# Dźajnizm

system religijno-etyczny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e; założycielem był Wardhamana Mahawira; dźinizm; dżinizm; dżajnizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźamśedpur

Jamshedpur (hindi जमशेदपुर, bengali জামশেদপুর, urdu جمشید پور) – aglomeracja miejska w Indiach w stanie Jharkhand na wyżynie Ćhota Nagpur. Około 628 tys. mieszkańców.

Jamshedpur jest stolicą dystryktu East Singhbhum. Zlokalizowane są tu zakłady przemysłowe koncernów: Tata Steel, Tata Motors, Tata Power, Lafarge Cement, Telcon, BOC Gases, Praxair, TCE, TCS, Timken India, Tinplate i innych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dźataka

indyjska opowieść o poprzednich wcieleniach Buddy; dżataka

Dźataki (jātaka) – opowieści o poprzednich wcieleniach Buddy. To zbiór opowiadań z początku naszej ery, dający obraz ówczesnego folkloru i obyczajowości indyjskiej. Włączone strofy poetyckie stanowią część kanonu religii buddyjskiej.

Dźataki są częścią (jedną z dwunastu) kanonu therawady, czyli Tipitaki napisanej w języku pali. Zawierają 574 opowieści o poprzednich wcieleniach Buddy Śakjamuniego, m.in. jako bodhisattwy. Opowieści te były oparte na popularnych bajkach o zwierzętach, baśniach, przy czym bohatera identyfikowano z przyszłym Buddą. Często te historie przedstawiają poświęcenie bodhisattwy. Przyczyniały się one do przesunięcia celu drogi wyzwolenia z arahanta na Buddę, jako wzór etyczny przedstawiając bodhisattwę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźati

kasta hinduska

Dźati (sanskryt जाति, „urodzenie”, ang. jati) – element systemu stratyfikacji społecznej w Indiach, określany nie do końca poprawnie terminem kasta. Wyższym w randze, odnoszącym się do stanów społecznych w Indiach, jest termin warna. Bóstwo opiekuńcze dla konkretnej dźati to dźatidewata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźgać

uderzać, godzić w kogoś czymś ostrym, kłującym; źgać; żgać

czasownik przechodni niedokonany (dk. dźgnąć)

(1.1) uderzać lub pchać czymś spiczastym i/lub ostrym

(1.2) daw. jeść długo i żarłocznie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dźgać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźgnąć

uderzyć kogoś czymś ostrym, kłującym, ukłuć; źgnąć; żgnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźgnięcie

uderzyć kogoś czymś ostrym, kłującym, ukłuć; źgnąć; żgnąć

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ugodzenie ostrym przedmiotem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźharkhand

Jharkhand (hindi झारखंड, trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ; ang. Jharkhand) – stan we wschodnich Indiach, który powstał w wyniku wydzielenia części terytorium ze stanu Bihar 15 listopada 2000 roku. Jharkhand graniczy z Uttar Pradesh na północy, Chhattisgarh na zachodzie, Orisą na południu i Zachodnim Bengalem na wschodzie.

Popularne jest także określenie tego stanu jako Vananchal, co oznacza z hindi; vana – lasy i anachal – obszar.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dźina

Wardhamana Mahawira (skr. वर्धमान vardhamāna - "wzrastający", to jego imię własne; महावीर mahāvīra - "wielki bohater", to tytuł, pod jakim go czczą wyznawcy) – pierwszy zaświadczony historycznie przywódca dżinijski, uważany powszechnie za założyciela dżinizmu; według tradycji ostatni, dwudziesty czwarty z tirthankarów. Nazywa się go także przydomkiem Dżina (sanskr. jina - "zwycięzca").

#### Źródła:

Wikipedia

# Dźinijski

przymiotnik

(1.1) rel. związany z dźinizmem

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźinista

wyznawca dźinizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźinistka

→ dźinista; dżinistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźinizm

system religijno-etyczny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e; założycielem był Wardhamana Mahawira; dźajnizm; dżinizm; dżajnizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. dźinizm.

Dźinizm (też dżinizm dawniej dżajnizm, dżainizm, sanskryt जैन धर्म – trl. jaina dharma, trb. dźajna dharma) – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźiwanmukta

człowiek, który osiągnął wyzwolenie za życia (tzw. mukti); dżiwanmukta

Dźiwanmukta (dewanagari, trl. jīvanmukta „Wyzwolony za życia”) – hinduistyczny tytuł odnoszący się do człowieka, który jeszcze żyje w ciele fizycznym, ale jest już wyzwolony z kołowrotu wcieleń (samsary).

Tradycja hinduizmu uznaje, że czyny dźiwanmukty nie podlegają konwencjonalnym zasadom moralności. Gdy człowiek zrealizował swoją wewnętrzną naturę Absolutu, jego działania są zgodne z ostatecznym źródłem wszelkich wartości.Adi Śankara w hymnie Uczcij Gowindę. Młot na zaślepienie naucza, że dźiwanmukta jest wolny od trzech podstawowych pragnień (tradycyjnych w naukach hinduizmu z okresu wedyjskiego):

1. pragnienia majątku,
2. pragnienia syna,
3. pragnienia świata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźwięczeć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. dźwięknąć)

(1.1) wydawać dźwięk

(1.2) być wyczuwalnym w mowie

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwięczniej

stopień wyższy od przysłówka: dźwięcznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwięczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dźwięczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwięcznik

Dźwięcznik, czara głosowa – wylot (zakończenie) instrumentu dętego, które nadaje dźwiękom wydawanym przez poszczególne instrumenty dęte specyficzną barwę, w zależności od kształtu i materiału, z którego został wykonany.

Dźwięcznik może mieć różny kształt:

- kielichowaty – np. trąbka, tuba
- stożkowy – np. klarnet
- gruszkowaty – np. obój miłosny
- prosty – np. fagot

#### Źródła:

Wikipedia

# Dźwięczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dźwięczne

(1.2) jęz. cecha artykulacji głosek wymawianych z drganiem więzadeł głosowych;

Dźwięczność (fonacja) – jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwięczny

mający wyraźne, przyjemne brzmienie; dźwięczący

przymiotnik jakościowy

(1.1) o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

przymiotnik relacyjny

(2.1) jęz. wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwięk

1. wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym;
2. zaburzenia falowe w ośrodku sprężystym, np. w powietrzu, wodzie, zdolne do wywołania wrażenia słuchowego;
3. w językoznawstwie: głoska;
4. w muzyce: brzmienie o określonej wysokości, natężeniu i barwie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

Dźwięk – zaburzenie mechaniczne falowe rozchodzące się w ośrodku sprężystym, zdolne do wrażenia słuchowego u człowieka lub zwierząt, a także wrażenie słuchowe wywołane taką falą. Dla człowieka pasmo słyszenia mieści się w granicach 20Hz do 20kHz. Częstotliwości poniżej 20Hz to infradźwięki, a powyżej 20kHz to ultradźwięki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwięki

1. wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym;
2. zaburzenia falowe w ośrodku sprężystym, np. w powietrzu, wodzie, zdolne do wywołania wrażenia słuchowego;
3. w językoznawstwie: głoska;
4. w muzyce: brzmienie o określonej wysokości, natężeniu i barwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwiękliwy

rzadko: wydający dźwięk; dźwięczący

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwięknąć

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. dźwięczeć)

(1.1) dokonany od|dźwięczeć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwięknięcie

wydać wyraźny, wysoki dźwięk; zadźwięczeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwiękochłonność

→ dźwiękochłonny

Patrz:dźwiękochłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwiękochłonny

przymiotnik

(1.1) tłumiący, pochłaniający dźwięki, zapobiegający rozpraszaniu się dźwięków

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwiękonaśladowczość

dźwiękonaśladownictwo, onomatopeja;
1. wyraz lub zespół wyrazów naśladujących dźwięki i odgłosy;
2. odtwarzanie środkami językowymi dźwięków i odgłosów

Onomatopeja (gr. ὀνοματοποιία onomatopoiía – „tworzenie nazw”), wyraz dźwiękonaśladowczy – figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźwiękonaśladowczy

naśladujących swym brzmieniem dźwięki naturalne

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. liter. naśladujący dźwięki lub odgłosy natury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwiękonaśladownictwo

onomatopeja, dźwiękonaśladowczość;
1. wyraz lub zespół wyrazów naśladujących dźwięki i odgłosy;
2. odtwarzanie środkami językowymi dźwięków i odgłosów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. zob. onomatopeja.

Onomatopeja (gr. ὀνοματοποιία onomatopoiía – „tworzenie nazw”), wyraz dźwiękonaśladowczy – figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwiękoszczelność

→ dźwiękoszczelny

Patrz:dźwiękoszczelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwiękoszczelny

przymiotnik

(1.1) nie przepuszczający dźwięków

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwiękowiec

specjalista w zakresie udźwiękowiania; realizator dźwięku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zajmuje się realizacją dźwięku w studiu – radiowym, telewizyjnym lub nagraniowym

(1.2) osoba odpowiedzialna za nagłośnienie koncertu lub spektaklu

(1.3) realizator nagrań dźwięku na planie filmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwiękowisko

słuchowisko (częściej), radiosłuchowisko (rzadko);
1. utwór literacki (komedia lub dramat) napisany specjalnie lub przystosowany na potrzeby radia;
2. gatunek radiowej dramaturgii obejmujący takie utwory;
3. audycja radiowa, w czasie której nadawane są takie utwory

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwiękowy

przymiotnik od: dźwięk

przymiotnik

(1.1) dotyczący dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwierzucianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dźwierzut

(1.2) osoba pochodząca z Dźwierzut, urodzona w Dźwierzutach

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwierzucianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dźwierzut

(1.2) kobieta pochodząca z Dźwierzut, urodzona w Dźwierzutach

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwierzucki

przymiotnik od: Dźwierzuty

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dźwierzutami, dotyczący Dźwierzut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwierzuty

wieś w Polsce

Dźwierzuty (dawniej Swersutten, niem. Mensguth) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dźwierzuty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźwig

1. maszyna służąca do przenoszenia ciężkich ładunków, zazwyczaj na budowie
2. winda

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

(1.2) zob. winda.

Dźwig – urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15 stopni, lub urządzenie podnoszące poruszające się po określonym torze.

Dźwigi dzielą się na:

- dźwigi szybowe, czyli windy
- dźwigi budowlane pionowe
- dźwigi pochyłe
- dźwigi okrężne
- dźwigi portowe, zwane też żurawiami portowymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwigać

czasownik

(1.1) podnosić z wysiłkiem w górę coś ciężkiego

(1.2) nieść ciężkie rzeczy

(1.3) przen. podnosić na wyższy poziom

(1.4) przen. dawać radę jakimś trudom

czasownik zwrotny

(2.1) dźwigać się → podnosić się, wstawać

(2.2) dźwigać się → przen. być odbudowywanym

(2.3) dźwigać się → przen. wydostawać się własnymi siłami z bardzo ciężkiej sytuacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwigacz

1. pierwszy kręg szyjny kręgosłupa; kręg szczytowy; atlas;
2. mięsień, którego skurcz powoduje uniesienie danego narządu;
3. przestarzałe, dziś ironiczne: osoba, która dźwiga ciężkie przedmioty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. kręg szyjny, na którym opiera się czaszka;

(1.2) sport. sportowiec podnoszący ciężary

Kręg szczytowy, kręg szyjny I, dźwigacz (łac. atlas) – pierwszy kręg szyjny kręgosłupa kręgowców, począwszy od płazów, zestawiający się bezpośrednio z czaszką. Dźwigacz podtrzymuje czaszkę (nazwa wywodzi się od mitycznej postaci – Atlasa, który miał podtrzymywać niebo nad ziemią) oraz decyduje o jej ruchomości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwiganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dźwigać.

(1.2) gw-pl|Bukowina. budowanie domu

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwigar

1. element konstrukcyjny, belka podtrzymująca jakąś konstrukcję, np. strop, skrzydło samolotu;
2. dawniej: dźwig

Dźwigar – element konstrukcyjny (np. wiązar lub belka), poziomy lub ukośny (np. dźwigar dachowy, stropowy); fragment budowli (np. dźwigar mostowy, stanowiący zazwyczaj przęsło mostu) przenoszący obciążenia konstrukcji na podpory główne (ściany, słupy lub filary).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźwigarka

maszyna do przenoszenia lub podnoszenia ciężarów; lewar; winda śrubowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwigarowy

przymiotnik od: dźwigar

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwigienka

niewielka dźwignia

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwigienkowy

przymiotnik od: dźwigienka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwignia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka

(1.2) fiz. jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;

(1.3) sport. chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;

(1.4) ekon. instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie

(1.5) ekon. bank. finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy

Dźwignia – jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie siły mniejszej. Zbudowana jest ze sztywnej belki zawieszonej na osi. Dźwignia wchodzi w skład wielu mechanizmów, które również często nazywane są w skrócie dźwignią (np. dźwignia zmiany biegów, dźwignia hamulca, dźwignia wycieraczek, dźwignia przerzutki). W zależności od położenia osi względem działających sił rozróżnia się dźwignie dwustronną i jednostronną.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwignica

urządzenie do podnoszenia i przemieszczania ładunków na niewielkie odległości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna z długim, ruchomym ramieniem służąca do przenoszenia ładunku;

Dźwignice – grupa urządzeń dźwigowo-transportowych, służących do przemieszczania pionowego i poziomego ładunków, zwierząt i ludzi na niewielkie odległości, w ruchu przerywanym. Dźwignice stanowią liczną grupę środków transportu bliskiego, a ich eksploatacja wymaga odpowiednich kwalifikacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwignicowy

przymiotnik od: dźwignica

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwignik

urządzenie służące do podnoszenia przedmiotów na małą wysokość

Dźwignik, dźwignik o ruchu prostoliniowym (pot. lewarek) – urządzenie dźwigowe do pionowego (lub zbliżonego do pionowego) przemieszczania (podnoszenia) obiektów, zwykle na niewielką wysokość. Najczęściej stosowanym dźwignikiem jest podnośnik. Wszystkie dźwigniki stosowane w warsztatach i wulkanizacjach, a mocowane na stałe do podłoża, podlegają dozorowi technicznemu UDT.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dźwigniowy

przymiotnik od: dźwignia

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwigoń

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. tragarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwigowy

przymiotnik od: dźwig

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obsługująca dźwig

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z dźwigiem, dotyczący dźwigu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwina

rzeka przepływająca przez Rosję, Białoruś i Łotwę

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka płynąca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, uchodząca do Zatoki Ryskiej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwińsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. Dyneburg

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwiński

przymiotnik od: Dźwina

#### Źródła:

SJP.pl

# Dźwirze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stpol. śrpol. drzwi

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwirzynianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dźwirzyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwirzyno

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś rybacka w województwie zachodniopomorskim;

Dźwirzyno (niem. Kolberger Deep) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg. Miejscowość położona jest nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Szczecińskim, nad jeziorem Resko Przymorskie.

Dźwirzyno to miejscowość wypoczynkowa z portem morskim, letnim kąpieliskiem i rozbudowaną bazą wypoczynkowo-turystyczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dźwirzyński

dotyczący Dźwirzyna, kąpieliska nad Morzem Bałtyckim

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Dźwirzyna, związany z Dźwirzynem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dźwiyrka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. drzwiczki

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwiyrza

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. drzwi

#### Źródła:

Wiktionary

# Dźwiyrze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. drzwi

#### Źródła:

Wiktionary