1.5) stpol. pasierbica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synowiczka

dawniej: pieszczotliwie o synowicy (córce brata)

#### Źródła:

SJP.pl

# Synowiec

dawniej: syn brata; bratanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. syn rodzonego brata lub rodzonej siostry

(1.2) stpol. brat matki

(1.3) stpol. syn brata lub siostry dziadka

(1.4) stpol. pasierb

Osoby o tym nazwisku:

- Jerzy Synowiec – polski ekonomista i polityk, poseł na Sejm
- Jerzy Synowiec – polski prawnik, adwokat i samorządowiec związany z Gorzowem Wielkopolskim
- Jerzy Synowiec – polski chemik
- Ludwik Synowiec – polski hokeista, olimpijczyk
- Piotr Synowiec – polski samorządowiec i przedsiębiorca
- Tadeusz Synowiec – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Synowski

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) syna, należący do syna

#### Źródła:

Wiktionary

# Synowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) daw. syna, należący do syna, związany z synem

#### Źródła:

Wiktionary

# Synsepal

1. synsepal słodki - krzew pochodzący z Afryki Zachodniej;
2. mały czerwony owoc tego krzewu, zawierający mirakulinę (związek zmieniający smak kwaśny i słony na słodki)

Synsepal (Synsepalum) – rodzaj roślin z rodziny sączyńcowatych. Obejmuje 29–36 gatunków. Rosną one w Afryce Równikowej. Znaczenie ekonomiczne ma zwłaszcza jeden gatunek – synsepal słodki S. dulcificum zawierający mirakulinę nadającą kwaśnym i słonym potrawom słodki smak, dodatkowo powodującą zmniejszenie apetytu.

Wykaz gatunków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntagma

odcinek tekstu złożony z wyrazów połączonych ze sobą związkiem składniowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

Syntagma (z gr. σύνταγμα) – fraza, grupa słów, gramatycznie i syntaktycznie powiązanych, które mogą stanowić część zdania (np. podmiot, przydawka, orzeczenie) lub też samodzielnie tworzą zdania oraz równoważniki zdań. Termin ten został wprowadzony przez Ferdinanda de Saussure’a.

Syntagma składa się ze słowa głównego i pozostałych elementów, które są mu podporządkowane. Dla frazy nominalnej słowem głównym jest rzeczownik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syntagmata

Syntagmata (gr. liczba mnoga od sýntagma (σύνταγμα) 'zestawienie') (łac. Statuta Regni Poloniae) – najstarszy drukowany zbiór prawa ziemskiego w języku łacińskim z 1487 roku.

Dzieło zostało wydrukowane w Lipsku w drukarni Konrada Kachelofena. Zawiera Statuty Kazimierza Wielkiego, statut warcki, statuty nieszawskie, statut nowokorczyński. Książka składała się z około 56 kart formatu quarto.

#### Źródła:

Wikipedia

# Syntagmatyczny

→ syntagma

Patrz:syntagma

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntaksa

1. nauka o budowie zdań i związków wyrazowych; składnia
2. klasa, w której uczono składni w dawnych szkołach polskich

Syntaktyka, składnia (gr. σύνταξις sýntaxis – „porządek, szyk”, συντακτικός syntaktikós – „porządkujący”) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.

Syntaktyka (w ujęciu tradycyjnym) bada takie zjawiska jak funkcje wyrazów w zdaniu (funkcja podmiotu, orzeczenia, dopełnienia itd.), zależności między wyrazami w zdaniu (np. związek zgody, związek rządu, związek przynależności) czy szyk wyrazów w wypowiedzeniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntaktyczny

w językoznawstwie: składniowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący syntaktyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syntaktyka

1. dział zajmujący się stosunkami między znakami należącymi do jakiegoś języka;
2. dział gramatyki zajmujący się budową wypowiedzeń; składnia

- syntaktyka zwana też składnią – dział gramatyki zajmujący się budową wypowiedzeń.
- syntaktyka – gałąź semiotyki logicznej zajmująca się funkcjami syntaktycznymi, tj. relacjami między wyrażeniami językowymi a innymi wyrażeniami językowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntan

garbnik syntetyczny odznaczający się właściwościami zbliżonymi do garbników roślinnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntaza

enzym katalizujący reakcje syntezy

Syntazy – grupa enzymów katalizujących wszelkie reakcje syntezy.

Do roku 1984 termin ten ograniczony był do enzymów katalizujących reakcje bez udziału trójfosforanów nukleozydów (NTP), na przykład ATP (w odróżnieniu od syntetaz wymagających towarzyszącej hydrolizy NTP). W roku 1984 Międzynarodowa Unia Biochemii i Biologii Molekularnej zarekomendowała rozszerzenie znaczenia nazwy „syntazy” na wszystkie enzymy katalizujące syntezę oraz zmianę nazwy „syntetazy” na „ligazy” (dla uniknięcia mylącego podobieństwa nazw).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. dyspersyjny, zawiesinowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Synteresis

wrodzona znajomość zasad moralnych; synderesis

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetaza

enzym biorący udział w biosyntezie; ligaza

Ligazy, syntetazy (EC 6) – klasa enzymów katalizujących powstawanie wiązań chemicznych między cząsteczkami, przy wykorzystaniu do tego energii pochodzącej z hydrolizy ATP.

Ligazy dzielą się na podklasy według klasyfikacji numerycznej EC, w zależności od typu tworzonego wiązania (C−O, C−S, C−N lub C−C). Ligazy DNA uczestniczą w łączeniu nici kwasu deoksyrybonukleinowego, karboksylaza pirogronianowa katalizuje przyłączenie dwutlenku węgla do anionu pirogronianowego – tworzenie szczawiooctanu. Ich działanie można przedstawić ogólnie jako: A + B → AB.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntetyczka

→ syntetyk

Patrz:syntetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetycznie

przysłówek

(1.1) w sposób syntetyczny, sztucznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Syntetyczny

1. zespalający, łączący w jedną całość;
2. uogólniający, całościowy;
3. w chemii: będący efektem syntezy;
4. tworzywo syntetyczne - tworzywo sztuczne uzyskane na drodze polimeryzacji lub polikondensacji

przymiotnik

(1.1) taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

(1.2) taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syntetyk

1. produkt otrzymywany sztucznie w wyniku syntezy chemicznej;
2. sztuczny, syntetyczny materiał ubraniowy;
3. utwór muzyczny skomponowany przy użyciu syntezatora

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt syntetyczny, produkt otrzymany syntetycznie w wyniku działania procesów chemicznych

Syntetyk to wytwór syntetyczny (sztuczny), otrzymany w procesie syntezy, niewystępujący w naturze.

Zobacz też:

- olej syntetyczny
- benzyna syntetyczna
- tworzywa sztuczne
- włókna sztuczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syntetyka

osoba posługująca się metodą syntezy

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetyzacja

→ syntetyzować

Patrz:syntetyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetyzator

syntezator, syntetyzer, syntezer;
1. urządzenie elektroniczne do wytwarzania i przetwarzania dźwięków;
2. instrument muzyczny do wykonywania muzyki elektronicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetyzer

syntezator, syntetyzator, syntezer;
1. urządzenie elektroniczne do wytwarzania i przetwarzania dźwięków;
2. instrument muzyczny do wykonywania muzyki elektronicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntetyzm

Syntetyzm (z gr. sýnthesis ‘zestawienie’ od syn- 'współ-' i thésis ‘położenie; postawienie; twierdzenie’) – nurt w malarstwie zapoczątkowany pod koniec XIX wieku przez Paula Gauguina i kontynuowany przez malarzy skupionych wokół szkoły z Pont-Aven. Polegał na uproszczeniu form i malowaniu płaskimi plamami barwnymi, które często otaczano konturem (cloisonizm). Syntetyzm wpłynął m.in. na sztukę nabistów.

Nazwę wprowadził krytyk sztuki Édouard Dujardin.

#### Źródła:

Wikipedia

# Syntetyzować

syntezować;
1. łączyć różne elementy w jedną całość;
2. przechodzić od szczegółów do ogólnych wniosków; ujmować w całość;
3. w chemii: otrzymywać jakąś substancję chemiczną przez połączenie prostszych substratów w bardziej złożony związek; dokonywać syntezy;
4. w elektronice: tworzyć obraz lub dźwięk z sygnałów elektrycznych

czasownik przechodni niedokonany (dk. zsyntetyzować)

(1.1) łączyć wiele różnych elementów w jedną całość lub przechodzić od szczegółów do uogólnień

(1.2) chem. otrzymywać jakąś substancję chemiczną przez syntezę

(1.3) elektr. przetwarzać sygnały elektryczne będące nośnikiem obrazu lub dźwięku na odpowiadające im efekty optyczne lub dźwiękowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synteza

1. łączenie różnych elementów w całość;
2. wynik połączenia różnych elementów w całość; suma;
3. łączenie się substancji prostych w złożone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

(1.2) chem. reakcja chemiczna łączenia się substancji prostych w złożone

(1.3) liter. przedstawienie czegoś w sposób całościowy, ale zwięzły, z uwzględnieniem tylko najważniejszych składników

(1.4) filoz. ostatnia z trzech faz rozwoju rzeczywistości w koncepcji filozoficznej Hegla

Synteza (z gr. σύνθεσις synthesis, „zgoda”, od συντιθέναι syntithenai, „składać”, od συν- syn- i τιθέναι tithenai, „umieścić, położyć”) – termin oznaczający tworzenie bardziej złożonego dzieła z prostszych elementów; może mieć charakter materialny (np. w chemii), jak i abstrakcyjny (w literaturze). Przeciwieństwem syntezy jest analiza (lub rozkład, rozpad).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syntezator

syntetyzator, syntetyzer, syntezer;
1. urządzenie elektroniczne do wytwarzania i przetwarzania dźwięków;
2. instrument muzyczny do wykonywania muzyki elektronicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. elektr. urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;

Syntezator – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, w którym dźwięk jest syntezowany w układach elektronicznych poprzez niezależne modelowanie poszczególnych aspektów dźwięku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syntezatorowy

przymiotnik od: syntezator

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntezer

rzadko: syntezator, syntetyzer, syntetyzator;
1. urządzenie elektroniczne do wytwarzania i przetwarzania dźwięków;
2. instrument muzyczny do wykonywania muzyki elektronicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntezować

dawniej: syntetyzować;
1. łączyć różne elementy w jedną całość;
2. przechodzić od szczegółów do ogólnych wniosków; ujmować w całość;
3. w chemii: otrzymywać jakąś substancję chemiczną przez połączenie prostszych substratów w bardziej złożony związek; dokonywać syntezy;
4. w elektronice: tworzyć obraz lub dźwięk z sygnałów elektrycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Synthol

[czytaj: syntol] środek domięśniowy powodujący szybki przyrost masy mięśniowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntholowy

[czytaj: syntolowy] dotyczący środka domięśniowego powodującego szybki przyrost masy mięśniowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Synthpop

[czytaj: synfpop] odmiana muzyki popularnej; electropop, technopop

Synthpop (synth pop, synth-pop, synthesizer pop, electropop lub technopop) – odmiana muzyki popularnej będąca nurtem muzyki nowofalowej, charakteryzująca się szerokim wykorzystaniem syntezatorów, automatów perkusyjnych oraz rozmaitych efektów elektronicznych.Cechą charakterystyczną, tak samo jak w innych odmianach muzyki popularnej, jest melodyjność oraz często tematyka miłosna przejawiająca się w tekstach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Synthpopowy

→ synthpop [czytaj: synfpopowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Synthwave

[czytaj: synfłejw] gatunek muzyki elektronicznej; synthpop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. podgatunek współczesnej muzyki elektronicznej charakteryzujący się dużą ilością dźwięków syntezatorowych stylizowanych na te z lat 90. i 80., które mają wywoływać u odbiorcy uczucie nostalgii;

- Synthwave (lata 80.) – podgatunek muzyczny new wave/cold wave z lat 80.
- Synthwave (lata 2000.) – podgatunek muzyczny muzyki elektronicznej z lat 2000.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syntia

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntina

benzyna syntetyczna otrzymywana z tlenku węgla i wodoru

Benzyna syntetyczna – paliwo syntetyczne, rodzaj benzyny otrzymywany w wyniku syntezy chemicznej, o składzie zależnym od surowców wyjściowych i metody otrzymywania. Metodami tymi są:

- kraking wyższych frakcji ropy naftowej w temperaturze 470–520 °C, pod ciśnieniem 25–50 atmosfer;
- uwodornienie węgla (rozdrobnionego i zmieszanego z ciężkimi olejami i katalizatorami) pod ciśnieniem 300–700 atm oraz w podwyższonej temp. (metoda Bergiusa) – otrzymane produkty zostają rozdestylowane na frakcje;
- alkilowanie i dimeryzacja gazowych węglowodorów;
- synteza Fischera-Tropscha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syntofolina

syntetyczny związek organiczny o działaniu żeńskich hormonów płciowych, mający postać bezbarwnych kryształów; stosowany w leczeniu chorób kobiecych; stilbestrol

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. forma sztuki wizualnej pozwalająca przekształcać idee w obrazy za pomocą algorytmów generatywnych, takich jak AI

(1.2) szt. medium ekspresji artystycznej, np. grafika, animacja, powstałe z użyciem syntografii (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Syntolutan

żeński hormon płciowy wytwarzany w ciałku żółtym jajnika oraz przez łożysko (w czasie ciąży) i korę nadnerczy, przygotowujący macicę do przyjęcia zarodka i utrzymania ciąży; progesteron, luteina

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntonia

Syntonia (gr. συντονία syntonía – "współbrzmienie") – sposób odnoszenia się do ludzi, charakteryzujący się chęcią do nawiązywania kontaktu emocjonalnego i poczuciem bliskości z nimi. Syntonia jest przeciwieństwem postawy autystycznej, charakterystycznej dla schizofrenii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Syntonik

człowiek łatwo nawiązujący kontakty z innymi ludźmi, zdolny rozumieć ich uczucia, pragnienia i reakcje

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntonina

ciało proteinowe otrzymywane z mięśni przy pomocy rozcieńczonego kwasu solnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Syntonizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces dostrajania częstotliwości jednego urządzenia (zazwyczaj oscylatora) do częstotliwości drugiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Synu

potomek płci męskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Synuchna

pieszczotliwie o synu; synulek, synalek, synuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Synulek

ekspresywnie: syn; synuś, syncio, syńcio, synio

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pieszcz. lub iron. syn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synuś

1. ekspresywnie: syn; synulek, syncio, syńcio, synio;
2. poufale lub protekcjonalnie o chłopcu lub mężczyźnie; synek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: syn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Synuzja

zgrupowanie roślin o podobnych wymaganiach rozwojowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypać

1. rzucać czymś sypkim
2. rozdawać hojnie
3. pot. zdradzać
4. budować z piasku
5. sypać się:
a) odpadać od całości
b) występować w dużej ilości
c) pot. zdradzać się
d) wydawać się wzajemnie
e) pot. mylić się
f) rozpadać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. sypnąć)

(1.1) o sypkich substancjach przemieszczać

(1.2) pot. donosić

(1.3) pieniędzmi, podarunkami, pochwałami: dostarczać w dużych ilościach

(1.4) o okopach, wałach, itp. budować przez sypanie

(1.5) o śniegu: padać

(1.6) gw-pl|Warszawa. uciekać

czasownik zwrotny niedokonany sypać się (dk. sypnąć się)

(2.1) o sypkich substancjach przemieszczać się

(2.2) psuć się

(2.3) pot. donosić na siebie wzajemnie

(2.4) o iskrach, ciosach, oklaskach, itp.: występować w dużej ilości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sypacz

robotnik górniczy, który napełnia wózki urobkiem; wozak

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypanica

Sypanica – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Prabuty.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sypać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sypanka

potocznie: kawa lub herbata zaparzana bezpośrednio w kubku

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypiać

spać gdzieś stale lub zwykle

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. spać)

(1.1) niedokonany od|spać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sypialenka

zdrobnienie od: sypialnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypialka

regionalne zdrobnienie od: sypialnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypialnia

1. pokój sypialny;
2. komplet mebli stanowiących urządzenie pokoju sypialnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. archit. pokój służący do spania

(1.2) przen. urb. dzielnica lub przedmieście metropolii pozbawione biur i innych miejsc pracy

(1.3) komplet mebli do sypialni (1.1)

Sypialnia – pomieszczenie, w których mieszkańcy domu mogą spać lub odpoczywać. Pokój sypialny powinien posiadać co najmniej jedno łóżko (często podwójne).

Potocznie określa się tak miasto satelickie, którego mieszkańcy na co dzień pracują lub uczą się w centralnym mieście aglomeracji, a miejsce ich zameldowania nie służy do niczego innego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sypialny

przeznaczony do spania; taki, w którym się sypia

przymiotnik

(1.1) przeznaczony do spania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sypiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sypień

Sypień – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Nieborów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypin

Sypin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Piątek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypitki

Sypitki – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Kalinowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypki

dający się przesypywać

przymiotnik

(1.1) złożony z bardzo drobnych, suchych i niezespolonych ze sobą cząstek, łatwo rozsypujący się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sypkość

miałkość; drobnoziarnistość

Sypkość – właściwość technologiczna definiująca zdolność materiału w proszku do płynięcia, związana z kohezją.

Sypkość proszku zależy od wielu czynników:

- kształtu i wielkości cząstek proszku ze względu na oddziaływania międzycząsteczkowe,
- porowatości,
- aktywności elektrostatycznej,
- higroskopijności,
- gęstości nasypowej,

- stopnia zagęszczenia,
- kąta tarcia wewnętrznego,
- obecności środków poślizgowych w mieszance proszków ze względu na redukcję tarcia granicznego,
- stopnia utlenienia (dot. proszku metalicznego),
- wilgotności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sypnąć

1. wyrzucić coś sypkiego;
2. o śniegu: spaść w dużej ilości;
3. rozdać coś w większej ilości (np. sypnąć groszem);
4. wypowiedzieć tekst (np. kawał);
5. wygadać się; ujawnić sprawcę czynu

czasownik przechodni dokonany (ndk. sypać)

(1.1) dokonany od|sypać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sypnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sypnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sypniewko

Sypniewko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie złotowskim, w gminie Jastrowie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypniewo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. część Poznania

- Sypniewo – część Poznania

4 miejscowości w Polsce:

- Sypniewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Więcbork
- Sypniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Sypniewo
- Sypniewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. chodzieskim, w gminie Margonin
- Sypniewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Jastrowie

Zobacz też: Górki-Sypniewo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sypniewski

przymiotnik od: Sypniewo

Osoby o tym nazwisku:

- Sypniewski (zm. 1919) – powstaniec wielkopolski, poległy 5 stycznia 1919 pod Kamionną, 27 czerwca 1938 pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości
- Czesław Sypniewski – polski ślusarz i działacz socjalistyczny
- Felicjan Sypniewski – polski naturalista, botanik, entomolog, malakolog, algolog i filozof
- Feliks Sypniewski – polski artysta malarz
- Igor Sypniewski – polski piłkarz
- Jarosław Sypniewski – polski reżyser i operator filmowy
- Maksym Sypniewski – polski lekkoatleta
- Marian Sypniewski – polski szermierz
- Przemysław Sypniewski – prezes Poczty Polskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syposz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sypów

Sypów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sypuła

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syr

potocznie: noga; gira

skrót

(1.1) = rel. Mądrość Syracha

Luksemburg:

- Syr – niemiecka nazwa rzeki Syre
- Syr – niemiecka nazwa wsi Surré

Uzbekistan:

- Syr-daria – rzeka, dopływ Jeziora Północnoaralskiego

Osoby:

- Peter Syr – niemiecki grafik

Zobacz też:

- Kysył-Syr
- Roodt-Syr
- Sir

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syr-Daria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syr.

skrót od: syryjski

#### Źródła:

SJP.pl

# Syra

potocznie: noga; gira

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. noga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrach

potocznie: noga; gira

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

(1.2) imię|polski|m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrachowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Syracha

#### Źródła:

Wiktionary

# Syracuse

[czytaj: S-Irakjus] miasto w USA

Miejscowości w USA:

- Syracuse – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Kosciusko
- Syracuse – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Hamilton
- Syracuse – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Morgan
- Syracuse – miasto w stanie Nebraska, w hrabstwie Otoe
- Syracuse – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga
- Syracuse – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Meigs
- Syracuse – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Davis

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syracydes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. autor starotestamentalnej Księgi Syracha

(1.2) imię|polski|m.

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrakuzanin

mieszkaniec Syrakuz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Syrakuz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrakuzanka

mieszkanka Syrakuz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Syrakuz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrakuzański

przymiotnik od: Syrakuzy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrakuzy

miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we Włoszech położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja na wschodzie Sycylii;

Syrakuzy (łac. Syracusæ, wł. Siracusa [siraˈkuza]) – miasto we Włoszech położone we wschodniej części Sycylii, stolica prowincji o tej samej nazwie.

Przemysł przetwórstwa ropy naftowej, chemiczny. Kąpielisko morskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrdaria

miasto w Uzbekistanie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim;

Syrdaria (uzb. Sirdaryo, uzb. cyr. Сирдарё; ros. Сырдарья, Syrdarja) – miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim, siedziba administracyjna tumanu Sirdaryo. W 1989 roku liczyło ok. 23,5 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu mleczarskiego i materiałów budowlanych. W mieście znajduje się instytut pedagogiczny.

Miejscowość otrzymała prawa miejskie w 1971 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrdaryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syr-darią albo z Syrdarią, dotyczący Syr-darii albo Syrdarii

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrek

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Grażyna Syrek (ur. 1972) – polska biegaczka
- Joanna Bojarska-Syrek (1950-2015) – polska historyk sztuki
- Karolina Syrek (ur. 1973) – polska judoczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syrena

1. mitologiczna nimfa morska, mająca postać pół kobiety, pół ptaka, której przypisywano wabienie żeglarzy śpiewem i uśmiercanie ich;
2. baśniowa postać pół kobiety, pół ryby;
3. przyrząd wytwarzający informacyjne lub alarmowe sygnały dźwiękowe;
4. zalotna, uwodzicielska kobieta;
5. kobieta udająca baśniową syrenę w celach zarobkowych;
6. roślinożerny ssak wodny, zamieszkujący międzyzwrotnikowe i podzwrotnikowe morza;
7. herb Warszawy w postaci pół kobiety, pół ryby z mieczem i tarczą;
8. samochód marki Syrena

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mot. marka polskiego samochodu osobowego i dostawczego;

- syrena – istota mitologiczna
- syrena – urządzenie do sygnalizacji dźwiękowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syreni

dotyczący mitycznej syreny, związany z mityczną syreną

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) charakterystyczny dla syreny, dotyczący syreny, odnoszący się do syreny

(1.2) przen. kusicielski, zgubny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syreniarz

potocznie:
1. właściciel samochodu marki Syrena;
2. dawniej: warszawianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrenka

zdrobnienie od: syrena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: syrena

(1.2) mała syrena

(1.3) pot. mot. pieszczotliwie o samochodzie marki Syrena

(1.4) gw-pl|Warszawa. prostytutka

- Warszawska Syrenka − symbol Warszawy
- Syrenka − prototyp polskiego samochodu
- Syrenka (rysunek Pabla Picassa) – warszawski rysunek Pabla Picassa z 1948

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrenkowy

→ syrenka

Patrz:syrenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrenowate

o cechach syrenowatych (rodzina płazów)

Syrenowate (Sirenidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syrenowaty

o cechach syrenowatych (rodzina płazów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Syreny

1. mitologiczna nimfa morska, mająca postać pół kobiety, pół ptaka, której przypisywano wabienie żeglarzy śpiewem i uśmiercanie ich;
2. baśniowa postać pół kobiety, pół ryby;
3. przyrząd wytwarzający informacyjne lub alarmowe sygnały dźwiękowe;
4. zalotna, uwodzicielska kobieta;
5. kobieta udająca baśniową syrenę w celach zarobkowych;
6. roślinożerny ssak wodny, zamieszkujący międzyzwrotnikowe i podzwrotnikowe morza;
7. herb Warszawy w postaci pół kobiety, pół ryby z mieczem i tarczą;
8. samochód marki Syrena

Brzegowce, syreny, nozdrzaki (Sirenia) – rząd dużych ssaków łożyskowych z nadrzędu afroterów (Afrotheria) prowadzących wyłącznie wodny tryb życia. Brzegowce zajmują szczególne miejsce w ekosystemie, ponieważ są jedynymi roślinożernymi ssakami wodnymi. Podobnie jak słoniowate, góralkowce i rurkozębne wywodzą się od ssaków prakopytnych. Nie jest znana przyczyna zajęcia przez nie środowiska odmiennego niż u większości innych ssaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syria

państwo w Azji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraj w Azji;

(1.2) hist. prowincja rzymska

Syria (arab. ‏سوريا‎, trl. Sūrijā, trb. ‏Surija‎), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (ar. الجمهورية العربية السورية, trl. Al-Ǧumhūrijja ăl-ʿArabijja ăs-Sūrijja, trb. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syringa

grecki ludowy instrument muzyczny; syrynga

- Syringa, syrinks – fletnia Pana, instrument muzyczny
- Lilak (Syringa) – rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syringomielia

przewlekła choroba polegająca na tworzeniu się jamistych przestrzeni w rdzeniu kręgowym co powoduje upośledzenie czucia bólu i temperatury, a następnie porażenie mięśni szkieletowych; jamistość rdzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syrinks

instrument muzyczny znany również jako fletnia Pana; syrynga

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. najada albo hamadriada, albo oreada z Arkadii zamieniona w trzcinę, ukochana Pana;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 3360;

- Syrinks (łac. Syrinx) – w mitologii greckiej jedna z nimf, córka Ladona, zamieniona w trzcinę
- syrinks (fletnia Pana) – instrument muzyczny złożony z szeregu drewnianych piszczałek
- Syrinks – planetoida o numerze katalogowym 3360
- syrinks (krtań tylna) – narząd głosowy u ptaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrinx

- Syrinks (łac. Syrinx) – w mitologii greckiej jedna z nimf, córka Ladona, zamieniona w trzcinę
- syrinks (fletnia Pana) – instrument muzyczny złożony z szeregu drewnianych piszczałek
- Syrinks – planetoida o numerze katalogowym 3360
- syrinks (krtań tylna) – narząd głosowy u ptaków

#### Źródła:

Wikipedia

# Syriusz

gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa; Psia Gwiazda

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. pies Oriona, przeniesiony na firmament jako gwiazda Syriusz (1.2);

(1.2) astr. najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) rzad. imię|polski|m.;

Syriusz (Alfa Canis Majoris, α CMa) – najjaśniejsza gwiazda nocnego nieba, w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa. Jest jedną z najbliższych gwiazd – odległa o 8,6 roku świetlnego – o jasności obserwowanej −1,47 magnitudo. Jest jednym z wierzchołków trójkąta zimowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrkowice

Syrkowice (niem. Zürkow) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Karlino. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 195 mieszkańców.

Wieś wchodząca w skład sołectwa: Poczernino

#### Źródła:

Wikipedia

# Syrmia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. zob. Srem.

Srem (zwany też Syrmia, serb. Срем, chorw. Srijem, węg. Szerémség) – region historyczny położony między Dunajem i Sawą, podzielony obecnie między Serbię (część wschodnia, w większości w granicach Prowincji Autonomicznej Wojwodina) i Chorwację (część zachodnia).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrmijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syrmią, dotyczący Syrmii

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrmozaur

rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów; pinakozaur

#### Źródła:

SJP.pl

# Syro-Malabarski

dotyczący Syro-Malabarskiego Kościoła Katolickiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrofenicja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) staroż. geogr. Fenicja w obrębie rzymskiej prowincji Syrii

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrofenicjanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. etn. mieszkaniec Syrofenicji

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrofenicjanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. etn. mieszkanka Syrofenicji

Syrofenicjanka, także kobieta kananejska − postać biblijna z Nowego Testamentu.

Pojawia się w Ewangelii Marka i w miejscu paralelnym w Ewangelii Mateusza. Określenie "Syrofenicjanka" użyte przez ewangelistę Marka wskazuje na pochodzenie z rejonu Fenicji, która w czasach Chrystusa była częścią rzymskiej prowincji Syrii. Gdy Jezus opuścił Galileę i wyruszył na północ w okolice Tyru i Sydonu, kobieta ta miała prosić go o wypędzenie złego ducha ze swej córki.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrofenicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Syrofenicji, związany z Syrofenicją

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Syrofenicji lub Syrofenicjan, mający cechy lub właściwości przypisywane Syrofenicji lub Syrofenicjanom

#### Źródła:

Wiktionary

# Syrojeszka

grzyb kapeluszowy z rodziny gołąbkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Syroka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrokomla

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

## Herby

- Syrokomla – polski herb szlachecki.

## Osoby

- Władysław Syrokomla – polski poeta.
- Jerzy Syrokomla-Syrokomski – oficer wojska polskiego.

## Rody szlacheckie

- Grocholscy herbu Syrokomla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syrop

1. produkt w przemyśle spożywczym w postaci gęstej, lepkiej, bardzo słodkiej cieczy
2. lekarstwo otrzymywane przez rozpuszczenie leków w stężonym wodnym roztworze cukru; ulepek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

(1.2) farm. roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)

Syrop (z arab. شراب sherab – napój, via łacina sirupus) – gęsta, lepka ciecz o dużej zawartości cukru. Syrop jest trudny do przelania z naczynia do naczynia, ciągnie się w długie nitki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syropek

zdrobnienie od: syrop

#### Źródła:

SJP.pl

# Syropiarnia

zakład przemysłowy, w którym przerabiany jest krochmal ziemniaczany na cukier skrobiowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Syropowatość

cecha czegoś przypominającego syrop

#### Źródła:

SJP.pl

# Syropowaty

przypominający konsystencją syrop

przymiotnik

(1.1) mający postać, właściwości syropu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syropowy

→ syrop

Patrz:syrop

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrta

miasto i gmina w Libii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syrton

ogół żywych i martwych zwierząt, znoszonych prądem wody w rzekach, który stanowi pokarm dla ryb

Syrton – to żywe i martwe organizmy roślinne jak i zwierzęce, unoszone przez prąd wody w ciekach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syrycjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Syrycjusz – imię męskie, którego patronem jest św. Syrycjusz, papież (zm. 399).

Syrycjusz imieniny obchodzi 26 listopada.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syryjczyk

obywatel Syrii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

- Syryjczyk – mieszkaniec Syrii

Osoby o nazwisku lub przydomku Syryjczyk:

- Efrem Syryjczyk, syryjski ܐܦܪܝܡ ܣܘܪܝܝܐ, Ap̄rêm Sûryāyâ; gr. Ἐφραίμ ὁ Σῦρος, Efraim ho Syros; łac. Ephraem Syrus, ros. Ефрем Сирин (ur. ok. roku 300 w Nisibis w Mezopotamii – zm. 9 czerwca 373 roku w Edessie) – kaznodzieja, diakon, poeta, komentator Pisma Świętego.
- Jerzy Syryjczyk (1950–2009) – polski duchowny katolicki, profesor doktor habilitowany, specjalista w zakresie kościelnego prawa karnego
- Rufin Syryjczyk (IV/V wiek) – wczesnochrześcijański pisarz, uczeń Hieronima.
- Tacjan Syryjczyk, Tacjan, Tatianos (ok. 130 – ok. 193) – chrześcijański pisarz i teolog pochodzący z Syrii.
- Tadeusz Syryjczyk (ur. 9 lutego 1948 w Krakowie) – polski polityk,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syryjka

obywatelka Syrii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Syrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syryjski

dotyczący Syrii

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do państwa Syria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syrynga

grecki ludowy instrument muzyczny; syringa

#### Źródła:

SJP.pl

# Syryngomielia

#### Źródła:

Wikipedia

# Syryngowy

kwas syryngowy - organiczny związek chemiczny mający działanie antybakteryjne i przeciwutleniające

#### Źródła:

SJP.pl

# Syrzok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. sernik

#### Źródła:

Wiktionary

# Sysadmin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. administrator systemów komputerowych;

Administrator systemów komputerowych (łac. administrator „zarządca”), żargonowo sysadmin (ang. system administrator) – informatyk zajmujący się zarządzaniem systemem informatycznym i odpowiadający za jego sprawne działanie.

Wyróżnić można administratorów między innymi:

- aplikacji,
- baz danych,
- kopii bezpieczeństwa,
- sieci LAN/WAN,
- systemów operacyjnych (serwerów).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sysak

młode zwierzę, odżywiające się jeszcze mlekiem matki; osesek

#### Źródła:

SJP.pl

# Syski

nazwisko

2 miejscowości w Polsce:

- Syski – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Tuszyn
- Syski – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Mniszków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sysop

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. zob. administrator.

Sysop (od ang. system operator), operator systemu – często używane określenie administratorów BBS-ów albo, historycznie, operatorów dowolnych systemów komputerowych, w szczególności klasy mainframe.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sysoła

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;

Sysoła (ros. Сысола) – rzeka w północno-zachodniej Rosji. Większość jej biegu przypada na obszar republiki Komi, choć dwa z jej dopływów mają swoje źródła w niegdysiejszym obwodzie permskim oraz w obwodzie kirowskim. Sysoła jest dopływem Wyczegdy, do której wpływa na wysokości stolicy republiki, Syktywkaru (nazwa miasta wzięła się od nazwy rzeki, która w języku komi brzmi Syktyw).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# System

1. układ elementów stanowiący uporządkowaną całość; zespół urządzeń działający jako całość;
2. forma ustroju państwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) układ urządzeń współpracujących ze sobą;

(1.2) sposób rozwiązywania, obsługi czegoś

(1.3) ustrój, sposób organizacji życia

System (stgr. σύστημα systema – rzecz złożona) – zespół wzajemnie powiązanych elementów realizujących jako całość założone cele.

Z uwagi na fakt, że wyodrębnienie wszystkich elementów przynależących do systemu bywa w praktyce niekiedy bardzo trudne, dlatego do badania systemów wykorzystuje się ich uproszczone modele. Elementy przynależące do jednego systemu nie mogą jednak stanowić jednocześnie elementów przynależnych do innego systemu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Systemat

rzeka główna wraz z dopływami

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematyczka

→ systematyk

Patrz:systematyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematycznie

przysłówek

(1.1) regularnie, powtarzalnie

(1.2) stale przez dłuższy czas

(1.3) biol. pod względem systematyki

#### Źródła:

Wiktionary

# Systematyczniej

stopień wyższy od przysłówka: systematycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: systematyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematyczność

1. robienie czegoś skrupulatnie i regularnie, działanie zgodnie z ustalonymi regułami, w ramach jakiegoś planu, systemu; metodyczność;
2. regularne występowanie, dzianie się czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) porządek, ułożenie, dokładność

(1.2) regularność, powtarzalność

(1.3) regularność, stałość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Systematyczny

1. robiący coś skrupulatnie i regularnie; metodyczny;
2. dziejący się lub zachodzący w sposób regularny, uporządkowany, według jakiegoś systemu;
3. dotyczący systematyki orgnizmów

przymiotnik

(1.1) wykonywany lub zdarzający się regularnie

(1.2) wykonywany starannie

(1.3) wykonany metodycznie, w sposób uporządkowany, według schematu

(1.4) systematycznie wykonujący swoją pracę, systematycznie uczący się, pilny

(1.5) biol. dotyczący systematyki roślin lub zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Systematyk

→ systematyka

Patrz:systematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematyka

1. rozdzielenie na grupy według jakiegoś systemu;
2. gałąź jakiejś nauki zajmująca się klasyfikacją pewnych przedmiotów lub pojęć;
3. systematyka organizmów - dział biologii zajmujący się badaniem różnorodności organizmów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć

(1.2) układ (system) przedmiotów lub pojęć danej nauki

Systematyka (gr. systematikos) – w różnych naukach: układ, podział na grupy według pewnego systemu przedmiotów lub pojęć danej nauki.

Może odnosić się do:

- systematyka organizmów
- syntaksonomia
- systematyka gleb
- taksonomia

Patrz:systematyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Systematyzacja

porządkowanie czegoś według ustalonych reguł, zgodnie z pewnym systemem; systematyzowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ujęcie czegoś w system, porządkowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Systematyzator

osoba tworząca system, reguły klasyfikacji, zasady porządkowania oraz porządkująca pojęcia, rzeczy, według takich reguł

#### Źródła:

SJP.pl

# Systematyzować

układać coś według ustalonych reguł, zgodnie z pewnym systemem; porządkować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) porządkować według określonych zasad

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Systematyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie systematyzacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Systemik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od system

#### Źródła:

Wiktionary

# Systemizować

dawniej: systematyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Systemotwórczy

mający wpływ na tworzenie systemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Systemowiec

osoba podporządkowana systemowi (społecznemu, politycznemu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Systemowo

przysłówek

(1.1) w sposób systemowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Systemowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest systemowe; cecha tych, którzy są systemowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Systemowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do systemu

#### Źródła:

Wiktionary

# Systol

faza skurczu serca, skurcz serca; systole

#### Źródła:

SJP.pl

# Systole

faza skurczu serca, skurcz serca; systol

- systole – faza skurczu w cyklu pracy serca
- Systole – rodzaj owadów z rodziny zagładkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sysydlaczek

pierwotniak z typu orzęsków, charakteryzujący się całkowitym brakiem rzęsek u postaci dorosłej; organizm osiadły, do podłoża przymocowuje się dzięki długiej nóżce, na której osadzone są charakterystyczne wypustki pełniące rolę ssawek

#### Źródła:

SJP.pl

# Sysydlaczki

gromada protistów w typie orzęsków

Sysydlaczki, bezrzęski (Suctoria) – gromada w typie orzęsków.

W postaci dojrzałej pozbawione są całkowicie rzęsek, zastąpionych rurkami ssącymi (tentacule), służącymi do pobierania pokarmu. Należą tu różnopostaciowe pierwotniaki przytwierdzone nóżką do podłoża.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Syt

przymiotnik

(1.1) syty

#### Źródła:

Wiktionary

# Syta

brzeczka miodowa

Brzeczka (w miodosytnictwie zwana też syta) – półprodukt stosowany przy produkcji piwa lub miodu pitnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sytki

Sytki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Drohiczyn.

Wieś duchowna, własność benedyktynek drohickich w XVII wieku, położona była w 1795 roku w ziemi drohickiej województwa podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W Sytkach urodził się bł. ks. Władysław Maćkowiak.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Drohiczynie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sytnik

aparat do saturacji; saturator

#### Źródła:

SJP.pl

# Sytność

cecha tego, co sytne (sycące, pożywne); treściwość

#### Źródła:

SJP.pl

# Sytny

pożywny, dający odczucie nasycenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Sytość

uczucie nasycenia, zaspokojenia; dosyt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sytszy

stopień wyższy od przymiotnika: syty; bardziej syty

#### Źródła:

SJP.pl

# Sytuacja

1. ogół warunków, w których coś się odbywa;
2. fragment wypowiedzi, akcji scenicznej w przedstawieniu teatralnym;
3. dawniej: położenie jakiegoś obiektu; usytuowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

(1.2) lokalizacja, położenie czegoś

Definicja sytuacji – określenie przez partnerów interakcji dyspozycji do działania w danej sytuacji społecznej oraz uświadomienie sobie własnego położenia w niej. Zdefiniowanie sytuacji zależne jest od jej percepcji oraz wartości, jakie dana jednostka posiada. Dla osób biorących udział w interakcji wybór sposobu definiowania sytuacji zależy od położenia jednostek w strukturze społecznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sytuacjonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik sytuacjonizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Sytuacjonistka

→ sytuacjonista

Patrz:sytuacjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sytuacjonizm

ruch społeczno-artystyczny powstały w latach 50. XX wieku

- sytuacjonizm (ruch społeczno-artystyczny) – ruch społeczno-artystyczny powstały w latach pięćdziesiątych XX wieku
- sytuacjonizm etyczny – ludzka postawa etyczna uzależniona od zaistniałej sytuacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sytuacyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) uwzględniając sytuację

#### Źródła:

Wiktionary

# Sytuacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sytuacyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Sytuacyjny

związany z jakąś sytuacją, wynikający z sytuacji

przymiotnik

(1.1) dotyczący pewnej sytuacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sytuować

1. umiejscawiać, umieszczać gdzieś;
a) stawiać budynek w jakimś miejscu, wydzielać jego część na jakiś cel;
b) umieszczać akcję czegoś, zwłaszcza książki lub filmu, w określonych okolicznościach, czasie, miejscu;
c) ujmować coś w określonym kontekście, pozwalającym na lepsze zrozumienie lub nową interpretację;
d) ustawiać kogoś na jakiejś pozycji w organizacji, hierarchii;
2. sytuować się; umiejscawiać się, umieszczać się:
a) zajmować jakieś miejsce;
b) zajmować jakąś pozycję w organizacji

czasownik

(1.1) umieszczać w jakimś miejscu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sytuowany

1. umiejscawiać, umieszczać gdzieś;
a) stawiać budynek w jakimś miejscu, wydzielać jego część na jakiś cel;
b) umieszczać akcję czegoś, zwłaszcza książki lub filmu, w określonych okolicznościach, czasie, miejscu;
c) ujmować coś w określonym kontekście, pozwalającym na lepsze zrozumienie lub nową interpretację;
d) ustawiać kogoś na jakiejś pozycji w organizacji, hierarchii;
2. sytuować się; umiejscawiać się, umieszczać się:
a) zajmować jakieś miejsce;
b) zajmować jakąś pozycję w organizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Syty

1. taki, który się najadł do syta; najedzony, niegłodny;
2. obfity, bogaty w jakieś substancje odżywcze, treściwy, sycący;
3. mający czegoś dosyć; opływający w coś

przymiotnik

(1.1) taki, który zaspokoił głód, najadł się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sywasz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rozbudowany zespół płytkich słonowodnych zatok na północno-wschodnim wybrzeżu Krymu;

Sywasz (ukr. Сиваш; ros. Сиваш, Siwasz; krym. Sıvaş), także Morze Zgniłe (ukr. Гниле Море, Hnyłe More; ros. Гнилое Море, Gniłoje Morie; krym. Çürük Deñiz) – system płytkowodnych zatok na północno-wschodnim wybrzeżu Krymu, oddzielonych od strony Morza Azowskiego Mierzeją Arabacką.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syzrań

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie samarskim, nad Wołgą u ujścia Syzrani (2.1) do Zbiornika Saratowskiego;

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. rzeka w południowej Rosji prawy dopływ Wołgi;

Syzrań (ros. Сызрань) – miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą u ujścia Syzrani do Zbiornika Saratowskiego.

Założony w 1683 jako twierdza, w 1796 przekształcony w miasto guberni symbirskiej. Około 167 tys. mieszkańców w 2020 roku.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, chemiczny oraz rafineryjny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Syzrański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Syzraniem lub Syzranią, dotyczący Syzrania lub Syzrani

#### Źródła:

Wiktionary

# Syzyf

mit. gr. legendarny założyciel Koryntu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Syzyf (gr. Σίσυφος Sísyphos, Sisyphos Aiolides, łac. Sisyphus) – w mitologii greckiej założyciel i król miasta Efyra (późniejszy Korynt), mąż Merope, syn Eola i dziad Bellerofonta, postać tragiczna, archetyp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Syzyfowy

1. dotyczący Syzyfa;
2. przenośnie: syzyfowa praca - bezcelowa, ciężka praca, niemająca końca; bezowocny trud

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Syzyfa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Syzygia

opozycja i koniunkcja planet

#### Źródła:

SJP.pl

# Syzygijny

→ syzygia

Patrz:syzygia

#### Źródła:

SJP.pl

# Syzygium

Syzygium – słowo pochodzące z greki (syzygos) oznaczające tam "połączenie jarzmem". Używane jest w odmienny sposób w wielu różnych dziedzinach.

- astronomia: linearyzacja trzech ciał niebieskich wedle jednej linii (zobacz też: pływ syzygijny)
- medycyna: połączenie dwóch lub więcej organów
- zoologia: sparowanie chromosomów podczas mejozy
- czapetka łac. Syzygium – rodzaj roślin

#### Źródła:

Wikipedia

# Syłwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Syłwa (ros. Сылва; z języka komi-permiackiego сыл: sył – „z roztopów”, ва: wa – „woda”) – rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim.

Jej długość wynosi 493 km, a powierzchnia zlewiska 19 700 km². Swój początek bierze na stokach środkowego Uralu i płynie w kierunku zachodnim. Wpada do Zatoki Czusowskiej Zbiornika Kamskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia