# He

1. wyraz, zwykle powtarzany, oznaczający śmiech, zwłaszcza złośliwy, ironiczny; che;
2. okrzyk wyrażający różne nastroje, zarówno przyjemne, jak i przykre (np. He, udało się! He, co tam, następnym razem się uda.); ha;
3. partykuła pytajna (np. Zjesz to, he?); hę;

partykuła

(1.1) pot. …wzmacniająca pytanie

Chiny:

- He – powiat w zachodniej części prefektury miejskiej Ma’anshan w prowincji Anhui

Osoby:

- He (chin. 和妃) – żona księcia z mandżurskiej dynastii Qing Mian
- He – druga żona cesarza Chin Linga

Inne:

- He – pierwiastek chemiczny Hel
- He (ה) – litera alfabetu hebrajskiego
- He – znak japońskich sylabariuszy hiragana
- He – starożytne chińskie naczynie rytualne

Zobacz też:

- Hé

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# He-Man

[czytaj: hi men] w kulturze masowej: mocny, dzielny, bohaterski mężczyzna; he man, superman, supermen

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) archetyp silnego, dzielnego bohatera w kulturze masowej

He-Man (najsilniejszy człowiek we wszechświecie) – superbohater, fikcyjna postać z serii zabawek Masters of the Universe (Władcy wszechświata) firmy Mattel oraz wywodzących się z nich produktów: filmów rysunkowych i komiksów (a także aktorskiego filmu kinowego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hea

środowiskowo: zakończenie filmu, książki itp. w stylu "i żyli długo i szczęśliwie"

#### Źródła:

SJP.pl

# Head-Banging

[czytaj: HED BENgin(g)] środowiskowo: energiczne potrząsanie głową w rytm muzyki; head banging, headbanging

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) muz. ekspresja podekscytowania muzyką poprzez rytmiczne uderzanie we własną głowę pięściami lub potrząsanie głową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Head-Hunter

[czytaj: hedhanter] osoba zawodowo zajmująca się head huntingiem - wyszukiwaniem i przejmowaniem najlepszych, najbardziej perspektywicznych pracowników innych firm; headhunter, head hunter

#### Źródła:

SJP.pl

# Head-Hunting

[czytaj: hedhanting] wyszukiwanie i przejmowanie najlepszych, najbardziej perspektywicznych pracowników innych firm; head hunting, headhunting

#### Źródła:

SJP.pl

# Headbanging

[czytaj: HED BENgin(g)] środowiskowo: energiczne potrząsanie głową w rytm muzyki; head-banging, head banging

Headbang, headbanging – energiczne machanie głową w rytm muzyki, najczęściej heavy metalu i pokrewnych. Początki zjawiska sięgają późnych lat 60 XX wieku, ewoluując w różne style, takie jak: up-down, circular swing czy side to side.

Headbanging może prowadzić m.in. do urazów szyi, wstrząśnienia mózgu, bólu i zawrotów głowy oraz uczucia zamroczenia. Ryzyko urazów wzrasta wraz z tempem utworu muzycznego powyżej 130 bpm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Headhunter

[czytaj: hedhanter] osoba zawodowo zajmująca się head huntingiem - wyszukiwaniem i przejmowaniem najlepszych, najbardziej perspektywicznych pracowników innych firm; head-hunter, head hunter

Headhunter (pol. łowca głów) – pracownik (konsultant) agencji doradztwa personalnego świadczącej usługi executive search.

Praca headhuntera polega na identyfikacji menedżerów wysokiego szczebla lub szczególnie cenionych na rynku specjalistów, nawiązanie z nimi kontaktu w celu skłonienia ich do zmiany pracodawcy i przyjęcia oferty pracy swego klienta (tzw. poszukiwania bezpośrednie).

Proces rekrutacji przez łowców głów jest poufny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Headhunterka

→ headhunter [czytaj: hedhanterka]

#### Źródła:

SJP.pl

# Headhunterski

[czytaj: hedhanterski] przymiotnik od: head hunter, head hunting (np. firma headhunterska)

#### Źródła:

SJP.pl

# Headhunting

[czytaj: hedhanting] wyszukiwanie i przejmowanie najlepszych, najbardziej perspektywicznych pracowników innych firm; head-hunting, head hunting

Executive search, zwyczajowo headhunting – metoda rekrutacji kandydatów na najwyższe stanowiska kierownicze oraz stanowiska specjalistyczne wymagające rzadkich kwalifikacji, przeprowadzana przy pomocy poszukiwań bezpośrednich.

Usługa executive search jest z reguły – ale nie zawsze – realizowana przez wyspecjalizowane firmy doradztwa personalnego, nazywane zwyczajowo firmami headhunterskimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Headline

[czytaj: hedlajn] nagłówek, tytuł artykułu lub slogan ogłoszenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Headliner

[czytaj: hedlajner] wokalista lub zespół grający jako ostatni na głównej scenie podczas koncertu lub imprezy

#### Źródła:

SJP.pl

# Headlinerka

→ headliner [czytaj: hedlajnerka]

#### Źródła:

SJP.pl

# Headset

[czytaj: hedset] słuchawki z mikrofonem osadzone na wspólnym pałąku

#### Źródła:

SJP.pl

# Headshot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) środ. w grach komputerowych: strzał w głowę

#### Źródła:

Wiktionary

# Healer

[czytaj: hiler] uzdrowiciel leczący za pomocą bioenergoterapii (bioterapii); bioenergoterapeuta; bioterapeuta

Healer (kor.: 힐러, MOCT: Hilleo) – 20-odcinkowy serial południowokoreański z lat 2014-2015. Główne role odgrywają w nim Ji Chang-wook, Park Min-young oraz Yoo Ji-tae. Serial był emitowany na stacji KBS2 od 8 grudnia 2014 do 10 lutego 2015 w poniedziałki i wtorki o 22:00.

Serial jest dostępny z napisami w języku polskim za pośrednictwem platformy Viki, pod tytułem Healer.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Healerka

[czytaj: hilerka] uzdrowicielka lecząca za pomocą bioenergoterapii (bioterapii); bioenergoterapeutka; bioterapeutka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heaney

[czytaj: HIny] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hearst

- Hearst (Kanada)
- William Randolph Hearst
- Hearst Castle

#### Źródła:

Wikipedia

# Heartland

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wg teorii geopolitycznej Johna Mackindera najważniejszy strategicznie rejon świata, znajdujący się gdzieś w centralnej Eurazji;

- Heartland – piosenka zespołu U2
- Heartland – cykl powieści dla młodzieży autorstwa Lauren Brooke
- Heartland – obszar geopolityczny wyodrębniony przez Halforda Mackindera
- Heartland – album Brewer & Shipley
- Heartland – album Client
- Heartland – album Hevein
- Heartland (Zaklinacze koni) – kanadyjski serial obyczajowy z 2007 roku
- film:
  - Heartland – western amerykański z 1979 roku
  - Heartland – dramat brytyjski z 1989 roku
  - Heartland – film familijny z 2003 roku

  #### Źródła:

  Wiktionary oraz Wikipedia

# Heath

[czytaj: hit] nazwisko

Miejscowości w USA:

- Heath – miejscowość w stanie Alabama, w hrabstwie Covington
- Heath – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Licking
- Heath – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Rockwall
- Heath – miejscowość w stanie Massachusetts, w hrabstwie Franklin

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heathcliff

Heathcliff – postać fikcyjna, główny bohater powieści Emily Brontë pt. Wichrowe Wzgórza. Był ciemnowłosym znajdą przygarniętym przez pana Earnshawa. Kochał swoją przybraną siostrę, Katarzynę Earnshaw. Po jej śmierci doprowadził do ruiny jej rodzinę. Stale prześladowany przez ducha zmarłej ukochanej, znajduje ukojenie dopiero w śmierci. Pochowany u boku ukochanej, na wzgórzach. Jest przykładem bohatera bajronicznego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heathrow

[czytaj: hitroł] główny port lotniczy Londynu, jeden z największych na świecie

- Heathrow – port lotniczy w Londynie
- Heathrow – miejscowość spisowa w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Seminole
- Heathrow – była miejscowość w Anglii, w hrabstwie Wielki Londyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heavymetalowiec

[czytaj: hewimetalowiec]
1. członek subkultury młodzieżowej powstałej wokół miłośników heavy metalu;
2. muzyk grający heavy metal

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik heavy metalu, członek subkultury związanej z tą muzyką

(1.2) muzyk uprawiający heavy metal

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heavymetalowy

→ heavy metal [czytaj: hewimetalowy]

przymiotnik

(1.1) muz. dotyczący heavy metalu lub heavymetalowca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heba

w mitologii greckiej: bogini będąca uosobieniem wiecznej młodości; Hebe

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Hebe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. położna

#### Źródła:

Wiktionary

# Heban

1. rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; hebanowiec, hurma, persymona, kaki;
2. drewno tego drzewa, cenione z powodu twardości i odporności na butwienie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

(1.2) mebel z hebanu (1.1)

Heban – cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej. Jest ciemno zabarwione lub czarne, twarde, ciężkie, trudno łupliwe. Wykorzystywane jest do wyrobu instrumentów muzycznych, przyborów kreślarskich, mebli artystycznych, a także w rzeźbiarstwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebanista

dawniej: stolarz wykonujący przedmioty z drewna hebanowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebankowate

rodzina drzew i krzewów, rosnących w strefie zwrotnikowej, niektóre gatunki wykorzystywane w meblarstwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebankowaty

o cechach hebankowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebanowiec

rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; heban, hurma, persymona, kaki

Hurma, hebanek, hebanowiec, kaki, sharon, szaron, szarona, persymona (Diospyros L.) – rodzaj roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych. Obejmuje ok. 740 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej, głównie w Azji (zwłaszcza w południowych Chinach) i na obu kontynentach amerykańskich o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Niektóre gatunki sięgają stref umiarkowanych rosnąc w Argentynie i Chile, południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w rejonie Kaukazu i w Azji Wschodniej. Występują w różnych siedliskach i formacjach, zwykle w lasach i na terenach skalistych, w klimacie wilgotnym lub okresowo suchym, zwykle na terenach nizinnych lub na średnich wysokościach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebanowy

1. zrobiony z hebanu
2. będący barwy hebanu

przymiotnik

(1.1) wykonany z hebanu, dotyczący hebanu

(1.2) głęboko czarny lub bardzo ciemny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebd

dziki bez; chebd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pot. nazwa systematyczna|Sambucus ebulus|L.|ref=tak., bez hebd

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebda

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Henryk Hebda – polski żołnierz i partyzant
- Józef Hebda – polski tenisista
- Michał Hebda – polski żołnierz
- Mieczysław Hebda – polski działacz partyjny i państwowy, poseł na Sejm PRL
- Miłosz Hebda – polski siatkarz
- Stefan Hebda – polski żołnierz i samorządowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebdów

dziki bez; chebd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. jedwab

Hebdów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Nowe Brzesko, przy drodze krajowej nr 79.

W latach 1975–1998 miejscowość leżała w województwie krakowskim.

Wieś Chebdów, była własnością opactwa norbertanów w Hebdowie. W drugiej połowie XVI wieku położona była w powiecie proszowskim województwa krakowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebdowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hebdowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Hebdowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hebdowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Hebdowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hebdowem, dotyczący Hebdowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Hebe

egzotyczny krzew z rodziny babkowatych, uprawiany też jako roślina ozdobna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 6;

- Hebe – planetoida o numerze katalogowym 6
- Hebe – w mitologii greckiej bogini i uosobienie młodości
- hebe (Hebe) – rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych
- HMS „Hebe” – nazwa pięciu okrętów Royal Navy
- Hebe – sieć sklepów drogeryjnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebefrenia

w medycynie: choroba psychiczna, postać schizofrenii

Schizofrenia zdezorganizowana lub hebefreniczna – podtyp schizofrenii, który charakteryzuje się przede wszystkim niespójnością, absurdalnością zachowania oraz nieadekwatnością reakcji emocjonalnych lub ich całkowitym brakiem; ponadto obserwuje się wzmożoną wrażliwość na bodźce wewnętrzne przy jednoczesnym osłabieniu wrażliwości na bodźce zewnętrzne. Mogą występować halucynacje oraz urojenia, ale nigdy nie tworzą one usystematyzowanej całości. Charakterystyczne dla chorych jest także zaniedbanie higieny osobistej, a niekiedy koprofagia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebefreniczka

chora cierpiąca na hebefrenię (odmianę schizofrenii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebefreniczny

→ hebefrenia

Patrz:hebefrenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebefrenik

osoba chora na hebefrenię - odmianę schizofrenii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebei

[czytaj: hebej] prowincja w Chinach; Hopej

Hebei (wymowa; chiń. 河北; pinyin Hébĕi; Wade-Giles Ho-pei; dosł. „Na północ od Rzeki”) – północna prowincja Chińskiej Republiki Ludowej, położona na północ od Huang He, od wschodu granicząca z Morzem Wschodniochińskim. Wewnątrz jej terytorium znajduje się miasto wydzielone i stolica Chin – Pekin oraz miasto wydzielone Tiencin. Stolicą prowincji jest natomiast Shijiazhuang.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebel

1. narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna; strug;
2. potocznie: stary, zniszczony pojazd; grat, gruchot, pudło, złom;
3. potocznie: hamulec pojazdu; hampel;
4. środowiskowo: pokrętło urządzenia do przetwarzania dźwięku, używanego w studiach radiowych i telewizyjnych oraz klubach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. strug

Osoby o tym nazwisku:

- Edmund Hebel – polski bokser
- Paweł Hebel – polski dowódca partyzancki
- Zdravko Hebel – chorwacki piłkarz wodny

Inne:

- Hebel (in. strug) – ręczne narzędzie do obróbki skrawaniem drewna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebelek

zdrobnienie od: hebel

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebelkowy

→ hebelek

Patrz:hebelek

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebertysta

w okresie rewolucji francuskiej: członek stronnictwa skrajnie lewicowego (od nazwiska przywódcy, J. Héberta)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebes

głupiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osobnik tępy, nierozgarnięty, niepojętny, głupi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heblarka

ręczne narzędzie do wygładzania powierzchni drewna; strugarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblarnia

1. dział zakładu przemysłowego, w którym się hebluje;
2. narzędzie stolarskie do wyrównywania i wygładzania powierzchni; strugarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblarski

→ heblarz

Patrz:heblarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblarz

osoba zawodowo obsługująca heblarkę; strugacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblować

wyrównywać, wygładzać powierzchnię drewna ręcznie (heblem) lub maszynowo; strugać

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|heblować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Heblowina

odpadki powstałe przy obróbce drewna

#### Źródła:

SJP.pl

# Heblowiny

cienkie wióry powstałe przy heblowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebr.

skrót od: hebrajski

skrót

(1.1) = hebrajski

Język hebrajski (hebr. ‏עִבְרִית‎, trb. ‏ˤiwrit‎) – język z grupy kananejskiej języków semickich północno-zachodnich, należących do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany przeważnie alfabetem hebrajskim. Jako główny język judaizmu jest nierozerwalnie związany z historią Żydów i współcześnie – z Państwem Izrael.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebraista

badacz, znawca języka hebrajskiego i literatury hebrajskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. osoba zajmująca się naukowo hebraistyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebraistka

badaczka, znawczyni języka hebrajskiego i literatury hebrajskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebraistyczny

→ hebraistyka

Patrz:hebraistyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebraistyka

nauka o języku hebrajskim i literaturze hebrajskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą hebrajską i językiem hebrajskim;

(1.2) pot. studia obejmujące hebraistykę (1.1) na wyższej uczelni

Hebraistyka – nauka badająca język hebrajski, literaturę w tym języku, kulturę i historię obszarów hebrajskojęzycznych, łącznie z dziejami judaizmu. Hebraistykę można uznać za dział semitystyki i szerszej orientalistyki. Jest też uznawana za naukę pomocniczą biblistyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebraizacja

poddawanie wpływom hebrajskim, rozszerzanie wpływów hebrajskich, nadawanie czemuś cech typowo hebrajskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebraizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przejęte z języka hebrajskiego lub na nim wzorowane

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego;

Hebraizm – wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka hebrajskiego.

Największa grupa hebraizmów związana jest z religią judaistyczną, np.: bar micwa, cadyk, Chanuka, chasydyzm, cheder, Gemara, goj, golem, Jahwe (JHWH), jesziwa, Jezus, Jom Kipur, kadisz, kabała, kahał, Karaim, koszer, maca, macewa, menora, Mesjasz, Midrasz, Miszna, mykwa, Pesach, Purim, Rosz Haszana, szabat (sobota), szames, szoa, Sukkot, szatan, Szawuot, talit, Talmud, Tora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebraizować

poddawać wpływom hebrajskim, rozszerzać wpływy hebrajskie, nadawać czemuś cechy typowo hebrajskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebrajczycy

wyznawca religii żydowskiej

Hebrajczycy (‏עברים‎), Izraelici – starożytny lud opisany w Biblii; jeden z ludów semickich, definiowany pochodzeniem od Jakuba, inaczej Izraela. Był też nazywany Ludem Bożym. Składał się z 12 plemion i posługiwał językiem hebrajskim. Początkowo Izraelici byli koczownikami, ale w II tysiącleciu p.n.e. osiedlili się w Kanaan, gdzie król Saul zjednoczył ich w jedno państwo – Królestwo Izraela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebrajczyk

wyznawca religii żydowskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bibl. etn. członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebrajka

wyznawczyni religii żydowskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebrajski

dotyczący dawnej kultury żydowskiej; typowy dla tej kultury

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hebrajczykami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język z grupy kananejskiej języków semickich;

Język hebrajski (hebr. ‏עִבְרִית‎, trb. ‏ˤiwrit‎) – język z grupy kananejskiej języków semickich północno-zachodnich, należących do afroazjatyckiej rodziny językowej, zapisywany przeważnie alfabetem hebrajskim. Jako główny język judaizmu jest nierozerwalnie związany z historią Żydów i współcześnie – z Państwem Izrael.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebrajskojęzyczny

1. posługujący się językiem hebrajskim;
2. napisany w języku hebrajskim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem hebrajskim

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem hebrajskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem hebrajskim

(1.3) spisany, stworzony w języku hebrajskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebrajskość

→ hebrajski

Patrz:hebrajski

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebrajszczyzna

wszystko, co jest związane z kulturą starożydowską

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język hebrajski

(1.2) to, co żydowskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebron

miasto w Palestynie

Hebron (arab. ‏الخليل‎, Al-Chalil; hebr. ‏חֶבְרוֹן‎) – miasto położone na Wyżynie Judzkiej, na Zachodnim Brzegu. Największe miasto Zachodniego Brzegu i drugie po względem wielkości w Państwie Palestyna (po mieście Gaza), liczące 215 571 palestyńskich mieszkańców (w 2020). W wydzielonej strefie H2 na granicy Starego Miasta Hebronu mieszka także ok. 500-850 osadników żydowskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hebrończyk

mieszkaniec Hebronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebronit

minerał z grupy fosforanów, rodzaj amblygonitu o mniejszej zawartości sodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebronka

mieszkanka Hebronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hebroński

przymiotnik od: Hebron (miasto w Palestynie lub jedna z wielu miejscowości w USA)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hebronem, dotyczący Hebronu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hebrydy

archipelag na Oceanie Atlantyckim; Wyspy Hebrydzkie

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na Oceanie Atlantyckim ciągnący się wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji;

Hebrydy (ang. Hebrides, wym. [ˈhɛbrɨdiːz], lub Western Isles; gael. Innse Gall) – archipelag ok. 500 wysp na Oceanie Atlantyckim, wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji. Hebrydy należą do Wielkiej Brytanii. Główną miejscowością jest Stornoway. Wyspy zajmują powierzchnię 7555 km², a zamieszkuje je 43,4 tys. osób (2001).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hebrydzki

przymiotnik od: Hebrydy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hebrydami (Wyspami Hebrydzkimi), dotyczący Hebrydów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heca

potocznie: zabawne wydarzenie, niezwykła historia; szopka; numer

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przest. zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie

(1.2) pot. przest. zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki

(1.3) daw. cyrk, w którym szczuto psami zwierzęta oraz uprawiano woltyżerkę w formie rozrywki dla widzów

(1.4) daw. łow. naganka myśliwska

Heca – piąty album studyjny polskiej piosenkarki Lanberry. Wydawnictwo ukazało się 8 listopada 2024 nakładem wytwórni muzycznej Warner Music Poland.

Album jest utrzymany w stylu muzyki pop i pop-rock. Składa się z wersji standardowej (1 CD), limitowanej (1 CD i żelki) i płyty analogowej (1 LP).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hecarski

→ hecarz

Patrz:hecarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Hecarz

żartowniś, człowiek lubiący wyprawiać hece

#### Źródła:

SJP.pl

# Hechtja

egzotyczna roślina z rodziny ananasowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Heciak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. gbur, cham

#### Źródła:

Wiktionary

# Hecker

[czytaj: heker] nazwisko

Hecker – wieś w Stanach Zjednoczonych, w stanie Illinois, w hrabstwie Monroe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hecmistrz

dawniej: człowiek wykonujący sztuczki cyrkowe; cyrkowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Hecny

zabawny, wesoły, zadziorny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hecować

dawniej: wyprawiać hece; figlować, dokazywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. przest. wyprawiać hece

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hecowniej

stopień wyższy od przysłówka: hecownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hecowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: hecowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hecowny

śmieszny; komiczny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Kresy. zabawny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hecznarowice

Hecznarowice (wil. Hylciadüf) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Wilamowice. Powierzchnia sołectwa wynosi 828 ha a liczba ludności 2374 (2009), co daje gęstość zaludnienia równą 286,7 os./km².

#### Źródła:

Wikipedia

# Hecznarowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Hecznarowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Hecznarowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hecznarowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Hecznarowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hecznarowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Heder

gatunek rośliny; pnącze amerykańskie; bluszcz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. część robocza kombajnu rolniczego

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm.: od hedera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hedera

gatunek rośliny; pnącze amerykańskie; bluszcz

Bluszcz (Hedera L.) – rodzaj roślin z rodziny araliowatych (Araliaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od ok. 12, poprzez 18 do ok. 22 gatunków. Występują one w Europie, północnej Afryce, w tym na Wyspach Kanaryjskich, Maderze i Azorach, na Kaukazie oraz w zachodniej, centralnej i wschodniej Azji. Do flory Polski należy jeden gatunek – bluszcz pospolity Hedera helix. Rośliny te zasiedlają lasy i tereny skaliste, wspinając się po drzewach i skałach. Kwiaty zapylane są przez pszczoły i muchówki. Owoce są chętnie jadane przez ptaki, a zimozielone liście chętnie zgryzane bywają zimą przez jeleniowate i owce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hedging

[czytaj: hedżing] określenie technik zabezpieczających przed ryzykiem niekorzystnych zmian cen na rynku, polegających na dokonywaniu transakcji na rynku instrumentów pochodnych - rynku terminowym, zmierzających do osiągnięcia przeciwnego skutku niż rezultaty kontraktu na rynku instrumentów bazowych

Hedging – strategia zabezpieczająca przed nadmiernymi wahaniami cen papierów wartościowych, polegająca na doborze do portfela aktywów o przeciwnie skorelowanych trendach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hedgingowy

związany z hedgingiem (rodzajem techniki zabezpieczającej), dotyczący hedgingu, np. fundusz hedgingowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hedonista

mężczyzna popierający hedonizm, zgadzający się z hedonizmem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik hedonizmu

Hedonizm (gr. ἡδονή hedone – „przyjemność, rozkosz”) – pogląd, doktryna, uznająca przyjemność, rozkosz za najwyższe dobro i cel życia, główny motyw ludzkiego postępowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hedonistka

kobieta żyjąca według zasad hedonizmu, zwolenniczka hedonizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hedonistyczny

ekstremalnie nastawiony na zaspakajanie własnych potrzeb cielesnych i poszukiwanie nowych silnych doznań

przymiotnik

(1.1) właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hedonizm

1. postawa życiowa oparta na dążeniu do przyjemności i unikaniu przykrych rzeczy; wygodnictwo, sybarytyzm;
2. kierunek filozoficzny, według którego przyjemność i unikanie cierpienia jest najwyższym dobrem, celem oraz głównym motywem ludzkiego postępowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

(1.2) postawa życiowa opierająca się na doktrynie hedonizmu (1.1)

Hedonizm (gr. ἡδονή hedone – „przyjemność, rozkosz”) – pogląd, doktryna, uznająca przyjemność, rozkosz za najwyższe dobro i cel życia, główny motyw ludzkiego postępowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hedwiżynianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hedwiżyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Hedwiżynianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hedwiżyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Hedwiżyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Hedwiżyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Hedyphon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. rzeka w północnym Iraku, obecnie nazywana Khasa

#### Źródła:

Wiktionary

# Hedżab

chusta zasłaniająca włosy, uszy i szyję, noszona przez muzułmanki; hidżab

#### Źródła:

SJP.pl

# Hedżas

region historyczny w Arabii; Hidżaz

#### Źródła:

SJP.pl

# Hedżet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. biała korona władców Górnego Egiptu w okresie predynastycznym;

Hedżet – biała korona egipskich władców przypominająca owalną mitrę. Był to atrybut władzy faraona nad Górnym Egiptem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hedżra

hidżra, ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heeler

[czytaj: hiler] potocznie: pies rasy lancashire heeler

#### Źródła:

SJP.pl

# Heerenveen

Heerenveen (fryz. It Hearrenfean) – duża miejscowość w północnej Holandii, we Fryzji.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Heerenveen.

Od 2011 roku burmistrzem miasta jest Tjeerd van der Zwan.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hefajstos

mit. gr. bóg ognia i kowalstwa, opiekun rękodzielników

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;

Hefajstos (stgr. Ἥφαιστος Hephaistos, łac. Vulcanus) – w mitologii greckiej bóg ognia, kowali i złotników. Hefajstos był uważany za syna Zeusa i Hery lub według innej wersji samej Hery. Opiekun rękodzielników. W mitologii rzymskiej jego odpowiednikiem jest Wulkan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hefard

młody sokół schwytany w okresie pierwszego pierzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hefei

[czytaj: hefej] miasto w Chinach; Hofej

Hefei (chiń. 合肥市; pinyin Héféi shì) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Anhui. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 5 702 466. Prefektura miejska w listopadzie 2000 roku liczyła 4 467 384 mieszkańców, a 1999 roku – 4 375 742 mieszkańców. Ośrodek hutnictwa żelaza oraz przemysłu maszynowego, elektronicznego, bawełnianego i spożywczego; miasto posiada własny port lotniczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heft

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zeszyt

#### Źródła:

Wiktionary

# Heftling

środowiskowo: więzień hitlerowskiego obozu zagłady

#### Źródła:

SJP.pl

# Heftować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wymiotować

(1.2) techn. spawać punktowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Heftowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|heftować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Hegar

doodbytniczy wlew roztworu soli fizjologicznej, używany w celu oczyszczenia jelita grubego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hegel

nazwisko, np. Georg Hegel (1770 - 1831), niemiecki filozof, twórca nowoczesnego idealizmu

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – filozof, uznawany za najważniejszego przedstawiciela idealizmu niemieckiego, pierwszego filozofa nowoczesnego, a jednocześnie ostatniego z filozofów wielkich systemów. Twórca heglizmu. Miał wpływ na wielu filozofów, m.in. na Karla Marxa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hegemon

osoba, organizacja lub państwo mające władzę i przewagę nad innymi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi

(1.2) polit. państwo, partia polityczna lub jakakolwiek grupa czy zbiorowość, mająca władzę i dominująca nad innymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hegemone

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Jowisza;

Hegemone (Jowisz XXXIX) – mały zewnętrzny księżyc Jowisza, odkryty 8 lutego 2003 roku przez grupę astronomów z Uniwersytetu Hawajskiego, kierowaną przez Scotta Shepparda.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hegemonia

1. przywództwo, zwłaszcza jakiegoś państwa na innymi; władztwo, panowanie;
2. przeważający wpływ, supremacja, górowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hegemonialny

związany z dominacją uzyskiwaną dzięki przewadze nad innymi; hegemoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hegemoniczny

związany z dominacją uzyskiwaną dzięki przewadze nad innymi; hegemonialny

przymiotnik

(1.1) związany z hegemonią; mający charakter hegemona; podporządkowujący sobie innych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hegemonistyczny

→ hegemonia; hegemoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hegemonizm

1. przywództwo polityczne jednego państwa nad drugim;
2. dążenie do hegemonii

#### Źródła:

SJP.pl

# Hegemonka

→ hegemon

Patrz:hegemon

#### Źródła:

SJP.pl

# Hegira

ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny; hedżra; hidżra

Hidżra (z arab. hidżra(t); هِجْرَة – „wywędrowanie, zerwanie stosunków, ucieczka” – inaczej hegira) – „Wielka Emigracja” proroka Mahometa oraz jego zwolenników z Mekki do Jatribu, późniejszej Medyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heglista

zwolennik, wyznawca heglizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heglistka

→ heglista

Patrz:heglista

#### Źródła:

SJP.pl

# Heglistowski

→ heglizm

Patrz:heglizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Heglizm

1. system filozoficzny Hegla;
2. poglądy, szkoły i kierunki filozoficzne nawiązujące do filozofii Hegla, podejmujące i rozwijające idee i koncepcje w niej zawarte oraz nadające im swoistą interpretację

Pojęcie to używane jest w różnych znaczeniach:

1. w ścisłym sensie oznacza system filozoficzny G.W.F. Hegla;
2. w szerszym znaczeniu oznacza szkoły i nurty filozoficzne kontynuujące filozofię Hegla;
3. w najszerszym znaczeniu oznacza jakąkolwiek filozofię nawiązującą (świadomie lub nie), bądź wykazującą cechy charakterystyczne dla poglądów Hegla lub heglistów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heglowski

właściwy filozofii Hegla lub z niej wynikający

przymiotnik

(1.1) taki, jak u Hegla; właściwy filozofii Hegla lub na niej oparty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heh

wykrzyknik wyrażający zdziwienie, zniechęcenie, zniecierpliwienie itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hehe

lud afrykański zamieszkujący południową Tanzanię

Stany Zjednoczone:

- Hehe Butte – góra
- Hehe Creek – rzeka
- Hehe Mountain – góra

Inne:

- (200002) Hehe – planetoida
- hehe – język
- Hehe – lud

Zobacz też:

- Cheche

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heheszka

potocznie:
1. coś zabawnego, żartobliwego; dowcip, figiel, kawał, żart;
2. podśmiewanie się, drwinka, kpinka; prześmiewka, śmieszek;
3. uśmiechnięta emotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żart. podśmiewanie się, żartowanie z kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heheszki

potocznie: podśmiewanie się; prześmiewka, śmieszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heheszkować

potocznie:
1. drwić z kogoś;
2. żartować, śmiać się, wygłupiać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Heheszkowy

potocznie: zrobiony lub powiedziany w taki sposób, by kogoś rozbawić lub zażartować z niego

#### Źródła:

SJP.pl

# Heidegger

Osoby o nazwisku Heidegger:

- Klaus Heidegger – austriacki narciarz alpejski
- Linus Heidegger – austriacki panczenista
- Martin Heidegger – niemiecki filozof

#### Źródła:

Wikipedia

# Heideggerowski

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Martina Heideggera

#### Źródła:

Wiktionary

# Heidelberczyk

[czytaj: hajdelberczyk]
1. mieszkaniec Heidelbergu (miasta w Niemczech);
2. absolwent uniwersytetu w Heidelbergu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heidelberg

[czytaj: hajdelberk]
1. miasto w Niemczech;
2. miasto w Kanadzie;
3. miasto w Australii;
4. miasto w RPA;
5. nazwa kilku miejscowości w USA

Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar. Heidelberg leży po obu stronach Neckaru, na zboczach południowego Odenwaldu, u podnóża góry Königstuhl. Jest siedzibą powiatu Rhein-Neckar-Kreis, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 162 273 (31 grudnia 2022), a powierzchnia miasta 108,83 km². Miasto słynie ze swojego pięknego położenia i łagodnego klimatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heidelberka

[czytaj: hajdelberka] mieszkanka Heidelbergu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heidelberski

[czytaj: hajdelberski] przymiotnik od: Heidelberg

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Heidelbergiem (miastem w Niemczech)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heifetz

[czytaj: hajfits] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Heilongjiang

prowincja w Chinach; Hejlungciang

Heilongjiang ([xéɪlʊ̌ŋtɕjɑ́ŋ]; chiń. upr. 黑龙江; chiń. trad. 黑龍江; pinyin Hēilóngjiāng; Wade-Giles Hei-lung-chiang) – północna prowincja ChRL. Jej nazwa, dosł. Rzeka Czarnego Smoka (黑龙江), pochodzi od chińskiej nazwy Amuru, który wyznacza północną granicę prowincji, a jednocześnie stanowi naturalną granicę chińsko-rosyjską.Stolicą prowincji jest Harbin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heimat

[czytaj: hajmat] region, z którym ktoś czuje się związany; Heimat

- Heimat – zob. ojczyzna prywatna
- Heimat – niemiecki film w reż. Carla Froelicha z 1938
- Heimat – niemiecki miniserial w reż. Edgara Reitza z 1984
- Heimat – album niemieckiego grupy muzycznej Heaven Shall Burn z 2025

Zobacz też

- ojczyzna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heimlich

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Heimwera

[czytaj: hajmwera] związek o charakterze paramilitarnym, powstały w Austrii w okresie międzywojennym

#### Źródła:

SJP.pl

# Heine

[czytaj: hajne] nazwisko, m.in.
1. Heinrich Heine (1797-1856), poeta niemiecki;
2. Eduard Heine (1821-81), matematyk niemiecki;
3. Jacob von Heine (1800-79), lekarz niemiecki

Osoby:

- Benjamin Heine (ur. 1983) – belgijski autor dowcipów rysunkowych, karykaturzysta polityczny i malarz
- Cariba Heine (ur. 1988) – australijska aktorka i tancerka
- Ewa Heine – polska dziennikarka radiowa i krytyk teatralny
- Heinrich Heine (1797–1856) – niemiecki poeta
- Heinrich Eduard Heine (1821–1881) – niemiecki matematyk
- Herman Heine Goldstine (1913–2004) – amerykański matematyk i oficer
- Judith "Jutta" Heine (ur. 1940) – niemiecka lekkoatletka
- Peter Heine Nielsen (ur. 1973) – duński szachista
- Thomas Theodor Heine (1867–1948) – niemiecki malarz i rzeźbiarz
- Veitel Heine Ephraim (1703–1775) – niemiecki przedsiębiorca
- Wolfgang Heine (1861–1944) – niemiecki prawnik i polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heineken

[czytaj: hajneken] piwo marki Heineken

Heineken N.V. – holenderskie przedsiębiorstwo piwowarskie, założone w 1864 przez Gerarda Adriaana Heinekena w Amsterdamie.

Holenderskie browary Heinekena znajdują się w Zoeterwoude i ’s-Hertogenbosch.

Trzy litery e znajdujące się w logo piwa zostały lekko skrzywione do tyłu, aby wyglądały, jakby się śmiały. Pomysł trzech e został wprowadzony, gdyż uważano oryginalne logo za zbyt poważne dla piwa. Czerwona gwiazda jest oryginalnym logo marki, używanym od samego początku. Jego dokładne pochodzenie nie jest znane, choć istnieje kilka prawdopodobnych wyjaśnień:

- że był to symbol średniowiecznych browarów europejskich przekonanych, że dysponuje on tajemną mocą, strzegącą procesu warzenia piwa,
- że cztery punkty gwiazdy symbolizują cztery żywioły: ziemię, ogień, wodę i wiatr, natomiast piąty punkt jest nieznany. Reprezentuje on żywioł, nad którym browarnicy średniowieczni nie mieli kontroli,
- gwiazda była na drzwiach wejściowych browaru, co oznaczało etap procesu warzenia. W okresie zimnej wojny pierwotny wzór zmieniono, aby uniknąć skojarzeń z komunizmem (na etykiecie pojawiła się biała gwiazda z czerwonym konturem). Po zakończeniu zimnej wojny na etykiety powróciła oryginalna czerwona gwiazda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heinemedina

[czytaj: hajnemedina] potocznie: choroba Heinego-Medina (ostra choroba zakaźna wywoływana przez wirus polio, występująca głównie u dzieci, prowadząca do trwałych porażeń mięśni kończyn, a także brzucha i klatki piersiowej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. choroba Heinego-Medina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heinkel

[czytaj: hajnkel] niemiecki samolot bojowy typu Heinkel

Heinkel Flugzeugwerke – niemiecka wytwórnia lotnicza założona przez Ernsta Heinkla. W latach 30. i 40. produkowała samoloty bojowe, głównie bombowce, dla Luftwaffe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heinrich

[czytaj: hajnrich]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

- Henryk – imię

osoby

- Henryk Sandomierski (zm. 1166) – książę sandomierski od 1146
- Henryk z Blois (1101-1171) – biskup Winchesteru
- Henryk Lew (1129-1195) – książę Saksonii jako Henryk III 1142–1180 i Bawarii jako Henryk XII 1156–1180 z dynastii Welfów
- Henryk Młody Król (1155-1183) – Plantagenet, koronowany na króla Anglii za życia ojca Henryka II Plantageneta, zmarł przed nim
- Henryk z Żygocina (zm. 1248) – ostatni znany rycerz zakonu Braci Dobrzyńskich
- Henryk z Wierzbna (zm. 1319) – biskup wrocławski
- Henryk z Wierzbna (zm. 1342/1343) – archidiakon wrocławski
- Henryk Karyncki (zm. 1335) – król Czech w 1306 i 1307-1310, hrabia Tyrolu, książę Karyntii i Krainy w latach 1295-1335, tytularny król Polski 1306 i 1307-1310.
- Henryk z Rynarzewa (zm. 1339) – wojewoda kaliski
- Henryk z Łajs (XIV w.) – zasadźca Barczewa
- Henryk mazowiecki (zm. 1392/1393) – biskup nominat płocki
- Henryk z Langenstein (zm. 1397) – niemiecki teolog i matematyk
- Henryk z Rogowa (zm. 1425) – podskarbi koronny
- Henryk Spokojny (zm. 1473) – książę Brunszwiku
- Henryk Pobożny (1473-1541) – książę Saksonii
- Henryk (1533–1598) – książę Brunszwiku-Dannenbergu
- Henryk Pruski (1726-1802) – wódz pruski i dyplomata, młodszy brat króla Fryderyka II
- Henryk Pytel (1955–2024) – polski hokeista
- Henryk, hrabia Chambord (1820-1883) – pretendent do tronu francuskiego
- Henryk Orleański, książę Francji (1933–2019) – pretendent do tronu Francji
- Henryk (ur. 1934) – książę małżonek Danii
- Henryk (Henryk Maltański, zm. 1230) – żeglarz, admirał floty sycylijskiej, hrabia Malty
- Henryk (Henrik Carl Joachim Alain; ur. 2009) – hrabia Monpezat
- Henryk (Henryk Schenk, zm. 1301) – biskup chełmiński
- Henryk (zm. ok. 1130) – kardynał prezbiter S. Prisca
- Henryk (Henryk Wilhelm Fryderyk Albert Windsor, 1900-1974) – członek brytyjskiej rodziny królewskiej
- Henryk (Henryk Włodzimierz Albrecht Ernest Mecklemburg-Schwerin, 1876-1934) – książę Meklemburgii-Schwerinu, arystokrata niemiecki
- Henryk (zm. 1466) – książę Meklemburgii-Stargard
- Henryk (1661-1738) – książę Saksonii-Merseburga-Sprembergu
- Henryk (1650-1710) – książę Saksonii w księstwie Saksonii-Gothy-Altenburga
- Henryk (1657-1728) – książę Saksonii-Weißenfels-Barby
- Henryk (Henry Charles Albert David, ur. 1984) – książę Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
- Henryk (zm. 1375) – książę Szlezwika
- Henryk (Heinrich von Porwalle, zm. 1334) – duchowny rzymskokatolicki
- Henryk (Henri Albért Gabriel Félix Marie Guillaume, ur. 1955) – wielki książę Luksemburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heisenberg

[czytaj: HAJzenberg] nazwisko niemieckie, m.in. Werner Karl Heisenberg (1901-76), niem. fizyk teoretyk

Heisenberg to niemieckie nazwisko. Najbardziej znane osoby noszące to nazwisko to:

- August Heisenberg (1869–1930) − niemiecki historyk i bizantynolog, ojciec Wernera
- Werner Heisenberg (1901–1976) − niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla, ojciec m.in. Johena i Martina.
- Johen Heisenberg (ur. 1939) – niemiecki fizyk jądrowy
- Martin Heisenberg (ur. 1940) − niemiecki neurobiolog i genetyk.
- Valeria Heisenberg (ur. 1969) − niemiecka artystka.
- Benjamin Heisenberg (ur. 1974) − niemiecki reżyser i scenarzysta.
- Walter White – postać fikcyjna z serialu Breaking Bad, używająca pseudonimu Heisenberg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heitor

Ettore Marcelino Domingos (często Héitor Marcelino Domingues) (20 grudnia 1898 – 21 września 1972) – piłkarz brazylijski znany jako Héitor lub Héitor Domingues, napastnik.

Urodzony w São Paulo Héitor karierę piłkarską rozpoczął w 1915 roku w klubie Mackenzie São Paulo. W 1916 znalazł się w pierwszym zespole klubu Mackenzie, jednak nie na długo, bo jeszcze w tym samym roku został graczem klubu Palestra Itália.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hej

potocznie:
1. wykrzyknik mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi; hejże, ej;
2. słowo wypowiadane podczas witania się oraz żegnania z osobami dobrze sobie znanymi, np. kolegami; cześć, czołem, serwus, hejka

wykrzyknik

(1.1) zwrócenie czyjejś uwagi

(1.2) przywołanie kogoś

(1.3) pot. forma nieformalnego powitania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heja

forma powitania lub pożegnania używana w sytuacjach nieoficjalnych; hejo, siema, siemka, siemasz, siemano, siemanko, siemaneczko, cześć, hej, hejka, serwus

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|hejcić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Hejcić

hate'ować, hejtować; potocznie:
1. zamieszczać w internecie obraźliwe i zwykle agresywne komentarze;
2. mówić w sposób wrogi i agresywny na jakiś temat lub o jakiejś osobie

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. wyrażać nienawiść

(1.2) pot. nienawidzić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejduk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejka

forma powitania lub pożegnania używana w sytuacjach nieoficjalnych; siema, siemka, siemasz, siemano, siemanko, siemaneczko, cześć, hej, heja, serwus

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejlogia

dział kryminalistyki wykorzystujący unikalny wzór bruzd warg ludzkich

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejlungciang

prowincja w Chinach; Heilongjiang

Heilongjiang ([xéɪlʊ̌ŋtɕjɑ́ŋ]; chiń. upr. 黑龙江; chiń. trad. 黑龍江; pinyin Hēilóngjiāng; Wade-Giles Hei-lung-chiang) – północna prowincja ChRL. Jej nazwa, dosł. Rzeka Czarnego Smoka (黑龙江), pochodzi od chińskiej nazwy Amuru, który wyznacza północną granicę prowincji, a jednocześnie stanowi naturalną granicę chińsko-rosyjską.Stolicą prowincji jest Harbin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hejnalica

wieża, z której wykonuje się hejnał

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wieża hejnałowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejnalista

osoba grająca hejnał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. mężczyzna, który gra hejnały na trąbce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejnalistka

kobieta grająca hejnał

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra hejnały na trąbce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejnał

1. sygnał grany na trąbce;
2. melodia grana o określonej porze z wieży ratuszowej lub kościelnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. melodia grana o określonej porze, przeważnie na instrumencie dętym; zwykle odgrywany z wieży;

(1.2) muz. sygnał grany na trąbce, który wzywa do czegoś

(1.3) łow. ornit. charakterystyczny głos, który żurawie wydają o świcie i wieczorem

Hejnał, hajnał, ejnał (od węg. hajnal – świt) – sygnał muzyczny np. o charakterze uroczystej pobudki, oznajmienia godziny lub pożaru, wygrywany na przykład przez strażnika wieżowego np. na trąbce; również świecka lub sakralna pieśń (np. hejnały adwentowe).

Najstarsza i nadal trwała tradycja wygrywania hejnału dotyczy kościoła Mariackiego w Krakowie, gdzie jest on grany co godzinę z wieży kościoła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hejnałówka

trąbka, na której odgrywa się hejnały

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. trąbka do grania sygnałów i hejnałów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejnałowy

przymiotnik od: hejnał

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hejnałem, dotyczący hejnału

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejnowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejo

forma powitania lub pożegnania używana w sytuacjach nieoficjalnych; heja, siema, siemka, siemasz, siemano, siemanko, siemaneczko, cześć, hej, hejka, serwus

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejt

hate;
1. obraźliwy i zwykle agresywny komentarz internetowy;
2. mówienie w sposób wrogi i agresywny na jakiś temat lub o jakiejś osobie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. obraźliwy lub pełen agresji komentarz zamieszczony w Internecie

(1.2) pot. działanie w Internecie przejawiające złość, wrogość, nienawiść wobec kogoś

wykrzyknik apelatywny

(2.1) gwara. komunikat dla konia: w prawo

Hejt internetowy (ang. hate, pol. nienawiść) – zjawisko społeczne o charakterze poniżającym obserwowanym w środowisku Internetu (portale społecznościowe, komentarze pod artykułami w serwisach informacyjnych, komunikatory Internetowe etc.). Według słownika języka polskiego jest to obraźliwy i zwykle agresywny komentarz internetowy lub mówienie w sposób wrogi i agresywny na jakiś temat lub o jakiejś osobie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hejta

inaczej: hetta

wykrzyknik

(1.1) gwara. rzad. komenda dla konia w zaprzęgu do jazdy w prawo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejter

potocznie: osoba wyrażająca opinie pełne nienawiści, negatywności; hater, hejt

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem

Hejter (z ang. hater „nienawistnik, przeciwnik, krytykant”) – określenie osoby, która publikuje w internecie (nierzadko pod pseudonimem) agresywne, obraźliwe lub skrajnie krytyczne komentarze (zwyczajowo określane jako „hejt internetowy”) pozbawione rzeczowej argumentacji i wygłaszane pod adresem konkretnej osoby lub grupy osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hejterada

potocznie: obraźliwe i zwykle agresywne komentarze internetowe wymierzone przez wiele osób w daną osobę, grupę, ideę itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejterka

→ hejter

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. pot. w Internecie: kobieta krytykująca coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem

Patrz:hejter

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejterski

wyrażający opinie pełne nienawiści, negatywności; haterski

przymiotnik relacyjny

(1.1) slang. związany z hejterami, dotyczący hejtera, hejtowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejterstwo

haterstwo; potocznie:
1. wyrażanie opinii pełnych nienawiści, negatywności; hejtowanie, hejting;
2. grupa lub ogół hejterów

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejting

potocznie: wyrażanie opinii pełnych nienawiści, negatywności; hejtowanie, hejterstwo, haterstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Hejtować

hate'ować, hejcić; potocznie:
1. zamieszczać w internecie obraźliwe i zwykle agresywne komentarze;
2. mówić w sposób wrogi i agresywny na jakiś temat lub o jakiejś osobie

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. wyrażać nienawiść

(1.2) pot. nienawidzić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hejtowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|hejtować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Hejże

potocznie: wykrzyknik mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi; hej, ej

wykrzyknik

(1.1) zwrócenie czyjejś uwagi

(1.2) przywołanie kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hekabe

w mitologii greckiej: małżonka Priama, króla Troi; Hekuba

Hekabe (także Hekuba, gr. Ἑκάβη Hekábē, łac. Hecabe) – w mitologii greckiej królowa Troi.

Uchodziła za żonę króla Priama. Była matką dziewiętnaściorga spośród jego 50 dzieci, m.in.: Hektora, Parysa, Deifobosa, Polidora, Kasandry, Helenosa, Kreuzy, Polikseny, Laodike, Medesykasty, Polidamasa, Troilosa i Pandarosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hekata

w mitologii greckiej: bogini magii i czarów; Hekate

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Hekate.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hekate

w mitologii greckiej: bogini magii i czarów; Hekata

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 100;

Hekate (stgr. Ἑκάτη Hekátē, łac. Hecate) – w mitologii greckiej i rzymskiej przede wszystkim bogini nekromancji, czarów, magii oraz świata istot i zjawisk nadprzyrodzonych. Bogini liminalna i w późniejszej historii kultu lunarna, psychopomp, opiekunka dusz niepogrzebanych, zmarłych tragicznie. Przewodniczy Persefonie w drodze do zaświatów, jak i do ziemii, będąc jej przewodniczką i opiekunką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hekatomba

1. w starożytnej Grecji: początkowo ofiara ze 100 wołów, później każda ofiara z dużej liczby zwierząt;
2. wielkie poświęcenie dla jakiejś sprawy, łączące się z ofiarą w postaci ludzkich istnień; jednoczesna zagłada ogromnej liczby ludzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. rel. ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;

(1.2) książk. wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi

Hekatomba (gr. ἑκατόμβη, z ἑκᾰτόν hekatón, 'sto' i βοῦς boús, 'wół') – pierwotnie ofiara składana Zeusowi, złożona ze 100 wołów. Jeśli składana była innemu bogu niekoniecznie były to woły. Tak proszono o łaskę i opiekę nad ludźmi, a także o ich pragnienia. Później zaczęto tak nazywać wszystkie większe ofiary poświęcone różnym bogom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hekatompedon

w starożytnych Atenach: świątynia poświęcona Atenie, mająca 100 stóp długości

#### Źródła:

SJP.pl

# Hekatonchejr

w mitologii greckiej: olbrzym o stu rękach i pięćdziesięciu głowach

Hekatonchejrowie (także sturęcy; gr. Ἑκατόνχειρες Hekatóncheires, łac. Hecatoncheires, Centimani ‘Sturęcy’) – w mitologii greckiej synowie Gai i Uranosa; 3 olbrzymi o stu rękach i pięćdziesięciu głowach. Razem z cyklopami wrzuceni przez ojca do Tartaru. Należą wraz z cyklopami do jednego pokolenia. Brali udział w tytanomachii po stronie Zeusa.

- Ajgajon (Aigaion, Aegaeon) zwany Briareos (Briareus)
- Kottos (Cottus)
- Gyges (Gyes, Gyjes)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hekele

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. pasta śledziowa z ogórkami kiszonymi, jajkiem i cebulą;

Hekele (hekerle, niem. Häckerle) – śląska potrawa sporządzana na zimno z solonych filetów śledziowych, jaj na twardo, ogórków kiszonych i cebuli. Wszystkie składniki kroi się w drobną kostkę lub mieli, a całość doprawia pieprzem i musztardą.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hekelfon

drewniany instrument muzyczny dęty; rodzaj barytonowego oboju

#### Źródła:

SJP.pl

# Hekla

wulkan w Islandii

Hekla (isl. „kaptur, czepek, płaszcz z kapturem”) – wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od stolicy kraju, Reykjavíku. Najwyższy czynny wulkan wyspy (1491 m n.p.m.), należy też do najbardziej aktywnych.

Hekla jest stratowulkanem, który powstał w rezultacie wylewów o charakterze liniowym z kilku szczelinowych kraterów, rozsianych na obszarze kilkunastu kilometrów. W czasie erupcji wulkan wyrzuca duże ilości różnych produktów wulkanicznych: bomby, popioły, gazy oraz lawę. Dlatego zalicza się go do wulkanów eksplozywno-efuzywnych typu wezuwiańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heklować

czasownik niedokonany

(1.1) kujawy. gw-pl|Poznań., gw-pl|Śląsk Cieszyński. szydełkować

#### Źródła:

Wiktionary

# Heklowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|heklować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Heklówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. szydełko

#### Źródła:

Wiktionary

# Heks

regionalnie: zła, skłonna do kłótni kobieta; jędza, ksantypa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. obiekt w kształcie heksagonu, sześciokąta

(1.2) środ. rodzaj kostki wspinaczkowej o przekroju nieregularnego sześciokąta;

(1.3) slang. sześciokątne pole w siatce, stosowane m.in. w grach planszowych lub komputerowych

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od heksa

Belgia:

- Heks – dzielnica (deelgemeente) gminy Heers w Regionie Flamandzkim, w prowincji Limburgia, w okręgu Tongeren

Osoby:

- Oskar Hekš – czechosłowacki lekkoatleta

Inne:

- Heks – zamek w Belgii

Zobacz też:

- Hex

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heksa

regionalnie: zła, skłonna do kłótni kobieta; jędza, ksantypa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. czarownica, wiedźma

(1.2) reg-pl|Górny Śląsk. postrzał, lumbago

(1.3) reg-pl|Poznań. jędza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heksabiblos

zbiór prawa rzymskiego w języku greckim, opracowany w 1345 roku na podstawie justyniańskich zbiorów

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksabioza

bioza (dwucukier) dająca dwie cząsteczki heksozy w procesie hydrolizy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksachlorofen

związek chloroorganiczny, dawniej stosowany jako środek dezynfekujący i bakteriobójczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksachord

1. diatoniczny szereg 6 dźwięków z półtonem w środku;
2. sześciostrunowy instrument muzyczny

Heksachord (gr. heksáchordos = sześciostrunowy) – diatoniczny postęp 6 dźwięków. Podstawa podziału materiału dźwiękowego oraz podstawa systemu solmizacji od czasów Guido d'Arezzo (1050) do XVII w.

Istniały trzy odmiany heksachordu:

- naturale od dźwięku c,
- durum (twardy) od g,
- molle (miękki) od f, z dźwiękiem b zamiast h.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksadekagon

wielokąt wypukły mający szesnaście boków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt, który ma szesnaście boków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heksadekan

weglowodór nasycony - cetan

Heksadekan, cetan — organiczny związek chemiczny z grupy alkanów o szesnastu atomach węgla połączonych w prosty łańcuch. Stosowany jako wzorzec do wyznaczania liczby cetanowej.

Jest jednym ze związków o najniższej liczbie oktanowej: < −30.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksaedr

jedna z pięciu brył platońskich; sześcian

Sześcian (inaczej sześciościan foremny a. z gr. heksaedr) – wielościan foremny o sześciu ścianach w kształcie przystających kwadratów. Ma dwanaście krawędzi, osiem wierzchołków i cztery przekątne. Ścinając odpowiednio wierzchołki sześcianu otrzymujemy wielościan półforemny o nazwie sześcian ścięty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksaedryt

Heksaedryt – typ meteorytu żelaznego o niskiej zawartości niklu (poniżej 6%). Może się składać wyłącznie z monokryształów kamacytu. W meteorytach tego typu nie występują figury Widmanstättena.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heksaemeron

temat stworzenia świata i ludzi w sześć dni zawarty w prologu Księgi Rodzaju

Heksaemeron (z gr. hexa hemeron – sześć dni) – w egzegezie biblijnej nazwa opisu stworzenia świata zawartego w Księdze Rodzaju 1,1–2,4a, w którym Bóg stwarza wszechświat w ciągu sześciu dni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksafluorek

heksafluorek siarki - związek chemiczny o bardzo dobrych właściwościach dielektrycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksagon

sześciokąt, sześciobok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych

Sześciokąt (sześciobok, heksagon) – wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych. Suma miar kątów w dowolnym sześciokącie jest równa 720°.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heksagonalny

mający sześć kątów; sześciokątny; seksagonalny

przymiotnik

(1.1) zbliżony kształtem do sześciokąta

(1.2) mający sześć kątów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heksagram

znak graficzny złożony z kombinacji sześciu linii, ponumerowanych od 1 do 6, licząc od dołu

- heksagram – figura geometryczna, rodzaj wielokąta gwiaździstego
  - Gwiazda Dawida – symbol w kształcie heksagramu
  - Gwiazda piwowarska – symbol w kształcie heksagramu
- heksagram – moneta bizantyńska
- heksagram – rodzaj symbolu występującego w Księdze Przemian (Yijing)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksalina

alkohol cykliczny, pochodna heksanu; cykloheksanol

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksametr

1. w metryce antycznej: wers sześciostopowy, złożony z daktyli zastępowanych przez spondeje, z wyjątkiem piątej stopy, ostatnia stopa zwykle katalektyczna;
2. w wersyfikacji nowożytnej: wers toniczny lub sylabotoniczny, sześcioakcentowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

- Heksametr daktyliczny
- Heksametr polski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heksametrowy

przymiotnik od: heksametr

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksametylenotetraamina

urotropina; substancja stosowana w infekcji dróg moczowych

Urotropina (heksametylenotetramina, HMTA) – organiczny związek chemiczny, wielopierścieniowa amina trzeciorzędowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksan

szósty węglowodór nasycony w szeregu homologicznym alkanów stosowany jako rozpuszczalnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

Heksan – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Izomery heksanu są bardzo niereaktywne oraz są często stosowane jako rozpuszczalniki w reakcjach organicznych, ponieważ są wysoce niepolarne. Wchodzą również w skład benzyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heksanowy

przymiotnik od: heksan

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksapla

Hexapla, Heksapla (gr. Ἑξαπλᾶ – „sześciokształtna”) – datowana na lata czterdzieste III wieku, zachowana we fragmentach, poliglota opracowana przez Orygenesa. Zawierała sześć umieszczonych obok siebie kolumn w następującej kolejności:

1. oryginał hebrajski
2. transkrypcja tekstu hebrajskiego na język grecki
3. przekład grecki Akwili
4. przekład grecki Symmachusa
5. Septuaginta
6. przekład grecki Teodocjona

#### Źródła:

Wikipedia

# Heksaploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych sześć zespołów chromosomów

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksapodia

1. sześć stóp metrycznych tego samego rodzaju tworzących jedną całość;
2. metryczny wiersz sześciostopowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksastylos

budowla, najczęściej świątynia, z sześcioma kolumnami ustawionymi od strony frontu

Heksastylos – świątynia grecka z sześciokolumnową fasadą typu peripteros.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksatrioza

trioza (trójcukier) dająca dwie cząsteczki dekstrozy w procesie hydrolizy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksen

alken, związek chemiczny, węglowodór nienasycony o 6 atomach węgla

Hekseny, C
6H
12 – grupa izomerycznych organicznych związków chemicznych należących do alkenów, które mają jedno wiązanie podwójne i zbudowane są z sześciu atomów węgla. W zależności od położenia wiązania podwójnego rozróżnia się 3 izomery funkcyjne heksenów prostołańcuchowych (1-heksen, 2-heksen, 3-heksen), przy czym 2-heksen i 3-heksen występują w formach cis i trans. Istnieje również 13 heksenów rozgałęzionych, w tym 3-metylo-2-penten i 4-metylo-2-penten występujące w formach cis i trans oraz 3-metylo-1-penten występujący w postaci dwóch enancjomerów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksenszus

silny ból w okolicy lędźwiowej; postrzał, lumbago

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksobarbital

pochodna kwasu barbiturowego, lek o działaniu nasennym i uspokajającym; ewipan, narkozan

Heksobarbital (łac. Hexobarbitalum) – organiczny związek chemiczny, pochodna barbitalu. Używany jako środek znieczulający do krótkich operacji. Wstrzyknięty dożylnie w dużej dawce powoduje natychmiastową utratę przytomności. Jest niebezpieczny po podaniu weronalu lub innych barbituranów. Należy do grupy barbituranów krótko działających.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksoda

rodzaj lampy elektronowej

Heksoda – lampa próżniowa zawierająca sześć elektrod: anodę, katodę i cztery siatki. Heksody były używane głównie jako mieszacze w odbiornikach radiowych i separatory impulsów w odbiornikach telewizyjnych. Obecnie nie są produkowane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksogen

materiał wybuchowy kruszący; cyklonit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

Heksogen (cyklonit, T4, Hx, RDX – od ang. royal demolition explosive lub research department explosive) – organiczny związek chemiczny, jedna z nitroamin heterocyklicznych, stosowana jako materiał wybuchowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heksokinaza

enzym z klasy transferaz

Heksokinaza (EC 2.7.1.1) – enzym z klasy transferaz katalizujący fosforylację D-heksoz do ich 6-fosforanów. Jej substratem może być glukoza, fruktoza, mannoza, sorbitol lub glukozamina. Fosforylacja glukozy do glukozo-6-fosforanu z wykorzystaniem heksokinazy jest pierwszą reakcją glikolizy. Jej Km wynosi 0,05 mmol/l. Jest to reakcja fizjologicznie nieodwracalna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksolit

materiał wybuchowy, mieszanina trotylu i heksogenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksoza

monosacharyd o 6 atomach węgla w cząsteczce, z grupą aldehydową

Heksozy – grupa organicznych związków chemicznych. Są to monosacharydy (cukry proste) zawierające sześć atomów węgla w cząsteczce. Występują przede wszystkim w formach cyklicznych (piranozy lub furanozy), będących wewnątrzcząsteczkowymi hemiacetalami (półacetalami).

Wszystkie heksozy mają wzór sumaryczny: C6H12O6.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksozan

polisacharyd złożony z heksoz (np.: skrobia, glikogen, celuloza, galaktan)

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksyl

amina, ciało krystaliczne o kolorze pomarańczowym, kruszący materiał wybuchowy używany np. w minach

Heksyl, dipikryloamina (HNDP) – kruszący materiał wybuchowy. Stosowany głównie w mieszaninie z trotylem, azotanem amonu i glinem do napełniania torped, min morskich, bomb lotniczych itp.

Mieszanina 40% heksylu i 60% trotylu nosi nazwę heksanit. Inne mieszaniny z użyciem heksylu, określane Schießwolle 18, 36 i 39 były używane do napełniania niemieckich głowic torpedowych w czasie obu wojen światowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heksylen

alken, związek chemiczny, węglowodór nienasycony o 6 atomach węgla; heksen

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksylowy

→ heksyl

Patrz:heksyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Heksyn

organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektar

jednostka miary powierzchni ziemi (1 hektar = 100 arów)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. mat. jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

Hektar, ha – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie, leśnictwie i geodezji (ewidencja gruntów i budynków). 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Hektar to jeden hektometr kwadratowy.

Nazwa pochodzi od przedrostka „hekto-” oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary „ar”.

  1 ha = 100 a = 10 000 m² = 1 hm² = 0,01 km²
  1 km² = 100 ha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hektarowy

przymiotnik od: hektar

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający powierzchnię równą 1 hektarowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hektary

jednostka miary powierzchni ziemi (1 hektar = 100 arów)

W Polsce

- Hektary – część miasta Częstochowa
- Hektary – część miasta Wadowice
- Hektary – część wsi Wola Osowińska woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Borki
- Hektary – część wsi Borki woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Borki
- Hektary – część wsi Nowodwór woj. lubelskim, w pow. ryckim, w gminie Nowodwór
- Hektary – przysiółek wsi Zbylczyce w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Świnice Warckie
- Hektary – część wsi Wawrzeńczyce woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Igołomia-Wawrzeńczyce
- Hektary – część wsi Cianowice woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Skała
- Hektary – część wsi Ibramowice woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Pałecznica
- Hektary – część wsi Stogniowice woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice
- Hektary – część wsi Makocice woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice
- Hektary – przysiółek wsi Gębarzów w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Skaryszew
- Hektary – część wsi Wzdów w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów
- Hektary – część wsi Strzyżowice woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Psary
- Hektary – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Siewierz
- Hektary – część wsi Białoborze w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
- Hektary – przysiółek wsi Czyżów w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
- Hektary – kolonia wsi Złotniki woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Małogoszcz
- Hektary – kolonia w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Słupia
- Hektary – część wsi Miławczyce woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin
- Hektary – część wsi Broniszów woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektograf

wynalezione w 1880 r. urządzenie do sporządzania odbitek z dokumentów; szapirograf

Hektograf – rodzaj powielacza tekstów oraz rysunków, gdzie jako forma do wykonywania odbitek używana jest specjalna woskowana kalka z przeniesionym na nią (przez docisk) oryginałem. Wszelkie odbitki są wykonane tuszem hektograficznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektografia

powielanie pisma i rysunków za pomocą hektografu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektogram

jednostka masy równa 100 gramom (skrót: hg)

Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest jednostką podstawową.

W Międzynarodowym Układzie Miar jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektoherc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. fiz. rzad. jednostka częstotliwości równa stu hercom

#### Źródła:

Wiktionary

# Hektokotylus

głowonóg z rzędu ośmiornic; żeglarek

Hektokotylus – narząd kopulacyjny większości głowonogów (z wyjątkiem łodzików z rodzaju Nautilus, u których występuje spadiks), przekształcona część jednego z ramion samców. Służy ono do umieszczania spermatoforów w jamie płaszczowej samicy.

Narząd ten, znaleziony w XIX wieku w jamie płaszczowej samicy żeglarka z rodzaju Argonauta, został uznany za pasożyta i opisany przez Georges'a Cuviera pod nazwą rodzajową Hectocotylus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektolitr

jednostka objętości równa stu litrom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. jednostka objętości równa 100 litrom

Litr, oznaczenie l (mała litera) – pozaukładowa jednostka objętości. W przeliczeniu na jednostki SI 1 l = 1/1000 m³ = 1 dm³.

W USA, Kanadzie, Australii do oznaczania tej jednostki stosuje się oficjalnie wielką literę L, w pozostałych krajach świata, w tym w Polsce, normą jest stosowanie małej litery l, choć stosowanie wielkiej litery jest również dopuszczalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hektolitrowy

przymiotnik od: hektolitr

przymiotnik

(1.1) mający pojemność jednego hektolitra, zawierający jeden hektolitr czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hektolitry

jednostka objętości równa stu litrom

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektometr

jednostka długości wynosząca sto metrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka długości równa stu metrom;

Hektometr (symbol: hm) – wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden hektometr równa się 100 m. Jednostka może być zapisana w notacji naukowej jako 1 E+2 m, co równa się 100 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Hektometrami odmierza się pikietaż na liniach kolejowych i drogach, zaznaczając go słupkami hektometrowymi.

- Dla określenia powierzchni używa się hektometrów kwadratowych (hm2), znanych pod nazwą hektar. 1 ha równa się 100 arów, który jest równy 10 000 m².
- Dla określania objętości używa się hektometrów sześciennych (hm3), gdzie 1 hm3 równa się 1 000 000 m³.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hektopaskal

jednostka ciśnienia równa stu paskalom

Paskal (Pa) – jednostka ciśnienia (także naprężenia) w układzie SI (jednostka pochodna układu SI).

  \mathrm {1\,Pa={\frac {1\,N}{1\,m^{2}}}={\frac {1\,kg}{1\,m\cdot s^{2}}}}

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hektor

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) mitgr. królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama

Hektor (gr. Ἕκτωρ Hektōr, łac. Hector) – w mitologii greckiej królewicz i najdzielniejszy bohater trojański; bohater Iliady Homera.

Uchodził za syna Priama i Hekabe (Hekuba). Był bratem Parysa, Deifoba i Kasandry oraz mężem Andromachy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hektorostwo

Hektor z małżonką; Hektorowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektorowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Hektora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektowat

jednostka mocy równa 100 watom (skrót: hW)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hektyczny

1. wyniszczający, mający działanie destrukcyjne;
2. pełen niepokoju i podniecenia

przymiotnik jakościowy

(1.1) gorączkowy

(1.2) wyniszczający

(1.3) podniecony, zaniepokojony, szaleńczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hektyk

człowiek cierpiący na hektyczną gorączkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Hekuba

w mitologii greckiej: małżonka Priama, króla Troi; Hekabe

Hekabe (także Hekuba, gr. Ἑκάβη Hekábē, łac. Hecabe) – w mitologii greckiej królowa Troi.

Uchodziła za żonę króla Priama. Była matką dziewiętnaściorga spośród jego 50 dzieci, m.in.: Hektora, Parysa, Deifobosa, Polidora, Kasandry, Helenosa, Kreuzy, Polikseny, Laodike, Medesykasty, Polidamasa, Troilosa i Pandarosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hel

pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2, należący do grupy gazów szlachetnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce;

(1.2) pot. geogr. Półwysep Helski;

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) mit. władczyni krainy zmarłych z mitologii nordyckiej;

Polska:

- Hel – potocznie: Mierzeja Helska
- Hel – miasto
  - Hel – stacja kolejowa w Helu
  - Hel – dawna gromada
  - Hel – dawna gmina

Inne:

- (949) Hel – planetoida
- Hel – bogini w mitologii nordyckiej
- Hel – polski dramat psychologiczny z 2009
- Hel – polski thiller z 2015
- Hel – latarnia morska w Helu
- hel – pierwiastek chemiczny z grupy gazów szlachetnych
- Hel – rejon umocniony
- Hel – szwedzki zespół muzyczny
- HEL – kod międzynarodowego lotniska w Helsinkach
- SS Hel – polski statek (drobnicowiec) zbudowany w 1935 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hela

rodzaj wozu konnego do przewożenia towarów lub ludzi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Hela (ang. Hela Province) – prowincja Papui-Nowej Gwinei, położona w zachodniej części kraju. Ośrodkiem administracyjnym prowincji jest miasto Tari (3360 mieszkańców w roku 2011). Zajmuje powierzchnię 10,5 tys. km². W 2011 roku tereny wchodzące obecnie w skład prowincji Hela zamieszkiwało około 250 tys. osób.

Prowincja została utworzona 17 maja 2012 poprzez wyłączenie z prowincji Southern Highlands dystryktów Komo-Margarima, Koroba-Lake Kopiago i Tari-Pori.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helanco

[czytaj: helanko] helanko;
1. elastyczna przędza z włókien sztucznych, używana do szycia ubrań;
2. ubranie uszyte z helanco - przędzy;
3. wykonany z helanco - przędzy; helankowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Helanin

mieszkaniec Helu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Helu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helanka

mieszkanka Helu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Helu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helanko

helanco;
1. elastyczna przędza z włókien sztucznych, używana do szycia ubrań;
2. ubranie uszyte z helanko - przędzy;
3. wykonany z helanko - przędzy; helankowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Helankowy

→ helanko

Patrz:helanko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helbin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helcia

zdrobnienie od: Helena (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Helena

Trichopilia – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Obejmuje 46 gatunków i 1 hybrydę. Występuje w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej w takich krajach jak: Belize, Boliwia, Brazylia, Kolumbia, Kostaryka, Kuba, Dominikana, Ekwador, Salwador, Gujana Francuska, Gwatemala, Gujana, Haiti, Honduras, Jamajka, Meksyk, Nikaragua, Panama, Peru, Surinam, Trynidad i Tobago, Wenezuela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helen

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) anglosaskie imię żeńskie

Belgia:

- Helen-Bos – dzielnica (deelgemeente) miasta Zoutleeuw w Regionie Flamandzkim, w prowincji Brabancja Flamandzka, w okręgu Leuven

Stany Zjednoczone:

- Helen – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie White
- Helen – jednostka osadnicza w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Raleigh
- Helen Township – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie McLeod

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helena

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. liter. królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;

(1.2) ofic. urz. imię|polski|ż.;

(1.3) astr. jeden z księżyców Saturna;

(1.4) astr. planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.;

Polska:

- Helena – osiedle w Nowym Sączu
- Helena – osiedle w Wolsztynie

Słowacja:

- Helena – szczyt w Wielkiej Fatrze

Stany Zjednoczone:

- Helena – stolica stanu i miasto w stanie Montana, w hrabstwie Lewis and Clark w USA
- Helena – miasto w stanie Alabama, w hrabstwie Shelby
- Helena – miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie hrabstwo Phillips (Arkansas)
- Helena – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Telfair
- Helena – jednostka osadnicza w stanie Missisipi, w hrabstwie Jackson
- Helena – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Sandusky
- Helena – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Alfalfa
- Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Antrim
- Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Scott
- Helena (ang. Helena Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Griggs

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heleniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helenin

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. należący do Heleny

Helenin – kolonia wsi Dominiczyn w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie włodawskim, w gminie Stary Brus.

Wieś należy do rzymskokatolickiej parafii św. Andrzeja Boboli w Wytycznie.

W latach 1975–1998 kolonia administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Heleniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Heleny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Helenka

1. helenka słonecznikowa - bylina występująca w warunkach naturalnych w Ameryce Północnej; dzielżan
2. ptak z rodziny wikłaczy, zamieszkujący Afrykę

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. poufała forma imienia Helena

- Helenka – zdrobnienie imienia Helena

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helenos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. wieszczek i królewicz trojański, syn Priama;

- Helenos – planetoida o numerze katalogowym 1872
- Helenos (łac. Helenus) – w mitologii greckiej syn Ojnopsa, zabity przez Hektora
- Helenos (łac. Helenus) – w mitologii greckiej syn Priama, wieszcz, królewicz trojański

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helenów

## Miejscowości w Polsce i ich integralne części

Województwo lubelskie

- Helenów – część miasta Lublin
- Helenów – kolonia wsi Jaźwiny, w pow. bialskim, w gminie Biała Podlaska
- Helenów – kolonia w pow. chełmskim, w gminie Wierzbica
- Helenów – część wsi Smugi, w pow. lubelskim, w gminie Jastków
- Helenów – wieś w pow. łukowskim, w gminie Adamów
- Helenów – wieś w pow. łukowskim, w gminie Wojcieszków

#### Źródła:

Wikipedia

# Helga

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Helga – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Ma pochodzić od staronorweskiego słowa heill oznaczającego szczęśliwa lub ciesząca się pomyślnością.

Wschodniosłowiańskim przekształceniem imienia Helga ma być Olga.

Imię niezbyt popularne w Polsce. W latach 30. XX wieku nadano je 72 osobom, a w latach 40. XX wieku nadano je 828 dziewczynkom. Szczyt popularności przypadł w latach 50. XX wieku, kiedy to otrzymały je 993 dzieci. W 1994 roku żyło w Polsce 2255 kobiet o takim imieniu, a w 2001 roku 2275. Imię straciło na popularności. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 1424 kobiety o imieniu Helga nadanym jako imię pierwsze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helgoland

wyspa i gmina na Morzu Północnym, należąca do Niemiec

Helgoland (płnfryz. Deät Lun) – wyspa oraz gmina uzdrowiskowa na Morzu Północnym, należąca do Niemiec, do kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn, powiatu Pinneberg. Jako jedno z terytoriów państw członkowskich unii celnej Unii Europejskiej pozostaje poza obszarem jej stosowania.

Najbardziej na zachód położona gmina kraju związkowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helgolandzki

przymiotnik od: Helgoland

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Helgolandem (wyspą na Morzu Północnym)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heli

rodzaj wozu konnego do przewożenia towarów lub ludzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliaja

w starożytnych Atenach:
a) najwyższy trybunał sądowy zwany sądem przysięgłych;
b) miejsce, gdzie odbywały się sądy

Heliaja, eliaja (gr. Ἡλιαία, ἁλία, trl. hēliaía) – wielki trybunał (sąd ludowy) w starożytnych Atenach o charakterze sądu przysięgłych, jeden z najważniejszych organów władzy w Atenach w V i IV wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliakalny

związany ze Słońcem jako gwiazdą; słoneczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Helianthus

Słonecznik (Helianthus L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ponad 50 gatunków. Występują one naturalnie w Ameryce Północnej na obszarze od Kanady po południowy Meksyk. Poza tym rozprzestrzenione zostały na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów równikowych. W naturze rośliny te rosną na suchych lub wilgotnych siedliskach w obrębie prerii, formacji zaroślowych i leśnych. W Polsce introdukowane i zadomowione już rosną trzy gatunki: słonecznik bulwiasty (topinambur) H. tuberosus, słonecznik dziesięciopłatkowy H. decapetalus i słonecznik jaskrawy H. × laetiflorus. Kilka dalszych jest uprawianych, w tym zwłaszcza słonecznik zwyczajny H. annuus. Niejasny jest stopień zadomowienia w Polsce słonecznika olbrzymiego H. giganteus, który odkryty został w 2016 roku zdziczały na przydrożu w Połańcu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heliantyna

Oranż metylowy (metylooranż, heliantyna) – organiczny związek chemiczny z grupy barwników azowych. Jest pochodną azobenzenu zawierającą grupę dimetyloaminową oraz grupę sulfonową. Stosowany jako indykator pH.

W temperaturze pokojowej jest to krystaliczne ciało stałe o pomarańczowej barwie. Jako wskaźnik pH stosuje się go w formie wodnego roztworu. Jest stosowany w miareczkowaniu alkacymetrycznym oraz jako składnik mieszanin do nasączania papierków wskaźnikowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heliasta

członek heliai (sądu przysięgłych w starożytnych Atenach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliasz

imię męskie

- Heliasz – imię
- Heliasz – szczyt w Górach Choczańskich na Słowacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helidor

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Heligonka

instrument muzyczny podobny do akordeonu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. rodzaj akordeonu, będący idiofonem, czyli de facto instrumentem perkusyjnym; instrument ludowy na Żywiecczyźnie, w Czechach i na Słowacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helikalny

mający kształt helisy

#### Źródła:

SJP.pl

# Helikaza

enzym

Helikazy – grupa enzymów, koniecznych dla wielu procesów związanych z udziałem DNA i RNA. Helikaza umożliwia transkrypcję, replikację oraz naprawę DNA.

Helikazy łączą się z podwójną helisą DNA, sparowanymi nićmi RNA lub hybrydami DNA-RNA, rozplątują je i rozrywają wiązania wodorowe pomiędzy zasadami azotowymi, powodując rozdzielenie nici.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helikoida

powierzchnia utworzona przez krzywą obracającą się ze stałą prędkością kątową dookoła nieruchomej osi

Helikoida, powierzchnia śrubowa ogólna – powierzchnia tworzona przez prostą obracająca się wokół innej prostej ze stałą prędkością kątową i jednocześnie przesuwająca się równolegle do tej prostej ze stałą prędkością liniową. Jej nazwa pochodzi od jej pokrewieństwa z linią śrubową (helisą): przez każdy punkt helikoidy przechodzi linia śrubowa całkowicie w niej zawarta. Helikoida jest jedną z pierwszych odkrytych powierzchni minimalnych, jest też powierzchnią prostokreślną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helikoidalny

mający kształt helikoidy

#### Źródła:

SJP.pl

# Helikon

1. blaszany instrument dęty zbliżony kształtem do ślimaka;
2. grecki instrument muzyczny, odmiana monochordu;
3. przenośnie: grupa wybitnych artystów, poetów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. instrument dęty blaszany;

Grecja:

- Helikon – pasmo górskie

Inne:

- Helikon – instrument dęty blaszany
- Helikon – klub jazzowy w Krakowie
- Helikon – opera w Moskwie
- Helikon – nieistniejące kino przy ul. Długiej w Gdańsku
- Helikon-Tex – jeden z polskich producentów odzieży wojskowej

Zobacz też:

- Helicon
- Hellikon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helikonia

roślina tropikalna, pochodząca z gorących i wilgotnych obszarów Ameryki Południowej i Północnej oraz wysp Pacyfiku

- helikonia – roślina należąca do rzędu imbirowców
- Helikonia – planeta z Trylogii Helikonii Briana W. Aldissa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helikoński

przymiotnik od: Helikon (pasmo górskie w Grecji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Helikopter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

Śmigłowiec (również helikopter; od gr. héliks, D. hélikos – skręcony; pterón – skrzydło) – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), rodzaj wiropłatu, wytwarzający siłę nośną w wyniku oddziaływania powietrza na jeden lub więcej wirników nośnych, napędzanych silnikiem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helikopterek

zdrobnienie od: helikopter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: helikopter

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helikopterowiec

#### Źródła:

Wikipedia

# Helikopterowy

przymiotnik od: helikopter

przymiotnik

(1.1) przym. od helikopter

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heliks

każdy z dwóch łańcuchów kwasów nukleinowych tworzących cząsteczki DNA bądź RNA

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliktyt

stalaktyt o nieregularnym kształcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helinarciarstwo

dyscyplina sportu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heling

rodzaj ławy montażowej, na której się buduje statki, jachty, samoloty itp.; helling

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helio-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Heliobiont

organizm roślinny lub zwierzęcy żyjący w miejscach dobrze oświetlonych; heliofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliocentryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. cecha tego, co heliocentryczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Heliocentryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) astr. związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Heliocentrysta

zwolennik teorii heliocentrycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliocentryzm

teoria przyjmująca Słońce za centrum naszego układu planetarnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

Heliocentryzm, kopernikanizm (gr. ἡλιος hēlios – słońce, κέντρον kentron – centrum) – teoria budowy Układu Słonecznego, w której Słońce jest jego środkiem, a wszystkie planety – łącznie z Ziemią – je obiegają. W niektórych historycznych wariantach tej teorii Słońce bywało ponadto uznawane za:

- środek całego Wszechświata,
- ciało nieruchome. Ta wersja heliocentryzmu bywa nazywana modelem heliostatycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliodor

minerał, złotożółta odmiana berylu, kamień szlachetny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, przezroczysta odmiana berylu o barwie żółtej;

- Heliodor – imię męskie
- heliodor – kamień szlachetny; przezroczysta, żółtopomarańczowa lub złotożółta odmiana berylu
- Heliodor – postać biblijna
- Heliodor (Joann Borisowicz Czistiakow, 1792-1861) – rosyjski biskup prawosławny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliodorostwo

Heliodor z małżonką; Heliodorowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliodorowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliodorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Heliodora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Helioelektrownia

elektrownia słoneczna

Energetyka słoneczna – gałąź przemysłu zajmująca się wykorzystaniem energii promieniowania słonecznego zaliczanej do odnawialnych źródeł energii. Od początku XXI wieku rozwija się w tempie około 40% rocznie. Globalne inwestycje w energię słoneczną w 2014 wyniosły 149,6 mld dolarów. W 2022 roku łączna moc zainstalowanych ogniw słonecznych wynosiła 1053 GW (wzrost o 22% w stosunku do 2021 roku) a wyprodukowały one 1023 TWh (3,5% światowego zapotrzebowania na energię elektryczną).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helioenergetyczny

→ helioenergetyka

Patrz:helioenergetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliofil

organizm roślinny lub zwierzęcy żyjący w miejscach dobrze oświetlonych; heliobiont

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. organizm światłolubny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heliofilia

wyzyskiwanie dużego nasłonecznienia przez organizmy żywe

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliofit

roślina znajdująca optymalne warunki do życia w środowisku dobrze oświetlonym; roślina światłolubna

Rośliny światłolubne, heliofity (mniej prawidłowo zwane też heliofilami), rośliny światłożądne – rośliny wymagające do swojego rozwoju dużej ilości światła. Rośliny te mogą się prawidłowo rozwijać tylko w środowisku o pełnym nasłonecznieniu. W zacienionych miejscach rozwijają się słabo, lub giną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliofizyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z heliofizyką, fizyki Słońca, dotyczący heliofizyki

#### Źródła:

Wiktionary

# Heliofizyk

naukowiec zajmujący się badaniem Słońca

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliofizyka

dziedzina astrofizyki zajmująca się badaniem Słońca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;

(1.2) wydział uczelni lub placówka naukowa, która zajmuje się heliofizyką (1.1)

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: heliofizyk

Heliofizyka – dział astrofizyki, którego głównym obiektem badań jest Słońce. Zainteresowaniem heliofizyki cieszy się również wiatr słoneczny aż do granic heliopauzy, zachodzące w nim zjawiska przejściowe i jego oddziaływania z innymi obiektami Układu Słonecznego, m.in. związki pomiędzy zjawiskami zachodzącymi na Słońcu a tymi które mają miejsce na Ziemi, jak np. stan jonosfery, burze magnetyczne, zorze polarne itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliofob

w biologii: organizm roślinny lub zwierzęcy unikający dużego nasłonecznienia, żyjący w miejscach ocienionych lub w glebie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm unikający środowisk z dużym nasłonecznieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heliofobia

w biologii: unikanie przez pewne organizmy roślinne i zwierzęce miejsc nasłonecznionych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. irracjonalny lęk przed słońcem lub światłem słonecznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heliofor

chemiczny środek wybielający; wybielacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliogabal

1. syryjski bóg słońca;
2. cesarz rzymski z dynastii Sewerów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. greckie bóstwo solarne, lokalna forma kultu ogólnosemickiego boga Baala czczona w Emesie

(1.2) hist. nastoletni cesarz rzymski władający na początku III w.;

- Heliogabal (El Gabal) – syryjski bóg słońca
- Heliogabal – cesarz rzymski z dynastii Sewerów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliograf

1. przyrząd do fotografowania Słońca;
2. przyrząd do rejestracji czasu nasłonecznienia;
3. aparat do przekazywania informacji na odległość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;

- heliograf – przyrząd astronomiczny
- heliograf – przyrząd meteorologiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliografia

1. technika druku płaskiego; odbitka wykonana tą techniką; fototypografia, fotodruk, światłodruk, fototypia;
2. dawna metoda drukowania wklęsłego; odbitka wykonana tą techniką; heliograwiura, fotograwiura

Heliografia (fr. héliographie) – technika fotograficzna wynaleziona przez Josepha Nicéphore'a Niépce'a na początku lat 20. XIX wieku. Przy jej pomocy w 1826 Niépce otrzymał pierwsze zdjęcie na świecie – Widok z okna w Le Gras.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliograwiura

fotograwiura, heliografia;
1. dawna metoda drukowania wklęsłego, w której formę drukową sporządzano przeprowadzając kopiowanie diapozytywu oryginału na papier pigmentowy;
2. odbitka zrobiona taką metodą

Heliograwiura (fotograwiura) (gr. helio + grawiura) – rodzaj techniki druku wklęsłego, zbliżony do akwatinty, polegający na fotograficznym przenoszeniu obrazu na płytę metalową (najczęściej miedzianą) i wytrawienie za pomocą emulsji światłoczułej w ten sposób, by miejsca najjaśniejsze stworzyły najpłytsze zagłębienia. Wynaleziona w 1879 przez Karela Klíča.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliograwiurowy

przymiotnik od: heliograwiura

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliolatria

kult Słońca, charakterystyczny zwłaszcza wśród religii starożytnych

Kult solarny (od łac. Sol, „Słońce”) a. heliolatria (od gr. helio-, „słońce” i latreía, „służba bogom”) – w dawnych kulturach oddawanie czci boskiej Słońcu oraz bóstwom solarnym z nim związanym bądź system wyznaniowy uznający Słońce jako prasiłę twórczą. Słońce było centralnym punktem wielu prehistorycznych i starożytnych religii. Słońce i jego ziemski przedstawiciel ogień były wówczas jedynymi źródłami światła i ciepła, a więc życia (było uważane za dawcę, ale też za niszczyciela życia). W konsekwencji często Słońce stawało się też symbolem nieskończoności, źródła energii i mocy życiowej, męskiego Stwórcy (zwykle Słońce utożsamiano z pierwiastkiem męskim – prawdy i oświecenia). Największą czcią Słońce darzyły ludy żyjące w strefie umiarkowanej Ziemi (w strefie podzwrotnikowej większym kultem otaczano Księżyc). Kult Słońca znano w Egipcie, Mezopotamii, Armenii. Słońce czcili starożytni Grecy, Persowie, Aztecy i Słowianie, a także Indianie Ameryki Północnej (Taniec Słońca). Prawie wszędzie Słońce występowało jednak jako bóstwo bezpośrednio podporządkowane lub tożsame głównemu bogu (lub też stanowiąc jego atrybut). W tym ostatnim przypadku następowała często personifikacja Słońca (jako całości lub jego stanów), w formie bóstwa solarnego – najpopularniejsi z nich to: egipski Ra, irański i indyjski, a także rzymski Mitra, nordycka Sol, słowiański Swaróg. Powszechnie uważa się, że kult słońca był punktem wyjścia wszystkich religii związanych z obrzędem całopalenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliometr

dawna luneta używana do pomiarów astronomicznych

Heliometr – rodzaj pomiarowego przyrządu astronomicznego, który służy do bardzo precyzyjnego wyznaczania małych odległości kątowych. Jest to refraktor, którego obiektyw został przecięty wzdłuż średnicy. Obie połowy obiektywu można względem siebie przesuwać w sposób mierzalny, przy pomocy śruby mikrometrycznej. Pomiaru odległości kątowej między dwoma obiektami dokonuje się ustawiając rozcięcie równolegle do linii łączącej obrazy tych obiektów na sferze niebieskiej, a następnie przesuwając względem siebie obie połówki aż do pokrycia obrazów w polu widzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliominiatura

przestarzale: fotografia barwiona specjalną techniką

#### Źródła:

SJP.pl

# Helion

cząstka alfa emitowana przez niektóre pierwiastki promieniotwórcze w trakcie reakcji jądrowych

Helion – jądro atomowe trwałego izotopu helu 3 2He w przeciwieństwie do jądra izotopu 4 2He nazywanego cząstką alfa. Składa się z jednego neutronu i dwóch protonów, stąd jego ładunek elektryczny wynosi +2. Helion jest jądrem lustrzanym trytonu.W reakcjach, poza zapisem 3 2He, może być oznaczany symbolem "h" (nie kursywą, h zarezerwowane jest dla stałej Plancka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helionowy

przymiotnik od: helion

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliopauza

strefa graniczna heliosfery, w której ciśnienie wiatru słonecznego i materii międzygwiazdowej są zbliżone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. górna granica heliosfery

Heliosfera – obszar wokół Słońca, w którym ciśnienie wiatru słonecznego przeważa nad ciśnieniem wiatrów galaktycznych, tworząc „bąbel” wyrzucanej przez Słońce materii w otaczającym ośrodku międzygwiazdowym. Heliosfera zawiera w sobie Słońce, wszystkie planety i większość mniejszych ciał Układu Słonecznego, chociaż hipotetyczny obłok Oorta rozciąga się daleko poza jej granice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helioplastyka

wykorzystanie efektów naturalnego oświetlenia słonecznego w sztuce, zwłaszcza w architekturze

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliopolis

1. dzielnica Kairu;
2. grecka nazwa libańskiego miasta Baalbek

- Heliopolis – miasto starożytnego Egiptu
- Heliopolis – dawna nazwa miasta Baalbek
- Heliopolis (P3X-972) – fikcyjna planeta w świecie "Gwiezdnych wrót"

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helios

1. seria dwóch niemieckich próbników kosmicznych do badań ośrodka międzyplanetarnego wewnątrz orbity ziemskiej;
2. mit. gr. bóg-słońce, źródło światła i życia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;

- Helios – w mitologii greckiej bóg i uosobienie Słońca
- Helios – sieć kin
- Helios – polski telewizor
- Helios – superkomputer zainstalowany w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH

- Helios – album Audiomachine

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heliosfera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)

Heliosfera – obszar wokół Słońca, w którym ciśnienie wiatru słonecznego przeważa nad ciśnieniem wiatrów galaktycznych, tworząc „bąbel” wyrzucanej przez Słońce materii w otaczającym ośrodku międzygwiazdowym. Heliosfera zawiera w sobie Słońce, wszystkie planety i większość mniejszych ciał Układu Słonecznego, chociaż hipotetyczny obłok Oorta rozciąga się daleko poza jej granice.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helioskop

przyrząd do obserwacji Słońca

Helioskop (helios – słońce, skopein – oglądać) – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji tarczy słonecznej. Jest to ekran umieszczony w odpowiedniej odległości za okularem teleskopu (obserwacja polega na skierowaniu teleskopu na Słońce i rzutowaniu jego obrazu na ekran). Przy prowadzeniu obserwacji pomocny może być heliostat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliostat

#### Źródła:

Wikipedia

# Heliotechniczny

przymiotnik

(1.1) związany z heliotechniką

#### Źródła:

Wiktionary

# Helioterapia

metoda leczenia za pomocą kąpieli słonecznych w solariach

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliotrop

1. roślina zielna lub ozdobny półkrzew tropikalny; tomiłek
2. minerał, odmiana chalcedonu

- heliotrop – minerał, odmiana chalcedonu
- heliotrop – instrument pomiarowy
- heliotrop – rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych
- heliotrop – obracający się budynek, podążający za Słońcem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliotropina

związek organiczny występujący w olejkach eterycznych; piperonal

Piperonal – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów występujący w olejkach eterycznych. Stosowany jest w przemyśle perfumeryjnym jako składnik kompozycji zapachowych, do aromatyzowania likierów oraz jako prekursor MDA i MDMA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliotropizm

reakcja organizmu roślinnego na promieniowanie słoneczne

Heliotropizm – typ fototropizmu polegający na ruchu rośliny w kierunku światła słonecznego (np. obracanie się kwiatu słonecznika za pozornym ruchem Słońca).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heliotropowy

przymiotnik od: heliotrop

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliox

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mieszanina tlenu i helu używana do nurkowania

Heliox – mieszanina gazów używana do oddychania w czasie nurkowania, stanowiąca alternatywę dla powietrza.

Heliox składa się z dwóch gazów, tlenu oraz helu w różnych proporcjach, które dobierane są do konkretnego nurkowania. Mieszaninę tę, podobnie jak trimix, hydrox i neox, stosuje się w nurkowaniach głębokich. Dzięki zastąpieniu azotu helem wyeliminowane jest ryzyko wystąpienia narkozy azotowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helipad

lądowisko dla helikopterów

#### Źródła:

SJP.pl

# Heliport

port lotniczy dla helikopterów

Heliport – lotnisko przeznaczone dla przylotów, odlotów i naziemnego ruchu śmigłowców.

Lotniska te ze względu na swoje małe rozmiary znajdują się często w centrum miasta bądź na dachach dużych budynków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helisa

linia leżąca na powierzchni walca lub stożka i przecinająca tworzące tych brył pod stałym kątem

- helisa – linia śrubowa w matematyce
- podwójna helisa – w biologii łańcuch kwasu deoksyrybonukleinowego złożony z dwóch komplementarnych łańcuchów zwiniętych w linię śrubową.
- helisa alfa, helisa pi, helisa 310 – w biologii rodzaje struktury drugorzędowej białka.
- Podwójna helisa – książka Jamesa Watsona o odkryciu struktury DNA

Zobacz też

- spirala

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helium

z łaciny: hel (pierwiastek chemiczny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Helix

dziura na kolczyk w górnej części małżowiny usznej; heliks

- Helix – serial TV
- Helix – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oregon
- Helix – kanadyjski zespół muzyczny
- Helix – piąty album studyjny zespołu muzycznego Amaranthe

- Helix – rodzaj ślimaka z rodziny ślimakowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helka

zdrobnienie od: Helena; Helenka

Helka – małe jezioro na Wysoczyźnie Łobeskiej, położone w gminie Łobez, w powiecie łobeskim, w woj. zachodniopomorskim. Powierzchnia zbiornika wynosi 1,84 ha i w typologii rybackiej jest jeziorem karasiowym.

Ok. 0,9 km na południowy zachód do Helki leży wieś Zachełmie. Przez jezioro przepływa dopływ z Zachełmia, który należy do zlewni rzeki Regi. Ok. 0,6 km na południowy wschód od Helki znajduje się jezioro Chełm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hellada

starożytna nazwa krainy w południowej Tesalii, od VII w. p.n.e. określenie środkowej Grecji, wkrótce miano wszystkich terenów zamieszkanych przez Greków, obecnie - Grecji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) książk. geogr. Grecja (w szczególności Grecja właściwa)

Hellada (gr. Ελλάδα, Elláda, a także Ελλάς, Ellás) – ogólna nazwa starożytnej Grecji. Pierwotnie tą nazwą określano ziemie na południu Tesalii, zamieszkane przez plemię Hellenów. Mianem Hellenów zaczęto określać w czasach pohomeryckich wszystkich Greków, a Helladą zasiedlane przez nich ziemie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helladzki

przymiotnik od: Hellada

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Helladą, Grecją właściwą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hellanodikowie

w starożytnej Grecji: komisja złożona z 10 obywateli Elidy, wybierana na czas igrzysk olimpijskich i czuwająca nad ich przebiegiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellboy

Hellboy – amerykańska seria komiksowa z pogranicza horroru, science-fiction i fantasy, stworzona przez Mike’a Mignola i wydawana od 1993 do 2016 roku. W latach 2014–2016 ukazywała się pt. Hellboy w piekle (ang. Hellboy in Hell). Oryginał amerykański ukazywał się nakładem Dark Horse Comics, najpierw w formie krótkich zeszytów, a potem w książkowych tomach zbiorczych. Łącznie ukazało się 67 zeszytów regularnej serii i 6 numerów specjalnych. Od 2007 roku na stanowisku rysownika serii Mignolę zastąpili m.in. Duncan Fegredo i Richard Corben, przy czym Mignola pozostał jej scenarzystą.

#### Źródła:

Wikipedia

# Helleborus

Ciemiernik (Helleborus L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Obejmuje 15 gatunków. W Europie Zachodniej, od Wysp Brytyjskich po Hiszpanię, występują dwa gatunki. Obszarem o największym zróżnicowaniu rodzaju jest Półwysep Bałkański, gdzie rośnie 8 gatunków ciemierników, a spośród nich niektóre sięgają do Kaukazu. W zachodnich Chinach występuje ciemiernik tybetański o izolowanym zasięgu. W Polsce jako rodzimy rośnie ciemiernik czerwonawy H. purpurascens, a jako introdukowany i już zadomowiony – ciemiernik zielony H. viridis.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hellen

mieszkaniec Hellady

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. mityczny protoplasta Greków;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) inne określenie Greka, nazwa używana zwłaszcza w odniesieniu do starożytności

Hellen (Ἕλλην) – mityczny protoplasta Hellenów, późniejszych Greków. Syn Deukaliona (lub czasami Zeusa) i Pyrry, brat Amfiktiona i ojciec Eola, Ksutosa i Dorosa. Z jego imieniem wiąże się nazwa Greków (Hellenowie).

Poślubił nimfę Orseis, która obdarzyła go trzema synami. Według Katalogu niewiast Hezjoda, to jego synowie byli przodkami pierwszych plemion z Grecji: Eol – Eolów, Doros – Dorów, Ksutos – Achajów i Jonów poprzez swoich synów Аchajosa i Iona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hellenga

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellenista

znawca, badacz języka i kultury starożytnej Grecji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

(1.2) hist. Żyd przejmujący język i zwyczaje greckie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hellenistka

→ hellenista

Patrz:hellenista

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellenistyczny

odnoszący się do starożytnej Grecji, jej historii, kultury, języka

przymiotnik

(1.1) dotyczący hellenizmu

(1.2) dotyczący hellenistyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hellenistyka

nauka zajmująca się badaniem dziedzictwa starożytnej Grecji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o kulturze helleńskiej

Hellenistyka, grecystyka – nauka o kulturze i języku starożytnej Grecji. Nazwa „hellenistyka” pochodzi od słowa Hellada, które w języku greckim znaczy „Grecja”. Z kolei samo słowo Hellada pochodzi od Hellena, mitologicznego ojca narodu greckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hellenizacja

wywieranie wpływu na kultury antyczne przez kulturę obowiązującą w starożytnej Grecji

Hellenizacja – proces polegający na stopniowym uleganiu wpływom kultury greckiej bądź języka greckiego. Może polegać on na dobrowolnym przejmowaniu przez narody bądź języki pewnych elementów kultury greckiej bądź języka greckiego lub też na przymusowym ich narzucaniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hellenizacyjny

przymiotnik od: hellenizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellenizm

1. okres dziejów starożytnej Grecji trwający od śmierci Aleksandra Wielkiego do podboju Egiptu przez Rzym;
2. kultura tego okresu;
3. kierunek w kulturze innych epok nawiązujący do starożytnej Grecji;
4. wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku starogreckim albo z niego przejęte

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub zwrot zapożyczony z języka starogreckiego

- Epoka hellenistyczna
- Hellenizm – zapożyczenie językowe z greki
- Hellenizm – politeistyczna religia odwołująca się do wierzeń starożytnych Greków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hellenka

mieszkanka Hellady

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellenofil

miłośnik kultury starożytnej Grecji; filhellenista, filhellen

#### Źródła:

SJP.pl

# Hellenofilka

→ hellenofil; filhellenistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Helleński

przymiotnik od: Hellen

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. każdy z języków z rodziny językowej w obrębie języków indoeuropejskich, wywodzący się z języka protohelleńskiego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heller

nazwisko, np. Michaił Heller (1922-1997), rosyjski historyk, intelektualista i badacz historii Rosji

Osoby o nazwisku Heller

- Andreas Heller – niemiecki architekt
- André Heller – brazylijski siatkarz
- Aron Heller – amerykański dziennikarz
- Bartosz Heller – polski dziennikarz i komentator sportowy
- Binem Heller – polski poeta
- Florian Heller – niemiecki piłkarz
- Grażyna Kubica-Heller – polska socjolożka
- Hans Heller (właśc. Hans Jürgen Heller) – niemiecki aktor
- Hersz Luzer Heller – działacz społeczny, poseł na Sejm I i II kadencji
- Jom Tow Heller (właśc. Gerszon Saul Jomtow Lipman Heller) – talmudysta
- Joseph Heller – pisarz amerykański
- Ludwik Heller – polski kompozytor, antreprener teatralny
- Marcel Heller – niemiecki piłkarz
- Michael Heller – zbrodniarz hitlerowski
- Michaił Heller, (pseud. Adam Kruczek) – rosyjski historyk, intelektualista i badacz historii ZSRR i Rosji
- Michał Kazimierz Heller – polski prezbiter katolicki, teolog, profesor nauk filozoficznych
- Siegfried Heller – komendant VI Okręgu Cmentarnego Tarnów
- Stanisław Heller – ujednoznacznie
- Stefan Karol Franciszek Heller – dyplomata, uczestnik wojny obronnej 1939
- Stephen Heller – węgierski kompozytor i pianista
- Walter Heller – amerykański ekonomista
- Władysław Eugeniusz Heller (1895–1943) – pułkownik dyplomowany obserwator Wojska Polskiego
- Władysław Heller (1890–1946) – polski radiotechnik
- Władysław Heller (1936–2005) – polski trener siatkówki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hellertion

elektryczny instrument muzyczny z napiętą struną, którą muzyk przyciska palcem, powodując wytwarzanie dźwięków przypominających gwizd

Hellertion – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych skonstruowany przez niemieckich inżynierów Petera Lertesa i Brunona Helbergera w 1930 roku na zasadzie trautonium. Jego dźwięki przypominają gwizd. Instrument bazował na oscylatorze harmonicznym typu RLC. Zamiast klawiatury lub przełącznika wielopozycyjnego ma napiętą strunę, po której przesuwa się palec, zmieniając częstotliwośc wytwarzanych impulsów elektrycznych, czyli wysokość dźwięku. Pasek jest listwą pokrytą skórą, w której poprzez wywarcie nacisku palcem w różnych miejscach na jej długości zmienia się oporność. Jest to więc w zasadzie opornik o zmiennej oporności. Zakres dźwięków obejmuje około pięciu oktaw. Jako że instrument nie ma własnego stroju, wymaga od grającego dobrego słuchu oraz doświadczenia w wyborze punktów, gdzie można było znaleźć dźwięki muzyczne. Instrument w swej istocie był prototypem sensorowego opornika o zmiennej oporności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hellespont

starożytna nazwa cieśniny Dardanele

Dardanele (tur. Çanakkale Boğazı) – cieśnina między Półwyspem Bałkańskim w Europie a Azją Mniejszą, łącząca Morze Egejskie z morzem Marmara. Długość 61 km, szerokość 1,3–18,5 km. Głównymi portami są Gallipoli i Çanakkale. W starożytności znana jako Hellespont.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helling

rodzaj ławy montażowej, na której się buduje statki, jachty, samoloty itp.; heling

#### Źródła:

SJP.pl

# Hello

z angielskiego: cześć, witam

- Hello – program komputerowy służący do bezpośredniej wymiany zdjęć między jego użytkownikami
- muzyka:
  - Hello – utwór autorstwa amerykańskiego wokalisty Lionela Richiego, który został wydany jako trzeci singiel z jego multiplatynowego albumu Can’t Slow Down w 1984 roku
  - Hello – popowa piosenka napisana przez Christinę Aguilerę, Heather Holley i Roberta "Roba" Hoffmana, a wykonywana przez samą Aguilerę
  - Hello – singel francuskiego muzyka Martina Solveiga i kanadyjskiej formacji Dragonette
  - Hello (Turn Your Radio On) – singel Shakespears Sister z płyty Hormonally Yours wydany w listopadzie 1992
  - Hello – singel grupy Shinee
  - Hello – piosenka Adele z płyty 25
  - Hello – singel Mohombiego
  - Hello – minialbum NU’EST
  - Hello – minialbum Mamamoo

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Helman

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmholtz

[czytaj: helmholc] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmint

robak pasożytniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmintolog

specjalista w dziedzinie helmintologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmintologia

nauka o robakach pasożytniczych i chorobach przez nie wywoływanych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi;

Helmintologia (gr. hélminus ‘robak’, lógos ‘nauka’) – dział parazytologii, który zajmował się badaniem tzw. helmintów (pot. robaków), jak również diagnostyką, epidemiologią, patologią, profilaktyką oraz leczeniem wywoływanych przez nie schorzeń.

Aktualnie termin przestarzały.

W obrębie parazytologii postulowano także wyodrębnienie działu helmintologia ewolucyjna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helmintologiczny

dotyczący helmintologii lub helmintologów (np. badania helmintologiczne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z helmintologią, dotyczący helmintologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helmintoza

pasożytnicza choroba wywołana przez robaki; robaczyca; czerwiwość

Helmintoza (robaczyca) – choroba wywołana przez helminty, które dzielą się na płazińce i nicienie. Do płazińców należą m.in. tasiemiec nieuzbrojony i bruzdogłowiec szeroki, natomiast do nicieni glista ludzka i włosień kręty. Helmintozy są uważane za zaniedbane choroby tropikalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helmintozy

pasożytnicza choroba wywołana przez robaki; robaczyca; czerwiwość

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmold

Helmold (ur. 1125, zm. 1177) – historyk i kronikarz niemiecki z XII wieku, proboszcz z Bosau w Wagrii .

#### Źródła:

Wikipedia

# Helmut

lekceważąco o Niemcu; szkop (Szkop), pluder, prusak, szwab (Szwab)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Helmut – germańskie imię męskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helmutostwo

Helmut z małżonką; Helmutowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmutowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Helmutowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Helmuta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Helo

rodzaj wozu konnego do przewożenia towarów lub ludzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Heloci

ludność zależna w starożytnej Sparcie, pracująca na rzecz spartiatów; iloci

Heloci (gr. εἵλωτες heilotes - jeniec) – jedna z warstw ludności Sparty, składająca się z mieszkańców podbitej Lakonii i Mesenii.

Przywiązani do ziemi niewolnicy, byli podstawową siłą roboczą na spartańskiej wsi, pracującą na utrzymanie spartiatów (hoplitów). Mieli ograniczone prawa, nie posiadali wolności osobistej, nie można było ich sprzedać (byli własnością państwa). Uprawiali ziemię spartiatów, z czego 50% plonów mogli wykorzystywać na własne utrzymanie. Wolno im było zakładać rodziny, gdyż zwiększali w ten sposób swoją liczebność i jednocześnie tak cenną dla Spartan siłę roboczą. Mogli posiadać skromny majątek oraz praktykować swoją religię. Poza tym heloci byli obowiązani do osobistych posług wobec Spartan (towarzyszyli na przykład swym panom w czasie wypraw wojennych jako lekkozbrojni), wykonywania prac rzemieślniczych, stawania do robót publicznych na wezwanie władz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heloderma

jadowita jaszczurka z rzędu łuskoskórych, mająca płaską, tępo zaokrągloną głowę i gruby ogon, poruszająca się powoli i ociężale, żyjąca na terenach pustynnych

Heloderma – rodzaj jaszczurek z rodziny helodermowatych (Helodermatidae), obejmujący jedynych żyjących współcześnie przedstawicieli tej rodziny oraz kladu Monstersauria.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helofit

roślina występująca w siedliskach silnie podmokłych, bagiennych, zakorzeniona w dnie zbiorników wodnych z pędami wynurzonymi ponad lustro wody; roślina błotna

Helofity, rośliny błotnopączkowe, geofity bagienne, rośliny błotne – rośliny związane ze środowiskiem błotnym.

W jednym z ujęć helofity to rośliny, które rosną z zanurzonymi w wodzie jedynie korzeniami i dolnymi, niefotosyntetyzującymi częściami pędów. Kategoria taka mieści się pomiędzy roślinami ziemnowodnymi a lądowymi albo jest utożsamiana z roślinami ziemnowodnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heloiza

1. bohaterka wielu utworów literackich, gł. o tematyce miłosnej;
2. Abelard i Heloiza - symbol nieszczęśliwej miłości; symbol uczucia sławnego mężczyzny i pięknej, młodej, wykształconej kobiety

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helokać

nawoływać się w górach, śpiewać

#### Źródła:

SJP.pl

# Helota

spartański niewolnik; ilota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. staroż. członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty

(1.2) przen. niewolnik

Heloci (gr. εἵλωτες heilotes - jeniec) – jedna z warstw ludności Sparty, składająca się z mieszkańców podbitej Lakonii i Mesenii.

Przywiązani do ziemi niewolnicy, byli podstawową siłą roboczą na spartańskiej wsi, pracującą na utrzymanie spartiatów (hoplitów). Mieli ograniczone prawa, nie posiadali wolności osobistej, nie można było ich sprzedać (byli własnością państwa). Uprawiali ziemię spartiatów, z czego 50% plonów mogli wykorzystywać na własne utrzymanie. Wolno im było zakładać rodziny, gdyż zwiększali w ten sposób swoją liczebność i jednocześnie tak cenną dla Spartan siłę roboczą. Mogli posiadać skromny majątek oraz praktykować swoją religię. Poza tym heloci byli obowiązani do osobistych posług wobec Spartan (towarzyszyli na przykład swym panom w czasie wypraw wojennych jako lekkozbrojni), wykonywania prac rzemieślniczych, stawania do robót publicznych na wezwanie władz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helotkowce

rząd grzybów z klasy patyczniaków; tocznikowce

#### Źródła:

SJP.pl

# Helotkowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z klasy patyczniaków; tocznikowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Helotyczny

→ helotyzm

Patrz:helotyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Helotyzm

system gospodarczy i społeczny w starożytnej Sparcie, oparty na niewolniczej zależności; niewolnictwo

Helotyzm (niewolnictwo, kontrolowane pasożytnictwo, od gr. heilotes - jeniec) – specyficzna forma symbiozy, występująca np. u porostów. Gatunki współżyją ze sobą, tworząc jeden organizm, jednak w tej współpracy jeden gatunek (w wypadku porostów - grzyb), odnosi większe korzyści niż drugi (glon). Helotyzm występuje również między niektórymi gatunkami mrówek.

Nazwa tej formy symbiozy pochodzi od helotów - niewolników spartańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca 18. grupę układu okresowego: hel, neon, argon, krypton, ksenon i radon; gazy szlachetne, argonowce

Helowce, gazy szlachetne – pierwiastki chemiczne ostatniej, 18. grupy układu okresowego (daw. 0 lub VIII głównej). Do pierwiastków tych zalicza się hel, neon, argon, krypton, ksenon i radon. Prawdopodobnie helowcem jest również syntetyczny pierwiastek oganeson.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helowiec

każdy z sześciu pierwiastków chemicznych (hel, neon, argon, krypton, ksenon, radon) tworzących 18. grupę układu okresowego; argonowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Helowy

przymiotnik od: hel

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. dotyczący helu, wypełniony helem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Help

pomoc w zakresie używania danego programu, wyświetlana na ekranie na życzenie użytkownika

Help – singiel amerykańskiego rapera Lloyd Banks, w piosence wystąpiła piosenkarka Keri Hilson. Utwór pochodzi z albumu rapera Rotten Apple (z 2006 roku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helpdesk

dział organizacji odpowiedzialny za przyjmowanie zgłoszeń od jej użytkowników oraz za kontrolę procesu rozwiązywania spraw poruszanych w tych zawiadomieniach; biuro obsługi klienta

Helpdesk (ang. dosł. „biurko pomocy”) – część (dział, sekcja, zespół lub wyznaczona grupa osób) organizacji odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń od użytkowników oraz kontrolę ich rozwiązania, stanowiąca tak zwany pojedynczy punkt kontaktu. W organizacjach samouczących się problemy powtarzające się są rozwiązywane na poziomie helpdesku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helpx

[czytaj: helpiks] pomoc gospodarzom w codziennych pracach domowych w zamian za darmowy nocleg i wyżywienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hels.

skrót od: helsiński

#### Źródła:

SJP.pl

# Helsińczyk

[czytaj: hels-ińczyk] mieszkaniec Helsinek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Helsinek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helsinka

[czytaj: hels-inka] mieszkanka Helsinek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Helsinek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helsinki

[czytaj: hels-inka] mieszkanka Helsinek

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Finlandii;

(1.2) geogr. adm. region administracyjny w Finlandii obejmujący Helsinki (1.1)

(1.3) astr. planetoida z pasa głównego asteroid o numerze 1495;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helsiński

[czytaj: hels-inśki] przymiotnik od: Helsinki (stolica Finlandii)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Helsinki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helski

→ Hel

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Helu

Patrz:Hel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helsztyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Helunia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. pieszcz. Helena

#### Źródła:

Wiktionary

# Helusia

zdrobnienie od: Helena (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. pieszcz. Helena

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helusiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Helusi lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Helutka

zdrobnienie od: Helena (imię żeńskie); Helusia

#### Źródła:

SJP.pl

# Helvetica

[czytaj: helWEtika] krój czcionki

Helvetica – jeden z najpopularniejszych proporcjonalnych jednoelementowych krojów pisma. Opracowany został pierwotnie jako czcionka przez Maxa Miedingera w 1957 r. dla firmy Haas’sche Schriftgießerei ze Szwajcarii. Nazwa kroju pochodzi od słowa Helwecja, rzymskiej nazwy obecnych terenów Szwajcarii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helvétius

[czytaj: elwisjus] nazwisko, np. Claude Adrien Helvétius - francuski etyk oświeceniowy (1715-1771)

#### Źródła:

SJP.pl

# Helwecja

starożytna nazwa Szwajcarii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. kraina zamieszkana przez Helwetów;

(1.2) książk. Szwajcaria

Helwecja (łac. Helvetia) - nazwa krainy znajdującej się mniej więcej na terenach współczesnej Szwajcarii, wzdłuż doliny rzeki Aare, w której w starożytności żyło plemię Helwetów.

Plemię to, prawdopodobnie pochodzenia celtyckiego pojawiło się na kartach historii, po nieudanej próbie ekspansji na tereny Galii w 58 p.n.e. Tereny Helwetów zostały podbite i wcielone do rzymskiej prowincji Galii Zaalpejskiej przez Juliusza Cezara.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Helwecjusz

francuski etyk oświeceniowy (1715-1771); Claude Adrien Helvétius

Claude Adrien Helvétius, Helwecjusz (ur. 26 lutego 1715 w Paryżu, zm. 26 października 1771 tamże) – francuski filozof i literat, jeden z twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helwecki

1. przestarzale: szwajcarski
2. wyznanie helweckie - kalwinizm;
3. przymiotnik od: Helwecja

przymiotnik

(1.1) daw. szwajcarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helweta

wyznawca kalwinizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. etn. członek starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helwetka

→ helweta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. etn. członkini starożytnego ludu celtyckiego, którego ziemie podbite zostały przez Rzymian w I w. p.n.e.

Patrz:helweta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Helwidiusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Helwidiusz (IV/V wiek) – łaciński pisarz, uczeń Auksencjusza z Mediolanu i naśladowca Symmacha. Autor wielu pism, w których dowodził m.in. że Maryja po narodzeniu Jezusa współżyła z Józefem i miała z nim inne dzieci, zwane w Ewangelii „braćmi Pana”. Poglądy te poddał krytyce święty Hieronim ze Strydonu w dziele Przeciw Helwidiuszowi o wiecznym dziewictwie błogosławionej Maryi. Podobne, odrzucone przez Kościół poglądy głosili także Jowinian i Bonosus.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Helwin

minerał, tlenek berylu i manganu

Helwin, helvin – bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Helyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. Helena

#### Źródła:

Wiktionary

# Hem

połączenie żelaza z protoporfiryną, składnik hemoglobiny

- Hem – grupa prostetyczna (niebiałkowa część) wielu enzymów
- Hem – miejscowość we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais
- Hem – miejscowość w Danii, w regionie Jutlandia Środkowa, w gminie Skive
- HEM – (ang. Habitation Extension Module) zaproponowane przez brytyjskich naukowców w 2007/2008 moduły mieszkaniowe dla Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Miałyby zostać skonstruowane, dostarczone rosyjskimi rakietami i dołączone w orbicie do obecnej stacji kosmicznej ok. roku 2011.
- Hem – alternatywno-folkowa indie grupa muzyczna z Nowego Jorku, m.in. z Sally Ellyson w roli wokalistki. Albumy: Rabbit Songs (2002), Eveningland (2004), No Word From Tom (2006), Funnel Cloud (2006).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemaglutynacja

zjawisko powstawania konglomeratów (zlepek) krwinek czerwonych i osadzania się ich; wykorzystywana do określania grup krwi i wykrywania wirusów; hemoaglutynacja

Aglutynacja – jeden z odczynów immunologicznych, polegający na zlepianiu antygenów upostaciowanych (np. bakterii lub krwinek) pod wpływem swoistej surowicy krwi oraz znajdujących się w niej specyficznych przeciwciał – aglutynin. Proces ten przebiega dwuetapowo: na początku następuje swoiste związanie antygenu z przeciwciałem, a następnie nieswoiste wykłaczanie, zachodzące pod wpływem elektrolitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemant

roślina cebulowa z rodziny amarylkowatych; hemantus; krasnokwiat

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemantus

roślina cebulowa z rodziny amarylkowatych; hemant; krasnokwiat

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemat.

skrót od: hematologia, hematologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemateina

substancja barwiąca otrzymywana z drzewa kampeszowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematoblast

komórka, z której kształtuje się krwinka czerwona

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematochrom

czerwony barwnik pokrewny chlorofilowi, występujący w niektórych komórkach roślinnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematofag

zwierzę odżywiające się krwią, np. pijawka, kleszcz, samica komara, nietoperz; hemofag, organizm krwiolubny, organizm krwiopijny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zwierzę pasożytnicze odżywiające się krwią;

Hematofag (łac. haematophagus, l. mn. haematophaga) – pasożyt odżywiający się krwią z organizmu żywiciela, np. kleszcze, pijawki, niektóre owady (komary, meszki), a także kręgowce (kandyra, niektóre nietoperze).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematogen

preparat z krwi zawierający hemoglobinę, glicerynę i sole nieorganiczne krwi, stosowany głównie w leczeniu anemii i krzywicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematokryt

stosunek elementów morfotycznych krwi do jej pełnej objętości

Hematokryt (liczba hematokrytowa, wskaźnik hematokrytowy; stgr. αίμα krew, κριτής; gr. krinein – oddzielać; oznacza się skrótem Ht lub Hct) – stosunek objętości erytrocytów do objętości pełnej krwi. Wyrażany jest zwykle w procentach lub w postaci ułamka (tzw. frakcji objętości).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hematokrytowy

przymiotnik od: hematokryt

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematoksylina

roślinny barwnik występujący w drzewie kampeszowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek organiczny o wzorze C16H14O6 mający niebieski kolor, używany do barwienia niektórych struktur komórkowych;

Hematoksylina – organiczny związek chemiczny, niebieski barwnik służący do wybarwiania zasadochłonnych (bazofilnych) struktur komórkowych, między innymi jądra, uzyskiwany z drewna modrzejca kampechiańskiego.

W wyniku utlenienia, na przykład z chloranem potasu, przekształca się w hemateinę (o głębokim niebieskopurpurowym kolorze). W takiej formie używa się jej do barwienia cytologicznego tkanek wysyconych solami żelaza lub glinu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematoksylon

cierniste drzewo z rodziny brezylkowatych; kampeszyn; drzewo kampeszowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematolog

specjalista w dziedzinie hematologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka hematologii

Hematologia (od gr. haima „krew”) – priorytetowa dziedzina kliniczna medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem nowotworowych i nienowotworowych chorób krwi i układu krwiotwórczego, a także zaburzeń krwi występujących w pierwotnych schorzeniach innych narządów; również dziedzina naukowa zajmująca się badaniami krwi i układu krwiotwórczego w stanach zdrowia i choroby. W Polsce konsultantem krajowym hematologii od 25 marca 2019 jest prof. dr hab. n. med. Ewa Lech-Marańda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematologia

dział medycyny zajmujący się krwią i narządami krwiotwórczymi oraz ich schorzeniami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

Hematologia (od gr. haima „krew”) – priorytetowa dziedzina kliniczna medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem nowotworowych i nienowotworowych chorób krwi i układu krwiotwórczego, a także zaburzeń krwi występujących w pierwotnych schorzeniach innych narządów; również dziedzina naukowa zajmująca się badaniami krwi i układu krwiotwórczego w stanach zdrowia i choroby. W Polsce konsultantem krajowym hematologii od 25 marca 2019 jest prof. dr hab. n. med. Ewa Lech-Marańda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematologiczny

dotyczący hematologii lub hematologów (np. badania hematologiczne, poradnia hematologiczna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z hematologią, dotyczący hematologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hematolożka

→ hematolog

Patrz:hematolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematopoetyczny

→ hematopoeza

Patrz:hematopoeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Hematopoeza

proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hemopoeza

Hemopoeza, hematopoeza, hemocytopoeza (ze starogreckiego αἷμα (haima) - krew, cytus - komórka, ποιεῖν (poesis) - wytwarzać) – proces wytwarzania i różnicowania się elementów morfotycznych krwi zachodzący w układzie krwiotwórczym poprzez proliferację oraz dojrzewanie komórek macierzystych hemopoezy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hematuria

przedostawanie się czerwonych krwinek do moczu; krwiomocz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. krwiomocz.

Hematuria, krwiomocz – obecność erytrocytów w moczu, w liczbie przekraczającej 5 sztuk/μl. Wyróżnia się następujące rodzaje krwiomoczu:

- mikrohematuria, gdy obecność czerwonych ciałek krwi może zostać stwierdzona tylko laboratoryjnie → zobacz krwinkomocz.
- makrohematuria, gdy mocz wykazuje zabarwienie dostrzegalne gołym okiem. Zwykle wystarcza ilość 0,2 ml krwi na 500 ml moczu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematyna

pochodna hemu zwierająca trójwartościowy atom żelaza, powstaje z hemu lub hemoglobiny; hemina

Hematyna – pochodna hemu, która zawiera trójwartościowy atom żelaza (Fe3+). Powstaje w utlenowanej hemoglobinie w wyniku autoutleniania. Kompleks globiny (białkowej części hemoglobiny) z hematyną nosi nazwę methemoglobiny. Nie ma ona zdolności odwracalnego przyłączania tlenu i jego transportu w organizmie. Wchodzi w skład niektórych enzymów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hematynowy

przymiotnik od: hematyna

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z hematyną, dotyczący hematyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hematyt

brunatny lub czerwony minerał, jedna z najbogatszych rud żelaza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

Hematyt (z gr. haema (haima) „krew”; haimatites „krwisty” od czerwonej barwy tego minerału po jego sproszkowaniu) – pospolity minerał, tlenek żelaza(III).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hematytowy

ruda hematytowa, przymiotnik od: hematyt

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z hematytem, dotyczący hematytu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hembra

[czytaj: embra] hiszpańska piękna, atrakcyjna kobieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Hembrismo

[czytaj: embrismo] zespół cech właściwych kobiecie wykształcony w stopniu ponadprzeciętnym; samiczość, kobiecość

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemera

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie dnia;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 9671, odkryta w 1997 r.;

- Hemera – w mitologii greckiej bogini i uosobienie dnia
- Hemera – planetoida o numerze katalogowym 9671

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemeralopia

upośledzenie widzenia w ciągu dnia, zwłaszcza w warunkach dużego natężenia światła, spowodowane zwyrodnieniem czopków siatkówki oka; ślepota dzienna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. znaczne niedowidzenie w ciągu dnia;

Hemeralopia (z gr. ημέρα, hemera 'dzień'; αλαός, alaos 'ślepota') - znaczne niedowidzenie w ciągu dnia, zwłaszcza w świetle słonecznym, którego przyczyną jest uszkodzenie czopków, m.in. w przebiegu dystrofii czopków lub achromatopsji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemerytryna

czerwony barwnik oddechowy zwierząt będący białkiem zawierającym żelazo, występujący we krwi, np. u niektórych morskich pierścienic

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemi-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z połowicznością, połową

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemiacetal

organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania alkoholi na aldehydy lub ketony; półacetal

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemiacetalowy

→ hemiacetal [czytaj: hemi-acetalowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemianestezja

w medycynie: brak czucia po jednej stronie ciała; znieczulenie połowiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemiceluloza

polisacharyd występujący w zdrewniałych tkankach roślinnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

Hemicelulozy – niejednorodna grupa polisacharydów i ich pochodnych, połączonych wiązaniami β-glikozydowymi tworzących rozgałęzione łańcuchy. Są one jednym z głównych składników ściany komórkowej roślin, mogą stanowić ok. 20% suchej masy ściany pierwotnej oraz ok. 30% suchej masy ściany wtórnej. Wchodzą w skład m.in. drewna, słomy, nasion i otrąb. Ich nazwa wywodzi się stąd, że chemicznie i strukturalnie bliskie są celulozie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemicelulozy

polisacharyd występujący w zdrewniałych tkankach roślinnych

Hemicelulozy – niejednorodna grupa polisacharydów i ich pochodnych, połączonych wiązaniami β-glikozydowymi tworzących rozgałęzione łańcuchy. Są one jednym z głównych składników ściany komórkowej roślin, mogą stanowić ok. 20% suchej masy ściany pierwotnej oraz ok. 30% suchej masy ściany wtórnej. Wchodzą w skład m.in. drewna, słomy, nasion i otrąb. Ich nazwa wywodzi się stąd, że chemicznie i strukturalnie bliskie są celulozie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemicykl

dawniej: półokrąg, półkole

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemiedria

w mineralogii: rodzaj symetryczności minerałów

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemiepifit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina epifityczna przechodząca część cyklu rozwojowego na podporze, część jako roślina ukorzeniona w glebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemigraf

rodzaj roślin z rodziny akantowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemikrania

migrenowy ból jednej połowy głowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemikryptofit

roślina, której pączki odnowieniowe znajdują się na powierzchni gleby

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z pąkami zimującymi na lub tuż pod powierzchnią ziemi;

Hemikryptofity (gr. hemi = pół, kryptos = schowany, phyton = roślina), rośliny naziemnopączkowe – jedna z form życiowych roślin. Obejmuje rośliny, których pąki, umożliwiające roślinie odnawianie się, znajdują się tuż przy powierzchni ziemi (albo na niej, albo tuż pod nią).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemilaryngektomia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. laryngektomia częściowa, zabieg usunięcia połowy krtani

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemimelia

wrodzony brak całości lub fragmentu kończyny dolnej lub górnej

Hemimelia – wada wrodzona polegająca na jedno- lub obustronnym niedorozwoju dystalnej części kończyny dolnej lub górnej. Kość dotknięta wadą może być skrócona lub zupełnie się nie wykształcić, wówczas wada może być nazywana aplazją. Wyróżnia się hemimelię poprzeczną i podłużną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemimerus

owad z rzędu skorków

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemimetabolia

przeobrażenie larwy owada w postać dojrzałą z pominięciem stadium poczwarki; hemimetamorfoza, przeobrażenie niezupełne

Przeobrażenie niezupełne owadów, hemimetabolia, hemimetamorfoza – typ metamorfozy larwy owada w dorosłego osobnika, w trakcie której nie występuje stadium poczwarki.

U owadów z przeobrażeniem niezupełnym larwa pierwotna przypomina (w różnym stopniu w zależności od kategorii) osobnika dojrzałego (imago), a narządy larwalne stopniowo, w serii kolejnych linień, przekształcają się w narządy definitywne. Po każdym linieniu następuje też wydatne powiększenie rozmiarów ciała. W ten sposób larwa rośnie aż do ostatniej wylinki i uzyskania wielkości postaci dojrzałej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemimetamorfoza

przeobrażenie larwy owada w postać dojrzałą z pominięciem stadium poczwarki; hemimetabolia, przeobrażenie niezupełne

Przeobrażenie niezupełne owadów, hemimetabolia, hemimetamorfoza – typ metamorfozy larwy owada w dorosłego osobnika, w trakcie której nie występuje stadium poczwarki.

U owadów z przeobrażeniem niezupełnym larwa pierwotna przypomina (w różnym stopniu w zależności od kategorii) osobnika dojrzałego (imago), a narządy larwalne stopniowo, w serii kolejnych linień, przekształcają się w narządy definitywne. Po każdym linieniu następuje też wydatne powiększenie rozmiarów ciała. W ten sposób larwa rośnie aż do ostatniej wylinki i uzyskania wielkości postaci dojrzałej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemimorfit

kalamin, minerał, krzemian cynku

Hemimorfit – minerał z gromady krzemianów. Należy do minerałów rzadkich, rozprzestrzenionych tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Nazwa pochodzi od gr. hemi = pół i morpho = kształt; nawiązuje do charakterystycznego kształtu kryształów tego minerału (wyglądają jakby były przecięte na pół).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemina

pochodna hemu zwierająca trójwartościowy atom żelaza, powstaje z hemu lub hemoglobiny; hematyna

Hematyna – pochodna hemu, która zawiera trójwartościowy atom żelaza (Fe3+). Powstaje w utlenowanej hemoglobinie w wyniku autoutleniania. Kompleks globiny (białkowej części hemoglobiny) z hematyną nosi nazwę methemoglobiny. Nie ma ona zdolności odwracalnego przyłączania tlenu i jego transportu w organizmie. Wchodzi w skład niektórych enzymów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemingway

[czytaj: HEmingłej] nazwisko angielskie, m.in. Ernest Hemingway (1899-1961), pisarz amerykański, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1954

Hemingway – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Williamsburg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemiola

synkopowana figura rytmiczna

Hemiola (z gr. ἡμιόλιος hemiolios „półtora”) – formuła rytmiczna, w której dwa takty w prostym metrum trójdzielnym (zwykle 3/8 lub 3/4) wykonywane są jak trzy takty w metrum prostym dwudzielnym.

Termin „hemiola” pochodzi od greckiego przymiotnika ἡμιόλιος (hemiolios), który w kontekście teoretyczno-muzycznym został użyty przez Arystoksenusa. Rzeczownik ἡμιολία (hemiolia) był także przez Greków używany w odniesieniu do galery, którą napędzało półtora rzędu wioseł. W muzyce pierwotnie oznaczało proporcję 3:2, która tworzyła interwał kwinty czystej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemiopia

w medycynie: ograniczenie pola widzenia do jednej połowy, spowodowane najczęściej wylewem krwi do mózgu i uszkodzeniem sfery wzrokowej w jego tylnych płatach; połowiczna ślepota, widzenie połowiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemipareza

częściowe porażenie mięśni obejmujące jedną połowę ciała, będące następstwem uszkodzenia ośrodków ruchowych w mózgu lub rdzeniu kręgowym; niedowład połowiczy

Hemipareza (niedowład połowiczy) – częściowe porażenie mięśni obejmujące jedną połowę ciała, będące następstwem uszkodzenia ośrodków ruchowych w mózgu lub rdzeniu kręgowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemiplegia

całkowita utrata siły mięśniowej (całkowity bezwład) jednej połowy ciała, niemożność wykonywania jakichkolwiek ruchów porażoną częścią ciała; porażenie połowicze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemiplegiczny

→ hemiplegia

Patrz:hemiplegia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemisekcja

rodzaj zabiegu stomatologicznego

Hemisekcja – zabieg stomatologiczny przeprowadzany w zębach wielokorzeniowych (najczęściej zęby trzonowe) zniszczonych i złamanych, często ze stanem zapalnym. Zabieg polega na leczeniu endodontycznym, separacji i usunięciu w znieczuleniu miejscowym jednego (albo więcej) korzenia zęba wraz z częścią korony zęba, przy pozostawieniu w jamie ustnej pozostałych korzeni. Najczęściej przeprowadzany łącznie z osteotomią. Taki ząb najczęściej wymaga odbudowy protetycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemisfera

półkula ziemska lub niebieska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. półkula

(1.2) astr. każda z dwu pozornych półkul nieba rozdzielonych płaszczyzną horyzontu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hemisferektomia

chirurgiczne usunięcie lub odłączenie jednej z półkuli mózgu

Hemisferektomia – zabieg polegający na resekcji lub odłączeniu jednej półkuli mózgu. Stosowana przy leczeniu ciężkich, lekoopornych form padaczki i zapalenia mózgu Rasmussena.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemistych

połówka wersu wyodrębniona przez pauzę rytmiczną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. półwiersz

Hemistych, także półwiersz (gr. hemi ‘pół’ i stíchos ‘wers’) – fragment wersu.

W metryce antycznej pojęcie definiujące fragment wersu wyznaczony przez cezurę, która przecina stopę wierszową.

W poezji nowożytnej określa się w ten sposób połowę wersu wyodrębnioną przez średniówkę. Wers podzielony średniówką składa się z dwóch hemistychów, najczęściej równej długości, zwanych także członem przedśredniówkowym i członem pośredniówkowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemitonium

półton (określenie stosowane w terminologii średniowiecznej); semitonium

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemizygota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. genet. organizm, który jest heterogametyczny pod kątem chromosomów płciowych i z tego powodu posiadający tylko jeden allel danego genu sprzężonego z płcią;

Hemizygota – termin w genetyce określający osobnika płci męskiej posiadającego jedynie jeden allel danego genu związany z chromosomem X. Drugi chromosom "homologiczny" dopełniający diploidalność jest płciowym chromosomem Y.Hemizygoty zatem mogą posiadać jedynie dwa genotypy: XaY (recesywny) oraz XAY (dominujący).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemizygotyczność

→ hemizygotyczny

Patrz:hemizygotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemizygotyczny

taki, w którym występuje przewaga genów jednego typu (X lub Y)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemo-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemoaglutynacja

zjawisko powstawania konglomeratów (zlepek) krwinek czerwonych i osadzania się ich; wykorzystywana do określania grup krwi i wykrywania wirusów; hemaglutynacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoblast

macierzysta komórka krwi występująca w szpiku kostnym; hemocytoblast

Proerytroblast, hemoblast, pronormoblast, makroblast – komórka linii erytrocytarnej powstająca z komórki macierzystej erytrocytów (CFU-E) podczas erytropoezy. Charakteryzuje się owalnym jądrem z luźną chromatyną, która zawiera silnie zasadochłonną cytoplazmę.

U człowieka to stadium erytropoezy istnieje około 30 godzin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemocel

jama ciała mięczaków i stawonogów zastępująca wtórną jamę ciała

Hemocel – jama ciała występująca u niektórych bezkręgowców. Hemocelem nazywa się taki miksocel, do którego wydostaje się zawartość układu krwionośnego, tj. występuje układ krwionośny typu otwartego. U stawonogów hemocel wypełnia hemolimfa.

Hemocel występuje u mięczaków i stawonogów:

- Hemocel stawonogów
- Hemocel mięczaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemochromatoza

Hemochromatoza dziedziczna (ang. hereditary hemochromatosis, HH), syn. wrodzona lub pierwotna, dawniej stosowane nazwy to: cukrzyca brunatna i cukrzyca brązowa (diabetes bronze) – genetycznie uwarunkowana choroba metabolizmu żelaza, w której dochodzi do nadmiernego wchłaniania tego pierwiastka z pożywienia i nadmiernego gromadzenia w tkankach, co prowadzi do objawów chorobowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hemochromogen

część cząsteczki hemoglobiny stanowiąca o jej charakterze

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemocyjanina

bezbarwny (po utlenieniu niebieski) barwnik oddechowy zwierząt będący białkiem zawierającym miedź, występujący głównie w płynach ustrojowych mięczaków i owadów

Hemocyjaniny – barwniki krwi, metaloproteiny pełniące funkcję analogiczną do hemoglobiny; zamiast żelaza zawierające miedź.

Hemocyjaniny są szeroko rozpowszechnione u bezkręgowców, a zwłaszcza u mięczaków i stawonogów. Znajdują się w stanie rozpuszczonym w hemolimfie, a nie w komórkach krwi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemocyt

komórka krwi; krwinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemocytoblast

macierzysta komórka krwi występująca w szpiku kostnym; hemoblast

Komórka macierzysta hemopoezy (ang. hemapoietic stem cell, HSC), krwiotwórcza komórka macierzysta, komórka macierzysta szpiku lub hemocytoblast – daje pochodzenie prekursorom komórek krwi i układu odpornościowego – mieloidalnym komórkom progenitorowym i limfoidalnym komórkom progenitorowym. Jest wielopotencjalną komórką tkankowo swoistą, jednakże potrafi się różnicować w procesie transdyferencjacji w komórki innych tkanek i należy ją traktować jako komórkę pluripotentną, z czym są związane daleko idące nadzieje dotyczące jej zastosowania terapeutycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemocytometr

przyrząd służący do zliczania ilości hemocytów (ciałek krwi)

Hemocytometr jest przyrządem służącym do liczenia małych elementów w preparacie mikroskopowym. Pierwotnie służył do liczenia komórek krwi, stąd nazwa (hemo- krew, cyto- komórka, -metr przyrząd do mierzenia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemodializa

Hemodializa, dializa pozaustrojowa – zabieg stosowany w leczeniu zaawansowanej przewlekłej i ostrej niewydolności nerek, a także niektórych zatruć. Jego celem usunięcie produktów przemiany materii, nadmiaru wody, substancji toksycznych (np. alkoholi niespożywczych, przedawkowanych leków) z krwi pacjenta poprzez sztuczną błonę półprzepuszczalną; zabieg umożliwia także korektę kwasicy metabolicznej oraz zaburzeń elektrolitowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hemodylucja

kontrolowane rozcieńczenie krwi, obniżające ryzyko powstania zakrzepów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kontrolowane rozcieńczenie krwi stosowane w celu poprawy jej właściwości;

Hemodylucja – jest to zabieg kontrolowanego pobrania krwi pełnej bezpośrednio przed operacją i podaniem płynów infuzyjnych w celu utrzymania objętości krwi i jej rozcieńczenia. Zgromadzona podczas zabiegu krew może zostać przywrócona do krwiobiegu po zakończeniu operacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemodynamiczny

dotyczący krążenia krwi w układzie sercowo-naczyniowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemodynamika

dziedzina wiedzy zajmująca się krążeniem krwi w układzie sercowo-naczyniowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

(1.2) med. ogół własności fizycznych i fizjologicznych charakteryzujących przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych pacjenta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hemodynamometr

aparat do mierzenia ciśnienia krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofag

zwierzę odżywiające się krwią, np. pijawka, kleszcz, samica komara, nietoperz; hematofag, organizm krwiolubny, organizm krwiopijny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofilia

dziedziczna choroba krwi, występująca tylko u mężczyzn, polegająca na zaburzeniu krzepnięcia krwi; krwawiączka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

Hemofilie (łac. haemophilia, z gr. αἷμα = "krew" + φιλíα = "kochać") – grupa trzech uwarunkowanych genetycznie skaz krwotocznych, których objawy wynikają z niedoborów czynników krzepnięcia: VIII (hemofilia A), IX (hemofilia B) lub XI (hemofilia C). Hemofilia typu A i B głównie dotyczy mężczyzn, typ C - zarówno kobiet i mężczyzn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemofiliczka

→ hemofilik

Patrz:hemofilik

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofiliczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hemofilią, dotyczący hemofilii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemofilik

osoba chora na hemofilię; hemofilityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofilityczny

→ hemofilia

Patrz:hemofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofilityk

osoba chora na hemofilię; hemofilik

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofilny

→ hemofilia

Patrz:hemofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemofobia

lęk przed widokiem krwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwy lęk przed krwią

Hemofobia (gr. haíma 'krew' i phóbos 'strach') – lęk przed widokiem, pobraniem i badaniami krwi oraz wszystkim, co się z nią wiąże. W nagłych przypadkach w wyniku tej fobii może dojść do omdlenia wazowagalnego, co odróżnia hemofobię od większości innych fobii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemoglobina

czerwona hemoproteina występująca w erytrocytach kręgowców i hemolimfie niektórych bezkręgowców, biorąca udział w transporcie tlenu do tkanek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. fizj. białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

Hemoglobina (gr. αἷμα haîma „krew”, łac. globus „kula”), oznaczana też skrótami Hb lub HGB – czerwony barwnik krwi, białko zawarte w erytrocytach, którego zasadniczą funkcją jest transportowanie tlenu – przyłączanie go w płucach i uwalnianie w tkankach. Prawie wszystkie kręgowce posiadają hemoglobinę, z wyjątkiem ryb z rodziny bielankowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemoglobinemia

obecność hemoglobiny w osoczu krwi, będąca objawem chorobowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoglobinometr

przyrząd służący do oznaczania ilości hemoglobiny we krwi; hemometr

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoglobinopatia

choroba genetyczna prowadząca do zniekształcenia cząsteczek hemoglobiny, objawiająca się m.in. anemią

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemoglobinowy

→ hemoglobina

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z hemoglobiną, dotyczący hemoglobiny

Patrz:hemoglobina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hemoglobinuria

1. chorobowa obecność hemoglobiny w moczu
2. choroba wywoływana przez sporowce z rodzaju Babesia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

Hemoglobinuria - schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu, co jest efektem chorobowego rozpadu erytrocytów.

Hemoglobinuria występuje w malarii, napadowej nocnej hemoglobinuriii, niedokrwistości hemolitycznej, a także po zatruciach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemogram

graficzne i tabelaryczne przedstawienie składu ilościowego krwinek

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemolimfa

płyn ustrojowy występujący u bezkręgowców z otwartym układem krwionośnym (np. u stawonogów), pełniący funkcje krwi i limfy

Hemolimfa – płyn ustrojowy bezkręgowców posiadających otwarty układ krwionośny: stawonogi (owady, pajęczaki, skorupiaki), żachwy, mięczaki. Pełni funkcje krwi i limfy. W jej skład wchodzą hemocyty – komórki pełzakowate, które mają zdolność fagocytozy. W jej osoczu może być rozpuszczony barwnik oddechowy: hemocyjanina, chlorokruoryna lub hemoerytryna oraz białka (i polipeptydy) odpornościowe takie jak: cekropiny, attacyny, defensyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemolityczny

→ hemoliza

Patrz:hemoliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoliza

rozpad krwinek czerwonych w osoczu pod wpływem toksyn, przeciwciał albo ich wadliwej budowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

Hemoliza (łac. haemolysis, z gr. αἷμα = krew + λύσις = rozbicie, rozkład, uwolnienie) – przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów. Hemoliza może być spowodowana np. toksynami bakteryjnymi, jak również może występować w konflikcie serologicznym oraz chorobach związanych z nieprawidłową budową erytrocytów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hemolizować

powodować rozpad krwinek czerwonych o i przechodzenie hemoglobiny do osocza

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemolizyna

zawarte w surowicy przeciwciało, które uszkadza otoczkę czerwonej krwinki

Hemolizyna – substancja, zwykle białkowa lub lipidowa, zdolna do wywołania hemolizy, czyli rozpadu erytrocytów. Przykłady hemolizyn:

- białka pochodzenia bakteryjnego – hemolizyna alfa gronkowca złocistego, egzotoksyna formująca kanały białkowe w błonach komórek docelowych,
- przeciwciała – w immunologii termin hemolizyna oznacza dowolne przeciwciało, mogące rozpoznawać erytrocyty i powodować ich lizę przy udziale dopełniacza. Przeciwciała rozpoznające erytrocyty owcy mogą służyć do łatwego oznaczania aktywności dopełniacza,
- lipidy – ramnolipidy produkowane przez bakterie Pseudomonas aeruginosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemometr

przyrząd służący do oznaczania ilości hemoglobiny we krwi; hemoglobinometr

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemopatia

nieprawidłowości w składzie krwi lub w działaniu układu krwiotwórczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemopatolog

lekarz zajmujący się chorobami układu krwionośnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemopatologia

nauka o chorobach układu krwiotwórczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemopoetyczny

→ hemopoeza

Patrz:hemopoeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemopoeza

proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hematopoeza

Hemopoeza, hematopoeza, hemocytopoeza (ze starogreckiego αἷμα (haima) - krew, cytus - komórka, ποιεῖν (poesis) - wytwarzać) – proces wytwarzania i różnicowania się elementów morfotycznych krwi zachodzący w układzie krwiotwórczym poprzez proliferację oraz dojrzewanie komórek macierzystych hemopoezy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemoproteinowy

przymiotnik od: hemoproteina

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoragia

nagłe, silne krwawienie; krwotok

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoroid

żylakowate rozszerzenie splotu końcowego odcinka odbytnicy, w formie łatwo krwawiących guzków; krwawnica, guzek krwawniczy, żylak odbytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoroidalny

→ hemoroid; hemoroidowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z hemoroidami, dotyczący hemoroidów; wywołany hemoroidami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hemoroidowy

→ hemoroid; hemoroidalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemoroidy

potocznie: choroba objawiająca się rozszerzeniem żył dolnej części odbytnicy i tworzeniem się guzów; choroba hemoroidalna

Guzki krwawnicze, hemoroidy – struktury naczyniowe położone w kanale odbytu, które ułatwiają kontrolę oddawania kału. Związany z nimi stan patologiczny, zwany chorobą hemoroidalną lub potocznie hemoroidami, występuje, gdy są one nabrzmiałe lub objęte stanem zapalnym. W zdrowej postaci zachowują się jak poduszeczka złożona z połączeń tętniczo-żylnych i tkanki łącznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemorol

preparat ziołowy w postaci czopków, stosowany w leczeniu hemoroidów

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemosporidium

pasożytniczy pierwotniak w czerwonych krwinkach kręgowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemostatyczny

zapewniający prawidłowy obieg krwi i jej prawidłowe krzepnięcie

przymiotnik

(1.1) med. zatrzymujący krwawienie

(1.2) związany z hemostazą, dotyczący hemostazy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hemostaza

jedna z funkcji osocza mająca na celu zatrzymywanie krwi w łożysku naczyniowym i samoistnego hamowania jej wypływu w przypadku uszkodzenia naczynia

Hemostaza – całokształt mechanizmów zapobiegających wypływowi krwi z naczyń krwionośnych (czyli jej wynaczynieniu), zarówno w warunkach prawidłowych, jak i w przypadkach ich uszkodzenia, a jednocześnie zapewniający utrzymanie płynności i prawidłowego przepływu krwi w układzie krwionośnym. Pojęcie hemostazy obejmuje zarówno krzepnięcie krwi, jak i fibrynolizę. Oba procesy zachodzą jednocześnie, również w momencie tworzenia skrzepu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemostazowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hemostazą, dotyczący hemostazy

#### Źródła:

Wiktionary

# Hemostin

złożony preparat roślinny w postaci aerozolu, działający przeciwkrwotocznie, przeciwzapalnie i odkażająco

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemosyderyna

białko powstające z rozpadu erytrocytów, magazynujące żelazo, występujące w wątrobie, śledzionie i szpiku

Hemosyderyna – kompleks białkowy magazynujący żelazo w komórkach. Zawiera mikrokryształy tlenowodorotlenku żelaza(III), Fe(O)OH, związane z białkiem, a także fosforany i jony innych metali. Wraz z ferrytyną jest główną formą przechowywania nadmiaru żelaza w wątrobie, występuje również w śledzionie i szpiku ssaków. Tworzy nieregularne, nierozpuszczalne agregaty widoczne pod mikroskopem optycznym i elektronowym. Powstaje głównie w wyniku degradacji ferrytyny-L. Żelazo zmagazynowane w hemosyderynie jest słabo biodostępne, może być jednak łatwo uwolnione, prowadząc do niszczenia komórek miąższowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemoterapia

zastosowanie krwi lub jej przetworów w celach leczniczych; krwiolecznictwo

Leczenie krwią, hemoterapia, krwiolecznictwo – metoda polegająca na przetaczaniu krwi pełnej lub innych preparatów krwiopochodnych stosowana w celach leczniczych. Jest ona przeprowadzana tylko w wyniku ścisłych wskazań lekarskich ze względu na możliwe powikłania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hemotoksyczność

toksyczność względem czerwonych krwinek

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemotoksyna

trucizna dla krwinek czerwonych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hemowy

przymiotnik od: hem

#### Źródła:

SJP.pl

# Hen

inaczej - bardzo daleko

skrót

(1.1) Księga Henocha;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hena

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Henan

prowincja w Chinach; Honan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henański

→ Henan (prowincja w Chinach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hencz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hendel

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Henderson

nazwisko

Nazwisko

- Arthur Henderson (1863-1935) – brytyjski polityk
- Gerrod Henderson (ur. 1978) – amerykański koszykarz
- Joe Henderson (1937-2001) – amerykański saksofonista tenorowy.
- Josh Henderson (ur. 1981) – amerykański aktor
- Martin Henderson (ur. 1974) – nowozelandzki aktor.
- Nevile Henderson (1882-1942) – brytyjski ambasador w Niemczech w latach 1937 -1939
- Rickey Henderson (1958-2024) – amerykański baseballista
- Saffron Henderson (ur. 1965) – kanadyjska aktorka
- Shirley Henderson (ur. 1965) – brytyjska aktorka.
- Thomas James Henderson (1798-1844) – brytyjski astronom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hendiadys

antyczna figura retoryczna polegająca na określeniu pojęcia za pomocą dwóch wyrazów połączonych spójnikiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Hendrix

Hendrix – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Bryan.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heneken

grube włókno z liści agawy używane do wyrobu sznurów i linek

#### Źródła:

SJP.pl

# Henia

zdrobnienie od: Henryka (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. od: Henryka

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Henio

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Heniek

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., kolokwialna forma imienia Henryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henio

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Henryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heniowie

Henio z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Heniu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gwara. imię|polski|m. zdrobn. od: Henryk

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: Henia

(2.2) Ms. i W. lp. od: Henio

#### Źródła:

Wiktionary

# Heniuś

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Henryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henkel

niemiecki koncern chemiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heńkowie

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Heńkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Heńka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Henley

## Miejscowości

- Henley – miejscowość w stanie Nowa Południowa Walia, w Australii
- Henley – miejscowość w Nowej Zelandii

### Anglia

- Henley – miejscowość w hrabstwie Shropshire, w civil parish Acton Scott
- Henley – miejscowość w hrabstwie Shropshire, w civil parish Bitterley
- Henley – miejscowość w hrabstwie Wiltshire, w civil parish Box
- Henley – miejscowość w hrabstwie Wiltshire, w civil parish Buttermere
- Henley – miejscowość w hrabstwie Dorset
- Henley – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire
- Henley – miejscowość w hrabstwie Somerset
- Henley – miejscowość w hrabstwie Suffolk
- Henley – miejscowość w hrabstwie West Sussex
- Henley – miejscowość w hrabstwie West Midlands, w dystrykcie Coventry
- Henley-in-Arden – miasto w hrabstwie Warwickshire
- Henley-on-Thames – miasto w hrabstwie Oxfordshire
  - Okręg wyborczy Henley

  #### Źródła:

  Wikipedia

# Henna

1. ciernisty krzew z rodziny krwawnicowatych, występujący w strefie międzyzwrotnikowej; turecznia, lawsonia, hennowy krzew;
2. naturalny czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z pędów krzewu o tej samej nazwie; chna;
3. farba do włosów, której głównym składnikiem jest ten barwnik; chna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. kosmet. czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

(1.2) kosmet. zabieg kosmetyczny polegający na pomalowaniu skóry henną (1.1) lub nałożeniu jej na rzęsy

(1.3) kosmet. farba do włosów, której głównym składnikiem jest henna (1.1); także otrzymywana syntetycznie

Henna (arab. ‏حناء‎) – barwnik roślinny produkowany z liści i pędów rośliny zwanej lawsonią bezbronną (Lawsonia inermis L.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hennegawia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w południowej części Niderlandów, jej stołecznym miastem jest Mons;

#### Źródła:

Wiktionary

# Hennegawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Hennegawii, związany z Hennegawią

#### Źródła:

Wiktionary

# Hennel

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hennin

średniowieczne nakrycie głowy kobiet

Hennin – kobiece nakrycie głowy noszone głównie przez kobiety we Francji oraz Burgundii w 2 poł. XV wieku.

Pierwotnie ich pochodzenie łączy się ze wschodnim ubiorem kościelnym. Odbywając podróże do Cypru i Aleksandrii, Europejczycy musieli spotkać się z syryjskimi mitrami. Poza nimi upatruje się wpływów dostarczanych z Chin, gdzie noszono czepce w stylu hou z dynastii Wei i Tang.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hennowy

przymiotnik od: henna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z henną, dotyczący henny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henoch

imię męskie

- Henoch lub Enoch – hebrajskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henolog

filozof uznający, że nadrzędną zasadą rzeczywistości jest jedność i niepodzielność bytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Henoteistyczny

→ henoteizm

Patrz:henoteizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Henoteizm

w niektórych religiach politeistycznych: traktowanie jednego z bogów jako jedynego, przesłaniającego pozostałe bóstwa; katenoteizm

Henoteizm (z gr. εἷς heis, dopełniacz ἑνός henos – „jeden”, θεός theos – „bóg”) – forma przejściowa religii pomiędzy politeizmem a monoteizmem.W henoteizmie uznaje się istnienie wielu bóstw przy jednoczesnym wywyższeniu jednego bóstwa (najczęściej jest to stojący na czele panteonu bóg). W odróżnieniu od monoteizmu pomniejsze bóstwa mogą być uznawane za hipostazy najwyższego, ale nie stanowią z nim jedności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henr

jednostka indukcyjności w układzie SI

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;

Henr (H) – jednostka indukcyjności oraz permeancji (przewodności magnetycznej) w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa „henr” pochodzi od nazwiska amerykańskiego fizyka Josepha Henry’ego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Henri

obce imię męskie

Belgia:

- Henri-Chapelle – dzielnica (section) gminy Welkenraedt w Regionie Walońskim, w prowincji Liège, w okręgu Verviers

Osoby:

- Henri – brazylijski piłkarz
- David Henri – francuski scenarzysta
- Florence Henri – szwajcarska malarka
- Robert Henri – amerykański malarz

Inne:

- Henri – francuskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henrieciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Henriety lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Henrieta

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Henrietta

imię żeńskie

Miejscowości w USA:

- Henrietta – jednostka osadnicza w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Rutherford
- Henrietta – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Ray
- Henrietta – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Clay
- Henrietta – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Monroe
- Henrietta – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Richland

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henromierz

miernik indukcyjności układów elektrycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Henry

jednostka indukcyjności w układzie SI

Miejscowości w USA:

- Henry – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Marshall
- Henry – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Furnas
- Henry – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Codington
- Henry – miejscowość w stanie Tennessee, w hrabstwie Henry

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henryczek

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Henryk

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Henryczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henryczka

zdrobnienie od: Henryka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. od: Henryka

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Henryczek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henryk

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Henryk – imię

osoby

- Henryk Sandomierski (zm. 1166) – książę sandomierski od 1146
- Henryk z Blois (1101-1171) – biskup Winchesteru
- Henryk Lew (1129-1195) – książę Saksonii jako Henryk III 1142–1180 i Bawarii jako Henryk XII 1156–1180 z dynastii Welfów
- Henryk Młody Król (1155-1183) – Plantagenet, koronowany na króla Anglii za życia ojca Henryka II Plantageneta, zmarł przed nim
- Henryk z Żygocina (zm. 1248) – ostatni znany rycerz zakonu Braci Dobrzyńskich
- Henryk z Wierzbna (zm. 1319) – biskup wrocławski
- Henryk z Wierzbna (zm. 1342/1343) – archidiakon wrocławski
- Henryk Karyncki (zm. 1335) – król Czech w 1306 i 1307-1310, hrabia Tyrolu, książę Karyntii i Krainy w latach 1295-1335, tytularny król Polski 1306 i 1307-1310.
- Henryk z Rynarzewa (zm. 1339) – wojewoda kaliski
- Henryk z Łajs (XIV w.) – zasadźca Barczewa
- Henryk mazowiecki (zm. 1392/1393) – biskup nominat płocki
- Henryk z Langenstein (zm. 1397) – niemiecki teolog i matematyk
- Henryk z Rogowa (zm. 1425) – podskarbi koronny
- Henryk Spokojny (zm. 1473) – książę Brunszwiku
- Henryk Pobożny (1473-1541) – książę Saksonii
- Henryk (1533–1598) – książę Brunszwiku-Dannenbergu
- Henryk Pruski (1726-1802) – wódz pruski i dyplomata, młodszy brat króla Fryderyka II
- Henryk Pytel (1955–2024) – polski hokeista
- Henryk, hrabia Chambord (1820-1883) – pretendent do tronu francuskiego
- Henryk Orleański, książę Francji (1933–2019) – pretendent do tronu Francji
- Henryk (ur. 1934) – książę małżonek Danii
- Henryk (Henryk Maltański, zm. 1230) – żeglarz, admirał floty sycylijskiej, hrabia Malty
- Henryk (Henrik Carl Joachim Alain; ur. 2009) – hrabia Monpezat
- Henryk (Henryk Schenk, zm. 1301) – biskup chełmiński
- Henryk (zm. ok. 1130) – kardynał prezbiter S. Prisca
- Henryk (Henryk Wilhelm Fryderyk Albert Windsor, 1900-1974) – członek brytyjskiej rodziny królewskiej
- Henryk (Henryk Włodzimierz Albrecht Ernest Mecklemburg-Schwerin, 1876-1934) – książę Meklemburgii-Schwerinu, arystokrata niemiecki
- Henryk (zm. 1466) – książę Meklemburgii-Stargard
- Henryk (1661-1738) – książę Saksonii-Merseburga-Sprembergu
- Henryk (1650-1710) – książę Saksonii w księstwie Saksonii-Gothy-Altenburga
- Henryk (1657-1728) – książę Saksonii-Weißenfels-Barby
- Henryk (Henry Charles Albert David, ur. 1984) – książę Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
- Henryk (zm. 1375) – książę Szlezwika
- Henryk (Heinrich von Porwalle, zm. 1334) – duchowny rzymskokatolicki
- Henryk (Henri Albért Gabriel Félix Marie Guillaume, ur. 1955) – wielki książę Luksemburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Henryka

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Henryk

Henryka − żeński odpowiednik imienia Henryk, o germańskim pochodzeniu.

Henryka imieniny obchodzi 21 lutego i 16 marca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Henrykostwo

Henryk z małżonką; Henrykowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Henryków

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce

Miejscowości i ich części w Polsce

- Henryków – część miasta Garwolin
- Henryków – część miasta Łódź, w delegaturze Łódź-Widzew
- Henryków – część miasta Ostrowiec Świętokrzyski
- Henryków – część miasta Warszawa, w dzielnicy Białołęka
- Henryków – część miasta Warszawa, w dzielnicy Mokotów
- Henryków – część miasta Zduńska Wola
- Henryków – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Ziębice
- Henryków – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Henryków – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Szprotawa
- Henryków – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
- Henryków – część wsi Janki w woj. łódzkim, w pow. pajęczańskim, w gminie Pajęczno
- Henryków – część wsi Kraszewice w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Masłowice
- Henryków – część wsi Gaj w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Przedbórz
- Henryków – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Lubochnia
- Henryków – część wsi Prusinowice w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Henryków – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola
- Henryków – część wsi Kozłów w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Parysów
- Henryków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Chynów
- Henryków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Głowaczów
- Henryków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Iłów
- Henryków – część wsi Dachnów w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim, w gminie Cieszanów
- Henryków – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Małogoszcz
- Henryków – część wsi Szewna w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim w gminie Bodzechów
- Henryków – część wsi Bliżyn w woj. świętokrzyskim, w pow. skarżyskim, w gminie Bliżyn
- Henryków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. krotoszyńskim, w gminie Rozdrażew

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Henrykowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec miejscowości Henrykowo

(1.2) mieszkaniec miejscowości Henryków

(1.3) mieszkaniec miejscowości Henryków Lubański

#### Źródła:

Wiktionary

# Henrykowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka miejscowości Henrykowo

(1.2) mieszkanka miejscowości Henryków

(1.3) mieszkanka miejscowości Henryków Lubański

#### Źródła:

Wiktionary

# Henrykowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Henrykowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. gromada (najmniejsza jednostka podziału terytorialnego PRL) w latach 1954–1972;

W Polsce

- Henrykowo – część wsi Maluszyn w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Szczutowo
- Henrykowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Nowe Miasto
- Henrykowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Grabówka
- Henrykowo – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn
- Henrykowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Orneta
- Henrykowo – osada wsi Warkały w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Miłakowo
- Henrykowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Święciechowa
- Henrykowo – zniesiona osada w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Święciechowa
- Henrykowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Wielkopolska

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Henrykowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący miejscowości Henrykowo

(1.2) dotyczący miejscowości Henryków

(1.3) dotyczący miejscowości Henryków Lubański

#### Źródła:

Wiktionary

# Henrykowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Henryka lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Henryka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Henryś

zdrobnienie od: Henryk (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Henryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hentai

gatunek anime i mangi o tematyce pornograficznej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hentaigana

używany dawniej system pisma japońskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hentriakontan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

Hentriakontan – organiczny związek chemiczny, alkan o trzydziestu jeden atomach węgla w cząsteczce. Posiada
10 660 307 791 izomerów konstytucyjnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hep

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca dźwięk czkania

#### Źródła:

Wiktionary

# Hepać

potocznie:
1. ganić, besztać kogoś;
2. potrząsać kimś lub czymś;
3. rzucać coś na ziemię;
4. o jedzeniu: odbijać się; czkać, bekać

czasownik przechodni niedokonany (dk. hepnąć)

(1.1) rzad. ciężko pracować

(1.2) rzad. łajać

(1.3) rzad. rzucać o ziemię

(1.4) rzad. mieć czkawkę

(1.5) rzad. odbijać po zjedzeniu lub wypiciu

czasownik zwrotny niedokonany hepać się (dk. brak)

(2.1) rzad. odbijać się po jedzeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heparyna

naturalna substancja wytwarzana głównie przez wątrobę, płuca i jelita, zapobiegająca krzepnięciu krwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

Heparyna (łac. Heparinum) – organiczny związek chemiczny, polisacharyd zbudowany głównie z N-siarczanu i O-siarczanu glikozoaminoglikanu zbudowanego z reszt D-glukozaminy i kwasu L-iduronowego połączonych w nierozgałęziony łańcuch. Masa molowa cząsteczek heparyny mieści się w granicach 3000–30 000 g/mol. W warunkach fizjologicznych heparyna jest polianionem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heparynowy

przymiotnik od: heparyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Hepason

preparat leczniczy zawierający 70 % niezbędnych aminokwasów, działa ochronnie i pobudzająco na wątrobę, stosowany w uszkodzeniu miąższu wątroby, w marskości itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Hepatektomia

całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hepatocyt

podstawowa, złożona komórka wątroby

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. anat. komórka wątrobowa;

Hepatocyt, komórka wątrobowa – wieloboczna komórka, stanowiąca podstawowy element strukturalny miąższu wątroby. Hepatocyty tworzą ok. 80% masy tego narządu. Rozmiary ok. 20–30 µm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepatolog

lekarz zajmujący się chorobami wątroby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka hepatologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hepatologia

dział medycyny zajmujący się leczeniem chorób wątroby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka o wątrobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepatologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z hepatologią, dotyczący hepatologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Hepatolożka

→ hepatolog

Patrz:hepatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Hepatomegalia

w medycynie: powiększenie wątroby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chorobliwe powiększenie wątroby;

Hepatomegalia – termin medyczny oznaczający powiększenie wątroby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepatosplenomegalia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. powiększenie wątroby i śledziony

Hepatosplenomegalia – termin medyczny oznaczający powiększenie wątroby i śledziony.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepatotoksycznie

przysłówek

(1.1) w sposób hepatotoksyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Hepatotoksyczność

cecha czegoś, co powoduje uszkodzenie wątroby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

Hepatotoksyczność – cecha niektórych substancji chemicznych (w tym leków) polegająca na wywoływaniu uszkodzeń wątroby. Substancje wykazujące hepatotoksyczność to hepatotoksyny.

Przykłady substancji o potwierdzonym działaniu hepatotoksycznym:

- paracetamol
- aflatoksyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepatotoksyczny

powodujący uszkodzenie wątroby

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. zdolny do powodowania uszkodzeń wątroby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hepatotoksyna

substancja działająca toksycznie na wątrobę

Hepatotoksyny (od gr. hepar, wątroba + toksyny) – substancje wykazujące hepatotoksyczność, czyli działające toksycznie na wątrobę.

Dzielone są na hepatotoksyny o działaniu bezpośrednim i pośrednim. W pierwszym przypadku na hepatocyt wywierany jest bezpośredni efekt uszkadzający lub niszczący jego organelle i strukturę, co prowadzi do martwicy lub stłuszczenia hepatocytu. Hepatotoksynami bezpośrednimi są m.in. tetrachlorometan, fosfor biały oraz chloroform. Hepatotoksyny pośrednie wywołują uszkodzenie hepatocytu na skutek odwrócenia lub zahamowania jego zasadniczych przemian metabolicznych, można je podzielić na dwa typy - cytotoksyczny i cholestatyczny. Niektóre toksyny wywołują zarówno efekt bezpośredni, jak i pośredni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hepatyczny

związany z chorobami wątroby; wątrobowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hepatyt

komórka budulcowa wątroby

#### Źródła:

SJP.pl

# Hepburn

- Hepburn – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Page w Stanach Zjednoczonych
- Hepburn – obszar niemunicypalny w Hardin County, w Ohio, w Stanach Zjednoczonych
- Hepburn – miejscowość w hrabstwie Northumberland (Anglia)
- Audrey Hepburn – brytyjska aktorka i działaczka humanitarna
- gmina Hepburn (ang. Hepburn Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lycoming w Stanach Zjednoczonych
- Katharine Hepburn – aktorka amerykańska, laureatka czterech Oscarów
- James Curtis Hepburn – amerykański lekarz i chrześcijański misjonarz, pamiętany jako twórca systemu latynizacji języka japońskiego, znanego jako transkrypcja Hepburna
- transkrypcja Hepburna – transkrypcja pisma i dźwięków języka japońskiego na alfabet łaciński

#### Źródła:

Wikipedia

# Hepnąć

potocznie:
1. zganić, zbesztać kogoś;
2. potrząsnąć kimś lub czymś;
3. rzucić coś na ziemię;
4. o jedzeniu: odbić się; czknąć, beknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. hepać)

(1.1) rzad. połajać

(1.2) rzad. rzucić o ziemię

(1.3) rzad. czknąć

(1.4) rzad. odbić po jedzeniu lub wypiciu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hepster

hipster, hipsters; rzadko:
1. osoba podkreślająca swoją oryginalność i indywidualność nietypowym ubiorem oraz zainteresowaniem sztuką alternatywną;
2. przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, powiązanej z fascynacją kulturą murzyńską i jazzem

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptachord

skala siedmiostopniowa, czyli złożona z 7 dźwięków w obrębie oktawy; heptatonika

Heptatonika, heptachord – w muzykologii termin określający każdą skalę muzyczną zbudowaną z siedmiu stopni, np. skale durowa i molowa z systemu funkcyjnego, skale modalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heptagon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. figura geometryczna o siedmiu kątach i siedmiu bokach

#### Źródła:

Wiktionary

# Heptagonalny

mający siedem kątów; siedmiokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptagonowy

o kształcie heptagonu; heptagonalny, siedmioboczny, siedmiokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptagram

rodzaj wielokąta gwiaździstego złożonego z siedmiu linii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heptametr

miara wiersza, równa siedmiu stopom metrycznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. wiersz o siedmiu stopach metrycznych

Heptametr (siedmiostopowiec) – metrum, które dzieli się na siedem stóp.W literaturze polskiej występują heptametry trocheiczne (czternastozgłoskowe) SsSsSsSs//SsSsSs i jambiczne (piętnastozgłoskowe) sSsSsSsS//sSsSsSs. Heptametrem jambicznym Stanisław Ciesielczuk napisał wiersz List z tomiku Pies kosmosu:

  Tu wieczór mi piękniejszy jest od poetyckiej blachy,
  A nocą często cały drżę, gdy niebem się zachwycę.
  I słucham ćwierkań białych gwiazd z gniazd pod błękitnym dachem
  I wznoszę złote ściany chat, chat nowych pod księżycem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heptan

siódmy węglowodór nasycony w szeregu homologicznym alkanów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heptanowy

przymiotnik od: heptan

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptaploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych siedem zespołów chromosomów

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptarchia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

Heptarchia (ang. Heptarchy, gr. siedmiowładztwo, heptá–siedem, archḗ–władza) – okres w historii Anglii od VI do IX w., w czasie którego na terenie kraju istniało siedem królestw założonych przez Anglosasów, choć liczba państw anglosaskich, ciągle walczących między sobą, ulegała zmianie na przestrzeni lat. W IX w. zostały najechane i częściowo podbite przez wojowników duńskich i norweskich, a w X w. ostatecznie zjednoczone przez Wessex.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Heptatonika

skala siedmiostopniowa, czyli złożona z 7 dźwięków w obrębie oktawy; heptachord

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy

Heptatonika, heptachord – w muzykologii termin określający każdą skalę muzyczną zbudowaną z siedmiu stopni, np. skale durowa i molowa z systemu funkcyjnego, skale modalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hepten

alken o siedmiu atomach węgla w cząsteczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Heptoda

lampa siedmioelektrodowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. lampa elektronowa z siedmioma elektrodami, tj. katodą, anodą i pięcioma siatkami

Heptoda – lampa elektronowa zawierająca siedem elektrod – pięć siatek (stąd inna nazwa: pentagrid) oraz anodę i katodę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heptoza

cukier prosty, którego cząsteczka zawiera siedem atomów węgla i tlenu

Heptozy – cukry proste zawierające siedem atomów węgla w cząsteczce.

Do heptoz należą:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heptyn

alkin o siedmiu atomach węgla w cząsteczce

Heptyn – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony, należący do szeregu homologicznego alkinów o prostym łańcuchu.Istnieją 3 izomery heptynu różniące się położeniem wiązania potrójnego:

- 1-heptyn (hept-1-yn): CH≡C−CH
  2−CH
  2−CH
  2−CH
  2−CH
  3 numer CAS: 628-71-7
- 2-heptyn (hept-2-yn): CH
  3−C≡C−CH
  2−CH
  2−CH
  2−CH
  3 numer CAS: 1119-65-9
- 3-heptyn (hept-3-yn): CH
  3−CH
  2−C≡C−CH
  2−CH
  2−CH
  3 numer CAS: 2586-89-2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hera

1. środowiskowo o heroinie (acetylowej pochodnej morfiny, silnie i szybko uzależniającego narkotycznego leku przeciwbólowego);
2. krasopani hera - owad z rzędu motyli, chroniony w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, małżonka Zeusa;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 103;

Hera (stgr. Ἥρα Hēra, łac. Hera, Iuno, Juno, Junona) – w mitologii greckiej trzecia córka Kronosa i Rei, żona Zeusa.

Według niektórych źródeł była trzecią małżonką władcy bogów, po Metydzie (Metis) i Temidzie. Była również królową Olimpu, boginią niebios i płodności, patronką macierzyństwa, opiekunką małżeństwa, piękna i rodziny, a także siostrą Zeusa.

Jej odpowiednikiem w mitologii rzymskiej jest Junona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heracki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Heratem, dotyczący Heratu

#### Źródła:

Wiktionary

# Herajon

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rel. hist. świątynia grecka, miejsce kultu Hery;

Herajon – świątynia poświęcona greckiej bogini Herze. Herajony spotykane są w basenie Morza Śródziemnego i na Bliskim Wschodzie. Do najsłynniejszych zaliczają się:

- herajon na Samos
- herajon w Olimpii
- herajon w Argos
- herajon w Paestum
- herajon na Delos

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Herajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany boginią Herą, dotyczący bogini Hery

#### Źródła:

Wiktionary

# Heraklea

nazwa około 40 starożytnych miast greckich; Herakleja

Nazwę Herakleja (Ἡράκλεια), także Heraklea, łac. Heraclea nosiło w starożytności kilkadziesiąt greckich miast, m.in.:

- Heraklea Pontyjska w Bitynii nad Morzem Czarnym
- Herakleja Perinthos nad Morzem Marmara
- Herakleja w Lukanii (Italia), miejsce bitwy Pyrrusa z Rzymianami (pyrrusowe zwycięstwo)
- Herakleja Minojska na Sycylii
- Heraclea Lyncestis w Macedonii
- Herakleja w Trachis, Herakleja Trachińska (zob. oblężenie Heraklei Trachińskiej)
- Herakleja Kybistra w Kapadocji
- Herakleja Latmijska w Zatoce Latmijskiej
- Herakleja Salbake w Karii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herakleja

nazwa około 40 starożytnych miast greckich; Heraklea

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklejski

→ Herakles

Patrz:Herakles

#### Źródła:

SJP.pl

# Herakles

mit. gr. heros grecki; Herkules (forma zlatynizowana)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) mitgr. mityczny heros;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heraklesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Heraklesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklida

potomek Heraklesa

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklijski

→ Herakliusz

Patrz:Herakliusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklion

miasto w Grecji; Iraklion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Krecie;

Heraklion, także Iraklion (gr. Ηράκλειο, Iraklio), d. Kandia – największe miasto i stolica administracyjna Krety oraz jednostki regionalnej Heraklion. Piąte co do wielkości miasto w Grecji, liczące 140 730 mieszkańców, według spisu z 2011 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heraklit

materiał budowlany

Heraklit z Efezu (stgr. Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος Herakleitos ho Ephesios), (ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 480 p.n.e.) – presokratyczny filozof grecki, zaliczany do jońskich filozofów przyrody, urodzony w mieście Efez, w Jonii, u wybrzeży Azji Mniejszej. Autor pism kosmologicznych, politycznych i teologicznych. Pochodził ze szlachetnego rodu. Mało wiadomo o jego dziecięcych latach i edukacji, on sam uważał siebie za samouka i mędrca. Nazywany był „Ciemnym” (stgr. ὁ Σκοτεινός ho Skoteinos) oraz „Płaczącym Filozofem” ze względu na wariabilistyczną koncepcję świata i człowieka, trudny do zrozumienia styl piśmiennictwa oraz samotne życie, które prowadził. Swoje poglądy przedstawiał za pomocą alegorii i aforyzmów, tak aby mogli je zrozumieć jedynie nieliczni wtajemniczeni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heraklitejski

heraklitowy;
1. odnoszący się do heraklityzmu, filozofii głoszącej wieczną i powszechną zmienność wszystkiego;
2. w przenośni: zmienny, płynny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklitowy

heraklitejski;
1. odnoszący się do heraklityzmu, filozofii głoszącej wieczną i powszechną zmienność wszystkiego;
2. w przenośni: zmienny, płynny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraklityzm

doktryna filozoficzna Heraklita z Efezu głosząca wieczną i powszechną zmienność wszelkich rzeczy; wariabilizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Herakliusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

- Herakliusz – imię
- Herakliusz – cesarz wschodniorzymski 610-641
- Herakliusz – patriarcha jerozolimski 1180–1191
- Herakliusz – tragedia Pierre’a Corneille’a
- Herakliusz – współcesarz w Cesarstwie Bizantyńskim od 659 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herakliuszostwo

Herakliusz z małżonką; Herakliuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herakliuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herakliuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Herakliusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Herald

imię męskie

Herald – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Sacramento.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herald.

skrót od: heraldyka, heraldyczny

skrót

(1.1) = herald. heraldyka, heraldyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heraldyczka

→ heraldyk

Patrz:heraldyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Heraldyczny

związany z herbami i rodami szlacheckimi; herbowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący heraldyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heraldyk

specjalista w zakresie heraldyki

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) herald. znawca heraldyki

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, fr. heraldique, niem. Heraldik).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heraldyka

nauka o herbach i rodach szlacheckich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herald. nauka o herbach i rodach szlacheckich;

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, fr. heraldique, niem. Heraldik).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

(1.2) geogr. adm. jednostka administracyjna w Afganistanie;

Herat (pers. ‏هرات‎) – miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat. Położony w urodzajnej dolinie rzeki Hari Rod, wypływającej z gór centralnego Afganistanu do pustyni Kara-kum w Turkmenistanie. Jest trzecim co do wielkości miastem Afganistanu, ważnym ośrodkiem handlowym (znanym z produkcji wina) i komunikacyjnym. Szacowana liczba mieszkańców w roku 2015 wyniosła około 808 tys. Mieszkańcy to głównie Tadżycy. Drugą pod względem liczebności grupą etniczną są Pasztuni.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Herb

1. dziedziczny znak rodu szlacheckiego,
2. godło umieszczane na flagach, monetach itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herald. dziedziczny znak szlachecki;

(1.2) herald. godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

Herb – heraldyczny projekt wizualny umieszczony na tarczy, również znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych. Od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika pojedynczej osoby, stanu rycerskiego (później szlacheckiego w formie rodów arystokratycznych). Herby mogły posiadać także rodziny, organizacje kościelne, mieszczańskie bądź cech rzemieślniczy, korporacje, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa. Funkcjonowały również jako unikalny emblemat organizacji, szkół czy uniwersytetów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herb.

skrót od: herbarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Herba

z łaciny: ziele; określenie stosowany głównie na receptach

Osoby o tym nazwisku:

- Gosia Herba – polska ilustratorka
- Krystian Herba – polski sportowiec specjalizujący się w trialu rowerowym
- Robert Herba – polski inżynier, kierowca rajdowy, aktor i kaskader
- Ryszard Herba – polski aktor

Inne:

- (880) Herba – planetoida z pasa głównego asteroid

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbaciano

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem herbacianej barwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Herbaciany

przymiotnik

(1.1) dotyczący herbaty, związany z herbatą, zawierający domieszkę herbaty

(1.2) mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty

(1.3) przypominający herbatę w zapachu

#### Źródła:

Wiktionary

# Herbaciara

potocznie: miłośniczka herbaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbaciarka

kobieta zajmująca się parzeniem herbaty w biurach

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbaciarnia

lokal, gdzie serwuje się herbatę, ciasta, desery itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gastr. lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

Herbaciarnia – lokal gastronomiczny typu uzupełniającego, w którym podawana jest przede wszystkim herbata wraz z dodatkami.

Pierwsze herbaciarnie i kawiarnie pojawiły się w Europie w XVII wieku, jako miejsca spotkań i wymiany informacji. Herbaciarnia jest najczęściej lokalem z obsługą kelnerską. Główny asortyment (oprócz herbaty w dużym wyborze) stanowią wyroby cukiernicze, przekąski, napoje bezalkoholowe oraz czasem niskoprocentowe napoje alkoholowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbaciarz

1. osoba zajmująca się parzeniem herbaty w biurach;
2. osoba lubiąca herbatę

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbacina

marna herbata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. kiepska, marna herbata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbapol

Herbapol – przedsiębiorstwa w Polsce zajmujące się przetwórstwem ziół i produkcją z nich preparatów spożywczych, leczniczych i kosmetycznych.

Powstały w latach 40. XX wieku jako przedsiębiorstwa państwowe. W latach 1947–1982 funkcjonowało Zjednoczenie Przemysłu Zielarskiego „Herbapol” z siedzibą w Warszawie przy ul. Kruczej 24/26.

#### Źródła:

Wikipedia

# Herbarium

1. zbiór zasuszonych i uporządkowanych roślin; zielnik, herbarz;
2. instytucja gromadząca zbiory zielnikowe

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami;

(1.2) bot. instytucja zajmująca się gromadzeniem okazów zielnikowych

Zielnik, herbarium (łac. herba „zioło”) – zbiór, drukowana lub ręcznie wykonana kolekcja opisanych rycin lub zasuszonych roślin, utrzymana zwykle w formie zeszytowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbartowski

szkoła herbartowska - system dydaktyczny stworzony przez Jana Herbarta, którego najwyższym celem było kształtowanie moralnie silnych charakterów; szkoła tradycyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbartyzm

koncepcja pedagogiki opracowana przez J.F. Herbarta, zakładająca stałe, kolejne etapy procesu nauczania: przygotowanie i przedstawienie materiału, usystematyzowanie nowej wiedzy, nauka jej wykorzystania

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbarz

1. książka zawierająca zbiór i opis herbów;
2. zielnik; herbarium

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. księga opisująca i prezentująca herby;

(1.2) daw. księga o ziołach

- Herbarz (zielnik, herbarium) – dawne określenie książki zawierającej rysunki i opisy roślin, głównie leczniczych.
- Herbarz – dzieło zawierające rysunki i opisy herbów rodów, miast, województw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbata

1. roślina pochodząca z południowo-wschodniej Azji, z liści i pączków której sporządza się aromatyczny napar;
2. napój z suszonych liści herbaty; jedna porcja napoju;
3. napar z ziół

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wiecznie zielona roślina z rodzaju nazwa systematyczna|Camellia|ref=tak., zwłaszcza nazwa systematyczna|Camellia sinensis|ref=tak.;

(1.2) susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju

(1.3) kulin. napój, napar z herbaty (1.2);

(1.4) kulin. napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

(1.5) popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3)

Herbata – napar przyrządzany z liści i pąków grupy roślin, nazywanych tą samą nazwą, należących do rodzaju kamelia (Camellia). Rośliny te są do siebie podobne, traktowane jako odrębne gatunki lub odmiany jednego gatunku – herbaty chińskiej (Camellia sinensis). Dawniej zaliczano je do rodzaju Thea, różnią się od innych kamelii zawartością substancji swoistych i kilkoma drobnymi cechami morfologicznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbatka

zdrobnienie od: herbata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: herbata

(1.2) pot. towarzyskie spotkanie przy herbacie

Napar, herbatka ziołowa (łac. infusum) – forma sporządzania leku ziołowego lub kosmetyku w postaci roztworu, do którego składniki czynne z surowca zielarskiego są ekstrahowane gorącą wodą. Napary stosuje się do użycia wewnętrznego (spożycia) lub zewnętrznego (do kompresów, przemywania powierzchni ciała).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbatkować

potocznie: pić herbatę

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatnica

naczynie na szusz herbaciany

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatniczek

zdrobniale o herbatniku

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatnik

kruche ciastko podawane do kawy lub herbaty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

(1.2) gw-pl|Poznań. czajnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) więz. kumpel z celi, osoba, która herbatnikuje

Herbatnik – pieczony produkt konsumpcyjny, posiadający formę małych i twardych, czasami słodzonych ciasteczek na bazie mąki, tłuszczu (np. masła), cukru i środków spulchniających.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbatniki

kruche ciastko podawane do kawy lub herbaty

Herbatnik – pieczony produkt konsumpcyjny, posiadający formę małych i twardych, czasami słodzonych ciasteczek na bazie mąki, tłuszczu (np. masła), cukru i środków spulchniających.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbatnikować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) więz. dzielić się przydziałami z paczek przysyłanych od rodziny, najczęściej ze współwięźniami z celi

#### Źródła:

Wiktionary

# Herbatnikowy

→ herbatnik

przymiotnik

(1.1) od: herbatnik

Patrz:herbatnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbatoholiczka

kobieta uwielbiająca pić herbatę

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatoholik

osoba uwielbiająca pić herbatę

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatoholizm

zamiłowanie do picia herbaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatomat

automat do sprzedaży herbaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatowate

o cechach herbatowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbatowaty

o cechach herbatowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatowce

rząd roślin dwuliściennych; kameliowce

Herbatowce, kameliowce (Theales Lindl. 1833, Guttiferales) - rząd przeważnie roślin drzewiastych należący do klasy dwuliściennych. Zalicza się do niego ponad 2000 gatunków rosnących w krajach tropikalnych i subtropikalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbatowiec

przedstawiciel rzędu roślin dwuliściennych; kameliowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbatowy

dawniej: herbaciany

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbert

1. imię męskie;
2. nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Herbert – imię męskie pochodzenia germańskiego, Herbert. Wywodzi się od słowa oznaczającego „błyszczący”, „jaśniejący”. Patronem tego imienia jest św. Herbert, pustelnik z Cumberland wspominany 20 marca.

Oboczną formą imienia jest Herybert, niem. Heribert. Nie należy łączyć obu tych imion.

Herbert imieniny obchodzi 16 marca, jako wspomnienie św. Heryberta, arcybiskupa Kolonii, i 20 marca, jako wspomnienie św. Herberta, pustelnika z Cumberland.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbertostwo

Herbert z małżonką; Herbertowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbertowie

1. imię męskie;
2. nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbertowski

taki jak u Zbigniewa Herberta, charakterystyczny dla Zbigniewa Herberta

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbertowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Herberta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbianin

mieszkaniec wsi: Herby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Herbów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbianka

mieszkanka wsi: Herby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Herbów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbicyd

chemiczny środek ochrony roślin o działaniu chwastobójczym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. ogrod. roln. pestycyd do zwalczania chwastów;

Herbicydy (łac. herba - trawa, caedo - zabijać) – rodzaj pestycydów służących do selektywnego lub nieselektywnego zwalczania chwastów w uprawach. Ich stosowanie może stanowić uzupełnienie mechanicznych zabiegów pielęgnacyjnych.

Pierwszym powszechnie stosowanym herbicydem był kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbicydowy

mający w swoim składzie herbicydy; chwastobójczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbie

1. dziedziczny znak rodu szlacheckiego,
2. godło umieszczane na flagach, monetach itp.

Garbi (oryg. nazwa w jęz. ang. Herbie) – samochód wyścigowy Volkswagen Garbus, użyty w filmach: Kochany Chrabąszcz, Garbi znowu w trasie, Chrabąszcz jedzie do Monte Carlo, Garbie jedzie do Rio i Garbi: super bryka oraz serialu telewizyjnym The Love Bug.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbik

zdrobnienie od: herb

Herb mieszczański – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych używany w średniowieczu na wzór herbu rycerskiego przez patrycjat miejski i bogatsze mieszczaństwo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herbolog

specjalista w zakresie nauki o biologii, ekologii i zwalczaniu chwastów

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbologia

nauka o biologii, ekologii i zwalczaniu chwastów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. biol. nauka przyrodnicza o chwastach i ich zwalczaniu;

Herbologia - nauka o biologii, ekologii izwalczaniu chwastów. Herbologia stanowi jeden zdziałów ochrony roślin, obejmuje takie zagadnienia jak:

- konkurencyjność chwastów w stosunku do roślin uprawnych,
- szkodliwość chwastów,
- kompensacja chwastów,
- ustalanie progów szkodliwości zachwaszczenia,
- ocena biologicznej skuteczności działania herbicydów oraz ich mieszanek w zależności od przebiegu pogody, warunków glebowych i stopnia zachwaszczenia,
- chemiczne, fizyczne, mechaniczne, biologiczne i agrotechniczne metody zwalczania chwastów,
- badania wrażliwości odmianowej roślin uprawnych na herbicydy,
- uodpornianie się chwastów,
- ekologiczne skutki stosowania herbicydów,
- działanie następcze herbicydów,
- pozostałości herbicydów w środowisku i roślinie,
- opracowanie metody integrowanej zwalczania chwastów,
- sporządzanie map fitosocjologicznych,
- rejonizacja zachwaszczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbopis

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. herald. człowiek piszący o herbach

#### Źródła:

Wiktionary

# Herbopisarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. herald. zob. herbopis.

#### Źródła:

Wiktionary

# Herboryzacja

gromadzenie roślin w celach naukowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbowy

→ herb

przymiotnik

(1.1) dotyczący herbów, związany z herbem, herbami

(1.2) pieczętujący się herbem, używający herbu

Patrz:herb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbski

przymiotnik od: Herby (wieś pod Częstochową)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Herbów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herbst

Miasta

- Herbst – jednostka osadnicza w USA, w stanie Indiana

Osoby:

- Edward Herbst (1844-1921) – przemysłowiec polski
- Ilan Herbst (ur. 1968) – izraelski brydżysta
- Irena Herbst (ur. 1946) – polska ekonomistka, wiceminister
- Johann Andreas Herbst (ok. 1588-1666) – niemiecki kompozytor
- Johann Friedrich Wilhelm Herbst (1743-1807) – niemiecki naturalista, entomolog
- Karel Herbst (ur. 1943) – biskup
- Krzysztof Herbst (ur. 1943) – polski socjolog
- Lothar Herbst (1940-2000) – polski poeta, działacz antykomunistycznej opozycji
- Matylda Herbst (1856-1939) – filantropka
- Ofir Herbst (ur. 1971) – izraelski brydżysta
- Reinfried Herbst (ur. 1978) – austriacki narciarz alpejski
- Stanisław Herbst (1907-1973) – polski historyk
- Stefan Herbst (ur. 1978) – niemiecki pływak
- Witold Aleksander Herbst (1918-2017) – polski pilot wojskowy

#### Źródła:

Wikipedia

# Herburt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

- Herburt, Herbort, Arbort – imię męskie
- Herburt – herb szlachecki
- Herburt – wzgórze (554 m n.p.m.) na Pogórzu Przemyskim
- Rodzina Herburtów
- Herburt – powieść Zygmunta Krasińskiego z 1837.
- Jan Herburt (po 1524–1577) – polski dyplomata i pisarz renesansowy
- Jan Szczęsny Herburt (1567–1616) – pisarz, dyplomata, poseł
- Mikołaj Herburt (zm. 1593) – kasztelan przemyski i halicki
- Piotr Herburt (1485–1532) – starosta biecki
- Stanisław Herburt (przed 1524–1584) – kasztelan lwowski
- Walenty Herburt (1524–1572) – biskup przemyski, dyplomata
- Fryderyk Herburt (+1519) – obrońca Sokala

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Herbuś

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Herbut

nazwisko

- Herbut – polskie nazwisko.

osoby o nazwisku Herbut:

- Igor Herbut (ur. 1990) – polski piosenkarz, autor tekstów i kompozytor pochodzenia łemkowskiego, założyciel i wokalista zespołu LemON.
- Józef Herbut (1933–2018) – polski duchowny katolicki, filozof, profesor nauk humanistycznych, kapłan diecezji opolskiej, nauczyciel akademicki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Uniwersytetu Opolskiego, specjalista w zakresie logiki języka religijnego, metodologii filozofii i metodologii nauk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herby

1. dziedziczny znak rodu szlacheckiego,
2. godło umieszczane na flagach, monetach itp.

Herby – wieś w Polsce położona w powiecie lublinieckim w województwie śląskim, siedziba gminy Herby. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Na terenie Herb znajduje się kilka średniej wielkości zakładów przemysłowych i magazynowych. Między centralną częścią miejscowości a stacją kolejową Herby Nowe zlokalizowany jest zakład recyklingu, dawniej w tym miejscu znajdowało się największe składowisko złomu w Polsce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herc

jednostka główna częstotliwości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka miary częstotliwości; symbol. Hz;

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. karc. kier, serce, czerwień

Herc (Hz) (niem. Hertz) – jednostka miary częstotliwości w układzie SI (jednostka pochodna układu SI) i w wielu innych, np. CGS, MKS i MKSA. Definiuje się ją jako liczbę cykli na sekundę:

  \mathrm {1\ Hz={\frac {1}{1\ s}}=1\ s^{-1}} .

Nazwa jednostki pochodzi od nazwiska niemieckiego fizyka Heinricha Hertza, zajmującego się m.in. badaniem fal elektromagnetycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herceg-Bośnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

(1.2) hist. polit. państwo istniejące podczas wojny w Bośni i Hercegowinie;

#### Źródła:

Wiktionary

# Hercegowina

kraina historyczna w Europie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;

Hercegowina (serb.-chorw. Hercegovina/Херцеговина) – region geograficzno-historyczny w Alpach Dynarskich, obejmujący południową część państwa Bośnia i Hercegowina.

W trakcie rozgrywek dyplomatycznych wielkich mocarstw na przełomie XIX i XX wieku nazwa regionu wraz z terminem Bośnia utrwaliła się jako określenie terytorium dawnego osmańskiego wilajetu bośniackiego w znanej dziś postaci – „Bośnia i Hercegowina”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hercegowińczyk

mieszkaniec Hercegowiny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hercegowiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hercegowinka

mieszkanka Hercegowiny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hercegowiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hercegowiński

związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hercklekot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reg. śląskie palpitacja serca, kołatanie serca

#### Źródła:

Wiktionary

# Hercówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. łopata

#### Źródła:

Wiktionary

# Hercules

[czytaj: herkules] rodzaj karty graficznej do komputera

- Hércules CF – hiszpański klub piłkarski
- Lockheed C-130 Hercules – amerykański samolot
- Hughes H-4 Hercules – amerykańska łódź latająca
- Hercules Graphics Card – standard kart graficznych
- Hercules Computer Technology, Inc. – producent kart graficznych Hercules
- Ray Fernandez, pseudonim Hercules – amerykański wrestler
- Hercules – tytuł (oryginalny) filmu animowanego z 1997 roku
- Hercules – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Contra Costa
- M88A2 Hercules – najnowsza wersja produkcyjna wozu zabezpieczenia technicznego M88 Recovery Vehicle
- „Hércules” – argentyński niszczyciel rakietowy
- Hercules – platformowa gra akcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hercynidy

w geologii: europejskie łańcuchy górskie, powstałe w czasie fałdowań trwających od karbonu do permu; waryscydy

Hercynidy (Waryscydy) – góry powstałe w czasie orogenezy hercyńskiej/waryscyjskiej (trwającej od środkowego dewonu do końca permu). Orogen waryscyjski ma charakter spolaryzowany z wyraźnymi strefami internidów i eksternidów.

W Polsce termin waryscydy odnosi się do pasa górskiego, który się skonsolidował na przełomie westfal/stefan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hercynit

minerał z grupy spineli, tlenek glinu i żelaza

Hercynit (Ferrospinel) – minerał z gromady tlenków, należy do grupy spineli. Tlenek żelaza i glinu o wzorze chemicznym FeAl2O4. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwy pasma górskiego Hercynidów, gdzie minerał ten został znaleziony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hercyński

orogeneza hercyńska - wielkie ruchy górotwórcze, które rozpoczęły się w dewonie, a największe nasilenie osiągnęły w karbonie; orogeneza waryscyjska

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z orogenezą hercyńską

(1.2) geogr. związany z górami Harzu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herda

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Herder

Herder:

- Johann Gottfried (von) Herder (1744–1803) – niemiecki filozof, pastor i pisarz
- Andreas Herder (ur. 1964) – niemiecki aktor
- Andrzej Herder (1937–2002) – polski aktor filmowy i teatralny
- August von Herder (1776–1838) – niemiecki geolog i mineralog
- Bartholomä Herder (1774–1839) – niemiecki wydawca
- Benjamin Herder (1818–1888) – niemiecki wydawca
- Ferdinand Gottfried von Herder (1820–1896) – niemiecko-rosyjski botanik
- Gerhard Herder (ur. 1928) – niemiecki dyplomata, ambasador NRD
- Gottfried von Herder (1858–1912) – niemiecki ziemianin i polityk, MdR
- Hans Ludwig Herder (ur. 1956) – niemiecki pisarz
- Hermann Herder (1864–1937) – niemiecki wydawca
- Hermann Herder (1926–2011) – niemiecki wydawca
- Theophil Herder-Dorneich (1898–1987) – niemiecki wydawca
- Uwe Herder (1942–1998) – niemiecki polityk (SPD)
- Wilhelm von Herder (1824–1907) – niemiecki ziemianin i polityk, MdL (Królestwo Saksonii)
- Wolfgang von Herder (1810–1853) – niemiecki ziemianin, geolog i polityk, MdL (Królestwo Saksonii)

#### Źródła:

Wikipedia

# Herdzik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hereford

rasa bydła mięsnego

Hereford – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Herefordshire, położone w pobliżu granicy z Walią, nad rzeką Wye. W 2011 roku civil parish liczyła 53 516 mieszkańców.

Hereford to typowe miasteczko rolnicze (nazwę „Hereford” nosi rasa bydła mięsnego). Miasto to znajduje się około 26 km na wschód od granicy Walii i 37 km na zachód od miasta Worcester.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herer

członek ludu afrykańskiego zamieszkującego południową część Afryki

#### Źródła:

SJP.pl

# Hererowie

lud afrykański należący do grupy ludów Bantu, zamieszkujący południową część Afryki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heretycki

związany z heretykiem, herezją; będący herezją (np. heretyckie poglądy, heretycki tekst)

przymiotnik

(1.1) rel. dotyczący heretyka, herezji

(1.2) przen. sprzeczny z poglądami ogółu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heretycko

przysłówek

(1.1) właściwie dla herezji, w sposób heretycki

#### Źródła:

Wiktionary

# Heretyckość

→ heretycki

Patrz:heretycki

#### Źródła:

SJP.pl

# Heretyczka

1. wyznawczyni herezji, poglądu religijnego sprzecznego z dogmatami
2. przenośnie: kobieta o śmiałych, sprzecznych z powszechnie głoszonymi, poglądach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. teol. zwolenniczka herezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heretyk

1. wyznawca herezji, poglądu religijnego sprzecznego z dogmatami
2. przenośnie: człowiek o śmiałych, sprzecznych z powszechnie głoszonymi, poglądach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. teol. zwolennik herezji

Herezja (gr. αἵρεσις hairesis – wybierać , łac. haeresis) – doktryna religijna odrzucana przez władze kościelne lub religijne jako błędna. Pojęcie to oraz walka z herezją dotyczy głównie religii chrześcijańskich, obecne jest także w judaizmie, natomiast mniejsze znaczenie ma w buddyzmie, islamie i hinduizmie (wg innych źródeł herezja w hinduizmie w ogóle nie występuje).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herezja

1. pogląd religijny sprzeczny z dogmatem religii panującej;
2. grupa religijna wyznająca takie poglądy;
3. przenośnie: śmiały, sprzeczny z powszechnie głoszonym, pogląd lub postępowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;

(1.2) przen. kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

Herezja (gr. αἵρεσις hairesis – wybierać , łac. haeresis) – doktryna religijna odrzucana przez władze kościelne lub religijne jako błędna. Pojęcie to oraz walka z herezją dotyczy głównie religii chrześcijańskich, obecne jest także w judaizmie, natomiast mniejsze znaczenie ma w buddyzmie, islamie i hinduizmie (wg innych źródeł herezja w hinduizmie w ogóle nie występuje).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herezjarcha

przywódca, założyciel sekty heretyckiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

Herezjarcha – założyciel lub przywódca ruchu religijnego, który został uznany za heretycki przez denominację, z której ten ruch się wydzielił.

Jednymi z pierwszych oficjalnie ogłoszonych herezji przez Kościół katolicki były marcjonizm zapoczątkowany przez Marcjona w II w. n.e. czy arianizm zainicjowany przez Ariusza na początku IV w. n.e. Za herezjarchów uznawani byli działacze reformacyjni jak Marcin Luter, Jan Kalwin czy Casiodoro de Reina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herezje

1. pogląd religijny sprzeczny z dogmatem religii panującej;
2. grupa religijna wyznająca takie poglądy;
3. przenośnie: śmiały, sprzeczny z powszechnie głoszonym, pogląd lub postępowanie

Herezje – album studyjny polskiego rapera Jacka „Meza” Mejera.

Wydawnictwo ukazało się 17 kwietnia 2009 roku nakładem wytwórni muzycznej My Music. Gościnnie w nagraniach wzięli udział m.in. Losza Vera, Orzech, Kloozkha, Owal/Emcedwa oraz Vito WS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herhor

egipski wódz (XI w. p.n.e.), arcykapłan Amona

Herhor, Si-Amon HeriHor (egip. Syn Amona Horus go chroni, Hem-Neczer Tepi-en-Amon, Boski Ojciec Pierwszy Prorok Amona) – kapłan i polityk egipski, prawdopodobnie pochodzenia libijskiego, który zyskał sławę jako dowódca wojskowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herkogamia

przestrzenne lub mechaniczne zabezpieczenie przed samozapyleniem, występujące w kwiatach obupłciowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Herkulanum

miasto starożytne w Italii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we Włoszech, położone u stóp Wezuwiusza

(1.2) geogr. hist. starożytne miasto położone w pobliżu obecnego Herkulanum (1.1), zniszczone podczas wybuchu Wezuwiusza w 79 roku n.e.;

Herkulanum albo Herkulaneum (łac. Herculaneum, gr. Heraklejon, wł. Ercolano) – miasto w Kampanii położone w sąsiedztwie Wezuwiusza i zniszczone wraz z Pompejami i Stabiami podczas jego wybuchu 24 sierpnia 79 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herkules

człowiek wyjątkowo silny; mocarz, siłacz, atleta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) mitrzym. mityczny heros;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Herkules (łac. Hercules) – ubóstwiony heros mitologii rzymskiej, którego kult w późniejszym okresie zlał się całkowicie z greckim herosem Heraklesem. Rzymianie zachowali kilka własnych mitów dotyczących tej postaci.

Rzymska legenda przypisuje Herkulesowi zabicie olbrzyma Kakusa i króla Faunusa. Herkulesa miał w swoim kraju ugościć Ewander, zaś po śmierci herosa ustanowił jego kult. Początkowo Herkules był czczony w Rzymie jako opiekun własności, strażnik wejść i opiekun podróżujących oraz handlujących. Rolnicy i kupcy składali mu dziesięcinę z zysków i zbiorów. W IV wieku p.n.e. Herkules stał się bogiem zwycięstwa i nadano mu przydomki Victor (Zwycięzca) i Invictus (Niezwyciężony). Młodzi żołnierze rzymscy czcili go jako najpotężniejszego i niezwyciężonego herosa a wodzowie i triumfatorzy prosili go o pomoc w zwycięstwie i oddawali mu część łupów wojennych. Atrybutem Herkulesa, inaczej niż jego greckiego odpowiednika, była lira. Przedstawiany był z nią często w towarzystwie Apollona i muz. W dniu 12 sierpnia przypadało w Rzymie święto Herkulesa, natomiast 4 czerwca obchodzono święto Herkulesa Wielkiego Opiekuna (łac. Hercules Magnus Custos).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herkulesowy

1. odnoszący się do Herkulesa
2. przenośnie: silny, potężny

#### Źródła:

SJP.pl

# Herkulo

dietetyczna kasza owsiana ze specjalnego przemiału, zwykle w postaci płatków

#### Źródła:

SJP.pl

# Herling

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Herma

1. czworoboczny słup rozszerzający się ku górze zwieńczony popiersiem lub rzeźbą głowy;
2. średniowieczny relikwiarz w kształcie popiersia

Herma (stgr. ἑρμῆς hermes, lm. ἑρμαῖ hermai) – architektoniczny element dekoracyjny w kształcie czworokątnego słupka zwężającego się ku dołowi, a na szczycie zakończonego popiersiem lub rzeźbą głowy o cechach fantastycznych albo portretowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermafrodyta

w medycynie: człowiek mający narządy płciowe obu płci; obojnak, hermafrodyta (r. żeński)

rzeczownik, rodzaj męski (męskooosobowy, męskozwierzęcy lub męskorzeczowy), opcjonalnie żeński

(1.1) biol. osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

Hermafrodyt, Hermafrodyta (gr. Ἑρμαφρόδιτος Hermaphróditos, łac. Hermaphroditus – obupłciowy) – w mitologii greckiej dwupłciowa postać, znana też jako bóstwo w sztuce i literaturze antycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermafrodytowy

→ hermafrodyta; hermafrodytyczny, obupłciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermafrodytyczny

właściwy obojnakowi; obupłciowy, obojnacki; obojnaczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermafrodytyzm

obojnaczość, obupłciowość, dwupłciowość, obojnactwo, diseksualizm;
1. u zwierząt: jednoczesne występowanie gruczołów rozrodczych męskich i żeńskich w organizmie lub gruczołu obojnaczego;
2. u człowieka: wrodzona wada rozwojowa polegająca na istnieniu u tej samej osoby gonad męskich i żeńskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. posiadanie cielesnych cech obu płci

Hermafrodytyzm, inaczej obojnactwo, dwupłciowość, obupłciowość, androgynia – zjawisko występowania w ciele jednego osobnika jednocześnie męskich i żeńskich gruczołów rozrodczych albo występowanie w jego ciele gruczołu obojnaczego wytwarzającego jaja i plemniki. Obojnactwo występuje często u zwierząt bezkręgowych i u roślin wyższych, rzadziej u kręgowców. U osobników hermafrodytycznych najczęściej zachodzi zapłodnienie krzyżowe, rzadziej samozapłodnienie – u roślin nazywane samopylnością.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herman

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Herman – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „wojownik”. Innym jego wariantem jest Armin, natomiast nazwisko Menzel stanowi podwójne zdrobnienie imienia Hermann. W średniowiecznej Polsce odnotowywano polskie formy Jerzman i Jirzman.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermandad

hiszpańska nazwa związków miast kastylijskich tworzonych w średniowieczu dla obrony własnych interesów lub uzyskania celów politycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermann

obce imię męskie

- Hermann (Herman) – herb szlachecki
- Hermann – pseudonim, pod którym publikuje komiksy Hermann Huppen.
- Hermann – kasztelan kłodzki
- Hermann – niemieckie imię męskie
- Hermann – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri, w hrabstwie Gasconade

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermanostwo

Herman z małżonką; Hermanowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermanowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hermanowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermanowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hermanowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermanowice

Hermanowice – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Przemyśl.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hermanowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Hermanowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermanowicz

nazwisko

- Hermanowicz – polskie nazwisko.

Osoby noszące nazwisko Hermanowicz

- Antoni Hermanowicz – piłkarz i trener
- Józef Hermanowicz (ujednoznacznienie)
- Henryk Hermanowicz – fotografik
- Mariusz Hermanowicz – fotografik
- Marta Hermanowicz – pisarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermanowiczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hermanowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermanowiczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hermanowic

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermanowie

imię męskie

- Hermanowie herbu Biberstein – polski ród szlachecki
- Hermanowie herbu Łodzia – polski ród szlachecki
- Hermanowie herbu Pobóg – polski ród szlachecki
- Hermanowie herbu Wczele – polski ród szlachecki
- Hermanowie herbu własnego – polski ród szlachecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermanowski

nazwisko

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Hermanowej

Hermanowski:

- Jan Hermanowski
- Wincenty Hermanowski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Hermana lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermaszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermelin

biały plusz w czarne cętki, używany jako imitacja futra gronostajowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. gronostaj, futro gronostajowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hermenegild

imię żeńskie

- Hermenegild – imię pochodzenia germańskiego
- św. Hermenegild – książę wizygocki, syn Leowigilda

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermenegilda

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Hermenegilda – imię żeńskie o pochodzeniu germańskim. W starogermańskim oznaczało "pełne poświęcenie": ermen – 'całe, pełne' i gild – 'poświęcenie'.

W Polsce spopularyzował je Konstanty Ildefons Gałczyński stwarzając postać Hermenegildy Kociubińskiej, postaci w "Teatrzyku Zielona Gęś" oraz książka i serial TV pt. Czterej pancerni i pies, w których imię to występuje jako kryptonim niemieckiej operacji desantowej (Hermenegilde komm!). W odcinku 11 pt. Wojenny siew, dzięki pamięci Gustlika (który "mioł taka ciotka"), bohaterom udało się skojarzyć kryptonim akcji z dniem jej przeprowadzenia - 13 kwietnia 1945 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermenegildziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Hermenegildy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermeneja

zbiór zasad malarstwa religijnego w Kościele wschodniochrześcijańskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermeneuta

1. uczony zajmujący się hermeneutyką (dziedziną filologii);
2. badacz, zwolennik lub wyznawca hermeneutyki (dziedziny fenomenologii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec zajmujący się hermeneutyką, jako dziedziną filologii

(1.2) zwolennik, badacz lub wyznawca hermeneutyki, jako dziedziny fenomenologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hermeneutka

→ hermeneuta

Patrz:hermeneuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermeneutyczny

przymiotnik od: hermeneutyka (np. model hermeneutyczny, proces hermeneutyczny)

przymiotnik

(1.1) związany z hermeneutyką, dotyczący hermeneutyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hermeneutyka

1. dziedzina filologii badająca źródła pisane
2. w filozofii:
a) subiektywna metoda poznania wytworów kultury
b) w fenomenologii: droga poznawcza własnej egzystencji i istoty świata
c) koncepcja filozoficzno-literaturoznawcza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. teol. sztuka objaśniania tekstów literackich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermes

w mitologii greckiej: bóg dróg i podróżnych, posłaniec bogów i przewodnik dusz do świata zmarłych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;

(1.2) imię|polski|m.; imię mitologiczne;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;

(2.2) wojsk. bezzałogowy aparat latający produkcji izraelskiej, zaprojektowany w kilku wersjach;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(3.1) geogr. miejscowość w północnej Francji, w departamencie Oise;

(3.2) geogr. adm. gmina w północnej Francji, w departamencie Oise

Hermes (gr. Ἑρμῆς Hermḗs, łac. Mercurius) – w mitologii greckiej bóg dróg, podróżnych, kupców, pasterzy, złodziei, posłaniec bogów i psychopomp. Hermes jako bóg handlu musiał mieć opanowane techniki dobijania targu, uznano go więc za boga „przekonującej wymowy”. A ponieważ stąd już tylko krok od oszustw, Hermes został także opiekunem złodziei, co przypisywano mu raczej żartem niż naprawdę. Jeden z 12 bogów olimpijskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Hermesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermetycznie

przysłówek

(1.1) techn. bez dostępu powietrza

(1.2) daw. ściśle

(1.3) przen. uniemożliwiając wpływy z zewnątrz

#### Źródła:

Wiktionary

# Hermetyczniej

stopień wyższy od przysłówka: hermetycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermetyczność

→ hermetyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest hermetyczne; cecha tych, którzy są hermetyczni

Hermetyczność – cecha dowolnego układu lub urządzenia, oznaczająca jego kompletną zamkniętość dla zewnętrznych czynników.

W technice obudowa hermetyczna oznacza obudowę zdolną do całkowitego powstrzymania cieczy (nawet podczas zanurzenia), jak i gazów (np. powietrza).

Patrz:hermetyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermetyczny

1. szczelnie zamknięty
2. odizolowany od świata zewnętrznego
3. dostępny tylko dla wtajemniczonych
4. dotyczący hermetyzmu (w znaczeniu gnostyckiego nurtu filozoficzno-religijnego)

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

(1.2) przen. odporny na wpływy z zewnątrz

(1.3) zrozumiały dla małego grona ludzi

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z hermetyzmem, dotyczący hermetyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hermetyk

zwolennik hermetyzmu, gnostycznego ruchu filozoficzno-religijnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermetyzacja

uszczelnianie czegoś

Pojęcie Hermetyzacja może odnosić się do:

- Hermetyzacja w informatyce
- Hermetyczność
- Uszczelniania, czynienia jakiegoś urządzenia (pojemnika, kabiny np. samolotu) hermetycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermetyzacyjny

→ hermetyzacja

Patrz:hermetyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermetyzm

gnostycki nurt filozoficzno-religijny

Hermetyzm – greko-egipski mistyczny zespół wierzeń pogańskich zawartych w zbiorze zwanym Corpus Hermeticum – zbiorze osiemnastu traktatów powstałych w hellenistycznej Aleksandrii w I wieku n.e. Za inicjatora tej filozofii uznaje się półmitycznego Hermesa Trismegistosa, utożsamianego z egipskim Thotem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hermetyzować

uszczelniać coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermina

dziwaczka hermina; gatunek motyla

Hermina – żeński odpowiednik imienia Herman.

Hermina imieniny obchodzi 25 sierpnia i 24 grudnia.

Alternatywne formy: Hermana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herminia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

- Herminia – żeńska forma imienia Herman
- Herminia – rodzaj grzybów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Herminy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Herminiusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herminiuszostwo

Herminiusz z małżonką; Herminiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herminiuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herminiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Herminiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermitowski

równy swemu sprzężeniu zespolonemu, np. macierz hermitowska; samosprzężony

przymiotnik

(1.1) mat. równy swemu sprzężeniu zespolonemu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hermlin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermokopida

1. osoba, która zbezcześciła kultowe posągi Hermesa;
2. proces hermokopidów - wszczęte przed ateńskim sądem w 415 r. p.n.e. śledztwo dotyczące znieważenia herm

#### Źródła:

SJP.pl

# Hermon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. bibl. najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

(1.2) geogr. toponim, nazwa miejscowości i gmin w Stanach Zjednoczonych

Hermon (arab. ‏جبل الشيخ‎, Dżabal asz-Szajch; hebr. ‏הַר חֶרְמוֹן‎, Har Chermon) – najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu. Wznosi się na wysokość 2814 m n.p.m..

Hermon jest nazywany siwowłosą górą, śnieżną górą i w Izraelu, oczami państwa, ze względu na rolę, jaką odgrywa w izraelskim systemie wczesnego ostrzegania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hermowy

przymiotnik od: herma

#### Źródła:

SJP.pl

# Hernandez

Hernandez – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Rio Arriba.

Miejscowość jest znana jako sceneria fotografii Ansela Adamsa Moonrise, Hernandez, New Mexico z 1941.

#### Źródła:

Wikipedia

# Hernani

Hernani

- Hernani – miasto w Hiszpanii w prowincji Gipuzkoa
- Hernani – dramat Victora Hugo
- Hernani – stacja kolejowa w miejscowości Hernani, w Hiszpanii

Hernâni

- Hernâni – piłkarz brazylijski, ur. 1984
- Hernani – piłkarz brazylijski, ur. 1994
- Hernâni – piłkarz portugalski

#### Źródła:

Wikipedia

# Hernia

w medycynie: przepuklina; ruptura

#### Źródła:

SJP.pl

# Herniaria

#### Źródła:

Wikipedia

# Hernik

nazwisko

Hernik (forma żeńska: Hernik, liczba mnoga: Hernik) – polskie nazwisko notowane od 1387 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herniografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. badanie obrazowe przepukliny

#### Źródła:

Wiktionary

# Herod

przenośnie: osoba zła, okrutna, despotyczna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.;

Herod, właściwie 'Herodes', greckie imię męskie, oznaczające 'dzielny', 'bohater'.

Dynastia herodiańska:

- Herod z Askalonu, znany także jako Herod I (ur. ok. 178 p.n.e.) – pradziadek Heroda Wielkiego
- Herod Wielki, znany także jako Herod II (ok. 73 p.n.e. – 4 p.n.e.) – król Judei
- Synowie Heroda Wielkiego:
  - Herod III, znany także jako m.in. Herod Boethos i Herod Filip I (ur. ok. 28 p.n.e. – I wieku) – pierwszy mąż Herodiady
  - Herod IV (ur. ok. 27 p.n.e.) – syn Kleopatry z Jerozolimy
  - Herod Archelaos (ok. 23 p.n.e. – po 6 n.e.) – etnarcha Judei, Samarii i Idumei
  - Herod Antypas, znany także jako Antypas II (przed 20 p.n.e. – po 39 n.e.) – tetrarcha Galilei
  - Herod Filip II, znany także jako Filip Tetrarcha (ok. 20 p.n.e. – 34 n.e.) – tetrarcha Iturei i okręgu Trachonitis
- Wnukowie Heroda Wielkiego:
  - Herod z Chalkis, znany także jako Herod V (10/9 p.n.e. – 48 n.e.) – król Chalkis
  - Herod VI (po 20 p.n.e. – po 37) – syn Fazaela II i Salampsio
  - Herod Agryppa I (ok. 10 p.n.e. – 44 n.e.) – król Judei
- Prawnukowie Heroda Wielkiego:
  - Herod Agryppa II (27 n.e – ok. 93 n.e.) – tetrarcha Chalkis
  - Herod VII – syn Arystobula z Chalkis i Salome III

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herod-Baba

kobieta o silnym charakterze i wrogo nastawiona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żart. kobieta zła

(1.2) pot. żart. kobieta despotyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herodiada

wnuczka Heroda Wielkiego, matka Salome

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herodion

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie;

Herodion (hebr.: הרודיון; arab.: Jebel Fureidis, łac. Herodium, koine: Ήρωδεīον) – forteca Heroda Wielkiego usytuowana na szczycie wzgórza niedaleko Betlejem na Pustyni Judzkiej, w środkowej części Izraela.

Znajduje się ona w odległości 11 km na południe od Jerozolimy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Herodot

grecki historyk z Halikarnasu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym jego zachowanym dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herodowy

dotyczący Heroda

#### Źródła:

SJP.pl

# Herody

widowisko ludowe przedstawiające narodziny Jezusa

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) etn. folk. widowisko ludowe przedstawiane w okresie świąt Bożego Narodzenia o tematyce związanej z tematyką narodzin Chrystusa;

(1.2) etn. folk. uczestnicy bożonarodzeniowego przedstawienia ludowego

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) M. i W. lm. od: herod

Herody – ludowe przedstawienia bożonarodzeniowe, podobne do jasełek, odgrywane w różnych regionach Polski przez grupy kolędnicze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heroicznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób heroiczny, bohaterski

#### Źródła:

Wiktionary

# Heroiczniej

stopień wyższy od przysłówka: heroicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroiczność

→ heroiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest heroiczne; cecha tego, kto jest heroiczny

Patrz:heroiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroiczny

1. odważny, śmiały, dzielny; bohaterski;
2. o poemacie, epopei: opiewający czyny bohaterów

przymiotnik

(1.1) książk. pełen odwagi i poświęcenia

(1.2) opiewający czyny dawnych bohaterów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroida

utwór poetycki w literaturze antycznej utrzymany w konwencji listu miłosnego od lub do postaci mitologicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroidy

utwór poetycki w literaturze antycznej utrzymany w konwencji listu miłosnego od lub do postaci mitologicznych

Heroidy czyli Listy (łac. Heroides albo Epistulae) – piętnaście wierszowanych, fikcyjnych listów miłosnych autorstwa Owidiusza. Poeta użycza głosu bohaterkom opowieści i mitów starożytnych, które piszą do swoich ukochanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heroika

utwory literackie opowiadające o czynach bohaterskich i heroicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroikomiczny

→ heroikomika

przymiotnik

(1.1) łączący cechy heroiczne i komiczne

Patrz:heroikomika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroikomika

połączenie heroizmu i komizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroikomikum

poemat komiczny, w którym błahy temat jest przedstawiony w sposób podniosły

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroina

1. silny narkotyk z grupy opiatów, pochodna morfiny; diacetylomorfina, diamorfina;
2. w teatrze: aktorka grająca główne role;
3. przestarzale: kobieta dzielna, ofiarna; bohaterka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. główna bohaterka sztuki, dramatu, itp.

(1.2) teatr. aktorka grająca główną rolę

(1.3) silna, bohaterska kobieta, kobieta-heros

(1.4) biochem. farm. organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

Heroina, diacetylomorfina, diamorfina – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny opioid (diacetylowana pochodna morfiny). W postaci czystej heroina jest białą, sypką, bezwonną substancją o gorzkim smaku i temperaturze topnienia 173 °C. Po raz pierwszy heroina została zsyntetyzowana w 1874 r. poprzez acetylację morfiny – opiatu występującego w opium mleczka makowego i suszonej słomie makowej (makówka + ok. 15 cm łodygi), pochodzących z maku lekarskiego (Papaver somniferum). Heroina zaliczana jest do grupy depresantów podobnie jak morfina, w porównaniu do której w przypadku podania drogą dożylną wykazuje około 3–5-krotnie silniejsze lecz krótsze działanie przeciwbólowe. Jest silnym agonistą receptorów opioidowych μ, δ, κ, podobnie jak jej endogenne odpowiedniki – endorfiny. Dzięki grupom acetylowym heroina szybciej niż morfina przechodzi przez barierę krew-mózg. W mózgu jest enzymatycznie metabolizowana do aktywnych terapeutycznie metabolitów: 6-mono-acetylo-morfiny (6-MAM) i morfiny, stąd można spotkać się w stosunku do heroiny z określeniem proleku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heroinista

osoba uzależniona od heroiny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek uzależniony od heroiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroinistka

→ heroinista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uzależniona od heroiny

Patrz:heroinista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroinizm

uzależnienie od heroiny; heroinomania

Heroinizm – uzależnienie od zażywania diacetylomorfiny C21H23NO (heroiny, opioidu: półsyntetycznej pochodnej morfiny). Heroinizm jest jedną z najcięższych kompulsji narkotycznych. Heroinizm można podzielić na uzależnienie fizyczne i psychiczne. Uzależnienie fizyczne charakteryzują tzw. objawy abstynencyjne – nudności, bóle kostno-stawowe, bóle mięśni, biegunka. Wiąże się ono z wbudowywaniem heroiny w metabolizm organizmu osoby zażywającej nałogowo ten narkotyk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heroinomania

nałogowe zażywanie heroiny; heroinizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroinowy

przymiotnik od: heroina

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z heroiną, dotyczący heroiny (narkotyku)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroistyczny

→ heroizm

Patrz:heroizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroizacja

nadawanie komuś lub czemuś bohaterstwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroizacyjny

związany z nadaniem cech bohaterskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroizm

bohaterstwo, odwaga, poświęcenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

Heroizm – zdolność dokonywania wielkich czynów przez bohaterów lub ludzi wyróżniających się wyjątkową świadomością swojej misji historycznej, często utożsamiany z męstwem.

Pojęcie heroizmu wprowadził do refleksji historiozoficznej Giambattista Vico. W wieku XIX związało się z historiozofiami i koncepcjami politycznymi prawicy oraz indywidualizmem, (Thomas Carlyle, Friedrich Nietzsche) – występował też jednak, chociaż rzadziej, w myśli lewicowej (Stanisław Brzozowski), a nawet komunistycznej (Antonio Gramsci, „heroizm proletariacki”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herold

1. zwiastun, głosiciel nowej idei;
2. w średniowieczu: poseł, urzędnik ogłaszający w imieniu władcy ważne wydarzenia lub zarządzenia;
3. w średniowieczu: urzędnik wywołujący uczestników ceremonii dworskich i turniejów rycerskich, sprawdzający ich pochodzenie i herby

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów

(1.2) hist. w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy

(1.3) przen. głosiciel nowej myśli

Herold – średniowieczny urzędnik dworski, wywołujący nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach, mistrz ceremonii, sędzia turniejów rycerskich, strażnik poprawności herbów.

W starożytnej Grecji urzędnikiem o podobnym charakterze lecz z większym zakresem zadań był keryks.Słowo "herold" wywodzi się od starogermańskiego słowa hariowaldus, tj. ten, który zna się, rozpoznaje opiekuńcze bóstwa rodowe, plemienne oraz zna ich rodowody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heroldia

w zaborze rosyjskim: urząd rozpatrujący i zatwierdzający dowody szlachectwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heroldowski

→ herold; heroldowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub pracą herolda, dotyczący herolda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heroldowy

→ herold; heroldowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Heroldzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z heroldem, dotyczący herolda

#### Źródła:

Wiktionary

# Heron

Heron z Aleksandrii - grecki mechanik, wynalazca i matematyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Heron – imię męskie pochodzenia greckiego wywodzące się od wyrazu pospolitego hērōs, co oznacza "mocny, silny, bohater", przejęte do łaciny jako Ero // Hero // Heron.

Heron imieniny obchodzi:

- 28 czerwca, jako wspomnienie św. Herona, wspominanego wraz ze św. Plutarchem, Heraklidem, Serenem, Marcelą, Potamieną i Raidą.
- 17 października, jako wspomnienie św. Herona, biskupa Antiochii i następcy św. Ignacego Antiocheńskiego
- 14 grudnia, jako wspomnienie św. Herona, wspominanego razem ze świętymi. Aterem (Arseniuszem), Izydorem i Dioskurem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heros

1. w mitologii greckiej: potomek bogów z ich związków ze śmiertelnikami; półbóg;
2. potocznie: człowiek odważny, dokonujący niezwykłych czynów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mitgr. postać o nadludzkich przymiotach, zrodzona ze związku człowieka i boga

(1.2) przen. ktoś bohaterski

Heros (stgr. ἥρως „bohater”) – w mitologii greckiej postać zrodzona ze związku człowieka i boga. Herosi mieli nadzwyczajne zdolności, jak wielka siła, spryt, odwaga, inteligencja czy inne przymioty. Choć byli dziećmi bogów, nie posiedli cechy nieśmiertelności. Byli dowodem przenikania się świata bogów i ludzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heroska

potocznie: waleczna, dzielna kobieta; bohaterka

#### Źródła:

SJP.pl

# Herostrat

szewc z Efezu (IV w. p.n.e.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Herostrates

człowiek, który powodowany nieokiełznaną żądzą sławy, usiłuje uwiecznić swoje imię zbrodnią, barbarzyńskim uczynkiem

Herostrates, właśc. Herostratos, gr. Ἡρόστρατος (IV w. p.n.e.) – szewc z Efezu ogarnięty obsesją zyskania wiecznej sławy, który w tym celu podpalił słynną miejscową świątynię Artemidy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herostratesowy

1. dotyczący Herostratesa, charakterystyczny dla Herostratesa;
2. chcący za wszelką cenę uzyskać rozgłos, dążący do sławy wszystkimi sposobami

#### Źródła:

SJP.pl

# Herostratowy

dotyczący Herostrata

#### Źródła:

SJP.pl

# Herostratyzm

postawa herostratesa

#### Źródła:

SJP.pl

# Herpeswiroza

choroba wywoływana przez herpeswirusy

#### Źródła:

SJP.pl

# Herpeswirus

typ wirusa pasożytującego na zwierzętach (kręgowcach)

Herpeswirusy (łac. Herpesviridae, od gr. herpeton - pełzać) - rodzina dsDNA wirusów pasożytujących na zwierzętach (kręgowcach). Zawiera ponad 100 gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herpeswirusowy

→ herpeswirus

Patrz:herpeswirus

#### Źródła:

SJP.pl

# Herpetarium

pomieszczenie przeznaczone do hodowli i obserwacji gadów oraz płazów

Herpetarium – rodzaj lub część ogrodu zoologicznego służąca do eksponowania żywych okazów gadów i płazów. Najczęściej spotyka się w nich węże, jaszczurki, legwany i inne gatunki gadów i płazów.

Najstarsze herpetarium na ziemiach polskich założył Johann Gottlieb Schultz w Toruniu w 1797 roku, tworząc pierwszy w kraju Ogród Zoobotaniczny. Obecnie herpetarium w Toruniu znacznie rozbudowano. Herpetaria znajdują się także w innych ogrodach zoologicznych w Polsce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herpeto-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gadami, płazami

#### Źródła:

Wiktionary

# Herpetolog

specjalista w zakresie herpetologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zool. zoolog badający płazy i gady

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) zool. zoolożka badająca płazy i gady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herpetologia

dział zoologii, nauka o płazach i gadach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herpetologiczny

związany z herpetologią, nauką o płazach i gadach

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z herpetologią, dotyczący herpetologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Herpetolożka

→ herpetolog

Patrz:herpetolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Herrera

Herrera – gmina w Hiszpanii, w prowincji Sewilla, w Andaluzji, o powierzchni 53,48 km². W 2011 roku gmina liczyła 6526 mieszkańców. Znajduje się na skrzyżowaniu w geograficznym centrum Andaluzji, niecałą godzinę od stolic prowincji, takich jak Kordoba, Málaga i Sewilla, i nieco ponad godzinę od Granady.

#### Źródła:

Wikipedia

# Herschel

[czytaj: HERszel] nazwisko

- William Herschel (1738–1822) – astronom, fizyk i kompozytor, odkrywca promieniowania podczerwonego i Urana
- John Herschel (1792–1871) – astronom, fizyk i chemik, syn Williama
- Caroline Herschel (1750–1848) – astronom, siostra Williama
- Kosmiczne Obserwatorium Herschela (w skrócie Herschel) – teleskop kosmiczny
- Herschel – planetoida nazwana na cześć Williama Herschela
- Herschel – wielki krater uderzeniowy na Mimasie
- Herschel (wyspa na Oceanie Spokojnym) - wyspa u wybrzeży Chile
- Herschel (wyspa na Oceanie Arktycznym) - wyspa na Morzu Beauforta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herstoria

historia ze szczególnym uwzględnieniem roli kobiet, ujmowana z perspektywy feministycznej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. hist. treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;

Herstoria (ang. herstory) – historia opisywana z perspektywy feministycznej, ze szczególnym uwzględnieniem dziejowej roli kobiet. Pojęcie herstory zostało ukute w angielszczyźnie w latach 70. XX wieku w ramach feminizmu drugiej fali jako gra słów nawiązująca do zaimka osobowego rodzaju męskiego his („jego”) i angielskiego terminu story („opowieść”). Co połączone dają history („historia”). Zaimek his został zastąpiony zaimkiem osobowym rodzaju żeńskiego her („jej”). Powstaje nowe słowo: herstory, co ma brzmieć jak „jej opowieść”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Herstoryczny

dotyczący historii ze szczególnym uwzględnieniem roli kobiet

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z herstorią, dotyczący herstorii, czyli taki, który szczególnie uwzględnia rolę kobiet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hersylia

imię żeńskie z mitologii rzymskiej

Hersylia – imię żeńskie o niejasnej etymologii, pochodzące z mitologii rzymskiej, w której Hersilia była żoną Romulusa. W Polsce imię to nosiła m.in. Hersylia Januszewska, córka ojczyma Juliusza Słowackiego, Augusta Bécu, która poślubiła wuja Słowackiego, Teofila Januszewskiego (brata Salomei Januszewskiej, matki Słowackiego).

Zobacz też

- (206) Hersilia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hersz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Herszel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

#### Źródła:

Wiktionary

# Herszt

przywódca, lider bandy, szajki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przywódca bandy, szajki złoczyńców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hertha

[czytaj: herta] nazwa berlińskiego klubu piłkarskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Hertz

[czytaj: herc] nazwisko pochodzenia niemieckiego

- The Hertz Corporation – amerykańskie przedsiębiorstwo zajmujące się wynajmem samochodów
- Hertz Studio – polskie studio nagraniowe
- Hertz Systems – polskie przedsiębiorstwo teleinformatyczne
- Hertz – krater na Księżycu
- (16761) Hertz – planetoida

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Herulowie

szczep germański, pierwotnie osiadły w Skandynawii

Herulowie – lud wschodniogermański wywodzący się z terenów południowej Szwecji, spokrewniony z Gotami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hery

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. slang. długie włosy

#### Źródła:

Wiktionary

# Herytiera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. bogata, posażna panna

#### Źródła:

Wiktionary

# Herzog

[czytaj: HERcok] nazwisko

- Herzog – tytuł feudalny używany w Niemczech;
- Roman Herzog – niemiecki prawnik i polityk, były prezydent Niemiec;
- Chaim Herzog – szósty prezydent państwa Izrael;
- Werner Herzog (wł. Werner Stipetič) – niemiecki reżyser, scenarzysta i producent filmowy;
- George Herzog – amerykański etnomuzykolog;
- Andreas Herzog – piłkarz austriacki;
- André Maurois (wł. Émile Salomon Wilhelm Herzog) – pisarz francuski;
- Maurice Herzog – francuski alpinista, himalaista;
- Herzog & de Meuron – szwajcarskie biuro architektoniczne;
  - Jacques Herzog – szwajcarski architekt;

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Hes

dźwięk h obniżony o pół tonu; b

- Hes (l.mn. Hesi, Hesowie) – mieszkaniec Hesji
- hes – dźwięk b
- hydroksyetylowana skrobia
- Hypertext Editing System
- zespół hipereozynofilowy

Zobacz też:

- Hees
- Hess

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heses

dźwięk h obniżony o dwa półtony

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk h obniżony o cały ton;

Heses – dźwięk, którego częstotliwość dla heses¹ wynosi 440 Hz. Jest to obniżony za pomocą podwójnego bemola dźwięk h. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: gisis i a.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hesja

kraj związkowy w Niemczech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hesja (niem. Hessen) – kraj związkowy w zachodniej części Niemiec. Stolicą kraju związkowego jest Wiesbaden.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hesjan

kwadratowa macierz drugich pochodnych cząstkowych funkcji; macierz Hessego

Hesjan, macierz Hessego – macierz (kwadratowa) drugich pochodnych cząstkowych funkcji o wartościach rzeczywistych dwukrotnie różniczkowalnej w pewnym punkcie dziedziny. Czasem pod pojęciem hesjanu rozumie się wyznacznik macierzy Hessego, będący formą kwadratową przyrostów zmiennych. Jest on używany przy znajdowaniu ekstremów funkcji wielu zmiennych.

Nazwę hesjanu wprowadził James Joseph Sylvester dla upamiętnienia niemieckiego matematyka Ottona Hessego (1811–1874).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heski

przymiotnik od: Hesja

przymiotnik

(1.1) od Hesja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hesperetyna

organiczny związek chemiczny, rodzaj flawonoidu występujący w cytrusach

Hesperetyna to związek zaliczany do flawanonów, będących rodzajem flawonoidów. Hesperetyna w postaci swojego glikozydu, hesperydyny, jest dominującym flawonoidem w cytrynach i pomarańczach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesperia

1. w starożytności określenie krajów położonych na zachodzie; u Greków oznaczało zwykle Italię, u ludów latyńskich Hiszpanię;
2. w mitologii greckiej: nimfa leśna z Troady;
3. planeta Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca; Gwiazda Wieczorna, Hesperos

## Astronomia

- Hesperia (Wenus, Gwiazda Wieczorna, Hesperos) – planeta Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca
- Hesperia – planetoida o numerze katalogowym 69
- Hesperia Planum – równina na Marsie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesperornis

kopalny, nielatający ptak z okresu kredowego

Hesperornis – rodzaj kopalnych ptaków z rodziny Hesperornithidae.

Etymologia nazwy zwyczajowej: gr. ἑσπερος hesperos „zachodni”; ορνις ornis, ορνιθος ornithos „ptak”.

Ptaki te żyły w epoce późnej kredy (ok. 89–65 mln lat temu). Osiągały metr wysokości na stojąco. Ich szczątki odnaleziono na terenie Ameryki Północnej – w Kanadzie i w USA (głównie w stanie Kansas); jeden gatunek – H. rossicus – opisano z europejskiej części Rosji (Zbiornik Cymlański), jego szczątki odnaleziono też w Szwecji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesperos

1. planeta Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca; Gwiazda Wieczorna, Hesperia;
2. w mitologii greckiej: bóg i uosobienie Gwiazdy Wieczornej; Hesperus

Hesperos (Hesper, Hesperus, Gwiazda Wieczorna; stgr. Ἓσπερος Esperos ‘wieczorny’, łac. Vesper, Vesperus ‘wieczorny’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie Gwiazdy Wieczornej (planety Wenus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesperyda

w mitologii greckiej: nimfa Zachodzącego Słońca, strażniczka jabłoni o złotych jabłkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Hesperydowy

przymiotnik

(1.1) środ. kosmet. o zapachu (najczęściej perfum): przypominający zapach jednego z owoców drzew cytrusowych

(1.2) mitgr. mający związek z Hesperydami

#### Źródła:

Wiktionary

# Hesperydyna

jeden z naturalnych żółtych barwników roślinnych

Hesperydyna – organiczny związek chemiczny będący glikozydem hesperetyny zaliczanej do flawanonów będących rodzajem flawonoidów. Dawniej nazywana witaminą P2. Występuje w dużych ilościach w owocach cytrusów. Nazwa związku pochodzi od greckich nimf ogrodów – Hesperyd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesperyjski

1. dawniej: zachodni lub wieczorny;
2. w mitologii greckiej: ogrody hesperyjskie - ogrody bogów słynące ze złotych jabłek; raj hesperydowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Hess

nazwisko

Osoby:

- Erika Hess – szwajcarska narciarka alpejska
- Germain Henri Hess – chemik rosyjski pochodzenia szwajcarskiego - odkrywca prawa Hessa
- Harry Hammond Hess – amerykański geolog i wojskowy
- Jan Hess
- Karl Hess – dziennikarz amerykański, jeden z twórców anarchosyndykalizmu
- Mieczysław Hess – polski geograf i klimatolog
- Mojżesz Hess – filozof niemiecko-żydowski
- Myra Hess – brytyjska pianistka
- Reinhard Hess – trener skoków narciarskich
- Sandra Hess – szwajcarsko-amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna
- Victor Franz Hess – austriacki fizyk, laureat Nagrody Nobla w 1936
- Walter Richard Rudolf Hess – jeden z przywódców III Rzeszy
- Walter Rudolf Hess – szwajcarski fizjolog, chirurg i okulista, laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w roku 1949
- Willy Hess – szwajcarski muzykolog i kompozytor
- Zbigniew Hess – polski działacz partyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hesse

Hesse – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Mozela.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 566 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 44 osoby/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Hesse plasuje się na 550. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 430.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Hesse-Bukowska

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hessonit

minerał, odmiana grossularu występująca w skałach wapiennych i magmowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. kamień szlachetny, odmiana grossularu o barwie żółtej, cynamonowobrunatnej;

Hessonit – należący do gromady krzemianów, będący granatem, rzadka odmiana grossularu. Inaczej zwany jest kamieniem cynamonowym, dawniej kanelem. Nazwa wywodzi się z greckiego hesson, które oznacza „mniej cenny” lub „gorszy,” nawiązując do niższej wartości minerału w porównaniu z cyrkonem, do którego jest podobny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hester

koń z rasy koni szwedzkich, służący w ciężkich jazdach; pospolity na Litwie i Żmudzi

Hester – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Luizjana, w parafii St. James.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hestia

mit. gr. bogini domowego ogniska, ośrodka życia rodzinnego, czczona też jako opiekunka ogniska gminnego bądź państw

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

(1.2) rzad. imię|polski|ż.

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 46;

Hestia (stgr. Ἑστία Hestía ‘ognisko domowe’, łac. Vesta) – w mitologii greckiej córka Kronosa i Rei, siostra Zeusa, Demeter i Hery oraz Posejdona i Hadesa. Ślubowała dziewictwo, jak Artemida. Opiekunka ogniska domowego, podróżnych, nowożeńców i sierot. Hestia reprezentowała moralną ideę czystości i trwałości rodzinnego życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hesyjczyk

mieszkaniec Hesji (kraju związkowego w Niemczech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Hesji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hesyjka

mieszkanka Hesji (kraju związkowego w Niemczech)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Hesji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Het

przestarzały wyraz o ekspresywnym charakterze, oznaczający tyle, co: daleko, hen, z dala

przysłówek miejsca

(1.1) przest. daleko

Belgia:

- Het Steen

Węgry:

- Hét – wieś

Inne:

- het – niderlandzki przedimek
- Het – brytyjski zespół muzyczny
- Het – niderlandzki zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę [h], Ͱ ͱ;

Heta (ἧτα, pisana Ͱͱ) – litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę [h], przedstawiająca ją jako pełną literę, a nie tylko jako znak diakrytyczny spiritus asper wywodzący się z tej litery, która z kolei wywodzi się z lewej połówki litery eta.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Hetajr

w starożytnej Macedonii: żołnierz jazdy rekrutującej się ze szlachty

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetajria

w starożytnej Grecji: związek religijny, towarzyski lub polityczny; heteria

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetera

1. kobieta kłótliwa, złośliwa; jędza, piekielnica, kłótnica, awanturnica;
2. w starożytnej Grecji: piękna i wykształcona kobieta lekkich obyczajów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. w starożytnej Grecji: prostytutka, często inteligentna i wykształcona;

(1.2) złośliwa, kłótliwa kobieta, jędza

Hetera (gr. hetaíra – towarzyszka) – w starożytnej Grecji odpowiednik kurtyzany. Hetera od zwykłej prostytutki różniła się niezależnością i wysoką pozycją towarzyską. Inna nazwa to córa Koryntu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heteria

1. w starożytnej Grecji: związek religijny, towarzyski lub polityczny; hetajria;
2. w nowożytnej Grecji: związek handlowy, towarzystwo naukowe lub tajna organizacja polityczna

Heteria (gr. Εταιρεία, czyli "grupa przyjaciół") – nieformalne stowarzyszenia arystokratyczne w starożytnej Grecji, a w Grecji nowożytnej stowarzyszenia naukowe, gospodarcze lub polityczne. Najbardziej znanym z nich była tajna organizacja narodowowyzwoleńcza Filiki Eteria działająca na początku XIX w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hetero

potocznie o osobie orientacji heteroseksualnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroatom

Heteroatom (z greki heteros - różny, + atomos) - to w nomenklaturze chemii organicznej określenie dowolnego atomu, znajdującego się w cząsteczce związku organicznego, którym nie jest węgiel lub wodór. Zwykle określenie to odnosi się do azotu, tlenu, siarki lub fosforu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heteroauksyna

hormon roślinny regulujący wiele procesów rozwojowych u roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterobatmia

różny poziom rozwoju ewolucyjnego części organizmu lub narządu

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterobazydium

typ podstawki u grzybów podstawczaków; fragmobazydium, protobazydium

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterochromatyna

chromatyna pozbawiona genów, albo mająca nieaktywne geny, tworząca silnie zwartą spiralę

Heterochromatyna jest częścią chromatyny w jądrze interfazowym, w której nić DNA jest szczególnie mocno upakowana. Jej cechą charakterystyczną jest ograniczenie udziału w procesie transkrypcji, co ma wpływ na ekspresję genów. Jej zwarta struktura decyduje o tym, że jest nieaktywna genetycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterochromia

odmienny kolor tęczówek oczu u jednej osoby lub różnobarwność jednej tęczówki

Różnobarwność tęczówki (łac. heterochromia iridis) i różnobarwność tęczówek (łac. heterochromia iridum) – zaburzenia rozwoju, polegające na różnicach w rozmieszczeniu barwnika w obrębie różnych obszarów tęczówki jednego oka bądź różnym zabarwieniu tęczówki jednego i drugiego oka.

Ta drobna wada wrodzona występuje zarówno u ludzi, jak i u zwierząt, jako izolowana cecha dysmorficzna albo składowa zespołów wad wrodzonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterochromosom

chromosom, który odpowiada za wykształcanie się płci; heterosom, alosom, allosom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. chromosom determinujący płeć

Chromosomy płci, heterochromosomy, allosomy – chromosomy determinujące płeć u rozdzielnopłciowych organizmów eukariotycznych. Płeć osobnika determinuje ich obecność lub ich liczba w stosunku do liczby autosomów.

U człowieka występują 22 pary chromosomów autosomalnych i jedna para chromosomów płci, która odpowiada za determinację płci. Łącznie kariotyp człowieka tworzą 23 pary chromosomów. Osobnik posiadający chromosomy XX jest płci żeńskiej, natomiast osobnik z jednym chromosomem X i jednym chromosomem Y – będzie płci męskiej.X jest większy od Y i zawiera więcej genów. Y zawiera gen SRY determinujący płeć męską. Płeć determinowana jest zatem przez chromosom otrzymany od ojca. W tej sytuacji samce są płcią heterogametyczną, bo mogą wytwarzać dwa rodzaje gamet, a samice płcią homogametyczną. Gen SRY powoduje tworzenie się jąder, a one testosteronu, który z kolei warunkuje drugorzędowe cechy płciowe: prącie, nasieniowody i inne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heterochronia

ewolucyjne przesunięcie momentu i tempa powstawania jakiegoś narządu czy organu w trakcie ontogenezy organizmu, w stosunku do jego przodków ewolucyjnych

Heterochronia – zaburzenie ontogenezy polegające na akceleracji (przyspieszeniu) lub retardacji (opóźnieniu) rozwoju konkretnego narządu w stosunku do rozwoju reszty organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterocykliczny

przymiotnik

(1.1) chem. o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;

(1.2) chem. o pierścieniu atomów: zawierający atomy więcej niż jednego pierwiastka

#### Źródła:

Wiktionary

# Heterocysta

wyspecjalizowana komórka pozwalająca kolonijnym sinicom wiązać wolny azot

Heterocyty, heterocysty (synonim przestarzały) – przekształcone komórki (pojedyncze, rzadziej tworzące szereg kilku komórek) występujące u sinic z rzędów Nostocales i Stignematales (głównie u form nitkowatych). Komórki te odpowiadają za proces asymilacji azotu z atmosfery (diazotrofię).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodoksalność

w religii: wyznawanie poglądów, dogmatów odmiennych od obowiązujących w danej religii, lecz nieuznanych przez nią za herezję; nieprawowierność, heterodoksja

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterodoksja

w religii: wyznawanie poglądów, dogmatów odmiennych od obowiązujących w danej religii, lecz nieuznanych przez nią za herezję; nieprawowierność, heterodoksalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. filoz. uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

Heterodoksja – (gr. ἕτερος i δόξα), nieprawowierność; uznawanie odmiennych poglądów, dogmatów, niezgodnych z obowiązującą w danej religii doktryną wiary.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heterodoksyjny

w religii: taki, który dotyczy heterodoksji - wyznawania poglądów, dogmatów odmiennych od obowiązujących w danej religii, lecz nieuznanych przez nią za herezję; innowierczy

przymiotnik

(1.1) właściwy heterodoksji, wyznający poglądy odmienne od tych głoszonych przez Kościół doktryny wiary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heterodon

wąż z rodziny połozowatych, występuje w Ameryce Północnej

Heterodon – rodzaj węży z podrodziny ślimaczarzy (Dipsadinae) w rodzinie połozowatych (Colubridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodontozaur

rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z okresu wczesnej jury

Heterodontozaur (Heterodontosaurus) – rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego z rodziny heterodontozaurów (Heterodontosauridae). Żył we wczesnej jurze na terenach współczesnej południowej Afryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodontozaury

rodzina wczesnych dinozaurów ptasiomiednicznych

Heterodontozaury (Heterodontosauridae) – rodzina wczesnych dinozaurów ptasiomiednicznych będących prawdopodobnie bazalnymi przedstawicielami grupy. Ich skamieniałości należą do rzadkości, choć zwierzęta te zamieszkiwały całą planetę na początku okresu jurajskiego, a kilku przedstawicieli przetrwało do wczesnej kredy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodontyczny

taki, który ma zęby o różnych kształtach; różnozębny

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterodontyzm

zróżnicowanie budowy zębów, np. u człowieka: siekacze, kły, przedtrzonowce i trzonowce; odwrotnością tej cechy jest homodontyzm

Heterodontyzm, uzębienie heterodontyczne, uzębienie heterodontowe – rodzaj uzębienia charakteryzujący się zróżnicowaniem kształtów i wielkości zębów w zależności od ich przeznaczenia. Spotykany u gadów i u ssaków.

W przypadku typowego uzębienia heterodontycznego u ssaków wyróżnia się cztery podstawowe typy funkcjonalne zębów:

- zęby sieczne, czyli siekacze – są najbardziej wysunięte do przodu
- kły służące do chwytania pokarmu i rozrywania go na mniejsze kawałki
- zęby boczne, zwane również policzkowymi wykorzystywane do miażdżenia i rozcierania pokarmu do których zaliczane są:
  - przedtrzonowce
  - trzonowce

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodyna

generator drgań elektrycznych o małej mocy i dużej częstotliwości

Heterodyna, generator lokalny (gr. hetero- 'różny' i dyna 'moc') – stabilny i zazwyczaj o regulowanej częstotliwości generator drgań elektrycznych stosowany do modulacji (demodulacji) lub zmiany częstotliwości drgań w procesach tzw. heterodynowania (dudnienia/mieszania) elektrycznych przebiegów sinusoidalnych o nieznacznie różnych częstotliwościach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterodynować

w fizyce: uzyskiwać drgania o częstotliwościach słyszalnych w wyniku przemiany częstotliwości

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroepitaksja

proces epitaksjalny polegający na wytwarzaniu na monokrystalicznym podłożu jednego półprzewodnika cienkiej warstwy innego materiału półprzewodnikowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterofilia

występowanie liści o różnych kształtach na tej samej roślinie; różnolistność

Heterofilia, różnolistność, różnopostaciowość liści – zjawisko zróżnicowania kształtu dojrzałych liści wyrastających na tej samej roślinie lub roślinach tego samego gatunku. W wąskim ujęciu obejmuje różnolistność warunkowaną czynnikami środowiska, w szerszym obejmuje także wszelkie dziedziczne modyfikacje liści.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterofilny

→ heterofilia

Patrz:heterofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterofonia

prymitywna technika polifoniczna polegająca na równoczesnym wykonaniu melodii i ornamentowanego wariantu

Heterofonia (z gr. héteros – drugi, inny; phoné – dźwięk), – jest rodzajem faktury, która polega na równoczesnym wykonaniu melodii głównej i jej improwizowanej wersji (jednej lub kilku). Technika ta znana jest i stosowana głównie w muzyce ludowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterofoniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z heterofonią, dotyczący heterofonii

#### Źródła:

Wiktionary

# Heteroforia

zaburzenie równowagi mięśni ocznych prowadzące do braku zbieżności źrenic i ich nieprawidłowego ustawienia względem siebie; zez

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterogametyczny

→ heterogameta

Patrz:heterogameta

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterogamia

rozmnażanie się organizmów przy udziale komórek męskich i żeńskich, zróżnicowanych pod względem morfologicznym i fizjologicznym; anizogamia

Anizogamia, heterogamia – typ rozmnażania płciowego polegający na łączeniu się gamet zróżnicowanych wielkością (z powodu różnej ilości zgromadzonych w nich materiałów zapasowych), kształtem lub zdolnością ruchu (np. obecnością wici). Komórka żeńska (makrogameta) jest zwykle większa niż męska (mikrogameta). Anizogamia jest jedną z dwóch rodzajów gametogamii lub gametangiogamii. Jej przeciwieństwem jest izogamia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterogamiczny

→ heterogamia

Patrz:heterogamia

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterogenetyczny

→ heterogeneza

Patrz:heterogeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterogenia

przynależność do innego rodzaju; odmienność; innorodność

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterogeniczność

zróżnicowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heterogeniczny

różnorodny; heterogenny

przymiotnik

(1.1) chem. fiz. taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz

(1.2) chem. złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych

(1.3) książk. złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heterogenny

różnorodny; heterogeniczny

przymiotnik

(1.1) zawierający elementy o różnym pochodzeniu lub cechach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heteroglikan

cukier, w którego skład wchodzi więcej niż jeden rodzaj reszt monosacharydowych; heteropolisacharyd, mukopolisacharyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroglikany

cukier, w którego skład wchodzi więcej niż jeden rodzaj reszt monosacharydowych; heteropolisacharyd, mukopolisacharyd

Heteroglikany (heteropolisacharydy, mukopolisacharydy) – polisacharydy, w których skład wchodzi więcej niż jeden rodzaj reszt monosacharydowych. Przykładowe heteroglikany to kwas hialuronowy i kwas chondroitynosiarkowy znajdujące się w mazi międzykomórkowej, stawach i chrząstkach, i będące czynnikami grupowymi krwi, oraz heparyna odpowiedzialna za hamowanie procesu krzepnięcia krwi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterogonia

naprzemienne występowanie w cyklu rozwojowym partenogenezy i tradycyjnego rozmnażania płciowego

Heterogonia – cykl życiowy zwierząt, w którym występuje przemiana pokoleń rozmnażających się płciowo, ale w różny sposób: rozdzielnopłciowo lub partenogenetycznie. Niekiedy pomiędzy poszczególnymi pokoleniami mogą występować różnice morfologiczne. W takim cyklu pokolenie partenogenetyczne ma za zadanie zwiększyć liczebność oraz zasięg występowania, natomiast rolą pokolenia rozdzielnopłciowego jest zwiększenie różnorodności genetycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterogoniczny

zróżnicowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterohemoterapia

leczenie zastrzykami domięśniowymi krwi cudzej

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterokarion

komórka zawierająca dwa jądra o różnym materiale genetycznym

Heterokarion – komórka zawierająca co najmniej dwa genetycznie różne jądra. Cecha taka naturalnie i często występuje u grzybów – heterokarionem może być komórka, zarodnik lub grzybnia. Heterokariony można otrzymać również sztucznie w laboratorium.

Zobacz też

dikarion, heterozygota, komórczak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterokariotyczny

→ heterokarioza

Patrz:heterokarioza

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterokarpia

Heterokarpia – zjawisko wykształcania różnorodnych owoców na tej samej roślinie. Częste jest na przykład w należącej do astrowatych podrodzinie Asteroideae. U żółtlicy drobnokwiatowej Galinsogia parviflora owoce (niełupki) powstające w środku koszyczków z kwiatów rurkowatych posiadają puch kielichowy i są roznoszone przez wiatr, owoce powstające z brzeżnych kwiatów języczkowych nie posiadają puchu kielichowego, pozostają w koszyczkach i dostają się do gleby bezpośrednio w miejscu wzrostu rośliny. W ten sposób żółtlica będąca rośliną jednoroczną może przez wiele lat rosnąć w tym samym miejscu, zaś roznoszone przez wiatr nasiona zapewniają jej rozprzestrzenianie się.

#### Źródła:

Wikipedia

# Heteroklityczny

nieprawidłowy, dziwaczny, odbiegający od normy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterologiczny

przymiotnik

(1.1) odmienny, wykraczający poza normalność, obcopochodny

#### Źródła:

Wiktionary

# Heteromeryczny

o budowie organizmu złożonego: taki, którego poszczególne elementy są wyraźnie widoczne, np. plecha heteromeryczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteromorfizm

występowanie w obrębie tego samego gatunku różnych postaci osobników, np. u pszczół - matki, trutnie, robotnice; polimorfizm, wielopostaciowość

Heteromorfizm, różnopostaciowość – występowanie w obrębie jednego gatunku biologicznego osobników o dwu (dymorfizm) lub wielu (polimorfizm) odmiennych postaciach, swobodnie się krzyżujących, warunkowanych genetycznie, hormonalnie lub zmianami środowiska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heteromorfoza

Heteromorfoza – proces regeneracji utraconego narządu polegający na odtworzeniu w danym miejscu innego narządu niż pierwotnie się tam znajdował (np. raki mogą zregenerować czułki w miejsce utraconych słupków ocznych).

#### Źródła:

Wikipedia

# Heteronacjonalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. powiązanie ideologii nacjonalistycznej z heteroseksualnymi ideałami wykorzystywane przeciwko osobom LGBTI oraz jako antagonizm wobec krajów, w których prawa osób LGBTI zostały uregulowane prawnie.;

#### Źródła:

Wiktionary

# Heteronim

rodzaj pseudonimu literackiego

Heteronim – rodzaj pseudonimu literackiego (artystycznego), fikcyjny autor.

Od zwyczajnego pseudonimu różni się tym, że ukryty za heteronimem autor tworzy fikcyjną postać, obdarzając ją osobną biografią, wyglądem fizycznym oraz autonomiczną tożsamością i poglądami, często sprzecznymi z doświadczeniami rzeczywistego twórcy. Każdy z heteronimów posiada zazwyczaj własny styl i manierę literacką (twórczą).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heteronimia

zjawisko nadawania pseudonimów literackich

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteronimiczny

→ heteronimia, → heteronim

Patrz:heteronimia, → heteronim

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteronomia

podleganie normom, prawom, których się samemu nie stanowiło; przeciwieństwo autonomii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podleganie normom, których nie ustanowiło się samemu

Heteronomia (gr. heteros – inny, nomos – prawo) – zachowanie polegające na poddawaniu się, przyjęciu norm ustalonych przez innych ludzi (głównym powodem ich przestrzegania są sankcje zewnętrzne). Według Sergiusza Hessena jest to stan pośredni między anomią a autonomią.

Jest to drugi etap rozwoju moralnego człowieka według Jeana Piageta, który następuje między 2 a 9 rokiem życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heteronomiczny

odnoszący się do heteronomii

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteronorma

potocznie: heteronormatywność

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteronormatywność

tendencja kulturowa, w której uznaje się w seksualności tylko tradycyjne role płciowe i traktuje mniejszości seksualne wyłącznie w kategoriach dewiacyjnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest heteronormatywne; cecha tych, którzy są heteronormatywni

Heteronormatywność – idea zakładająca, że heteroseksualność jest normalną, naturalną, preferowaną formą seksualności i związków międzyludzkich, która nie wymaga wyjaśnień i jest lepsza od homoseksualności czy biseksualności. Heteronormatywność polega na wszechobecności w normach społecznych, prawnych i w kontaktach społecznych założenia, że wszyscy ludzie są heteroseksualni oraz że pełnią tradycyjne role płciowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heteronormatywny

uznający w seksualności tylko tradycyjne role płciowe i traktujący mniejszości seksualne wyłącznie w kategoriach dewiacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroplastyczny

przymiotnik od: heteroplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroplastyk

specjalista w dziedzinie heteroplastyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroplastyka

przeszczepianie tkanek lub organów z organizmu jednego gatunku na organizm innego gatunku; ksenotransplantacja, heterotransplantacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroplazja

zaburzenie w różnicowaniu się niektórych tkanek

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteropolisacharyd

cukier, w którego skład wchodzi więcej niż jeden rodzaj reszt monosacharydowych; mukopolisacharyd, heteroglikan

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroryza

wykształcanie przez jedną roślinę różnych rodzajów korzeni; różnokorzeniowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteroseksualista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba o orientacji heteroseksualnej

#### Źródła:

Wiktionary

# Heteroseksualistka

kobieta orientacji heteroseksualnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o orientacji heteroseksualnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heteroseksualizm

najczęstsza orientacja seksualna, pociąg erotyczny do przedstawicieli odmiennej płci; heteroseksualność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej;

Heteroseksualność (także heteroseksualizm; od stgr. ἕτερος, héteros „drugi, inny” oraz łac. sexus „płeć”) – pociąg seksualny lub zainteresowanie seksualne skierowane do osób przeciwnej płci (biologicznej lub kulturowej). Pociąg seksualny u heteroseksualistów jest aktywowany głównie przez zewnętrzne cechy typowo należące do płci przeciwnej, więc w kategorię heteroseksualizmu wlicza się także pociąg seksualny w stronę postaci fikcyjnych oraz osób które z zewnątrz wyglądają jak osoba należąca do biologicznej płci przeciwnej. Heteroseksualizm (pociąg seksualny w stronę osób przeciwnej płci) nie jest tym samym co heteroromantyzm, czyli pociąg romantyczny w stronę osób płci przeciwnej, jednak w większości przypadków występują one razem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heteroseksualność

najczęstsza orientacja seksualna, pociąg erotyczny do przedstawicieli odmiennej płci; heteroseksualizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. cecha tego, co heteroseksualne; cecha tych, którzy są heteroseksualni

Heteroseksualność (także heteroseksualizm; od stgr. ἕτερος, héteros „drugi, inny” oraz łac. sexus „płeć”) – pociąg seksualny lub zainteresowanie seksualne skierowane do osób przeciwnej płci (biologicznej lub kulturowej). Pociąg seksualny u heteroseksualistów jest aktywowany głównie przez zewnętrzne cechy typowo należące do płci przeciwnej, więc w kategorię heteroseksualizmu wlicza się także pociąg seksualny w stronę postaci fikcyjnych oraz osób które z zewnątrz wyglądają jak osoba należąca do biologicznej płci przeciwnej. Heteroseksualizm (pociąg seksualny w stronę osób przeciwnej płci) nie jest tym samym co heteroromantyzm, czyli pociąg romantyczny w stronę osób płci przeciwnej, jednak w większości przypadków występują one razem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heteroseksualny

dotyczący pociągu do płci przeciwnej

przymiotnik

(1.1) odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

(1.2) związany z heteroseksualnością, dotyczący heteroseksualności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heterosfera

#### Źródła:

Wikipedia

# Heterosom

chromosom, który odpowiada za wykształcanie się płci; heterochromosom, alosom, allosom

Chromosomy płci, heterochromosomy, allosomy – chromosomy determinujące płeć u rozdzielnopłciowych organizmów eukariotycznych. Płeć osobnika determinuje ich obecność lub ich liczba w stosunku do liczby autosomów.

U człowieka występują 22 pary chromosomów autosomalnych i jedna para chromosomów płci, która odpowiada za determinację płci. Łącznie kariotyp człowieka tworzą 23 pary chromosomów. Osobnik posiadający chromosomy XX jest płci żeńskiej, natomiast osobnik z jednym chromosomem X i jednym chromosomem Y – będzie płci męskiej.X jest większy od Y i zawiera więcej genów. Y zawiera gen SRY determinujący płeć męską. Płeć determinowana jest zatem przez chromosom otrzymany od ojca. W tej sytuacji samce są płcią heterogametyczną, bo mogą wytwarzać dwa rodzaje gamet, a samice płcią homogametyczną. Gen SRY powoduje tworzenie się jąder, a one testosteronu, który z kolei warunkuje drugorzędowe cechy płciowe: prącie, nasieniowody i inne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterospermia

wniknięcie do dojrzałego jaja samicy dwu lub więcej plemników pochodzących od samców z różnych linii, ras hodowlanych lub z różnych gatunków

Heterospermia – zjawisko wniknięcia do komórki jajowej dwóch (lub więcej) plemników pochodzących od samców z różnych ras hodowlanych lub nawet gatunków. W naturze zapłodnienia heterospermiczne nie występują, zawsze są wywoływane sztucznie (np. u trzody chlewnej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterosporia

właściwość niektórych paprotników polegająca na wytwarzaniu dwóch typów zarodników: makrospor i mikrospor; różnozarodnikowość

Różnozarodnikowość, heterosporia – wytwarzanie przez sporofit części roślin dwóch rodzajów zarodników (spor): męskich mikrospor (powstających w mikrosporangiach w wyniku mejozy mikrosporocytów) i żeńskich makrospor (powstających w makrosporangiach w wyniku mejozy makrosporocytów). Z mikrospor męskich rozwijają się gametofity męskie, z makrospor – gametofity żeńskie. Jeżeli spory zróżnicowane są nie tylko płcią, ale także wielkością – zjawisko takie określane jest jako anizosporia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterostraki

podgromada wymarłych bezżuchwowców wodnych, obejmująca opancerzone kręgowce z okresu wczesnego syluru do późnego dewonu; innopancerne

Heterostraki (†Heterostraci) – grupa wymarłych bezżuchwowców wodnych zaliczanych do pteraspidokształtnych (†Pteraspidomorphi), obejmująca opancerzone kręgowce z okresu od wczesnego syluru (430 milionów lat temu) do późnego dewonu (370 milionów lat temu). Poznano około 300 gatunków kopalnych. Cechą charakterystyczną dla tej grupy są pojedyncze otwory skrzelowe w pancerzu na każdym boku zwierzęcia. Zewnętrzny pancerz składał się z płytek kostnych zawierających zębinę i aspidynę. Małe oczy były położone w grzbietowej części głowy. Osiągały maksymalnie 1,5 m długości, zwykle mniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterostylia

występowanie w jednoodmianowej populacji rośliny kilku typów kwiatów, różniących się wysokością osadzenia pylników i znamion, stanowiące zabezpieczenie przed samozapylaniem się kwiatu; różnosłupkowość

Różnosłupkowość (heterostylia) – wytwarzanie na roślinie tego samego gatunku kwiatów dwupostaciowych (distylia) Czasami (rzadko) zdarzają się trójpostaciowe (tristylia).

U pierwiosnka np. istnieją dwa rodzaje kwiatów: w jednych kwiatach słupki są wyżej niż pręciki, w drugich odwrotnie. Kwiaty pierwiosnków mające długą rurkę kwiatową zapylane są zwykle przez motyle. Gdy motyl włoży swoją ssawkę do kwiatu o nisko osadzonych pręcikach, to pyłek przylepi się do górnej części ssawki. Pyłek ten zapyli kwiat o wysoko położonym słupku, gdy motyl przeleci na następny kwiat pierwiosnka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotaksja

nieprawidłowe położenie organów ciała

Heterotaksja (łac. situs ambiguus) – grupa zespołów wad wrodzonych charakteryzujących się nieprawidłowością ułożenia narządów jamy brzusznej i klatki piersiowej, determinacji stron ciała. Termin wprowadził Saint-Hilaire w 1836 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotalizm

przeprowadzanie procesu płciowego przez dwa odmienne typy grzybni tego samego gatunku

Heterotalizm, różnoplechowość – możliwość koniugacji między plechami tego samego gatunku, ale tylko wtedy, gdy należą one do dwóch różnych fizjologicznych typów, które oznacza się jako (+) i (–). Czasami mówi się o płciowości tych plech. Zewnętrznie plechy nie różnią się od siebie, jednak gdy spotkają się dwie plechy (+), lub dwie plechy (–) nie prowadzi to do powstawania zygospor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotopia

w medycynie: przesunięcie organu lub jego części z pozycji właściwej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotransplantacja

przeszczepianie tkanek lub organów z organizmu jednego gatunku na organizm innego gatunku; ksenotransplantacja, heteroplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterotransplantacyjny

przymiotnik od: heterotransplantacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterotrof

organizm zdolny do syntezy związków organicznych jedynie z gotowych już związków dwutlenku węgla, np. węglowodanów, białek, lipidów itp.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. organizm cudzożywny

Heterotrofizm, cudzożywność (gr. héteros – inny. różny + gr. trophikós – odżywczy) – jeden z dwóch podstawowych (obok autotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Heterotrofy (organizmy cudzożywne) odżywiają się związkami organicznymi.

Ten sposób odżywiania dotyczy:

- większości bakterii,
- grzybów,
- śluzowców,
- niektórych roślin,
- zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heterotrofia

żywienie się gotowymi związkami organicznymi pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego przez organizmy niezdolne do przeprowadzania fotosyntezy i chemosyntezy; heterotrofizm, cudzożywność

Heterotrofizm, cudzożywność (gr. héteros – inny. różny + gr. trophikós – odżywczy) – jeden z dwóch podstawowych (obok autotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Heterotrofy (organizmy cudzożywne) odżywiają się związkami organicznymi.

Ten sposób odżywiania dotyczy:

- większości bakterii,
- grzybów,
- śluzowców,
- niektórych roślin,
- zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotroficzny

o organizmach zwierzęcych lub roślinnych: odżywiający się gotowymi związkami organicznymi pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego; cudzożywny

przymiotnik

(1.1) biol. zob. cudzożywny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heterotrofizm

żywienie się gotowymi związkami organicznymi pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego przez organizmy niezdolne do przeprowadzania fotosyntezy i chemosyntezy; heterotrofia, cudzożywność

Heterotrofizm, cudzożywność (gr. héteros – inny. różny + gr. trophikós – odżywczy) – jeden z dwóch podstawowych (obok autotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Heterotrofy (organizmy cudzożywne) odżywiają się związkami organicznymi.

Ten sposób odżywiania dotyczy:

- większości bakterii,
- grzybów,
- śluzowców,
- niektórych roślin,
- zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterotrychalny

mający wyraźne zróżnicowanie typów nici, które spełniają różne funkcje; różnoniciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterozja

bujność wzrostu w drugim pokoleniu

Heterozja (gr. hetérōsis – przekształcenie), wigor mieszańców, bujność mieszańców – zjawisko polegające na zwiększeniu wartości fenotypowej cech ilościowych pierwszego pokolenia mieszańców (F1) w odniesieniu do homozygotycznych rodziców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heterozygota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. genet. organizm posiadający jeden dominujący i jeden recesywny allel danego genu;

Heterozygota – organizm posiadający zróżnicowane allele tego samego genu (np. Aa), w tym samym locus w chromosomach homologicznych. Gamety osobnika heterozygotycznego mogą być różne, tzn. mogą zawierać zupełnie odmienny materiał genetyczny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Heterozygotyczny

→ heterozygota

Patrz:heterozygota

#### Źródła:

SJP.pl

# Heterycki

→ heteryk

Patrz:heteryk

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteryczka

potocznie: heteroseksualistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Heteryk

potocznie: osoba heteroseksualna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. LGBT: osoba heteroseksualna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heteryzm

przestarzałe: obyczaj małżeństw zbiorowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetka

1. ktoś mało znaczący, ubogi, byle kto;
2. dawniej: lichy koń, szkapina; dziś tylko w wyrażeniu: hetka-pętelka - ktoś mało znaczący, ubogi, byle kto

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetka-Pętelka

potocznie: mężczyzna mało znaczący, mało wartościowy, taki, którego inni lekceważą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ktoś biedny, z kim nikt się nie liczy, byle kto

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetki

przysłówek sposobu

(1.1) gwara. całkowicie, zupełnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Hetm.

skrót od: hetman, hetmański

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetman

najwyższy dowódca wojska polskiego i litewskiego do czasów rozbiorów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. najwyższy dowódca stałych (zaciężnych) wojsk polsko-litewskich w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej od XV wieku do 1795 roku;

(1.2) hist. wojsk. obieralny przywódca Kozaków zaporoskich w XVI–XVII wieku

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) szach. figura o możliwości poruszania w każdym kierunku;

Hetman (od czes. hejtman) – tytuł wojskowy rozpowszechniony na terenie Europy Wschodniej i Środkowej. W kontekście wojsk polsko-litewskich oznaczał najwyższych dowódców stałych (kwarcianych) w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej od XV wieku do 1795 roku. Formalnie nie podlegały mu wojska pospolitego ruszenia ani rejestrowe kozackie, podporządkowane własnemu dowodzeniu (regimentarze, atamani).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hetmanat

hetmańszczyzna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. system autonomicznych rządów terytorialnych na Ukrainie

Hetmanat, Hetmańszczyzna (ukr. Гетьманщина), (1649–1764), zwane także Wojskiem Zaporoskim – w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów system autonomicznych rządów terytorialnych na Ukrainie Naddnieprzańskiej, oparty na systemie demokracji wojennej Kozaków Zaporoskich, powstały w wyniku zawartej w roku 1649 ugody zborowskiej wojska zaporoskiego z królem Polski Janem II Kazimierzem Wazą i Rzecząpospolitą, potwierdzony w roku 1654 w ugodzie perejasławskiej pomiędzy wojskiem zaporoskim a carem rosyjskim Aleksym I i ponownie (w rozszerzonej formie) w unii hadziackiej (króla i Rzeczypospolitej z Kozaczyzną zaporoską, 1658).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hetmańczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmanić

być hetmanem, sprawować władzę hetmana

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmanka

→ hetman

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przen. kobieta hetman, podniośle o przywódczyni

(1.2) pot. szkoła, klub lub instytucja, która przyjęła imię jednego z historycznych hetmanów

Patrz:hetman

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetmanostwo

hetman z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmanowa

żona hetmana

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmanówna

dawniej: córka hetmana

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmanowy

przymiotnik od: hetman (dowódca wojsk)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hetmański

1. związany z hetmanem, należący do hetmana;
2. gambit hetmański - jedno z podstawowych otwarć w szachach

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. wojsk. związany z osobą lub urzędem hetmana, dotyczący hetmana

(1.2) szach. związany z hetmanem, dotyczący hetmana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Kresy. łobuz

#### Źródła:

Wiktionary

# Hetta

okrzyk kierujący konia na prawo

wykrzyknik apelatywny

(1.1) gwara. rzad. komunikat dla konia: w prawo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetyci

starożytny lud zamieszkujący w drugim tysiącleciu p.n.e. wschodnie i centralne rejony Anatolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hetycki

przymiotnik od: Hetyci (lud indoeuropejski, który stworzył w drugim tysiącleciu przed naszą erą imperium na terenie Anatolii)

przymiotnik

(1.1) staroż. dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetycko

przysłówek

(1.1) na sposób hetycki, po hetycku

#### Źródła:

Wiktionary

# Hetyckość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co hetyckie; hetycki charakter czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Hetyta

członek starożytnego ludu zamieszkującego wschodnie i centralne rejony Anatolii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetytka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. członkini starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię

#### Źródła:

Wiktionary

# Hetytolog

specjalista w dziedzinie hetytologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie hetytologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hetytologia

nauka zajmująca się badaniem dziedzictwa Hetytów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) antrop. jęz. nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów

Hetytologia – nauka z dziedziny nauk historycznych, zajmująca się dziejami starożytnego państwa Hetytów (XVII-XII w. p.n.e.), kulturą materialną i duchową Hetytów oraz ich językiem.

Jako początek hetytologii jako odrębnej nauki przyjmuje się rok 1915, kiedy to czeski uczony Bedřich Hrozný rozszyfrował pismo hetyckie z tabliczek odnalezionych w anatolijskim Boğazköy.

Do znanych polskich hetytologów zaliczali się m.in. Stefan Przeworski, Rudolf Ranoszek i Maciej Popko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hetytologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z hetytologią, dotyczący hetytologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Heulandyt

minerał z grupy zeolitów, uwodniony glinokrzemian wapnia

Heulandyt – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska niemieckiego kolekcjonera i handlarza minerałów, mieszkającego w Anglii J.H. Heulanda (1778–1856).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heureka

eureka, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia

wykrzyknik

(1.1) „znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

Heureka (z gr. εὕρηκα „znalazłem”) – wykrzyknienie radości, wydawane zwykle przy niespodziewanym wpadnięciu na jakiś pomysł (iluminacji), często kojarzone z odkryciami naukowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Heureza

sposób organizowania nauki szkolnej

Heureza (gr. heúresis – odnalezienie) – sposób nauczania polegający na naprowadzaniu uczniów na właściwy tok rozumowania i doprowadzeniu do samodzielnego rozwiązania przez nich problemów.

Jedną z pierwszych osób używających heurezy był Sokrates. Metoda ta jest też często używana przez pedagogów sprzeciwiających się przekazywaniu uczniom suchych informacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heurystyczny

dotyczący heurystyki; związany z heurystyką

przymiotnik

(1.1) związany z heurystyką; oparty na heurystyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Heurystyka

1. umiejętność wyszukiwania i zbierania materiałów historycznych
2. umiejętność wykrywania i kojarzenia ze sobą nowych faktów, które są pomocne w dochodzeniu do poznania nowych prawd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

(1.2) inform. pot. algorytm heurystyczny, czyli znajdujący przybliżone rozwiązanie problemu optymalizacyjnego.

- heurystyka w logice,
- heurystyka w informatyce i teorii obliczeń,
- heurystyka jako nauka o dokonywaniu odkryć,
- heurystyki wydawania sądów w psychologii,
  - heurystyka dostępności,
  - heurystyka reprezentatywności,
  - heurystyka zakotwiczenia i dostosowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hewea

wiecznie zielone drzewo z rodziny wilczomleczowatych, z dorzecza Amazonki, o trójdzielnych liściach i niepozornych kwiatach zebranych w wiechy, wytwarzające w korze sok mleczny (lateks), służący do wyrobu naturalnego kauczuku; drzewo kauczukowe, kauczukowiec

- kauczukowiec, hevea – drzewo kauczukodajne
- HEWEA – producent pojazdów użytkowych i dostawca komponentów do ich produkcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heweliusz

piwo marki Heweliusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) liter. spolszczone nazwisko gdańskiego astronoma Johannesa Heveliusa;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) hand. marka piwa

## Osoby

- Jan Heweliusz (Johannes Hevelius) – astronom
- Elżbieta Koopman Heweliusz – żona Jana Heweliusza

## Jednostki pływające

- MF „Jan Heweliusz” – prom ro-ro
- ORP „Heweliusz” – okręt hydrograficzny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hewitt

Miejscowości w USA:

- Hewitt – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Todd
- Hewitt – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie McLennan
- Hewitt – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Marathon
- Hewitt – wieś w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

Gminy w USA:

- Hewitt (ang. Hewitt Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Marathon

#### Źródła:

Wikipedia

# Hewlett-Packard

[czytaj: hjulet-pakard] firma informatyczna i jej marka

HP Inc. (do 1 listopada 2015: Hewlett-Packard Company) – amerykańskie przedsiębiorstwo informatyczne z siedzibą w Palo Alto w Kalifornii, założone w 1939 r. W 2010 roku drugie pod względem obrotów przedsiębiorstwo informatyczne świata. Producent m.in. komputerów osobistych, serwerów, drukarek i urządzeń poligraficznych oraz dostawca usług IT.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hewra

banda, grupa złodziei, środowisko przestępcze; chewra

Hewra – polski zespół wykonujący muzykę z pogranicza cloud rapu, trapu i muzyki eksperymentalnej, założony w 2013 roku przez byłych członków JWP, rapera Fostera (jako Amen Pacierzu) oraz producenta Kubę O. (jako ₪). Grupa utworzyła bardzo blisko współpracujące kolektywy HEWRA MOBBYN (z Mobbyn) i The Hewra (z Zer022, G.R.A. i Tuzzą), a jej właściwy skład uzupełnili raper Młody Dron (ex-JWP, jako Meat) i raper-producent-wokalista Don Poldon (ex-Mobbyn) oraz rapujący grafik Zazamek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hex

duńska gra planszowa dla dwóch osób

Belgia:

- Hex – francuska nazwa miejscowości Heks

Inne:

- hex – szesnastkowy system liczbowy, heksadecymalny
- Hex – magiczny komputer ze Świata Dysku
- Hex – gra planszowa
- Hex: Klątwa upadłych aniołów – serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hexapod

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) jeden z rodzajów bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Hey

nazwa zespołu

Hey – polski rockowy zespół muzyczny, założony w 1992 roku w Szczecinie. W 2017 zawiesił działalność i od tej pory wznawia ją tylko na rzecz sporadycznych koncertów. Jego obecny skład tworzą: wokalistka Katarzyna Nosowska, gitarzyści Marcin Żabiełowicz i Paweł Krawczyk, perkusista Robert Ligiewicz, basista Jacek Chrzanowski i klawiszowiec Marcin Macuk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heyah

marka telefonii komórkowej w Polsce

Heyah – polska marka usług telefonii komórkowej, działającej w systemie prepaid. Operatorem sieci Heyah jest T-Mobile, do której należy także sieć T-Mobile Polska. Do 2009 roku Heyah oferowała jedynie karty SIM, doładowania i usługi, później uzupełniła ofertę o sprzedaż telefonów komórkowych. Logo Heyah jest stylizowany kształt pięciopalczastej dłoni (pierwotnie czerwony, obecnie wielokolorowy) uzupełniony nazwą sieci, dawniej stylizowaną na uliczne graffiti.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Heyman

[czytaj: hejman] nazwisko

Heyman:

- David Heyman
- Marcin Heyman
- Paul Heyman

- (7738) Heyman

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hezbollah

członek fanatycznej organizacji terrorystycznej w niektórych krajach arabskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;

Hezbollah (arab. ‏حزب ﷲ‎, Ḥizb Allāh, „partia Boga”) – libańska partia polityczna radykalnych szyitów, utworzona w 1982. Od początku była wspierana i finansowana przez Iran, Syrię, a także przez dotacje jej zwolenników. Organizacja sama siebie określa jako „antyimperialistyczna”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hezjod

jeden z najstarszych poetów greckich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) liter. grecki epik;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hezjodowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Hezjoda lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Hezjoda, będący jego własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Hezychasta

mnich, wyznawca hezychazmu, mistycznego nurtu w chrześcijaństwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hezychastka

→ hezychasta

Patrz:hezychasta

#### Źródła:

SJP.pl

# Hezychastyczny

→ hezychazm

Patrz:hezychazm

#### Źródła:

SJP.pl

# Hezychazm

nurt mistyczno-ascetyczny w chrześcijaństwie wschodnim

Hezychazm (‘ησυχασμóς, hesychasmos; od greckiego ‘ησυχία, hēsychía – wyciszenie: w teologii rozumiane jako „nieprzerwana cześć i służba Bogu ”) – bizantyński nurt mistyczny, który osiągnął szczytowy rozwój i popularność w wieku XIV. Hezychaści twierdzili, że można odnaleźć zjednoczenie z Bogiem jedynie poprzez Chrystusa, praktykując cnoty i modlitwę. Głosili możliwość ujrzenia Światłości Bożej dzięki intensywnej modlitwie, kontemplacji i specyficznym praktykom ascetycznym, polegającym na wstrzymywaniu oddechu w trakcie modlitewnego wyciszenia. Ruch wzbudził poważne kontrowersje w Kościele greckim, gdzie tradycja zażartych sporów teologicznych (por. spory chrystologiczne, ikonoklazm) była długa. Ostatecznie jednak na kilku kolejnych synodach konstantynopolitańskich w połowie XIV wieku hezychazm odniósł trwałe zwycięstwo nad swymi przeciwnikami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hezychia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wywodząca się ze średniowiecznego Bizancjum chrześcijańska praktyka modlitewna oparta na skupieniu i kontemplacji w ciszy i spokoju, dla osiągnięcia oderwania od doczesności i poświęcenia się Bogu

#### Źródła:

Wiktionary

# Hezytacja

dawniej: wahanie się, niezdecydowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełm

1. ochronne nakrycie głowy,
2. w architekturze: zwieńczenie wieży w formie stożka pokryte dachówkami lub blachą

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

(1.2) archit. obłe lub stożkowe zakończenie wieży;

Hełm – rodzaj uzbrojenia ochronnego osłaniającego głowę. Znany i użytkowany od starożytności po współczesność. Dawniej stanowiący element zbroi chroniący przed ciosami zadawanymi bronią białą (np. mieczem, włócznią) lub przed pociskami broni neurobalistycznej (np. łuku, kuszy). Współcześnie funkcjonujący jako standardowy element wyposażenia żołnierzy chroniący przed odłamkami i szrapnelami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hełmce

owad o brązowym lub czarnym owalnym ciele, żyjący w skupiskach ludzkich; karaczan

Karaczany, hełmce (Blattodea, Blattoptera, Blattariae, Blattaria) – rząd owadów z przeobrażeniem niezupełnym, liczący około 4600 gatunków. Prowadzą ukryty tryb życia (kryptyczny), przeważnie nocny, są wszystkożerne.

Ciało zazwyczaj ciemno ubarwione (różne odcienie brązu i ciemnego brązu). Głowa jest prawie w całości ukryta pod tarczowatym i szerokim przedpleczem (stąd ich nazwa hełmce). Mają długie, wieloczłonowe i pokryte szczecinkami czułki. Przednia para skrzydeł jest silnie schitynizowana i ciemniejsza. Skrzydła z widocznym i gęstym użyłkowaniem. Tylna para skrzydeł jest zazwyczaj szeroka i błoniasta, w spoczynku ukryte pod pierwszą parą. Często spotykane są formy krótkoskrzydłe (brachypteria). Odnóża są długie i smukłe z długimi kolcami, pozwalają na szybki bieg. Odwłok jest szeroki, zakończony parą członowanych wyrostków odwłokowych (cerci). Samice czasem noszą przyczepiony do odwłoka kokon jajowy (ooteka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmiasty

mający kształt hełmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmiatka

ptak z rodziny kaczek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Netta rufina|ref=tak., średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

Hełmiatka, kaczka hełmiasta (Netta rufina) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Nie wyróżnia się podgatunków. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Hełmiec

owad o brązowym lub czarnym owalnym ciele, żyjący w skupiskach ludzkich; karaczan

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmik

rodzaj grzybów z rzędu łuszczeńcowców

Cudonia Fr. (hełmik) – rodzaj grzybów z rodziny hełmikowatych (Cudoniaceae). W Polsce występują 2 gatunki: Cudonia circinans i C. confusa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmka

wodny bezkręgowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmodziób

gatunek ptaka z rodziny wangowatych

Hełmodziób (Euryceros prevostii) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny wangowatych (Vangidae); endemit Madagaskaru. Zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmofon

hełm z wmontowanymi słuchawkami i mikrofonem

Hełmofon – ochronne nakrycie głowy z wmontowanymi słuchawkami oraz z laryngofonami lub mikrofonem, jednocześnie umożliwiające łączność radiową lub telefoniczną w warunkach dużego hałasu zewnętrznego. Używany przez załogi samolotów, czołgów itp..

W przeciwieństwie do hełmu – hełmofon nie zapewnia ochrony przed odłamkami w bezpośredniej walce. Jego zadaniem jest zapewnienie ochrony przed uderzeniami w wystające elementy wyposażenia wewnątrz pojazdu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmogwanowate

o cechach hełmogwanowatych (rodzina jaszczurek)

Hełmogwanowate (Corytophanidae) – rodzina drapieżnych jaszczurek z infrarzędu Iguania w obrębie rzędu łuskonośnych (Squamata), powszechnie znanych pod nazwą bazyliszków - od nazwy najliczniejszego w gatunki rodzaju Basiliscus. Wcześniej były zaliczane do rodziny legwanowatych (Iguanidae). Badania wykazały, że są blisko spokrewnione z długonogwanowatymi (Polychrotidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmogwanowaty

o cechach hełmogwanowatych (rodzina jaszczurek)

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmogłowik

hełmogłowik czarny, hełmogłowik biały - gatunki ptaków z rodziny gorzykowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmoróg

ptak z rodziny dzioborożców

#### Źródła:

SJP.pl

# Hełmówka

rodzaj grzybów z rzędu pieczarkowców

Galerina Earle (hełmówka) – rodzaj grzybów należący do rodziny podziemniczkowatych (Hymenogastraceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Hełmowy

przymiotnik od: hełm

#### Źródła:

SJP.pl