# As

1. najwyższa karta w większości gier karcianych
2. ktoś perfekcyjny w tym co robi; tuz, mistrz, znakomitość;
3. drobna moneta miedziana w starożytnym Rzymie
4. jednostka ciężaru w starożytnym Rzymie;
5. potocznie: aseksualista; aseks

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) liter. pies Ali z Elementarza M. Falskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. członek plemięemienia Asów (Alanów)

(2.2) mit. przedstawiciel głównej dynastii bogów nordyckich

- As – symbol chemiczny arsenu
- as – karta do gry
- as – moneta w cesarstwie rzymskim
- as – dźwięk
- as – symbol attosekundy
- as – w astronomii, symbol pozaukładowej sekundy łuku (z ang. arcsecond)
- As – polski samochód osobowy produkowany w latach 20. XX w.
- As – polski miniserial nakręcony w 2002 roku
- "As" – polski tygodnik ukazujący się do 1939
- as – polecenie systemu Linux, wchodzące w skład zestawu programów binutils
- AS – system autonomiczny (ang. autonomous system)
- as myśliwski – honorowy tytuł w lotnictwie wojskowym
- As – dynastia bogów nordyckich
- As – superbohater, postać w filmie Hydrozagadka
- As – projekt samolotu szkolno-treningowego
- as serwisowy – rodzaj zagrywki w tenisie lub siatkówce
- As – polskie czasopismo o tenisie ziemnym
- As – polski zespół muzyczny disco polo
- As – utwór muzyczny Steviego Wondera
- As – wyżeł z powieści Adolfa Dygasińskiego As
- As – skrót od nazwy amerykańskiego bloku nocnego dla dorosłych Adult Swim

miejsca

- As – miejscowość i gmina w Belgii
- Aš – miasto w Czechach
- Ås – miasto w Norwegii
- Ås – miejscowość w Szwecji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# As-Dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku as

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji As-dur (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# As-Moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku as

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji as-moll (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asa

1. najwyższa karta w większości gier karcianych
2. ktoś perfekcyjny w tym co robi; tuz, mistrz, znakomitość;
3. drobna moneta miedziana w starożytnym Rzymie
4. jednostka ciężaru w starożytnym Rzymie;
5. potocznie: aseksualista; aseks

- Asa – imię męskie
- Asa – król Judy
- Asa – rzeka w Kazachstanie
- ASA – absorpcyjna spektrometria atomowa
- ASA – kwas acetylosalicylowy
- Skala ASA – skala stosowana w anestezjologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asaf

Asaf (אסף) – postać biblijna ze Starego Testamentu. Lewita, który prowadził śpiew za panowania króla Dawida.

#### Źródła:

Wikipedia

# Asafetyda

gumożywica otrzymywana z korzeni i kłączy zapalniczki lekarskiej, stosowana dawniej w nalewkach jako środek uspokajający

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

Asafetyda (asafetida; hin. हींग , trl. hīng) – gumożywica otrzymywana z korzeni i kłączy zapaliczki cuchnącej (Ferula assa-foetida), występującej w północnych Indiach, Iranie i Afganistanie. W Polsce nazywana czarcim łajnem lub smrodzieńcem. W j. angielskim asafoetida lub stinking gum (dosłownie: „śmierdząca guma”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asahel

postać biblijna ze Starego Testamentu, siostrzeniec króla Dawida

Asahel, Asael (zm. ~1010 p.n.e.) – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Siostrzeniec króla Dawida. Asahel był jednym z najdzielniejszych żołnierzy Dawida i stał na czele jednego z jego hufców liczącego podobno 24 000 wojowników, gdzie po jego śmierci dowództwo przejął jego syn Zebadiasz. Poległ w Bitwie na Polu Boków z rąk Abnera przez ugodzenie odwrotną stroną dzidy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asam

stan w Indiach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze;

Asam (hindi असम, trb.: Asam, trl.: Asam; ang. Assam) – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.

14. pod względem liczby ludności stan Indii, utrzymał swoją pozycję względem 2001 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asambl

przestarzale: bal, zebranie, spotkanie towarzyskie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zebranie towarzyskie, biesiada, bal, raut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asamblaż

kompozycje powstałe ze złączenia w trójwymiarową całość różnych elementów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

Asamblaż (fr. assemblage, tłum. gromadzenie/zbieranie/zbiór) – forma artystyczna, będąca odmianą kolażu, według której tworzy się trójwymiarowe kompozycje z przedmiotów gotowych.

Praca złożona z różnego rodzaju przedmiotów: codziennego użytku, bezużytecznych fragmentów, form naturalnych, wszelkich możliwych obiektów. Dzieło powstaje z przedmiotów, które nie są stworzone przez autora asamblażu, ale jedynie przez niego użyte, a czasem także specjalnie spreparowane, czy przystosowane (np. pomalowane, odłączone od całości, połączone z czymś innym, zniszczone). Asamblaż może mieć postać jednego obiektu powstałego z połączenia innych lub może stanowić rodzaj zbioru, kolekcji przedmiotów. Można to określić jako pewnego rodzaju przestrzenny collage otwarty na wszelkie materiały i pomysły ich zestawień i połączeń. Poszczególne fragmenty w asamblażu mogą być ze sobą sklejone, związane, umieszczone w rodzaju wspólnego pojemnika, luźno położone, powieszone obok siebie itd. Dzięki asamblażom z fragmentów tworzone są nowe znaczenia, powstają nowe związki między znaczeniami, które niosą ze sobą składowe części.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asamblowy

→ asambl

Patrz:asambl

#### Źródła:

SJP.pl

# Asamczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Asami

język z grupy indyjskiej języków indoeuropejskich; język asamski

Asami (jap. あさみ, アサミ) – żeńskie imię japońskie, może być używane także jako nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asamka

mieszkanka Asamu (stanu w Indiach)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka rdzennej ludności zamieszkującej Asam w Indiach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asamski

1. → Asam;
2. język asamski - jeden z języków urzędowych Indii; język assamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Asamem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język asamski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, acpan, aspan, waćpan, wacpan, waspan, acan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. acan.

forma rzeczownika.

(2.1) D. plural|asana.

Asan (kor. 아산) – miasto w Korei Południowej, w prowincji Chungcheong Południowy. W 2024 liczyło 388 742 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asana

pozycja w jodze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postawa ciała w jodze;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: asan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asańdźka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. asani dobrodziejka (zwykle zwrot do rozmówczyni)

#### Źródła:

Wiktionary

# Asani

używany dawniej skrót od: waszmość pani; acani

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. waszmość pani.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asanna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. waszmość panna.

#### Źródła:

Wiktionary

# Asap

[czytaj: asap lub es sun es posibl] skrót od: as soon as possible - tak szybko, jak to możliwe; jak najszybciej, asap

#### Źródła:

SJP.pl

# Asas

dźwięk "a" obniżony o dwa półtony

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk a obniżony o cały ton;

Asas – dźwięk, którego częstotliwość dla asas¹ wynosi około 391,9 Hz. Jest to obniżony za pomocą podwójnego bemola dźwięk a. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: g i fisis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asasyn

członek radykalnego ugrupowania religijnego muzułmańskich ismailitów; nizaryta

Nizaryci, arab. النزاريون, znani także jako asasyni – dominujący współcześnie odłam ismailitów, uznający linię imamów wywodzącą się od Nizara.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asasyni

członek radykalnego ugrupowania religijnego muzułmańskich ismailitów; nizaryta

Nizaryci, arab. النزاريون, znani także jako asasyni – dominujący współcześnie odłam ismailitów, uznający linię imamów wywodzącą się od Nizara.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asasynka

→ asasyn; nizarytka

#### Źródła:

SJP.pl

# Asauł

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asauła, asawuł(a), esauł

Esauł, asauł (z tur. jasauł) – stopień oficerski w wojskach kozackich carskiej Rosji.

Od 1576 r. w wojskach kozackich z okresu carskiego była to ranga (stopień) i zarazem stanowisko (esauł generalny, marszowy, staniczny, sotenny, pułkowy, artyleryjski itp.). W latach 1798-1800 zrównano go w kawalerii z rangą rotmistrza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asauła

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asauł, asawuł(a), esauł

Esauł, asauł (z tur. jasauł) – stopień oficerski w wojskach kozackich carskiej Rosji.

Od 1576 r. w wojskach kozackich z okresu carskiego była to ranga (stopień) i zarazem stanowisko (esauł generalny, marszowy, staniczny, sotenny, pułkowy, artyleryjski itp.). W latach 1798-1800 zrównano go w kawalerii z rangą rotmistrza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asawuł

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asawuła, asauł(a), esauł

Esauł, asauł (z tur. jasauł) – stopień oficerski w wojskach kozackich carskiej Rosji.

Od 1576 r. w wojskach kozackich z okresu carskiego była to ranga (stopień) i zarazem stanowisko (esauł generalny, marszowy, staniczny, sotenny, pułkowy, artyleryjski itp.). W latach 1798-1800 zrównano go w kawalerii z rangą rotmistrza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asawuła

stopień oficerski u Kozaków zaporoskich; asawuł, asauł(a), esauł

#### Źródła:

SJP.pl

# Asb

symbol apostilbu, jednostki fizycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Asbiest

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Asbiest (ros. Асбест), w latach 1889–1928 Kudielka (ros. Куделька) – miasto w Rosji (obwód swierdłowski), położone na Uralu, nad rzeką Wielki Reft.

Osada została założona w 1889 roku. Prawa miejskie otrzymała w 1933 roku. W 2002 roku decyzją Dumy Miasta Asbiest otrzymał swój herb.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asbolan

minerał, mieszanina tlenków i wodorotlenków manganu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asc

Congregatio Sororum Adoratricium Sanguinis Christi - zakon adoratorek

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascalon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) mit. legendarna włócznia świętego Jerzego, którą zabił smoka

#### Źródła:

Wiktionary

# Ascelina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Ascelina – niejasnego pochodzenia imię żeńskie, które może wywodzić się od germańskich imion dwuczłonowych z pierwszym elementem adal- – "szlachetny, znakomity". Może jednak także pochodzić od łac. ascella – "pacha". Patronką imienia w Kościele katolickim jest św. Ascelina, ur. w Ville-sous-la-Ferté, krewna św. Bernarda z Clairvaux, mistyczka".

Ascelina imieniny obchodzi 23 sierpnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ascencja

ruch ku górze wody podziemnej w skałach, wynikający z różnicy ciśnień hydrostatycznych; ascenzja

Ascenzja (ascencja, przesączanie pionowe) – ruch wody podziemnej w skałach wynoszący ją ku górze pod wpływem różnicy ciśnień hydrostatycznych lub ciśnienia petrostatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ascendent

antenat; krewny po linii wstępnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astrol. punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. praw. każdy przodek danej osoby;

Ascendent – w astrologii punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi. Jego położenie uzależnione jest więc od dokładnego czasu i współrzędnych geograficznych danego zdarzenia (np. narodzenia człowieka). Przeciętnie co około dwie godziny nad wschodnim horyzontem pojawia się nowy znak zodiaku, można przyjąć, że co około dwie godziny zmienia się ascendent. Jest to jednak duże uproszczenie, gdyż nachylenie ekliptyki sprawia, że np. na szerokości geograficznej, na jakiej położona jest Polska najszybciej wschodzi znak Ryb (około godziny) a najwolniej znak Panny (około 3 godzin).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ascendentalny

w astrologii: związany ze znakiem zodiaku, który określony jest dla danej osoby czasem jego urodzin

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascendentka

antenatka; krewna po linii wstępnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascensyjny

o wodzie i jej źródłach: wznoszący się ku górze, wypływający pod ciśnieniem, ascenzyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascenzja

ruch ku górze wody podziemnej w skałach, wynikający z różnicy ciśnień hydrostatycznych; ascencja

Ascenzja (ascencja, przesączanie pionowe) – ruch wody podziemnej w skałach wynoszący ją ku górze pod wpływem różnicy ciśnień hydrostatycznych lub ciśnienia petrostatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asceta

1. człowiek, który poprzez umęczenie swojego ciała chce zapewnić sobie oczyszczenie z grzechów i życie wieczne w niebie;
2. człowiek prowadzący bardzo surowy tryb życia, wyrzekający się przyjemności i wygód;
3. zwolennik prostoty i oszczędności wyrazu w sztuce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek uprawiający ascezę

(1.2) przen. człowiek nie mający wielkich wymagań

(1.3) przen. zwolennik prostoty i surowości formy w sztuce

Asceta (gr. asketes „ćwiczący się”) – wyznawca religijny zmierzający do zbawienia przez ascezę. W rozumieniu potocznym człowiek odmawiający sobie przyjemności życiowych z innych pobudek niż religijne.

Wierzący usiłujący osiągnąć zbawienie lub dążący do doskonałości przez ascezę w braminizmie i buddyzmie to sannjasin, w chrześcijaństwie i judaizmie to anachoreta. Zorganizowana zbiorowość mnisza prowadząca ascetyczny tryb życia nazywana jest monastycyzmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ascetka

kobieta stosująca praktyki ascezy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej żyjąca w ascezie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ascetycznie

przysłówek

(1.1) w sposób ascetyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Ascetyczność

→ ascetyczny

Patrz:ascetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascetyczny

1. wynikający z rygorów ascezy, właściwy ascezie (np. ascetyczny tryb życia, ascetyczny wygląd);
2. związany z ascetyką (np. traktat ascetyczny)

przymiotnik

(1.1) właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

(1.2) pełen prostoty, oszczędny, surowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ascetyka

dział etyki chrześcijańskiej dotyczący ascezy; ascetyzm

Ascetyka (z stgr. ἄσκησις, askesis - ćwiczenie) – dział teologii, który zajmuje się kształtowaniem postawy duchowej chrześcijanina poprzez ascezę. Jest to, jak podaje Mały słownik teologiczny: dyscyplina teologiczna, która zajmuje się sytuacją i zadaniami konkretnego życia chrześcijańskiego w aspekcie jego indywidualnej realizacji [...], co każe ją odróżnić zarówno od mistyki, jak i od teologii moralnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ascetyzm

asceza;
1. rezygnacja z dóbr i wielu aktywności życiowych w celu uzyskania świętości i zbawienia duszy,
2. surowy tryb życia bez przyjemności i wygód; wstrzemięźliwość;
3. przenośnie: prostota, brak ozdób i urozmaiceń; skromność, surowość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filozofia i praktyki ascetów

Ascetyzm, asceza (stgr. ἄσκησις askesis – pierwotnie „ćwiczenie, trening”) – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskonałości duchowej oraz zbawienia. Potocznie ascetyzm kojarzy się z ograniczeniem doświadczania przyjemności oraz zaspokajania potrzeb cielesnych, jak jedzenie czy sen, a także z dyscypliną wewnętrzną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asceza

ascetyzm;
1. rezygnacja z dóbr i wielu aktywności życiowych w celu uzyskania świętości i zbawienia duszy,
2. surowy tryb życia bez przyjemności i wygód; wstrzemięźliwość;
3. przenośnie: prostota, brak ozdób i urozmaiceń; skromność, surowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

(1.2) surowy tryb życia bez przyjemności i wygód

(1.3) psych. mechanizm obronny przejawiący się np. oporem wobec własnej seksualności, unikaniem towarzystwa, brakiem akceptacji własnego ciała, bulimią, anoreksją, wzbranianiem się przed wypróżnianiem

Ascetyzm, asceza (stgr. ἄσκησις askesis – pierwotnie „ćwiczenie, trening”) – praktykowanie dobrowolnego wyrzeczenia się pewnych dóbr, wartości i aktywności życiowych w celu osiągnięcia świętości, czystości i doskonałości duchowej oraz zbawienia. Potocznie ascetyzm kojarzy się z ograniczeniem doświadczania przyjemności oraz zaspokajania potrzeb cielesnych, jak jedzenie czy sen, a także z dyscypliną wewnętrzną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ascii

(skrót od: American Standard Code for Information Interchange); Amerykański Znormalizowany Kod Wymiany Informacji - system kodowania znaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascon

[czytaj: askon] najprostszy typ planu budowy dorosłych gąbek, w którym warstwa mezoglei jest stosunkowo cienka, a choanocyty (komórki kołnierzykowate) występują wyłącznie w dość dużej jamie paragastralnej, łączącej się ze środowiskiem zewnętrznym przez otwór wyrzutowy oraz liczne kanaliki w ścianie ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Ascona

[czytaj: askona] samochód typu Opel Ascona

Ascona (lmo. Scona; niem. Aschgunen, Aschgonen) – gmina w południowej Szwajcarii, w kantonie Ticino, w okręgu (distretto) Locarno, siedziba administracyjna powiatu (circolo) Isole. Leży nad jeziorem Lago Maggiore. Jest atrakcją turystyczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ascot

#### Źródła:

Wikipedia

# Asdic

[czytaj: azdik] urządzenie do wykrywania okrętów podwodnych; azdyk

Sonar (ang. Sound Navigation And Ranging – nawigacja dźwiękowa i pomiar odległości) – urządzenie używające długich, średnich lub krótkich fal dźwiękowych do nawigacji, komunikacji, detekcji, określania pozycji, śledzenia oraz klasyfikacji ruchomych i nieruchomych obiektów zanurzonych, znajdujących się na powierzchni cieczy bądź w powietrzu. Nazwa sonaru powstała pod wpływem nazwy radaru. W zależności od zasady działania, sonary mogą być aktywne bądź pasywne, mogą także łączyć obie te cechy. Najczęstszym środowiskiem zastosowania urządzeń sonarowych jest środowisko ciekłe, zwłaszcza wodne, jednakże ich odpowiednie formy mogą być wykorzystywane także w środowisku gazowym, w tym w powietrzu. W zależności od zastosowania i konstrukcji systemy echolokacyjne mogą używać bardzo szerokiego zakresu fal dźwiękowych – od infradźwięków po ultradźwięki. U niektórych zwierząt takich jak delfiny czy nietoperze umiejętność echolokacji wytworzyła się naturalnie w drodze ewolucyjnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asean

[czytaj: aSEan] skrót od: Association of East Asian Nations - Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej

#### Źródła:

SJP.pl

# Aseitas

w filozofii: istnienie przez siebie; samoistność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. teol. niezależność bytu od niczego innego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asejsmiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest asejsmiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Asejsmiczny

taki, na którym nie odnotowuje się trzęsień ziemi (np. pas asejsmiczny)

przymiotnik

(1.1) geol. nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aseks

potocznie: aseksualista; as

#### Źródła:

SJP.pl

# Aseksualista

mężczyzna nieodczuwający pociągu seksualnego; as, aseks

#### Źródła:

SJP.pl

# Aseksualistka

kobieta nieodczuwająca pociągu seksualnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Aseksualizm

całkowite lub częściowe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób; aseksualność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

Aseksualność, inaczej aseksualizm – całkowity lub częściowy brak pociągu seksualnego w stronę innych osób. Może być uznawana za orientację seksualną lub za jej brak. Często definiowana jest szerzej jako spektrum obejmujące różne odmiany tożsamości aseksualnych .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aseksualność

całkowite lub częściowe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób; aseksualizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

(1.2) cecha tego, co aseksualne; cecha tych, którzy są aseksualni

Aseksualność, inaczej aseksualizm – całkowity lub częściowy brak pociągu seksualnego w stronę innych osób. Może być uznawana za orientację seksualną lub za jej brak. Często definiowana jest szerzej jako spektrum obejmujące różne odmiany tożsamości aseksualnych .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aseksualny

obojętny na sprawy płci, niepodkreślający cech płciowych, nieodczuwający popędu płciowego

przymiotnik

(1.1) pot. pozbawiony seksu, zmysłowości

(1.2) seks. obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asekuracja

1. zabezpieczenie się przed innym rozwojem wypadków, niż spodziewany;
2. w gimnastyce, alpinizmie itp.: zabezpieczenie się za pomocą odpowiednich urządzeń i/lub korzystanie z pomocy innych ludzi w celu uniknięcia nieszczęśliwego wypadku; także: sprzęt albo ludzie chroniący przed tym wypadkiem; 4. dawniej: typ ubezpieczenia w towarzystwie ubezpieczeniowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umowa zawierana z odpowiednią instytucją, która rozporządza pieniędzmi ubezpieczonych, pokrywając ich potrzeby na określonych warunkach

(1.2) zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań

(1.3) zabezpieczenie podczas wykonywania niebezpiecznych czynności jak np. wspinaczka

- We wspinaczce asekuracja to działania prowadzące do minimalizacji skutków odpadnięcia;
- W ekonomii asekuracja to zapewnienie ubezpieczonemu odszkodowania, zobacz ubezpieczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asekuracyj

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ubezpieczenie

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. opłata za ubezpieczenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Asekuracyjny

1. zabezpieczający kogoś (np. lina asekuracyjna, sprzęt asekuracyjny);
2. dotyczący pewnego typu ubezpieczeń (np. towarzystwo asekuracyjne, polisa asekuracyjna)

przymiotnik

(1.1) zob. ubezpieczeniowy.

(1.2) ubezpieczający, mający zapewnić bezpieczeństwo

(1.3) ostrożny, unikający ryzyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asekurancki

nadmiernie ostrożny, unikający ryzyka i ostatecznych decyzji, tchórzliwy (np. asekuranckie zachowanie, asekurancka postawa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asekuranctwo

czynienie zastrzeżeń, nieryzykowanie, przesadnie ostrożne postępowanie; asekurantyzm

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrachowane postępowanie mające zabezpieczyć przed ponoszeniem odpowiedzialności za sprawę, której wynik nie jest jeszcze wiadomy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asekurant

osoba czyniąca zastrzeżenia, nieryzykująca, stale się asekurująca, będąca "inteligentnym tchórzem"

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś nadmiernie ostrożny, obawiający się trudnych decyzji

(1.2) sport. osoba ubezpieczająca podczas wykonywania niebezpiecznych ewolucji

(1.3) przest. ktoś kto ochrania, zapewnia komuś bezpieczeństwo

Asekurant – poprzez pojęcie asekuranta rozumiemy osobę, która odmawia uczestnictwa w grze sprawiedliwej. Przeciwieństwem takiej osoby jest hazardzista.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asekurantka

→ asekurant

Patrz:asekurant

#### Źródła:

SJP.pl

# Asekurantyzm

czynienie zastrzeżeń, nieryzykowanie, przesadnie ostrożne postępowanie; asekuranctwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Asekurator

1. osoba ubezpieczająca kogoś przy trudnych ćwiczeniach gimnastycznych; asekurant;
2. osoba podejmująca zobowiązanie ubezpieczeniowe wobec osoby ubezpieczającej się

Zakład ubezpieczeń (towarzystwo ubezpieczeniowe, ubezpieczyciel) – przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą za zezwoleniem w zakresie ubezpieczeń osobowych, majątkowych i reasekuracji na podstawie umowy, które zobowiązuje się do odpowiedniego świadczenia w razie wystąpienia skutków zdarzeń losowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asekuratorka

1. kobieta ubezpieczająca kogoś przy trudnych ćwiczeniach gimnastycznych; asekurantka;
2. kobieta podejmująca zobowiązanie ubezpieczeniowe wobec osoby ubezpieczającej się

#### Źródła:

SJP.pl

# Asekurować

1. zapewniać asekurację;
2. asekurować się:
a) asekurować wzajemnie jeden drugiego;
b) czynić zastrzeżenia, zostawiać sobie możliwość zmiany zdania, decyzji, zabezpieczać się na wypadek innego przebiegu wydarzeń niż spodziewany

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasekurować)

(1.1) chronić lub zabezpieczać przed ryzykiem albo niebezpieczeństwem

czasownik zwrotny niedokonany asekurować się (dk. zasekurować się)

(2.1) asekurować siebie samego

(2.2) asekurować siebie nawzajem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asekurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) udzielanie pomocy w czasie wykonywania trudnych i ryzykownych czynności

#### Źródła:

Wiktionary

# Aselepia

gatunek rośliny należący do rodziny goryczkowatych; goryczka trojeściowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Asemantyczność

→ asemantyczny

Patrz:asemantyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Asemantyczny

nieuwzględniający znaczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Asembler

prosty język programowania; assembler

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy;

(1.2) inform. zob. język asemblera.

Asembler (ang. assembler) – termin informatyczny związany z programowaniem i tworzeniem kodu maszynowego dla procesorów. W języku polskim oznacza on program tworzący kod maszynowy na podstawie kodu źródłowego (tzw. asemblacja) wykonanego w niskopoziomowym języku programowania bazującym na podstawowych operacjach procesora zwanym językiem asemblera, popularnie nazywanym również asemblerem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asemblerowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. związany z asemblerem, dotyczący asemblera

#### Źródła:

Wiktionary

# Asenat

postać biblijna ze Starego Testamentu

Asenat, Aseneth (hebr. אָסְנַת; imię pochodzenia egip. poświęcona Neit) – postać biblijna ze Starego Testamentu, według Księgi Rodzaju córka egipskiego kapłana Poti Fery (Petefresa, Pentefresa) z On, poślubiona przez faraona Józefowi. Urodziła mu dwóch synów, Manassesa i Efraima.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asenizacja

1. usuwanie płynnych nieczystości z jakiegoś terenu;
2. przestarzałe: poprawa warunków zdrowotnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) usługa usuwania nieczystości ciekłych;

Asenizacja (ang. sanitation, fr. assainissement) – zabieg sanitarny polegający na usuwaniu płynnych nieczystości z dołów kloacznych i wywożeniu ich za pomocą pojazdów asenizacyjnych na tzw. pola asenizacyjne, gdzie pod nadzorem, dzięki możliwości samooczyszczania się gleby, wykorzystywane są jako nawóz. Asenizacja traci na znaczeniu w miarę rozbudowywania sieci kanalizacyjnej. Dawniej wyraz asenizacja oznaczał również poprawę warunków zdrowotnych w skupiskach ludzkich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asenizacyjny

związany z asenizacją, służący asenizacji (np. beczkowóz asenizacyjny, pola asenizacyjne)

przymiotnik

(1.1) związany z asenizacją, dotyczący asenizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asenizator

osoba zajmująca się asenizacją (usuwaniem płynnych nieczystości z jakiegoś terenu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asenizować

usuwać płynne nieczystości z jakiegoś terenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asenizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) usuwanie nieczystości płynnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Asenterować

czasownik

(1.1) pobierać do wojska

#### Źródła:

Wiktionary

# Asenterunek

dawniej: branka, pobór rekruta do wojska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. przymusowy pobór do wojska;

(1.2) daw. gwara. przegląd i rejestracja koni

Asenterunek (od austr. Assentierung) – system przymusowego poboru rekruta, względnie koni stosowany w Austrii, a później w Austro-Węgrzech (asenterunkowy – poborowy w wojsku austro-węgierskim, komisja asenterunkowa – komisja poborowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asenterunkowy

związany z asenterunkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Aseptycznie

przysłówek sposobu

(1.1) hig. med. mikrobiol. w sposób wolny od drobnoustrojów, czyli zachowując warunki sterylne, które zapobiegają zanieczyszczeniu przez mikroorganizmy

#### Źródła:

Wiktionary

# Aseptyczność

→ aseptyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aseptyczne; cecha tych, którzy są aseptyczni

Patrz:aseptyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aseptyczny

sterylny, odkażony, wyjałowiony (np. aseptyczny bandaż, aseptyczne pomieszczenie)

przymiotnik

(1.1) med. pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aseptyka

1. postępowanie zapewniające wykluczenie dostępu drobnoustrojów chorobotwórczych do jakiegoś środowiska;
2. sterylne, pozbawione drobnoustrojów warunki środowiska, zwłaszcza podczas operacji i zabiegów chirurgicznych; jałowość bakteriologiczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół środków i działań mających na celu zapobieganie zakażeniom poprzez utrzymywanie jałowości w otoczeniu, na narzędziach, skórze i powierzchniach podczas zabiegów medycznych lub laboratoryjnych

Aseptyka – postępowanie mające na celu dążenie do jałowości pomieszczeń, narzędzi, leków, materiałów opatrunkowych i innych przedmiotów w celu niedopuszczenia drobnoustrojów do określonego środowiska, np. otwartej rany. Jest to zapewnione poprzez dokładne mycie i dezynfekowanie dłoni oraz stosowanie przez zespół operacyjny wyjałowionych fartuchów, rękawiczek, narzędzi oraz odpowiednie przygotowanie sali operacyjnej (mycie, sterylizacja poprzez naświetlanie promieniami ultrafioletowymi, powietrze jest przepuszczane przez filtr, zanim trafi do sali operacyjnej) i pola operacyjnego. Oznacza to także działania zabezpieczające przed zakażeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asercja

1 w logice: własność sądów, których prawdziwości jest pewny wypowiadający je;
2. w językoznawstwie: część treści zdania wyrażającej pewne twierdzenie i podlegającej negacji

- Asercja (informatyka)
- Asercja (logika)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asert

osoba asertywna

#### Źródła:

SJP.pl

# Asertoryczność

właściwość zdań orzekających o faktach, twierdzących lub przeczących

#### Źródła:

SJP.pl

# Asertoryczny

książkowo: twierdzący, stwierdzający, zapewniający

przymiotnik

(1.1) stwierdzający, potwierdzający, twierdzący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asertywnieć

stawać się asertywnym (takim, który umie wyrażać swoje poglądy i jednocześnie szanuje zdanie i potrzeby innych ludzi)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asertywność

postawa charakteryzująca się wyrażaniem swoich poglądów w jasny i otwarty sposób oraz dbaniem o jak najlepsze zaspokojenie swoich potrzeb, ale z poszanowaniem zdania i potrzeb innych ludzi; domaganie się respektowania swoich praw, ale nie kosztem innych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

Asertywność – posiadanie i wyrażanie własnego zdania oraz bezpośrednie wyrażanie emocji i postaw w granicach nienaruszających praw i psychicznego terytorium innych osób oraz własnych, bez zachowań agresywnych, a także obrona własnych praw w sytuacjach społecznych. Jest to umiejętność nabyta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asertywny

wyrażający swoje poglądy w jasny i otwarty sposób i dbający o jak najlepsze zaspokojenie swoich potrzeb, ale przy tym szanujący zdanie i potrzeby innych ludzi; domagający się respektowania swoich praw, ale nie kosztem innych

przymiotnik

(1.1) umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asesor

1. urzędnik sądu, prokuratury lub notariatu, który odbył wymaganą aplikację i zdał odpowiednie egzaminy, lecz nie uzyskał jeszcze nominacji;
2. członek prezydium zebrania, kolegium sądowego itp.;
3. w dawnej Polsce:
a) urzędnik towarzyszący sędziemu lub marszałkowi sejmiku;
b) uczestnik rozprawy sądowej m.in. w sądzie nadwornym (asesorii);
4. w starożytnym Rzymie: członek kolegium doradzającego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. urzędnik w sądach administracyjnych, prokuraturze, notariacie lub izbach komorniczych, który zdał już egzamin zawodowy, ale nie otrzymał jeszcze nominacji na stanowisko;

(1.2) hist. praw. urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej

(1.3) hist. praw. w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą

<

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asesoria

w dawnej Polsce: sąd wyższej instancji

Sąd asesorski (nazywany także Asesorią) – zadworny sąd królewski (funkcjonujący bez obecności króla) w I Rzeczypospolitej. Powstał w połowie XVI wieku.

Przewodniczył w nim kanclerz lub w jego zastępstwie podkanclerzy, asesorami byli referendarze i urzędnicy królewskiej kancelarii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asesorka

→ asesor

Patrz:asesor

#### Źródła:

SJP.pl

# Asesorski

→ asesor

przymiotnik

(1.1) praw. związany z osobą lub urzędem asesora

Patrz:asesor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asesorstwo

urząd, godność asesora; asesura

#### Źródła:

SJP.pl

# Asesura

stanowisko, urząd asesora

Asesura - okres stażu zawodowego prawnika, który ukończył aplikację, wymagany do uzyskania przez niego pełnych uprawnień zawodowych.

W Polsce wymóg odbycia asesury obowiązuje kandydatów na prokuratorów, notariuszy i komorników, natomiast adwokaci oraz radcy prawni uzyskują pełne uprawnienia zawodowe już z chwilą zdania egzaminu końcowego po ukończeniu aplikacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asf

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = wet. APŚ, afrykański pomór świń

(1.2) inform. format plików multimedialnych firmy Microsoft;

- Advanced Systems Format – kontener multimedialny stworzony przez firmę Microsoft
- Audi Space Frame – rama przestrzenna stosowana w samochodach marki Audi
- afrykański pomór świń (ang. African swine fever)
- atomowy czynnik rozpraszania (ang. atomic scattering factor)
- Port lotniczy Astrachań-Narimanowo – którego kod IATA to ASF
- ASF s.c. – polski producent gier komputerowych
- Autoroutes du sud de la France, ASF (pl. Autostrady Południa) – jedno z francuskich przedsiębiorstw zarządzających autostradami

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asfalciarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. mar. jednostka pływająca wyposażona w urządzenia pozwalające na produkcję i układanie warstwy asfaltu na dnie lub skarpach akwenu

#### Źródła:

Wiktionary

# Asfalciarski

→ asfalciarz

Patrz:asfalciarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfalciarz

pracownik zatrudniony przy asfaltowaniu drogi, ulicy itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pracownik fizyczny zatrudniony w układaniu i rozprowadzaniu asfaltu na drogach, chodnikach lub parkingach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asfalcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od asfalt

#### Źródła:

Wiktionary

# Asfalt

1. osadowa skała pochodzenia organicznego;
2. substancja otrzymywana z ropy naftowej do produkcji papy, lakierów i materiałów izolacyjnych oraz nawierzchni dróg;
3. potoczna nazwa asfaltobetonu;
4. nawierzchnia z asfaltobetonu na jezdniach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

(1.2) środ. sport. strzelectwo guma na rękawicach i kurtce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. mężczyzna o czarnej skórze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asfalten

związek organiczny występujący w ropie naftowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfalteny

związek organiczny występujący w ropie naftowej

Asfalteny – składniki organiczne asfaltów, występujące również w ropie naftowej i wielu innych bituminach, twarde, barwy czarnej lub czarnobrunatnej, nierozpuszczalne w niskocząsteczkowych alkanach, rozpuszczalne w toluenie oraz dwusiarczku i (przynajmniej częściowo) czterochlorku węgla. Są nietopliwe, a powyżej 300 °C się rozkładają (z wytworzeniem koksu i gazu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asfaltobeton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. beton z wypełniaczem w postaci asfaltu;

Asfaltobeton, AC (ang. asphalt concrete), pot. „asfalt” – mieszanka mineralno-asfaltowa składająca się z mieszaniny kruszywa (m.in. kruszywa grubego i drobnego, piasku, wypełniacza (np. mączki kamiennej)) i asfaltu jako lepiszcza. Wraz z betonem cementowym (nawierzchnia sztywna) należą do dwóch najbardziej popularnych mieszanin wykorzystywanych do wykonywania nawierzchni drogowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asfaltobetonowy

związany z asfaltobetonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltoguma

bud. tworzywo składające się z asfaltu i ze specjalnej gumy

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltować

1. pokrywać nawierzchnię drogową asfaltem;
2. powlekać rury lub inne przedmioty żeliwne lub stalowe lakierem asfaltowym (bitumicznym) w celu zabezpieczenia ich przed korozją

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyasfaltować)

(1.1) pokrywać powierzchnię asfaltem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asfaltowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pokrywanie nawierzchni drogi asfaltem

#### Źródła:

Wiktionary

# Asfaltówka

1. potocznie: droga asfaltowa;
2. środowiskowo: czerwona wysypka na nogach, występująca u pielgrzymów idących rozgrzanymi drogami asfaltowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltownia

wytwórnia asfaltu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltowo-Betonowy

złożony z asfaltu i betonu (np. nawierzchnia asfaltowo-betonowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltowy

1. mający nawierzchnię z asfaltu;
2. lakiery asfaltowe - lakiery bitumiczne, tworzące bardzo trwałe powłoki

przymiotnik

(1.1) wykonany z asfaltu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asfaltoza

1. występowanie w przestrzeni publicznej zbyt wielu miejsc, których powierzchnię pokryto asfaltem;
2. płynna substancja chemiczna, którą rozprowadza się na powierzchni drogi, przygotowując ją do pokrycia wierzchnią warstwą asfaltu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asfaltyt

odmiana asfaltu naturalnego

Asfaltyt – skała osadowa pochodzenia organicznego, występująca w złożach na powierzchni skorupy ziemskiej lub w jej sąsiedztwie, odmiana asfaltu naturalnego barwy czarnej, twarda, o szklistym połysku, odznaczająca się wysoką temperaturą topliwości, prawie niezawierająca domieszek mineralnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asferyczny

niebędący odcinkiem sfery

przymiotnik

(1.1) niebędący odcinkiem sfery

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asfiksja

ostre zaburzenie oddychania; zamartwica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. zamartwica.

Asfiksja (z gr. ἀσφυξία, ἀ bez, σφύξη tętno), zamartwica – stan niedoboru tlenowego w organizmie. Jeśli nie podejmie się natychmiastowych czynności ratowniczych, prowadzi do szybkiej utraty przytomności i śmierci. Asfiksja to inaczej uduszenie lub anoksemia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asfiksjofilia

dewiacja seksualna polegająca na podniecaniu się podczas podduszania partnera lub partnerki

Asfiksjofilia – jeden z typów parafilii polegający na odczuwaniu zaspokojenia seksualnego na skutek duszenia partnera lub bycia duszonym.

Pozbawianie siebie lub innej osoby tlenu w celu osiągnięcia orgazmu jest oficjalnie sklasyfikowane w Stanach Zjednoczonych jako hipoksyfilia według klasyfikacji Amerykańskiego Stowarzyszenia Psychiatrycznego (APA) i jest uznawana za zaburzenie umysłowe. Hipoksyfilia należy natomiast do kategorii zaburzeń psychiatrycznych, jakimi są parafilie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asfodel

roślina z rodziny liliowatych; złotowłos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pot. roślina z rodzaju złotogłów, nazwa systematyczna|Asphodelus|L|ref=tak.

Asfodel, złotogłów, złotnik (Asphodelus L.) – rodzaj roślin z podrodziny lub rodziny (w zależności od ujęcia) złotogłowowych. Obejmuje 18 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w południowej Europie, północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji. Jako introdukowane rosną w Europie Środkowej (Niemcy), w Ameryce Północnej i Południowej, na południowym krańcu Afryki, w Australii i Nowej Zelandii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asfodelowate

rodzina roślin jednoliściennych; złotogłowowate

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asfodelowaty

o cechach asfodelowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny asfodelowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asfodelowy

1. przymiotnik od: asfodel;
2. w mitologii greckiej: asfodelowe łąki - łąki w świecie podziemnych, gdzie przechadzają się cienie zmarłych

#### Źródła:

SJP.pl

# Asg

ASG może oznaczać skrót

- Air Soft Gun – urządzenie rekreacyjno-sportowe w postaci repliki broni strzeleckiej
- Akademia Sztabu Generalnego – wojskowa uczelnia Sił Zbrojnych PRL
- ASG-EUPOS – Aktywna Sieć Geodezyjna EUPOS

#### Źródła:

Wikipedia

# Asgard

w mitologii nordyckiej: jedna z Dziewięciu Krain zamieszkana przez bogów Asów i Wanów

Asgard (duń. i szw. Asgård, bokmål Åsgard, nynorsk Asgaard, staronord. Asgarðr, staroang. Ōsgeard; as – „bóg”, garth – „dwór, gród”, „ogromna przestrzeń”) – w mitologii nordyckiej jedna z Dziewięciu Krain zamieszkana przez dwa szczepy bogów: Asów i (po zawarciu z nimi pokoju) Wanów. Nazwa pojawia się w Eddzie poetyckiej i pieśniach islandzkiego skalda Þorbjörna dísarskálda. Skald ten stwierdza, że Thor z wielką mocą bronił Asgardu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ashby

[czytaj: ESZbi] nazwisko

- Carole Ashby – brytyjska aktorka

Miejscowości w USA:

- Ashby – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Middlesex
- Ashby – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Grant

Gminy w USA:

- Ashby (ang. Ashby Town) – gmina w stanie Massachusetts, w hrabstwie Middlesex
- Ashby (ang. Ashby Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Hettinger

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ashley

nazwisko

- Ashley – imię
- Ashley – dawne brytyjskie przedsiębiorstwo motoryzacyjne

Miejscowości w Australii:

- Ashley – miasto w stanie Nowa Południowa Walia

Miejscowości w Nowej Zelandii:

- Ashley – miasto w regionie Canterbury

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ashton

Miejscowości w USA:

- Ashton – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Fremont
- Ashton – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Lee
- Ashton – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Osceola
- Ashton – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Sherman
- Ashton – miasto w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Spink

#### Źródła:

Wikipedia

# Ashwagandha

[czytaj: aszwaganda] gatunek rośliny z rodziny psiankowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zob. witania ospała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asia

zdrobnienie od: Joanna (imię żeńskie); Aśka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż., poufała forma imienia Joanna

- Asia – brytyjska grupa muzyczna
  - Asia – album grupy muzycznej Asia
- Asia – planetoida o numerze katalogowym 67
- Asia (Azja mniejsza) – łacińska nazwa Anatolii
- Asia - prowincja rzymska
- Asia (Azja, Asja) – w mitologii greckiej jedna z Nereid
- Asia (Azja, Asja) – w mitologii greckiej jedna z Okeanid
- Asia – wieś w dystrykcie Famagusta, na Cyprze
- Asia – wieżowiec w Miami
- Asia – zdrobnienie imienia Joanna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asiento

[czytaj: asjento] dawniej: prawo handlu czarnymi niewolnikami

Asiento (Asiento de negros) – przyznawane przez Królestwo Hiszpanii w czasach nowożytnych uprawnienie do monopolistycznego handlu niewolnikami z koloniami w Ameryce Południowej.

Po raz pierwszy przyznał je Karol V Habsburg w 1518 roku. Aż do końca XVII wieku przywilejem cieszyła się Portugalia – długo najsilniejsza po Hiszpanii potęga morska. Od 1701 do 1713 roku Asiento było przyznane Francji (akcjonariuszami byli francuscy wielcy finansiści Antoine Crozat i Samuel Bernard), a od traktatu pokojowego 1713 roku (pokój w Utrechcie) Wielkiej Brytanii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asik

zdrobnienie od: as

#### Źródła:

SJP.pl

# Asimov

nazwisko

- Isaac Asimov – amerykański pisarz fantastyki naukowej
- (5020) Asimov – planetoida
- Asimov’s Science Fiction – czasopismo literackie z dziedziny fantastyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asindziej

dawny skrót od: asan dobrodziej, zwykle jako zwrot kierowany do rozmówcy; asandziej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. zwrot grzecznościowy, odpowiednik zwrotów: waszmość, pan, dobrodziej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asińdźka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. asańdźka

#### Źródła:

Wiktionary

# Asir

prowincja w Arabii Saudyjskiej nad Morzem Czerwonym

Asir (arab. عسير) – jedna z 13 prowincji Arabii Saudyjskiej. Znajduje się na południu kraju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asjetka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. salaterka

#### Źródła:

Wiktionary

# Aska

środowiskowo: kobieta aseksualna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Joanna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Askalon

miasto w Izraelu; Aszkelon

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askaloński

1. → Askalon (miasto w Izraelu);
2. czosnek askaloński - cebulowa roślina warzywna z rodziny amarylkowatych; szalotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Askaniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać mitologii greckiej i rzymskiej, syn Eneasza;

(1.2) rzad. imię|polski|m.;

Askaniusz (gr. Ἀσκάνιος Askánios, łac. Ascanius) – postać mitologii rzymskiej i greckiej.

Wyprowadzony przez ojca z płonącej Troi, towarzyszył mu w wędrówce do Italii. Syn Eneasza i trojanki Kreuzy, ojciec Silviusa, po śmierci ojca król Latynów i założyciel Alby Longi. Jedna z postaci występujących w księdze II Eneidy. Według legendy od Askaniusza pochodzi sławny ród Julijski, którego przedstawicielami byli patrycjusze oraz znamienici obywatele Rzymu, m.in. Juliusz Cezar i Oktawian August. Następca Eneasza w panowaniu nad Latynami (wtedy przybrał imię Julus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Askar

askarys, asker;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany

#### Źródła:

SJP.pl

# Askarioza

choroba inwazyjna przewodu pokarmowego wywołana przez glistę ludzką; askarydoza; glistnica

Glistnica (askarioza, łac. ascariosis, ang. ascariasis) – choroba pasożytnicza powodowana przez glisty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askaryda

nicień pasożytujący w przewodzie pokarmowym; glista

Glisty – potoczna nazwa pasożytniczych nicieni (Nematoda) jelitowych należących do rodzin Ascarididae i Ascaridiidae z nadrodziny Ascaridoidea.

Choroby: glistnica (rozróżnienie zgodne z rodzajem nicienia wywołującego inwazję: askarydoza, toksokaroza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askarydoza

pospolita na całym świecie choroba jelit człowieka i zwierząt; glistnica, askarioza

#### Źródła:

SJP.pl

# Askarys

askar, asker;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany

Askarysi (arab. عسكري = askari) – tubylczy żołnierze afrykańskich sił kolonialnych w XIX i XX wieku. Podczas II WŚ nazywano tak niektóre niemieckie jednostki w Europie złożone z żołnierzy obcego pochodzenia (Rosjan, Ukraińców, Łotyszy), choć nie mieli oni związku z kolonialnymi askarysami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askaryt

stały absorbent tlenku węgla

#### Źródła:

SJP.pl

# Askenazy

nazwisko, m.in. Szymon Askenazy (1865- 1935) - polski historyk i dyplomata

#### Źródła:

SJP.pl

# Askenazyjczyk

Żyd aszkenazyjski, Żyd wywodzący się z diaspory osiadłej we wschodniej, centralnej i częściowo zachodniej części Europy; aszkenazyjczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Askenazyjka

→ askenazyjczyk

Patrz:askenazyjczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Askenazyjski

→ askenazyjczyk; aszkenazyjski

#### Źródła:

SJP.pl

# Asker

askar, askarys;
1. w XVIII wieku: żołnierz straży osobistej sułtana Maroka;
2. w XIX i XX wieku: żołnierz niemieckich i włoskich wojsk kolonialnych w Afryce;
3. uzbrojony autochton w Afryce Wschodniej, chroniący karawany

Asker – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Akershus.

Asker jest 386. norweską gminą pod względem powierzchni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Mazowsze. daw. bot. jaskier

#### Źródła:

Wiktionary

# Asklepiadejski

1. wiersz asklepiadejski - w metryce klasycznej: wers składający się z trochejów i daktyli
2. przymiotnik od: Asklepiades, starożytny poeta grecki z Samos

#### Źródła:

SJP.pl

# Asklepiades

- Asklepiades z Tragilos (IV wiek p.n.e.) – grecki pisarz
- Asklepiades z Samos (IV/III wiek p.n.e.) – poeta grecki
- Asklepiades z Fliuntu (ok. 350 - ok. 270 p.n.e.) – filozof grecki
- Asklepiades z Prusy/Asklepiades z Bitynii (ok. 124 lub 129 p.n.e. - zm. w 40 p.n.e.) – rzymski lekarz i filozof greckiego pochodzenia
- Asklepiades z Antiochii (zm. ok. 218) – patriarcha Antiochii, święty katolicki i prawosławny
- Asklepiades – imię

#### Źródła:

Wikipedia

# Asklepiejon

w starożytnej Grecji: kompleks domostw i schronień wokół Asklepiejonu, świątyni boga Asklepiosa, w których udzielano pomocy przybywającym tam chorym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. mit. starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

Asklepiejon – świątynia Asklepiosa wraz z ośrodkiem kultowej medycyny i terapii, stosującym praktyki przyrodolecznicze i diagnostyczną inkubację.

Początkowo studnia lub źródło z ołtarzem w świętym gaju; później okręg sakralny ze świątynią, obok której funkcjonowały lecznice, budynki szpitalne i portyki dla chorych oczekujących na przyjęcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asklepion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. mit. starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną

#### Źródła:

Wiktionary

# Asklepios

w mitologii greckiej: bóg zdrowia i przywracania życia, syn Apollina, odpowiednik rzymskiego Eskulapa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;

Asklepios, Eskulap (gr. Ἀσκληπιός Asklēpiós, Asclepius, łac. Aesculapius) – w mitologii greckiej bóg sztuki lekarskiej (medycyny); jeden z herosów.

Jego rzymskim odpowiednikiem był Eskulap. Za jedną z postaci Asklepiosa uważany był też fenicki boski uzdrowiciel Eszmun (Jasumunu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Askochytoza

Askochytoza – grupa grzybowych chorób roślin wywołana przez mikroskopijne grzyby, z rodzaju Ascochyta. Później w wyniku zmian w taksonomii niektóre z nich przeniesione zostały do rodzaju Didymella.

Charakterystycznymi objawami askochytozy są występujące na liściach, strąkach i łodygach okrągłe, jasnobrunatne, nieco wgłębione plamy z ciemną obwódką. W sprzyjających patogenom warunkach pogodowych (długotrwale deszcze), w obrębie plam pojawiają się brunatne lub czarne grudki. Są to owocniki grzybów, w których wytwarzane są zarodniki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Askogon

jednokomórkowy lub wielokomórkowy organ rozmnażania płciowego u grzybów workowców

Lęgnia lub askogonium (łac. oogonium) – jednokomórkowe gametangium żeńskie u glonów i grzybopodobnych lęgniowców (Oomycota). Jest to przekształcona komórka wegetatywna zawierająca jedną lub kilka nieruchomych komórek jajowych. Może być tej samej wielkości co komórki wegetatywne, lub większa. Zwykle ma w ściance otwór, przez który do jej wnętrza może wniknąć plemnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askon

w biologii: najprymitywniejszy typ budowy dorosłych gąbek, przypominający przytwierdzoną do podłoża gastrulę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Askorbinaza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. spoż. enzym zawarty w niektórych owocach, rozkładający kwas askorbinowy (witaminę C)

#### Źródła:

Wiktionary

# Askorbinowy

kwas askorbinowy - witamina C, nietrwały związek organiczny zawarty w wielu owocach, warzywach oraz w wątrobie, ważny w utlenianiu komórkowym, wzmaga odporność, utrzymuje we właściwym stanie tkanki

przymiotnik

(1.1) biochem. związany z witaminą C czyli kwasem askorbinowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Askospora

haploidalny zarodnik grzybów z gromady workowców

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. haploidalny zarodnik workowca;

Askospora, zarodnik workowy – haploidalny zarodnik (mejospora), typowy dla workowców. Powstaje w workach w wyniku rozmnażania płciowego zwanego askogamią. Przed wytworzeniem askospor następuje kariogamia, a po niej mejoza. Askospory powstają wewnątrz worka (endogenicznie) w wyniku tzw. swobodnego wytwarzania komórek (tj. po podziale jąder niezwiązanym ściśle z podziałem cytoplazmy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asmara

stolica Erytrei

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Erytrei;

(1.2) geogr. miasto w północno-wschodniej części Sahary Zachodniej

Asmara (tigrinia ኣስመራ, Asmera) – stolica Erytrei, na Wyżynie Abisyńskiej, na wysokości 2340 m n.p.m. Stanowi bardzo ważny węzeł kolejowy. W Asmarze znajduje się międzynarodowe lotnisko zbudowane w 1962 położone 4 km od centrum. Miasto cechuje duży wzrost liczby ludności: z 296 tys. mieszkańców w 1986 roku przez 500,6 tys. w roku 2002 do 578,9 tys. w 2006.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asmarczyk

mieszkaniec Asmary

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Asmary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asmarka

mieszkanka Asmary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Asmary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asmarski

→ Asmara (stolica Erytrei)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Asmary, stolicy Erytrei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asmodeusz

demon, upadły anioł znany głównie z biblijnej Księgi Tobiasza; przed upadkiem przynależał do chóru Serafinów

Asmodeusz lub Asmodeus (także Azmodan) – demon, upadły anioł znany głównie z deuterokanonicznej Księgi Tobiasza. Poza tym wzmianki o nim spotyka się w demonologii i w niektórych legendach talmudycznych, do których trafił prawdopodobnie z zoroastrianizmu w czasie, gdy terytoria Żydów przeszły w ręce perskich Achemenidów. Przed upadkiem przynależał do Chóru Serafinów. Według MacGregora Mathersa Asmodeusz jest kazirodczym dzieckiem Tubal-Kaina i jego siostry Naami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asmr

[czytaj: ejesemAR lub aesemER] przyjemne mrowienie skóry, zwykle w okolicach głowy i szyi, wywołane przez różne bodźce zewnętrzne, najczęściej słuchowe; asmr

#### Źródła:

SJP.pl

# Asn

Asparagina, skr. Asn, N – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów endogennych. Amid kwasu asparaginowego, powszechny składnik białek. Występuje w dużych ilościach w nasionach, a także w stanie wolnym w płynach komórkowych. Stanowi magazyn amoniaku w tkankach zwierzęcych i roślinnych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Asnyk

nazwisko

Adam Prot Asnyk, pseudonim „Jan Stożek”, „El...y” (ur. 11 września 1838 w Kaliszu, zm. 2 sierpnia 1897 w Krakowie) – polski poeta, eseista, dramatopisarz, publicysta uważany za jednego z najwybitniejszych poetów pozytywizmu; w czasie powstania styczniowego (1863–1864) członek Rządu Narodowego (1863); doktor filozofii (1866), w latach 1889–1894 redaktor dziennika „Nowa Reforma”, inicjator i pierwszy prezes Towarzystwa Szkoły Ludowej (1891), galicyjski działacz polityczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aso

w Biblii: król Judy z dynastii Dawida

## Aso

- Aso – miasto w Japonii
- Aso – rzeka we Włoszech
- Aso – wulkan w Japonii
- Aso – japoński krążownik, dawny rosyjski "Bajan"

## ASO

- ASO – autoryzowana stacja obsługi (warsztat samochodowy)
- ASO – alternatywny system obrotu
- ASO – odczyn antystreptolizynowy (badanie diagnostyczne)
- ASO – ang. Amaury Sport Organisation (francuska organizacja sportowa)
- ASO – kod IATA portu lotniczego Asosa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asocjacja

1. w psychologii: łączenie się ze sobą wrażeń, wyobrażeń,
2. w różnych dziedzinach: ugrupowanie, zbiorowisko, zespół
3. chem. zjawisko sprzęgania się cząsteczek chemicznych w większe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) samorzutne nasuwanie się kolejnych skojarzeń albo obrazów na podstawie poprzednich

(1.2) zbiorowisko, zespół, grupa

(1.3) chem. łączenie się cząstek pojedynczych w złożone (asocjaty)

- Asocjacja cząsteczek
- Asocjacja (psychologia)
- Asocjacja (statystyka)
- Asocjacja (programowanie obiektowe)
- Asocjacja gwiazdowa w astronomii
- Asocjacja (genetyka)
- Asocjacja – zespół roślinny w fitosocjologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asocjacjonista

zwolennik asocjacjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjacjonistka

→ asocjacjonista

Patrz:asocjacjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjacjonistyczny

→ asocjacjonizm

Patrz:asocjacjonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjacjonizm

kierunek w psychologii kładący nacisk na procesy kojarzenia jako główny czynnik funkcjonowania świadomości, zanegowany w XX wieku przez psychologię postaci, wskazującą na rolę struktury psychicznej człowieka w poznawaniu przez niego świata, a nie tylko na mechaniczne skojarzenia

Asocjacjonizm (psychologia asocjacjonistyczna, asocjacyjna, atomistyczna) – zapoczątkowany w XIX wieku w filozofii angielskiej.

Najważniejszą tezą psychologii asocjacjonistycznej jest to, że wszystkie złożone akty psychiczne (spostrzeganie, uczenie się, przypominanie, akty woli, uczucia) tworzą się poprzez asocjację (kojarzenie) z wrażeń, podobnie jak cząsteczki z atomów (dlatego psychologię asocjacjonistyczną zwano też atomistyczną). W asocjacjonizmie powstawanie asocjacji jest głównym mechanizmem życia psychicznego.Zagadnieniem tym interesował się już Arystoteles, ale jako twórcę tej psychologii podaje się Hartleya, który usystematyzował prawo kojarzeń. Zasadę tę przyjmował m.in. Wilhelm Wundt - twórca psychologii eksperymentalnej. Inni wybitni przedstawiciele tej psychologii to m.in.: John Stuart Mill, Johann Friedrich Herbart i Herbert Spencer.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asocjacyjność

→ asocjacyjny

Patrz:asocjacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjacyjny

dotyczący asocjacji, oparty na zasadzie kojarzenia (np. asocjacyjne związki między pojęciami)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjalność

→ asocjalny

Patrz:asocjalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjalny

rzadko: obojętny na sprawy społeczne; aspołeczny, niespołeczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjata

w chemii: nietrwałe połączenie cząstek

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjatywność

właściwość działań asocjatywnych (dodawanie i mnożenie), wyrażająca się tzw. prawem łączności, oznaczającym, iż na wynik tych działań nie ma wpływu rozstawienie nawiasów w danym wyrażeniu; łączność

Łączność, asocjatywność – własność niektórych działań dwuargumentowych zdefiniowana odpowiednią równością, podaną niżej. Łączność dotyczy:

- części działań arytmetycznych jak dodawanie liczb rzeczywistych i ich mnożenie;
- niektórych działań na liczbach zespolonych, hiperzespolonych, wektorach, ciągach, innych funkcjach, innych relacjach dwuargumentowych, innych zbiorach i na macierzach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asocjatywny

1. w psychologii: odnoszący się asocjacji, związany z procesami asocjacji (np. asocjatywne struktury świadomości, procesy asocjatywne); asocjacyjny, skojarzeniowy;
2. w matematyce: łączny

#### Źródła:

SJP.pl

# Asocjować

rzadko:
1. łączyć różne fakty, pojęcia, nawet słabo ze sobą powiązane;
2. asocjować się - być asocjowanym

czasownik niedokonany

(1.1) kojarzyć, łączyć wrażenia, fakty, obrazy

czasownik zwrotny niedokonany asocjować się

(2.1) być kojarzonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asocjowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|asocjować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Asomatognozja

choroba polegająca na nierozpoznawaniu części ciała i stron

#### Źródła:

SJP.pl

# Asomatyczny

bezcielesny

przymiotnik

(1.1) książk. bezcielesny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asonancja

rym niepełny, polegający na tożsamości lub podobieństwie samogłosek w zakończeniach wyrazów; asonans

#### Źródła:

SJP.pl

# Asonans

niedokładny rym polegający na podobieństwie lub identyczności samogłosek w zakończeniu wyrazów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. rym polegający na identyczności tylko samogłosek

Asonans (fr. assonance, z łac. assonare - "odbrzmiewać, współbrzmieć") - powtórzenie jednakowych samogłosek w wyrazach zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Nazywany rymem niepełnym, wykształcił się w liryce europejskiej przed rymem. Miał zastosowanie w językach poprzedzających dzisiejszy francuski, gdzie wystarczyło powtórzenie jednej samogłoski, by zaistniało widoczne podobieństwo wyrazów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asonansowy

związany z asonansem

#### Źródła:

SJP.pl

# Asonoryzacja

ogół zabiegów zmierzających do wyciszenia źródła hałasu lub zabezpieczenia wnętrza przed hałasami z zewnątrz; oddźwiękowienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Asortyment

zestaw dóbr oferowanych na sprzedaż przez sklep, zakład, placówkę itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

(1.2) wybór cech, środków, przedmiotów itp., jakimi ktoś dysponuje

Asortyment – wybór, zestaw, zestawienie produkowanych wyrobów, świadczonych usług lub oferowanych towarów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asortymentowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z asortymentem, towarami i usługami stanowiącymi stałą ofertę handlową

#### Źródła:

Wiktionary

# Asowy

→ as

Patrz:as

#### Źródła:

SJP.pl

# Asp

[czytaj: a-es-PE] skrót od: Akademia Sztuk Pięknych

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = eduk. akademia sztuk pięknych;

(1.2) = techn. autoryzowany serwis producenta

(1.3) = med. biochem. asparaginaza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asp.

skrót od: aspirant; aspir.

skrót

(1.1) = aspirant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspan

dawniej: tytuł grzecznościowy, skrót od wyrażenia "waszmość pan", zwykle jako zwrot kierowany wprost do rozmówcy, odpowiadający dzisiejszemu "pan", "wy" (zwykle z odcieniem lekceważenia); aćpan, acpan, waćpan, wacpan, waspan, asan, acan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. zob. waszmość pan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspani

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. waszmość pani.

#### Źródła:

Wiktionary

# Asparagina

aminokwas endogenny pełniący istotną rolę w biosyntezie amoniaku

Asparagina, skr. Asn, N – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów endogennych. Amid kwasu asparaginowego, powszechny składnik białek. Występuje w dużych ilościach w nasionach, a także w stanie wolnym w płynach komórkowych. Stanowi magazyn amoniaku w tkankach zwierzęcych i roślinnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asparaginaza

naturalny enzym wyizolowany z m.in. bakterii Escherichia coli wykazujący działanie cytostatyczne w stosunku do komórek nowotworowych, stosowany w leczeniu ostrych białaczek u dzieci i dorosłych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asparaginowy

związany z asparaginą

#### Źródła:

SJP.pl

# Asparagus

roślina z rodziny liliowatych, występująca w licznych gatunkach w Europie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. szparag pierzasty, dekoracyjna roślina stosowana w kwiaciarstwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspartam

sztuczny słodzik, który nie powoduje wzrostu poziomu cukru we krwi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. spoż. syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspazja

przenośnie: ambitna, inteligentna i piękna kobieta

Aspazja (gr. Ἀσπασία, ur. ok. 470, zm. ok. 400 p.n.e.) – mieszkanka Miletu, która zasłynęła swym związkiem z Peryklesem, ateńskim mężem stanu. Według niektórych autorów była jego żoną.

Niewiele wiadomo o szczegółach jej życia. Większą część dorosłych lat spędziła w Atenach, prawdopodobnie wywierając wpływ na Peryklesa i ateńską politykę. Jest o niej mowa w dziełach Platona, Arystofanesa, Ksenofonta i innych autorów tego czasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspazjusz

imię męskie

Aspazjusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się słowa aspasios oznaczającego „powitanie”. Imię to ma oboczną wersję Aspazy.Jego patronem jest św. Aspazjusz, biskup, żyjący w VI wieku.

Aspazjusz imieniny obchodzi 2 stycznia.

Żeński odpowiednik: Aspazja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aspekt

#### Źródła:

Wiktionary

# Aspekt

1. ujęcie, rodzaj, punkt widzenia sprawy;
2. określenie rodzaju czynności (dokonanej, niedokonanej) wyrażonej czasownikiem;
3. wzajemne położenie planet i gwiazd (zodiakalnych), wg którego układano horoskopy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

(1.2) gram. cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;

(1.3) astr. położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

(1.4) stpol. przepowiednia, wróżba

- aspekt (astronomia) – pojęcie astronomiczne
- aspekt (botanika) – pojęcie botaniczne
- aspekt (filozofia) – cecha przedmiotu, lub punkt widzenia, z którego ujmuje się dany przedmiot
- aspekt (językoznawstwo) – kategoria gramatyczna
- aspekt (religia) – pojęcie religijne
- Aspekt (czasopismo) – czasopismo
- aspekt w informatyce – programowanie aspektowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspektowy

związany z aspektem (w znaczeniu kategorii gramatycznej czasownika), np. pary aspektowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspektywa

w sztuce egipskiej sposób przedstawiania trójwymiarowości na płaszczyźnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Asperger

potocznie: zespół Aspergera

- Hans Asperger – austriacki pediatra, psychiatra
- zespół Aspergera – zaburzenie rozwoju

zobacz też:

- Asperg – miasto w Niemczech

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspergerek

kobieta lub dziewczynka z zespołem Aspergera

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspergerka

kobieta lub dziewczynka z zespołem Aspergera

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspergerowiec

osoba z zespołem Aspergera; aspik, asperger

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspergillus

grzyb z klasy workowców; kropidlak

Aspergillus P. Micheli ex Haller (kropidlak) – rodzaj grzybów z rzędu kropidlakowców (Eurotiales).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspergiloza

grzybica występująca głównie u ptaków, atakująca wole i drogi oddechowe; kropidlakowica

Aspergiloza (łac. aspergillosis) jest zakażeniem lub reakcją alergiczną wywoływaną przez grzyby z rodzaju Aspergillus (kropidlak). Postacie aspergilozy o największym znaczeniu to poważne infekcje płucne u pacjentów z obniżoną odpornością, takich jak chorzy na AIDS, leczeni chemioterapią lub antybiotykami przez dłuższy czas. W alergiach Aspergillus odgrywa mniejszą rolę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspermia

brak spermy lub niemożność jej wydalania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak spermy albo plemników w spermie;

Aspermia – brak ejakulacji podczas kopulacji oraz innych czynności seksualnych, będący przyczyną męskiej niepłodności. Pomimo iż erekcja utrzymuje się stosunkowo długo, orgazm zazwyczaj nie występuje. Aspermii nie należy mylić z azoospermią, w której przy niekiedy prawidłowej objętości ejakulatu, stwierdza się brak plemników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspersja

pokropienie wodą święconą w niedzielę przed sumą

Aspersja (Asperges) (z łac. aspergere – pokropić) – w łacińskiej tradycji liturgicznej eucharystyczny akt pokuty polegający na pokropieniu przez celebransa wodą święconą ludzi zgromadzonych na liturgii.

Akt ten jest bezpośrednim nawiązaniem do biblijnego Psalmu 51 (50), który jest psalmem pokutnym, zawierającym słowa:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspersorium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. naczynie na wodę święconą umieszczone w ścianie kościoła;

Aspersorium:

- kropielnica – kamienne lub metalowe naczynie ze święconą wodą, umieszczone na trwale w przedsionku kościoła (kruchcie), czasem także jako zagłębienie w ścianie mające formę naczynia;
- przenośne naczynie (zazwyczaj mały kociołek z pałąkiem) na wodę święconą;
- mała kropielnica (kropielniczka) do użytku domowego, wykonana najczęściej z metalu lub plastiku (dawniej często z drewna), zawieszana przy drzwiach wejściowych do domu lub mieszkania, służąca domownikom lub osobom odwiedzającym do umoczenia palców w święconej wodzie i wykonania znaku krzyża.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asperula

szczeciniasto owłosiona bylina z rodziny marzanowatych; marzana, marzanna

Marzanka (Asperula L.) – rodzaj roślin należący do rodziny marzanowatych. Należy do niego około 200 gatunków. Występują one od północnej Afryki i Europy, poprzez Azję Środkową i południowo-zachodnią po Australię i Nową Zelandię, z największym zróżnicowaniem we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i w południowo-zachodniej Azji. Do polskiej flory należą dwa gatunki rodzime: marzanka barwierska (A. tinctoria) i marzanka pagórkowa (A. cynanchica), kilka innych gatunków jest uprawianych, spośród nich marzanka polna (A. arvensis) przejściowo dziczeje (jest efemerofitem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspidistra

roślina z rodziny liliowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji, potocznie nazywana „żelaznym liściem”;

Aspidistra (Aspidistra Ker Gaw.) – rodzaj bylin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae), dawniej klasyfikowany do konwaliowatych (Convallariaceae), myszopłochowatych (Ruscaceae), jeszcze dawniej do liliowatych (Liliaceae). Występują na dnie lasów wschodniej Azji od wschodnich Indii, poprzez Indochiny, Chiny, po Japonię. Do lat 70. XX wieku znanych było tylko kilka gatunków. Później taksonomowie opisywać zaczęli dziesiątki kolejnych. W 2006 według "Flora of China" rodzaj obejmować miał 55 gatunków (w tym 49 z Chin, z czego aż 46 endemitów). W 2008 opisano w sumie 93 gatunki, ale szacowano ich docelową liczbę na 200-300. W 2020 baza Plants of the World wymieniała 175 gatunków zaakceptowanych. Zasięg rodzaju obejmuje wschodnią Azję od wschodniej części Himalajów po Japonię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspik

potocznie: osoba z zespołem Aspergera; asperger, aspergerowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspir.

skrót od: aspirant; asp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspiracja

1. w medycynie:
a) usuwanie za pomocą specjalnych aparatów próżniowych gazów lub cieczy nagromadzonych w jamie ciała wskutek choroby;
b) wchłanianie przez drogi oddechowe zewnętrznych substancji;
2. w językoznawstwie: dodawanie "h" przy artykulacji głosek i wyrazów; przydech

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

(1.2) fonet. przydech

(1.3) med. odciągnięcie tłoczka strzykawki w celu sprawdzenia czy jest się w świetle żyły

- aspiracja – przydech w językoznawstwie
- aspiracje – (w psychologii) zespół dążeń jednostki
- aspiracja – zachłyśnięcie, przypadkowe pobranie z wdechem płynu, kęsu pokarmowego lub ciała obcego podczas połykania. Prowadzi do groźnych objawów ostrej niedrożności oddechowej.
- aspiracja (technika) – wentylacja mechaniczna stosowana w przemyśle (m.in. młynarskim, energetyce), często przy pomocy złożonych instalacji, mająca na celu jednoczesne odpylanie, usuwanie pary wodnej, chłodzenie surowca, maszyn, urządzeń i pomieszczeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspiracje

dążenia, plany, ambicje danej osoby, zwłaszcza takie dotyczące osiągnięcia ambitnych celów w jakiejś dziedzinie nauki, sztuki lub życia publicznego

Aspiracje – zespół dążeń ukształtowanych na podstawie hierarchii wartości właściwych jednostce. Aspiracje zależą od samopoznania, samooceny i samookreślenia jednostki, a także od sytuacji społecznej. Jeśli jednostka trafnie określi swoją sytuację społeczną, potrafi także określić swoje aspiracje. Warto podkreślić, że aspiracje to dążenia, cele, do których jednostka dąży długotrwale, np. założenie rodziny, zdobycie określonego stanowiska, zawodu. Aspiracje są więc dążeniami jednostki, umotywowanymi możliwością ich realizacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspiracyjnie

→ aspiracyjny

Patrz:aspiracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspiracyjny

1. w medycynie i technice: związany z aspiracją (np. urządzenia aspiracyjne);
2. w językoznawstwie: wymawiany z przydechem (np. głoski aspiracyjne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aspiracją, dotyczący aspiracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspirancki

odnoszący się do aspiranta, właściwy aaspirantom

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aspirantem, dotyczący aspiranta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspirant

1. osoba dążąca do osiągnięcia ambitnych celów, zwłaszcza związanych z zajęciem jakiegoś stanowiska;
2. stopień oficerski w policji i straży pożarnej; także: osoba mająca ten stopień;
3. dawniej słowo o wielu innych znaczeniach, których wspólnym elementem było: staranie, ubieganie się o coś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko

(1.2) stopień oficerski w straży pożarnej lub w policji

(1.3) rel. nieoficjalny stopień ministranta

(1.4) rel. mężczyzna chcący wstąpić do zakonu lub zgromadzenia zakonnego

- aspirant – stopień w korpusie aspirantów w Państwowej Straży Pożarnej
- aspirant – stopień w Policji
- aspirant – stopień podoficerski w Wojsku Polskim we Francji (1939–1940)
- aspirant – stopień wojskowy we Francuskich Siłach Zbrojnych
- aspirant – najniższy stopień oficerski w Straży Granicznej w latach 1928–1939

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspirantka

→ aspirant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która się o coś ubiega, np. o stanowisko

(1.2) kobiecy stopień oficerski w straży pożarnej lub w policji

(1.3) rel. nieoficjalny stopień w ministranturze żeńskiej

(1.4) rel. kobieta chcąca wstąpić do zakonu lub zgromadzenia zakonnego

Patrz:aspirant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspirantura

okres pełnienia funkcji aspiranta w zakładzie naukowym

Aspirantura (łac. aspirans – ubiegający się o coś) – studia doktoranckie w Rosji, na Ukrainie, w dawnym ZSRR i niektórych państwach powstałych po jego rozpadzie; w latach 1951–1958 także w PRL.

Po uzyskaniu tytułu magistra lub równoważnego mu tytułu zawodowego osoba, która pragnęła napisać doktorat w ZSRR, kierowana była na aspiranturę i odtąd miała status studenta studiów doktoranckich (ros. aspiránt). Do obowiązków aspiranta należało ukończenie 3-letnich studiów doktoranckich (ros. aspirantúra), w czasie których zaliczał pewną liczbę obowiązkowych zajęć podnoszących kwalifikacje naukowe i w ramach tzw. praktyki pedagogicznej uczestniczył jako obserwator w zajęciach bardziej doświadczonych wykładowców (praktyka ta wynosiła min. 50 godzin zajęć = 75 godzin zegarowych). Aspirantura kończyła się (oprócz samego napisania rozprawy doktorskiej) zdaniem 3 egzaminów – (1) ze specjalizacji naukowej; (2) z języka obcego; (3) z filozofii. W 2005 egzamin z filozofii zastąpiono egzaminem z historii i filozofii nauki. Napisanie rozprawy, wysłuchanie przepisanych zajęć, odbycie praktyki i zdanie wymaganych egzaminów było warunkiem koniecznym dopuszczenia aspiranta do obrony doktorskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspirata

spółgłoska wymawiana z przydechem, czyli następującym po niej dźwiękiem przypominającym krótkie 'h'; spółgłoska przydechowa; spółgłoska aspirowana

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspiratamente

określenie wykonawcze: jakby wzdychając

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspirator

specjalny aparat próżniowy służący:
a) w medycynie - do usuwania gazów lub cieczy nagromadzonych w jamie ciała wskutek choroby;
b) w technice i analizach laboratoryjnych - do usuwania pyłu i innych drobnych zanieczyszczeń

Aspirator – urządzenie ssące, o zróżnicowanej budowie i przeznaczeniu:

- urządzenie laboratoryjne do pobierania próbek powietrza lub innych gazów
- urządzenie do oczyszczania powietrza z pyłów
- urządzenie do odsysania płynów i gazów z ciała, m.in. podczas operacji chirurgicznych
- drobne urządzenie medyczne służące do oczyszczania wydzielin nosowych u małych dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aspirować

1. starać się o coś, ubiegać się o stanowisko, pozycję itp.;
2. w językoznawstwie: wymawiać głoski z przydechem

czasownik niedokonany

(1.1) starać się, ubiegać się o coś

(1.2) przest. wzdychać do czegoś

(1.3) jęz. wymawiać głoski z przydechem

(1.4) med. wyciąganie płynów z jam ciała za pomocą aspiratora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aspirować.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspiryna

kwas acetylosalicylowy, popularny lek przeciwgośćcowy, przeciwbólowy i napotny, stosowany przy zaziębieniach, bólach stawów i mięśni, nerwobólach itp.; polopiryna, motopiryna (dawniej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aspirynowy

→ aspiryna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aspiryną, dotyczący aspiryny

Patrz:aspiryna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspóń

partykuła

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. chociaż, przynajmniej

#### Źródła:

Wiktionary

# Asport

nagłe zniknięcie przedmiotu w trudny do wytłumaczenia sposób i pojawienie się w innym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Asportowy

nieuprawiający sportu lub nieinteresujący się sportem

#### Źródła:

SJP.pl

# Aspołeczność

termin odnoszony do zachowań, postaw lub cech osobowości, charakteryzujących się unikaniem zaangażowania jednostki w związki grupowe i (lub) realizacje celów grupowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aspołeczne; cecha tych, którzy są aspołeczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspołeczny

obojętny dla spraw społecznych

przymiotnik

(1.1) obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aspramente

określenie wykonawcze: szorstko, cierpko

#### Źródła:

SJP.pl

# Asr

skrót od: Acceleration Slip Regulation - system kontroli trakcji zapobiegający poślizgowi kół napędowych

skrótowiec

(1.1) mot. system zapobiegający poślizgowi kół podczas ruszania

Asr – modlitwa muzułmańska – trzecia w ciągu dnia spośród modlitw salat, odmawiana po południu. Obejmuje cztery obowiązkowe rakaty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Assagai

Assagaj (arab. Azzaghaja) – typ oszczepu przeznaczonego zarówno do walki wręcz, jak i do miotania. Długość drzewca wahała się od 1 do 2 metrów, a grotu od 15 do 20 cm (drugie tyle zajmuje żelazna oprawa). Assagaj używany był jako broń bojowa i myśliwska przez Buszmenów, Hotentotów, Kafrów, Bantu i inne ludy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Assai

określenie wykonawcze: bardzo; występuje razem z innymi określeniami tempa i charakteru utworu, np. adagio assai, allegro assai

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assam

herbata gatunku Assam

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. prowincja w północno-wschodnich Indiach;

Asam (hindi असम, trb.: Asam, trl.: Asam; ang. Assam) – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispurze. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.

14. pod względem liczby ludności stan Indii, utrzymał swoją pozycję względem 2001 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Assamczak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Caprolagus|Blyth|ref=tak., rodzaj ssaków z rodziny zającowatych

(1.2) syst. zool. nazwa systematyczna|Caprolagus hispidus|Pearson|ref=tak., gatunek z rodzaju assamczaków (1.1)

(1.3) zool. ssak z gatunku assamczaków (1.2)

Assamczak (Caprolagus) – rodzaj ssaka z rodziny zającowatych (Leporidae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Assamski

język assamski - jeden z języków urzędowych Indii; język asamski

#### Źródła:

SJP.pl

# Assamskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem asamskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem asamskim

(1.3) spisany, stworzony w języku asamskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Assapan

rodzaj gryzonia z podrodziny wiewiórek

Assapan (Glaucomys) – rodzaj ssaków z podrodziny wiewiórek (Sciurinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). W polskiej literaturze zoologicznej nazwa zwyczajowa „assapan” używana była dla oznaczenia gatunku Glaucomys volans. Ostatecznie w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi przypisano assapan południowy, rezerwując nazwę assapan dla rodzaju Glaucomys.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;

## Lokalizacje

### Luksemburg

- Assel – wieś w gminie Bous-Waldbredimus, w kantonie Remich

### Niderlandy

- Assel – dzielnica Apeldoornu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Assemblage

[czytaj: asąbLAŻ lub asambLAŻ] przestrzenna kompozycja utworzona z różnego rodzaju przedmiotów; asamblaż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. trójwymiarowy kolaż z gotowych przedmiotów;

Asamblaż (fr. assemblage, tłum. gromadzenie/zbieranie/zbiór) – forma artystyczna, będąca odmianą kolażu, według której tworzy się trójwymiarowe kompozycje z przedmiotów gotowych.

Praca złożona z różnego rodzaju przedmiotów: codziennego użytku, bezużytecznych fragmentów, form naturalnych, wszelkich możliwych obiektów. Dzieło powstaje z przedmiotów, które nie są stworzone przez autora asamblażu, ale jedynie przez niego użyte, a czasem także specjalnie spreparowane, czy przystosowane (np. pomalowane, odłączone od całości, połączone z czymś innym, zniszczone). Asamblaż może mieć postać jednego obiektu powstałego z połączenia innych lub może stanowić rodzaj zbioru, kolekcji przedmiotów. Można to określić jako pewnego rodzaju przestrzenny collage otwarty na wszelkie materiały i pomysły ich zestawień i połączeń. Poszczególne fragmenty w asamblażu mogą być ze sobą sklejone, związane, umieszczone w rodzaju wspólnego pojemnika, luźno położone, powieszone obok siebie itd. Dzięki asamblażom z fragmentów tworzone są nowe znaczenia, powstają nowe związki między znaczeniami, które niosą ze sobą składowe części.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Assemblé

[czytaj: asemBLE] rodzaj skoku w tańcu klasycznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Assembler

prosty język programowania; asembler

Asembler (ang. assembler) – termin informatyczny związany z programowaniem i tworzeniem kodu maszynowego dla procesorów. W języku polskim oznacza on program tworzący kod maszynowy na podstawie kodu źródłowego (tzw. asemblacja) wykonanego w niskopoziomowym języku programowania bazującym na podstawowych operacjach procesora zwanym językiem asemblera, popularnie nazywanym również asemblerem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asser

imię męskie

Asser (zm. 908/909) – walijski mnich z St David’s w królestwie Dyfed. W latach 875-879 był biskupem Sherborne. Około 885 Alfred Wielki poprosił go, by opuścił St David’s i dołączył do kręgu uczonych mężów, których Alfred gromadził na swym dworze. Po rocznym pobycie w Caerwent spowodowanym chorobą, Asser przyjął zaproszenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assieme

[czytaj: assjeme] muzyczne określenie wykonawcze: razem, wspólnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Assiniboine

(dawniej Stone Indian River) rzeka w Kanadzie

Assiniboine – rzeka w Kanadzie, w prowincjach Saskatchewan i Manitoba, o długości 1 070 kilometrów. Rzeka nazwana od Assiniboinów, rdzennych mieszkańców tej okolicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assoluta

środowiskowo o primadonnie, primabalerinie: najlepsza, najwyższej klasy

Primaballerina assoluta – tytuł przyznawany jest niezwykłym tancerkom, które wniosły ogromny wkład w rozwój i promocję baletu na świecie. Zaledwie kilka razy w ciągu historii tańca tytuł ten został przyznany, otrzymała go m.in. Matylda Krzesińska i Helena Cholewicka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assos

Assos (gr. Άσσος) – starożytne miasto greckie w północno-zachodniej Azji Mniejszej, na terenie Troady, obecnie w tureckiej prowincji Çanakkale. Współcześnie na jego terenie znajduje się wieś Behramkale. Ojczyzna filozofa stoickiego Kleantesa.

#### Źródła:

Wikipedia

# Assunta

1. w sztuce gotyckiej: przedstawienie Marii Wniebowziętej w koronie gwiazd i z księżycem u stóp;
2. w sztuce włoskiej: scena wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Assumpta (Assunta) – od wł. wniebowzięta. Wizerunek wniebowziętej Matki Bożej w sztuce gotyckiej przedstawiający postać Matki Boskiej wśród gwiazd z wyobrażeniem słońca, księżyca z gwiazdami u stóp. W renesansie i baroku odnosi się do wizerunku Matki Boskiej wniebowziętej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Assyż

dawniej: Asyż (miasto we Włoszech)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ast

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = teatr. eduk. akademia sztuk teatralnych

(1.2) = med. biochem. aminotransferaza asparaginianowa

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) = kynol. amerykański Staffordshire terrier, amstaf

#### Źródła:

Wiktionary

# Asta

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gałąź, konar

- Asta (1041 Asta) – planetoida nr 1041
- Asta – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych
- Asta Nielsen – duńska aktorka filmowa
- Salvatore Asta – dyplomata watykański
- TV Asta – lokalna stacja telewizyjna miasta Piła
- Asta-Net – regionalny dostawca usług telekomunikacyjnych
- Astoria Bydgoszcz – przydomek klubu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astana

stolica Kazachstanu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Kazachstanu;

Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019, i ponownie od 2022 r. Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astańczyk

mieszkaniec Astany

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Astany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astanka

mieszkanka Astany

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Astany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astański

przymiotnik od: Astana (stolica Kazachstanu)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Astana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astarte

- Astarte lub Asztarte – imię fenickiej i kananejskiej bogini miłości, płodności i wojny
- Astarte – grecka grupa muzyczna wykonująca black metal
- (672) Astarte – planetoida z grupy pasa głównego asteroid

Biologia

- Astarte – rodzaj małży z rodziny astartowatych
- Astarte borealis – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)
- Astarte elliptica – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)

#### Źródła:

Wikipedia

# Astat

pierwiastek chemiczny o symbolu At, promieniotwórczy niemetal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

Astat (At, łac. astatinum z gr. άστατός ‘nietrwały’ od ά ‘bez’ i στατός ‘trwały, stały’) – promieniotwórczy pierwiastek chemiczny z grupy fluorowców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astatowy

→ astat

przymiotnik

(1.1) dotyczący astatu

Patrz:astat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest astatyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Astatyczny

ruchomy; niestały

#### Źródła:

SJP.pl

# Astazja

w medycynie: niemożność chodzenia, stania na skutek zaburzeń w ośrodkowym układzie nerwowym, czasem w błędniku

Astazja – niemożność utrzymania pozycji stojącej, występująca najczęściej z abazją w histerii i w niektórych schorzeniach neurologicznych przy uszkodzeniu płata czołowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asteizm

dowcipne, celne powiedzenie świadczące o towarzyskiej ogładzie mówiącego

Asteizm (fr. astéisme, gr. asteíos – dowcipny, wykształcony, miejski) – ironiczny lub autoironiczny zwrot świadczący o zręczności krasomówczej, znajomości savoir-vivre i ogładzie towarzyskiej.

Znany z wykorzystywania asteizmów w swojej twórczości jest Ignacy Krasicki (między innymi w satyrach Pijaństwo oraz Świat zepsuty).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astelia

jednoliścienna roślina z rzędu szparagowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenia

stan ogólnej słabości fizycznej i psychicznej organizmu, będący następstwem przebytej ciężkiej choroby, przeżyć psychicznych lub długotrwałego niedożywienia; także utrata sił, osłabienie towarzyszące depresji i nerwicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

Astenia (łac. asthenia, z stgr. ἀσθένεια) – stan słabości fizycznej i psychicznej organizmu.

Osoby z astenią mają budowę ciała: szczupłą z wąskimi ramionami, zapadniętą klatką piersiową, długimi i szczupłymi kończynami oraz słabo rozwiniętymi mięśniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asteniczka

w psychologii: kobieta odznaczająca się smukłą i wątłą budową ciała, charakteryzująca się egocentrycznym usposobieniem, nieufnością w stosunku do ludzi, nieśmiałością i drażliwością; typ asteniczny; leptosomatyczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Asteniczny

w psychologii: mający budowę ciała i usposobienie charakterystyczne dla astenika; leptosomiczny

przymiotnik

(1.1) wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astenik

w psychologii: człowiek odznaczający się smukłą i wątłą budową ciała, charakteryzujący się egocentrycznym usposobieniem, nieufnością w stosunku do ludzi, nieśmiałością i drażliwością; typ asteniczny; leptosomatyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenka

astenka gęsiówka - gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenopia

osłabienie wzroku powstające wskutek nie skorygowanej okularami wady wzroku

Astenopia – subiektywne uczucie osłabienia oczu, spowodowane najczęściej przez niewyrównane wady wzroku lub niewłaściwe oświetlenie. Objawia się między innymi bólem oraz zaczerwienieniem oczu, łzawieniem, bólami głowy, zamazanym lub podwójnym widzeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astenosfera

jedna ze sfer górnej części płaszcza Ziemi, podatna na przemieszczenia i odkształcenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. warstwa płaszcza ziemskiego;

Astenosfera (warstwa Gutenberga) – warstwa o grubości około 100 km, położona w górnej części płaszcza ziemskiego, tuż pod litosferą.

Górna granica astenosfery leży na głębokości od 10 do 100 km, dolna na głębokości 350-400 km (górna 50-70 km pod oceanami i do 120 km pod kontynentami, dolna odpowiednio 400 i 250 km.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astenospermia

upośledzenie jakości nasienia mężczyzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenotymia

stan, w którym człowiek jest przewrażliwiony na punkcie własnej osoby, powodujący nadmierą ostrożność i nieufność

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenotymiczka

kobieta przewrażliwiona na punkcie własnej osoby, zachowująca rezerwę wobec ludzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Astenotymik

człowiek przewrażliwiony na punkcie własnej osoby, zachowujący rezerwę wobec ludzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Aster

1. roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią;
2. odmiana ziemniaka

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

Aster (Aster L. 1753) – rodzaj roślin nasiennych z rodziny astrowatych. W tradycyjnym, szerokim ujęciu zaliczano tu kilkaset, do tysiąca gatunków, które mimo podobieństwa okazały się być często odlegle spokrewnione. Po ich wyłączeniu w osobne rodzaje (m.in. taksonów północnoamerykańskich), w rodzaju Aster zostało ok. 170 gatunków tzw. Starego Świata, z typowym przedstawicielem astrem gawędką (Aster amellus). Mimo znaczących zmian w systematyce tradycyjnie zaliczane tu gatunki różnych rodzajów wciąż łącznie noszą nazwę zwyczajową „astrów”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astereognozja

zaburzenie w rozpoznawaniu kształtu dotykanych przedmiotów

Astereognozja (ang. astereognosis) – zaburzenie polegające na niemożności rozpoznania przedmiotów za pomocą dotyku, mimo braku zaburzeń czucia. Jest formą agnozji czuciowej.

Termin "astereognozja" bywa używany zamiennie z terminem "agnozja dotykowa". Niektórzy proponują jednak, aby termin "agnozja dotykowa" zarezerwować dla niewielkich zaburzeń, w których nie występują istotne deficyty somatosensoryczne, natomiast terminem "astereognozja" określać deficyty somatosensoryczne "niższego rzędu", to znaczy spowodowane uszkodzeniami kory mózgowej, rdzenia kręgowego albo nerwów obwodowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asteria

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. matka Hekate; żona tytana Persesa oraz siostra Leto; córka Kojosa i Fojbe; jedna z tytanid drugiego pokolenia;

(1.2) mitgr. jedna z córek Danaosa

(1.3) mitgr. jedna z córek giganta Alkyoneusa

(1.4) mitgr. córka Teukrosa, syna Telamona

(1.5) imię|polski|ż.;

(1.6) astr. planetoida o numerze katalogowym 658, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1908 r.;

- Asteria (Delos) – grecka wyspa na Morzu Egejskim
- Asteria – imię żeńskie
- Asteria – planetoida o numerze katalogowym 658
- Asteria – w mitologii greckiej córka Teukrosa
- Asteria – w mitologii greckiej jedna z Alkyonid
- Asteria – w mitologii greckiej jedna z Danaid
- Asteria – w mitologii greckiej jedna z tytanid, siostra Leto
- „Asteria” – włoski okręt podwodny z okresu II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asteriusz

imię męskie

Asteriusz – imię męskie pochodzenia greckiego od Asterios: ast-r, -éros „gwiazda”. Stąd astérios (łac. asterius) to „gwieździsty, jasny, lśniący, niebieski”. Hagiografia zna ośmiu świętych o tym imieniu: m.in. nosił je Asteriusz z Cezarei Palestyńskiej, żyjący w pierwszej połowie III wieku.

Żeńskim odpowiednikiem jest Asteria.

Asteriusz imieniny obchodzi 3 marca, 20 maja i 10 czerwca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asterix

Asteriks (fr. Astérix) – francuska seria komiksowa stworzona przez René Goscinnego (scenariusz tomów 1–24) i Alberta Uderzo (rysunki do tomów 1–34; scenariusz tomów 25–34), kontynuowana przez Jeana-Yves’a Ferriego (scenariusz od tomu 35.) i Didiera Conrada (rysunki od tomu 35.). Po raz pierwszy postać Asteriksa pojawiła się w magazynie „Pilote” 29 października 1959.

#### Źródła:

Wikipedia

# Asteroid

1. w astronomii: ciało niebieskie niewielkich rozmiarów poruszające się dookoła Słońca, głównie między orbitami Marsa i Jowisza; planetoida;
2. w geometrii: krzywa w kształcie gwiazdy czteroramiennej

Planetoida (planeta + gr. eídos – postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie, niebędące planetą, księżycem planety, kometą lub meteoroidem, o zazwyczaj małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę (w szczególności Słońce). Ma stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asteroida

1. w astronomii: ciało niebieskie niewielkich rozmiarów poruszające się dookoła Słońca, głównie między orbitami Marsa i Jowisza; planetoida;
2. w geometrii: krzywa w kształcie gwiazdy czteroramiennej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

(1.2) mat. krzywa o specyficznym kształcie;

- asteroida – (w astronomii) inne określenie planetoidy
- asteroida – (w geometrii) rodzaj krzywej płaskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asteroidalny

→ asteroida

Patrz:asteroida

#### Źródła:

SJP.pl

# Asterokalamit

wymarły skrzyp z rodziny archeokalamitowatych, żyjący w późnym dewonie i we wczesnym karbonie; archeokalamit

Archeokalamit, asterokalamit (Archaeocalamites, Asterocalamites) – wymarły rodzaj skrzypowych z rodziny archeokalamitowatych, żyjący w późnym dewonie i we wczesnym karbonie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asteroksylon

kopalny prawidłakowiec posiadający cechy psylofitów i widłaków

Asteroksylon (Asteroxylon mackiei) – wymarła roślina opisana po raz pierwszy z Rhynie Chert – stanowiska paleontologicznego odkrytego w Szkocji w 1912 r., datowanego na wczesny dewon (ok. 400 mln lat temu). Skamieniałości tego gatunku znane są od późnego syluru do końca dewonu. Początkowo roślina opisana została jako przedstawiciel ryniofitów Rhyniophyta, później jednak uznana została za przedstawiciela rzędu prawidłakowców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asteronim

rodzaj kryptogramu złożonego ze znaków w kształcie gwiazdki

Asteronim (z gr. ἀστήρ „gwiazda” + ὄνομα „imię”, ros. астроним) – pseudonim, rodzaj kryptogramu , podpis, składający się z jednej lub kilku asterysków (*), stosowany w miejsce nazwiska autora. Liczba gwiazdek bywa zróżnicowana – od jednej do siedmiu – a ich układ w podpisie może przyjmować różne formy, takie jak linia prosta (np. ** ***), trójkąt (⁂) czy romb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asterysk

znak drukarski w kształcie gwiazdki, używany najczęściej jako odsyłacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) poligr. znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

Asterysk (łac. asteriscus „gwiazdka”, od stgr. ἀστερίσκος asterískos „gwiazdka”) – znak pisarski w kształcie gwiazdki, najczęściej pięcio- lub sześciopromiennej, umieszczony w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma. Stosowany do różnych celów – najczęściej jako znak umowny (np. symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, asteronim), pionowy (międzyakapitowy) lub poziomy (międzywyrażenowy) separator tekstu, oraz jako element ozdobny. Nazwa pochodzi od greckiego αστερíσκος ‘gwiazdka’, a to od αστήρ (astḗr) ‘gwiazda’.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asteryzm

w mineralogii: efekt gwiazdy w świetle odbitym lub przechodzącym przez niektóre kryształy; gwiazdzistość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) znak „⁂”, stosowany w celu zwrócenia szczególnej uwagi na fragment tekstu;

(1.2) astr. układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;

(1.3) miner. efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;

- asteryzm w astronomii – układ gwiazd niebędący oficjalnym gwiazdozbiorem
- asteryzm w mineralogii – zjawisko optyczne powodujące powstanie smug światła w kształcie gwiazdy
- asteryzm w typografii (⁂)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astiages

ostatni władca państwa Medów (585-550 p.n.e.); Astyages

Astyages (inaczej Isztuwegu, Arsztiwajga) – ostatni władca państwa Medów (585–550 p.n.e.), syn Kyaksaresa. Za jego czasów w ramach kampanii aneksyjnych Medowie wtargnęli do północnej Syrii (w okolicach dzisiejszej granicy syryjsko-tureckiej), która stanowiła część babilońskiego imperium, i opanowali wielkie ośrodki religijne, Arbelę i Harran. Zburzyli sanktuaria i deportowali setki kapłanów. Opis spustoszeń widnieje na odkrytej w Babilonie steli. Groźba wojny z Nabuchodonozorem zmusiła Astyagesa do szukania funduszy i ludzi. Szczególnie naciskana o wsparcie była Persja. Medyjski władca jednak szybko sobie uświadomił, że przez swe powiązania z Elamem - który sam stanowił bramę do dolnej Mezopotamii - król Anszanu, Kambyzes I, musi być traktowany inaczej i na pewno z większym szacunkiem. Tak więc około 598 r. p.n.e. Astyages dał Kambyzesowi I z Anszanu, plemiennemu wodzowi, za żonę jedną ze swoich córek, księżniczkę Mandane (z tego związku narodził się Cyrus II Wielki). Działania Astyagesa nie na wiele się zdały. Po śmierci Kambyzesa I w 559 r. p.n.e. królem i chanem Persji ogłosił się Cyrus II, który rościł sobie pretensje do spadku po Astyagesie. Nie mogąc otrzymać spadku dobrowolnie Cyrus II, z racji więzów krwi, zdecydował się na wzięcie tego siłą. Przygotowując się do wojny z Astyagesem Cyrus II zapewnił sobie uprzednio wsparcie m.in. perskich plemion oraz Achemenidów. W latach 553-551 p.n.e. wojska Cyrusa II wdzierały się coraz głębiej w medyjskie terytorium, prąc twardo w stronę Ekbatany. Ostateczna klęska Astyagesa dokonała się w wyniku dwudniowej bitwy pod Pasagardami w 550 r. p.n.e. Astyages przegrał wojnę z władcą perskim a zarazem swym wnukiem Cyrusem II Wielkim. Państwo Medów dostało się pod panowanie Achemenidów. Uważa się, że Cyrus II przyjął państwowy ceremoniał królewski, a liczni Medowie zachowali pozycję społeczną równą Persom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astika

system filozoficzno-religijny uznający autorytet Wed oraz istnienie świata transcendentnego

Astika (sanskryt आस्तिक) – pojęcie pochodzące z hinduizmu oznaczające osobę bądź szkołę filozoficzną akceptującą autorytet Wed. Przeciwieństwem pojęcia astika jest nastika. Para „astika – nastika” jest niejako analogią pary „teizm – ateizm”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astilbe

roślina wieloletnia z rodziny skalnicowatych, pochodząca z Chin, Japonii i Półwyspu Koreańskiego; tawułka

Tawułka, astilbe, zatawułka (Astilbe) – rodzaj roślin należący do rodziny skalnicowatych. Obejmuje 21 gatunków występujących we wschodniej Azji (od Himalajów po Japonię) oraz jeden gatunek (A. biternata) rosnący we wschodniej Ameryce Północnej w Appalachach. Wiele gatunków i mieszańców między nimi w licznych odmianach uprawianych jest jako rośliny ozdobne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gałązka

#### Źródła:

Wiktionary

# Astma

choroba układu oddechowego, często o podłożu alergicznym, polegająca na przewlekłym zapaleniu oskrzelików płucnych, objawiająca się silnymi napadami duszności, sapaniem, uczuciem ucisku w klatce piersiowej; dychawica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

Astma (łac. asthma, polski termin to dychawica) – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych z nadreaktywnością oskrzeli, prowadząca do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem. Dominującym objawem astmy jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astmatyczka

kobieta, dziewczyna chora na astmę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta cierpiąca na astmę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astmatyczny

związany z astmą, właściwy astmie, cierpiący na astmę (np. astmatyczny kaszel, astmatyczne dziecko)

przymiotnik

(1.1) med. związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astmatyk

człowiek chory na astmę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek cierpiący na astmę

Astma (łac. asthma, polski termin to dychawica) – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych z nadreaktywnością oskrzeli, prowadząca do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem. Dominującym objawem astmy jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astmosan

lek roślinny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aston

Miejscowości

Francja:

- Aston – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Ariège

Wielka Brytania:

- Aston – miejscowość w hrabstwie Berkshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w Claverley, w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w Derbyshire Dales, w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w hrabstwie Hertfordshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w High Peak, w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w Newcastle-under-Lyme, w hrabstwie Staffordshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w hrabstwie South Yorkshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w Telford and Wrekin, w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w Wem Rural, w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston – miejscowość w hrabstwie West Midlands (Anglia)
- Aston by Budworth – miejscowość w hrabstwie Cheshire (Anglia)
- Aston-by-Doxey – miejscowość w hrabstwie Staffordshire (Anglia)
- Aston-By-Stone – miejscowość w hrabstwie Staffordshire (Anglia)
- Aston by Wrenbury – miejscowość w hrabstwie Cheshire (Anglia)
- Aston on Carrant – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
- Aston on Clun – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston-on-Trent – miejscowość w hrabstwie Derbyshire (Anglia)
- Aston Abbotts – miejscowość w hrabstwie Buckinghamshire (Anglia)
- Aston Bank – miejscowość w hrabstwie Worcestershire (Anglia)
- Aston Botterell – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston Cantlow – miejscowość w hrabstwie Warwickshire (Anglia)
- Aston Clinton – miejscowość w hrabstwie Buckinghamshire (Anglia)
- Aston Crews – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
- Aston Cross – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
- Aston End – miejscowość w hrabstwie Hertfordshire (Anglia)
- Aston Eyre – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston Fields – miejscowość w hrabstwie Worcestershire (Anglia)
- Aston Flamville – miejscowość w hrabstwie Leicestershire (Anglia)
- Aston Ingham – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
- Aston juxta Mondrum – miejscowość w hrabstwie Cheshire (Anglia)
- Aston le Walls – miejscowość w hrabstwie Northamptonshire (Anglia)
- Aston Magna – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
- Aston Munslow – miejscowość w Shropshire (dystrykt), w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston Pigott – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston Rogers – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Aston Rowant – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
- Aston Sandford – miejscowość w hrabstwie Buckinghamshire (Anglia)
- Aston Somerville – miejscowość w hrabstwie Worcestershire (Anglia)
- Aston Subedge – miejscowość w hrabstwie Gloucestershire (Anglia)
- Aston Tirrold – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
- Aston Upthorpe – miejscowość w hrabstwie Oxfordshire (Anglia)
- Pipe Aston – miejscowość w hrabstwie Herefordshire (Anglia)
- Ivinghoe Aston – miejscowość w hrabstwie Buckinghamshire (Anglia)

#### Źródła:

Wikipedia

# Astor

Astor – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie Lake.

#### Źródła:

Wikipedia

# Astoria

miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oregon

Miejscowości w USA:

- Astoria – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Fulton
- Astoria – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Clatsop
- Astoria – miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Deuel

Gminy w USA:

- Astoria (ang. Astoria Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Fulton

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astr.

skrót od: astrologia, astrologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Astra

regionalnie: aster (roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. samochód typu Opel Astra

(1.2) reg. bot. zob. aster.

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: aster (także. B. lp. jeśli mzw.)

Astra – zespół osiemnastu satelitów telekomunikacyjnych, należących do konsorcjum SES ASTRA z siedzibą w Luksemburgu, znajdujący się na orbicie geostacjonarnej nad równikiem. Obecnie na orbicie pracuje trzynaście z nich.

Satelity te nadają sygnał stacji telewizyjnych i radiowych do odbiorców w Europie oraz częściowo w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, tylko w przekazie cyfrowym. Przekazy analogowe (w systemie PAL) zostały wyłączone 29 kwietnia 2012 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrachan

rodzaj pluszu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrachańczyk

mieszkaniec Astrachania (miasta w Rosji)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Astrachania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrachanka

mieszkanka Astrachania (miasta w Rosji)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Astrachania

Astrachanka (ukr. Астраханка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie zaporoskim, w rejonie melitopolskim, w hromadzie Myrne. W 2001 liczyła 1223 mieszkańców, spośród których 148 wskazało jako ojczysty język ukraiński, 1067 rosyjski, 2 białoruski, 5 ormiański, a 1 inny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrachanowy

związany z astrachanem

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrachański

→ Astrachań (miasto w Rosji)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrafobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed błyskawicami

#### Źródła:

Wiktionary

# Astragal

1. półwypukły ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;
2. kość skokowa;
3. roślina zielona z rodziny motylkowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką;

(1.2) archit. ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;

(1.3) hist. w starożytnej Grecji: zwierzęca kość śródstopia (lub jej naśladownictwo) używana do gry

(1.4) hist. w starożytnej Grecji: naczynie w kształcie astragalu (1.3)

Astragal albo perełkowanie – rodzaj uwypuklonego ornamentu ciągłego utworzonego z pasma perełek (kulistych bądź owalnych) oddzielonych pionowymi krążkami („cekinami”) w postaci podwójnych soczewek (rzadziej pałeczkami). Najczęściej płaskorzeźbiony, (niekiedy malowany).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astragalomancja

wróżenie z kości pęcinowych

Astragalomancja, astragyromancja – metoda wróżenia za pomocą kostek, kamyków lub kawałków drewna. Nazwa pochodzi od słowa astragal, oznaczającego kość skokową.

Historycznie, podobnie jak w grach w kości, „kości” zazwyczaj były kośćmi stawowymi lub innymi małymi kośćmi czworonogów. Oznaczone astragale (kości skokowe) owiec i kóz są powszechnie spotykane na stanowiskach archeologicznych w regionie Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu, szczególnie na miejscach związanych z pochówkami i religią. Na przykład oznaczone astragale znaleziono w pobliżu ołtarza Afrodyty Urania w Atenach, co sugeruje, że astragalomancja była praktykowana w pobliżu ołtarza po około 500 r. p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astragalowy

związany z astragalem

#### Źródła:

SJP.pl

# Astral

w okultyzmie, astrologii i spirytyzmie: świat niematerialny, niewidzialny, mistyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. ezot. świat ciał astralnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astralność

→ astralny

Patrz:astralny

#### Źródła:

SJP.pl

# Astralny

1. związany z gwiazdami (np. astralne odległości);
2. przenośnie: nierealny, wydumany (często w kontekście poetyckim lub w sensie negatywnym), np. astralna miłość, astralne pomysły

przymiotnik

(1.1) gwiezdny

(1.2) zaświatowy, niematerialny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astralon

elastyczne, przezroczyste tworzywo sztuczne, odporne na światło; stosowane w geodezji, poligrafii i kartografii

Astralon – zastrzeżona nazwa własna przezroczystego tworzywa sztucznego firmy Dynamit Nobel, będącego kopolimerem chlorku winylu i akrylanu metylu, którego zasadniczą cechą jest wysoka stabilność wymiarowa przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności oraz odporność na światło. Jest to tworzywo odporne chemicznie, gładkie, łatwo zmywalne, dzięki czemu można na nim nanosić tymczasowe rysunki oraz stosować nietrwałe przyklejanie innych elementów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrapia

rodzaj ptaków z rodziny cudowronek

Astrapia – rodzaj ptaków z rodziny cudowronek (Paradisaeidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrapoteria

Astrapoteria, Astrapotheria – rząd wymarłych ssaków kopytnych z Ameryki Południowej i Antarktydy. Żyły od paleocenu do miocenu. Ewolucja tej grupy jest enigmatyczna, wydaje się jednak słuszne zaklasyfikować je do grupy Meriungulata. Tą z kolei zalicza się do przetrwałego kladu Laurasiatheria.

Do grupy tej należało m.in. Astrapotherium – liczące 3m zwierzę przypominające mastodonta.

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrea

- Astrea (Astraea, Astraia, Astraja) – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości
- Astrea – miasto w Kolumbii, e departamencie Cesar
- Astrea – czasopismo ukazujące się w latach 1821–1825 oraz w roku 1924
- Astrea – loża wolnomularska w Warszawie w latach 1816–1821
- Astrea (fr. L’Astrée) – romans pasterski d’Urfégo
- Astrea – rodzaj ślimaków z rodziny turbanów
- „Astrea” – korporacja akademicka założona w Lublinie w 1923 roku

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrefowość

→ astrefowy

Patrz:astrefowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrefowy

niezwiązany ze strefą, nietworzący strefy

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrid

obce imię żeńskie

Astryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone ze staronorweskich wyrazów áss – "bóg" i fríðr – "piękna" (mogło zatem oznaczać "piękna jak bóg"). Patronką tego imienia jest bł. Astryda.

Astryda imieniny obchodzi 27 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astro

regionalnie: aster (roślina rosnąca dziko lub hodowana w ogrodach, mająca białe, różowe, fioletowe lub purpurowe kwiaty, które w klimacie umiarkowanym zakwitają jesienią)

Astro – brydżowa konwencja licytacyjna, jedna w wielu form obrony po otwarciu 1BA przeciwnika, opracowali ją brydżyści Allinger, Stern i Rosler. Wejścia Astro wyglądają następująco:

    Kontra Siłowa, karna.2♣     5+ kierów i młodsza piątka lub czwórka pików2♦     5+ pików i młodsza piątka lub czwórka kierów2♥     Jednokolorówka z kierami2♠     Jednokolorówka z pikami

Zobacz też: Aspro, Astpro i Astro.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

#### Źródła:

Wiktionary

# Astroaeronautyka

nauka zajmująca się podstawami teoretycznymi i realizacją ewentualnych lotów międzyplanetarnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Astroarcheologia

Astroarcheologia – studium poglądów, wierzeń, badań i praktyk astronomicznych w cywilizacjach starożytności. Polega na badaniu poziomu dawnej wiedzy astronomicznej na podstawie pozostałości materialnych. Zajmuje się wnioskowaniem na temat dawnej wiedzy astronomicznej na podstawie badania związanych z astronomią aspektów źródeł archeologicznych; łączy perspektywy właściwe archeologii i astronomii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrobalistyka

dział balistyki zajmujący się analizą ruchów ciał w przestrzeni kosmicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrobiolog

uczony specjalizujący się w astrobiologii (nauce badającej możliwość występowania życia poza Ziemią); kosmobiolog, egzobiolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrobiologia

dziedzina biologii, nauka badająca możliwość występowania życia poza Ziemią; egzobiologia, kosmobiologia, ksenobiologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się badaniem możliwości istnienia życia poza Ziemią;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrobiologiczny

związany z astrobiologią (np. astrobiologiczne poszukiwania wody, astrobiologiczne eksperymenty); kosmobiologiczny, egzobiologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) astr. biol. związany z astrobiologią lub astrobiologami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrobiolożka

→ astrobiolog

Patrz:astrobiolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Astroblem

zagłębienie powstałe w wyniku upadku meteoroidu; krater meteorytowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrobotanika

nauka badająca istnienie roślinności na innych planetach, głównie na Marsie

Astrobotanika – wyodrębniana w XX wieku część astrobiologii, która zajmować się miała badaniami hipotetycznego życia roślinnego na innych planetach. Za twórcę terminu uważany jest rosyjski naukowiec Gawrił Tichow, który opracował hipotezę o istnieniu marsjańskiej szaty roślinnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrochemia

nauka obejmująca badania występujących we Wszechświecie pierwiastków chemicznych; kosmochemia

Astrochemia – nauka o związkach chemicznych i reakcjach chemicznych zachodzących w przestrzeni kosmicznej.

Związki chemiczne i ich reakcje występują zwykle w luźnych obłokach molekularnego gazu w przestrzeni międzygwiezdnej. Nauka ta obejmuje jednak też przemiany chemiczne zachodzące na obrzeżach gwiazd. Jako taka łączy ze sobą dwie dziedziny: astronomię i chemię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrocoaching

[czytaj: astrokołczing] szkolenie związane z rozwojem osobistym z wykorzystaniem wiedzy astrologicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrocyty

największe komórki glejowe, występujące w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, charakteryzujące się nieregularnym kształtem

Astrocyty, komórki gwiaździste, glej gwiaździsty – największe (8–15 μm) komórki glejowe, charakteryzujące się nieregularnym kształtem, posiadające wypustki rozgałęziające się we wszystkich kierunkach. Występują w ośrodkowym układzie nerwowym. Pełnią wiele funkcji, m.in.: uczestniczą w przekaźnictwie nerwowym, przemianach amoniaku i kreatyny, procesach regeneracji oraz fagocytozy, a także tworzą barierę krew-mózg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrofizyczka

→ astrofizyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. specjalistka w zakresie astrofizyki

Patrz:astrofizyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrofizyczny

→ astrofizyka

przymiotnik

(1.1) dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

Patrz:astrofizyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrofizyk

naukowiec badający właściwości fizyczne ciał niebieskich i materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej; kosmofizyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w zakresie astrofizyki

Astrofizyka – nauka z pogranicza fizyki i astronomii, czasem uznawana za dział tej drugiej, badająca ciała niebieskie, takie jak gwiazdy, czarne dziury, galaktyki i materia międzygwiazdowa – ich budowę, wzajemne oddziaływanie, prawa nimi rządzące oraz procesy fizyczne w skali kosmicznej. Astrofizyka bada ewolucję zarówno pojedynczych gwiazd, jak i całego Wszechświata – dział zajmujący się tą skalą to kosmologia fizyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrofizyka

dział astronomii badający właściwości fizyczne ciał niebieskich i materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej; kosmofizyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: astrofizyk

Astrofizyka – nauka z pogranicza fizyki i astronomii, czasem uznawana za dział tej drugiej, badająca ciała niebieskie, takie jak gwiazdy, czarne dziury, galaktyki i materia międzygwiazdowa – ich budowę, wzajemne oddziaływanie, prawa nimi rządzące oraz procesy fizyczne w skali kosmicznej. Astrofizyka bada ewolucję zarówno pojedynczych gwiazd, jak i całego Wszechświata – dział zajmujący się tą skalą to kosmologia fizyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrofotograf

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) fot. fotograf wykonujący zdjęcia ciał niebieskich

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrofotografia

fotografia astronomiczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fot. dział fotografii zajmujący się utrwalaniem zjawisk i obiektów widocznych na niebie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrofotometr

fotometr służący do pomiarów astronomicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrofotometria

dział astrofizyki obejmujący metody wyznaczania blasku gwiazd i jasności powierzchniowej ciał niebieskich oraz ich barw

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrognozja

znajomość widzialnych na niebie gołym okiem gwiazd i gwiazdozbiorów

Astrognozja (gr. ἀστήρ aster ‘gwiazda’ i γνῶσις gnósis ‘wiedza, poznanie’) – pojęcie książkowe określające umiejętność rozpoznawania na niebie gwiazd i gwiazdozbiorów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrograf

przyrząd do fotografowania ciał niebieskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrografia

1. Stosowany najczęściej w fantastyce naukowej termin na określenie odpowiednika geografii dotyczącego przestrzeni kosmicznej
2. Synonim astrofotografii

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrokamera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) aparat do fotografowania ciał niebieskich

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrokompas

przyrząd służący do wyznaczania kursu statku (latającego lub wodnego) na podstawie wizualnego namiaru na określone ciało niebieskie

Astrokompas – przyrząd astronomiczny do wyznaczania kursu pojazdu na podstawie namiaru na określone ciało niebieskie.

Pomiar astrokompasem zaczyna się od odczytania z tablic współrzędnych ciała niebieskiego, korzystając ze znajomości momentu pomiaru i szerokości geograficznej. Na odczytany punkt nastawia się przeziernik przyrządu, a następnie obraca się nim aż określone ciało niebieskie będzie widoczne w przezierniku. Na skali astrokompasu odczytuje się kurs.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrol.

skrót od: astrologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrolab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. przest. narzędzie matematyczne

(1.2) astr. przest. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

(1.3) geod. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrolabia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. narzędzie matematyczne

(1.2) przest. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

(1.3) przest. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrolabium

dawny przyrząd do wyznaczania położenia ciał niebieskich, a później do pomiarów geodezyjnych, poprzednik sekstantu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. hist. narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

(1.2) mat. hist. narzędzie matematyczne

(1.3) geod. hist. narzędzie do pomiarów geodezyjnych

Astrolabium (gr. ἁστρολάβον, astrolabon 'chwytający gwiazdy') – prosty pomiarowy przeziernikowy przyrząd astronomiczny używany w nawigacji do początku XVIII wieku, służący do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem, poprzednik sekstantu. Nazwy astrolabium używa się również w odniesieniu do współczesnego instrumentu astrometrycznego (astrolabium pryzmatyczne), wynalezionego przez francuskiego astronoma André Danjona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrolatria

kult gwiazd i planet uważanych za demony, bóstwa lub ich siedzibę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby;

Kult astralny (także astrolatria) – kult ciał niebieskich m.in.: Słońca, Księżyca, gwiazd, planet, które zostały podniesione do rangi obiektów czci religijnej.

Kult ten jest obecny w większości systemów politeistycznych. W szczególnie rozbudowanej formie pojawił się w rozwiniętych kulturach Azji (Indie, Chiny, Mezopotamia), w basenie Morza Śródziemnego (Egipt, Grecja, Rzym) oraz w wysoko rozwiniętych cywilizacjach obu Ameryk (Aztekowie, Majowie, Inkowie). Astrolatria wiązała się z reguły z uprawianiem astrologii, a wynikała z przekonania, iż pewne zjawiska przychodzące m.in. wraz ze zmianą pór roku i odbierane przez człowieka jako pozytywne lub negatywne, związane są z określonymi ciałami niebieskimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrolog

specjalista w dziedzinie astrologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

Astrologia (gr. αστρολογία astrología = άστρον ástron + λόγος lógos, „nauka o gwiazdach”) – wróżbiarstwo polegające na próbach przewidywania przyszłości poszczególnych ludzi i wydarzeń na Ziemi na podstawie położenia ciał niebieskich na nieboskłonie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrologia

badanie położenia ciał niebieskich w celu znalezienia powiązań między ich konfiguracją a charakterem i losem człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

Astrologia (gr. αστρολογία astrología = άστρον ástron + λόγος lógos, „nauka o gwiazdach”) – wróżbiarstwo polegające na próbach przewidywania przyszłości poszczególnych ludzi i wydarzeń na Ziemi na podstawie położenia ciał niebieskich na nieboskłonie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrologiczny

→ astrologia, np. przepowiednie astrologiczne, poglądy astrologiczne

przymiotnik

(1.1) dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrologować

czasownik

(1.1) przest. wróżyć, przepowiadać

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrologowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie astrologiem, wykonywanie jego czynności

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrolożka

→ astrolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

Patrz:astrolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astromancja

wróżenie z gwiazd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wróżenie z gwiazd

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astromechaniczny

droid astromechaniczny — droid odpowiedzialny między innymi za pilotowanie myśliwców, występujący w sadze "Gwiezdne wojny" George'a Lucasa

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrometr

astronomiczny przyrząd do określania położenia ciał niebieskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrometria

Astrometria, astronomia pozycyjna – najstarszy dział astronomii zajmujący się pomiarami pozornych położeń i ruchów ciał niebieskich. Dzieli się na astronomię sferyczną, zawierającą matematyczną teorię potrzebną do opisywania ruchów ciał na sferze niebieskiej oraz astronomię praktyczną, obejmującą teorię przyrządów astrometrycznych, metody obserwacji i ich opracowywania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) astr. związany z astrometrią, dotyczący astrometrii

#### Źródła:

Wiktionary

# Astron

urządzenie służące do przeprowadzania badań termojądrowych

- Astron – satelita astronomiczny
- Astron – urządzenie do wytwarzania plazmy
- Astron – wytwórnia płytowa
- ASTRON – Holenderski Instytut Radioastronomii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astron.

skrót od: astronautyka, astronautyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Astronauta

osoba odpowiednio przygotowana i wyszkolona do odbywania lotów kosmicznych; kosmonauta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) astr. zaw. osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

Astronauta (gr. ástron + gr. naútēs) – osoba przeszkolona, odpowiednio wyposażona i wysłana w przestrzeń kosmiczną w ramach załogowego lotu kosmicznego, aby służyć jako dowódca lub członek załogi na pokładzie statku kosmicznego. Termin ten jest zazwyczaj zarezerwowany dla profesjonalistów, czasami jednak jest on stosowany w stosunku do każdego, kto podróżuje w przestrzeń kosmiczną, w tym naukowców, polityków, dziennikarzy i kosmicznych turystów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astronautka

kobieta odpowiednio przygotowana i wyszkolona do odbywania lotów kosmicznych; kosmonautka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astronautyczny

związany z astronautyką, astronautami (np. loty astronautyczne, badania astronautyczne); kosmonautyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astronautyka

zespół nauk zajmujących się realizacją lotów kosmicznych, także badaniem możliwości podróży w przestrzeni międzyplanetarnej, poznawaniem jej i znajdujących się tam obiektów; kosmonautyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

Astronautyka (lub kosmonautyka) – zespół nauk zajmujących się wysyłaniem statków kosmicznych oraz sztucznych satelitów poza atmosferę ziemską, w przestrzeń kosmiczną celem jej eksploracji. Wykonywanie lotów kosmicznych jest jednym głównych zastosowań astronautyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astronawigacja

jedna z metod nawigacji morskiej: wyznaczanie kursu statku na podstawie gwiazd

Astronawigacja – oznaczanie pozycji statku lub samolotu na podstawie pomiarów położenia niektórych ciał niebieskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astronawigacyjny

przymiotnik od: astronawigacja (np. przyrządy astronawigacyjne, pomiary astronawigacyjne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Astronim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa planetaanety lub gwiazdy

#### Źródła:

Wiktionary

# Astronom

człowiek zajmujący się badaniem ciał niebieskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. specjalista w zakresie astronomii;

(1.2) pot. miłośnik i znawca astronomii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) nauk. kobieta, specjalistka w zakresie astronomii

(2.2) pot. miłośniczka i znawczyni astronomii

Astronom lub astrofizyk – naukowiec, którego obszarem badań jest astronomia lub astrofizyka.

Zajmuje się badaniem kosmosu oraz otaczającego go świata w przestrzeni kosmicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astronom.

skrót od: astronomiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Astronomia

jedna z najstarszych nauk przyrodniczych, której przedmiotem badań są ciała niebieskie, ich rozmieszczenie i ruchy w przestrzeni, pochodzenie, budowa oraz ewolucja, a także Wszechświat jako całość

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1154;

Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía od άστρον ástron + νομός nomos, „prawo rządzące gwiazdami”) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astronomicznie

przysłówek

(1.1) astr. dotyczący astronomii

(1.2) przen. w znaczny sposób, niezwykle dużo

#### Źródła:

Wiktionary

# Astronomiczno-Fizyczny

dotyczący astronomii i fizyki (np. tablice astronomiczno-fizyczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Astronomiczny

1. dotyczący astronomii (np. badania astronomiczne);
2. astronomiczna wiosna, zima, jesień, lato - pory roku wyznaczane ze względu na przejście Słońca z jednego znaku zodiaku w inny;
3. przenośnie, o kwotach pieniężnych: bardzo wielki (np. astronomiczna suma, astronomiczne wydatki)

przymiotnik

(1.1) astr. dotyczący astronomii, związany z astronomią

(1.2) przen. niesamowicie duży, wielki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astronomka

kobieta astronom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. specjalistka w zakresie astronomii

(1.2) miłośniczka i znawczyni astronomii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astroorientacja

określanie położenia statku kosmicznego w kosmosie według gwiazd

#### Źródła:

SJP.pl

# Astropsycholog

specjalista w dziedzinie dociekań korzystającej z nauk astrologii i psychologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrosfera

Astrosfera, aster, gwiazda podziałowa – gwiaździsty układ mikrotubul mających swój początek w centrosomie. Pojawiaj się we wczesnej profazie mitozy i mejozy. Wyznacza bieguny wrzeciona podziałowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrospektograf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spektograf astronomiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Astrospektrograf

przyrząd służący do fotografowania widm ciał niebieskich; spektrograf astronomiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrospektroskop

przyrząd używany w astrospektroskopii do wyznaczania temperatury i składu chemicznego gwiazd, planet, komet i materii międzygwiezdnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spektroskop astronomiczny;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrospektroskopia

dział astronomii zajmujący się badaniem widm ciał niebieskich; spektroskopia astronomiczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrotaksja

reakcja ruchowa będąca wyższą formą reakcji kompasowej, pozwalająca zwierzętom utrzymywać stały kąt toru ruchu względem światła pochodzącego od ciała niebieskiego (Słońca, Księżyca), zmieniającego w ciągu doby swe położenie na niebie

Astrotaksja – mechanizm orientacji przestrzennej zwierząt względem ciał niebieskich (Księżyca, Słońca), występuje m.in. u ptaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astroturfer

[czytaj: astroterfer] uczestnik pozornie spontanicznych działań mających wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Astroturfing

[czytaj: astroterfing] pozornie spontaniczne działanie mające wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.

Astroturfing, kładzenie sztucznej trawy – określenie służące do nazwania pozornie oddolnych obywatelskich akcji lub inicjatyw podejmowanych w celu wyrażenia poparcia albo sprzeciwu dla idei, polityki, usługi, produktu, wydarzenia. Kampania tego typu ma sprawiać wrażenie niezależnej reakcji społecznej, podczas gdy rzeczywista tożsamość jej inicjatora i jego intencje pozostają ukryte.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astroturfingowy

[czytaj: astroterfingowy] związany z pozornie spontanicznymi działaniami mającymi wyrazić poparcie społeczne lub sprzeciw dla jakiejś praktyki, usługi, idei itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrowate

o cechach astrowatych (rodzina roślin)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Asteraceae|Dum.|ref=tak., jedna z rodzin roślin należąca do rzędu astrowców;

forma przymiotnika.

(2.1) plural|astrowaty.

Astrowate (Asteraceae Dum.) lub złożone (Compositae Gis.) – rodzina roślin należąca do rzędu astrowców (Asterales). Jedna z najliczniejszych rodzin roślin naczyniowych – należy do niej około 24,7–25 tys. gatunków grupowanych w 1620 rodzajach (druga rodzina roślin naczyniowych pod względem zróżnicowania gatunkowego). Rodzina jest kosmopolityczna, a jej przedstawiciele zasiedlają bardzo zróżnicowane siedliska. Charakterystyczną cechą budowy tych roślin jest ciasne skupienie kwiatów na spłaszczonym i rozszerzonym szczycie pędu (osadniku) tworzące kwiatostan zwany koszyczkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astrowaty

o cechach astrowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny astrowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astrowe

1. → aster;
2. o cechach astrowych (grupa roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych z kladu astrowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrowieżyczka

przeźroczysta kopuła na kadłubie samolotu, umożliwiająca wykonywanie pomiarów astronawigacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrowirusy

Astrowirusy (łac. Astroviridae, z łac. astrum - gwiazda) – rodzina wirusów, charakteryzujących się następującymi cechami:

- Symetria: ikosaedralna, charakterystyczny jest kształt wirionów, zbliżony do gwiazdki
- Otoczka lipidowa: brak
- Kwas nukleinowy: ssRNA(+), 6,8 - 7,9 tys. par zasad
- Replikacja: prawdopodobnie zachodzi w cytoplazmie zakażonej komórki, możliwe jednak, że pewne jej stadia zachodzą w jądrze komórkowym
- Wielkość: ok. 28 nm średnicy
- Gospodarz: kręgowce
- Cechy dodatkowe: prawdopodobnie bardzo szeroko rozpowszechnione w populacji ludzkiej, ale rzadko wywołują choroby

#### Źródła:

Wikipedia

# Astrowy

1. → aster;
2. o cechach astrowych (grupa roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Astrych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. podłoga, posadzka

#### Źródła:

Wiktionary

# Astryda

imię żeńskie

Astryda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego, złożone ze staronorweskich wyrazów áss – "bóg" i fríðr – "piękna" (mogło zatem oznaczać "piękna jak bóg"). Patronką tego imienia jest bł. Astryda.

Astryda imieniny obchodzi 27 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Astrydyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. ciemnozielona odmiana jadeitu, bogata w chrom

#### Źródła:

Wiktionary

# Astryld

gatunek ptaka z rzędu wróblowych, z reguły niewielkich rozmiarów, o krępej sylwetce i krótkim, zaostrzonym dziobie, występujący w południowej Afryce, Azji i Australii

#### Źródła:

SJP.pl

# Astryldowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Estrildidae|Bonaparte|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

Astryldowate (Estrildidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca sto kilkadziesiąt gatunków, występujących w tropikach Starego Świata oraz Australazji.

Są to małe ptaki, posiadające krótkie i mocne dzioby przystosowane do miażdżenia ziaren. Większość gatunków wykazuje podobne zachowanie oraz podobną budowę ciała, różnią się natomiast znacznie pod względem ubarwienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astryldowaty

o cechach astryldowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Astryldy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Estrildinae|Bonaparte|ref=tak., podrodzina ptaków z rodziny astryldowatych;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: astryld

Astryldy (Estrildinae) – podrodzina ptaków z rodziny astryldowatych (Estrildidae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asturia

region i kraina historyczna w Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

(1.2) geogr. adm. wspólnota autonomiczna i prowincja Hiszpanii;

Asturia, Księstwo Asturii (hiszp. Asturias, Principado de Asturias, ast. Asturies, Principáu d’Asturies) – region historyczno-geograficzny, wspólnota autonomiczna i prowincja w Hiszpanii.

Podczas rządów gen. Franco Asturia nazywana była prowincją Oviedo, jej historyczna nazwa została przywrócona za czasów demokratycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asturias

nazwisko

Asturia, Księstwo Asturii (hiszp. Asturias, Principado de Asturias, ast. Asturies, Principáu d’Asturies) – region historyczno-geograficzny, wspólnota autonomiczna i prowincja w Hiszpanii.

Podczas rządów gen. Franco Asturia nazywana była prowincją Oviedo, jej historyczna nazwa została przywrócona za czasów demokratycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asturowie

lud celtyberyjski zamieszkujący w czasach starożytnych północno-zachodnie tereny Półwyspu Iberyjskiego

Asturowie – indoeuropejski lud celtycki, zamieszkujący w czasach starożytnych północno-zachodnie tereny Półwyspu Iberyjskiego – dzisiejszą Asturię, prowincję León, zachodnią część prowincji Lugo, i północną prowincji Zamora w Hiszpanii oraz region Trás-os-Montes w północno-wschodniej Portugalii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asturski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Asturią

#### Źródła:

Wiktionary

# Asturyjczyk

mieszkaniec Asturii (wspólnoty autonomicznej w Hiszpanii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Asturii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asturyjka

mieszkanka Asturii (regionu w Hiszpanii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Asturii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asturyjski

przymiotnik od: Asturia

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Asturii, związany z Asturią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asturyjskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem asturyjskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem asturyjskim

(1.3) spisany, stworzony w języku asturyjskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Astygmat

obiektyw fotograficzny odznaczający się astygmatyzmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Astygmatyczka

kobieta z wadą wzroku polegającą na nieostrym widzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Astygmatyczny

związany z astygmatyzmem (np. astygmatyczne układy optyczne, astygmatyczne oko)

przymiotnik

(1.1) związany z astygmatyzmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Astygmatyk

człowiek z wadą wzroku polegającą na nieostrym widzeniu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba mająca astygmatyzm

Astygmatyzm – wada układu optycznego, polegająca na tym, że promienie padające w dwóch prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach. Wywołuje ona obraz nieostry i zniekształcony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Astygmatyzm

1. wada soczewek spowodowana ich niejednakowym wygięciem w różnych miejscach;
2. nieostre widzenie spowodowane zniekształceniem rogówki oka; niezborność oka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opt. wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

(1.2) med. wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

Astygmatyzm – wada układu optycznego, polegająca na tym, że promienie padające w dwóch prostopadłych płaszczyznach są ogniskowane w różnych punktach. Wywołuje ona obraz nieostry i zniekształcony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asuan

miasto w Egipcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na południu Egiptu, na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie;

(1.2) geogr. adm. muhafaza w południowym Egipcie;

Asuan (arab. أسوان, Aswan, Aswān [ʔɑsˈwɑːn]; kopt. Ⲥⲟⲩⲁⲛ Souan [swɑn]) – miasto na południu Egiptu i zarazem stolica gubernatorstwa o tej samej nazwie. Miasto położone jest na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie i jest z tego powodu celem wycieczek oraz ważnym centrum lokalnej turystyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asuańczyk

mieszkaniec Asuanu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Asuanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asuanka

mieszkanka Asuanu, miasta w Egipcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Asuanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asuański

→ Asuan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

Patrz:Asuan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asubstancjalny

nieposiadający własnej istoty, istniejący jedynie w czyimś umyśle

#### Źródła:

SJP.pl

# Asumpcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od asumpt

#### Źródła:

Wiktionary

# Asumpcjonista

członek męskiego zakonu rzymskokatolickiego opartego na regule św. Augustyna, założonego w 1843 roku w Nîmes

#### Źródła:

SJP.pl

# Asumpt

przestarzałe: impuls, pobudka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. powód lub zachęta do zrobienia czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asunción

[czytaj: asunSJON] stolica Paragwaju

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Paragwaju;

Asunción (wym. [asunˈsjon]) – stolica Paragwaju, położona nad rzeką Paragwaj na zachodnim skraju Wyżyny Brazylijskiej, przy granicy z Argentyną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asunciończyk

[czytaj: asunsjończyk] mieszkaniec Asunción (stolicy Paragwaju)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Asunciónu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asuncionka

[czytaj: asunSJONka] mieszkanka Asunción (stolicy Paragwaju)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Asunciónu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asuncioński

[czytaj: asunsjoński] przymiotnik od: Asunción (stolica Paragwaju; Asuncion)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Asunción

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asura

w mitologii indyjskiej: potężna istota nadludzka; również demon, który był przeciwnikiem bogów: dewów

Asura (także: assura, asaura, aszura; san. asu – „oddech Pradźapati” lub as – „być”) – potężne i złe istoty występujące w hinduizmie i buddyzmie, przeciwnicy dewów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asurbanipal

asyryjski władca, 669-631 p.n.e.

Aszurbanipal, Asurbanipal, właśc. Aszur-bani-apli (akad. Aššur-bāni-apli, tłum. „bóg Aszur jest twórcą syna pierworodnego”), w tradycji biblijnej Asnefar bądź Asnappar – król Asyrii z dynastii Sargonidów; syn Asarhaddona; założyciel słynnej biblioteki w Niniwie; panował w latach 669-631 p.n.e.; pomimo rozruchów wewnętrznych utrzymał państwo w granicach od Zatoki Perskiej do Morza Śródziemnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asus

produkt marki Asus

ASUS, oficjalnie ASUSTeK Computer Inc. – tajwańskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją elektroniki, głównie: płyt głównych, kart graficznych, laptopów, smartfonów, tabletów, komputerów stacjonarnych oraz napędów optycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asybilacja

w językoznawstwie: wytwarzanie się w końcowej fazie artykulacji spółgłoski zwartej szczeliny, której rezultatem są np. polskie spółgłoski ć, dź

Asybilacja – proces fonetyczny, w wyniku którego spółgłoski zwarte zmieniają się w zwarto-szczelinowe i szczelinowe. Często następuje wraz z palatalizacją. Np. t > ć (język polski), k > č` > c > s (łacina), k > č` lub c` (język prasłowiański).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asygmatyczny

utworzony bez sufiksu -s-

#### Źródła:

SJP.pl

# Asygnacja

w bankowości: zlecenie wypłaty określonej sumy pieniężnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Asygnacyjny

1. w bankowości: związany z asygnacją, dowodzący asygnacji (np. kwit asygnacyjny);
2. przestarzałe, o pieniądzu: papierowy, w przeciwieństwie do kruszcowego (np. ruble asygnacyjne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asygnata

1. dokument w formie kwitu kasowego będący dowodem dokonywanych wpłat lub wypłat;
2. papierowy pieniądz, banknot

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) finans. dokument kasowy potwierdzający operację gotówkową

(1.2) hand. zaświadczenie uprawniające do kupna na odmiennych, często preferencyjnych warunkach

(1.3) przest. bank. pieniądz papierowy, wczesna postać banknotu;

(1.4) przest. finans. papier wartościowy, często oprocentowany, wydawany w zamian za świadczenia materialne dla państwa, z obligiem spłaty gotówkowej; rodzaj obligacji

Asygnata (z łac. assignatus – wyznaczony, przyznany) – rodzaj instrumentu finansowego używanego historycznie jako pieniądz papierowy na przełomie XVIII i XIX wieku, m.in. we Francji (1789-1796), Włoszech (1798-1799) i Rosji (1769-1817).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asygnatka

zdrobnienie od: asygnata

#### Źródła:

SJP.pl

# Asygnować

1. przeznaczać, przeznaczyć na coś pewną sumę pieniędzy;
2. w bankowości: zlecać, zlecić wypłacenie określonej sumy pieniędzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Asygnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeznaczanie jakiejś kwoty na dany cel

#### Źródła:

Wiktionary

# Asylabiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest asylabiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Asylabiczny

najczęściej o wierszu, lub utworze literackim, niemelicznym, którego liczba sylab w jednym wersie nie jest równa liczbie sylab wersu następnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Asylabizm

brak rygoru co do jednakowej liczby sylab w wersach, np. w wierszach nieregularnych, wolnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w poezji: brak stałej budowy wiersza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymetria

brak równowagi w danym układzie przestrzennym lub relacjach, dominacja wartości, zachowań, środków, danych itp. pewnego typu; asymetryczność

- asymetria – brak lub zakłócenie symetrii
- Asymetria – powieść Lisy Halliday
- Asymetria – polski film z 2020 w reżyserii Konrada Niewolskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asymetryczność

brak równowagi w danym układzie przestrzennym lub relacjach, dominacja wartości, zachowań, środków, danych itp. pewnego typu; asymetria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymetryczny

wyróżniający się brakiem symetrii (np. asymetryczna figura, asymetryczne relacje w małżeństwie)

przymiotnik

(1.1) niebędący symetrycznym, niemający symetrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymilacja

1. zupełne przystosowanie się do czegoś, np. do warunków życia w obcym kraju;
2. w biologii: przemiana substancji pobranych z zewnątrz na składniki danego organizmu; przyswajanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przystosowanie się do życia w obcej społeczności

Asymilacja (z łac. assimilatio, od similis = 'podobny')

- Asymilacja kulturowa
- Asymilacja narodowa
- Asymilacja państwowa
- Asymilacja (biologia) – zob. też asymilacja węgla, asymilaty
- Asymilacja (psychologia)
- Asymilacja danych – proces używany w numerycznych modelach pogody
- Asymilacja fonetyczna
- Asymilacja akcji
- Asymilacja magmowa – por. ksenolit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asymilacyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest asymilacyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Asymilacyjny

przymiotnik od: asymilacja (np. polityka asymilacyjna, procesy asymilacyjne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) socjol. związany z asymilacją

(1.2) biol. związany z asymilacją

(1.3) jęz. związany z asymilacją

(1.4) psych. związany z asymilacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymilant

zwolennik i propagator polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury; asymilator

#### Źródła:

SJP.pl

# Asymilat

bezpośredni produkt przyswojenia przez organizm substancji pobranej z zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Asymilator

zwolennik i propagator polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury; asymilant

#### Źródła:

SJP.pl

# Asymilatorka

zwolenniczka i propagatorka polityki przystosowania się, przyswojenia obcej kultury

#### Źródła:

SJP.pl

# Asymilatorski

→ asymilator

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z asymilatorem, asymilatorami, dotyczący asymilatora

Patrz:asymilator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymilować

1. ulegać asymilacji, upodabniać, przystosowywać coś do czegoś;
2. w biologii: przemieniać substancje pobrane z zewnątrz na składniki danego organizmu; przyswajać;
3. asymilować się - przystosowywać się do czegoś, np. do warunków życia w obcym kraju

czasownik przechodni niedokonany (dk. zasymilować)

(1.1) przystosowywać do otoczenia

(1.2) pobierać z otoczenia

czasownik zwrotny niedokonany asymilować się (dk. zasymilować się)

(2.1) przystosowywać się do otoczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asymilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) socjol. przyswajanie sobie kultury, obyczajów, cech właściwych obcej grupie

(1.2) socjol. powodowanie, że obca grupa lub osoba przyswaja sobie kulturę, obyczaje, cechy właściwe jakiejś grupie

(1.3) przyswajanie sobie nowych treści oraz włączenie ich do zdobytego wcześniej doświadczenia i wiedzy

(1.4) biol. pobieranie z zewnątrz substancji i przetwarzanie ich na potrzeby własnego organizmu

(1.5) jęz. upodobnianie się pod względem artykulacyjnym danej głoski do sąsiedniej

#### Źródła:

Wiktionary

# Asymina

drzewo lub krzew z rodziny flaszowcowatych

Asymina, urodlin (Asimina Adans.) – rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych (Annonaceae). Obejmuje 8–9 gatunków. Rośliny te występują naturalnie we wschodniej części Ameryki Północnej – w klimacie od zwrotnikowego do umiarkowanego. Przy czym tylko jeden – asymina trójklapowa ma szeroki zasięg obejmujący tereny od Ontario po Florydę i Teksas, a reszta rośnie tylko na Florydzie i w sąsiedniej Georgii. Rośliny te rosną w lasach i zaroślach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asymptomatyczny

niewykazujący symptomów, niedający objawów; bezobjawowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Asymptota

prosta, której odległość od danej prostej nieograniczenie maleje w miarę posuwania się po tej prostej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

Asymptota krzywej (gr. ἀσύμπτοτη, „nie stykać się”) – prosta l jest asymptotą danej krzywej C (w szczególności wykresu funkcji), jeśli dla punktu oddalającego się nieograniczenie wzdłuż krzywej C odległość tego punktu od prostej l dąży do zera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asymptotyczny

1. dotyczący asymptoty;
2. zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego osiągnąć

przymiotnik

(1.1) mat. odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający

(1.2) zbliżający się do czegoś, ale niemogący tego nigdy osiągnąć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asynchron

w gwarze środowiskowej: rozbieżność obrazu i dźwięku w filmie, asynchronizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Asynchronia

1. niezbieżność w czasie kilku zjawisk, czynności, procesów; asynchronizm
2. w językoznawstwie: niejednoczesność ruchów narządów mowy przy artykulacji głosek

#### Źródła:

SJP.pl

# Asynchroniczność

→ asynchroniczny

Asynchroniczność, transmisja asynchroniczna (ang. asynchronic, asynchronous transmission) – przeciwieństwo synchroniczności, a także sposób przesyłania danych pozwalający na nieregularne ich wysyłanie, przy czym początek i koniec transmisji oznaczane są wydzielonym (ustalonym) symbolem. Transmisja asynchroniczna jest znacznie bardziej elastyczna od transmisji synchronicznej, choć w przypadku łączy danych może ograniczać nieco użyteczne pasmo (przepustowość) łącza.

Patrz:asynchroniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Asynchroniczny

1. niejednoczesny, niezbiegający się w czasie;
2. silnik asynchroniczny - silnik elektryczny na prąd zmienny, którego liczba obrotów na jednostkę czasu zmienia się w zależności od obciążenia

przymiotnik

(1.1) taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asynchronizm

1. niezbieżność w czasie kilku zjawisk, czynności, procesów; asynchronia
2. rozbieżność obrazu i dźwięku w filmie spowodowana błędem technicznym lub wprowadzona świadomie dla celów artystycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Asynćka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. asańdźka

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyndeton

konstrukcja składniowa zbudowana z szeregu współrzędnych członów lub zdań niepołączonych spójnikiem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

Asyndeton (gr. ἀσύνδετον asýndeton, od ἀσύνδετος asýndetos – „niepołączony, bez spójników”) – konstrukcja składniowa zaliczana do figur retorycznych polegająca na łączeniu zdań lub ich części bez użycia spójnika. Np.: Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem; Miasto. Masa. Maszyna; Wolność, równość, braterstwo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asyndetyczny

w językoznawstwie: połączony bez użycia spójnika; bezspójnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. zob. bezspójnikowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asynergia

zaburzenie koordynacji ruchów wskutek uszkodzenia móżdżku, polegające na braku współdziałania grup mięśniowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Asynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adm. wojsk. pobór, branka

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyntyrować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. brać do wojska

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyntyrunek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. adm. wojsk. pobór

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyria

starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyria (akad. māt Aššurki) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asyriolog

specjalista w zakresie asyriologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie asyriologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asyriologia

nauka zajmująca się badaniem zabytków pisma klinowego, kultury duchowej i materialnej ludów Mezopotamii: Asyryjczyków, Babilończyków i Sumerów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

Asyrologia, asyriologia – nauka badająca piśmiennictwo oraz kulturę duchową i materialną ludów Mezopotamii: Sumerów, Akadów, Babilończyków i Asyryjczyków; w praktyce obejmuje całość wiedzy o językach, historii i kulturze ludów starożytnego Bliskiego Wschodu, które posługiwały się pismem klinowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asyriologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) archeol. związany z asyriologią, dotyczący asyriologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyrolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) naukowiec zajmujący się starożytną Asyrią

#### Źródła:

Wiktionary

# Asyrologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

Asyrologia, asyriologia – nauka badająca piśmiennictwo oraz kulturę duchową i materialną ludów Mezopotamii: Sumerów, Akadów, Babilończyków i Asyryjczyków; w praktyce obejmuje całość wiedzy o językach, historii i kulturze ludów starożytnego Bliskiego Wschodu, które posługiwały się pismem klinowym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Asyryjczyk

mieszkaniec Asyrii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

(1.2) mieszkaniec Asyrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asyryjka

mieszkanka Asyrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Asyryjski

→ Asyria

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. staroż. dialekt asyryjski języka akadyjskiego;

(2.2) jęz. język asyryjski;

Patrz:Asyria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asyski

→ Asyż (miasto we Włoszech)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Asyżem, dotyczący Asyżu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asyst.

skrót od:
1. asystent;
2. asystencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Asysta

1. grupa osób towarzyszących; eskorta; świta; poczet; obstawa;
2. towarzyszenie komuś;
3. w sporcie: współudział przy zdobyciu punktu lub punktów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. osoba lub grupa osób towarzysząca komuś

(1.2) książk. obecność przy kimś lub przy czymś; asystowanie

(1.3) sport. w piłce nożnej, koszykówce, hokeju: podanie, po którym następuje strzał zakończony golem

(1.4) wojsk. uczestnictwo żołnierzy w podniosłym wydarzeniu w umundurowaniu reprezentacyjnym

Asysta – podanie do zawodnika z tej samej drużyny, po którym zostają zdobyte punkty lub jest zdobyta bramka (tzw. gol).

Termin asysta występuje w grach zespołowych, między innymi w koszykówce czy w hokeju, zazwyczaj w zdobytych bramkach (golach) lub koszach (punkty) z akcji. Nie występują natomiast w rzutach karnych, rożnych czy rzutach osobistych. W piłce nożnej pojęcie to pojawiło się niedawno.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asystencja

1. obecność określonych osób przy sporządzaniu dokumentu;
2. dawniej: obecność przy kimś; asystowanie, asysta;
3. dawniej: grupa osób towarzysząca komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Asystencki

odnoszący się do asystenta, właściwy asystentowi

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub funkcją asystenta

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do asystenta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asystencyjny

→ asystencja

Patrz:asystencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Asystent

1. osoba będąca obecną i pomagająca przy tym (zwykle specjaliście przy jego pracy);
2. młodszy pracownik naukowo-dydaktyczny w szkole wyższej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

(1.2) stud. stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; także. osoba zajmująca to stanowisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

- asystent – najniższe rangą stanowisko naukowe lub naukowo-dydaktyczne na uczelni
- asystent – stopień w służbie bibliotecznej oraz muzealnictwie
- asystent – pomocnicze stanowisko pracy. W języku potocznym oznacza pomocnika, podległego współpracownika
- doktor-asystent – stopień w wojskowej służbie lekarskiej
- asystent – inaczej kreator w informatyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asystentka

→ asystent

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta asystent

Patrz:asystent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asystentura

stanowisko asystenta (zwłaszcza na uczelni wyższej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Asystolia

nagłe zatrzymanie krążenia, ustanie elektrycznej i mechaniczne aktywności serca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak czynności elektrycznej serca;

Asystolia (łac. z gr. asystole) – brak elektrycznej i mechanicznej czynności serca lub czynność serca o częstotliwości mniejszej niż 10/min. Jest częstym wtórnym mechanizmem zatrzymania krążenia. W zapisie EKG objawia się w postaci prawie płaskiej linii, zbliżonej do linii izoelektrycznej w co najmniej dwóch sąsiadujących odprowadzeniach EKG. Jej wystąpienie oznacza zazwyczaj całkowity brak czynności skurczowej serca, poza przypadkami asystolii rzekomej, kiedy to płaska linia w zapisie EKG spowodowana jest problemami technicznymi sprzętu do rejestracji EKG, złym przyleganiem elektrod do skóry lub błędami w technice badania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asystoliczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący asystolii

#### Źródła:

Wiktionary

# Asystować

1. towarzyszyć komuś jako eskorta;
2. być obecnym i pomagać przy tym;
3. w sporcie: mieć udział przy zdobyciu punktu lub punktów;
4. przestarzałe: zabiegać o czyjeś względy; adorować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być obecnym, towarzyszyć przy czym

(1.2) pomagać przy czym

(1.3) daw. starać się o czyjeś względy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asystowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wspomaganie specjalisty w trakcie wykonywanych przez niego zadań

(1.2) towarzyszenie, najczęściej bierne, przy jakichś czynnościach

(1.3) sport. w piłce nożnej: wykonanie podania do strzelca bramki

#### Źródła:

Wiktionary

# Asystowany

wymagający osoby towarzyszącej

#### Źródła:

SJP.pl

# Asyż

miasto i gmina we Włoszech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Asyż (wł. Assisi) – miasto i gmina we Włoszech, położone na południowy wschód od Perugii, w regionie Umbria, w prowincji Perugia.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 24 443 osoby, 131,4 os./km². W starożytności istniała na tym terenie niewielka osada etruska. W III wieku p.n.e. pod panowaniem rzymskim jako Asisium. Od XII wieku należał do Księstwa Spoleto i uczestniczył w wielu wojnach z sąsiednimi miastami, a zwłaszcza z Perugią. Pod koniec XII wieku Asyż zdobył niepodległość i w 1184 ustanowiono w nim samorząd miejski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Asyżanin

mieszkaniec Asyżu (miasta we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Asyżu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asyżanka

mieszkanka Asyżu (miasta we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Asyżu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Asza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. popiół

Asza (ros. Аша) – miasto w Rosji w obwodzie czelabińskim, stolica administracyjna rejonu aszyńskiego. Położone jest w pobliżu Czelabińska i znajduje się w nim stacja Kolei Transsyberyjskiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszantowie

afrykański lud zamieszkujący Togo, centralne rejony Ghany oraz przyległe obszary Wybrzeża Kości Słoniowej

Aszanti, również Asante, Aszantowie – dominująca grupa etniczna we współczesnej Ghanie. W średniowieczu tworzyli potężne imperium w Afryce Zachodniej.

Przed europejską kolonizacją ludzie Aszanti poprzez handel rozwinęli potężne imperium w Afryce Zachodniej. Przed XIII wiekiem ludzie Akan migrowali na obszar pasa leśnego dzisiejszej Ghany i założyli tam małe stany w pagórkowatym terenie, mniej więcej w miejscu, gdzie leży współczesne Kumasi. W okresie szczytowym Imperium Mali Aszanti, a w szczególności ludzie Akan, stali się bogaci, handlując złotem wydobywanym w kopalniach na ich terytorium. Aktualnie te kopalnie są własnością spółki AngloGold.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszarycki

→ aszaryzm

Patrz:aszaryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszaryzm

prąd w teologii muzułmańskiej stworzony przez Al-Aszariego i rozwijany w X i XI w.

Aszaryci (arab. الأشاعرة) – najważniejszy z odłamów sunnickiego kalamu.

Nazwa kierunku pochodzi od nazwiska teologa Al-Aszariego (ok. 874–936). Był to swoisty kompromis między naukami mutazylitów a poglądami ortodoksyjnego islamu, do zderzenia których doszło na początku IX wieku. Najważniejsi przedstawiciele aszaryzmu to: Abu Bakr al-Bakillani (zm. 1013), Al-Dżuwajni (zm. 1085) i Al-Ghazali (zm. 1111).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszchabad

stolica Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Turkmenistanu;

Aszchabad (turkm. Aşgabat; ros. Ашхабад) – stolica Turkmenistanu leżąca na południu kraju. Aszchabad jest miastem na prawach wilajetu. W 2022 roku liczyło ok. 1,03 mln mieszkańców.

Krajowe główne centrum przemysłowe. Funkcjonuje tu przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, chemiczny, materiałów budowlanych, szklarski, włókienniczy oraz spożywczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszchabadczyk

mieszkaniec Aszchabadu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Aszchabadu, osoba pochodząca z Aszchabadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aszchabadka

mieszkanka Aszchabadu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aszchabadu, kobieta pochodząca z Aszchabadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aszchabadzki

→ Aszchabad (stolica Turkmenistanu)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Aszchabad

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aszdod

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym, nad Morzem Śródziemnym;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszelski

przymiotnik od: Saint-Acheul (Francja); kultura aszelska - kultura starszego paleolitu

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszera

w mitologii ugaryckiej i hebrajskiej: bogini wybrzeża morskiego

Aszera (ugaryckie: ’ṯrt, hebr. ‏אֲשֵׁרָה‎, inne formy: Athirat, Aszirat, Elat) – w mitologii ugaryckiej bogini wybrzeża morskiego, utożsamiana z planetą Wenus i jej aspektem jako Gwiazda Poranna, matka bogów, początkowo żona najwyższego boga Ela, później żona Baala. Przeszła także do ludowej mitologii hebrajskiej wraz z tendencjami synkretycznymi, zwalczanymi przez ortodoksyjny nurt broniący radykalnego monoteizmu Izraelitów nakazanego w Dekalogu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszet

ładnie wydana, ilustrowana książeczka dla dzieci, zwykle reprezentująca jakiś cykl wydawniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszkelon

miasto w Izraelu; Askalon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Południowym, nad Morzem Śródziemnym;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszkeloński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Aszkelonem, dotyczący Aszkelonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Aszkenazi

nazwisko

- Aszkenazi – Żydzi aszkenazyjscy
- Aszkenazi – rosyjskie i żydowskie nazwisko. Osoby o tym nazwisku:
  - Władimir Aszkenazi
  - Goga Aszkenazi
  - Gabi Aszkenazi
  - Bat-Szewa Ofra Chaza-Aszkenazi
  - Li’or Aszkenazi
  - Abraham Natan Benjamin ben Elisza Chajim Aszkenazi
  - Izaak ben Szlomo Luria Aszkenazi
  - Severyn Ashkenazy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszkenazim

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszkenazyjczyk

Żyd wywodzący się z diaspory osiadłej we wschodniej, centralnej i częściowo zachodniej części Europy; Żyd aszkenazyjski, askenazyjczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszkenazyjka

→ aszkenazyjczyk

Patrz:aszkenazyjczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszkenazyjski

→ aszkenazyjczyk; askenazyjski

przymiotnik

(1.1) związany z Aszkanazem, dotyczący Aszkanaza

(1.2) związany z krajem Aszkenaz, dotyczący kraju Aszkenaz

(1.3) związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszkiełowicz

nazwisko

Aszkiełowiczowie herbu Topór – polski ród szlachecki wywodzący się z terenów Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Mieszkali w powiatach oszmiańskim i wileńskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszkun

język z grupy języków nuristańskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszram

aszrama, aśrama, aśram;
1. każde z czterech stadiów życia członków trzech wyższych stanów społeczeństwa indyjskiego (warna);
2. pustelnia, erem

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszrama

aśrama, aśram, aszram;
1. każde z czterech stadiów życia członków trzech wyższych stanów społeczeństwa indyjskiego (warna);
2. pustelnia, erem

#### Źródła:

SJP.pl

# Asztarot

#### Źródła:

Wikipedia

# Asztarte

w mitologii fenickiej: bogini miłości i płodności, opiekunka wojowników; Astarte

- Astarte lub Asztarte – imię fenickiej i kananejskiej bogini miłości, płodności i wojny
- Astarte – grecka grupa muzyczna wykonująca black metal
- (672) Astarte – planetoida z grupy pasa głównego asteroid

Biologia

- Astarte – rodzaj małży z rodziny astartowatych
- Astarte borealis – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)
- Astarte elliptica – gatunek małża z rodziny astartowatych (Astartidae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszur

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w północnej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mit. asyryjski bóg opiekuńczy miasta Aszur (1.1);

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(3.1) D. lm. od Aszura

- Aszur (bóg)
- Aszur (miasto)
- Aszur – wieś w Syrii, w muhafazie Aleppo
- Assur (postać biblijna)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszura

w muzułmańskim kalendarzu księżycowym: dziesiąty dzień pierwszego miesiąca roku

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rel. muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. od Aszur

Aszura (arab. عاشوراء, āšūrā’, aram. asurya „dekada”) – islamskie święto obchodzone 10. dnia pierwszego miesiąca (muharram). Jest jednym z najważniejszych świąt szyitów, inaczej jest interpretowane przez sunnitów. Przez szacunek do muzułmanów i ich tradycji, na Bliskim Wschodzie czy w Indiach, święto jest niekiedy obchodzone także przez wyznawców innych religii, na przykład przez niektóre grupy hinduistyczne, buddyjskie czy chrześcijańskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aszurnasirpal

imię królów Asyrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Aszyk

ludowy poeta w krajach Wschodu

Aszyk (azer. aşıq; tur. âşık; pers. عاشیق, aszigh; gruz. აშუღი, aszughi; orm. աշուղ, aszugh) – muzyk wykonujący tradycyjne utwory ludowe najczęściej przy akompaniamencie sazu w krajach Bliskiego Wschodu – Armenii, Azerbejdżanie, Iranie i Turcji.

W 2009 roku sztuka azerskich aszyków została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aszynbecher

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. popielniczka

#### Źródła:

Wiktionary

# Asłuchalny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który nie nadaje się do słuchania albo którego bardzo trudno lub nieprzyjemnie się słucha

#### Źródła:

Wiktionary