# Me

odgłos przypominający zwierzęce meczenie, m.in. kozy; mee

skrótowiec

(1.1) = Mistrzostwa Europy

- .me – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla Czarnogóry

- Me – oznaczenie grupy metylowej
- Me – oznaczenie punktu antropometryczneego menton
- Me – jedna z nazw ludu Ekari
- Me – znak japońskich sylabariuszy
- Me – prawa, które według wierzeń sumeryjskich zostały dane ludziom przez bogów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mead

Osoby:

- Carver Mead (ur. 1934) – informatyk amerykański
- Elwood Mead (1858-1936) – polityk amerykański, w latach 1924-1936 rządowy komisarz Biura ds. Melioracji USA (United States Bureau of Reclamation)
- George Mead (1863-1931) – amerykański filozof, socjolog i psycholog
- Jon Mead (ur. 1967) – kanadyjski curler, mistrz świata z 2011
- Margaret Mead (1901-1978) – uczona amerykańska, antropolog

#### Źródła:

Wikipedia

# Meander

1. zakole rzeki;
2. ciągły ornament charakterystyczny dla sztuki greckiej;
3. przenośnie: zawiłość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;

- meander – rodzaj ornamentu
- meander – forma korytarza jaskini
- meander – forma koryta rzeki
- meander – rodzaj wiersza
- Meander – amsterdamskie centrum mieszkalno-biurowe powstałe na zrewitalizowanym terenie przemysłowym
- „Meander” – polskie czasopismo filologiczne
- Meander – jaskinia w skale Szlachcicowa w Ojcowskim Parku Narodowym
- Meander – rzeka w zachodniej Turcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meandrować

tworzyć meandry na rzece

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) geogr. o rzece tworzyć meandry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meandrowaty

1. pełen zakrętów, załamań; kręty;
2. pełen zakoli - półkolistych zakrętów koryta rzecznego;
3. pełen zawiłości, skomplikowany, nieoczywisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Meandrowce

podgromada dużych wymarłych płazów tarczogłowych; stegocefale, labiryntodonty

Labiryntodonty, płazy tarczogłowe, meandrowce (Labyrinthodontia) – podgromada wymarłych płazów, żyjących od późnego dewonu do końca wczesnej kredy. Pierwsze labiryntodonty znane są z franu. Płazy te były szczególnie liczne w karbonie i triasie. Na początku jury grupa ta mocno podupadła na skutek konkurencji ze strony krokodylomorfów i od tej pory istniała tylko w dość izolowanej Australii. Dobrze zbudowane, masywne, o długości ciała do 5,0 m i masie do 0,5 tony. Prowadziły ziemnowodny tryb życia, niektóre rodzaje były zwierzętami słodkowodnymi. Nie istniały gatunki w pełni morskie, choć niektóre mogły żyć w deltach. Wszystkie labiryntodonty były drapieżnikami. Były to pierwsze, jeszcze bardzo prymitywne płazy, wywodzące się od ryb trzonopłetwych; posiadały wiele cech rybich. Wywodzą się od nich współczesne płazy i gady (patrz: sejmuria).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meandrowy

przymiotnik od: meander

przymiotnik

(1.1) w kształcie meandrów

(1.2) o rzece tworzący zakola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meandry

1. zakole rzeki;
2. ciągły ornament charakterystyczny dla sztuki greckiej;
3. przenośnie: zawiłość

- meander – rodzaj ornamentu
- meander – forma korytarza jaskini
- meander – forma koryta rzeki
- meander – rodzaj wiersza
- Meander – amsterdamskie centrum mieszkalno-biurowe powstałe na zrewitalizowanym terenie przemysłowym
- „Meander” – polskie czasopismo filologiczne
- Meander – jaskinia w skale Szlachcicowa w Ojcowskim Parku Narodowym
- Meander – rzeka w zachodniej Turcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meandryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odczas. cecha tego, co meandruje

#### Źródła:

Wiktionary

# Meandryczny

1. mający kształt meandrów, wijącej się rzeki lub ornamentu w formie ciągłej, załamującej się pod kątem prostym linii;
2. skomplikowany, trudny do zrozumienia; pokrętny, zawikłany

przymiotnik

(1.1) w kształcie meandrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meandryna

rodzaj korala morskiego z rzędu madreporowców; wądolnica, labiryntnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Meatware

[czytaj: mitłer] środowiskowo: człowiek jako część systemu komputerowego; wetware

#### Źródła:

SJP.pl

# Mebel

sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia wnętrz mieszkalnych i publicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

Mebel – sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia wnętrz mieszkalnych i publicznych. W odróżnieniu od stałych elementów wyposażenia wnętrz (schody, boazeria) meble są ruchomościami. Oprócz cech użytkowych meble posiadają też walory dekoracyjne, reprezentacyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mebelek

zdrobnienie od: mebel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: mebel

(1.2) mebel-zabawka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mebelkowy

przymiotnik od: mebelek

#### Źródła:

SJP.pl

# Meblarka

środowiskowo: wyrób mebli; meblarstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. stolarstwo meblowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meblarnia

1. zakład lub dział fabryczny produkujący meble;
2. magazyn z meblami używanymi w przedstawieniach teatralnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Meblarski

dotyczący meblarza, meblarstwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Meblarstwo

Meblarstwo – dziedzina wytwórczości dotycząca elementów wyposażenia wnętrz, głównie mebli.

W zależności od stopnia skomplikowania konstrukcji, ornamentów, sposobów wykończenia, użytych narzędzi czy materiałów wyroby meblarskie można podzielić na sprzęty samorodne lub dzieła sztuki użytkowej. Jako dzieła sztuki podlegają zmianom stylowym, podobnie jak inne dziedziny artystyczne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Meblarz

rzemieślnik wyrabiający meble

- Oddział PTTK „Meblarz” w Swarzędzu – terenowa jednostka Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
- Stolarz meblowy – zawód

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meble

sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia wnętrz mieszkalnych i publicznych

Mebel – sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia wnętrz mieszkalnych i publicznych. W odróżnieniu od stałych elementów wyposażenia wnętrz (schody, boazeria) meble są ruchomościami. Oprócz cech użytkowych meble posiadają też walory dekoracyjne, reprezentacyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meblisko

zgrubienie od: mebel

#### Źródła:

SJP.pl

# Meblościanka

zestaw szafek i regałów tworzących zabudowę ściany albo oddzielający część wnętrza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zestaw mebli, zazwyczaj składający się z kilku elementów, które są ze sobą połączone i tworzą jedną, spójną całość

Meblościanka – mebel spopularyzowany w Polsce w latach 70. i 80. XX wieku. Meblościanka składa się z kilku segmentów meblowych, ze względów oszczędnościowych posiadających wspólne elementy pionowe - ścianki boczne. Nazwa odnosi się do tego, że po zmontowaniu mebel stanowił „ścianę”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meblować

wstawiać meble

czasownik przechodni niedokonany (dk. umeblować)

(1.1) urządzać wnętrze meblami

czasownik zwrotny niedokonany meblować się (dk. umeblować się)

(2.1) meblować własne wnętrze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meblowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|meblować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Meblowóz

furgon przystosowany do transportu mebli

#### Źródła:

SJP.pl

# Meblowy

przymiotnik od: mebel

przymiotnik

(1.1) dotyczący mebli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mec.

skrót od: mecenas

skrót

(1.1) = mecenas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mecenas

1. inaczej adwokat;
2. osoba, która wspiera rozwój sztuki czy nauki, np. poprzez kształcenie młodych talentów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub instytucja, która finansuje artystę, rzadziej również naukowców (sprawuje mecenat);

(1.2) pot. adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy (tytuł umieszczany przed nazwiskiem);

- Mecenas, przyjaciel cesarza Oktawiana
- mecenas (prawnik)
- mecenas sztuki
- Mecenas (imię greckie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mecenaska

→ mecenas

Patrz:mecenas

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecenasostwo

1. stanowisko, zawód mecenasa;
2. wspieranie artystów, pisarzy, uczonych

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecenasowa

potocznie: żona mecenasa

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecenasowy

→ mecenas (rzadko); mecenasowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecenat

patronat nad sztuką, literaturą i nauką, sprawowany przez państwo lub jakąś instytucję

Mecenat − opieka wpływowych i bogatych miłośników, amatorów literatury i sztuki nad twórcami. Na ogół łączona z finansowym wspieraniem tych osób i ich poczynań.

W potocznym użyciu mecenasem jest nazywany protektor artystów, pisarzy i uczonych, osoba dbająca o rozwój sztuki, literatury, nauki. Określenie pochodzi od nazwiska Gajusza Cilniusza Mecenasa, opiekuna artystów i poetów, przyjaciela i doradcy Oktawiana Augusta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mech

1. roślina zarodnikowa, rośnie gromadnie tworząc darnie w miejscach wilgotnych i zacienionych;
2. przenośnie: puch, meszek;
3. sierść na wyrastających porożach zwierzyny płowej; scypuł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

(1.2) przen. małe, delikatne i gęste włoski

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) sf. robot sterowany przez człowieka

Belgia:

- Méch-divant-Vierton – walońska nazwa gminy Meix-devant-Virton
- Méch-li-Tîxhe – walońska nazwa miejscowości Meix-le-Tige

Osoby:

- Mech – faraon
- Cezary Mech – polski polityk, ekonomista
- David Mech – amerykański biolog
- Krzysztof Mech – polski filozof
- Leszek Mech – polski scenarzysta
- Władysław Mech – polski prawnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mech.

skrót od: mechanika, mechaniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. zob. miód pitny.

Mechy (jap. メカ meka; ang. mechanical robot) – duże, najczęściej humanoidalne roboty, sterowane przez umieszczonego w jego wnętrzu pilota, autonomicznie bądź też zdalnie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechacić

1. sprawiać, że tkanina staje się kosmata, pokrywa się meszkiem;
2. mechacić się - o tkaninach: pokrywać się meszkiem, stawać się kosmatym

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechacieć

1. o tkaninie: pokryć się supełkami;
2. dawniej: porastać mechem

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanicystyczny

→ mechanicyzm

Patrz:mechanicyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanicyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

Mechanicyzm – pogląd wywodzący się z XVI-wiecznej filozofii przyrody, zgodnie z którym natura jest zbudowana jak mechanizm. Jest zbiorem materialnych elementów w ruchu, których zachowania wyjaśnia mechanika. To połączenie redukcjonizmu, determinizmu i materializmu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechaniczka

→ mechanik

Patrz:mechanik

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanicznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób mechaniczny, za pomocą maszyny

(1.2) w sposób mechaniczny, podobnie jak maszyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechaniczny

przymiotnik

(1.1) związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

(1.2) związany z mechanizmem, dotyczący mechanizmu

(1.3) pozbawiony działania woli; automatyczny, machinalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechanik

1. specjalista w dziedzinie mechaniki;
2. osoba zatrudniona przy obsłudze lub naprawie różnego rodzaju maszyn i urządzeń technicznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń

(1.2) specjalista w dziedzinie mechaniki

(1.3) pot. serwisant w warsztacie naprawy samochodów

(1.4) żegl. oficer na statku zatrudniony w maszynowni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. szkoła zawodowa o profilu mechanicznym

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: mechanika

Mechanik – osoba zajmująca się projektowaniem, konstruowaniem, budową, eksploatacją, naprawą i modyfikowaniem maszyn, urządzeń i mechanizmów samochodów.

Podział ze względu na wykształcenie:

- inżynier mechanik
- technik mechanik
- robotnik mechanik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechanika

1. dział fizyki zajmujący się badaniem ruchu i wzajemnego oddziaływania ciał;
2. dział techniki zajmujący się konstrukcją maszyn;
3. sposób działania mechanizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

(1.2) techn. dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów

(1.3) fiz. dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.

(1.4) sposób działania mechanizmu

(1.5) inform. model fizyki świata zaimplementowany w grze komputerowej

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: mechanik

Mechanika (od greckiego mechané - maszyna) — nauka techniczna oraz dział fizyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechanistyczny

→ mechanicyzm

Patrz:mechanicyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces zastępowania pracy wykonywanej przez ludzi i zwierzęta przez maszyny

Mechanizacja − zastępowanie pracy ręcznej przez maszynę, wprowadzanie maszyn i urządzeń mechanicznych. Mechanizacja w przeciwieństwie do automatyzacji nie eliminuje pracy ręcznej, jedynie ją ogranicza. Przykładem mechanizacji jest zastępowanie koni przez maszyny rolnicze.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechanizacyjny

związany z mechanizacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanizator

osoba zajmująca się mechanizacją, wprowadzająca mechanizację do jakiejś dziedziny życia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanizatorka

kobieta zajmująca się mechanizacją, wprowadzająca mechanizację do jakiejś dziedziny życia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność

(1.2) książk. grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

Mechanizm (gr. μηχανή 'urządzenie') – zespół współpracujących ze sobą części składowych maszyny lub przyrządu spełniających określone zadanie, jak np. przenoszenie ruchu, sił, sygnałów.

Wiedza opisująca mechanizmy zawarta jest w: teorii mechanizmów i maszyn, inżynierii mechanicznej, inżynierii elektrycznej, inżynierii energetycznej, inżynierii elektronicznej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechanizmowy

przymiotnik od: mechanizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanizować

czasownik

(1.1) zastepować pracę wykonywaną przez ludzi i zwierzęta przez maszyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|mechanizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechanoerotyka

ogół przedmiotów, które służą do zwiększenia rozkoszy podczas stosunku płciowego albo masturbacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanofaktura

rodzaj malarstwa abstrakcyjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanofakturowy

przymiotnik od: mechanofaktura

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanolamarkizm

Mechanolamarkizm – kierunek neolamarkistyczny, któremu początek dał Eimer publikując w 1888 r. pracę O powstawaniu gatunków w wyniku dziedziczenia nabytych właściwości, nabywanych zgodnie z prawami wzrostu organicznego (Die Entstehung der Arten ....). Swoje poglądy doprecyzował w Otogenezie u motyli (Orthogenesis der Schmetterlinge... - 1897), gdzie przedstawił (w swoim rozumieniu) dowody braku decydującej roli doboru naturalnego w ewolucji biologicznej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechanoreceptor

receptor ciała odbierający bodźce mechaniczne, przekształcający energię mechaniczną i przekazujący ją w postaci impulsu do ośrodkowego układu nerwowego

Mechanoreceptor – receptor czuciowy odpowiadający za odbiór bodźców mechanicznych, takich jak dotyk, wibracje, rozciąganie. Pod wpływem bodźca następuje zmiana potencjału błony receptora (depolaryzacja). Dostatecznie dużego potencjału receptorowego generuje powstanie impulsu nerwowego w neuronie czuciowym odbierającym sygnał od receptora, który dociera do ośrodkowego układu nerwowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mechanoreceptorowy

przymiotnik od: mechanoreceptor

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanoskop

technik kryminalistyczny zajmujący się badaniem śladów narzędzi użytych przy popełnianiu przestępstwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechanoskopia

technika kryminalistyczna zajmujący się badaniem śladów narzędzi użytych przy popełnianiu przestępstwa

Mechanoskopia (gr. mechané ‘maszyna’ + skopeín ‘patrzeć’) – technika śledcza badająca ślad pozostawiony przez narzędzie użyte przez sprawcę przestępstwa. Każde narzędzie pozostawia na podłożu, z którym się zetknęło, swój niepowtarzalny ślad będący odwzorowaniem wszelkich nierówności, jakie na sobie posiada, powstałych w procesie produkcji lub czynności przystosowujących narzędzie do dokonania przestępstwa. W przypadku gdy podłoże jest twardsze, to ślady mogą powstawać na samym narzędziu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mechanoterapia

Mechanoterapia – zastosowanie mechanicznego bodźca w celach terapeutycznych.

Mechanoterapia wykorzystuje proces odbierania i przekazywanie przez komórki ciała sygnału mechanicznego (mechanotransdukcję) w celu zainicjowania procesów naprawy i przebudowy tkanek. W mechanizmie mechanotransdukcji odebrany przez komórki sygnał mechanicznego bodźca przekształcany jest w aktywność elektrochemiczną. Ta, jako bit informacji, może być przetwarzana przez system nerwowy, jak w przypadku priopriocepcji, dotyku, poczucia równowagi i słyszenia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechanotron

lampowy przetwornik mechanoelektryczny o dużej czułości

Mechanotron – lampa elektronowa, w której jedna z elektrod jest ruchoma, przez co mechaniczne oddziaływanie na tę elektrodę (jej przesunięcie) powoduje proporcjonalną zmianę napięcia lub prądu wyjściowego. Owo przesunięcie może być liniowe bądź rzadziej – kątowe. W najprostszym mechanotronie diodowym oprócz stałej katody występuje ruchoma anoda połączona z trzpieniem wyprowadzonym poprzez elastyczny mieszek na zewnątrz lampy. Ów mieszek zapewnia szczelność lampy. Czułość mechanotronu jest zazwyczaj rzędu dziesiętnych części mA na μm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mechari

rasa szybkonogich dromaderów używanych niegdyś w armiach afrykańskich; mehari

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechatroniczka

→ mechatronik

Patrz:mechatronik

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechatroniczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący mechatroniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechatronik

dział inżynierii będący połączeniem mechaniki precyzyjnej, elektroniki, automatyki i robotyki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. techn. technik specjalista w dziedzinie wdrażania i eksploatacji urządzeń i systemów automatyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mechatronika

dział inżynierii będący połączeniem mechaniki precyzyjnej, elektroniki, automatyki i robotyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

Mechatronika – dziedzina nauki, technika interdyscyplinarna, której istotą jest dodawanie rozwiązań elektronicznych do mechanizmów w celu uzyskania możliwie najlepszych efektów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechaty

przypominający miękkością mech, pokryty meszkiem; włochaty, kosmaty, puszysty, mechowaty

przymiotnik jakościowy

(1.1) pokryty meszkiem; taki jak mech; kosmaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meches

potocznie: żyd, który przeszedł na inną wiarę

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecheska

potocznie: żydówka, która przeszła na inną wiarę

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechlin

W Polsce

- Mechlin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Gielniów
- Mechlin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Śrem
- Mechlin – gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechloretamina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inaczej: chlormetyna

Chlorometyna, chlormetyna (łac. chlormethinum) – organiczny związek chemiczny z grupy iperytów azotowych; azotowy analog iperytu siarkowego. Jest związkiem macierzystym dla całej grupy cytostatyków o właściwościach alkilujących.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mechnica

W Polsce

- Mechnica – wieś w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Reńska Wieś
- Mechnica – przysiółek wsi Jegłownik w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Gronowo Elbląskie
- Mechnica – dawna gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechnice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Mechnice – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Dąbrowa
- Mechnice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Kępno

## Zobacz też

- Mechnica

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechowacieć

stawać się mechatym; mechacieć, mechacić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechowaty

przypominający miękkością mech, pokryty meszkiem; włochaty, kosmaty, puszysty, mechaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechowce

przedstawiciel podrzędu stawonogów z podgromady roztoczy

Mechowce (Oribatida) – grupa saprofagicznych stawonogów z podgromady roztoczy. Mechowce stanowią grupę parafiletyczną, ponieważ istnieją mocne dowody (np. obecność homologicznych gruczołów opistonotalnych) na ich wspólne pokrewieństwo z Astigmata. Jednakże ze względu na duże różnice w biologii obu grup roztoczy, wciąż stosuje się tradycyjny podział. Do znanych polskich badaczy, którzy poświęcili swoją działalności naukową mechowcom, zalicza się: Piotra Skubałę i Ziemowita Olszanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mechowiec

przedstawiciel podrzędu stawonogów z podgromady roztoczy

Mechowiec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie kolbuszowskim, w gminie Dzikowiec.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Mechowiec, po jej zniesieniu w gromadzie Dzikowiec Stary. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mechowisko

miejsce w lesie porośnięte mchem

#### Źródła:

SJP.pl

# Mechowo

W Polsce

- Mechowo – osada w woj. pomorskim, w pow. kościerski, w gminie Lipusz,
- Mechowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. puckim, w gminie Puck
- Mechowo – część wsi Wierzenica w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Swarzędz
- Mechowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Płoty
- Mechowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kamieńskim, w gminie Golczewo
- Mechowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kołobrzeskim, w gminie Rymań
- Mechowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Pyrzyce
- Mechowo – gromada w powiecie kamieńskim
- Mechowo – gromada w powiecie łobeskim

#### Źródła:

Wikipedia

# Mechowy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Łowicz. zielony

#### Źródła:

Wiktionary

# Mechtylda

imię żeńskie

Matylda – imię żeńskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się z języka staro-wysoko-niemieckiego – słów maht (potęga, władza) oraz hild(is) (walka). Tłumaczy się jako „ta, która jest silna, odważna w walce”.

Jedną z form tego imienia jest Mechtylda. Wariant skrócony, używany w Niemczech i potocznie m.in. na Górnym Śląsku, to Tilda. Blisko spokrewnione z Matyldą jest mające taką samą genezę imię Hilda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meconium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. smółka

#### Źródła:

Wiktionary

# Mecyja

potocznie: coś nadzwyczajnego, doskonałego; mecyje, rarytas

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. rzecz niezwykła, nadzwyczajna, przysmak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mecyje

potocznie: coś nadzwyczajnego, doskonałego; mecyja, rarytas

#### Źródła:

SJP.pl

# Mecz

rozgrywka sportowa między dwoma zawodnikami lub zespołami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: meczeć

Mecz (ang. match) – podstawowa wielkość rozgrywki w wielu sportach.

Mecze limitowane są czasem lub różnicą zdobytych punktów zgodnie z regulaminem danej dyscypliny sportu i oceniane są przez sędziego lub ich kolektyw.

Mecz składa się zazwyczaj z mniejszych części. Sam natomiast jest częścią większych rozgrywek np. mistrzostw kraju, mistrzostw kontynentu, mistrzostw świata, pucharów, igrzysk olimpijskich, spartakiad.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meczbol

w tenisie i siatkówce: zagranie piłką umożliwiające wygranie meczu; matchball, piłka meczowa

Piłka meczowa, meczbol (ang. match-ball) – w niektórych dyscyplinach sportowych, np. w tenisie ziemnym lub piłce siatkowej, rzut piłką kończący grę, jeśli wygrywa ją zawodnik lub drużyna, którym do wygrania meczu brakuje zdobycia tylko jednego punktu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meczeć

o owcy, baranie: wydawać charakterystyczny głos; beczeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Meczecik

zdrobnienie od: meczet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od meczet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meczet

muzułmańska świątynia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

Meczet (arab. ‏مسجد‎ masdżid; l.mn. ‏مساجد‎ masadżid) – miejsce kultu muzułmańskiego. Słowo „meczet” oznacza dowolny budynek, w którym oddaje się cześć Bogu, niezależnie od jego architektury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meczetowy

przymiotnik od: meczet

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z meczetem, odnoszący się do meczetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mecziar

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Meczowy

przymiotnik od: mecz

przymiotnik

(1.1) związany z meczem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meczyk

zdrobniale o meczu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. sport. zdrobn. od mecz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Med

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Medii, członek plemięemienia Medów;

#### Źródła:

Wiktionary

# Med.

skrót od: medycyna, medyczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = medycyny, medycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medaka

nieduża ryba z rodziny kaczorkowatych, hodowana jako rybka akwariowa; ryżówka, ryżanka

Ryżanka japońska, medaka, ryżówka japońska, ryżówka (Oryzias latipes) – euryhaliczny i amfidromiczny gatunek małej ryby belonokształtnej z rodziny kaczorkowatych (Adrianichthyidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medal

okrągła ozdoba dawana za zasługi dla państwa lub jako nagroda w zawodach sportowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

Medal – niewielki, najczęściej okrągły lub owalny, płaski wyrób metalowy (odmiana wieloboczna jest zwana plakietką), wykonany zazwyczaj techniką odlewu lub bicia. Często jest zawieszony na wstążce.

Pierwsze medale epoki nowożytnej pochodzą z XIV-wiecznych Włoch, a rozkwit medalierstwa przypada na wieki XV i XVI. Pierwszy medal w Polsce został wybity dla Jana Turzo, w 1508.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medalier

artysta lub rzemieślnik projektujący i wytwarzający drobne rzeźby w formie medali

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik wytwarzający medale

Medalierstwo – dziedzina łącząca rzemiosło i sztuki plastyczne, obejmująca wykonywanie drobnych form rzeźbiarskich w formie medali, najczęściej w celu uczczenia jakiejś osoby lub wydarzenia. Medalierstwo jest dziedziną sztuki dekoracyjnej (rzemiosłem artystycznym), którą umieścić można pomiędzy numizmatyką, a złotnictwem i sztukami pięknymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medaliera

artysta lub rzemieślnik projektujący i wytwarzający drobne rzeźby w formie medali

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalierka

→ medalier

Patrz:medalier

#### Źródła:

SJP.pl

# Medaliernia

pracownia, w której wytwarza się medale

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalierski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z medalierem lub medalierstwem

#### Źródła:

Wiktionary

# Medalierstwo

rzemiosło artystyczne obejmujące projektowanie i wytwarzanie medali

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. projektowanie i wytwarzanie medali;

(1.2) szt. wyroby medalierskie

Medalierstwo – dziedzina łącząca rzemiosło i sztuki plastyczne, obejmująca wykonywanie drobnych form rzeźbiarskich w formie medali, najczęściej w celu uczczenia jakiejś osoby lub wydarzenia. Medalierstwo jest dziedziną sztuki dekoracyjnej (rzemiosłem artystycznym), którą umieścić można pomiędzy numizmatyką, a złotnictwem i sztukami pięknymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medalik

mały medal z wizerunkiem Chrystusa lub świętych, zwykle noszony na łańcuszku na szyi przez katolików

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: medal

(1.2) niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medalikarz

potocznie: mieszkaniec Częstochowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. mieszkaniec Częstochowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medalion

1. ozdoba w kształcie płaskiego, okrągłego pudełeczka z miniaturą, fotografią lub inną pamiątką w środku;
2. płaskorzeźba lub malowidło w owalnym lub okrągłym obramieniu;
3. okrągły kawałek mięsa lub ryby

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;

(1.2) kulin. owalny kotlet bez panierki

(1.3) szt. element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu;

(1.4) łow. trofeum myśliwskie – spreparowana głowa zwierzęcia na drewnianej tarczy;

(1.5) numizm. jednostronny medal pamiątkowy;

(1.6) owalny portret na nagrobku

(1.7) ozdobny wzór wybity na nosku obuwia typu brogsy

- medalion (architektura)
- medalion (medal)
- medalion (łowiectwo)
- medalion (potrawa)
- Medalion – film z 2003 roku
- Medalion (dekoracja kobierca)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medalionik

zdrobnienie od: medalion

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalionowy

przymiotnik od: medalion

przymiotnik

(1.1) związany z medalionem, dotyczący medalionu; mający postać medalionu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medalista

zawodnik odznaczony medalem, zdobywca medalu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. sportowiec, który zdobył medal

(1.2) kynol. zootechn. zwierzę-samiec, którego hodowcę uhonorowano medalem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medalistka

zawodniczka odznaczona medalem, zdobywczyni medalu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. kobieta, która zdobyła medal

(1.2) kynol. zootechn. rasowa samica (suka, krowa), która zdobyła medal na wystawie zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medalodajny

o sporcie: taki, którego uprawnianie przynosi sporo medali

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalować

rzadko: przyznawać komuś medal

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalówka

1. potocznie: wieszak na medale;
2. środowiskowo: klasyfikacja medalowa w zawodach sportowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Medalowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z medalem

#### Źródła:

Wiktionary

# Medan

miasto w Indonezji

Medan (oznacza „pole bitwy”) – miasto w Indonezji, stolica prowincji Sumatra Północna, licząca razem z przedmieściami ok. 3,8 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medański

→ Medan

Patrz:Medan

#### Źródła:

SJP.pl

# Medard

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Medarda

Niemcy:

- Medard – dzielnica Trewiru
- Medard – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Kusel

Inne:

- Medard – imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medarda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: Medard

Medarda – imię żeńskie, żeński odpowiednik germańskiego imienia męskiego Medard, powstałego z członów maht — "potęga, władza, moc, męstwo" oraz hart — "silny, odważny, śmiały".

Medarda imieniny obchodzi 8 czerwca, jako wspomnienie św. Medarda z Noyon (ok. 456 – ok. 545), biskupa Noyon.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Medardostwo

Medard z małżonką; Medardowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Medardowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Medardowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Medarda lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Medarda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medea

córka króla Kolchidy, która pomogła Jazonowi w zdobyciu złotego runa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mit. postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni;

(1.2) astr. planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid;

(1.3) geogr. miasto w północno-wschodnich Włoszech, w prowincji Gorycja;

mitologia

- Medea – w mitologii greckiej, czarodziejka, córka Ajetesa, żona Jazona

geografia i astronomia

- Medea – miejscowość w prowincji Gorycja, we Włoszech
- Medea – planetoida o numerze katalogowym 212

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medellín

[czytaj: medeJIN] miasto w Kolumbii; Medellin

Medellín – miasto w północno-zachodniej Kolumbii, w Kordylierze Środkowej (Andy Północne). Jest stolicą departamentu Antioquia. Według spisu ludności z 30 czerwca 2018 roku miasto liczyło 2 382 399 mieszkańców, co czyniło je drugim pod względem wielkości populacji miastem kraju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medelliński

→ Medellin [czytaj: medejiński]

#### Źródła:

SJP.pl

# Media

1. środki masowego przekazu; mass media;
2. instalacje w budynku

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna na terenie dzisiejszego Iranu oraz dawne państwo na jej terenie;

- media – środki masowego przekazu, mass media
- Media – starożytne państwo
- media – żyłka w skrzydle owadów
- media malarskie – środki chemiczne stosowane w malarstwie
- Media cyfrowe - treści zakodowane cyfrowo
- Media – stolica historycznej diecezji we Cesarstwie rzymskim w prowincji Mauretania Cezarensis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediabuyer

[czytaj: mediabajer] w zarządzaniu reklamą: osoba odpowiedzialna za realizację planu mediów poprzez ich zakup w oparciu o trzy zasady: odpowiednia publiczność, stosowny czas, dobra cena; media buyer

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediacja

pośredniczenie w sporze, mające na celu pogodzenie zwaśnionych stron, przy jednoczesnym zawarciu kompromisu kończącego spór

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

Mediacja (łac. mediatio od mediare 'być w środku, pośredniczyć’ od medius ‘środkowy; bezstronny’) – metoda rozwiązywania sporów, w której osoba trzecia pomaga stronom we wzajemnej komunikacji, określeniu interesów i kwestii do dyskusji oraz dojściu do wspólnie akceptowalnego konsensu. Proces ten ma charakter dobrowolny, poufny i nieformalny. Jeśli jego przebieg jest pomyślny, kończy się porozumieniem/ugodą osób będących w sporze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediacyjny

pośredniczący w sporze, mający doprowadzić do zażegnania albo złagodzenia konfliktu pomiędzy stronami (np. komisja mediacyjna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediae

w językoznawstwie: dźwięczne spółgłoski zwarte

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediaholizm

uzależnienie od mass mediów

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediakonwerter

konwerter pozwalający na połączenie sieci pracujących w tej samej technologii, ale wykorzystujących różne media

#### Źródła:

SJP.pl

# Medializm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. nurt artystyczny w polskiej sztuce awangardowej od lat 60. do 80. XX w. łączący twórców filmu, fotografii i wideoartu, eksperymentujących nad rozwinięciem specyficznego język danego medium

#### Źródła:

Wiktionary

# Medialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co medialne; cecha tych, którzy są medialni

#### Źródła:

Wiktionary

# Medialny

1. mający związek z medium i zjawiskami parapsychicznymi;
2. odnoszący się do mass mediów;
3. dotyczący strony zwrotnej czasownika;
4. w statystyce: średni, środkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z mass mediami, dotyczący mass mediów

(1.2) związany z medium, dotyczący medium parapsychologicznego

(1.3) średni, środkowy, pośredni

przymiotnik jakościowy

(2.1) będący atrakcyjnym dla mass mediów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

(1.2) geom. odcinek, który łączy wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego do niego boku

Mediana, wartość środkowa, drugi kwartyl – wartość cechy w szeregu uporządkowanym, powyżej i poniżej której znajduje się jednakowa liczba obserwacji. Mediana jest kwantylem rzędu 1/2, czyli drugim kwartylem. Jest również trzecim kwantylem szóstego rzędu, piątym decylem itd.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Medianok

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. rzad. uczta tuż po północy kończącej dzień postny

#### Źródła:

Wiktionary

# Medianowiec

potocznie: osoba, której pensja jest równa medianie pensji osób w danej populacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Medianowy

→ mediana

Patrz:mediana

#### Źródła:

SJP.pl

# Medianta

1. trzeci i szósty stopień w gamie durowej lub molowej, pomiędzy toniką a dominantą;
2. akord zbudowany na takim stopniu

Medianta (łac. medians – rozdzielający pośrodku) to w skali durowej lub molowej nazwa III (medianta górna Mg) lub VI (medianta dolna Md) stopnia gamy.

Medianta III stopnia stanowi połowę odległości między toniką i dominantą w kierunku wznoszącym się (stąd: medianta górna), a medianta VI stopnia połowę między toniką i jej dolną kwintą (stąd: medianta dolna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mediaplanner

[czytaj: mediaplaner] w zarządzaniu reklamą: osoba odpowiedzialna za wybranie w imieniu klienta odpowiednich mediów do wyemitowania reklamy; media planner

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediastinoskop

wziernik służący do bezpośredniego oglądania śródpiersia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediastinoskopia

metoda oglądania śródpiersia przez mediastinoskop wprowadzony chirurgicznie, stosowana głównie w rozpoznawaniu nowotworów

Mediastinoskopia – badanie pozwalające na zobrazowanie zawartości śródpiersia. Zabieg umożliwia pobranie wycinków tkanek (np. węzłów chłonnych) do badań histopatologicznych. Badanie zapewnia bezpośredni dostęp do okolic przedtchawicznych, okołotchawicznych, pod rozwidleniem tchawicy oraz okolic tchawiczno-oskrzelowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mediateka

zbiór materiałów multimedialnych; medioteka

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediator

osoba pośrednicząca w sporze, której celem jest zażegnanie albo złagodzenie konfliktu pomiędzy stronami; rozjemca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pośrednicząca w rozwiązaniu konfliktu

(1.2) praw. osoba pomagająca stronom we wzajemnej komunikacji, dojściu do ugody

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) fizj. substancja odpowiedzialna za przekazywanie sygnałów między synapsami;

(2.2) biol. kompleks białek działający jako koaktywator transkrypcji u eukariontów;

(2.3) stat. czynnik pośredniczący we wpływie zmiennej niezależnej na zmienną zależną;

- Mediator – osoba zarządzająca konfliktem
  - Mediator sądowy – osoba wykwalifikowana i uprawniona do polubownego załatwiania konfliktów prawnych
- Mediator (biologia) – kompleks białek
- MediaTor – studencka nagroda dziennikarska
- Mediator (gazeta) – kwartalnik
- Mediator (wzorzec projektowy) – wzorzec projektowy
- Mediator – w statystyce i metodologii, czynnik pośredniczący we wpływie zmiennej objaśniającej (niezależnej) na zmienną objaśnianą (zależną)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediatorka

kobieta pośrednicząca w sporze, której celem jest zażegnanie albo złagodzenie konfliktu pomiędzy stronami

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediatorski

mający na celu zażegnanie albo złagodzenie konfliktu pomiędzy stronami (np. rola mediatorska); rozjemczy, pojednawczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediatorstwo

pośredniczenie w sporze mające na celu zażegnanie albo złagodzenie konfliktu pomiędzy stronami; mediacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediatyzacja

1. w filozofii: tworzenie się stanu pośredniego między dwoma pojęciami, bytami lub zjawiskami;
2. w feudalizmie: przejście spod bezpośredniej podległości najwyższemu zwierzchnikowi, np. cesarzowi lub carowi, do podległości względem jego lennika, np. króla lub księcia

Mediatyzacja (niem. Mediatisierung) była na początku XIX wieku procesem prawnym, który pozbawił niepodległości wiele drobnych państewek na terenie Świętego Cesarstwa Rzymskiego i poddał je pod zwierzchnictwo władców większych tworów państwowych na terenie Niemiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mediatyzacyjny

związany z mediatyzacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediaworker

[czytaj: mediałorker] specjalista łączący w swojej pracy zadania typowe dla dziennikarza, copywritera, piarowca i marketingowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediaworkerka

[czytaj: mediałorkerka] specjalistka łącząca w swojej pracy zadania typowe dla dziennikarza, copywritera, piarowca i marketingowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediaworking

[czytaj: mediałorking] kierunek studiów łączący m.in. dziennikarstwo, marketing, grafikę

#### Źródła:

SJP.pl

# Medici

[czytaj: MEdiczi] nazwisko, m.in. Lorenzo Medici - władca Florencji w latach 1449-92

Medyceusze (wł. De’ Medici) – florencki ród kupiecki i bankierski, od 1477 książęcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mediewal

krój pisma drukarskiego, podobny do antykwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediewalny

średniowieczny

przymiotnik

(1.1) książk. średniowieczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediewista

specjalista w zakresie mediewistyki, badacz dziejów średniowiecza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. historyk zajmujący się mediewistyką

Mediewista (fr. médiéviste), średniowiecznik – historyk, badacz okresu średniowiecza, specjalista w zakresie mediewistyki. Do zawodu przygotowują studia mediewistyczne w instytutach historii szkół wyższych.

W 2002 roku w Toruniu odbył się pierwszy Kongres Mediewistów Polskich (16–18 września). 11 lutego 2003 roku ukonstytuował się Stały Komitet Mediewistów Polskich, którego celem nadrzędnym jest integracja mediewistów różnych dyscyplin oraz powołanie wspólnego towarzystwa naukowego. On też zorganizował w latach: 2005 (w Lublinie, 19–21 września), 2008 (w Łodzi, 22–24 września), 2011 (w Poznaniu, 19-21 września), 2015 (w Rzeszowie, 20–24 września) i 2018 (we Wrocławiu, 20 - 22 września) kolejne Kongresy Mediewistów Polskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediewistka

specjalistka w zakresie mediewistyki, badaczka dziejów średniowiecza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. nauk. forma żeńska od: mediewista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediewistyczny

dotyczący mediewistyki (np. historiografia mediewistyczna, spotkania mediewistyczne); średniowieczny

przymiotnik

(1.1) książk. nauk. odnoszący się do mediewistyki, dotyczący okresu średniowiecza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediewistyka

dział historiografii zajmujący się badaniem dziejów średniowiecza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;

Mediewistyka – dyscyplina historyczna zajmująca się różnymi zagadnieniami epoki średniowiecza (m.in. społeczno-gospodarczymi, wojskowo-politycznymi). Współcześnie sięga także do rezultatów badań archeologii i etnografii.

Pojęcie wywodzi się od łacińskich wyrazów medius, medii (pol. pośredni) oraz aevum, aevi (czyt. ewum, ewi; pol. wiek jako okres), które w połączeniu medii aevi znaczą tyle co wieki pośrednie – średniowiecze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medin

stara dzielnica miast arabskich; medyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Medina

stara dzielnica miast arabskich; medyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. medyna.

## Lokalizacje w Stanach Zjednoczonych

### Miejscowości

- Medina – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Hennepin
- Medina – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Orleans
- Medina – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Stutsman
- Medina – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Medina
- Medina – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Gibson
- Medina – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Zapata
- Medina – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie King
- Medina – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediokracja

forma rządów, w których politycy muszą działać w taki sposób, który zostanie przychylnie przedstawiony przez dziennikarzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediokrata

potocznie: zwolennik wpływu mediów na politykę państwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediolan

miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan lub Milà) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Pad i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości miasto Włoch – po Rzymie – z liczbą mieszkańców ponad 1 mln 300 tys.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediolańczyk

mieszkaniec Mediolanu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Mediolanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediolanka

mieszkanka Mediolanu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Mediolanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediolański

przymiotnik od: Mediolan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediota

osoba wierząca we wszystkie informacje podawane przez media

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) publ. osoba bezkrytycznie wierząca mediom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medioteka

zbiór materiałów multimedialnych; mediateka

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediotka

kobieta wierząca we wszystkie informacje podawane przez media

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediotyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. bezkrytyczne wierzenie mediom

#### Źródła:

Wiktionary

# Mediować

pośredniczyć w sporze, prowadzić rozmowy mające doprowadzić do zażegnania albo złagodzenia konfliktu pomiędzy stronami

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|mediować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Mediowy

→ medium (środek masowego przekazu); medialny

#### Źródła:

SJP.pl

# Medioza

nadmierne dążenie do prezentowania się w mediach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. neol. potrzeba ciągłej obecności w mediach występująca u niektórych polityków i innych osób publicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medioznawca

specjalista w zakresie nauki o mediach

Na medioznawstwo (nauki o mediach) składa się szereg przedmiotów akademickich traktujących o treści, historii, znaczeniu i skutkach różnych mediów. Uczeni z dziedziny nauk o mediach skupiają swoją uwagę na różnych tematach: politycznej, społecznej, ekonomicznej czy kulturalnej roli spełnianej przez media lub wywieranym przez nie wpływie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medioznawczy

związany z nauką o mediach

#### Źródła:

SJP.pl

# Medioznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o mediach

#### Źródła:

SJP.pl

# Medioznawstwo

nauka o mediach

Na medioznawstwo (nauki o mediach) składa się szereg przedmiotów akademickich traktujących o treści, historii, znaczeniu i skutkach różnych mediów. Uczeni z dziedziny nauk o mediach skupiają swoją uwagę na różnych tematach: politycznej, społecznej, ekonomicznej czy kulturalnej roli spełnianej przez media lub wywieranym przez nie wpływie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mediteranistyka

nauka o regionach śródziemnomorskich

Mediteranistyka (ang. Mediterranean Studies) – wiedza o śródziemnomorskich kulturach, religiach, krajach i narodach, dziejach i współczesności oraz znaczeniu, osiągnięciach i problemach regionu.

W skali światowej jej krzewieniem zajmuje się Mediterranean Studies Association z siedzibą w USA, które organizuje kongresy, wydaje periodyk i wspiera wymianę naukową także dotyczącą studentów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medium

1. osoba dająca się łatwo zahipnotyzować;
2. osoba obcująca z duchami podczas seansów spirytystycznych;
3. to, za pośrednictwem czego są przekazywane lub wyrażane jakieś treści

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nośnik jakiegoś przekazu lub wyrażanej treści, rzekomo pośrednicząca w kontakcie ze światem duchów;

(1.4) ezot. osoba rzekomo zdolna do jasnowidzenia i telepatii

(1.10) chem. rozpuszczalnik

medium – osoba, która komunikuje się z duchami, duszami albo innymi nadprzyrodzonymi siłami.

Medium może też odnosić się do:

- Medium – środki komunikacji (termin medioznawczy)
- Medium – gazeta Dolnośląskiej Izby Lekarskiej (ISSN 1425-9397)
- Medium – witryna internetowa

w filmie telewizyjnym

- Medium – amerykański serial telewizyjny emitowany w latach 2005–2011

w grach wideo

- The Medium – gra wideo wyprodukowana i wydana przez Bloober Team 28 stycznia 2021

w kinematografii

- Medium – polski film w reżyserii Jacka Koprowicza z 1985 roku
- Medium – amerykański horror w reżyserii Granta Austina Waldmana z 1990 roku
- Medium – amerykański film dramatyczny w reżyserii Stephena Kaya z 2004 roku
- Medium – amerykański thriller fantasy w reżyserii Clinta Eastwooda z 2010 roku

w muzyce

- Medium – grupa muzyczna z Olsztyna
- Tau (Medium) – polski raper oraz producent muzyczny.

w twórczości operowej

- Medium – opera w dwóch aktach Gian Carlo Menotti'ego z 1946

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mediumiczny

→ medium (osoba obcująca z duchami); medialny

#### Źródła:

SJP.pl

# Mediumistyczny

→ mediumizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z medium i mediumizmu, dotyczący medium i mediumizmu

Patrz:mediumizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mediumizm

Mediumizm – wywoływanie zjawisk paranormalnych za pośrednictwem mediów – osób rzekomo zdolnych do odczuwania zjawisk telepatycznych, wywoływania duchów itp. Jest on stosowany w praktykach religijnych, takich jak spirytualizm, spirytyzm, candomblé, voodoo, szamanizm, makumba, wicca i umbanda. Podczas gdy zachodnie ruchy spirytualizmu i spirytyzmu na Zachodzie są nagłaśniane w mediach, w tradycjach diaspory afrykańskiej mediumizm jest centralną osią praktyki religijnej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Medjugorie

miejscowość w Bośni i Hercegowinie; Medjugorje, Medziugorie

Medziugorie (bośn. Međugorje) – miejscowość w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie hercegowińsko-neretwiańskim, w gminie Čitluk. Leży w południowej części Hercegowiny, 25 km na południowy zachód od Mostaru. W 2013 roku liczyło 2265 mieszkańców, z czego większość stanowili Chorwaci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medjugorje

miejscowość w Bośni i Hercegowinie; Medjugorie, Medziugorie

Medziugorie (bośn. Međugorje) – miejscowość w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie hercegowińsko-neretwiańskim, w gminie Čitluk. Leży w południowej części Hercegowiny, 25 km na południowy zachód od Mostaru. W 2013 roku liczyło 2265 mieszkańców, z czego większość stanowili Chorwaci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medok

gatunek czerwonego wina bordoskiego; médoc

#### Źródła:

SJP.pl

# Medresa

muzułmańska szkoła; madrasa, madresa

Medresa, madrasa (z arab. مدرسة, madrasa – szkoła) – teologiczna szkoła muzułmańska, początkowo mieszcząca się przy meczecie, później samodzielna, w której nauczano Koranu, prawa oraz języka arabskiego. Od około X wieku medresy uzyskały pewną samodzielność, zaczęto wykładać w nich także nauki ścisłe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meduza

zwierzę morskie o przezroczystym galaretowatym ciele w kształcie dzwonu lub parasola

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Meduza (Scyphozoa) – jedna z dwóch form morfologicznych parzydełkowców (Cnidaria), pierwotnie swobodnie pływająca, pelagiczna, z galaretowatym ciałem, zwykle w kształcie dzwonu lub parasola, zasadniczo rozmnażająca się płciowo. Nie występuje u koralowców (Anthozoa). Meduzy są drapieżne. Do chwytania zdobyczy i do obrony używają parzydełek. Drugą z form życiowych parzydełkowców jest polip.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medyceusz

członek florenckiego rodu kupieckiego i bankierskiego, założonego w XII wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Medyceusze

florencki ród kupiecki i bankierski, założony w XII wieku

Medyceusze (wł. De’ Medici) – florencki ród kupiecki i bankierski, od 1477 książęcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Medycki

przymiotnik od: Medyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Medyki, związany z Medyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medycyna

1. nauka o zdrowiu i chorobach ludzi;
2. sztuka (umiejętność) leczenia chorych i zapobiegania chorobom;
3. potocznie: wydział na wyższej uczelni lub osobna uczelnia, na której studiuje się tę naukę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

(1.2) eduk. kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie medycyny (1.1)

Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medyczanin

mieszkaniec Medyki (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Medyczanka

mieszkanka Medyki (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Medyczka

potocznie o studentce medycyny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medycznie

przysłówek

(1.1) w sposób dotyczący medycyny, za pomocą medycyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Medyczny

związany z medycyną, dotyczący medycyny, odnoszący się do medycyny

przymiotnik

(1.1) med. związany z medycyną, dotyczący medycyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medyjana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. anat. żyła pośrodku ramienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Medyjski

przymiotnik od: Media (starożytne państwo na terenach zachodniej części obecnego Iranu)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język medyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medyk

1. potocznie o studencie medycyny;
2. dawniej, dziś żartobliwie: lekarz (osoba zajmująca się leczeniem)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. student medycyny (kierunku lekarskiego)

(1.2) przest. lekarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) eduk. pot. szkoła zawodowa o profilu medycznym

Lekarz – osoba posiadająca wiedzę i uprawnienia do leczenia.

Lekarz zajmuje się utrzymywaniem lub przywracaniem zdrowia poprzez badanie, diagnozowanie, prognozowanie i leczenie chorób, urazów i innych schorzeń fizycznych i umysłowych.

Dawniej wyrazy „lekarz” i „doktor” były słowami potocznymi, którymi określano ludzi zajmujących się leczeniem i pielęgnowaniem, posiadających wykształcenie, ale niekoniecznie uniwersyteckie czy akademickie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medyka

potocznie: szkoła medyczna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, na granicy z Ukrainą;

Medyka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Medyka.

Miejscowość jest siedzibą gminy oraz rzymskokatolickiej parafii św. Apostołów Piotra i Pawła.

Wieś starostwa przemyskiego położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie przemyskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Medyka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medykalizacja

proces rozwoju medycyny, w którym coraz więcej zachowań i postaw zostaje potraktowanych jako problemy medyczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. med. proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

Medykalizacja – termin socjologiczny używany do opisania „procesu, w wyniku którego pewne rejony życia społecznego stają się domeną medyczną, i są kolonizowane przez przedstawicieli służby zdrowia”. Pojęcie zwykle używane jest krytycznie wobec zbyt wielkiego wpływu medycyny na kształtowanie obrazu m.in. normalności i patologii, chociaż (jak w przypadku kary śmierci, zob. niżej) nie jest to jedyna możliwa interpretacja tego terminu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medykalizować

zwiększać wpływ medycyny na pewne rejony życia społecznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Medykamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od medykament

#### Źródła:

Wiktionary

# Medykament

lek, lekarstwo; środek uśmierzający ból

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. farm. substancja wykorzystywana w medycynie do leczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medykochirurg

dawniej: doktor medycyny i chirurgii

#### Źródła:

SJP.pl

# Medyna

stara dzielnica miast arabskich; medina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Arabii Saudyjskiej;

- medyna – stara dzielnica arabskich miast

- Medyna – miasto w Arabii Saudyjskiej
- Medyna – prowincja w Arabii Saudyjskiej
- Medyna – chutor na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Opsa
- Medyna – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Podbrzezie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medyńczyk

mieszkaniec Medyny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Medyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medyneński

→ Medyna; medyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Medyną, dotyczący Medyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medynka

mieszkanka Medyny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Medyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medyński

→ Medyna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Medyną, dotyczący Medyny

Osoby o tym nazwisku:

- Adam Medyński − polski szermierz i trener
- Aleksander Medyński − polski nauczyciel i historyk
- Wojciech Medyński − polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy
- Władysław Medyński − polski lekarz psychiatra

Patrz:Medyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medytacja

zagłębianie się w myślach; rozmyślanie; rozważanie; rozpamiętywanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogrążanie się w myślach

(1.2) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;

Medytacja (łac. meditatio – zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki polegające na ćwiczeniu umysłu lub wprowadzaniu się w odmienny stan świadomości dla uzyskania dobroczynnego skutku, albo aby umysł uznał treść odmiennego stanu bez identyfikowania się z nim lub jako cel sam w sobie. Termin medytacja odnosi się do wielu różnych praktyk, wliczając w to techniki mające na celu zwiększenie wewnętrznej energii siły życiowej (qi, ki, prana itp.) i aby rozwinąć współczucie, miłość, cierpliwość, wielkoduszność i przebaczenie. Medytacja była praktykowana od czasów antycznych jako część tradycji religijnych i wierzeń. Jest stosowana zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm). Współcześnie jest często wykorzystywana do oczyszczenia umysłu i jako część terapii różnych problemów zdrowotnych, takich jak np. nadciśnienie, depresja, czy stany lękowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medytacje

zagłębianie się w myślach; rozmyślanie; rozważanie; rozpamiętywanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Medytacyjny

związany z medytacją

przymiotnik

(1.1) związany z medytacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medytować

1. książkowo: głęboko rozmyślać, roztrząsać coś w myślach, zastanawiać się; dumać;
2. oddawać się medytacjom, wprowadzać się w stan najwyższej koncentracji

czasownik

(1.1) uprawiać medytację

(1.2) przen. pogrążać się w myślach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Medytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|medytować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Medziugorie

miejscowość w Bośni i Hercegowinie; Medjugorje, Medjugorie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny;

Medziugorie (bośn. Međugorje) – miejscowość w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie hercegowińsko-neretwiańskim, w gminie Čitluk. Leży w południowej części Hercegowiny, 25 km na południowy zachód od Mostaru. W 2013 roku liczyło 2265 mieszkańców, z czego większość stanowili Chorwaci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Medziugorski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Medziugoria, związany z Medziugoriem

#### Źródła:

Wiktionary

# Medżlis

parlament w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, m.in. w Egipcie, Iranie i Turcji; madżlis

Medżlis Tatarów Krymskich (krymskotat. Къырымтатар Миллий Меджлиси, Qırımtatar Milliy Meclisi) – organizacja Tatarów krymskich, której zadaniem jest reprezentowanie interesów tej społeczności. Medżlis prowadzi dialog z władzami Ukrainy i Turcji, jego działalność spotyka się zaś ze sprzeciwem Rosji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mee

odgłos przypominający zwierzęce meczenie, m.in. kozy; me

#### Źródła:

SJP.pl

# Meer

[czytaj: me:r] nazwisko obce

Belgia:

- Meer – dzielnica gminy Hoogstraten, w Regionie Flamandzkim, w prowincji Antwerpia, w okręgu Turnhout
- Meer – osada (gehucht) gminy Riemst, w Regionie Flamandzkim, w prowincji Limburgia, w okręgu Tongeren
- Meer – osada (gehucht) gminy Tienen, w Regionie Flamandzkim, w prowincji Brabancja Flamandzka, w okręgu Leuven

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meersburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Badenii-Wirtembergii w Niemczech;

Meersburg – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Tybinga, w regionie Bodensee-Oberschwaben, w powiecie Bodenseekreis, siedziba związku gmin Gemeindeverwaltungsverband Meersburg. Leży nad Jeziorem Bodeńskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Meeting

[czytaj: miting] miting, mityng;
1. publiczne zebranie, wiec;
2. zawody sportowe, zwłaszcza lekkoatletyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Meetingowy

→ meeting [czytaj: mitingowy]; mitingowy, mityngowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Meetup

[czytaj: mit-ap] zorganizowane spotkanie jakieś społeczności

#### Źródła:

SJP.pl

# Mefa

środowiskowo: mefedron; mefka

#### Źródła:

SJP.pl

# Mefedron

organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychoaktywnym, używany jako narkotyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen;

Mefedron, 4-MMC, 4-metylometkatynon – organiczny związek chemiczny, pochodna katynonu. Stosowany jako stymulant i empatogen. W obrocie występuje pod postacią kryształków, proszku, tabletek lub kapsułek, zwykle jako chlorowodorek lub siarczan tej aminy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mefisto

mężczyzna o demonicznym wyglądzie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. liter. upadły anioł

Mefistofeles (Mefisto, Mefistofiel) – upadły anioł. Jego imię pochodzi z hebrajskiego: mefir – niszczyciel, tofel – kłamca lub mephistoph – niszczyciel dobra. Być może też z greki: mephostophiles – duch ciemności, nielubiący światła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mefistofel

szatan, upadły anioł, duch ciemności; Mefistofeles, Mefisto

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. liter. upadły anioł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mefistofeles

szatan, upadły anioł, duch ciemności; Mefisto, Mefistofel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. liter. upadły anioł;

Mefistofeles (Mefisto, Mefistofiel) – upadły anioł. Jego imię pochodzi z hebrajskiego: mefir – niszczyciel, tofel – kłamca lub mephistoph – niszczyciel dobra. Być może też z greki: mephostophiles – duch ciemności, nielubiący światła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mefistofelesowski

→ Mefistofeles; mefistofelowy, mefistofeliczny, mefistofelesowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) książk. należący do diabła

przymiotnik relacyjny

(2.1) książk. związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

(3.1) książk. mający cechy diabelskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mefistofelesowy

→ Mefistofeles; mefistofelowy, mefistofeliczny, mefistofelesowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Mefistofelicznie

przysłówek

(1.1) książk. na sposób diabelski

#### Źródła:

Wiktionary

# Mefistofeliczny

taki, jak u Mefistofela; przewrotny, złośliwy, demoniczny, mefistofelowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) książk. należący do diabła

przymiotnik relacyjny

(2.1) książk. związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

(3.1) książk. mający cechy diabelskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mefistofelowy

taki, jak u Mefistofela; przewrotny, złośliwy, demoniczny, mefistofeliczny

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) książk. należący do Mefistofela

przymiotnik relacyjny

(2.1) książk. związany z Mefistofelem, dotyczący Mefistofela

przymiotnik jakościowy

(3.1) książk. mający cechy diabelskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mefka

środowiskowo: mefedron; mefa

#### Źródła:

SJP.pl

# Meg

angielskie zdrobnienie od: Margaret (imię żeńskie)

Magnetoencefalografia (MEG) — technika obrazowania elektrycznej czynności mózgu za pomocą rejestracji pola magnetycznego wytworzonego przez mózg. Sygnały są odbierane przez wysokoczułe mierniki pola magnetycznego umieszczone w pobliżu czaszki badanego np. typu SQUID.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mega

potocznie:
1. megabajt;
2. w użyciu przymiotnikowym:
a) wspaniały, znakomity, świetny; super, hiper, ekstra;
b) wielki, ogromny

przysłówek

(1.1) pot. bardzo, ogromnie, mocno

(1.2) pot. super, ekstra, świetnie

przymiotnik

(2.1) pot. super, ekstra, świetny

rzeczownik

(3.1) milion czegoś

(3.2) inform. 1048576 czegoś

Mega (M) – przedrostek wielokrotności jednostki miary wielkości fizycznych, o mnożniku 106 = 1 000 000 (milion).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mega-

przedrostek

(1.1) fiz. przedrostek układu SI oznaczający 106

(1.2) inform. przedrostek oznaczający 220

(1.3) pot. przedrostek wzmacniający znaczenie wyrazu

#### Źródła:

Wiktionary

# Megabajt

w informatyce: jednostka pojemności pamięci równa 1024 kilobajtom (skrót: MB)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1 048 576 bajtów;

Megabajt (skrót MB) – jednostka używana w informatyce oznaczająca milion bajtów. Jednostka wykorzystywana do określania pojemności pamięci RAM, pendrive'ów, płyt CD itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megabajtowy

→ megabajt

Patrz:megabajt

#### Źródła:

SJP.pl

# Megabekerel

jednostka miary radioaktywności równa milionowi bekerelów

#### Źródła:

SJP.pl

# Megabit

w informatyce: jednostka informacji równa 1024 kilobitom (skrót: Mb lub Mbit)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. jednostka ilości informacji

Megabit (skrót Mb lub Mbit) – używana w telekomunikacji jednostka informacji:

1 Mbit = 106 = 1 000 000 bitów

Przykładowe przeliczenia na inne jednostki:

  8 Mb = 1 MB = 1000 kB
  8000 Mb = 1000 MB = 1 GB

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megabitowy

→ megabit

Patrz:megabit

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaburger

duży, niepanierowany kotlet z mielonej wołowiny, podawany wraz z dodatkami w rozciętej okrągłej bułce; hamburger

#### Źródła:

SJP.pl

# Megacerops

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. zool. nazwa systematyczna|Megacerops., rodzaj wymarłego ssaka z rzędu nieparzystokopytnych, należący do rodziny brontoterów; przedstawiciel megafauny eoceńskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Megaceros

wymarły ssak z rodziny jeleniowatych, o wielkim łopatowatym porożu dochodzącym do 3 metrów rozpiętości, zamieszkujący tereny Eurazji; jeleń olbrzymi, wielkorogi; megaloceros

#### Źródła:

SJP.pl

# Megadobry

potocznie: niezwykle, bardzo dobry; arcydobry, przedobry

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaduks

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. wysoki stopień wojskowy, jeden z najwyższych urzędów w Cesarstwie Bizantyjskim w późnym jego okresie;

Megaduks (gr. μέγας δούξ, megas douks, „wielki wódz”) – jeden z najwyższych urzędów w późnym Cesarstwie Bizantyńskim. Zlatynizowana forma megadux powstała z greckiego μεγαδούξ. Greckie słowo δούξ oznacza wodza, dowódcę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Megadyna

jednostka siły równa milionowi dyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Megadżul

jednostka pracy i energii równa milionowi dżuli (skrót: MJ)

Dżul (J) (ang. Joule) – jednostka pracy i energii – w tym ciepła – w układzie SI. Jeden dżul to praca wykonana przez siłę o wartości 1 N przy przesunięciu punktu przyłożenia siły o 1 m w kierunku równoległym do kierunku działania siły

  1 J = 1 N·m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megaelektronowolt

Elektronowolt (eV) – jednostka energii stosowana w fizyce.

Jeden elektronowolt to energia, jaką uzyskuje bądź traci elektron, który przemieścił się w próżni w polu elektrycznym o różnicy potencjałów równej 1 woltowi. Jego wartość wyrażona w dżulach to 1 wolt pomnożony przez elektryczny ładunek elementarny e:

  \mathrm {1\ eV=1\ {\mathit {e}}\cdot 1\ V=1{,}602176634\times 10^{-19}\ J} .

#### Źródła:

Wikipedia

# Megaerg

jednostka pracy i energii w układzie CGS równa milionowi ergów

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaewolucja

Megaewolucja – określenie charakteryzujące ewolucję na poziomie globalnym, tj. obejmujące całą biosferę. Przejawia się ona istnieniem najwyższych taksonów (np. królestw, typów, gromad).

Przykładami megaewolucji są: powstanie życia na Ziemi lub masowe wymierania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Megafanerofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. wysokie drzewo osiągające ponad 30 metrów wysokości;

Fanerofity (gr. phaneros = jawny, phyton = roślina), rośliny jawnopączkowe – jedna z form życiowych roślin z klasyfikacji opracowanej przez Christena Raunkiæra. Obejmuje rośliny o pędach wzniesionych, odnawiające się z pąków znajdujących się co najmniej 0,5 m nad ziemią. Do grupy tej należą wszystkie drzewa, większe krzewy i liany, zarówno te zrzucające liście na zimę, jak i te o zimozielonych liściach. W klimacie tropikalnym do fanerofitów należą także wieloletnie, wysokie rośliny zielne. W niektórych ujęciach do fanerofitów zaliczane są także epifity, które w nowszych źródłach są wyodrębniane w osobną grupę. Fanerofity odgrywają istotną rolę w formacjach leśnych, przy czym dominują w składzie gatunkowym wilgotnych lasów równikowych, podczas gdy w lasach strefy umiarkowanej ustępują hemikryptofitom.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Megafauna

zwierzęta o dużych rozmiarach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. paleont. wymarłe zwierzęta dużych rozmiarów;

Megafauna ((gr.) megas „olbrzymi” + (łac.) fauna „zwierzę”) – termin stosowany w archeologii i paleontologii dla określenia zwierząt o dużych rozmiarach. Za miernik uznawana jest masa ciała i stosuje się dwie wartości graniczne: zwierzęta o masie powyżej 45 kg (100 funtów) lub powyżej 100 kg (220 funtów). Termin megafauna może zawierać podkategorie uwzględniające pozycję troficzną zwierząt, w której wyróżnia się megaroślinożerców (np. jeleń szlachetny), megamięsożerców (np. lew) i rzadziej megawszystkożerców (np. niedźwiedź grizzly).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megaflop

jednostka mocy obliczeniowej komputerów równa miliardowi flopów; megaflops

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaflops

jednostka mocy obliczeniowej komputerów równa miliardowi flopsów; megaflop

#### Źródła:

SJP.pl

# Megafon

1. głośnik o dużej mocy, instalowany na otwartej przestrzeni publicznej;
2. przenośne urządzenie składające się z mikrofonu, wzmacniacza i głośnika tubowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych

(1.2) techn. przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego

Megafon (z gr. μέγας, mégas = „wielki, potężny” oraz φωνή, fōnē = „dźwięk, głos”) – głośnik lub (często) zestaw kilku głośników znacznej mocy (na ogół łącznie kilkudziesięciu lub kilkuset watów), służących do nagłaśniania otwartych przestrzeni (stadionów sportowych, ulic itp.) oraz bardzo obszernych wnętrz (np. hale dworców kolejowych, portów lotniczych itp.) Zazwyczaj montowane są na wysokości kilku metrów nad ziemią (na masztach lub pod stropem), aby zapewnić słyszalność także ze stosunkowo dużej odległości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megafonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od megafon

#### Źródła:

Wiktionary

# Megafonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się informowaniem pasażerów, klientów itp. przez megafon

#### Źródła:

Wiktionary

# Megafonistka

→ megafonista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: megafonista

Patrz:megafonista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megafonizacja

nagłaśnianie przeprowadzane przy użyciu aparatury elektroakustycznej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. instalowanie megafonów w miejscach publicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megafonizacyjny

przymiotnik od: megafonizacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z megafonizacją, dotyczący megafonizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megafonizować

dokonywać megafonizacji

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. zaopatrywać w megafony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megafonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. instalowanie megafonów

#### Źródła:

Wiktionary

# Megafonowy

przymiotnik od: megafon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z megafonem, dotyczący megafonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megagalaktyka

ogromna galaktyka złożona z kilku mniejszych galaktyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Megagram

jednostka masy równa milionowi gramów (skrót: Mg)

Megagram (symbol Mg) – pochodna jednostka masy w układzie SI (także pochodna jednostka masy w stosowanym dawniej układzie CGS) równa jednemu milionowi gramów (1 000 000 g), popularna nazwa – tona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megagwiazda

gwiazda filmowa, piosenkarka, piosenkarz itp. o światowej sławie; supergwiazda, supergwiazdor, superstar, megagwiazdor

#### Źródła:

SJP.pl

# Megagwiazdor

gwiazdor filmowa, piosenkarz itp. o światowej sławie; supergwiazda, supergwiazdor, superstar, megagwiazda

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaherc

jednostka częstotliwości równa 1 000 000 herców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. fiz. jednostka częstotliwości równa milionowi herców

Herc (Hz) (niem. Hertz) – jednostka miary częstotliwości w układzie SI (jednostka pochodna układu SI) i w wielu innych, np. CGS, MKS i MKSA. Definiuje się ją jako liczbę cykli na sekundę:

  \mathrm {1\ Hz={\frac {1}{1\ s}}=1\ s^{-1}} .

Nazwa jednostki pochodzi od nazwiska niemieckiego fizyka Heinricha Hertza, zajmującego się m.in. badaniem fal elektromagnetycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megahercowy

→ megaherc

Patrz:megaherc

#### Źródła:

SJP.pl

# Megahit

potocznie: wielki hit; superhit, superprzebój, megaprzebój

#### Źródła:

SJP.pl

# Megahotel

hotel o nadzwyczajnie dużych rozmiarach

#### Źródła:

SJP.pl

# Megajacht

duży, luksusowy jacht, zwykle o długości ponad 60 m

#### Źródła:

SJP.pl

# Megajra

#### Źródła:

Wikipedia

# Megakaloria

pozaukładowa jednostka ciepła równa milionowi kalorii (skrót: Mcal)

#### Źródła:

SJP.pl

# Megakarioblast

komórka występująca w szpiku kostnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Megakariocyt

komórka powstała z megakarioblastu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megakoncern

przedsiębiorstwo o bardzo dużych rozmiarach

#### Źródła:

SJP.pl

# Megakoncert

potocznie:
1. wielki koncert;
2. bardzo udany koncert

#### Źródła:

SJP.pl

# Megakorporacja

wielka korporacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalania

gatunek wymarłej jaszczurki z rodziny waranów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) paleont. zool. nazwa systematyczna|Varanus priscus|Owen|ref=tak., wymarły gatunek warana żyjącego w plejstocenie na terenie Australii;

Megalania (Varanus priscus) – gatunek warana, przedstawiciel megafauny, żyjący w plejstocenie na terenach Australii, wymarły prawdopodobnie około 40 tys. lat temu. Najnowsze znalezione szczątki mają około 50 tys. lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megalit

wielki blok kamienny lub budowla wzniesiona z takich bloków, najczęściej z okresu neolitu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;

Budowle megalityczne, Megality (wielki kamień z gr. μέγας «megas» – wielki, λίθος «lithos» – kamień) to duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień stanowiący samodzielną budowlę lub element większej budowli z takich kamieni (wykonanej bez użycia zaprawy), o charakterze kultowym, grobowym lub (prawdopodobnie) związanymi z obserwacjami astronomicznymi, wzniesiony w czasach prehistorycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megalityczny

zbudowany z wielkich bloków kamiennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaloblast

olbrzymi erytroblast, który może powstawać w szpiku

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaloblastyczny

→ megaloblast

Patrz:megaloblast

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaloceros

wymarły ssak z rodziny jeleniowatych, o wielkim łopatowatym porożu dochodzącym do 3 metrów rozpiętości, zamieszkujący tereny Eurazji; jeleń olbrzymi, wielkorogi; megaceros

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalocyt

olbrzymia krwinka czerwona, która może występować w krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalodon

wymarły gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, prehistoryczny rekin będący największą znaną rybą drapieżną

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. paleont. nazwa systematyczna|Carcharodon megalodon|ref=tak. lub nazwa systematyczna|Carcharocles megalodon|ref=tak., prehistoryczny rekin, wymarły gatunek największej znanej ryby drapieżnej;

Megalodon (Otodus megalodon lub Carcharocles megalodon) – wymarły gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, prehistoryczny rekin, największa ze znanych ryb drapieżnych. Żył 15,9–2,6 mln lat temu w morzach miocenu i pliocenu.

Z powodu chrzęstnej budowy szkieletu zachowało się niewiele skamieniałości tego gatunku i jest on znany głównie ze skamieniałości w postaci olbrzymich trójkątnych zębów o drobno ząbkowanych brzegach, od których pochodzi nazwa gatunku (z gr. mégas, D.-megálou – wielki + odoús, D.-odóntos – ząb). Według wczesnej rekonstrukcji szczęk, sporządzonej przez Bashforda Deana, megalodon mógł przekraczać nawet 25 m długości, jednak rekonstrukcja ta okazała się nieprawidłowa. W 1996 roku znaleziono ząb megalodona mierzący 16,8 cm długości, będący wówczas największym znanym zębem tego rekina. Później odkryto jeszcze większe zęby, co pozwoliło oszacować długość ciała rekina na ponad 18 m. Nowsze analizy wskazują na maksymalną długość między 14,5 a 16 m. Na podstawie porównań ze współczesnymi rekinami szacuje się, że u 16-metrowego megalodona głowa miała prawdopodobnie długość ok. 4,65 m, płetwa grzbietowa – ok. 1,62 m wysokości, a płetwa ogonowa – 3,85 m wysokości. Megalodony cechowały się dużą zmiennością maksymalnych rozmiarów (zarówno w czasie geologicznym, jak i przestrzeni). Ponadto dobór naturalny premiował duże rozmiary, co prowadziło do zwiększania się rozmiarów ciała w czasie ewolucji gatunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megaloman

człowiek mający przesadnie wysokie wyobrażenie o własnej wartości; pyszałek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek, który ma manię wielkościową, charakteryzuje się megalomanią, ma zbyt wysokie mniemanie o sobie

Megalomania (urojenia wielkościowe) – zaburzenie urojeniowe polegające na przesadnym skupieniu się na własnej doskonałości, samozadowoleniu oraz świadomości własnej wartości, znaczenia, możliwości i osiągnięć. Prowadzą one do zawyżenia samooceny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megalomania

przecenianie własnej wartości, swoich zasług, wysokie mniemanie o sobie; wyniosłość, zarozumiałość, pycha, mania wielkości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadnie wysokie przekonanie o swojej wartości, rozumie itp.;

Megalomania (urojenia wielkościowe) – zaburzenie urojeniowe polegające na przesadnym skupieniu się na własnej doskonałości, samozadowoleniu oraz świadomości własnej wartości, znaczenia, możliwości i osiągnięć. Prowadzą one do zawyżenia samooceny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megalomanka

kobieta przesadnie przekonana o swej wartości

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalomański

zarozumiały, pyszałkowaty

przymiotnik jakościowy

(1.1) właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megalopolis

powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie obszar dwóch lub więcej aglomeracji; skupisko miast

Megalopolis (z gr. megalo- = 'wielko-', polis – ‘miasto’) – wielkoprzestrzenny policentryczny układ osadniczy, silnie zurbanizowany, powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie, tworzony przez układ kilku aglomeracji miejskich, o łącznej populacji powyżej 20 milionów mieszkańców. Innymi słowy: Pewna liczba aglomeracji, których miasta satelickie się zazębiają.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megalotnisko

ogromny port lotniczny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lotn. znacznych rozmiarów węzłowy port lotniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megalozaur

olbrzymi gad kopalny, mięsożerny jaszczur o potężnych tylnych nogach i bardzo krótkich przednich kończynach, żyjący na przełomie jury i kredy; megalozaurus

Megalozaur (Megalosaurus, „wielki jaszczur”) – rodzaj dużego teropoda z rodziny Megalosauridae żyjącego w środkowej jurze na terenie dzisiejszej Europy. Jest to pierwszy nazwany i formalnie opisany dinozaur nie należący do ptaków; rodzaj został nazwany i opisany w 1824 roku przez Williama Bucklanda na podstawie skamieniałości odkrytych w osadach formacji Taynton Limestone na terenie hrabstwa Oxfordshire (Anglia), natomiast gatunek typowy M. bucklandii – nazwany na cześć Bucklanda – opisał w 1827 roku Gideon Mantell.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megalozauroid

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów z podrzędu teropodów; spinozauroid

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalozauroidy

nadrodzina dinozaurów z podrzędu teropodów; spinozauroidy

Megalozauroidy (Megalosauroidea); synonim: spinozauroidy (Spinosauroidea) – nadrodzina dinozaurów z grupy teropodów.

Pierwotnie nadrodzina była nazywana Spinosauroidea (Stromer, 1915). Należą do niej duże teropody, zgrupowane w 2 rodziny: megalozaurów (Megalosauridae) i spinozaurów (Spinosauridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megalozaurus

olbrzymi gad kopalny, mięsożerny jaszczur o potężnych tylnych nogach i bardzo krótkich przednich kończynach, żyjący na przełomie jury i kredy; megalozaur

#### Źródła:

SJP.pl

# Megalozaury

olbrzymi gad kopalny, mięsożerny jaszczur o potężnych tylnych nogach i bardzo krótkich przednich kończynach, żyjący na przełomie jury i kredy; megalozaurus

Megalozaury (Megalosauridae) – rodzina dinozaurów z grupy teropodów.

Były to duże (długość ciała do 9 m), dwunożne mięsożerne dinozaury. Żyły w środkowej i późnej jurze na terenach współczesnej Europy, Ameryki Północnej, Afryki i być może Azji (Leshansaurus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megamarket

sklep samoobsługowy, w którym jednocześnie może robić zakupy kilka tysięcy osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Megametr

jednostka długości równa 1000000 metrów

Megametr (symbol: Mm) – wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden megametr równa 1 000 000 m. Jednostka może być zapisana jako 1 E+6 m (notacja naukowa) lub 1×106 m (notacja wykładnicza), co równa się 1 000 000 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Czasami używany w literaturze s-f.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megamiasto

bardzo duże miasto; metropolia

Megamiasto – miejska jednostka osadnicza charakteryzująca się bardzo dużą powierzchnią i liczbą mieszkańców. Megamiasta tworzą się w wyniku "eksplozji miast". Jest to proces napływu ludności (głównie ze wsi lub małych miasteczek) do większego miasta (często stolicy) w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia. W tym wypadku przedmieścia nie rozwijają się zbyt intensywnie (miasto ma dość zwarty układ przestrzenny). Na ogromną skalę tworzą się za to slumsy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meganit

materiał wybuchowy stosowany w górnictwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Megantrop

istota człowiekowata z dolnego plejstocenu, o cechach pośrednich między australopitekiem a pitekantropem

Megantrop (Meganthropus) – nazwa nadana hominidowi, którego zęby i fragment szczęki odkryto w latach 1941 i 1952 w Sangiran (Jawa); stąd początkowo nazwano go Meganthropus paleojavanicus. W późniejszym okresie (1948, Swartkrans, RPA) odkryto kolejne szczątki, sklasyfikowane pod nazwą Meganthropus africanus. Niewielka liczba odkrytych skamieniałości utrudnia ich jednoznaczne zaklasyfikowanie. W publikacjach najczęściej spotyka się propozycje uznania megantropa za podgatunek Homo erectus, choć nierzadko przyrównuje się je do przedstawicieli rodzaju Australopithecus, Paranthropus lub Gigantopithecus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megaom

[czytaj: megaOM] jednostka oporu elektrycznego równa milionowi omów; megom (rzadko)

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaomomierz

przyrząd do bezpośredniego lub pośredniego mierzenia oporności elektrycznej w megaomach

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaparsek

astronomiczna jednostka odległości równa milionowi parseków

Parsek – jednostka odległości używana w astronomii. Jest to odległość, dla której kąt paralaksy (równy połowie kąta całkowitej rocznej zmiany) położenia Ziemi widzianej prostopadle do płaszczyzny orbity wynosi 1 sekundę łuku. Parsek można równoważnie opisać jako odległość, z jakiej połowa wielkiej osi orbity ziemskiej (czyli 1 au) jest widoczna jako łuk (na firmamencie obserwującego) o długości 1 sekundy kątowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megapaskal

jednostka ciśnienia równa milionowi paskali

Paskal (Pa) – jednostka ciśnienia (także naprężenia) w układzie SI (jednostka pochodna układu SI).

  \mathrm {1\,Pa={\frac {1\,N}{1\,m^{2}}}={\frac {1\,kg}{1\,m\cdot s^{2}}}}

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megapiksel

milion pikseli, jednostka miary określająca rozdzielczość urządzenia graficznego, np. monitora

Megapiksel (skrót: Mpx, Mpix) – wielkość opisująca liczbę elementarnych punktów matrycy CCD. Przedrostek mega oznacza milion, a zatem jeden megapiksel to jeden milion pikseli odwzorowanych przez matrycę. Jednostka ta jest używana najczęściej w cyfrowych aparatach fotograficznych i kamerach wideo oraz telefonach komórkowych jako jednostki obrazującej możliwą wielkość tworzonego obrazu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megapikselowy

→ megapiksel

Patrz:megapiksel

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaplakat

potocznie: wielki, ogromny plakat

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaplankton

plankton wód morskich obejmujący duże organizmy wielkości do kilkudziesięciu centymetrów, np. duże skorupiaki, niektóre meduzy, żebropławy

#### Źródła:

SJP.pl

# Megapolia

miasto przyszłości o ogromnych rozmiarach

#### Źródła:

SJP.pl

# Megapond

jednostka siły równa milionowi pondów (skrót: Mp)

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaprodukcja

film, którego nakręcenie kosztowało bardzo dużo pieniędzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Megapyr

stop chromu, aluminium i żelaza, odporny na utlenianie, działanie siarki i jej związków; używany głównie na elementy grzejne pieców elektrycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Megara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis;

- Megara – miasto w Grecji, nad Morzem Egejskim
- Megara – gmina w Grecji
- Megara – w mitologii greckiej królewna tebańska, córka Kreona
- USS „Megara” (ARVA-6) – okręt US Navy
- Megara – hiszpański zespół muzyczny

Zobacz też

- Megara Hyblaja – kolonia Megary

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Megareklama

1. duży afisz reklamowy; megaplakat, billboard, poster;
2. duża kampania reklamowa jakiegoś produktu, firmy, marki; kampania reklamowa, promocja

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaron

1. budynek jednoizbowy z przedsionkiem, zwykle kolumnowym, charakterystyczny dla kultury minojskiej i mykeńskiej; w oparciu o ten wzorzec wznoszono reprezentacyjne części pałaców i świątynie starożytne;
2. centralna część domu greckiego, przeznaczona dla mężczyzn

Megaron (stgr. μέγαρον - "duża izba") – charakterystyczny typ budowli w starożytnej kulturze egejskiej, składowa, reprezentacyjna część pałaców mykeńskich i jednocześnie prototyp podstawowej formy starożytnych świątyń greckich. Służył celom reprezentacyjnym oraz kultowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megaryda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. niewielka kraina starożytna położona wokół miasta Megara

#### Źródła:

Wiktionary

# Megaryjski

przymiotnik od: Megara (miasto w Grecji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Megasam

Megasam – nazwa określająca wielki sklep samoobsługowy. Megasamy zaczęły powstawać w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w latach 70. XX wieku. W środku sklepu klienci mogli swobodnie przemieszczać się pomiędzy półkami z artykułami.

Przykładem tego typu obiektu był otwarty w 1975 megasam „Meteor” w Poznaniu na Osiedlu Kosmonautów, o powierzchni 2850 m², oraz otwarty w 1980 megasam na Ursynowie w Warszawie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Megaskopowy

przymiotnik od: megaskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaspora

duży zarodnik paprotników różnozarodnikowych wytwarzany w zarodni dużej (makrosporangium) na sporoficie; makrospora

Makrospora (megaspora) – zarodnik, z którego rozwija się gametofit żeński (produkujący komórki jajowe). Makrospory wytwarzane są w makrosporangiach na sporoficie. Występują u roślin różnozarodnikowych (wymarłe gatunki skrzypowych, niektóre widłaki i paprocie oraz wszystkie rośliny nasienne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megastore

[czytaj: MEgastor] duży sklep sprzedający różne rodzaje towarów

#### Źródła:

SJP.pl

# Megater

duży ssak kopalny, spokrewniony z dzisiejszymi leniwcami nadrzewnymi, żyjący w okresie plejstocenu na terenach obu Ameryk; megaterium

#### Źródła:

SJP.pl

# Megaterium

duży ssak kopalny, spokrewniony z dzisiejszymi leniwcami nadrzewnymi, żyjący w okresie plejstocenu na terenach obu Ameryk; megater

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Megatherium|ref=tak., rodzaj leniwców żyjących od późnego pliocenu do późnego plejstocenu;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju megaterium (1.1)

Megaterium (Megatherium, „wielkie zwierzę”) – rodzaj leniwca naziemnego osiągającego rozmiary prawie takie jak współczesnego słonia. Zamieszkiwał Amerykę Południową i Środkową od późnego pliocenu do późnego plejstocenu, dokładniej od 5,3 miliona do 11 tysięcy lat temu. Jego przodkiem prawdopodobnie było Promegatherium osiągające rozmiary dzisiejszego nosorożca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megaterm

roślina wymagająca do życia wysokiej temperatury; roślina ciepłolubna, roślina megatermiczna, termofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Megatermiczny

roślina megatermiczna - roślina wymagająca do życia wysokiej temperatury; roślina ciepłolubna, megaterm, termofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Megatermizm

zjawisko wymagania przez niektóre rośliny wysokiej temperatury do właściwego ich rozwoju

#### Źródła:

SJP.pl

# Megatona

jednostka masy równa milionowi ton (skrót: Mt)

Równoważnik trotylowy – masa trotylu, przy wybuchu której wydzieli się taka sama ilość energii, jak przy wybuchu danego ładunku. Jest podstawowym parametrem broni jądrowej, stosowany jednak także do określania siły innych zdarzeń, na przykład uderzeń meteorytów. Często nazywany jest mocą wybuchu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Megatonowy

→ megatona

Patrz:megatona

#### Źródła:

SJP.pl

# Megatrend

Uniwersytet Megatrend (serb. Универзитет Мегатренд) – serbska niepubliczna uczelnia w Belgradzie. Z około 20 tysiącami studentów jest obecnie największą prywatną uczelnią w Serbii i jedną z największych w tej części Europy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Megawat

jednostka mocy równa milionowi watów (skrót: MW)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. metrol. milion watów (jednostka mocy)

Wat (W) – jednostka mocy i strumienia energii w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa wat pochodzi od nazwiska brytyjskiego inżyniera i wynalazcy Jamesa Watta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megawatoamper

jednostka mocy prądu elektrycznego równa mocy miliona watów przy natężeniu równym 1 amperowi, skrót: MWA

#### Źródła:

SJP.pl

# Megawatogodzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 megawata w ciągu jednej godziny; 1000 kilowatogodzin

Kilowatogodzina (kWh) – jednostka pracy, energii oraz ciepła; ilość energii zużywana przez godzinę urządzeniem o mocy kilowata (1000 watów). To jednostka wielokrotna jednostki energii – watosekundy (czyli dżula) w układzie SI:

  1\;{\text{kWh}}=1\cdot 1000\;{\text{W}}\cdot 60\cdot 60\;{\text{s}}=3\;600\;000\;{\text{Ws}}=3\;600\;000\;{\text{J}}=3,\!6\;{\text{MJ}}.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Megawatomierz

watomierz mierzący moc prądu elektrycznego w megawatach

#### Źródła:

SJP.pl

# Megawolt

jednostka napięcia elektrycznego, potencjału elektrycznego, a także siły elektromotorycznej równa milionowi woltów (skrót: MV)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka potencjału elektrycznego równa milionowi woltów

Wolt (V) – jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej, używana w układach jednostek miar SI, MKS i MKSA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megera

postać z mitologii greckiej; Megiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Megiddo

Megiddo (hebr. ‏מגידו‎, arab. ‏تل المتسلم, Tell el-Mutesellim‎; pol. Miejsce tłumów) – starożytne miasto i stanowisko archeologiczne znajdujące się w Dolnej Galilei, na północy Izraela. Od 1966 roku obszar chroniony jest przez Park Narodowy Megiddo (hebr. גן לאומי תל מגידו; ang. Megiddo National Park). W 2005 roku obszar został zarejestrowany wraz z ruinami miast Chasor i Beer Szewa na liście światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

#### Źródła:

Wikipedia

# Megiera

książkowo: kobieta kłótliwa, zła, mściwa; szantrapa, piekielnica, kłótnica, awanturnica, sekutnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obraź. kobieta despotyczna, kłótliwa, zła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megila

zwój pergaminu, zawierający tekst jednej z pięciu ksiąg hebrajskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Megilla

zwój pergaminu, zawierający tekst jednej z pięciu ksiąg hebrajskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. żyd. ozdobny zwój literatury żydowskiej

(1.2) liter. przen. bogata w szczegóły nudna opowieść

(1.3) liter. bibl. tekst Księgi Estery;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meglenorumuński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Meglenorumunami, dotyczący Meglenorumunów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język meglenorumuński;

#### Źródła:

Wiktionary

# Megom

[czytaj: megOM] jednostka oporu elektrycznego równa milionowi omów; megaom (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Megomierz

omomierz mierzący oporność elektryczną w megaomach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. elektr. przyrząd do pomiaru oporu elektrycznego mierzący w megaomach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megrelia

kraina historyczna w zachodniej Gruzji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia, Mingrelia (gruz. სამეგრელო, Samegrelo) – region w zachodniej Gruzji.

Megrelia od zachodu graniczy z Morzem Czarnym i Abchazją, od północy ze Swanetią i Leczchumi, od wschodu z Imeretią, a od południa z Gurią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Megrelski

→ Megrelia (region w Gruzji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Megrelią, dotyczący Megrelii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język megrelski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Megrez

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu

Megrez (Delta Ursae Majoris, δ UMa) — jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy (wielkość gwiazdowa: 3,32m). Odległa od Słońca o ok. 81 lat świetlnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meh

wykrzyknik (rzadziej przymiotnik) wyrażający obojętność, brak entuzjazmu, rezygnację; eh, ech, ee

#### Źródła:

SJP.pl

# Mehari

rasa szybkonogich dromaderów używanych niegdyś w armiach afrykańskich; mechari

#### Źródła:

SJP.pl

# Mehdi

arabskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Mehendi

orientalna sztuka malowania dłoni i stóp henną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) etn. hinduski zwyczaj misternego dekorowania henną dłoni i stóp panny młodej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mehmed

popularne imię tureckich sułtanów

Mehmed – popularne imię sułtanów tureckich:

- Mehmed I
- Mehmed II Zdobywca
- Mehmed III
- Mehmed IV
- Mehmed V
- Mehmed VI
- Mehmed (ok. 1521-1543) – książę (şehzade) osmański, pierwszy syn Sulejmana Wspaniałego i sułtanki Roksolany

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mehmet

turecki odpowiednik imienia Muhammad; Mehmed

#### Źródła:

SJP.pl

# Mehoffer

nazwisko, m.in.: Józef Mehoffer, malarz, grafik i witrażysta, przedstawiciel Młodej Polski

Józef Mehoffer (ur. 19 marca 1869 w Ropczycach, zm. 7 lipca 1946 w Wadowicach) – polski malarz, witrażysta, grafik o austriackich korzeniach, jeden z najważniejszych artystów okresu Młodej Polski.

Absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych i uczeń Jana Matejki, także współpracownik Stanisława Wyspiańskiego. Był twórcą m.in. autoportretów (1897, 1898), obrazów portretowych (W letnim mieszkaniu, 1904; W laurowej sali, 1909; Słońce majowe, 1911) oraz kompozycji inspirowanych płótnami impresjonistycznymi i secesyjnymi (Dziwny ogród, 1913; Czerwona parasolka, 1917). Zajmował się też projektowaniem witraży kościelnych i grafik użytkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mein

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = adm. eduk. Ministerstwo Edukacji i Nauki;

#### Źródła:

Wiktionary

# Meiosis

figura stylistyczna, przeciwieństwo hiperboli; zastąpienie określenia jego zaprzeczonym przeciwstawieniem; litotes, litota, antyfaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Meissner

Niemcy:

- Meißner – gmina w kraju związkowym Hesja, w powiecie Werra-Meißner

Osoby:

- Alexander Meissner – austriacki radiotechnik
- Alfred F.S. Meissner – polski chirurg-stomatolog, prof. AS i UŁ, powstaniec wielkopolski, powstaniec warszawski
- Czesław Meissner – polski lekarz, polityk II RP, powstaniec wielkopolski
- Fritz Walther Meissner (Meißner) – fizyk niemiecki
- Janusz Meissner – polski pisarz, lotnik wojskowy, powstaniec śląski
- Johann Heinrich Meissner – gdański rzeźbiarz późnego baroku
- Józef Meissner – specjalista w dziedzinie włókiennictwa, profesor Politechniki Łódzkiej
- Kimberly Meissner – amerykańska łyżwiarka figurowa
- Krzysztof Meissner – fizyk polski
- Michał Meissner – polski złotnik
- Mieczysław Meissner – polski ksiądz, społecznik i działacz narodowy, powstaniec wielkopolski
- Tadeusz Meissner – kapitan Batorego i SS Warszawa, powstaniec śląski, poseł II kadencji 1957–1961
- Włodzimierz Meissner – polski ornitolog i ekolog

#### Źródła:

Wikipedia

# Meister

Meister – niemieckie nazwisko

Osoby noszące nazwisku Meister:

- Joseph Meister (1876–1940) – Francuz, pierwsza osoba wyleczona ze wścieklizny
- Lothar Meister (1931–2021) – niemiecki kolarz torowy i szosowy
- Oskar Meister (1846–1907) – niemiecki organista i dyrygent

#### Źródła:

Wikipedia

# Meistersinger

[czytaj: majster-z-inger] średniowieczny niemiecki wędrowny poeta dworski, tworzący i wykonujący pieśni miłosne, najczęściej do wtóru wioli albo harfy; minezinger, minnesinger, minesinger, minezenger, majstersinger, majsterzenger, majsterzinger

#### Źródła:

SJP.pl

# Meitner

sztucznie otrzymywany pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 109 i symbolu Mt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

Meitner (Mt, łac. meitnerium), wcześniej unnilennium (Une) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od nazwiska austriackiej fizyczki jądrowej Lise Meitner.

Pierwiastek ten został otrzymany po raz pierwszy 29 sierpnia 1982 r. przez zespół naukowców z Instytutu Badań Ciężkich Jonów w Darmstadt, pracującego pod kierunkiem Petera Armbrustera i Gottfrieda Münzenberga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meitnerowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący meitneru

#### Źródła:

Wiktionary

# Mej

zaimek dzierżawczy, dopełniacz liczby pojedynczej, rodzaj żeński

(1.1) daw. mojej

#### Źródła:

Wiktionary

# Mejer

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mejl

mail, email, e-mail;
1. poczta elektroniczna;
2. wiadomość wysłana za pomocą poczty elektronicznej;
3. adres użytkownika poczty elektronicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. wiadomość e-mailowa

(1.2) pot. adres e-mail

Poczta elektroniczna, e-poczta, pot. mejl (ang. electronic mail, e-mail, email, w skrócie: mail) – usługa komunikacji interpersonalnej, która umożliwia przekazywanie komunikatu z wykorzystaniem standardu SMTP (Simple Mail Transfer Protocol), POP3 (Post Office Protocol), IMAP4 (Internet Message Access Protocol) lub innego standardu zapewniającego te same funkcje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mejlingowy

związany z wysyłką e-maili do dużej grupy odbiorców; mailingowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mejlować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. zob. e-mailować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Mejlowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|mejlować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Mejlowy

→ mejl; mailowy, e-mailowy, emailowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. związany z pocztą e-mail

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mejloza

potocznie: zbyt częste korzystanie z poczty elektronicznej, zwykle w ramach obowiązków zawodowych; mailoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Mejospora

zarodnik o zredukowanej liczbie chromosomów u grzybów i roślin; megaspora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. haploidalny zarodnik, występuje u grzybów i roślin, powstaje w wyniku mejozy;

Mejospora, tetraspora, gonospora – haploidalny zarodnik (1n), występujący u grzybów i roślin, powstający w wyniku mejozy. Mejospory są wytworzone przez sporofit (2n), który rozwinął się z zygoty (2n) dzięki połączeniu się haploidalnych gamet (1n) – wytworów haploidalnego pokolenia – gametofitu. U roślin mejospory (1n) dają początek gametofitowi (1n).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mejotyczny

1. związany z mejozą;
2. powstały na drodze mejozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mejoza

podział jądra komórkowego prowadzący do powstania komórek potomnych o dwa razy mniejszej liczbie chromosomów w porównaniu do innych komórek ciała; kariokineza redukcyjna; podział redukcyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

Mejoza, skrót: R! (R – od redukcji) – proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają 4 jądra o połowie chromosomów (po jednym z każdej pary) komórki wyjściowej.

Mejoza jest wykorzystywana w ludzkim ciele do produkcji gamet – komórek płciowych: plemników i komórek jajowych. Jej celem jest stworzenie komórek potomnych z dokładnie połową liczby chromosomów komórki macierzystej. Inaczej ujmując, mejoza u ludzi jest procesem podziału, który przeprowadza nas od komórki diploidalnej (tej z dwoma zestawami chromosomów), do komórek haploidalnych (tych z pojedynczym zestawem chromosomów). U ludzi plemniki i komórki jajowe są komórkami haploidalnymi wytworzonymi w mejozie. Wszystkie gamety wytworzone w mejozie są haploidalne, ale nie są identyczne genetycznie. Kiedy plemnik i komórka jajowa łączą się w procesie zapłodnienia, dwa haploidalne zestawy chromosomów tworzą kompletny, diploidalny garnitur chromosomów – nowy genom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mejseński

przymiotnik

(1.1) daw. miśnieński

#### Źródła:

Wiktionary

# Mejznerzyn

Mejznerzyn – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Michów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Michów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 361 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mekintosz

1. odmiana jabłoni o soczystych owocach z czerwono-zieloną skórką;
2. owoc tej odmiany jabłoni

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mekka

miejsce, do którego ludzie przyjeżdżają masowo, ponieważ stwarza ono korzystne warunki do określonego działania, rozwijania własnych umiejętności itp., np. mekka aktorów, artystów

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Mekka (arab. مكة, Makka) – miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w krainie Hidżaz, u podnóża gór Dżabal al-Hidżaz, siedziba administracyjna prowincji Mekka. W 2010 roku liczyło ok. 1,5 mln mieszkańców.

Centrum religijne islamu i najświętsze miasto muzułmanów, dostępne tylko dla wyznawców tej religii. Według wyznawców islamu miejsce urodzenia Mahometa (w 571) oraz miejsce objawienia sur mekkańskich. Od powrotu proroka z Medyny w 630, cel pielgrzymek wszystkich muzułmanów z całego świata. Zarządzana przez członków rodziny kalifa Alego (Alidów), od 960 noszących tytuł szarifów. Szarifowie Mekki zachowywali niezależność od kalifatu, którą zdołali utrzymać także po włączeniu Mekki w skład imperium osmańskiego (1517). Od 1924 należy do Arabii Saudyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mekkańczyk

mieszkaniec Mekki (miasta w Arabii Saudyjskiej)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Mekki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mekkanka

mieszkanka Mekki (miasta w Arabii Saudyjskiej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Mekki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mekkański

przymiotnik od: Mekka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mekką, dotyczący Mekki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meklemburczyk

mieszkaniec Meklemburgii (krainy)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Meklemburgii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meklemburg

koń rasy meklemburskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Meklemburgia

kraina historyczna w północno-wschodniej części Niemiec

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;

Meklemburgia (niem. Mecklenburg) – kraina historyczna położona pomiędzy rzekami Łabą a Reknicą, zajmuje płaskie i faliste tereny Pojezierza Meklemburskiego. Obecnie jest to zachodnia i największa część kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern) w Niemczech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meklemburka

mieszkanka Meklemburgii (krainy)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Meklemburgii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meklemburski

przymiotnik od: Meklemburgia (kraina historyczna w Niemczech)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Meklemburgią, dotyczący Meklemburgii

(1.2) związany z Meklemburgiem, dotyczący Meklemburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meknes

miasto w Maroku

Meknes (arab. مكناس, Miknās; marok. arab. Meknas; fr. Meknès) – miasto w północnym Maroku, w regionie Fez-Meknes, na przedpolu Atlasu Średniego, na wysokości ok. 530 metrów, siedziba administracyjna prefektury Meknes. W 2024 roku liczyło ok. 552 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mekneski

→ Meknes

Patrz:Meknes

#### Źródła:

SJP.pl

# Mekong

najdłuższa rzeka na Półwyspie Indochińskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Mekong (chiń. trad. 瀾滄江; pinyin Láncāng Jiāng; taj. แม่น้ำโขง; Me Nam Khong, tybet. རྫ་ཆུ་, Wylie: rDza chu, ZWPY: Za qu; wiet. Mê Kông; laot. ແມ່ນ້ຳຂອງ) – najdłuższa rzeka na Półwyspie Indochińskim (4. w Azji, 9. na świecie).Mekong ma swoje źródła w Chinach, w górach Tangla na Wyżynie Tybetańskiej, na wysokości 5110 m n.p.m. Przepływa następnie przez Laos, Tajlandię, Kambodżę oraz Wietnam. Uchodzi do Morza Południowochińskiego szeroką deltą o powierzchni 58,5 tys. km². Częściowo wyznacza granicę Laosu z Tajlandią oraz Mjanmą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mekongijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mekongiem, dotyczący Mekongu

#### Źródła:

Wiktionary

# Meks.

skrót od: meksykański

#### Źródła:

SJP.pl

# Meksyk

1. potocznie o rozprzężeniu, awanturze, bałaganie
2. rodzaj tkaniny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Północnej;

(1.2) geogr. stolica Meksyku (1.1);

(1.3) geogr. adm. stan w Meksyku (1.1) otaczający Meksyk (1.2);

(1.4) geogr. osiedle w Krakowie, w dzielnicy Nowa Huta

(1.5) geogr. dzielnica Rybnika;

(1.6) geogr. zob. Nowy Meksyk.

Meksyk (hiszp. México, nahuatl Mēxihco), oficjalnie Meksykańskie Stany Zjednoczone (hiszp. Estados Unidos Mexicanos) – państwo w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południowym wschodzie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meksykaniec

lekceważąco: Meksykanin; Meksykaniec

#### Źródła:

SJP.pl

# Meksykanin

mieszkaniec miasta Meksyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Meksyku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meksykanka

1. mieszkanka Meksyku (miasta);
2. ozdobna, kolorowa opaska noszona na przegubie dłoni, wykonywana z muliny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Meksyku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meksykański

związany z Meksykiem

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Meksyk

(1.2) odnoszący się do miasta Meksyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meksykańsko

przysłówek

(1.1) na sposób meksykański, po meksykańsku

#### Źródła:

Wiktionary

# Meksykańsko-Amerykański

w części meksykański, w części amerykański; dotyczący Meksyku i Ameryki

#### Źródła:

SJP.pl

# Meksykańskość

→ meksykański

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

Patrz:meksykański

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mel

pozaukładowa jednostka wysokości dźwięku określana metodami akustyki psychologicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jednostka skali subiektywnej wysokości dźwięku;

Mel – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska, w prowincji Belluno.

Według danych na styczeń 2009 gminę zamieszkiwały 6284 osoby przy gęstości zaludnienia 73,3 os./1 km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mela

potocznie: ślina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Malwina

Mela – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Korsyka, w departamencie Korsyka Południowa.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 30 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 6 osób/km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melać

młodzieżowo: pluć; charchać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mleć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) wulg. pluć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melafir

magmowa skała wylewna

Melafir (z gr. µέλας 'czarny' i φύρω 'mieszać'), paleobazalt (gr. παλαιός 'stary, dawny') – pochodząca z paleozoiku (karbon, perm) zasadowa, wylewna skała magmowa o strukturze porfirowej, migdałowcowej teksturze i szarofiołkowym, czerwonobrunatnym lub zielonoczarnym zabarwieniu uzyskanym wskutek wtórnych przeobrażeń. Młodopaleozoiczny odpowiednik bazaltu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melafirowy

przymiotnik od: melafir

#### Źródła:

SJP.pl

# Melak

nazwisko

- Andrzej Melak (ur. 1944) – polski działacz społeczny i samorządowiec, prezes Komitetu Katyńskiego, poseł na Sejm VIII kadencji
- Arkadiusz Melak (1951–2011) – polski działacz opozycyjny okresu PRL
- Marian Melak (1907–1944) – polski działacz komunistyczny, dowódca Garnizonu Drewnica Armii Ludowej
- Sławomir Melak (1953–2024) – polski działacz opozycyjny okresu PRL
- Stefan Melak (1946–2010) – polski dziennikarz, działacz opozycyjny okresu PRL, przewodniczący Komitetu Katyńskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melakser

wieloczynnościowy robot kuchenny; malakser

#### Źródła:

SJP.pl

# Melamina

1. słaba zasada, bezbarwna substancja krystaliczna, używana jako surowiec do wyrobu tworzyw sztucznych;
2. potocznie: sztuczne tworzywo, okładzina stołów, szaf itp.

Melamina (cyjanuramid, 2,4,6-triamino-1,3,5-triazyna) – aromatyczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna triazyny, trimer cyjanamidu.

Jest bezbarwną substancją krystaliczną. Ma postać białego proszku, jest trudno palna, odporna na działanie wody, temperatury i światła. Ma wysoką twardość powierzchni, nie występują w niej prądy błądzące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melancholia

1. przygnębienie, nastrój łagodnego smutku; nostalgia;
2. w medycynie: głęboka depresja psychiczna objawiająca się apatią, niechęcią do życia, niekiedy myślami samobójczymi; splin, spleen, chandra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

Melancholia (stgr. μελαγχολία – „czarna żółć”) – w języku potocznym zasmucenie związane ze wspomnieniami, stan lekkiego przygnębienia.

W dawnym języku medycznym stosowano ten termin na określenie schorzenia psychicznego, później znanego jako depresja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melancholiczka

kobieta ze skłonnością do melancholii lub ogarnięta melancholią (apatią, smutkiem, przygnębieniem, niechęcią do życia)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta cierpiąca na melancholię

(1.2) kobieta o łagodnym, biernym usposobieniu i powolnych reakcjach uczuciowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melancholiczniej

stopień wyższy od przysłówka: melancholicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Melancholiczność

w psychologii: skłonność do melancholii (głębokiej depresji psychicznej), właściwość melancholika; melancholijność

#### Źródła:

SJP.pl

# Melancholiczny

w psychologii: skłonny do melancholii (depresji psychicznej), właściwy melancholikowi; melancholijny

przymiotnik

(1.1) właściwy melancholikowi; związany z melancholią, przejawiający melancholię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melancholijnie

przysłówek

(1.1) w sposób melancholijny

#### Źródła:

Wiktionary

# Melancholijniej

stopień wyższy od przysłówka: melancholijnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Melancholijność

1. w psychologii: skłonność do melancholii (głębokiej depresji psychicznej), właściwość melancholika; melancholiczność;
2. książkowo: skłonność do popadania w melancholię - nastrój łagodnego smutku; nostalgia, zaduma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do melancholii, depresji psychicznej, smutku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melancholijny

1. w psychologii: skłonny do melancholii (depresji psychicznej), właściwy melancholikowi; melancholiczny;
2. książkowo: pełen łagodnego smutku, przygnębienia; nostalgiczny, tęskny, bajroniczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) wyrażający melancholię lub skłonny do niej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melancholik

1. jeden z typów temperamentu wg klasyfikacji Hipokratesa (człowiek, którego charakteryzują powolne, słabe lecz długotrwałe reakcje uczuciowe);
2. człowiek ze skłonnością do melancholii lub ogarnięty melancholią (apatią, smutkiem, przygnębieniem, niechęcią do życia)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek cierpiący na melancholię

(1.2) człowiek o łagodnym, biernym usposobieniu i powolnych reakcjach uczuciowych;

Melancholik (gr. mélanos – czarny + chole – żółć) – jeden z temperamentów wyróżnianych w teorii humoralnej. Wiązany był z przewagą wpływu czarnej żółci na typ konstytucyjny człowieka. Wraz z rozwojem teorii humoralnej od starożytności do średniowiecza i wyróżnianego w niej podziału na cztery elementy, jako kolejne powiązania podawano dorosłość, jesień, ziemię (jako jeden z żywiołów), śledzionę, czerń, smak kwaśny. Astrologicznym skojarzeniem były Waga, Skorpion, Strzelec i Saturn. Podobnie jak w przypadku krwi, miały mu odpowiadać cechy zimna i wilgoci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melancholika

przestarzałe: pieśń o melancholijnym charakterze

#### Źródła:

SJP.pl

# Melancholizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|melancholizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Melanchton

Filip Melanchton (właściwie Philipp Schwartzerd ur. 16 lutego 1497 w Bretten, zm. 19 kwietnia 1560 w Wittenberdze) – reformator religijny, najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca reformacji, profesor Uniwersytetu w Wittenberdze. W Niemczech zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu. Autor Wyznania augsburskiego, podstawowej księgi wyznaniowej luteranizmu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Melanemia

w medycynie: obecność melaniny we krwi w wyniku zakażenia malarią

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanezja

wyspy w zachodniej części Oceanii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. zachodnia część Oceanii;

Melanezja (z stgr. μέλας melas „czarny” + νῆσος nesos „wyspa”) – zachodnia część Oceanii. Wyspy Melanezji są przeważnie pochodzenia wulkanicznego, rzadziej koralowego, przy czym Nowa Gwinea to wyspa kontynentalna. Ich łączna powierzchnia wynosi 925 tys. km², a zamieszkuje je blisko 6,7 mln osób, głównie Papuasów i Melanezyjczyków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanezyjczyk

mieszkaniec Melanezji (wysp)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Melanezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melanezyjka

mieszkanka Melanezji (wysp)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. rdzenna mieszkanka Melanezji

Pacyficzka złotawa, melanezyjka (Neolalage banksiana) – gatunek małego ptaka z rodziny monarek (Monarchidae). Endemiczny dla Vanuatu, gdzie jego naturalnym środowiskiem są głównie subtropikalne lub tropikalne wilgotne lasy nizinne. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanezyjski

przymiotnik od: Melanezja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Melanezją, dotyczący Melanezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melania

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Melania – imię żeńskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od gr. μέλας, znaczącego „czarna”.

Melania imieniny obchodzi 13 stycznia i 31 grudnia, a patronką jest m.in. św. Melania Młodsza.

Żeński odpowiednik imienia Melaniusz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|melać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Melanina

ciemnobrunatny pigment nadający barwę m.in. skórze, tęczówce oka, włosom, pobudzany do syntezy przez promienie UV, spełniający funkcje ochronne

Melaniny – grupa organicznych związków chemicznych odpowiadających za pigmentację organizmów (promieniowców, niektórych grzybów, roślin wyższych, pijawek, stawonogów, mięczaków, osłonic oraz kręgowców). U zwierząt powstają one w melanocytach (komórkach barwnikowych) i są gromadzone w melanosomach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melaninowy

→ melanina

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z melaniną, dotyczący melaniny

Patrz:melanina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melaniny

ciemnobrunatny pigment nadający barwę m.in. skórze, tęczówce oka, włosom, pobudzany do syntezy przez promienie UV, spełniający funkcje ochronne

Melaniny – grupa organicznych związków chemicznych odpowiadających za pigmentację organizmów (promieniowców, niektórych grzybów, roślin wyższych, pijawek, stawonogów, mięczaków, osłonic oraz kręgowców). U zwierząt powstają one w melanocytach (komórkach barwnikowych) i są gromadzone w melanosomach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melanistyczny

→ melanizm

Patrz:melanizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanit

minerał; brunatnoczarna odmiana andradytu

Melanit (nazwa pochodzi od greckiego słowa melanos – czarny) – kamień szlachetny, gemmologiczna odmiana andradytu (granatu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melaniuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Melaniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Melaniusz – imię męskie pochodzenia greckiego.

Żeński odpowiednik: Melania

W Kościele katolickim patronem tego imienia jest m.in. św. Melaniusz, biskup Rennes, zm. ok. 530 roku. W Polsce brak poświadczeń stosowania imienia.

Melaniusz imieniny obchodzi: 6 stycznia, 13 marca, 22 kwietnia i 6 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanizm

Melanizm (gr. mélas, mélanos – czarny) – brunatne lub czarne zabarwienie skóry lub jej wytworów wynikające ze zwiększonej zawartości melaniny – ciemnego pigmentu w chromatoforach (komórkach barwnikowych). Występuje zarówno u bezkręgowców, jak i kręgowców. Może być formą adaptacji do środowiska lub występować jako zaburzenie chorobowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Melanka

zdrobnienie od: Melania (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Melano-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciemną barwą

#### Źródła:

Wiktionary

# Melanoblast

(zwykle w liczbie mnogiej) komórka macierzysta melanocytów

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanocyt

(zwykle w liczbie mnogiej) komórka produkująca i magazynująca ciemny barwnik - melaninę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

Melanocyty (gr. melas, melanos ‘czarny’ kytos ‘komórka’) – komórki pigmentowe wytwarzające w procesie melanogenezy melaninę. Występują w warstwie podstawnej naskórka, a także w błonie naczyniowej oka (naczyniówka, ciało rzęskowe, tęczówka), uchu wewnętrznym (ślimak) oraz oponach mózgowo-rdzeniowych (w oponie pajęczej oraz oponie miękkiej). Liczba melanocytów w naskórku różnych ras ludzi jest podobna, różnią się intensywnością syntezy melaniny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanofor

(zwykle w liczbie mnogiej) komórka gromadząca ciemny barwnik - melaninę

Melanofory (z gr. melas, melanos - czarny + phoreo - nosić) – chromatofory znajdujące się w skórze właściwej, zawierające ciemny barwnik - melaninę, wytworzony przez melanocyty naskórka. Melanofory są fibroblastami wypełnionymi na drodze endocytozy ziarnami melaniny. Dają się hodować in vitro. Melanofory występujące w skórze kijanek zawierają melanopsynę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melanoforowy

hormon melanoforowy - hormon tropowy o charakterze peptydowym, wydzielany przez komórki przysadki mózgowej, stymulujący produkcję melaniny (ciemnego barwnika) w melanocytach; melanotrofina

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanoidyna

polimer o dużej masie cząsteczkowej o brązowej barwie, występuje m.in. w kawie i słodzie jęczmiennym

Melanoidyny – polimery o dużej masie cząsteczkowej o brązowej barwie. Tworzą się podczas reakcji Maillarda, z połączenia cukrów i aminokwasów w wysokiej temperaturze i niskiej zawartości wody. Są powszechne spotykane w żywności, która została poddana jakiejś formie brązowienia nieenzymatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melanoidynowy

→ melanoidyna

Patrz:melanoidyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanoma

nowotwór złośliwy skóry; czerniak

Czerniak, zwany też czerniakiem złośliwym (łac. melanoma malignum) – nowotwór złośliwy skóry, błon śluzowych lub błony naczyniowej oka wywodzący się z melanocytów. Stanowi od 5% do 7% nowotworów złośliwych skóry człowieka. Corocznie jest rozpoznawane około 130 000 przypadków tej choroby, większość u osób rasy białej. Zapadalność na świecie wykazuje znaczną zależność geograficzną. Czerniak przed 40. rokiem życia jest rzadki, szczyt zachorowań przypada na siódmą i ósmą dekadę życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melanotrofina

hormon tropowy o charakterze peptydowym, wydzielany przez komórki przysadki mózgowej, stymulujący produkcję melaniny (ciemnego barwnika) w melanocytach; hormon melanoforowy, melanotropina

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanotropina

hormon tropowy o charakterze peptydowym, wydzielany przez komórki przysadki mózgowej, stymulujący produkcję melaniny (ciemnego barwnika) w melanocytach; hormon melanotropowy, melanotrofina, intermedyna

Melanotropina (MSH, hormon melanotropowy, intermedyna) – hormon polipeptydowy wytwarzany przez komórki pośredniej części przysadki mózgowej, którego działanie skupia się na melanoforach, czyli komórkach barwnikowych zawierających pigment, zwany melaniną. Hormony kory nadnercza (kortyzol) i rdzenia nadnerczy (adrenalina, noradrenalina) silnie hamują wydzielania hormonu melanotropowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melanotropowy

hormon melanotropowy - hormon tropowy o charakterze peptydowym, wydzielany przez komórki przysadki mózgowej, stymulujący produkcję melaniny (ciemnego barwnika) w melanocytach; melanotropina, intermedyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanotyczny

→ melanoza

Patrz:melanoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Melanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Łaskarzew
- Melanów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Zwoleń

#### Źródła:

Wikipedia

# Melanoza

choroba młodych zwierząt, głównie cieląt, objawiająca się czarnymi plamami w wątrobie, śledzionie, oponach mózgowych powstałymi przez nagromadzenie się komórek barwnikowych; czerniaczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanteryt

minerał, uwodniony siarczan żelaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanż

1. pomieszanie różnych rzeczy, cech lub stylów; mieszanina;
2. połączenie paru nitek o różnych kolorach;
3. przędza o takim połączeniu nitek;
4. potocznie: ostro zakrapiana impreza; peklaż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pomieszanie różnych rzeczy

(1.2) pot. impreza z alkoholem

(1.3) włók. tkanina lub włóczka złożona z nitek o różnych barwach

(1.4) włók. kolor tkaniny lub włóczki złożonej z nitek o różnych barwach

(1.5) sf. fikcyjna przyprawa, wymyślona na potrzeby powieści Franka Herberta pt. Diuna;

(1.6) roln. mieszanka mineralna dodawana do pasz zwierzęcych

- melanż – fikcyjna substancja w uniwersum Diuny
- melanż – kilka pojęć z dziedziny geologii
- melanż – rodzaj tkaniny
- Melanż – polskie wydawnictwo książkowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melanżer

gniotownik służący do zgniatania masy czekoladowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanżować

1. łączyć odmienne rzeczy, mieszać różne składniki;
2. tworzyć włóczkę, łącząc różnokolorowe nitki

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanżowy

przymiotnik od: melanż

#### Źródła:

SJP.pl

# Melanżyk

zdrobnienie od: melanż (ostro zakrapiana impreza)

#### Źródła:

SJP.pl

# Melar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro położone w środkowej Szwecji, na zachód od Sztokholmu;

Melar (szw. Mälaren) – trzecie pod względem wielkości jezioro Szwecji, położone w Svealand w Szwecji środkowej.

Na jeziorze znajdują się liczne wyspy. Jezioro połączone jest z Morzem Bałtyckim i jeziorem Hjälmar. Jezioro Melar wykorzystywane jest w żegludze. Na jego wschodnim brzegu leży Sztokholm. Według przekazów w dolinie jeziora Melar (Mälardalen) miało swoją siedzibę plemię Swionów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Melas

środowiskowo: melasa

#### Źródła:

SJP.pl

# Melasa

ciemnobrunatny, gęsty, słodki płyn będący produktem ubocznym przy produkcji cukru, stosowany jako cenny surowiec do otrzymywania wielu związków chemicznych oraz jako pasza dla bydła; melas

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

Melasa, melas – ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym. Powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego. Jest produktem o zawartości około 40% sacharozy lub mniej, której dalsze odzyskiwanie jest nieopłacalne.

Stosowana głównie do produkcji alkoholu, drożdży piekarniczych oraz paszowych, do produkcji gliceryny oraz kwasów organicznych – cytrynowego i szczawiowego. Jest bogatym źródłem żelaza niehemowego. Można z niej izolować betainę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melaśnik

zbiornik do przechowywania melasu

#### Źródła:

SJP.pl

# Melasowy

przymiotnik od:
1. melasa;
2. melas

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z melasą, dotyczący melasy; zawierający melasę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melatonina

hormon syntetyzowany przez szyszynkę, siatkówkę oka i przewód pokarmowy, regulujący zasypianie, budzenie się oraz fazy snu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

Melatonina – organiczny związek chemiczny, pochodna tryptofanu. U zwierząt jest hormonem syntetyzowanym głównie w szyszynce. Koordynuje pracę nadrzędnego zegara biologicznego u ssaków, regulującego rytmy dobowe, między innymi snu i czuwania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melatoninowy

→ melatonina

Patrz:melatonina

#### Źródła:

SJP.pl

# Melba

lody z kremem i owocami

Melba (fr. pêche(s) Melba, ang. Peach Melba) – deser przygotowywany ze świeżych brzoskwiń, lodów waniliowych i słodzonego przecieru truskawkowego (względnie malinowego), znanego jako sos melba (sauce Melba). Przepis opracował Auguste Escoffier, reformator i kodyfikator kuchni francuskiej, na cześć australijskiej śpiewaczki Nellie Melby. Dokładniejsze informacje o jego powstaniu mają przy tym często charakter anegdotyczny – rozmijają się nawet relacje samych Escoffiera i Melby. Istnieją także inne dania nazwane imieniem Melby i kojarzone z Escoffierem, jak starsze niż melba pêches au cygne wzorowane na łabędziu z Lohengrina, a także odmiany oryginalnej melby, w tym poires Melba (gruszki melba) i fraises Melba (truskawki melba). Znane są też tosty melba (Melba toasts), a także rodzaj garnirunku z pomidorów o tej nazwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melbourne

[czytaj: melbern]
1. miasto w Australii;
2. miasto w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria;

(1.2) geogr. toponim, nazwa czterech miejscowości w USA

Melbourne (wym. [ˈmelbən] lub [ˈmɛlbərn]) – miasto w południowo-wschodniej Australii położone nad zatoką Port Phillip, stolica stanu Wiktoria. Jest drugim co do wielkości miastem Australii i Oceanii (po Sydney), z liczbą ludności wynoszącą 5,2 mln mieszkańców. W latach 1901–1927 stolica Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melbourneńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. mieszkaniec Melbourne

#### Źródła:

Wiktionary

# Melbourneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Melbourne

#### Źródła:

Wiktionary

# Melchicki

→ melchita; melkicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchior

srebrzystobiały stop miedzi z niklem, cynkiem i żelazem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 3235;

- Melchior – imię męskie
- Melchior – planetoida o numerze katalogowym 3235
- melchior – stop miedzi z niklem, cynkiem i żelazem
- Melchior – letnia stacja polarna należąca do Argentyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melchiorostwo

Melchior z małżonką; Melchiorowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchiorowie

Melchior z małżonką; Melchiorostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchiorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Melchiora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchita

wyznawca Kościoła melchickiego (melkickiego); melkita

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchitka

→ melchita

Patrz:melchita

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchizedech

podstawka w monstrancji, zwykle w kształcie półksiężyca, podtrzymująca hostię; melchizedek, lunula

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melchizedechianin

wyznawca wczesnochrześcijańskiej sekty antytrynitarskiej, czczącej Melchizedecha

#### Źródła:

SJP.pl

# Melchizedek

podstawka w monstrancji, zwykle w kształcie półksiężyca, podtrzymująca hostię; melchizedech, lunula

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.;

Melchizedek (hebr. מַלְכִּי־צָדֶק) – postać biblijna pojawiająca się w Księdze Rodzaju 14,18-20, przedstawiona jako kapłan El-Eljona („Boga Najwyższego”) i król Szalemu (Salemu, prawdopodobnie obecnej Jerozolimy). Wyniósł chleb i wino na powitanie Abrama przybywającego po wygranej bitwie. Zgodnie z tradycyjnie przyjętą datacją epoki patriarchów Izraela, uznawaną np. przez Williama F. Albrighta oraz Albrechta Alta, Melchizedek, jako współczesny Abrahamowi, żył na początku drugiego tysiąclecia p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melchizedekowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Melchizedeka

#### Źródła:

Wiktionary

# Meldometr

przyrząd służący do oznaczania temperatur topnienia ciał trudnotopliwych

#### Źródła:

SJP.pl

# Meldonium

organiczny związek chemiczny stosowany w leczeniu niedokrwienia, używany także jako środek dopingujący

Meldonium (łac. meldonium) – organiczny związek chemiczny z grupy betain, lek stosowany w leczeniu niedokrwienia oraz rekonwalescencji po epizodach niedokrwiennych. Wykorzystywany jako środek podnoszący wydolność w sporcie wyczynowym. Ma budowę zbliżoną do karnityny i po wprowadzeniu do organizmu obniża jej stężenie wewnątrzkomórkowe. Od 1 stycznia 2016 roku zakazany przez Światową Agencję Antydopingową (WADA).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meldować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zameldować)

(1.1) zgłaszać fakt

(1.2) zgłaszać obecność

czasownik zwrotny niedokonany meldować się (dk. zameldować się)

(2.1) zgłaszać swoją obecność

#### Źródła:

Wiktionary

# Meldunek

1. raport, zgłoszenie, doniesienie;
2. zapis w książce meldunkowej;
3. w niektórych grach karcianych: zgłoszenie pary kart (dama i król) w tym samym kolorze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oficjalnie przekazana informacja

(1.2) pot. zapis w książce meldunkowej osoby mieszkającej w jakimś miejscu

(1.3) karc. w tysiącu: król i dama jednakowego koloru będące w posiadaniu jednego z graczy

- meldunek, w wojsku – sprawozdanie składane przełożonemu
- meldunek, w prawie – określenie adresu stałego lub czasowego zamieszkania określonej osoby.
- Meldunek – obraz olejny namalowany przez brytyjską malarkę Marjorie Violet Watherston

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meldunkowy

przymiotnik od: meldunek

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z meldunkiem, odnoszący się do meldunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meleager

postać z mitologii greckiej

Meleager (gr. Μελέαγρος Meléagros, łac. Meleager) – w mitologii greckiej jeden z Argonautów i herosów.

Uchodził za syna Ojneusa i Altei. Z jego narodzinami wiązała się przepowiednia Mojr, że będzie żył dopóki nie spłonie pochodnia paląca się podczas jego narodzin. Matka ugasiła ją więc zaraz po urodzeniu i ukryła w bezpiecznym miejscu. Meleager poślubił Kleopatrę, córkę Idasa, z którą miał córkę Polydorę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melecjanie

sekta chrześcijańska utworzona na początku IV wieku w wyniku działalności Melecjusza (biskupa Lykopolis w Egipcie)

Melecjanie – sekta chrześcijańska ukształtowana w wyniku schizmy, jaka nastąpiła w Kościele w początkach IV w. w wyniku działalności Melecjusza, biskupa Lykopolis w Egipcie. Powstanie melecjan nie miało początkowo charakteru doktrynalnego, lecz tylko dyscyplinarny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melecjański

→ melecjanie

Patrz:melecjanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Melecjusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melekeok

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Palau;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Melekeokańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Melekeoku

#### Źródła:

Wiktionary

# Melekeokanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Melekeoku

#### Źródła:

Wiktionary

# Melekeokański

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Melekeok

#### Źródła:

Wiktionary

# Meleks

mały, częściowo odkryty samochód o napędzie elektrycznym; melex (zastrzeżony znak towarowy)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. mały elektryczny wózek do przewozu osób

Melex – polski producent elektrycznych mikrosamochodów z siedzibą w Mielcu działający od 1971 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meleksowy

przymiotnik od: meleks

#### Źródła:

SJP.pl

# Melepeta

(r. męski) potocznie: niezdarny, mało inteligentny mężczyzna; gamoń, fajtłapa, niezdara, niedołęga, gapa

rzeczownik, rodzaj żeński lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. pejor. ktoś niezdarny, powolny, niemądry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meler

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Melex

mały, częściowo odkryty samochód o napędzie elektrycznym; meleks

Melex – polski producent elektrycznych mikrosamochodów z siedzibą w Mielcu działający od 1971 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melfalan

substancja czynna w paliatywnym leczeniu nowotworowym

Melfalan – organiczny związek chemiczny, lek należący do pochodnych iperytu azotowego, który zawiera rodnik fenyloalaninowy. Ma właściwości alkilujące, jest cytostatykiem swoistym dla cyklu komórkowego. Działa wolniej i jest mniej toksyczny niż np. cyklofosfamid.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melia

melia indyjska - gatunek drzewa z rodziny miodlowatych; miodla indyjska

Melia – w mitologii greckiej jedna z okeanid.

Była córką Okeanosa. Została kochanką boga Apollina, z którym spłodziła Ismeniosa i Temerosa. Czczono ją wraz z Apollinem w świątyni koło Tebami. Jej imieniem nazwano też źródło w samych Tebach. Niektóre źródła podają, że wśród okeanid była też inna Melia, małżonka boga rzeki Inachos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melibioza

dwucukier zbudowany z galaktozy i glukozy, otrzymywany przez częściową hydrolizę rafinozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Melić

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. mleć

#### Źródła:

Wiktionary

# Meliczny

1. charakterystyczny dla meliki; śpiewany;
2. poezja meliczna - grecka poezja liryczna wykonywana przy akompaniamencie instrumentów muzycznych; melika

#### Źródła:

SJP.pl

# Melijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Melos, dotyczący Melos (współcz. Milos)

#### Źródła:

Wiktionary

# Melika

1. odmiana liryki greckiej;
2. melodyka bez uwzględnienia rytmu

Melika (łac. melicus, z gr. melikós – dotyczący śpiewu, muzyczny) – jeden ze składników melodii, dobór interwałów bez uwzględnienia rytmu.

Dobór dźwięków (interwałów) zależy od przyjętego systemu tonalnego, w związku z tym wyróżnia się rodzaje struktur melicznych:

- premodalne (pentatonika i inne skale pierwotne),
- modalne (skale modalne),
- funkcyjno-harmoniczne (system dur-moll).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melikot

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plotkarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Melilit

minerał bogaty w wapń, spotykany głównie w magmowych skałach wylewnych

Melilit – minerał z gromady krzemianów grupowych. Nazwa pochodzi z gr. meli czyli miód oraz lithos czyli skała/kamień.

Melility to krzemiany grupowe Ca2Mg i Ca2Al oraz ich analogon strukturalny Ca2Zn (hardystonit). Skrajnymi ogniwami szeregu melilitów są:

- akermanit Ca2Mg[Si2O7]
- gehlenit Ca2Al[(Si,Al)2O7]

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melilla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hiszpańskie miasto będące enklawą na terytorium Maroka;

Melilla ([me'liʎa], hiszp. Ciudad Autónoma de Melilla) – miasto, jednostka administracyjna Hiszpanii, w północnej Afryce, na wschodnim wybrzeżu Maroka. Stanowi eksklawę Hiszpanii. Wolny port, ważny ośrodek rybołówstwa i przetwórstwa rybnego (głównie sardynek). Ma powierzchnię 12,3 km². Liczba mieszkańców (głównie Hiszpanów) w roku 2017 wyniosła 86 120 osób.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Melilotus

Nostrzyk (Melilotus Mill.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych (motylkowatych) Fabaceae. Należą do niego 23 gatunki. Występują na wszystkich kontynentach Starego Świata, jako introdukowane rosną też na innych kontynentach. Nazwa naukowa nawiązuje do jednej z grup roślin w starożytnej taksonomii ludowej opisywanych jako lotos, czy dokładniej „miodowy lotos”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Melina

miejsce schronienia, zwłaszcza dla złodziei i pokątnego handlu alkoholem

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melinda

imię żeńskie

Melinda – rodzaj muchówek z rodziny plujkowatych (Calliphoridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meliniara

kobieta zajmująca się nielegalną sprzedażą alkoholu w mieszkaniu, albo przechowująca u siebie skradzione przedmioty lub przestępców

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. środ. kobieta prowadząca melinę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliniarka

→ meliniarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. kobieta prowadząca melinę

(1.2) daw. gwara. więz. kobieta dająca przytułek złodziejom

Patrz:meliniarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliniarski

dotyczący meliniarza, meliny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z meliną, dotyczący meliny

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla meliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliniarsko

przysłówek

(1.1) tak jak na melinie

#### Źródła:

Wiktionary

# Meliniarstwo

potocznie: ogół cech właściwych meliniarzom

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proceder prowadzenia melin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliniarz

1. osoba ukrywająca u siebie przestępców lub osoby poszukiwane przez policję;
2. osoba pokątnie handlująca alkoholem lub narkotykami

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna prowadzący melinę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melinit

materiał wybuchowy składający się z kwasu pikrynowego i kolodium

Kwas pikrynowy (gr. pikros – gorzki, ze względu na gorzkawy smak; 2,4,6-trinitrofenol) – organiczny związek chemiczny z grupy związków nitrowych i fenoli, hydroksylowa pochodna 1,3,5-trinitrobenzenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melinować

czasownik

(1.1) ukrywać coś w melinie

#### Źródła:

Wiktionary

# Meliny

miejsce schronienia, zwłaszcza dla złodziei i pokątnego handlu alkoholem

#### Źródła:

SJP.pl

# Melioracja

ogół zabiegów służących do zwiększenia żyzności gleby

Melioracja – zabiegi mające na celu trwałe polepszenie rolniczych zdolności produkcyjnych gleb.

Do zabiegów tych zaliczamy: drenowanie ceramiczne i PVC, wykonywanie rowów nawadniająco-odwadniających, budowę zbiorników retencyjnych, regulację rzek, ochronę przeciwpowodziową, nasadzenia roślinnością terenów zalewowych i nieużytków rolnych (fitomelioracje).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melioracyjny

związany z melioracją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z melioracją, służący do melioracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliorant

specjalista w dziedzinie prac melioracyjnych; meliorator

#### Źródła:

SJP.pl

# Meliorantka

→ meliorant

Patrz:meliorant

#### Źródła:

SJP.pl

# Meliorator

rzadko: specjalista w dziedzinie prac melioracyjnych; meliorant

#### Źródła:

SJP.pl

# Melioratywny

w językoznawstwie: dodatni, rozstrzygający o dodatnim odcieniu formy wyrazowej

przymiotnik

(1.1) jęz. rozstrzygający o dodatnim zabarwieniu formy wyrazowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meliorować

1. wykonywać zabiegi polepszające jakość gleby, zwłaszcza nawadniać lub osuszać;
2. dawniej: ulepszać poprawiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Meliorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|meliorować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Melioryzacja

nabieranie przez wyrazy zabarwienia dodatniego

#### Źródła:

SJP.pl

# Melioryzm

pogląd filozoficzny, według którego dobro jest naturalnym dążeniem człowieka, a dążenie do zła wynika z niewiedzy lub błędu

Melioryzm (z łac. melior – lepszy) – przekonanie o naturalnym dążeniu człowieka ku dobru, ku temu co lepsze, doskonalsze. Może być także postrzegany jako szeroko pojęte doskonalenie społeczeństwa. Wiąże się ono z przekonaniem, że wszelkie dążenia do celów złych biorą się z niewiedzy lub błędu.

Przekonania meliorystyczne były charakterystyczne np. dla Witolda Rubczyńskiego, Elzenberga i Kotarbińskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meliowate

rodzina roślin z rzędu mydleńcowców; miodlowate

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melisa

śródziemnomorska bylina z rodziny wargowych; rojownik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. kulin. nazwa systematyczna|Melissa officinalis|L.|ref=tak., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

(1.2) farm. spoż. napar sporządzony z liści melisy (1.1)

(1.3) farm. spoż. przyprawa sporządzona z liści melisy (1.1)

- Melisa – imię żeńskie
- Melisa – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych, do tego rodzaju należy Melisa lekarska
- Melisa – album saksofonisty Przemka Dyakowskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meliska

herbatka z melisy

#### Źródła:

SJP.pl

# Melisowaty

miodownik melisowaty - gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych

przymiotnik jakościowy

(1.1) bot. przypominający melisę, mający cechy melisy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melisówka

nalewka na melisie lekarskiej i przyprawach smakowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Melisowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z melisą, dotyczący melisy, zawierający melisę, otrzymany z melisy

#### Źródła:

Wiktionary

# Melissa

imię żeńskie

Melissa – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Collin. Północne przedmieście aglomeracji Dallas. Według spisu z 2020 roku liczy 13,9 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melit

minerał, sól glinowa kwasu melitowego, zawierająca wodę krystalizacyjną; występuje w postaci tetragonalnych kryształów lub w zbitych skupieniach barwy miodowej; miodowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Melita

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

- Melita – personifikacja Malty lub Maltańczyków
- Melita – komedia Pierre’a Corneille’a
- Melita – maltańskie przedsiębiorstwo, operator telekomunikacyjny
- Melita FC – maltański klub piłkarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melitoksyna

pochodna kumaryny, związek powstający w zgniłej koniczynie; dikumarol, antyprotrombina, antywitamina K

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melitopol

miasto na Ukrainie

Melitopol (ukr. Мелітополь) – miasto w południowo-wschodniej części Ukrainy, w obwodzie zaporoskim, nad Mołoczną (uchodzi do Morza Azowskiego), od marca 2022 pod okupacją rosyjską.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, spożywczy, odzieżowy, dziewiarski oraz materiałów budowlanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melitowy

kwas melitowy - rodzaj kwasu organicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Melitoza

cukier znajdujący się w niektórych roślinach

#### Źródła:

SJP.pl

# Melizanosalata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. grecka pasta z pieczonych bakłażanów

#### Źródła:

Wiktionary

# Melizmat

w muzyce: ozdobnik melodyczny, figuracja śpiewana na jednej sylabie tekstu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;

Melizmat (gr.) – figura melodyczna śpiewana na jednej sylabie tekstu. W praktyce oznacza to, że na jednej sylabie wykonuje się wiele dźwięków.

Melizmatyka jest charakterystyczna dla śpiewu ambrozjańskiego, chorału gregoriańskiego (zwłaszcza na słowach Amen lub Alleluja) i muzyki orientalnej. Jest często stosowana w charakterze ornamentyki muzycznej we współczesnej muzyce popularnej. Jej użycie jest charakterystyczne w twórczości takich wokalistek jak Whitney Houston, Mariah Carey czy Christiny Aguilery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melizmatyczny

→ melizmat

Patrz:melizmat

#### Źródła:

SJP.pl

# Melizmatyka

ozdabianie śpiewanego tekstu figuracjami na jednej sylabie, charakterystyczne dla chorału gregoriańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Melk

miasto w Austrii

Austria:

- Melk – powiat w kraju związkowym Dolna Austria
- Melk – miasto w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Melk
- Melk – rzeka, dopływ Dunaju

Osoby:

- Heinrich von Melk – austriacki pisarz

Inne:

- Melk – opactwo
- Melk – obóz koncentracyjny
- Melk – szkoła katolicka

Zobacz też:

- Mälk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Melki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Poznań. cukierki

#### Źródła:

Wiktionary

# Melkicki

→ melkita; melchicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Melkita

wyznawca Kościoła melkickiego (melchickiego); melchita

#### Źródła:

SJP.pl

# Melkitka

→ melkita

Patrz:melkita

#### Źródła:

SJP.pl

# Mellah

dzielnica żydowska w miastach północnoafrykańskich

rzeczownik

(1.1) daw. dzielnica żydowska w mieście północnoafrykańskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meller

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mello

- miasto Mello we Francji
- miasto Mello we Włoszech

Zobacz też

- Anthony de Mello

#### Źródła:

Wikipedia

# Mellotron

elektroniczny instrument klawiszowy skonstruowany w 1963 roku; melotron

Melotron (ang. mellotron) – obok organów Hammonda, najpowszechniej używany instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych ery przedsyntezatorowej.

Melotron został skonstruowany w 1963 roku i produkowany był do 1986 roku. Produkowała go angielska firma Streetly Electronics.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melnik

bułgarskie czerwone wino o wysokiej jakości; mełnik

Melnik, Mełnik (bułg. Мелник) – to najmniejsze miasto w Bułgarii (216 mieszkańców w 2011 roku), położone w południowo-zachodniej części kraju, w obwodzie Błagojewgrad, w gminie Sandanski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melo

potocznie: ślina

Melo – miasto we wschodnim Urugwaju, na wschodnim krańcu niewysokiego pasma Cuchilla Grande, na wysokości 80 m n.p.m. Położone jest około 60 km od granicy z Brazylią. Ludność: 50,6 tys. (2004). Ośrodek administracyjny departamentu Cerro Largo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melodeklamacja

deklamowanie utworów literackich przy akompaniamencie muzyki; melorecytacja

Melorecytacja (melodeklamacja) – artystyczne wygłaszanie utworów literackich z towarzyszeniem muzyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melodeklamacyjny

przymiotnik od: melodeklamacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodeklamatorka

→ melodeklamator

Patrz:melodeklamator

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodia

obok rytmu i harmonii jeden z podstawowych elementów dzieła muzycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

Melodia – jeden z elementów dzieła muzycznego, będący szeregiem dźwięków o określonej długości ich trwania i odległości między nimi. Dźwięki te muszą następować po sobie w logicznym porządku. Sama melodia jest powiązana przede wszystkim z rytmem. Melodia wiąże się również z elementami ekspresji muzycznej: dynamiką i artykulacją. Z następstw dźwięków wynikają połączenia harmoniczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melodramat

1. utwór dramatyczny, film lub powieść o sensacyjnej fabule obfitujący w sentymentalne sceny;
2. historia, scena lub zachowanie przesadnie sentymentalne i egzaltowane;
3. utwór dramatyczny z muzyką i melodeklamacją, popularny w XVIII w.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. film. teatr. sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi

(1.2) sytuacja nadmiernie sentymentalna

Melodramat – utwór literacki, literacko-muzyczny lub filmowy o sensacyjnej fabule nasyconej efektami patetyczno-sentymentalnymi i z zawartym w niej wątkiem miłosnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melodramatyczny

→ melodramat

przymiotnik

(1.1) dotyczący melodramatu

Patrz:melodramat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melodyczność

charakterystyczna w zakresie melodii cecha jakiegoś utworu, stylu, kompozytora lub epoki; melodyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodyczny

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do melodyki

(1.2) przest. melodyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Melodyjka

1. zdrobnienie od: melodia;
2. prosta, nieskomplikowana melodia; śpiewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: melodia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melodyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób melodyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Melodyjniej

stopień wyższy od przysłówka: melodyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: melodyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co melodyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Melodyjny

1. przyjemnie brzmiący; dźwięczny; harmonijny;
2. odnoszący się do melodii

przymiotnik

(1.1) o przyjemnym brzmieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melodyk

muzyk kształtujący motyw utworu muzycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Melodyka

charakterystyczna w zakresie melodii cecha jakiegoś utworu, stylu, kompozytora lub epoki

Melodyka – element dzieła muzycznego porządkujący następstwo dźwięków. Też: zespół cech melodii charakterystycznych dla danego stylu, epoki, grupy kompozytorów, np. melodyka barokowa, melodyka w utworach Fryderyka Chopina.

Melodykę dzieli się na: wokalną (przewaga sekund, ograniczona ruchliwość) i instrumentalną (większe zróżnicowanie interwałowe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melodysta

kompozytor uwydatniający w utworze muzycznym melodię

Melodysta lub Melodyst– warszawska rodzina klezmerska, z której pochodził Jerzy Petersburski, a po matce Henryk Gold. Alfred Melodysta był autorem muzyki do piosenek Fiakier i Ja chcę tak naprawdę wykonywanych przez Hankę Ordonównę. Ja chcę tak naprawdę nagrały Kinga Preis i Jolanta Fraszyńska (płyta Syrena Elektro). Według Marii Wacholc Fred Melodyst był autorem muzyki do piosenki Czerwone jabłuszko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melodystka

→ melodysta

Patrz:melodysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Melograf

przyrząd umocowany przy fortepianie notujący na papierze zapis nutowy granej muzyki; pianograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Meloman

miłośnik muzyki; muzykoman

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melomania

uwielbienie muzyki, fascynacja sztuką muzyczną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melomanka

miłośniczka muzyki; muzykomanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która lubi słuchać muzyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Melomański

przymiotnik od: meloman

#### Źródła:

SJP.pl

# Melon

1. roślina jednoroczna z rodzaju dyniowatych, wywodząca się z tropikalnej Afryki lub Azji; owoc tej rośliny;
2. kapelusz męski o twardym półkulistym denku; melonik;
3. potocznie: milion złotych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;

(1.2) spoż. jadalny owoc melona (1.1)

(1.3) przen. slang. grub. wydatna kobieca pierś

(1.4) uczn. milion a. tysiąc złotych

(1.6) więz. ostrzyżona głowa

(1.7) więz. kapelusz

Ogórek melon, melon (Cucumis melo L., z gr. melopepon = „miękkie jabłko”) – gatunek z rodziny dyniowatych. Roślina jednoroczna o jadalnych, soczystych owocach. Rośnie dziko w Afryce, na dużych obszarach Azji o klimacie tropikalnym i umiarkowanym, w Australii i na niektórych wyspach Pacyfiku. Jest uprawiany w wielu krajach na całym świecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melonik

1. męski kapelusz o twardym, półkolistym denku; dęciak;
2. zdrobnienie od: melon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sztywny, półkolisty kapelusz męski

(1.2) zdrobn. od melon

Melonik – rodzaj męskiego nakrycia głowy, kapelusz z niewielkim rondem o podwiniętej do góry krawędzi i wypukłym półkulistym (podobnym do połówki melona) denkiem. Niemiecka nazwa takiego kapelusza (Melone), podobnie jak francuska (chapeau melon) oraz jeszcze w kilku innych językach także nawiązuje do podobieństwa do tego owocu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melonogłów

melonogłów wielozębny - gatunek ssaka z rodziny delfinowatych; delfin grubogłowy

Melonogłów wielozębny, delfin grubogłowy (Peponocephala electra) – gatunek ssaka z rodziny delfinowatych (Delphinidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melonowaty

mający kształt melona, przypominający melon

#### Źródła:

SJP.pl

# Melonowcowate

rodzina roślin dwuliściennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melonowcowaty

o cechach melonowcowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Melonowiec

wysoka bylina o pokroju drzewiastym, uprawiana w krajach tropikalnych ze względu na jadalne, żółtopomarańczowe owoce przypominające melony; drzewo melonowe, papaja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z melonami, dotyczący melonów, wykonany z melona

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający jakieś cechy melona np. smak, zapach

#### Źródła:

Wiktionary

# Melony

1. roślina jednoroczna z rodzaju dyniowatych, wywodząca się z tropikalnej Afryki lub Azji; owoc tej rośliny;
2. kapelusz męski o twardym półkulistym denku; melonik;
3. potocznie: milion złotych

#### Źródła:

SJP.pl

# Melopea

w antycznej poezji greckiej: obrzędowa pieśń taneczna wykonywana przez aojdę przy akompaniamencie muzyki; melopeja

#### Źródła:

SJP.pl

# Melopeja

w antycznej poezji greckiej: obrzędowa pieśń taneczna wykonywana przez aojda przy akompaniamencie muzyki; melopea

#### Źródła:

SJP.pl

# Melorecytacja

deklamowanie utworów literackich przy akompaniamencie muzyki; melodeklamacja

Melorecytacja (melodeklamacja) – artystyczne wygłaszanie utworów literackich z towarzyszeniem muzyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melorecytacyjny

przymiotnik od: melorecytacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Melorecytatorka

→ melorecytator

Patrz:melorecytator

#### Źródła:

SJP.pl

# Melos

dawniej w muzyce: pojęcie charakteryzujące melodyczną podstawę utworu muzycznego

Milos (gr. Μήλος) – wyspa w archipelagu Cyklady na Morzu Egejskim. W starożytności zamieszkiwana przez Dorów. Głównym portem Milos jest Adamas.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Milos, w gminie Milos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melotron

elektroniczny instrument klawiszowy skonstruowany w 1963 roku; mellotron

Melotron (ang. mellotron) – obok organów Hammonda, najpowszechniej używany instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektromechanicznych ery przedsyntezatorowej.

Melotron został skonstruowany w 1963 roku i produkowany był do 1986 roku. Produkowała go angielska firma Streetly Electronics.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melpomena

sztuka teatralna; teatr

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Melpomene (także Melpomena, „Śpiewająca”; gr. Μελπομένη Melpoménē, łac. Melpomene, ‘Śpiewaczka’; od gr. mélpein ‘śpiewać’) – w mitologii greckiej muza tragedii.

Uchodziła za córkę boga Zeusa i tytanidy Mnemosyne oraz za siostrę: Erato, Euterpe, Kalliope, Klio, Polihymnii, Talii, Terpsychory i Uranii. Według jednej z wersji miała z bogiem Acheloosem córki – syreny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melpomene

w mitologii greckiej: muza tragedii, przedstawiana z maską tragiczną; Melpomena

## Taksonomia

- Melpomene – rodzaj pająków z rodziny lejkowcowatych
- Melpomene – rodzaj paproci z rodziny paprotkowatych

## Inne

- Melpomene – planetoida o numerze katalogowym 18
- „Melpomene” (HMS „Melpomene”) – nazwa okrętów Royal Navy
- Melpomene (Melpomena) – w mitologii greckiej muza tragedii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Melszpajz

legumina parzona z mąki, mleka i jaj; melszpejz

#### Źródła:

SJP.pl

# Melszpejz

legumina parzona z mąki, mleka i jaj; melszpajz

#### Źródła:

SJP.pl

# Meltemi

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) meteorol. wiatr na Morzu Egejskim wiejący latem, przynoszący dobrą pogodę;

- etezje – rodzaj wiatrów
- Meltemi (system operacyjny) – system operacyjny dla prostych telefonów oparty na Linuxie MeeGo

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Melton

gruba tkanina płaszczowa z przędzy wełnianej

Miejscowości w Anglii:

- Melton – dystrykt hrabstwa Leicestershire (Anglia)
  - Melton Mowbray – miasto w hrabstwie Leicestershire (Anglia)
- Okręg wyborczy Melton
- Melton – miejscowość w hrabstwie East Riding of Yorkshire (Anglia)
- Melton – miejscowość w hrabstwie Suffolk (Anglia)
- Melton Constable – miejscowość w hrabstwie Norfolk (Anglia)
- Melton Ross – miejscowość w hrabstwie Lincolnshire (Anglia)
- Great Melton – miejscowość w hrabstwie Norfolk (Anglia)
- High Melton – miejscowość w hrabstwie South Yorkshire (Anglia)
- Little Melton – miejscowość w hrabstwie Norfolk (Anglia)
- West Melton – miejscowość w hrabstwie South Yorkshire (Anglia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meluzyna

1. popularny w średniowieczu świecznik wiszący, umieszczany zazwyczaj pośrodku stropu sali jadalnej;
2. element zdobniczy świeczników lub luster w kształcie kobiety z ogonem ryby lub węża

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mit. książk. postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Meluzyna – według legend i folkloru to rusałka wodna o postaci węża, która zamieniła się w kobiecą postać. Według jednej z wersji legend literackich z XIV wieku Meluzyna była czarodziejką. Taka wersja została spisana w latach 1387–1393 przez Jehana (Jeana) d’Arras, dworzanina księcia Jana de Berry.

W sztuce terminem meluzyna określa się element zdobniczy przedmiotów użytkowych (najczęściej świeczników), w postaci figurki przedstawiającej postać kobiecą z ogonem ryby lub węża.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Melville

Biografie:

- Herman Melville – pisarz

Miejscowości w USA:

- Melville – miejscowość w stanie Luizjana, w parafii St. Landry
- Melville – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Suffolk
- Melville – jednostka osadnicza w stanie Rhode Island, w hrabstwie Newport

#### Źródła:

Wikipedia

# Melzer

Melzer:

- Barbara Melzer
- Hagen Melzer
- Jürgen Melzer
- Manfred Melzer
- Martin Melzer
- Václav Melzer

#### Źródła:

Wikipedia

# Melzupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zupa mleczna z mąką

#### Źródła:

Wiktionary

# Melzupka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. zdrobn. od: melzupa

#### Źródła:

Wiktionary

# Mem

w socjobiologii: jednostka informacji kulturowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;

(1.2) inform. środ. internetowe: chwytliwa porcja informacji lub idea, powielana w internecie, mająca wywołać u odbiorcy, lub w jakimś środowisku odbiorców, określone uczucia;

(1.3) jęz. trzynasta litera alfabetów semickich (fenickiego, arabskiego م, hebrajskiego מ, aramejskiego i syryjskiego);

forma zaimka.

(2.1) daw. N. i Ms. m. oraz n. od: mój

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Membrana

cienka, sprężysta płytka przenosząca drgania akustyczne na mechaniczne albo mechaniczne na akustyczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. cienka elastyczna przegroda między dwoma ośrodkami

- membrana – element konstrukcyjny podzespołów akustycznych i elektroakustycznych
- membrana – w instrumentach muzycznych z grupy membranofonów napięta na obręczy błona
- membrana – elastyczna przepona oddzielająca wnętrze dozownika chromatografu gazowego od otoczenia
- membrana – sprężysta przegroda oddzielająca dwie komory maszyn
- membrana – błoniasta, końcowa część półpokryw pluskwiaków różnoskrzydłych
- membrana (brana) – element M-teorii
- membrana półprzepuszczalna – rodzaj membrany, która przepuszcza niektóre rodzaje cząsteczek a zatrzymuje inne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Membranofon

instrument perkusyjny, w którym źródłem dźwięku jest drgająca skóra lub błona

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. instrument muzyczny, w którym wibratorem dźwięku jest membrana;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Membranowy

przymiotnik od: membrana

#### Źródła:

SJP.pl

# Memeja

osoba ślamazarna, nieporadna życiowo; niezdara

#### Źródła:

SJP.pl

# Memento

rodzaj ostrzeżenia, przestrogi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. przypomnienie

(1.2) książk. ostrzeżenie, przestroga

(1.3) rel. każda z dwu modlitw zaczynających się od słowa „memento” podczas mszy rzymskokatolickiej

Memento – amerykański dramat dreszczowy neo-noir z 2000 roku w reżyserii Christophera Nolana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Memetyczka

specjalistka badająca funkcjonowanie memów (jednostek informacji kulturowej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Memetyczny

→ memetyka

Patrz:memetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Memetyk

specjalista badający funkcjonowanie memów (jednostek informacji kulturowej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Memetyka

dziedzina nauki badająca funkcjonowanie memów (jednostek informacji kulturowej)

Memetyka (ang. memetics) – nauka badająca zarówno teoretycznie, jak i empirycznie, procesy replikacji memów, ich rozprzestrzenianie się i ewolucję. Memetyka jest paradygmatem ewolucji kulturowej zakładającym, że tak jak w ewolucji biologicznej jednostką doboru jest gen, tak w ewolucji kulturowej jednostką doboru jest mem, czyli najmniejsza jednostka informacji kulturowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Memficki

przymiotnik od: Memfis (starożytne miasto w Egipcie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) staroż. związany z Memfisem, dotyczący Memfisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Memfis

starożytne miasto egipskie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;

Memfis (gr. Μέμφις, Mémphis) – grecka nazwa jednego z najważniejszych miast starożytnego Egiptu, centrum politycznego, handlowego i administracyjnego, ośrodka kultu Ptaha, Sechmet i Apisa, stolicy w epoce Starego Państwa (III–VI dynastia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Memiara

→ memiarz

Patrz:memiarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Memiarka

potocznie: kobieta tworząca w internecie chwytliwe informacje o charakterze humorystycznym, zwykle w postaci filmiku, obrazka lub zdjęcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Memiarz

potocznie: twórca memów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. miłośnik lub twórca memów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Memiczność

→ memiczny

Patrz:memiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Memiczny

taki, o którym łatwo można stworzyć wiele memów; memotwórczy

przymiotnik jakościowy

(1.1) slang. młodz. inspirujący do tworzenia memów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Memistor

element elektrochemiczny, integrator z pamięcią analogową, w którym wykorzystano zjawisko elektroosadzania i elektrorozpuszczania

#### Źródła:

SJP.pl

# Memla

dziecko, które zwykle je bardzo mało, bez apetytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Memnon

postać z mitologii greckiej

Memnon (gr. Μέμνων Mémnōn, łac. Memnon) – w mitologii greckiej król Etiopów, syn Eos ze związku z Titonosem, uczestnik wojny trojańskiej.

Był on silny, mężny i piękny, zabił Antylocha i poległ z ręki jego przyjaciela – Achillesa pod Troją. Eos, zrozpaczona po stracie syna, padła do nóg Zeusa i wybłagała o uznanie dla syna, aby miał cześć u ludzi, niczego nie prosząc dla siebie. Zeus, by złagodzić ból matki, zgodził się. Podczas ceremonii pogrzebowej, gdy złożono ciało Memnona na stosie, spośród dymu i płomieni wyleciało stado białych ptaków, które podzieliwszy się na dwie grupy stoczyły krwawy bój nad zwłokami Memnona, składając w ten sposób ofiarę z własnej krwi na jego grobie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Memnonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Memnona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Memo

precyzyjna, zwięzła notatka dokumentująca bieżące ustalenia, stosowana w firmach, instytucjach i urzędach; notatka służbowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Memorabilia

rzeczy wiekopomne, godne zapamiętania

Memorabilia – dwupłytowy album zespołu Stare Dobre Małżeństwo, wydany 10 października 2016.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Memorandum

notatka uszczegóławiająca lub wyjaśniająca stanowisko przedstawione przez jedną ze stron w trakcie rozmów lub w ustnym oświadczeniu; aide-mémoire

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań

- Memorandum budapeszteńskie
- Memorandum Kozaka
- Memorandum Hossbacha
- Memorandum Hottela
- Memorandum dotyczące uczenia się przez całe życie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Memoratywny

upamiętniający; kommemoratywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Memorialny

dotyczący upamiętnienia ważnych wydarzeń lub postaci z przeszłości

#### Źródła:

SJP.pl

# Memoriał

rodzaj oficjalnego pisma do władz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) społ. polit. oficjalne pismo do władz, które zawiera prośby lub uwagi dotyczące ważnych dla ogółu sprawch

(1.2) sport. zawody sportowe dla uczczenia czyjejś pamięci

(1.3) hand. ekon. księga handlowa przeznaczona do księgowania obrotów bezgotówkowych

(1.4) przest. pamięć, pamiętanie

- memoriał – rodzaj oficjalnego pisma do władz:
  - Memoriał 59
  - „Memoriał o polityce rosyjskiej i odbudowaniu Królestwa Polskiego” Michała Sokolnickiego
  - „Memoriał w sprawie używania języka polskiego” Edwarda Raczyńskiego
  - Memoriał (1898) – pismo polskiego wychodźstwa do papieża Leona XIII

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Memoriałowy

przymiotnik od: memoriał

#### Źródła:

SJP.pl

# Memorystick

typ wymiennych kart pamięci, używany np. w niektórych aparatach cyfrowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Memoryzacja

zachowywanie w pamięci; zapamiętywanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Memotwórczy

sprzyjający powstawaniu memów; memiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Memowy

→ mem

Patrz:mem

#### Źródła:

SJP.pl

# Memphis

[czytaj: memfis] miasto w USA

Memphis – miasto i znaczący port rzeczny w środkowej części Stanów Zjednoczonych, w południowo-zachodniej części hrabstwa Shelby, w stanie Tennessee, nad rzeką Missisipi. Nazwa pochodzi od miasta Memfis w starożytnym Egipcie. Według danych z 2023 liczy 618,6 tys. mieszkańców i obejmuje blisko 1,34 mln w obszarze metropolitalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Memrystor

jeden z podstawowych biernych elementów elektronicznych

Memrystor (ang. memristor) – jeden z podstawowych biernych elementów elektronicznych; trzy pozostałe to opornik (rezystor), kondensator i cewka. Memrystor (ang. memory resistor – opornik z pamięcią) działa jako pojedyncza komórka pamięci, może być użyty do przechowywania jednego bitu informacji, rezystancja memrystora może być sterowana prądowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Memrystorowy

→ memrystor

Patrz:memrystor

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuar

dawniej: pamiętnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuarowy

przymiotnik od: memuar

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuarysta

dawniej: autor memuarów (pamiętników); pamiętnikarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuarystka

→ memuarysta

Patrz:memuarysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuarystyczny

dotyczący memuarystyki (pamiętnikarstwa); pamiętnikarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Memuarystyka

dawniej: pisanie memuarów (pamiętników); pamiętnikarstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Memłać

mamłać; potocznie:
1. przewracać językiem w buzi; mamlać, mamleć;
2. gnieść coś, brudzić i poniewierać

#### Źródła:

SJP.pl

# Memłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|memłać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Men

potocznie, czasami ironicznie, o chłopaku, mężczyźnie

skrótowiec

(1.1) = Ministerstwo Edukacji Narodowej;

Men (niem. Main, łac. Moenus, Menus, śrłac. Mogonus) – rzeka w środkowych Niemczech o długości 524 km.

Źródło w Smreczanach (Biały Men, Weißer Main) i Jurze Frankońskiej (Czerwony Men, Roter Main), płynie przez Bawarię i Hesję i uchodzi do Renu w Mainz-Kastel (dzielnicy Wiesbaden).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menacha

potocznie: duża menażka

#### Źródła:

SJP.pl

# Menachem

imię męskie

- Menachem – król Izraela (państwa północnego) w latach 752–742 p.n.e.
- Menachem – powstaniec żydowski biorący udział w wojnie żydowskiej (66–73)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menachinon

witamina K2, rozpuszczalna w tłuszczach; farnochinon

#### Źródła:

SJP.pl

# Menada

1. kobieta w stanie ekstazy w czasie uroczystości ku czci Dionizosa; bachantka;
2. w przenośni o kobiecie nienaturalnie podnieconej

Menady (także bakchantki, bachantki, gr. Μαινάδες Mainádes ‘szalejące’, gr. Bάκχαι Bákchai, łac. Maenades, Bacchae) – 1. w mitologii greckiej towarzyszki Dionizosa; 2. czcicielki Dionizosa (Bachusa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menadion

organiczny związek chemiczny z grupy chinonów; witamina K3

Menadion – organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, syntetyczna prowitamina rozpuszczalna w tłuszczach, określana jako witamina K3, stosowana jako lek hemostatyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menadżer

1. kierownik, zarządca przedsiębiorstwa; manager, menedżer;
2. osoba organizująca występy estradowe lub imprezy sportowe, kierująca sprawami kontraktowymi artystów lub sportowców, opiekująca się ich interesami; menedżer, menażer, manager, agent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. kierownik;

(1.2) osoba, która zajmuje się reprezentowaniem artysty, sportowca lub ich zespołu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. program zarządzający

Menedżer, także menadżer, kiedyś menażer (ang. manager) – osoba, której podstawowym zadaniem jest realizacja procesu zarządzania – planowanie i podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie – motywowanie i kontrolowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menadżerka

→ menadżer; menażerka, managerka, menedżerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Menaion

12 ksiąg o żywocie świętych, ułożone w porządku świętowania ich pamięci według kalendarza prawosławnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Menakme

okres w życiu kobiety od pierwszej do ostatniej menstruacji

Menakme – okres w życiu kobiety od pierwszej do ostatniej miesiączki, czyli od końca okresu dojrzewania do menopauzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menam

rzeka w Azji

Menam (taj. Chao Phraya) – rzeka na Półwyspie Indochińskim w zachodniej Tajlandii.

Przy jej ujściu do Zatoki Tajlandzkiej położony jest Bangkok, stolica Tajlandii. Długość ok. 365 km, powierzchnia dorzecza 160 tys. km². Menam powstaje z połączenia rzek: Ping (590 km) i Nan (627 km), płynie przez Nizinę Menamu (Czau Praja), a uchodząc do Zatoki Tajlandzkiej tworzy rozległą deltę. Jest wykorzystywana do nawadniania, żeglugi i spławu drewna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Menamem, dotyczący Menamu

#### Źródła:

Wiktionary

# Menander

obce imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menarche

pierwsze krwawienie miesiączkowe u dziewcząt

Menarche – określenie oznaczające wystąpienie u dziewcząt pierwszej miesiączki (pierwszego cyklu menstruacyjnego).

Menarche występuje po 14 miesiącach od szczytu skoku pokwitaniowego. Wiek menarche jest zewnątrzpopulacyjnie jak i wewnątrzpopulacyjnie zróżnicowany, zależy od czynników genetycznych i czynników środowiskowych. Jest czułym wskaźnikiem sytuacji społeczno-ekonomicznej, w której przebiega rozwój osobniczy danej jednostki. Złe warunki bytowe opóźniają wiek menarche, natomiast poprawa warunków obniża ten wiek. U polskich dziewcząt występuje średnio w wieku 12 lat i 9 miesięcy, a tzw. krytyczna masa ciała, która określa masę ciała przeważnie niezbędną do wystąpienia pierwszej miesiączki, wynosi 46 ± 0,5 kg przy średnim wzroście 157 ± 0,5 cm. Występowanie menarche związane jest również z porami roku, na wsi częściej ma miejsce w miesiącach: czerwiec-lipiec, zaś w mieście w miesiącach: grudzień-styczeń. Menarche jest oznaką dojrzałości płciowej, co jest jednoznaczne z zakończeniem procesu pokwitania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menassa

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Menat

w starożytnym Egipcie: naszyjnik z koralików, używany jako amulet lub instrument muzyczny

Menat – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 640 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 32 osoby/km² (wśród 1310 gmin Owernii Menat plasuje się na 336. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 451.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menaż

1. przestarzale:
a) kasyno wojskowe
b) gospodarstwo domowe
2. dawniej: oszczędne gospodarowanie

Menaż – w gastronomii określenie elementu zastawy stołowej w postaci stojaka na przyprawy ułatwiającego ich przenoszenie. Popularny w lokalach gastronomicznych, niekiedy nazywany bywa również przyprawnikiem.

W podstawowej wersji posiada miejsca na solniczkę i pieprzniczkę, jednak można spotkać bardziej rozbudowane menaże, które mogą pomieścić więcej pojemników z przyprawami sypkimi lub płynnymi, takimi jak ocet, oliwa, maggi, papryka, a także np. wykałaczki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menaża

kuchnia lub stołówka wojskowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Menażer

osoba organizująca występy estradowe lub imprezy sportowe, kierująca sprawami kontraktowymi artystów lub sportowców, opiekująca się ich interesami; menadżer, menedżer, manager, agent

#### Źródła:

SJP.pl

# Menażeria

1. dawniej: klatki z dzikimi zwierzętami przewożone i wystawiane dla rozrywki publiczności; także: miejsce gdzie się trzyma i pokazuje te zwierzęta;
2. przenośnie: grupa ludzi o nietypowym wyglądzie lub upodobaniach; także: zbiór dziwacznych przedmiotów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. zool. niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;

(1.2) hist. zool. pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt

Menażeria (z fr. ménagerie – menażeria od ménager – oszczędzać, pokierować czymś, obmyślić z ménage – gospodarstwo (domowe), małżeństwo):

1. Pomieszczenie lub miejsce, w którym zgrupowane są zwierzęta (najczęściej egzotyczne) w celu pokazywania ich zwiedzającym. Były zakładane w ogrodach pałacowych. Rozpowszechniły się we Francji w XVII–XVIII wieku. Z czasem przerodziły się we współczesne ogrody zoologiczne.
2. Przedsiębiorstwo obwożące na pokaz dzikie zwierzęta w klatkach. Obecnie pojęcie tożsame z cyrkiem z występami tresowanych zwierząt.
3. Ogólne określenie zwierząt, stosowane najczęściej w literaturze itp. bądź w sensie żartobliwym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menażerka

→ menażer; managerka, menadżerka, menedżerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Menażeryjny

przymiotnik od: menażeria

#### Źródła:

SJP.pl

# Menażka

blaszane naczynie z pokrywką, używane do posiłków w wojsku i na obozach turystycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) harc. wojsk. lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;

Menażka – lekki, zamykany pojemnik, dwu- lub trzyczęściowy, służący jako naczynie do spożywania posiłków, a czasem też ich przygotowywania (szczególnie ciepłych). Menażka używana jest głównie przez żołnierzy i turystów.

Menażka zazwyczaj wykonana jest z aluminium. Dzięki temu menażka jest mniejszym obciążeniem w ekwipunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menażki

blaszane naczynie z pokrywką, używane do posiłków w wojsku i na obozach turystycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Menażować

dawniej:
1. szanować, szczędzić;
2. gospodarować

#### Źródła:

SJP.pl

# Menchia

roślina z rodziny goździkowatych

Menchia (Moenchia Ehrh.) – rodzaj roślin z rodziny goździkowatych obejmujący trzy gatunki. Występują one w basenie Morza Śródziemnego, skąd introdukowane zostały do Ameryki Północnej, Afryki południowej i Australii. Nazwa rodzajowa upamiętnia niemieckiego botanika – Conrada Moencha (1744–1805). W Polsce odnotowywano jako zawlekane przejściowo dwa gatunki – menchię mantejską i wzniesioną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menda

1. wulgarnie, obelżywie o człowieku
2. gatunek maleńkiego owada z rzędu wszy; mendoweszka; wesz łonowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wesz łonowa, mendoweszka

(1.2) przen. pot. człowiek podły

(1.3) przen. pot. człowiek głupi, niezdarny

(1.4) przen. wulg. policjant

Wesz łonowa, mendoweszka, menda (Pthirus pubis) – gatunek wszy należący do rodziny Pthiridae, pasożytujący na człowieku i powodujący chorobę wszawicę.

Samiec długości 1,3 mm, samica 1,5 mm. Szerokość od 0,8 mm do 1,0 mm. Są silnie spłaszczone grzbietowo-brzusznie. Samica składa około 50 jaj zwanych gnidami, które są mocowane specjalnym "cementem" u nasady włosa. Rozwój osobniczy trwa 13–16 dni.Pasożytuje na skórze owłosionej, głównie w okolicy łonowej, także w pachwinach, pachach, na nogach, brzuchu, na klatce piersiowej, obserwowane są również na brwiach i rzęsach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mendak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendel

1. przestarzałe: 15 sztuk czegoś (zwłaszcza jaj), 1/4 kopy
2. piętnaście lub mniej snopów zboża ustawianych razem na polu po żniwach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. miar. 15 sztuk czegoś;

(1.2) przest. roln. kupka składająca się z piętnastu (czasem dwunastu lub dziesięciu) snopów zboża;

Mendel (z niem. mandel) – zwyczajowa miara liczbowa: 15 sztuk, czyli 1/4 kopy, stosowane w Polsce od XIV wieku. Gdzieniegdzie mendel liczył 16 (mendel chłopski).

Miara stosowana w odniesieniu do produktów rolnych np. jajek, drobiu. Określenie to bywa jeszcze spotykane na bazarach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mendelejew

nazwisko, np. Dmitrij Iwanowicz Mendelejew (1834-1907), chemik rosyjski, twórca okresowego układu pierwiastków

Dmitrij Iwanowicz Mendelejew (ros. Дмитрий Иванович Менделеев; ur. 27 stycznia?/8 lutego 1834 w Tobolsku, zm. 20 stycznia?/2 lutego 1907 w Petersburgu) – rosyjski chemik, odkrywca (w 1869) prawa okresowości pierwiastków chemicznych, laureat Medalu Copleya.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mendelek

zdrobnienie od: mendel

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendelew

promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o symbolu Md, niewystępujący w stanie naturalnym w przyrodzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

Mendelew (Md, łac. mendelevium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od nazwiska chemika Dmitrija Mendelejewa. Czasami w literaturze jest stosowany błędny symbol Mv.

Pierwiastek otrzymano po raz pierwszy w 1955 r. pod kierunkiem Alberta Ghiorso z Berkeley w Kalifornii, USA bombardując 253Es cząstkami α.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mendelewowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący mendelewu

#### Źródła:

Wiktionary

# Mendelista

zwolennik mendelizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendelistka

zwolenniczka mendelizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendelistyczny

→ mendelizm

Patrz:mendelizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendelizm

teoria genetyczna w biologii, przyjmująca, że geny w procesie rozmnażania się osobników nie ulegają zmianie, lecz rozdzielają się i łączą ze sobą tworząc różne kombinacje cech

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendelssohn-Bartholdy

nazwisko, m.in.: Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847), niemiecki kompozytor

#### Źródła:

SJP.pl

# Menderes

rzeka w Turcji

Meander (tur. Büyük Menderes Nehri, w starożytności i średniowieczu gr. Μαίανδρος Maíandros) – rzeka w zachodniej Turcji azjatyckiej, o długości 529 km. Swój bieg zaczyna na Wyżynie Anatolijskiej, a kończy w Morzu Egejskim, w pobliżu ruin Miletu. Głównymi dopływami są Çine oraz Ak. Większe miasta, przez które przepływa to Aydin i Nazilli. Rzeka tworzy liczne meandry – pojęcie meander pochodzi od nazwy tej rzeki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mendes

- Eva Mendes (ur. 1974) – amerykańska aktorka
- Ive Mendes – brazylijska piosenkarka
- Pedro Mendes – strona ujednoznaczniająca
- Sam Mendes (ur. 1965) – brytyjski reżyser
- Sérgio Mendes (ur. 1941) – brazylijski muzyk
- Shawn Mendes (ur. 1998) – kanadyjski piosenkarz i autor tekstów
- Tiago Mendes (ur. 1981) – portugalski piłkarz

#### Źródła:

Wikipedia

# Mendlować

1. rzadko: układać w mendle;
2. w biologii: dziedziczyć zgodnie z teorią Mendla

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendlowski

→ mendel

przymiotnik

(1.1) związany z prawami i dorobkiem naukowym Gregora Mendla

Patrz:mendel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mendog

wielki książę litewski od ok. 1238 r., król od 1253 r.; Mindowe

Mendog, Mindowe, Mindowg (lit. Mindaugas, starorus. Миндовгъ, Мендогъ, ur. ok. 1200, zm. 12 sierpnia 1263) – (wielki) książę litewski od ok. 1238, król Litwy (1253).

Mendog doprowadził do zjednoczenia księstw plemiennych. Miał rezydencję w zamku Woruta. Podbił Ruś Czarną, po czym uczynił zarządcą tych ziem swego syna Wojsiełka, naznaczając mu siedzibę w Nowogródku, leżącym na jej terytorium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mendogowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Mendoga lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendowaty

potocznie: odrażającym moralnie, działający na czyjąś szkodę; niegodziwy, podły, haniebny, nikczemny

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendoweszka

gatunek maleńkiego owada z rzędu wszy; menda; wsza łonowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. med. nazwa systematyczna|Pthirus pubis|ref=tak., wesz łonowa, menda;

Wesz łonowa, mendoweszka, menda (Pthirus pubis) – gatunek wszy należący do rodziny Pthiridae, pasożytujący na człowieku i powodujący chorobę wszawicę.

Samiec długości 1,3 mm, samica 1,5 mm. Szerokość od 0,8 mm do 1,0 mm. Są silnie spłaszczone grzbietowo-brzusznie. Samica składa około 50 jaj zwanych gnidami, które są mocowane specjalnym "cementem" u nasady włosa. Rozwój osobniczy trwa 13–16 dni.Pasożytuje na skórze owłosionej, głównie w okolicy łonowej, także w pachwinach, pachach, na nogach, brzuchu, na klatce piersiowej, obserwowane są również na brwiach i rzęsach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mendoza

miasto w Argentynie

## Ludzie

- Alexis Mendoza – piłkarz kolumbijski
- Andrés Mendoza – piłkarz peruwiański
- Antonio de Mendoza – hiszpański wicekról Peru
- Dayana Mendoza – wenezuelska modelka
- Eduardo Mendoza – hiszpański pisarz związany z Barceloną
- Manuel Mendoza – amerykański snowboardzista
- Pedro de Mendoza – hiszpański konkwistador i kolonizator Ameryki Południowej
- Ramón Mendoza – hiszpański prawnik i przedsiębiorca
- Sergio Mendoza – honduraski piłkarz
- Toribio Rodríguez de Mendoza – ksiądz, nauczyciel i trybun, jeden z twórców Republiki Peru

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mendyk

dawniej: żebrak albo żebrzący mnich

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendyka

dawniej: żebrak albo żebrzący mnich

#### Źródła:

SJP.pl

# Mendykancki

odnoszący się do mendykanta, właściwy mendykantom

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z zakonami żebrzącymi, dotyczący zakonów żebrzących

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do zakonów żebrzących, będący ich własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mendykant

dawniej:
1. mnich zakonu żebraczego;
2. żebrak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. rel. członek zakonu mendykanckiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mendzić

potocznie: przynudzać, marudzić, narzekać

#### Źródła:

SJP.pl

# Menedżer

1. kierownik, zarządca przedsiębiorstwa; manager, menadżer;
2. osoba organizująca występy estradowe lub imprezy sportowe, kierująca sprawami kontraktowymi artystów lub sportowców, opiekująca się ich interesami; menadżer, menażer, manager, agent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zarz. kierownik;

(1.2) osoba, która zajmuje się reprezentowaniem artysty, sportowca lub ich zespołu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) inform. program zarządzający

Menedżer, także menadżer, kiedyś menażer (ang. manager) – osoba, której podstawowym zadaniem jest realizacja procesu zarządzania – planowanie i podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie – motywowanie i kontrolowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menedżering

1. zbiór nowoczesnych technik zarządzania;
2. koncepcja amerykańskiego socjologa, J. Burnhama, głosząca, że kierownicy są nową klasą rządzącą w społeczeństwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Menedżerka

→ menedżer; menażerka, managerka, menadżerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Menedżerysta

zwolennik menedżeryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Menedżeryzm

Menedżeryzm, manageryzm – stanowisko z zakresu socjologii i teorii organizacji, zgodnie z którym menadżerowie zajmują przewodnie miejsce w organizacjach czy w społeczeństwie.

Menadżeryzm może być ujmowany normatywnie (menadżerowie powinni pełnić przewodnią rolę w organizacjach) lub opisowo (sytuacja organizacyjna menadżerów uprzywilejowuje ich w dysponowaniu władzą, tworząc określone problemy organizacyjne).

#### Źródła:

Wikipedia

# Menedżment

management;
1. zarząd przedsiębiorstwa lub instytucji;
2. zarządzanie, kierowanie;
3. grupa ludzi dbająca o wizerunek i finanse sportowca lub artysty;
4. dziedzina wiedzy dotycząca kierowania przedsiębiorstwami lub instytucjami

#### Źródła:

SJP.pl

# Menel

pogardliwie: osoba z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włócząca się po ulicach, nadużywająca alkoholu i budząca odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żul, lump, lumpiarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek z marginesu społecznego, głównie alkoholik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menelaos

1. postać z mitologii greckiej, król Sparty, mąż Heleny, brat Agamemnona; jeden z uczestników wojny trojańskiej;
2. grecki filozof, astronom i matematyk żyjący w I w. n. e.; twórca trygonometrii sferycznej

Menelaos (gr. Μενέλαος Menélaos, łac. Menelaus) – w mitologii greckiej król Sparty i uczestnik wojny trojańskiej; jeden z herosów; bohater Iliady Homera.

Uchodził za syna Atreusza i Aerope. Był bratem Agamemnona oraz mężem Heleny, z którą miał córkę Hermionę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menelaosowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Menelaosa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Menelaus

imię męskie pochodzenia greckiego

Menelaus – imię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego Μενελαος (Menelaos), co oznacza „przeciwstawiający się ludziom”, stanowiąc złożenie μενω (meno) „trwać, przeciwstawiać się, wytrzymać, stawiać opór” i λαος (laos) „lud, ludzie”. W mitologii greckiej Menelaos był królem Sparty i mężem Heleny.Patronem tego imienia jest św. Menelaus, opat (zm. ok. 700 roku).

Menelaus imieniny obchodzi 22 lipca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menelica

→ menel; menelka, lumpiara, żulerka, żulica

#### Źródła:

SJP.pl

# Menelik

potocznie: pijaczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Menelka

→ menel; menelica, lumpiara, żulerka, żulica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. kobieta z marginesu społecznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menelowy

→ menel

Patrz:menel

#### Źródła:

SJP.pl

# Menelski

dotyczący menela, należący do menela, właściwy menelowi

przymiotnik

(1.1) związany z menelem, dotyczący menela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menelstwo

pogardliwie:
1. osoby z marginesu społecznego, bez stałego zatrudnienia, włóczący się po ulicach, nadużywający alkoholu i budzący odrazę swoim zachowaniem i niechlujnym wyglądem; żuleria, żulernia, żulia, żulerka, lumpiarstwo;
2. cecha takich osób

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogard. posp. ogólnie o osobach z marginesu społecznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mener

rzadko: przywódca ugrupowania lub stronnictwa; lider

#### Źródła:

SJP.pl

# Mengele

nazwisko

- Josef Mengele – niemiecki lekarz i zbrodniarz
- Karl Mengele – niemiecki przedsiębiorca
- Mengele Agrartechnik – niemiecki producent maszyn rolniczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menhaden

gatunek ryby z rodziny śledziowatych; śledź amerykański

#### Źródła:

SJP.pl

# Menhir

podłużny blok kamienny ustawiony pionowo na ziemi, pochodzący głównie z okresu neolitu i początku epoki brązu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

Menhir – w kulturze celtyckiej nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry) ustawiony pionowo. Nazwa menhir wywodzona jest z bretońskich słów: maen – kamień i hir – wysoki.

Spotykany jest w Anglii, Irlandii, Bretanii, Skandynawii, Francji, na Półwyspie Iberyjskim, na Korsyce, ale znany jest także w Afryce, Azji i Ameryce, gdzie pełnił prawdopodobnie funkcje kultowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menilit

minerał, odmiana opalu zanieczyszczona tlenkami żelaza

Opal – mineraloid zaliczany do krzemianów. Nazwa pochodzi od sanskryckiego upala = drogi kamień, kamień szlachetny; bądź od gr. opallios (łac. opalus) = widzieć zmianę (barwy). Opal jest oficjalnym kamieniem szlachetnym Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menilitowy

przymiotnik od: menilit

#### Źródła:

SJP.pl

# Meningokok

bakteria, dwoinka powodująca zapalenie opon mózgowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. mikrobiol. dwoinka powodująca zapalenie opon mózgowych

Dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, meningokok (Neisseria meningitidis) – gatunek Gram-ujemnych bakterii wywołujący zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz posocznicę meningokokową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meningokokowy

→ meningokok

Patrz:meningokok

#### Źródła:

SJP.pl

# Meninizm

ruch przeciwstawiający się dyskryminacji mężczyzn

#### Źródła:

SJP.pl

# Menippea

rodzaj satyry, w której proza przeplata się z wierszem; twórcą był grecki satyryk Menippos z Gadary

Satyra menippejska, menippea – gatunek literatury satyrycznej. Jej nazwa wywodzi się od imienia greckiego cynika Menipposa. Menippea charakteryzuje się połączeniem pierwiastków fantastycznych i realizmu, prozy i wiersza, a także spajaniem różnych form stylistycznych. Jej bohaterem jest najczęściej mędrzec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menis

skrót od: Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu

skrótowiec

(1.1) = Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menisk

1. w fizyce:
a) wklęsła lub wypukła powierzchnia cieczy;
b) soczewka wklęsło-wypukła;
2. w anatomii: tarczka zbudowana z chrząstki włóknistej, znajdująca się między powierzchniami stawowymi w niektórych stawach (np. kolanowym), odgrywająca rolę amortyzatora; łękotka, łąkotka

Menisk (gr. menískos zdrobn. od méne „księżyc”) – zakrzywienie powierzchni swobodnej cieczy w pobliżu rozdzielenia od siebie powierzchni swobodnej cieczy i ciała stałego lub innej niemieszającej się cieczy.

Kształt menisku i kierunek jego wypukłości zależy od:

- w przypadku dwóch cieczy: wypadkowej energii powierzchniowej obu stykających się faz.
- w przypadku układu – ciecz–gaz od wypadkowej energii powierzchniowej ścianek naczynia i sumarycznego napięcia powierzchniowego lustra cieczy (oprócz własności samej cieczy jest też zależny od rozmiarów lustra cieczy, który wynika z przekroju naczynia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meniskowy

przymiotnik od: menisk

#### Źródła:

SJP.pl

# Mennica

podległy władzom państwowym zakład produkujący monety oraz medale, ordery i pieczęcie oznaczane godłem państwowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

Mennica – zakład zajmujący się mincerstwem, czyli produkcją (wybijaniem) monet, medali oraz stempli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mennictwo

dział gospodarki zajmujący się produkcją monet, orderów, medali i innych przedmiotów wartościowych sygnowanych godłem państwowym

Mennica – zakład zajmujący się mincerstwem, czyli produkcją (wybijaniem) monet, medali oraz stempli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mennonici

członek protestanckiej grupy wyznaniowej, uznającej tylko dwa sakramenty: chrzest dorosłych i eucharystię; menonita

Mennonici – wyznanie chrześcijańskie zaliczane do protestantyzmu, powstałe w roku 1539 w Holandii. Jest jednym z nurtów anabaptyzmu, nazwę wywodzi od swego założyciela – Menno Simonsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mennonicki

→ mennonita, → mennonici; menonicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Mennonita

członek protestanckiej grupy wyznaniowej, uznającej tylko dwa sakramenty: chrzest dorosłych i eucharystię; menonita

#### Źródła:

SJP.pl

# Mennonitka

→ mennonita; menonitka

#### Źródła:

SJP.pl

# Mennonityzm

wyznanie protestanckie założone przez Menno Simmonsa w XVI wieku w Holandii, będące odłamem anabaptyzmu; menonityzm

Mennonici – wyznanie chrześcijańskie zaliczane do protestantyzmu, powstałe w roku 1539 w Holandii. Jest jednym z nurtów anabaptyzmu, nazwę wywodzi od swego założyciela – Menno Simonsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meno

określenie wykonawcze: mniej; występuje razem z innymi określeniami tempa i charakteru utworu, np. meno forte, meno mosso

Meno – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, w hrabstwie Major.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menologium

Menologium (gr. μηνολόγιον, menologion) – w Kościołach prawosławnych i Kościołach greckokatolickich księga liturgiczna zawierająca zbiór krótkich opisów żywotów świętych w układzie kalendarza kościelnego, przeznaczona do odczytywania w trakcie nabożeństwa. Zawarty jest w licznych greckich rękopisach Nowego Testamentu.

W Kościele katolickim odpowiednikiem tej księgi jest martyrologium.

#### Źródła:

Wikipedia

# Menonici

członek protestanckiej grupy wyznaniowej, uznającej tylko dwa sakramenty: chrzest dorosłych i eucharystię; mennonita

Mennonici – wyznanie chrześcijańskie zaliczane do protestantyzmu, powstałe w roku 1539 w Holandii. Jest jednym z nurtów anabaptyzmu, nazwę wywodzi od swego założyciela – Menno Simonsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menonicki

→ menonita, → menonici; mennonicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Menonita

członek protestanckiej grupy wyznaniowej, uznającej tylko dwa sakramenty: chrzest dorosłych i eucharystię; mennonita

#### Źródła:

SJP.pl

# Menonitka

→ menonita; mennonitka

#### Źródła:

SJP.pl

# Menonityzm

wyznanie protestanckie założone przez Menno Simmonsa w XVI wieku w Holandii, będące odłamem anabaptyzmu; mennonityzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Menopauza

okres w życiu kobiety po klimakterium, objawiający się brakiem miesiączkowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menora

używany przez żydów w celach obrzędowych świecznik siedmioramienny, o ustawionych w jednej linii ramionach (stylizowana menora jest godłem Izraela)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

Menora (hebr. מנורה, jid. menojre) – w judaizmie nazwa świętego, złotego, siedmioramiennego świecznika, ustawionego w Namiocie Spotkania, a także używanego później w Świątyni Jerozolimskiej (1 Krl 7,49). Formą odstępstwa jest używanie tej nazwy także dla chanukii, czyli świecznika chanukowego. Menora jest jednym z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych symboli używanych w żydowskiej sztuce kultowej. Jest także traktowana jako symbol judaizmu, a jej wizerunek został wykorzystany w herbie państwa Izrael.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menos

stan umysłu, usposobienie prowadzące człowieka do sukcesu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stan umysłu prowadzący człowieka do sukcesu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menowski

→ MEN (Ministerstwo Edukacji Narodowej); MEN-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Mensa

1. główna część ołtarza;
2. świadczenie kleru na utrzymanie biskupa

- Mensa International – międzynarodowa organizacja, stowarzyszenie ludzi o wysokim ilorazie inteligencji
- Mensa ołtarzowa
- Mensa (mebel)
- Mensa – łacińska nazwa gwiazdozbioru Góry Stołowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mensanin

członek stowarzyszenia Mensa International

#### Źródła:

SJP.pl

# Mensanka

członkini stowarzyszenia Mensa International

#### Źródła:

SJP.pl

# Meński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Menem, dotyczący Menu (rzeką w Niemczech)

#### Źródła:

Wiktionary

# Menstruacja

faza cyklu miesiączkowego dojrzałych płciowo kobiet (wydalanie krwi i śluzu z macicy wynikające ze złuszczania się warstwy śluzowej błony); miesiączka, period

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

Menstruacja, miesiączka, krwawienie miesięczne (łac. menses) – fizjologiczne zjawisko polegające na cyklicznym złuszczaniu się nabłonka macicy (endometrium) pod wpływem charakterystycznych zmian stężenia hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu), wynikających z układów wzajemnych sprzężeń zwrotnych między gonadami, przednim płatem przysadki mózgowej i podwzgórzem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menstruacyjny

związany z menstruacją

przymiotnik

(1.1) dotyczący menstruacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menstrualny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fizj. miesiączkowy, związany z menstruacją

#### Źródła:

Wiktionary

# Menstruować

mieć menstruację (miesiączkę); miesiączkować

czasownik

(1.1) fizj. miesiączkować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mensura

1. w poligrafii: przymiar przeznaczony do pomiaru długości kolumny;
2. w filozofii: zasada homo mensura (człowiek miara) - zasada mówiąca, że człowiek jest miarą wszystkich rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mental

potocznie: mentalność (sposób myślenia)

- Mental (serial telewizyjny)
- Mental: Zagadki umysłu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentalista

osoba potrafiąca wywoływać zjawiska pozornie nadprzyrodzone (telepatię lub jasnowidztwo)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który zajmuje się mentalizmem

- Mentalista – iluzjonista
- Mentalista – serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentalistka

→ mentalista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która zajmuje się mentalizmem

Patrz:mentalista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mentalistyczny

przymiotnik

(1.1) związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Mentalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uświadamianie sobie czynności przedtem wykonywanych nawykowo

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

(1.2) filoz. pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość

Mentalizm – kategoria sztuki iluzji reprezentowana przez iluzjonistów mentalistów, z wykorzystaniem sugestii i hipnozy oraz mnemoniki. Wiedza dotycząca wykorzystania iluzji kognitywnych, psychologii, pozwala osiągnąć pozornie niesamowite efekty sprowadzające się głównie do oszukania widza dzięki jego nieświadomości ograniczeń percepcji i błędów poznawczych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentalność

charakterystyczny sposób myślenia wyróżniający daną osobę lub grupę społeczną na tle innych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

Mentalność (łac. mens dpn. mentis 'umysł') – całość przekonań, postaw, poglądów, sposobu myślenia grupy społecznej (narodu) lub jednostki. Na mentalność mają wpływ czynniki społeczne, kulturowe i biologiczne.

Ogólny system zasad, którymi jednostka lub zbiorowość kieruje się przy postrzeganiu, odczuwaniu, wartościowaniu i reagowaniu na życie społeczne, często jest nieuświadomiony. Mentalność jest budowana przede wszystkim na założeniach norm społecznych obowiązujących w danej grupie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentalnościowy

przymiotnik od: mentalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentalny

dotyczący umysłu; umysłowy (np. rozwój mentalny, pojęcia mentalne)

przymiotnik

(1.1) dotyczący sposobu myślenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mentanol

związek chemiczny w postaci bezbarwnej krystalicznej substancji o mocnym zapachu mięty, pozyskiwany z olejku miętowego lub syntetycznie, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym, kosmetycznym i spożywczym; mentol

#### Źródła:

SJP.pl

# Mente

wierzchni narodowy ubiór węgierski, krótki płaszcz noszony w XVI-XVIII wieku na dolmanie; mentyk

Mentyk (węg. mente) – szamerowana (zdobiona naszytymi pętlami) krótka kurtka podbita futrem, narodowy ubiór węgierski w XVI-XVIII wieku. Zakładana była na dolman (kurtkę mundurową). Powszechna w wojsku. Nosili ją huzarzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentel

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Emil Mentel – polski wojskowy
- Ewa Mentel – polska wokalistka jazzowa
- Halina Mentel – polska samorządowiec i nauczycielka
- Łukasz Mentel – polski futsalista
- Marcin Mentel – polski gitarzysta rockowy
- Miroslav Mentel – słowacki piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentol

nasycony związek terpenowy, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym zapachu mięty, otrzymywana z olejku miętowego lub syntetycznie, mająca zastosowanie w lecznictwie i w przemyśle spożywczym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. papieros mentolowy

Mentol – organiczny związek chemiczny, alkohol z grupy terpenoidów, o ostrym, przenikliwym zapachu miętowym, stosowany masowo w przemyśle kosmetycznym i pomocniczych środkach farmaceutycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentolowy

→ mentol

przymiotnik jakościowy

(1.1) o smaku mentolu

Patrz:mentol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menton

keton terpenowy występujący w olejku miętowym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny występujący w mięcie;

- Mentona – miejscowość we Francji
- menton – związek chemiczny występujący w mięcie
- Menton (Me) – nieparzysty punkt kraniometryczny na bródce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentona

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina w południowej Francji, w departamencie Alpy Nadmorskie;

Mentona (fr. Menton) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Alpy Nadmorskie. Wchodzi w skład zespołu miejskiego Monako-Mentona.

Według danych na rok 2007 gminę zamieszkiwało 28 683 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 1687 osób/km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mentoną, dotyczący Mentony

#### Źródła:

Wiktionary

# Mentor

1. mądry doradca, wychowawca i nauczyciel;
2. osoba stale pouczająca innych, lubiąca prawić morały;
3. środowiskowo: opiekun ucznia uczestniczącego w wymianie międzynarodowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. doświadczony nauczyciel, doradca, wychowawca

(1.2) książk. osoba stale pouczająca innych, lubiąca prawić morały

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ogrod. roślina o utrwalonych cechach, służąca do przekazywania tych cech zaszczepionemu na niej młodemu pędowi

- Mentor – postać z mitologii greckiej
- Mentor – osoba zajmująca się mentoringiem

Miejscowości w USA:

- Mentor – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Campbell
- Mentor – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Polk
- Mentor – miasto w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
- Mentor – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Clark

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mentoring

rozwijanie potencjału ucznia przez jego mistrza

Mentoring – partnerska relacja między mistrzem a uczniem (profesorem a studentem, zwierzchnikiem a pracownikiem itp.) zorientowana na odkrywanie i rozwijanie potencjału ucznia. Polega głównie na tym, by uczeń, poprzez regularne rozmowy z mistrzem, zdobywał nową wiedzę, poznawał siebie, rozwijał zawodową samoświadomość i nie obawiał się podążać wybraną samodzielnie drogą samorealizacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentoringowy

→ mentoring

Patrz:mentoring

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentorka

poważana przez kogoś nauczycielka, będąca dla niego wzorem i doradcą

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentorować

1. być czyimś doradcą, szanowanym nauczycielem, wzorem do naśladowania;
2. stale pouczać innych; moralizować;
3. szczepić młode pędy na roślinach o utrwalonych i pożądanych cechach hodowlanych

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentorski

pouczający, moralizujący; kaznodziejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentorstwo

bycie mentorem; cechy mentora

#### Źródła:

SJP.pl

# Mentos

cukierek marki Mentos

Mentos – popularna marka cukierków (dropsów), produkowana przez firmę Perfetti Van Melle Corporation. Mentosy zostały po raz pierwszy wyprodukowane w latach 50. XX wieku w Holandii. Są małe, o owalnym i płaskim kształcie, z twardą otoczką i miękkim, słodkim nadzieniem. Sprzedawane w papierowych tubkach. Tradycyjne odmiany zawierają 14 mentosów, „Sour Mix” flavor – 11.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. przestępcza: milicja

#### Źródła:

Wiktionary

# Mentyk

wierzchni narodowy ubiór węgierski, krótki płaszcz noszony w XVI-XVIII wieku na dolmanie; mente

Mentyk (węg. mente) – szamerowana (zdobiona naszytymi pętlami) krótka kurtka podbita futrem, narodowy ubiór węgierski w XVI-XVIII wieku. Zakładana była na dolman (kurtkę mundurową). Powszechna w wojsku. Nosili ją huzarzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mentzen

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Menu

[czytaj: meNI]
1. spis potraw w restauracji, jadłospis
2. to, co składa się na jakiś posiłek
3. lista dostępnych opcji wyświetlanych na monitorze komputera

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zestaw dań składających się na posiłek

(1.2) karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

(1.3) inform. zestawienie funkcji programu

- menu – jadłospis
- menu telefonu komórkowego
  - SIMextra
- menu programu komputerowego → patrz pasek menu
- menu nawigacyjne strony internetowej
  - Menu Start w systemach operacyjnych Microsoft Windows → patrz menedżer aplikacji
  - menu główne – główny ekran jakiejś aplikacji, zazwyczaj gry
  - menu rozwijalne
  - menu kontekstowe (podręczne)
  - menu podrzędne (podmenu)
- Menu – klawisz na klawiaturze komputerowej wywołujący menu kontekstowe dla aktualnie zaznaczonego obiektu
- Menus – miejscowość i gmina we Francji
- Menu – amerykańska czarna komedia z 2022 roku w reżyserii Marka Myloda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menuecik

zdrobnienie od: menuet

#### Źródła:

SJP.pl

# Menuet

[czytaj: menu-et] taniec starofrancuski, pełen wdzięku i wytworności, niezbyt żywy, tańczony w parach drobnymi kroczkami, rozpowszechniony w XVII-XVIII w.; też: muzyka do tego tańca

Menuet (fr. menu pas – drobny krok) – francuski taniec ludowy, który stał się z czasem tańcem dworskim, w metrum 3/4 i tempie umiarkowanym. Tańczony był parami i składał się z kilku figur. Największą popularność zdobył na dworze Ludwika XIV.

Figury menueta: ukłon, podanie prawej ręki, podanie lewej ręki, podanie dwóch rąk, figura zet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menuetowy

przymiotnik od: menuet

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z menuetem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Menuhin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Menuki

metalowe amulety przy rękojeści samurajskiego miecza

#### Źródła:

SJP.pl

# Menzel

[czytaj: mencel] nazwisko czeskie

Menzel – nazwisko niemieckie, śląskie. Jest podwójnym zdrobnieniem imienia Hermann.

- Andreas Menzel (1815–1886) – niemiecki duchowny i teolog katolicki, profesor Liceum Hosianum w Braniewie i Uniwersytetu w Bonn
- Jiří Menzel (1938–2020) – czeski reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, laureat Oscara
- Adolph Menzel (1815–1905) – niemiecki malarz i grafik, profesor berlińskiej Królewskiej Akademii Sztuki
- Roderich Menzel (1907–1987) – tenisista reprezentujący Czechosłowację i Niemcy w Pucharze Davisa
- Wolfgang Menzel (1798–1873) – niemiecki poeta, krytyk i historyk literatury. Autor m.in. historii literatury Literaturgeschichte

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Menzula

przyrząd geodezyjny do pomiarów topograficznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Menzura

1. miara długości kolumny drukarskiej
2. w szermierce: odstęp między dwoma przeciwnikami
3. miara czasu trwania jednego określonego dźwięku w stosunku do drugiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. ogół relacji metrycznych pomiędzy dźwiękotwórczymi elementami instrumentów muzycznych

(1.2) muz. proporcja czasów trwania różnych dźwięków

(1.3) społ. tradycyjny rytuał, wywodzący się z pojedynku

(1.4) sport. w szermierce: odstęp pomiędzy przeciwnikami

(1.5) techn. chem. duża menzurka

Menzura (od łac. mensura – „miara”, „wymiar”) – w instrumentologii, ogół relacji metrycznych pomiędzy dźwiękotwórczymi elementami instrumentów muzycznych.

W przypadku chordofonów szyjkowych pomiary menzury dotyczą głównie czynnej długości struny drgającej, czyli odległość między siodełkiem a mostkiem, a także odległości między dolną krawędzią płyty rezonansowej a górnym zagięciem otworu rezonansowego i między górną krawędzią płyty rezonansowej a podstawkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Menzurka

szklane naczynie używane w laboratoriach do mierzenia objętości cieczy lub zanurzonych w niej ciał; cylinder miarowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. lab. cylindryczne szklane naczynie z podziałką, służące do pomiaru objętości cieczy

Cylinder miarowy, zwyczajowo menzurka – naczynie laboratoryjne przeznaczone do odmierzania określonej ilości cieczy. Ma kształt walca otwartego z jednej strony. Na jego ściance znajduje się precyzyjna podziałka objętości.

Tradycyjna menzurka jest zwykle wąska i wysoka (by zwiększyć precyzję pomiaru objętości) i ma plastikową lub szklaną stopkę (podstawkę) oraz wylew (dziobek). Niektóre rodzaje menzurek mają na otwartym końcu szlif, żeby można je zamykać korkiem lub bezpośrednio łączyć z innymi elementami aparatury. Z menzurek takich cieczy nie wylewa się bezpośrednio, lecz przelewa za pomocą cannuli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mep

[czytaj: mep] skrót od: Mała encyklopedia powszechna

#### Źródła:

SJP.pl

# Mepiwakaina

organiczny związek chemiczny używany jako środek znieczulający

#### Źródła:

SJP.pl

# Meprobamat

lek o działaniu uspokajająco-nasennym

Meprobamat – organiczny związek chemiczny z grupy karbaminianów alkanodioli, zsyntetyzowany w maju 1950 roku przez Bernarda Jana Ludwika i Franka Bergera. Wprowadzony do lecznictwa w maju 1955 roku, jako jeden z pierwszych leków przeciwlękowych. Pierwszym, najbardziej znanym preparatem handlowym był Miltown. Meprobamat po podaniu doustnym wykazuje działanie uspokajające i przeciwlękowe (dawki jednorazowe 0,2–0,4 g) oraz nasenne (dawki jednorazowe 0,4–0,8 g). Do czasu wprowadzenia benzodiazepin, które go stopniowo wyparły, był głównym przedstawicielem leków przeciwlękowych, szeroko stosowanym w lecznictwie psychiatrycznym. W porównaniu z benzodiazepinami meprobamat działa silniej nasennie, słabiej uspokajająco i przeciwlękowo. Wykazuje dużą toksyczność (niebezpieczeństwo niedokrwistości aplastycznej, agranulocytozy). Kumulując się w ustroju może prowadzić do zatruć. Powoduje częste i uciążliwe objawy uboczne, m.in. „zespół behawioralnej intoksykacji”. Obecnie lek ma znaczenie marginalne, na świecie stosowany rzadko, z tendencją wyraźnie spadkową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mer

urzędnik państwowy we Francji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. najprostszy powtarzający się fragment polimeru;

Francja:

- Mer – miasto

Inne:

- mer – pojęcie chemiczne
- mer – odpowiednik burmistrza lub prezydenta miasta (między innymi we Francji, Rosji, Gruzji i na Ukrainie)
- MER – misja międzyplanetarna NASA

Zobacz też:

- Meer
- Mehr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Merak

jedna z siedmiu gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, tworzących sylwetkę Wielkiego Wozu

Merak (Beta Ursae Majoris, β UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Wchodzi w skład asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o około 97 lat świetlnych od Słońca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merath

miasto w Indiach

#### Źródła:

SJP.pl

# Merc

potocznie: mercedes; merol

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. samochód marki Mercedes

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mercedariusz

członek zakonu Najświętszej Marii Panny Łaskawej, założonego w 1218 r. w Barcelonie przez św. Piotra Nolasco; mercedysta

Zakon Najświętszej Marii Panny Łaskawej, skr. mercedariusze, mercedyści (łac. Ordo Beatae Mariae Virginis de Mercede lub Ordo de Mercede, O.de.M.) – zakon rycerski założony w Barcelonie w 1218 przez Piotra Nolasco i zaaprobowany przez króla Aragonii Jakuba 10 sierpnia tego roku. Zakon został zatwierdzony przez papieża Honoriusza III, a następnie zaaprobowany przez papieża Grzegorza IX w 1230, który też 17 stycznia 1235 ostatecznie go zatwierdził i nadał mu regułę augustiańską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mercedes

samochód marki Mercedes

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) astr. planetoida z głównego pasa asteroid oznaczona numerem 1136;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) mot. marka samochodu produkowanego przez Daimler-Benz i Daimler AG;

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(3.1) geogr. toponim, nazwa kilku miast w Argentynie, Urugwaju i USA

- Mercedes – imię hiszpańskie
- Mercedes-Benz – marka samochodu
- Mercedes – miasto w Argentynie, w prowincji Buenos Aires
- Mercedes – miasto w Argentynie, w prowincji Corrientes
- Mercedes – miasto w Urugwaju, stolica departamentu i port nad rzeką Río Negro
- Mercedes – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Hidalgo
- Mercedes – miasto w Kostaryce; w prowincji Heredia
- Mercedes – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Parana
- Villa Mercedes – miasto w Argentynie, w prowincji San Luis
- (1136) Mercedes – planetoida
- Mercedes (Mercedes AMG Petronas Formula One Team) – zespół startujący w Formule 1
- Mercedes AMG High Performance Powertrains – firma inżynierii mechanicznej projektująca i budująca silniki dla Formuły 1
- Mercedes – księżna Asturii i następczyni tronu Hiszpanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mercedes-Benz

marka samochodów i firma

Mercedes-Benz – marka samochodów należąca do koncernu Mercedes-Benz Group AG, produkującego samochody osobowe i dostawcze. Licencję na korzystanie z marki posiada również przedsiębiorstwo Daimler Truck AG, które produkuje pod nią samochody ciężarowe oraz autobusy. Marka powstała w 1926 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mercedesy

odmiana róż

#### Źródła:

SJP.pl

# Mercedysta

członek zakonu Najświętszej Marii Panny Łaskawej; mercedariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Mercer

## Biografie

- Major generał Malcolm Mercer – kanadyjski wojskowy, adwokat
- Mercer Cook – afroamerykański dyplomata
- Mercer – francuski DJ i producent muzyczny
- Christopher Mercer – brytyjski DJ i producent muzyczny znany jako Rusko

#### Źródła:

Wikipedia

# Merceryzacja

działanie roztworem ługu sodowego na włókna lub tkaniny bawełniane w celu nadania im pięknego jedwabnego połysku, trwałości i miękkości

Merceryzacja – poddawanie przędzy lub tkanin bawełnianych działaniu roztworu wodorotlenku sodu (ługu sodowego). Włókno bawełniane zostaje pozbawione matowego naskórka.

W procesie merceryzacji przędza bawełniana jednocześnie jest rozciągana, uzyskuje się włókna o przekroju okrągłym.
Dzięki temu zabiegowi tkanina:

- nabiera połysku
- jest bardziej wytrzymała
- łatwiej poddaje się farbowaniu (np. bawełnę można zafarbować na żywe, intensywne kolory)
- jest bardziej elastyczna
- można ją mocniej skręcić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merceryzarka

maszyna włókiennicza do merceryzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Merceryzować

poddawać włókna lub tkaniny bawełniane działaniu ługu sodowego w celu nadania im połysku, trwałości i miękkości; wykurczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Merceryzowanie

działanie roztworem ługu sodowego na włókna lub tkaniny bawełniane w celu nadania im połysku, trwałości i miękkości; merceryzacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|merceryzować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merceryzowany

poddawać włókna lub tkaniny bawełniane działaniu ługu sodowego w celu nadania im połysku, trwałości i miękkości; wykurczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Mercha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. nierządnica

#### Źródła:

Wiktionary

# Merchandiser

[czytaj: merczenDAJzer] osoba zajmująca się w firmie sprzedażą towarów lub usług oraz ich promocją

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mężczyzna, który w firmie zajmuje się zbytem towarów i ich promocją

Merchandiser – pracownik zajmujący się merchandisingiem. Reprezentuje dostawcę towarów w miejscu ich sprzedaży dbając o to, aby warunki ekspozycji stymulowały wielkość sprzedaży. Powinien zatem znać i rozumieć mechanizmy, które towarzyszą zakupowi i umieć je wykorzystać. Powinien posiadać też umiejętności negocjacyjne, aby pogodzić interesy swojego pracodawcy i właściciela sklepu czy hurtowni pozostającego pod presją innych dostawców oraz klientów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Merchandiserka

→ merchandiser [czytaj: merczenDAJzerka]

#### Źródła:

SJP.pl

# Merchandising

[czytaj: merczendajz-ing] merczendajzing;
1. wywieranie wpływu na zachowanie klientów za pomocą odpowiedniej prezentacji sklepu i towarów w celu zwiększenia sprzedaży;
2. różnego typu gadżety sprzedawane lub rozdawane w celu promowania danego dzieła

Merchandising – działalność marketingowa, której istotę stanowi stosowanie znaków towarowych, postaci, przedstawień, wizerunków i symboli kojarzonych przez odbiorców z jednym produktem – najczęściej serialem telewizyjnym lub filmem – w celu poprawy efektów sprzedaży innego produktu, adresowanego do szerokich rzesz konsumentów, a oferowanego z zasady w sprzedaży detalicznej. Najczęściej wykorzystuje się w takich przypadkach postacie i symbolikę występującą w filmach dla dzieci i młodzieży, ale również postacie, wizerunki, rekwizyty i symbole związane z takimi produkcjami telewizyjnymi dla dorosłych jak telenowele, seriale, show, teleturnieje, relacje sportowe etc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merchandisingowy

[czytaj: merczenDAJz-ingowy] związany z działaniami mającymi na celu sprzedaż towarów lub usług

#### Źródła:

SJP.pl

# Mercier

Mercier – miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mercja

wczesnośredniowieczne królestwo anglosaskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. średniowieczne królestwo anglosaskie istniejące w środkowej Anglii w latach 527–918;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mercosur

Mercosur (hiszp. Mercado Común del Sur – Wspólny Rynek Południa), czasem nazywany także Mercosul (port. „Mercado Comum do Sul”) – międzynarodowa organizacja gospodarcza powołana w roku 1991 traktatem z Asunción (Paragwaj).

#### Źródła:

Wikipedia

# Mercury

[czytaj: merkjuri] nazwisko, np. Freddie Mercury (właściwie Farrokh Bulsara, 1946-1991), brytyjski muzyk rockowy, wokalista zespołu Queen

- Mercury – dawna amerykańska marka samochodów należąca do koncernu Ford Motor Company
- Mercury – wyspa w Namibii
- Mercury – archipelag wysp w Nowej Zelandii
- Mercury – miejscowość we Francji
- Program Mercury – amerykański program załogowych lotów kosmicznych
- Mercury – czasopismo naukowe wydawane przez Towarzystwo Astronomiczne Pacyfiku
- Freddie Mercury – lider grupy Queen
- Mercury Prize – nagroda muzyczna
- Mercury Records – wytwórnia płytowa
- Mercury – seria amerykańskich wojskowych sztucznych satelitów
- Mercury - Act 1 – piąty studyjny album amerykańskiej grupy Imagine Dragons

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mercz

potocznie: merchandiser - osoba zajmująca się w firmie sprzedażą towarów lub usług oraz ich promocją

#### Źródła:

SJP.pl

# Merczendajzing

[czytaj: merczendajz-ing] merchandising;
1. wywieranie wpływu na zachowanie klientów za pomocą odpowiedniej prezentacji sklepu i towarów w celu zwiększenia sprzedaży;
2. różnego typu gadżety sprzedawane lub rozdawane w celu promowania danego dzieła

#### Źródła:

SJP.pl

# Merczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Merda

o np. psach: machać ogonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Merdać

o np. psach: machać ogonem

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. merdnąć)

(1.1) o psie: machać ogonem najczęściej z radości

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) slang. mylić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merdanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|merdać.

(1.2) o psie: machanie ogonem najczęściej z radości

#### Źródła:

Wiktionary

# Merdnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. merdać)

(1.1) o psie poruszyć ogonem

#### Źródła:

Wiktionary

# Merdnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) machnięcie ogonem

#### Źródła:

Wiktionary

# Merecedes

obce imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Meredith

[czytaj: MEredit]
1. obce imię żeńskie;
2. nazwisko

Meredith – imię pochodzenia walijskiego, początkowo męskie, od imienia Maredudd – "wielki pan"; w XX wieku używane również jako imię żeńskie. Występuje też jako nazwisko.

W języku walijskim przyjmuje formy "Maredudd" bądź "Meredydd".

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merenga

przekładane kremem lub konfiturami ciastko z białka ubitego na pianę i syropu; merynga

#### Źródła:

SJP.pl

# Merengue

[czytaj: merenge] latynoski taniec towarzyski, narodowa muzyka i taniec Dominikany

Merengue – rodzaj żywej, radosnej muzyki i tańca, który ma swoje korzenie w Dominikanie, na Morzu Karaibskim. W dosłownym tłumaczeniu z języka hiszpańskiego merengue znaczy „beza”. Muzykę wykreował w latach 20. XX wieku Ñico Lora, a wypromował Rafael Leónidas Trujillo, prezydent Dominikany w latach 30. XX wieku, kiedy to merengue stał się narodową muzyką i narodowym tańcem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mereolog

specjalista w dziedzinie mereologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Mereologia

logiczna teoria stosunku części do całości

Mereologia jest to trzeci z tzw. systemów Leśniewskiego (obok prototetyki i ontologii), dla którego prototetyka i ontologia są systemami wcześniejszymi. Teoria ta została stworzona, aby rozwiązać problem antynomii znalezionych w teorii mnogości i dać wyraz nominalistycznym intuicjom Leśniewskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mereżka

rodzaj haftu ażurowego

Mereżka – technika haftu ażurowego, polegająca na tym, że wysnuwa się nitki z tkaniny zawsze w jednym kierunku.

Przed wycięciem nitek należy dokładnie obrębić brzegi z obu stron okrętką. Brzegi mereżki, gdzie nitki nie będą wycinane, obszywa się różnymi ściegami powodującymi podzielenie nitek na pęczki.Ściegi używane do obrzucania brzegów mereżki to: ażurek ściągany, piłeczka, ścieg obrębkowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mereżkarski

służący do wykonywania mereżki, dotyczący mereżkowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Mereżkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mereżkowy

przymiotnik od: mereżka

#### Źródła:

SJP.pl

# Merga

pikantny sos paprykowy spożywany w kuchni arabskiej

38 Bootis (38 Boo, Merga) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza. Znajduje się około 160 lat świetlnych od Ziemi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meridian

umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny północny i południowy; południk

## Miejscowości w Stanach Zjednoczonych

- Meridian – jednostka osadnicza w stanie Kalifornia, w hrabstwie Sutter
- Meridian – obszar niemunicypalny w stanie Kalifornia, w hrabstwie Kern
- Meridian – jednostka osadnicza w stanie Kolorado, w hrabstwie Douglas
- Meridian – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Ada
- Meridian – miasto w stanie Missisipi, w hrabstwie Lauderdale
- Meridian – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Cayuga
- Meridian – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Logan
- Meridian – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Stephens
- Meridian – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Butler
- Meridian – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Bosque

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meridiana

dawny przyrząd astronomiczny służący do pomiaru wysokości Słońca na niebie i ustalania momentu górowania Słońca; linia południkowa

- alfa Coronae Australis (Meridiana) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Korony Południowej
- Linia południkowa (meridiana) – dawny instrument astronomiczny
- Meridiana Fly – linia lotnicza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meridzki

→ Mérida

Patrz:Mérida

#### Źródła:

SJP.pl

# Merino

wysokogatunkowa wełna z runa merynosów

Merino – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kolorado, w hrabstwie Logan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meritum

właściwa, najistotniejsza część sprawy; sedno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) główna treść, istota sprawy

- meritum – główna treść, istota sprawy, sedno sprawy
- komputer Meritum – seria ośmiobitowych komputerów produkowanych przez Mera-Elzab w Zabrzu
- Meritum Bank ICB – bank komercyjny z siedzibą w Gdańsku
- Meritum – album warszawskiej grupy hip-hopowej Zipera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meriva

samochód typu Opel Meriva

#### Źródła:

SJP.pl

# Merk

znak używany dawniej przez rzemieślników w celu oznaczenia własnych wyrobów

Merki – znaki rodowe używane przez kaszubskich rybaków.

Nazwa wywodzi się prawdopodobnie od przekształconego słowa gmerk, oznaczającego mieszczański lub chłopski znak rodowy. Merki znane były już w XVIII w., ale mogły być używane też wcześniej. Miały zwykle kształt prostych znaków linearnych, łatwych do wycięcia lub wypalenia w drewnie, przypominają niekiedy znaki runiczne co bywa powodem spekulacji na temat ich pochodzenia. Służyły zwykle do oznaczania sprzętu rybackiego, łodzi i domostw. Niektóre merki należące do różnych gałęzi wielkich rodów kaszubskich wykazują cechy podobieństwa, co może wskazywać na podobne procesy ich kształtowania jak w przypadku powstawania odmian herbowych.Używane były powszechnie jeszcze w poł. XX w., później rzadziej. Obecnie zauważa się wzrost zainteresowania merkami, związany prawdopodobnie z renesansem tradycji i folkloru kaszubskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkantyliczny

przymiotnik od: merkantylizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylista

zwolennik merkantylizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylistka

→ merkantylista

Patrz:merkantylista

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylistyczny

związany z merkantylizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylizacja

nastawienie wyłącznie na osiąganie zysku, bogacenie się

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylizm

wczesnokapitalistyczna doktryna ekonomiczna upatrująca bogactwa kraju w nieekwiwalentnej wymianie międzynarodowej, postulująca monopol handlu z własnymi koloniami i wysokie cła na wwóz towarów przetworzonych

Merkantylizm, ustrój merkantylny – system poglądów ekonomiczno-politycznych, który pojawił się we wczesnym okresie nowożytności, wywodzący się z bulionizmu – teorii mówiącej, że posiadanie metali szlachetnych w kraju równa się jego bogactwu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkantylizować

1. poddawać coś komercjalizacji, umasowieniu;
2. kupczyć rzeczami nie na sprzedaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|merkantylizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Merkantylność

→ merkantylny

Patrz:merkantylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkantylny

taki, który jest nastawiony na zysk, na uzyskanie korzyści materialnych; handlowy, kupiecki

przymiotnik

(1.1) nastawiony wyłącznie na korzyści ekonomiczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merkaptan

związek organiczny, analogiczny do alkoholu, w którym tlen zastąpiony jest siarką; tioalkohol

Tiole, tioalkohole (ze starogreckiego: θεῖον (theion) = siarka; dawniej merkaptany; z łac. mercurium captans = wiążący rtęć) – grupa organicznych związków chemicznych, odpowiedników alkoholi, w których atom tlenu grupy hydroksylowej został zastąpiony atomem siarki. Do tioli należą między innymi:

- cysteina
- koenzym A
- β-merkaptoetanol (HO−CH2CH2−SH) oraz ditiotreitol, stosowane jako reduktory mostków dwusiarczkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkaptany

związek organiczny, analogiczny do alkoholu, w którym tlen zastąpiony jest siarką; tioalkohol

Tiole, tioalkohole (ze starogreckiego: θεῖον (theion) = siarka; dawniej merkaptany; z łac. mercurium captans = wiążący rtęć) – grupa organicznych związków chemicznych, odpowiedników alkoholi, w których atom tlenu grupy hydroksylowej został zastąpiony atomem siarki. Do tioli należą między innymi:

- cysteina
- koenzym A
- β-merkaptoetanol (HO−CH2CH2−SH) oraz ditiotreitol, stosowane jako reduktory mostków dwusiarczkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkaptopuryna

lek przeciwnowotworowy

Merkaptopuryna – lek przeciwnowotworowy i immunosupresyjny stosowany w leczeniu niektórych białaczek i chorób autoimmunologicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkator

flamandzki matematyk i kartograf (1512-1594)

Gerard Merkator, właśc. Gerhard Kremer (łac. Gerardus Mercator; ur. 5 marca 1512 w Rupelmonde, Flandria, zm. 2 grudnia 1594 w Duisburgu, Jülich-Kleve-Berg) – flamandzki matematyk i geograf, prekursor współczesnej kartografii. Autor odwzorowania walcowego wiernokątnego, znanego jako odwzorowanie Merkatora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkel

nazwisko

Osoby noszące nazwisko Merkel:

- Alexander Merkel (ur. 1992) – niemiecki piłkarz kazachskiego pochodzenia
- Angela Merkel (ur. 1954) – kanclerz federalna Niemiec
- Fred Merkel (ur. 1962) – amerykański motocyklista
- Friedrich Sigmund Merkel (1845–1919) – niemiecki lekarz anatom i patolog
- Gustav Merkel (1827–1885) – niemiecki kompozytor i organista
- Jacek Merkel – polski polityk
- Janusz Merkel (ur. 1953) – polski artysta malarz
- Maximilian Merkel (1918–2006) – austriacki piłkarz i trener
- Una Merkel (1903–1986) − amerykańska aktorka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merkelowie

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkia

rodzaj mszaków z rodziny pallawiciniowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Merklowie

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkurialny

dawniej: rtęciowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. chem. rtęciowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merkurianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sf. hipotetyczny mieszkaniec Merkurego

#### Źródła:

Wiktionary

# Merkurianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sf. hipotetyczna mieszkanka Merkurego

#### Źródła:

Wiktionary

# Merkuriański

przymiotnik od: Merkury (planeta)

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkuriusz

dawniej: rtęć

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. rtęć

Jan II (wł. Merkuriusz ur. w Rzymie, zm. 8 maja 535 tamże) – 56. papież w okresie od 2 stycznia 533 do 8 maja 535.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Merkurometria

metoda chemicznej analizy objętościowej, polegająca na dodawaniu mianowanego roztworu azotanu rtęci do roztworu substancji badanej w celu jej ilościowego oznaczenia; merkurymetria

#### Źródła:

SJP.pl

# Merkury

1. w mitologii rzymskiej: bóg handlu;
2. pierwsza według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;

(1.2) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońca planeta Układu Słonecznego. Jako planeta dolna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze blisko Słońca, dlatego jest trudna do obserwacji. Mimo to należy do planet widocznych gołym okiem i była znana już w starożytności. Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Merkurymetria

metoda chemicznej analizy objętościowej, polegająca na dodawaniu mianowanego roztworu azotanu rtęci do roztworu substancji badanej w celu jej ilościowego oznaczenia; merkurometria

#### Źródła:

SJP.pl

# Merla

cienka, rzadka tkanina bawełniana; marla

Merla, marla (obie nazwy od francuskiego miasta Marly), gaza introligatorska – używany między innymi w introligatorstwie gruby gumowany muślin, czyli rzadko tkana tkanina bawełniana o splocie płóciennym, silnie klejona. Może być surowa lub bielona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merlan

ryba z rodziny dorszowatych; witlinek

#### Źródła:

SJP.pl

# Merle

cienka, rzadka tkanina bawełniana; marla

Francja:

- Merle-Leignec – gmina

Osoby:

- Antoine Merle – francuski zapaśnik
- Carole Merle – francuska narciarka alpejska
- Robert Merle – francuski pisarz
- Zofia Merle – polska aktorka

Inne:

- Merle – francuskie imię męsko-żeńskie

Zobacz też:

- Blue-merle
- Meerle
- Pech Merle

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merlin

1. legendarny czarodziej, pieśniarz i opiekun króla Artura;
2. krój czcionki

Merlin – jeden z bohaterów legend arturiańskich. Wielki czarodziej. Przyjmuje się, że postać tę wymyślił Geoffrey z Monmouth, przy czym pierwowzorem Merlina był walijski wieszcz i bard – Myrddin. Latynizując to imię, Geoffrey wymyśla formę Merlinus, choć prawidłowa byłaby raczej "Merdinus". Ta ostatnia jednak zbyt mocno kojarzyłoby się ze słowem merda, które w języku łacińskim i w językach romańskich jest ordynarne. W najbardziej rozpowszechnionej wersji legendy, Merlin był synem inkuba i śmiertelnej kobiety (kambionem) – szatan spłodził go, by czynił zło na świecie, lecz Merlin został ochrzczony i wykorzystał odziedziczoną szatańską moc do czynienia dobra. Według innej wersji, Merlin był stworzony przez Mab – królową magii – lecz urodziła go kobieta, która potem zmarła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merlon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. hist. ząb w blankach

Blanki (krenelaż) – element architektoniczny w postaci zwieńczenia murów obronnych i baszt tzw. zębami – merlonami, pomiędzy którymi znajduje się wolna przestrzeń (tzw. miedza), co miało ułatwić obronę w czasie oblężenia. Blanki stanowiły przedpiersie wieńczące mur, jednocześnie chroniąc biegnący za nimi chodnik strzelecki. W czasie walk w prześwitach pomiędzy zębami byli rozlokowani łucznicy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Merlot

[czytaj: merLO] gatunek czerwonego wina

Merlot – czerwony szczep winorośli wywodzący się prawdopodobnie z rejonu Bordeaux, skąd pochodzi pierwsza wzmianka z końca XVIII wieku i powszechnie tam uprawiany. Merlot jest spotykany w niemal wszystkich krajach winiarskich na świecie. Jest jednocześnie najczęściej uprawianą odmianą winorośli we Francji (115 746 ha winnic w 2009, co stanowi około połowę światowej produkcji).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merlowy

przymiotnik od: merla

#### Źródła:

SJP.pl

# Merofit

liściowy segment łodyżki gametofitu mchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Merogonia

typ rozwoju zarodkowego u morszczynu

#### Źródła:

SJP.pl

# Merokrynowy

wydzielanie merokrynowe - rodzaj wydzielania zewnątrzkomórkowego polegające na dyfuzji cząsteczek substancji przez błonę komórkową na zewnątrz bez niszczenia samej komórki

#### Źródła:

SJP.pl

# Meroksen

minerał, odmiana biotytu zasobna w magnez

#### Źródła:

SJP.pl

# Merol

potocznie: mercedes; merc

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) środ. mot. samochód marki Mercedes

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meromiozyna

jedna z dwóch części (czyli meromiozyna ciężka lub meromiozyna lekka), na które rozpada się miozyna pod wpływem działania enzymów proteolitycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Meromorficzny

w matematyce: funkcje meromorficzne - klasa funkcji analitycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Merona

cięte, półmatowe włókno wiskozowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Meronim

wyraz oznaczający część całości, np. wagon w odniesieniu do wyrazu pociąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;

Meronim (z gr. μέρος – część, όνομα – imię) – wyraz oznaczający część pewnej całości, np. wagon w stosunku do wyrazu pociąg czy konar w stosunku do wyrazu drzewo. Pojęciem przeciwstawnym wobec meronimu jest holonim. Dwa lub więcej meronimy tego samego holonimu pozostają ze sobą w stosunku komeronimii (są komeronimami).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meroplankton

organizmy planktoniczne przebywające w toni wodnej sezonowo, tylko podczas niektórych stadiów larwalnych lub młodocianych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. ekol. organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;

Meroplankton (hemiplankton) – organizmy wchodzące w skład planktonu tylko podczas niektórych stadiów rozwojowych (młodocianych lub larwalnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meroplanktoniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. ekol. związany z meroplanktonem, dotyczący meroplanktonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Merostwo

1. urząd, godność mera (urzędnika państwowego we Francji);
2. biuro mera;
3. budynek, w którym znajduje się biuro mera;
4. okręg administrowany przez mera

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) adm. urząd, godność mera

(1.2) siedziba mera

(1.3) adm. okręg podległy merowi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) mer z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merowing

przedstawiciel dynastii frankijskiej

Merowingowie – dynastia panująca w państwie frankijskim w latach 481–751, wywodząca się od władcy Franków salickich Merowecha (Meroweusza). W połowie VIII wieku na tronie Franków zastąpili ich Karolingowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merowingowie

dynastia w państwie Franków

Merowingowie – dynastia panująca w państwie frankijskim w latach 481–751, wywodząca się od władcy Franków salickich Merowecha (Meroweusza). W połowie VIII wieku na tronie Franków zastąpili ich Karolingowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merowiński

dotyczący Merowingów

przymiotnik

(1.1) związany z Merowingami, dotyczący Merowingów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merowski

dotyczący mera, należący do mera, właściwy merowi

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do mera, związany z merem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merrill

Miejscowości w USA:

- Merrill – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Plymouth
- Merrill – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Aroostook
- Merrill – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Saginaw
- Merrill – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Klamath
- Merrill – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Lincoln
- Merrill – miejscowość w stanie Wisconsin, w hrabstwie Lincoln

#### Źródła:

Wikipedia

# Merseburg

[czytaj: mer-zeburk] miasto w Niemczech

Merseburg (górnołuż. Mjezybor, pol. hist. Międzybórz, cz. Meziboř) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, siedziba powiatu Saale. Miasto leży na przedgórzu gór Harzu u ujścia rzeki Geisel do Soławy. Liczy ok. 33,4 tys. mieszkańców.

W mieście jest stacja kolejowa Merseburg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merseburski

przymiotnik od: Merseburg

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Merseburgiem, dotyczący Merseburga, pochodzący z Merseburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merseyside

Merseyside – hrabstwo ceremonialne i metropolitalne w północno-zachodniej Anglii, w regionie North West England, położone nad Zatoką Liverpoolską i estuarium rzeki Mersey, obejmujące aglomerację miasta Liverpool. Hrabstwo utworzone zostało w 1974 roku na pograniczu historycznych hrabstw Lancashire i Cheshire.

#### Źródła:

Wikipedia

# Merta

nazwisko

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. mirt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merton

- Merton – gmina (borough) Londynu
- Merton – dzielnica Londynu, w granicach powyższej gminy
- Merton – wieś w Anglii, w hrabstwie Devon
- Merton – wieś w Anglii, w hrabstwie Norfolk
- Merton – wieś w Anglii, w hrabstwie Oxfordshire

#### Źródła:

Wikipedia

# Meru

jednostka podstawowa makrocząsteczki otrzymanej przez polimeryzację

- Meru – góra w centrum świata w mitologii hinduistycznej
- Meru – skrócona nazwa góry Sumeru
- Meru – wulkan w Tanzanii
- Meru – miasto w Kenii
- Meru – hrabstwo w Kenii
- Meru – grupa etniczna w Kenii
- Méru – miasto w departamencie Oise, Francja
- Diecezja Meru – rzymskokatolicka diecezja ze stolicą w Meru, w Kenii
- Język meru – język z rodziny bantu, używany w Kenii i Tanzanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merula

ptak z rodziny drozdów

#### Źródła:

SJP.pl

# Merveilleuse

[czytaj: merweJEZ] w czasie dyrektoriatu: francuska elegantka naśladująca modę antyczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Merwinit

skała mineralna z dominującą zawartością glinu, sodu i wapnia

Merwinit – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do krzemianów wyspowych. Jest minerałem skał krzemianowo-wapiennych utworzonych w strefach kontaktowych. Jest charakterystyczny dla facji sanidynitowej. Współwystępuje ze spurrytem, larnitem i wezuwianem. Jest także składnikiem żużli hutniczych. Tworzy odmianę zasobna w Mn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merydian

umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca biegun północny i południowy; południk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. południk niebieski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merydionalny

1. południkowy, biegnący z północy na południe;
2. typ merydionalny - typ antropologiczny charakteryzujący się średnim wzrostem, wydłużoną głową, brunatną skórą i czarnymi, kędzierzawymi włosami

#### Źródła:

SJP.pl

# Merynga

przekładane kremem lub konfiturami ciastko z białka ubitego na pianę i syropu; merenga

#### Źródła:

SJP.pl

# Merynos

owca o bardzo cenionej, cienkiej wełnie

Merynos – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Susz, leżące na terenie Pojezierza Łasińskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merynosowy

przymiotnik od: merynos

#### Źródła:

SJP.pl

# Merystem

tkanka roślinna zbudowana z komórek dzielących się, zapoczątkowujących tkanki stałe; tkanka twórcza

Tkanka twórcza, merystem – tkanka roślinna, składająca się z komórek o cienkich ścianach z centralnie położonym dużym jądrem komórkowym i niewielkimi wakuolami. Komórki te są zdolne do regularnych podziałów komórkowych, a powstające w wyniku podziałów komórki potomne różnicują się tworząc tkanki stałe. Nazwa „merystem” pochodzi od greckiego słowa meristos – mogący się dzielić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Merystematyczny

→ merystem; merystemalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Meryterium

prymitywny trąbowiec kopalny wielkości słonia, o wydłużonej głowie z silnie powiększonymi siekaczami, znany z osadów górnego eocenu Egiptu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) paleont. zool. najprymitywniejszy i najstarszy przedstawiciel rzędu trąbowców, znany z egipskich osadów górnego eocenu (Moeritherium, sp., rodzaj zwierząt)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merytokracja

koncepcja M. Younga, według której wiek XXI będzie wiekiem rządów ludzi kompetentnych w jakimś zawodzie lub w jakiejś dziedzinie wiedzy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

Merytokracja – wieloznaczna nazwa określająca najczęściej system, w którym pozycje uzależnione są od kompetencji, definiowanych jako połączenie inteligencji i edukacji, weryfikowanych za pomocą obiektywnych systemów oceny (np. certyfikatów). Merytokracja stanowi przeciwieństwo władzy budowanej na bazie rodziny (nepotyzm), klasy (arystokracja) czy narodowości (nacjonalizm).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Merytokratyczny

związany z merytokracją, odnoszący się do merytokracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Merytorycznie

przysłówek

(1.1) w sposób odnoszący się do treści sprawy

#### Źródła:

Wiktionary

# Merytoryczność

→ merytoryczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest merytoryczne; cecha tych, którzy są merytoryczni

Patrz:merytoryczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merytoryczny

dotyczący istoty rzeczy, treści, a nie formy; istotny, treściowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący istoty sprawy, a nie jej strony zewnętrznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merytoryka

potocznie: fachowość, ekspercka wiedza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. wiedza fachowa, profesjonalna

(1.2) pot. (może środ.) sfera odnosząca się do treści, nie zaś formy zewnętrznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Merzyk

mech z rodziny Mniaceae, występujący w licznych gatunkach leśnych i łąkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Merzykowate

rodzina mchów z rzędu prątnikowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Mes

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. SMS, es

Osoby:

- Marcial Mes – belizeński polityk
- Peter Mes – niemiecki prawnik

Inne:

- Metoda elementów skończonych – metoda rozwiązywania układów równań różniczkowych
- Manufacturing Execution Systems – określenie klasy systemów realizacji produkcji
- Ten Typ Mes – polski raper, członek zespołów 2cztery7 i Flexxip

Zobacz też:

- Mees
- Mess
- Meß

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesa

jadalnia na statku lub okręcie, jak i miejsce dla załogi na spędzanie wolnego czasu; messa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. miejsce spożywania posiłków dla załogi i oficerów statku

(1.2) żegl. pot. główna kajuta jachtu

- mesa – duże ogólnodostępne pomieszczenie znajdujące się na jednostce pływającej
- MESA – oficjalny skrót nazwy Młoda Ekstraklasa
- Mesa Boogie – firma produkująca wzmacniacze dla gitarzystów i basistów
- Mesa – klub żeglarski
- Mesa 3D – biblioteka informatyczna, implementacja OpenGL
- Mesa – fikcyjne państwo w powieściach Honorverse Davida Webera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesalina

przenośnie, przestarzale o kobiecie rozpustnej i okrutnej; messalina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kobieta rozpustna i okrutna

Mesalina – rodzaj jaszczurek z rodziny jaszczurkowatych (Lacertidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mescal

[czytaj: meskal] mocny, niedokładnie przedestylowany napój alkoholowy z przefermentowanych części agawy; meskal, mezcal

- Mescal – jednostka osadnicza w stanie Arizona, w hrabstwie Cochise
- Mescal – narodowa wódka meksykańska o lekko słomkowym kolorze

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meschecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Meschetią, dotyczący Meschetii

#### Źródła:

Wiktionary

# Meschetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w południowo-zachodniej części Gruzji;

#### Źródła:

Wiktionary

# Meschetyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Meschetią, dotyczący Meschetii

#### Źródła:

Wiktionary

# Mesel

stalowe narzędzie o ostrzu tnącym, używane do cięcia blachy, prętów itp.; messel, majzel, przecinak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pot. stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meseńczyk

mieszkaniec Mesenii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec Mesenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesendżer

rzadko: program komputerowy służący do komunikacji (głównie w formie tekstowej, ale nierzadko także werbalnej, wizualnej) w trybie rzeczywistym poprzez sieć Internet, posiadający często inne funkcje, m.in. przesyłanie plików; komunikator (częściej), messenger (rzadko)

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesenia

kraina historyczna w starożytnej Grecji; Messenia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina na południowo-zachodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini

Mesenia, Messenia (gr. Μεσσηνία - Messinia) – kraina historyczna w starożytnej Grecji w południowo-zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego. Słynie z żyznej ziemi oraz ze swej marki oliwek Kalamatas, najwyższej jakości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesenka

mieszkanka Mesenii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkanka Mesenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meseński

związany z Mesenią, dotyczący Mesenii

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mesenią, dotyczący Mesenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meserszmit

samolot marki Messerschmitt; messerschmitt

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lotn. samolot marki Messerschmitt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meseta

płaskowyż w krajach hiszpańskojęzycznych

Meseta, Meseta Iberyjska (hiszp. Meseta Central, z hiszp. – płaskowyż) – wyżynno-górska, środkowa część Półwyspu Iberyjskiego, w Hiszpanii i Portugalii.

Meseta obejmuje obszar ok. 400 tys. km² w centralnej części Półwyspu Iberyjskiego. W środkowej części Mesety znajdują się Góry Kastylijskie, rozdzielające Starą i Nową Kastylię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mesjada

poemat narracyjny opowiadający o życiu i męce Jezusa Chrystusa

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesjaniczny

przymiotnik

(1.1) zob. mesjanistyczny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Mesjanista

zwolennik mesjanizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik mesjanizmu

(1.2) twórca mesjanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesjanistka

→ mesjanista

Patrz:mesjanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesjanistyczny

dotyczący mesjanizmu albo mesjanistów; mesjański

przymiotnik

(1.1) związany z wiarą w nadejście Mesjasza

(1.2) dotyczący mesjanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesjanizm

1. wiara w nadejście Mesjasza, zbawiciela ludzkości przepowiadanego przez proroków;
2. przekonanie o niezwykle ważnym zadaniu, jakie powierzone zostało narodowi lub jednostce;
3. w Polsce w pierwszej połowie XIX wieku: przekonanie, że naród polski zostanie Mesjaszem i zbawi ludzkość poprzez swoje cierpienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

(1.2) hist. w Polsce w I poł. XIX w. pogląd przypisujący narodowi polskiemu rolę mesjasza, głoszący wiarę w to, iż naród ten zbawi ludzkość poprzez swoje cierpienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesjański

dotyczący mesjanizmu albo mesjanistów; mesjanistyczny

przymiotnik

(1.1) związany z Mesjaszem lub mesjanizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesjasz

zbawca, wybawiciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rel. chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

(1.2) rel. judaizm król przepowiadany przez proroków, wybawiciel Izraela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meskal

mocny, niedokładnie przedestylowany napój alkoholowy z przefermentowanych części agawy; mescal, mezcal

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, łac. Lophophora williamsii

(1.2) tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meskalina

narkotyk uzyskiwany z meksykańskich kaktusów lub syntetycznie, mający właściwości euforyczne i halucynogenne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meskalinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z meskaliną, dotyczący meskaliny, zawierający meskalinę

#### Źródła:

Wiktionary

# Meskineria

przestarzale: płytkość uczuć, myśli, małostkowość, ubóstwo duchowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. małostkowość, ubóstwo duchowe, pospolitość, jałowość uczuć, płytkość myśli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesmeryczny

dotyczący mesmeryzmu lub mesmerystów

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesmerysta

wyznawca mesmeryzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik mesmeryzmu

(1.2) osoba wprowadzająca w hipnozę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesmerystka

→ mesmerysta

Patrz:mesmerysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesmeryzacja

leczenie za pomocą uzdrawiających sił magnetycznych istniejących w każdym organizmie ludzkim i zwierzęcym

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesmeryzm

osiemnastowieczny pogląd, uznający istnienie w człowieku uzdrawiających sił magnetycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. med. obalona metoda leczenia oparta na założeniu, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby

Magnetyzm zwierzęcy, „uniwersalny fluid” – hipotetyczna „siła magnetyczna”, w której Franz Anton Mesmer widział możliwość oddziaływania lekarza na pacjenta w czasie rozwiniętych w końcu XVIII wieku praktyk terapeutycznych, nazywanych mesmeryzmem. W 1784 roku komisje lekarskie w Paryżu i Berlinie potępiły mesmeryzm jako metodę pozbawioną podstaw naukowych (pseudonauka), jednak budził on duże zainteresowanie do końca XIX wieku. Uważa się, że stał się źródłem teorii hipnozy i hipnologii (zob. też trans).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesmeryzować

leczyć za pomocą uzdrawiających sił magnetycznych istniejących w każdym organizmie ludzkim i zwierzęcym

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesoda

zwrotka pomiędzy strofą i antystrofą, używana w tragedii greckiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesologia

1. nauka o sposobach osiągnięcia szczęścia;
2. nauka badająca wzajemne relacje między środowiskiem a istotami, które w nim żyją

#### Źródła:

SJP.pl

# Messa

jadalnia na statku; mesa

- mesa – duże ogólnodostępne pomieszczenie znajdujące się na jednostce pływającej
- MESA – oficjalny skrót nazwy Młoda Ekstraklasa
- Mesa Boogie – firma produkująca wzmacniacze dla gitarzystów i basistów
- Mesa – klub żeglarski
- Mesa 3D – biblioteka informatyczna, implementacja OpenGL
- Mesa – fikcyjne państwo w powieściach Honorverse Davida Webera

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Messalina

przestarzale: kobieta rozpustna i okrutna; mesalina

- (545) Messalina – planetoida
- Ireneusz "Messalina" Wójcicki – polski piosenkarz
- Statilia Messalina – prawnuczka Tytusa Statyliusza Taurusa
- Valeria Messalina – cesarzowa rzymska

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Messalka

pseudonim Lucyny Messal (1886 - 1953), polskiej aktorki, śpiewaczki i tancerki

#### Źródła:

SJP.pl

# Messel

stalowe narzędzie o ostrzu tnącym, używane do cięcia blachy, prętów itp.; mesel, majzel, przecinak

Messel – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, w rejencji Darmstadt, w powiecie Darmstadt-Dieburg.

Na terenie gminy znajduje się kopalnia odkrywkowa, jedno z najsłynniejszych w świecie tzw. Fossillagerstätte, znane z unikatowych znalezisk skamieniałości eocenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Messenger

[czytaj: mesendżer] rzadko: program do komunikacji, zwykle tekstowej; komunikator (częściej), mesendżer (rzadko)

- Messenger – nazwisko
- Messenger – parowiec
- MESSENGER (Mercury Surface, Space Environment, Geochemistry and Ranging) – sonda kosmiczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Messenia

kraina historyczna w starożytnej Grecji; Mesenia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Mesenia.

Mesenia, Messenia (gr. Μεσσηνία - Messinia) – kraina historyczna w starożytnej Grecji w południowo-zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego. Słynie z żyznej ziemi oraz ze swej marki oliwek Kalamatas, najwyższej jakości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Messerschmicik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od messerschmitt

#### Źródła:

Wiktionary

# Messerschmitt

[czytaj: meserszmit] samolot marki Messerschmitt; meserszmit

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lotn. samolot marki Messerschmitt

Messerschmitt AG – producent samolotów założony przez niemieckiego konstruktora lotniczego, późniejszego profesora, Willy’ego Messerschmitta w marcu 1926 roku jako Messerschmitt Flugzeugbau GmbH. Poszukując wsparcia ze strony rządu Bawarii, Messerschmitt połączył swoją spółkę z Bayerische Flugzeugwerke. 11 lipca 1938 roku Messerschmitt założył nową spółkę pod własnym nazwiskiem (Messerschmitt AG), która przejęła całe zakłady Bayerische Flugzeugwerke. Główna fabryka samolotów znajdowała się w Augsburgu, mniejsze zakłady powstały w Ratyzbonie i Obertraubling.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Messi

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- João Maria Messi – rzymskokatolicki duchowny
- Lionel Messi – argentyński piłkarz
- Raphaël Messi Bouli – kameruński piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Messidor

dziesiąty miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

Messidor (z łac. messis = 'żniwo' + z gr. doron = 'dar') – dziesiąty miesiąc we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, pierwszy miesiąc lata. Trwał od 19 czerwca do 18 lipca.

Po messidorze następował miesiąc thermidor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Messyna

miasto i gmina we Włoszech; Mesyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. zob. Mesyna.

Mesyna (wł. Messina) – miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską. Trzecie pod względem ludności miasto Sycylii – zamieszkuje je 218,7 tys. osób (2023). Mesyna jest ośrodkiem administracyjnym prowincji Mesyna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Messyńczyk

mieszkaniec Messyny (Mesyny); mesyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Messyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Messynka

mieszkanka Messyny (Mesyny); mesynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Messyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Messyński

związany z Messyną (Mesyną), miastem we Włoszech; mesyński

#### Źródła:

SJP.pl

# Mesto

określenie wykonawcze: smutno, żałośnie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. smutne wykonanie

przymiotnik

(2.1) muz. ponury, smutny, żałosny

przysłówek

(3.1) muz. ponuro, smutno, żałośnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mestwin

czasopismo wydawane w latach 1925-34 w Toruniu jako dodatek "Słowa Pomorskiego"

- Miestwin – staropolskie imię męskie:
  - Mestwin I – książę gdański w latach 1205-1213/20,
  - Mestwin II – książę świecki od 1250 i gdański od 1270 do 1294.

- Mestwin – osada w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca
- Mestwin – polski jacht żaglowy typu J-80

Zobacz też

- Mestwinowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mesyna

miasto i gmina we Włoszech; Messyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Mesyna (wł. Messina) – miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską. Trzecie pod względem ludności miasto Sycylii – zamieszkuje je 218,7 tys. osób (2023). Mesyna jest ośrodkiem administracyjnym prowincji Mesyna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mesyńczyk

mieszkaniec Mesyny (Messyny); messyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Mesyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesynka

mieszkanka Mesyny (Messyny); messynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Mesyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesyński

związany z Mesyną (Messyną), miastem we Włoszech; messyński

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mesz

dietetyczna pasza dla koni, wytwarzana z parzonego owsa, otrąb pszennych i siemienia lnianego

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszaros

[czytaj: MEsarosz] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszek

1. delikatne, gęste, krótkie włoski na skórze, tkaninie, liściach lub owocach;
2. woskowy nalot pokrywający owoce, butelki wina w piwnicy itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) delikatne, krótkie i gęste włoski

Meszek, Meszech, Mosoch (hebr. משך) – postać starotestamentowa z Księgi Rodzaju, jeden z synów Jafeta (Rdz 10,2). W Księdze Ezechiela pojawia się jako nazwa ludu mieszkającego na północy (Ez 27,13 i 32,26) oraz kraju pod panowaniem Goga (Ez 32,2-3 i 39,1). Imię Meszeka wiązane jest ze wzmiankowanym w źródłach asyryjskich plemieniem Muszku, przypuszczalnie identycznym z Frygami. Józef Flawiusz uważał go za przodka mieszkańców Kapadocji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meszhed

miasto w Iranie

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju;

Meszhed (pers. ‏مشهد‎, Maszhad) – miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju (2766,3 tys. w 2011) i ważny ośrodek akademicki. Jest również jednym z najświętszych miejsc dla szyitów. Położone jest 850 km na wschód od Teheranu i stanowi centrum ostanu Chorasan-e Razawi. Leży w dolinie rzeki Kaszaf niedaleko od granicy z Turkmenistanem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meszhedzki

→ Meszhed

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Meszhedem, dotyczący Meszhedu

Patrz:Meszhed

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meszka

drobny owad z rzędu muchówek, którego samica jest pasożytem krwiopijnym; mustyk

Meszkowate (Simuliidae) – rodzina małych owadów zaliczanych do Nematocera (długoczułkie), popularnie meszki, błędnie nazywane mustykowate, mustyki (Melusinidae Grünberg, 1910). Nazwa meszka lub mustyk stosowana jest również ogólnie dla przedstawicieli rodzaju Simulium. Znanych jest ok. 1750 gatunków występujących we wszystkich strefach klimatycznych, z czego w Polsce rozpoznano ok. 50.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meszki

drobny owad z rzędu muchówek, którego samica jest pasożytem krwiopijnym; mustyk

Meszki – wieś solecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Łosice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Zygmunta w Łosicach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meszkowate

o cechach charakterystycznych dla meszkowatych (rodziny owadów); mustykowaty

Meszkowate (Simuliidae) – rodzina małych owadów zaliczanych do Nematocera (długoczułkie), popularnie meszki, błędnie nazywane mustykowate, mustyki (Melusinidae Grünberg, 1910). Nazwa meszka lub mustyk stosowana jest również ogólnie dla przedstawicieli rodzaju Simulium. Znanych jest ok. 1750 gatunków występujących we wszystkich strefach klimatycznych, z czego w Polsce rozpoznano ok. 50.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meszkowaty

o cechach charakterystycznych dla meszkowatych (rodziny owadów); mustykowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszkowiec

przedstawiciel rzędu mszaków z klasy wątrobowców; jungermaniowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszkowy

→ meszek

Patrz:meszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszne

dawniej:
1. dochody duchownym połączone z obowiązkiem odprawiania mszy;
2. knieja, ostęp leśny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. dochody duchownych z odprawiania mszy;

Meszne (niem. Wedderwill) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Łobez.

Według danych z 29 września 2014 r. wieś miała mieszkańców 64.

W latach 1818–1945 miejscowość administracyjnie należała do Landkreis Regenwalde (Powiat Resko) z siedzibą do roku 1860 w Resku, a następnie w Łobzie.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa szczecińskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meszno

Miejscowości w Polsce

- Meszno – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Michów
- Meszno – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Garbów
- Meszno – osada leśna w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Garbów
- Meszno – wieś w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Otmuchów
- Meszno – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Dubeninki
- Kolonia Meszno – kolonia wsi Meszno w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Michów

#### Źródła:

Wikipedia

# Meszt

dawniej: pantofel, papuć; meszta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. lekki trzewik, kapeć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meszta

dawniej: pantofel, papuć; meszt

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszty

przestarzałe: obuwie domowe, pantofle, papucie

#### Źródła:

SJP.pl

# Meszuge

człowiek niespełna rozumu

Meszuge (ur. 1958 w Opolu) – polski pisarz i bloger, publikujący artykuły i eseje na temat alkoholizmu i programu 12 kroków AA w periodykach Wspólnoty Anonimowych Alkoholików takich jak: Zdrój, Karlik, Mityng, Warta, czy Gryf oraz na własnym blogu. 27 lipca 2019 Meszuge otrzymał w Licheniu nagrodę „Pelikan”, która przyznawana jest osobom zasłużonym dla środowisk trzeźwościowych w Polsce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meta

1. dokładnie zaznaczone miejsce kończące wyścig; finisz;
2. środowiskowo: miejsce ukrywania się i spotkań przestępców;
3. dawniej: odległość, dystans; dziś tylko w wyrażeniach:
a) na krótką (bliższą) metę - w niedalekiej przyszłości;
b) na dłuższą (dalszą) metę - na dłużej, na dłuższy czas

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. miejsce, które należy osiągnać w zawodach

(1.2) pot. melina, nielegalny punkt sprzedaży alkoholu

(1.3) pot. miejsce, w którym można się zatrzymać, zamieszkać lub spędzić miło czas

(1.4) pot. kryjówka dla kogoś ukrywającego się, będącego w kolizji z prawem

(1.5) przen. kres lub cel jakiejś działalności

## Toponimy

- Meta – rzeka w Ameryce Południowej, dopływ Orinoko
- Meta – departament Kolumbii
- Meta – obszar niemunicypalny w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kentucky
- Meta – miasto w Stanach Zjednoczonych, stanie Missouri, w hrabstwie Osage
- Meta – miejscowość i gmina we Włoszech
- Meta – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim
- Meta – potok, prawy dopływ Zadrny w Chełmsku Śląskim
- Meta – potok, prawy dopływ Zadrny w Krzeszówku

## Inne

- meta – w sporcie, miejsce gdzie kończy się wyścig, np. biegi
- Meta – imię żeńskie
- Meta – niemieckie i skandynawskie zdrobnienie od Małgorzaty
- Meta – rodzaj pająków z rodziny kwadratnikowatych
- Meta – amerykańskie przedsiębiorstwo
- Meta – stolica tytularna w Kościele katolickim
- znaczniki meta – zbiór znaczników w sekcji nagłówkowej dokumentu HTML
- Meta – polski film fabularny z 1971 roku

## Przedrostek

- meta- – przedrostek oznaczający ponad, poza lub o czymś w innym kontekście (używany w nauce lub w zagadnieniach społecznych), np.:
  - w chemii:
    - organicznej: meta- (skrót m-) oznacza pozycję pośrednią orientacji podstawników w związkach chemicznych (zob. izomeria orto, meta, para)
    - nieorganicznej: meta- oznacza najmniejszą możliwą ilość wody w cząsteczce soli lub kwasu, np.:
      - kwas metafosforowy – HPO3
      - metafosforany – MPO3
      - kwas metanadjodowy – HIO4)
  - w geologii:
    - w petrologii – skały częściowo zmetamorfizowane (np. metazlepieniec)
    - w mineralogii – procesy lub stany pośrednie, zmienione (np. metakaolin)
  - metafizyka klasyczna
  - metateoria
  - metajęzyk
  - metaetyka
  - metadane
  - metamodelowanie – pojęcie w informatyce
- porównaj: orto, para

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meta-

przedrostek

(1.1) …wskazujący na wyższy poziom lub szerszy zakres znaczenia

(1.2) przekraczający, otaczający

(1.3) chem. mający mniej molekuł wody niż odpowiednik orto-

(1.4) chem. w izomerycznych pochodnych benzenu, mający dwa podstawniki w naprzeciwległych pozycjach

## Toponimy

- Meta – rzeka w Ameryce Południowej, dopływ Orinoko
- Meta – departament Kolumbii
- Meta – obszar niemunicypalny w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kentucky
- Meta – miasto w Stanach Zjednoczonych, stanie Missouri, w hrabstwie Osage
- Meta – miejscowość i gmina we Włoszech
- Meta – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim
- Meta – potok, prawy dopływ Zadrny w Chełmsku Śląskim
- Meta – potok, prawy dopływ Zadrny w Krzeszówku

## Inne

- meta – w sporcie, miejsce gdzie kończy się wyścig, np. biegi
- Meta – imię żeńskie
- Meta – niemieckie i skandynawskie zdrobnienie od Małgorzaty
- Meta – rodzaj pająków z rodziny kwadratnikowatych
- Meta – amerykańskie przedsiębiorstwo
- Meta – stolica tytularna w Kościele katolickim
- znaczniki meta – zbiór znaczników w sekcji nagłówkowej dokumentu HTML
- Meta – polski film fabularny z 1971 roku

## Przedrostek

- meta- – przedrostek oznaczający ponad, poza lub o czymś w innym kontekście (używany w nauce lub w zagadnieniach społecznych), np.:
  - w chemii:
    - organicznej: meta- (skrót m-) oznacza pozycję pośrednią orientacji podstawników w związkach chemicznych (zob. izomeria orto, meta, para)
    - nieorganicznej: meta- oznacza najmniejszą możliwą ilość wody w cząsteczce soli lub kwasu, np.:
      - kwas metafosforowy – HPO3
      - metafosforany – MPO3
      - kwas metanadjodowy – HIO4)
  - w geologii:
    - w petrologii – skały częściowo zmetamorfizowane (np. metazlepieniec)
    - w mineralogii – procesy lub stany pośrednie, zmienione (np. metakaolin)
  - metafizyka klasyczna
  - metateoria
  - metajęzyk
  - metaetyka
  - metadane
  - metamodelowanie – pojęcie w informatyce
- porównaj: orto, para

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metaanaliza

analizowanie procesu analizy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. nauk. analiza polegająca na uogólnianiu informacji zawartych w innych badaniach o podobnej tematyce, w celu otrzymania dokładniejszych wniosków, wyników;

Metaanaliza – pojęcie z zakresu analizy danych i wnioskowania statystycznego, określające wtórne odkrywanie wiedzy metodą badawczą uogólniania informacji zawartych w publikacjach czy źródłach pierwotnych.

Najczęściej metaanaliza przybiera postać przeglądu systematycznego literatury z jakiegoś obszaru, wzbogaconego o analizę (najczęściej statystyczną) uzyskanych wcześniej wyników, wnioskowanie i podsumowanie. Uważa się, że metaanaliza jest samodzielnym i pełnoprawnym rodzajem badania naukowego (z ang. integrative research lub literature-based discovery). Narzędzie to pozwala określić, jakie wnioski płyną z całości publikacji z danego tematu, dając dokładniejszą i szerszą wiedzę niż analizowanie pojedynczych badań. Pojęcie ukuł Gene V. Glass w 1976 r., zaś spopularyzował w 1978 r. Robert Rosenthal, choć proste metody tego typu opisywano już wcześniej, jak np. test łączonego prawdopodobieństwa Ronalda Fishera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metabasis

manewr retoryczny sofistów polegający na zmianie tematu dyskusji

#### Źródła:

SJP.pl

# Metabaza

rzadko: apostrofa; w literaturze: bezpośredni, podniosły zwrot do adresata (osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu), np.: Litwo, Ojczyzno moja!

Apostrofa (gr. ἀποστροφή apostrophḗ – "zwrot") – składniowa figura retoryczna, charakteryzująca się bezpośrednim zwrotem do osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu (dochodzi wówczas do personifikacji adresata wypowiedzi). Dominuje styl podniosły, czasami patetyczny. Apostrofa zazwyczaj jest skierowana do osób, przedmiotów, zjawisk itd., które nie pełnią roli tematu utworu. Dzięki temu można ją wyraźnie wyodrębnić z tekstu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metabiotyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metabolity mikroorganizmów probiotycznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Metabioza

powstawanie warunków sprzyjających rozwojowi pewnych organizmów jako wynik działalności innych organizmów

Metabioza – w mikrobiologii oznacza następstwo gatunków. Jest to jedna z form współżycia pomiędzy drobnoustrojami. Jeden z nich produkuje metabolity, które hamują jej wzrost natomiast powodują rozwój innych bakterii. Przykładem środowiska w którym zachodzi metabioza może być mleko: w słodkim mleku żyją Lactococcus lactis, których metabolity zakwaszają środowisko co nie sprzyja dalszemu rozwojowi tej bakterii natomiast powoduje rozwój Lactobacillus, który żyje w mleku kwaśnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metabola

figura stylistyczna, która wprowadza zmianę w utworze np. powtórzenie tej samej myśli innymi słowami; inwersja

Metabola (gr. μεταβоλή metabolḗ – „zmiana, przerzut” od μεταβάλλειν metabállein – „przerzucać w inne miejsce”) – figura stylistyczna (figura retoryczna), wprowadzająca zmianę w utworze, polegająca na powtórzeniu danej myśli przy użyciu innych określeń; także zmiana szyku wyrazów dla uzyskania pożądanego wrażenia fonetycznego (przeniesienie głosek lub wyrazów) lub zmiana rytmu wiersza w metryce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metabolicznie

przysłówek

(1.1) biochem. w sposób metaboliczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Metaboliczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

(1.2) liter. związany z metabolą, dotyczący metaboli

#### Źródła:

Wiktionary

# Metabolista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) archit. architekt projektujący w stylu metabolizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Metabolistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. architektka projektująca w stylu metabolizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Metabolit

związek chemiczny powstający w organizmach żywych w wyniku przemiany materii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny powstający w organizmie w wyniku przemiany materii

(1.2) biol. owad ulegający całkowitemu przeobrażeniu

Metabolit – produkt metabolizmu (przemian chemicznych zachodzących w organizmach). Metabolity to związki organiczne i nieorganiczne produkowane przez komórki. Przyjęto jednak, że określenie to nie dotyczy białek i kwasów nukleinowych. Zwykle pisząc o metabolitach ma się na myśli związki niskocząsteczkowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metabolity

owad podlegający całkowitej metamorfozie

Metabolit – produkt metabolizmu (przemian chemicznych zachodzących w organizmach). Metabolity to związki organiczne i nieorganiczne produkowane przez komórki. Przyjęto jednak, że określenie to nie dotyczy białek i kwasów nukleinowych. Zwykle pisząc o metabolitach ma się na myśli związki niskocząsteczkowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metabolizer

żywy organizm, w którym zachodzi metabolizm, dokonuje się przemiana materii

#### Źródła:

SJP.pl

# Metabolizm

całokształt reakcji biochemicznych zachodzących w komórkach; przemiana materii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. przemiana materii w organizmie;

(1.2) archit. urb. styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

Metabolizm (z gr. μεταβολή 'zmiana' od μετά 'ponad, poza' i βάλλειν 'rzut') – całokształt reakcji chemicznych i związanych z nimi przemian energii zachodzących w żywych komórkach, stanowiący podstawę wszelkich zjawisk biologicznych. Procesy te pozwalają komórce na wzrost i rozmnażanie, zarządzanie swoją strukturą wewnętrzną oraz odpowiadanie na bodźce zewnętrzne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metabolizować

1. przetwarzać w organizmie poprzez przemiany biochemiczne;
2. metabolizować się - poddawać się procesowi przemian biochemicznych w organizmie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metabolizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|metabolizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Metabolizujący

1. przetwarzać w organizmie poprzez przemiany biochemiczne;
2. metabolizować się - poddawać się procesowi przemian biochemicznych w organizmie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaborowy

kwas metaborowy - kwas stosowany w kosmetologii jako środek przeciwzapalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Metacentrum

Metacentrum – punkt geometryczny jednostki pływającej, którego położenie jest ważne dla jej stateczności.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metacentryczny

→ metacentrum

Patrz:metacentrum

#### Źródła:

SJP.pl

# Metacerkaria

otorbiona larwa przywr, np. motylicy wątrobowej

Metacerkaria – jedna z larw cyklu rozwojowego przywr wnętrzniaków. Powstaje przez otorbienie się cerkarii i utracenie przez nią ogonka. Taka incystowana cerkaria jest postacią inwazyjną. Dostaje się biernie wraz z pokarmem do organizmu żywiciela ostatecznego i przekształca się w postać dorosłą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metacyklina

antybiotyk bakteriostatyczny z grupy tetracyklin, stosowany w zakażeniach wywołanych przez bakterie z rodzaju Rickettsia, Chlamydia i Mycoplasma; rondomycyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Metacynober

minerał, czarna odmiana cynobru

Metacynober - minerał z grupy siarczków, dymorficzna odmiana cynobru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metadana

pojedyncza informacja opisująca jakieś dane

#### Źródła:

SJP.pl

# Metadienon

lek anaboliczny powodujący m.in. przyrost masy ciała, stosowany jako środek dopingujący; metanabol, metandienon

#### Źródła:

SJP.pl

# Metadon

syntetyczny analog morfiny o przedłużonym działaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

Metadon – organiczny związek chemiczny, opioidowy lek przeciwbólowy, pochodna 3,3-difenylopropyloaminy. Działanie przeciwbólowe metadonu jest zbliżone, ale kilkukrotnie silniejsze od morfiny. Mimo że budowa metadonu znacznie się różni od innych opioidowych leków przeciwbólowych również oddziałuje na receptory opioidowe. Metadon jest najprostszym chemicznie znanym lekiem opioidowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metadonowy

→ metadon

przymiotnik relacyjny

(1.1) farm. związany z metadonem, dotyczący metadonu, zawierający metadon

Patrz:metadon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaetyczny

→ metaetyka

Patrz:metaetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaetyka

Metaetyka – dział etyki, jeden z trzech głównych obok etyki normatywnej i opisowej. Obejmuje między innymi zagadnienia wolności woli, odpowiedzialności moralnej i przedmiotu oceny etycznej, lecz włącza je przede wszystkim od strony znaczenia uwikłanych w te zagadnienia podstawowych pojęć, poddając te pojęcia analizie logicznej. W sensie węższym metaetyka zajmuje się pewnymi wyodrębnionymi zagadnieniami, z których dwa – od czasu ukształtowania się jej w odrębnych działach etyki – wysunęły się na czoło:

- znaczenie orzeczników etycznych (dobry, zły, słuszny, podły);
- kwestia, czy sądom etycznym przysługuje wartość logiczna i czy wolno je traktować jako fałszywe lub prawdziwe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metaf.

skrót od: metaforyczny, metaforycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafaza

faza podziału jądra komórkowego

Metafaza – jedna z faz podziału komórki. Występuje zarówno w mitozie, jak i w mejozie, przy czym w tym drugim podziale występuje aż dwukrotnie i oznaczana jest mianem „metafaza I” (podczas mejozy I) i „metafaza II” (podczas mejozy II). Dochodzi w niej do przyczepienia włókien wrzeciona kariokinetycznego do centromerów i ustawienia chromosomów (lub tetrad podczas mejozy) w płaszczyźnie równikowej komórki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metafedron

organiczny związek chemiczny z grupy katynonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metafilozofia

Metafilozofia (stgr. μετά + φιλοσοφία) – dział filozofii zajmujący się badaniem jej celów, założeń i metod.

Metafilozofię określa się czasami jako filozofię filozofii, czyli filozofię "drugiego poziomu" (stąd: meta-filozofia) .

#### Źródła:

Wikipedia

# Metafizyczka

→ metafizyk

Patrz:metafizyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafizycznie

przysłówek

(1.1) w sposób metafizyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Metafizycznieć

stawać się metafizycznym, irracjonalnym, pozazmysłowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafizyczność

abstrakcyjność, nierealność

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafizyczny

1. dotyczący metafizyki (działu filozofii); ontologiczny
2. tajemniczy i niezwykły
3. mętny, nierealny, wydumany

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

(1.2) pot. zawiły, niejasny; niemożliwy do zrozumienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metafizyk

1. filozof zajmujący się metafizyką; ontolog
2. osoba snująca wydumane, mętne spekulacje

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. osoba, która zajmuje się metafizyką lub jest zwolennikiem metafizyki

(1.2) przen. osoba, która ma skłonności do rozważań oderwanych od rzeczywistości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metafizyka

1. jeden z działów filozofii, nauka o bycie; ontologia
2. nieodgadniona istota czegoś
3. wydumane, mętne spekulacje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

(1.2) rozważania o niepoznawalnym, tajemniczym, niedostępnym zmysłom i doświadczeniu

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: metafizyk

- metafizyka klasyczna – jedna z podstawowych dyscyplin filozoficznych, badająca najogólniejsze właściwości bytu (zobacz też: ontologia), ukonstytuowana przez Arystotelesa i rozwijana przez św. Tomasza, Dunsa Szkota czy Ockhama
- metafizyka – w ujęciu marksistowskim sposób myślenia, metoda poznania, która, w przeciwieństwie do metody dialektycznomaterialistycznej, bierze za punkt wyjścia antydialektyczną interpretację rzeczywistości
- metafizyka krytyczna – forma nowej metafizyki rozwijanej przez kierunek metafizyczny w neokantyzmie (Ottona Liebmanna, Friedricha Paulsena, Johannesa Volkelta)
- Metafizyka – dzieło Arystotelesa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metafloem

zróżnicowane elementy łyka (floemu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafora

figura stylistyczna polegająca na nietypowym połączeniu wyrazów, dzięki któremu przynajmniej jeden z nich uzyskuje nowe znaczenie; przenośnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

Metafora (gr. μεταφορά metaphorá), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. „od ust sobie odejmę”, „podzielę się z wami wiadomością” lub „złote serce”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metaforyczny

wyrażony za pomocą przenośni, metafory; przenośny

przymiotnik

(1.1) dotyczący metafory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaforysta

osoba lubiąca posługiwać się metaforami

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaforystka

→ metaforysta

Patrz:metaforysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaforyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. ewolucja znaczenia wyrazu polegająca na przeniesieniu zakresu użycia wyrazu na podstawie podobieństwa dwóch obiektów

#### Źródła:

Wiktionary

# Metaforyzm

posługiwanie się metaforami, skłonność do wyrażania myśli za pomocą metafor

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafosforowy

kwas metafosforowy - bezbarwna substancja chemiczna przypominająca szkło, łatwo rozpuszczalna w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metafraza

1. przeróbka wiersza na prozę lub odwrotnie;
2. przekład z jednego języka na inny, w którym zachowano wierność oryginałowi poprzez zrezygnowanie z walorów artystycznych tekstu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. tłumaczenie słowo w słowo;

(1.2) liter. przerobienie wiersza na prozę lub prozy na wiersz

Metafraza (gr. μετάφρασις metáphrasis przekład) – dosłowne tłumaczenie (przekład) z jednego języka na inny słowo po słowie i linia po linii dokonany w celu dokładnego oddania treści, bez uwzględniania walorów artystycznych. Metafraza oznacza również przerobienie wiersza na prozę lub prozy na wiersz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metageneza

forma przemiany pokoleń u zwierząt, w której następują po sobie na przemian pokolenie rozmnażające się płciowo (za pomocą gamet) i bezpłciowo (przez pączkowanie lub podziały)

Metageneza (łac. metagenesis) – rodzaj przemiany pokoleń u zwierząt polegający na występowaniu w cyklu życiowym danego gatunku na przemian pokoleń rozmnażających się płciowo (za pomocą gamet) i bezpłciowo (przez pączkowanie lub podział); charakterystyczna np. dla krążkopławów. U owadów występuje jedynie w formie poliembrionii. Zwierzęta rozmnażające się metagenetycznie zazwyczaj różnią się morfologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metagram

w językoznawstwie:
1. mimowolne przestawianie zazwyczaj początkowej głoski (głosek) dwóch lub więcej wyrazów, często wywołujące efekt komiczny, np. urząd nieczynny - nierząd uczynny; spuneryzm, spooneryzm;
2. przestawienie takie dokonane świadomie i w ten sposób, aby wynikłe z niego formy były istniejącymi wyrazami; spuneryzm, spooneryzm;
3. łańcuch słowny utworzony przez kolejne uzupełnianie po jednej literze lub sylabie danego słowa początkowego, np. on-ton-aton-baton

Metagram – wyraz różniący się od innego jedną literą, pierwszą lub dowolną inną – np. trawa, brawa lub kasa, kara.

W szaradziarstwie rodzaj niediagramowego (słownego) zadania szaradziarskiego polegającego na odgadnięciu wyrazów lub zwrotów różniących się od siebie jedną literą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metahistoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o wpływie różnych czynników na nieobiektywne relacjonowanie historii

Metahistoria – termin używany we współczesnej historiografii, oznaczać może świadome lub nieświadome nieobiektywne podejście do tematu, powielanie mitów historycznych. Czasami terminu używa się jako równoznacznego z filozofią historii.

W ostatnim, XII tomie A Study of History – Studium historii, 1960 Arnold Toynbee stwierdził potrzebę zdefiniowania słowa „metahistoria”. Toynbee przypuszcza, że zostało stworzone jako odpowiednik „metafizyki” Arystotelesa. Przez analogię do definicji metafizyki Toynbee proponuje by za metahistorię uznać badanie obszaru poza (lub ponad) obszarem badawczym historii. Toynbee uznał, że metahistoria jest spokrewniona z metafizyką i teologią.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metahistoryczny

→ metahistoria

Patrz:metahistoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Metainformacja

#### Źródła:

Wikipedia

# Metajęzyk

język służący do opisu innego języka

Metajęzyk – dowolny język służący do opisu innego języka. W skład metajęzyka wchodzą nazwy wyrażeń języka opisywanego, zazwyczaj tworzone jako nazwy cudzysłowowe, predykaty opisujące relacje semantyczne między wyrażeniami języka opisywanego a tym, do czego wyrażenia te się odnoszą (np. „oznacza”, „denotuje”), pewne reguły znaczeniowe, reguły składniowe itp. W szczególności językiem badanym może być ten sam język, w którym przeprowadza się badania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metajęzykowy

→ metajęzyk

Patrz:metajęzyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Metakaolin

mineralny dodatek do betonów i zapraw murarskich; metakaolinit

Metakaolin, metakaolinit – minerał powstający w procesie odwodnienia w temperaturze 700-800 °C naturalnego kaolinitu. Znajduje zastosowanie w syntezie geopolimerów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metakaolinit

mineralny dodatek do betonów i zapraw murarskich; metakaolin

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaklasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. w programowaniu obiektowym: klasa służąca do definiowania zachowań innych klas i ich instancji

#### Źródła:

Wiktionary

# Metakognicja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

#### Źródła:

Wiktionary

# Metakryl

potocznie: klej metakrylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Metakrylan

metakrylan metylu - polimer, przezroczyste tworzywo sztuczne; szkło akrylowe, pleksi

#### Źródła:

SJP.pl

# Metakrylanowy

→ metakrylan

Patrz:metakrylan

#### Źródła:

SJP.pl

# Metakrzemowy

kwas metakrzemowy - kwas powstały z połączenia atomu krzemu z dwoma atomami wodoru i trzema atomami krzemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaksylem

rodzaj drewna pierwotnego, tkanka powstająca po protoksylemie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metal

1. nieprzezroczysta substancja o charakterystycznym połysku, odznaczająca się dobrym przewodnictwem elektrycznym i cieplnym;
2. rodzaj muzyki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;

(1.2) muz. ostra odmiana muzyki rockowej

(1.3) herald. jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. fan metalu (1.2)

- metale (chemia)
- metale (astronomia)
- metal (materiałoznawstwo)
- heavy metal (muzyka)
- Metal (album)
- Metalowcy (subkultura)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metalcore

gatunek muzyczny łączący elementy metalu i hardcore'u

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metaldehyd

Metaldehyd, (CH3CHO)4 – organiczny związek chemiczny, cykliczny tetramer aldehydu octowego o strukturze acetalu (nazwa ta określać może też mieszaninę cyklicznych oligomerów acetaldehydu, (CH3CHO)n o n = 4–6).

#### Źródła:

Wikipedia

# Metalepsja

Metalepsja (z gr. μετάληψις metálēpsis – "zmiana, udział") – figura stylistyczna i retoryczna, która polega na zmianie opisu czasu, ciągu przyczynowo-skutkowego lub relacji jakiegoś zdarzenia poprzez:

- zastąpienie opisu upływu czasu opisem zjawiska o takim samym okresie trwania;
- mówienie o skutku, jakby był przyczyną, i o przyczynie, jakby była skutkiem;
- zastąpienie opisu samego faktu opisem okoliczności, w jakich ten fakt miał miejsce.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metalic

samochód pomalowany metalikiem (lakierem), w kolorze metalic; metalik; metallic

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalicznoniebieski

niebieski o metalicznym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaliczność

Metaliczność – zawartość pierwiastków cięższych od helu (metali w rozumieniu astronomicznym) w gwieździe względem ich zawartości w Słońcu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metalicznozielony

zielony o metalicznym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaliczny

1. będący metalem, zawierający metal, zrobiony z metalu;
2. przypominający metal

przymiotnik

(1.1) chem. o cechach metalu lub zawierający w składzie metal

(1.2) podobny do metalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metalik

samochód pomalowany metalikiem (lakierem), w kolorze metalik; metallic; metalic

Máscara Dorada (ur. 3 listopada 1988 w Guadalajarze) – meksykański zamaskowany profesjonalny wrestler, najbardziej znany z występów w federacji WWE w brandzie Raw w dywizji cruiserweight pod pseudonimem ringowym Gran Metalik. Jest najbardziej znany z występów w Consejo Mundial de Lucha Libre (CMLL). Jego prawdziwe imię i nazwisko jest nieznane. Dorada zadebiutował w 2005 jako Plata II oraz później jako Metallik; jego obecny pseudonim ringowy oznacza po polsku „złota maska”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalimnion

środkowa, stosunkowo cienka warstwa wód w jeziorze, w której następuje gwałtowny spadek temperatury oraz zwykle spadek zawartości tlenu i innych rozpuszczonych w wodzie gazów i substancji; warstwa skoku termicznego, termoklina

Metalimnion – środkowa, przejściowa warstwa wody w jeziorach. Warstwa skoku termicznego (termoklina), skoku stężenia tlenu (oksyklina) i innych substancji chemicznych (chemoklina). Skok temperatury ma znaczenie kluczowe, dlatego często termoklina jest traktowana jak synonim metalimnionu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalingwistyczny

→ metalingwistyka

Patrz:metalingwistyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalingwistyka

nauka o metajęzyku, języku teorii językowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaliteracki

→ metaliteratura

Patrz:metaliteratura

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaliteratura

ogół utworów literackich, których tematem jest literatura

Metaliteratura – teksty literackie będące wypowiedziami o literaturze. Zalicza się do nich np. powieści zawierające traktaty na temat poetyki powieściowej, poematy wykładające reguły poezji, dzieła dramatyczne, w których toczą się dysputy o sztuce dramaturgicznej lub utwory autotematyczne, tzn. takie, w których narracja odnosi się do nich samych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. proces pokrywania powierzchni przedmiotu warstwą metalu

(1.2) pot. warstwa metalu powstała w wyniku metalizacji (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Metalizacyjny

związany z metalizacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalizm

1. jeden z kierunków teorii pieniądza, utożsamiający pieniądze ze szlachetnymi metalami;
2. kruszcowy system pieniężny, w którym w roli pieniądza występuje kruszec

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. pokrywanie przedmiotu powłoką z metalu

#### Źródła:

Wiktionary

# Metalka

potocznie: metalowa narta

#### Źródła:

SJP.pl

# Metallic

samochód pomalowany metallikiem (lakierem), w kolorze metallic; metalik; metalic

#### Źródła:

SJP.pl

# Metallica

samochód pomalowany metallikiem (lakierem), w kolorze metallic; metalik; metalic

Metallica – amerykański zespół heavymetalowy i thrashmetalowy założony w Los Angeles w Kalifornii w 1981 roku przez Jamesa Hetfielda i Larsa Ulricha. Uważany za jeden z najważniejszych, najbardziej wpływowych zespołów metalowych lat 80. XX wieku, w latach 90. ubiegłego stulecia za najbardziej dochodowy zespół metalowy, a także za jeden z najpopularniejszych i najwybitniejszych zespołów heavymetalowych w dziejach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metallika

gatunek muzyki rockowej, wykonywany głównie na instrumentach elektrycznych, charakteryzujący się mocnym, szybkim uderzeniem; metallica, metal

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z metalem

#### Źródła:

Wiktionary

# Metalocen

#### Źródła:

Wikipedia

# Metalofon

dzwon w kształcie kielicha odlany ze stopu miedzi i cyny

Metalofony – instrumenty muzyczne, w których dźwięk wydobywany jest poprzez uderzenie w strojoną płytkę wykonaną z metalu (najbardziej popularnym jest brąz, ale płytki wykonuje się również z żelaza i miedzi). Metalofony oryginalnie pochodzą z Indonezji, gdzie wykorzystywane są jako melorytmiczna podstawa orkiestr gamelan. W kulturze zachodniej znanymi metalofonami są wibrafon, dzwonki orkiestrowe (glockenspiel) i czelesta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalogenny

tworzący metal, będący podstawą do powstawania metalu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalogika

teoria systemu logicznego

Metalogika – dział logiki matematycznej powiązany z metamatematyką, badający różne systemy logiczne jako teorie formalne (dedukcyjne). Wynikami metalogiki są takie twierdzenia jak np. niesprzeczność danej logiki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalografia

nauka badająca strukturę metali i ich stopów

Metalografia – nauka o wewnętrznej budowie materiałów metalicznych (metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych.

Metalografia jest połączeniem metaloznawstwa i krystalografii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metaloid

pierwiastek chemiczny (np. brom, jod, tlen, siarka, azot, węgiel) nie wykazujący charakterystycznych cech metali, elektroujemny, tworzący tlenki o charakterze bezwodników kwasowych; pierwiastek niemetaliczny; niemetal

Półmetale (metaloidy) – pierwiastki chemiczne, które mają własności pośrednie między metalami i niemetalami. Zalicza się do nich antymon, arsen, bizmut, bor, german, krzem, selen, tellur i polon, oraz czasami także glin i astat, a w niektórych opracowaniach także węgiel, mający najwyższą temperaturę topnienia z dotychczas poznanych pierwiastków, oraz fosfor (tworzący odmianę czarną o właściwościach fizycznych przypominających metal).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalokompleksowy

o barwniku: będący związkiem koordynacyjnym, w którym jedna lub dwie cząsteczki są związane koordynacyjnie z atomem metalu (chromem, rzadziej niklem, miedzią lub kobaltem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalomania

zafascynowanie metalem, gatunkiem muzyki rockowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaloplastyczny

→ metaloplastyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metaloplastyką, dotyczący metaloplastyki

Patrz:metaloplastyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaloplastyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. twórca wykonujący metaloplastyki

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: metaloplastyka

Metaloplastyka – dziedzina twórczości obejmująca wyrób artystycznych przedmiotów z metalu, jak również przedmioty wykonane tą techniką. Dziełem metaloplastyki mogą być przedmioty użytkowe (lampy, świeczniki, szyldy, kraty itp.) lub dekoracyjne (rzeźby, płaskorzeźby, kompozycje abstrakcyjne). Termin stosowany w sztuce współczesnej, zastosowany po raz pierwszy w latach 20 XX wieku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metaloplastyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. dziedzina plastykaastyki artystycznej i użytkowej zajmująca się wyrobami z metali;

(1.2) pot. ozdobny przedmiot z metalu

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: metaloplastyk

Metaloplastyka – dziedzina twórczości obejmująca wyrób artystycznych przedmiotów z metalu, jak również przedmioty wykonane tą techniką. Dziełem metaloplastyki mogą być przedmioty użytkowe (lampy, świeczniki, szyldy, kraty itp.) lub dekoracyjne (rzeźby, płaskorzeźby, kompozycje abstrakcyjne). Termin stosowany w sztuce współczesnej, zastosowany po raz pierwszy w latach 20 XX wieku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metaloporfiryna

pochodna porfiryny wchodząca w skład hemoprotein i chlorofili

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaloproteid

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną metal, najczęściej żelazo, magnez, miedź, cynk lub mangan; metaloproteina

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaloproteidy

białka złożone, zawierające metal jako grupę prostetyczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaloproteina

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną metal, najczęściej żelazo, magnez, miedź, cynk lub mangan

Metaloproteiny – białka złożone (proteidy). Zbudowane są z części białkowej i grupy prostetycznej. Grupą prostetyczną tu jest atom lub atomy metali takich jak miedź, wapń, żelazo itp. W zależności od metalu grupa prostetyczna powiązana jest ze ściśle określoną funkcją biologiczną. Metale są związane silnymi wiązaniami kowalencyjnymi.

Przykładem metaloproteiny może być hemoglobina z żelazem, która odpowiada za transport tlenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metaloryt

technika druku wypukłego uzyskanego za pomocą metalowej (miedzianej) płyty

Metaloryt – technika graficzna druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana z płyty metalowej.

Ze względu na sposób opracowania płyty metaloryty można podzielić na cięte i trawione. Metoda cięcia metalu jest w druku wypukłym rzadko stosowana, ze względu na dostępność tańszych i łatwiejszych w obróbce materiałów. Metoda trawienia jest bardziej powszechna – płyta jest trawiona jak w technice akwaforty, z tym że odbitkę wykonuje się pokrywając farbą wypukłe elementy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalorytnictwo

grawerowanie na metalu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaloterapia

leczenie za pomocą przykładania do ciała i noszenia na nim metalowych blaszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalówa

potocznie: fanka metalu (muzyki); metalówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalowiec

1. pracownik przemysłu budowy maszyn;
2. środ. heavymetalowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pracująca w przemyśle metalowym

(1.2) środ. muz. muzyk wykonujący muzykę rockową w jej odmianach nazywanych metalem (np. heavy metal, death metal, black metal, doom metal itd.)

(1.3) środ. członek subkultury skupiającej się wokół środowiska związanego z heavy metalem i jego odmianami;

(1.4) środ. muz. młodz. pot. wielbiciel muzyki nazywanej metalem

Metalowiec – osiedle administracyjne Skarżyska-Kamiennej, usytuowane w zachodniej części miasta.

Osiedle obejmuje tereny na zachód od torów kolejowych w rejonie ulicy Metalowców, między ulicą Paryską a Aleją Niepodległości na osi północ-południe oraz między ulicą Krasińskiego a ulicą Krakowską na osi wschód-zachód.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metalówka

potocznie: fanka metalu (muzyki); metalówa

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalowo-Gumowy

wykonany z metalu i gumy (np. tuleje metalowo-gumowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalowskaźnik

wskaźnik stosowany w kompleksometrii, tworzący z oznaczanym jonem metalu barwne kompleksy

#### Źródła:

SJP.pl

# Metalowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

przymiotnik jakościowy

(2.1) muz. odnoszący się do heavy metalu, ostrej odmiany rocka

#### Źródła:

Wiktionary

# Metaloznawca

specjalista w zakresie nauki o strukturze i właściwościach metali i stopów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie metaloznawstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaloznawczy

związany z nauką o strukturze i właściwościach metali i stopów

przymiotnik

(1.1) dotyczący metaloznawstwa i/lub metaloznawców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaloznawstwo

nauka o strukturze i właściwościach metali i stopów

Metaloznawstwo – nauka zajmująca się:

- strukturą
- składem chemicznym
- właściwościami
  - chemicznymi
  - fizycznymi
  - mechanicznymi

metali i ich stopów oraz powiązaniami między własnościami, strukturą i składem chemicznym w funkcji temperatury i obciążeń zewnętrznych. W badaniach tych metaloznawstwo korzysta z dorobku fizyki ciała stałego, chemii fizycznej, termodynamiki, mechaniki, krystalografii i innych dziedzin nauki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metalurg

specjalista w dziedzinie metalurgii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się metalurgią

Metalurgia (z gr. μέταλλον 'kopalnia, szyb, kamieniołom, metal' i ἔργον 'praca, dzieło') – nauka o metalach obejmująca, między innymi, obróbkę plastyczną, odlewnictwo, metaloznawstwo i metalurgię ekstrakcyjną. Przedmiotem badań metalurgii jest obróbka rud metali aż do produktu końcowego (kabel miedziany, drzwi samochodowe, kształtownik aluminiowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metalurgia

1. nauka o otrzymywaniu metali i nadawaniu im pożądanych własności;
2. dział przemysłu zajmujący się produkcją metali i wyrobów metalowych; przemysł metalowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

Metalurgia (z gr. μέταλλον 'kopalnia, szyb, kamieniołom, metal' i ἔργον 'praca, dzieło') – nauka o metalach obejmująca, między innymi, obróbkę plastyczną, odlewnictwo, metaloznawstwo i metalurgię ekstrakcyjną. Przedmiotem badań metalurgii jest obróbka rud metali aż do produktu końcowego (kabel miedziany, drzwi samochodowe, kształtownik aluminiowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metalurgiczny

przymiotnik

(1.1) związany z metalurgią

#### Źródła:

Wiktionary

# Metamagnetyk

materiał, w którym możliwe jest przejście od fazy antyferromagnetycznej do ferromagnetycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Metamatematyczny

→ metamatematyka

Patrz:metamatematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Metamatematyka

nauka zajmująca się metodologiczną analizą teorii matematyki

Metamatematyka (lub meta-matematyka) – bardzo rygorystyczne badanie podstaw matematyki i pewnych aspektów logiki matematycznej z użyciem zaawansowanych środków samej matematyki. Jedną z istotnych jej cech jest rozróżnienie między rozumowaniami prowadzonymi wewnątrz danej sformalizowanej teorii aksjomatycznej a rozumowaniami prowadzonymi na zewnątrz niej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metamer

pojedynczy, poprzeczny segment ciała pierścienic

Metamery, pierścienie ciała, czasami nazywane somitami – występujący u niektórych zwierząt dwubocznie symetrycznych szereg powtarzających się odcinków ciała o pierwotnie podobnej (homonomicznej) budowie. Wyraźnie widoczne metamery występują m.in. u pierścienic (Annelida) i owadów (Insecta). U wieloszczetów (Polychaeta) wszystkie metamery (oprócz płatu głowowego oraz odbytowego) zawierają te same narządy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metameria

- metameria (biologia) – segmentacja wzdłużna ciała niektórych zwierząt
- metameria (chemia) – jedna z odmian izomerii związków chemicznych
- metameryzm (nazwa niepoprawna: metameria) – zjawisko różnego odbioru barwy tej samej substancji ze względu na rodzaj oświetlenia

#### Źródła:

Wikipedia

# Metameryczny

związany ze zjawiskiem metamerii, np. segmenty metameryczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Metamfetamina

pochodna amfetaminy o bardzo silnym działaniu pobudzającym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

Metamfetamina (N-metyloamfetamina (rac)-N-metylo-1-fenylopropylo-2-amina) – organiczny związek chemiczny, N-metylowa pochodna amfetaminy, stymulant oparty na szkielecie β-fenyloetyloaminy, prawoskrętny stereoizomer lewometamfetaminy. Jest stosowana jako środek odurzający, a także jako lek przeznaczony do leczenia ADHD i otyłości (w USA pod nazwą handlową Desoxyn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metamfetaminowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metamfetaminą, dotyczący metamfetaminy

#### Źródła:

Wiktionary

# Metamidofos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. toksyczny insektycyd fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C2H8NO2PS, pochodna acefatu

#### Źródła:

Wiktionary

# Metamizol

organiczny związek chemiczny o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i spazmolitycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metamorficznie

przysłówek

(1.1) na sposób metamorficzny

#### Źródła:

Wiktionary

# Metamorficzny

przymiotnik

(1.1) ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

#### Źródła:

Wiktionary

# Metamorfizm

proces prowadzący do przeobrażenia skał

Metamorfizm – zespół procesów prowadzących do zmiany skał, tekstury, struktury, składu mineralnego oraz chemicznego. Typowym środowiskiem metamorfizmu jest wnętrze skorupy ziemskiej, może on wystąpić również na powierzchni Ziemi. Metamorfizmem nazywamy tylko przemiany zachodzące w stanie stałym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metamorfizować

1. przeobrażać wtórnie skały pierwotnie osadowe lub magmowe;
2. metamorfizować się - ulegać metamorfizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Metamorfoza

zmiana postaci, wyglądu zewnętrznego, przekształcenie się jednej formy w inną; przeobrażenie się, przemiana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

(1.2) czyjaś fizyczna lub psychiczna zmiana

(1.3) biol. przejście w kolejne stadium rozwoju

Przeobrażenie, metamorfoza – w znaczeniu ogólnym – przekształcenie, zmiana formy, postaci lub struktury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metan

bezbarwny, bezwonny gaz, pierwszy węglowodór w szeregu homologicznym alkanów, główny składnik gazu ziemnego (90%), zwany również gazem błotnym lub gazem kopalnianym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wzór chemiczny|CH4., najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

Metan, CH4 – organiczny związek chemiczny, najprostszy węglowodór nasycony (alkan). W temperaturze pokojowej jest bezwonnym i bezbarwnym gazem. Jest stosowany jako gaz opałowy i surowiec do syntezy wielu innych związków organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metanabol

lek anaboliczny powodujący m.in. przyrost masy ciała, stosowany jako środek dopingujący; metadienon; metandienon

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanal

aldehyd mrówkowy, formaldehyd

Aldehyd mrówkowy, formaldehyd, E240 (nazwa systematyczna: metanal), HCHO – organiczny związek chemiczny, pierwszy w szeregu homologicznym aldehydów. Został odkryty przez rosyjskiego chemika Aleksandra Butlerowa w 1859 roku. W handlu najczęściej spotyka się jego 35–40% roztwór w wodzie, zwany formaliną. Produktem polimeryzacji formaldehydu jest polioksymetylen (zwany także paraformaldehydem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanarracja

narracja stanowiąca opis strukturalny historii ludzkości, w której występują pojęcia wiążące o wysokim stopniu ogólności, np. naród, cywilizacja, społeczeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanauka

nauka o naukach, zajmująca się zwłaszcza metodologią różnych nauk; naukoznawstwo

Naukoznawstwo – termin rozumiany dwojako:

- szeroko: zespół nauk o nauce, obejmujący m.in. jej teorię, historię, metodologię i systematykę;
- wąsko: epistemologia nauki.

Naukoznawstwo zajmuje się problematyką racjonalnego wpływania na rozwój nauk (w pożądanym kierunku) środkami społecznymi; dokładniej jest to zestaw takich badań nad naukami, jakie mają zwiększyć potencjał i efektywność w wykorzystaniu kapitału intelektualnego (ludzkiego i strukturalnego). Zadaniem naukoznawstwa jest opracowywanie rekomendacji dla ludzi, którzy w ramach rozmaitych instytucji i urzędów praktycznie zajmują się sprawami nauki i polityki naukowej w skali globalnej, międzynarodowej, krajowej, regionalnej i instytucjonalnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metandienon

lek anaboliczny powodujący m.in. przyrost masy ciała, stosowany jako środek dopingujący; metadienon; metanabol

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanefrydium

narząd wydalniczy bezkręgowców

Metanefrydium – segmentalny, zwykle parzysty narząd wydalniczy pochodzenia mezodermalnego niektórych bezkręgowców mających dobrze rozwiniętą wtórną jamę ciała (celomę). Występuje u pierścienic (skąposzczetów, pijawek i szczetnic), sikwiaków, kryzelnic i ramienionogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanejra

w mitologii greckiej: żona Keleosa (króla miasta Eleusis)

Metanejra (gr. Μετάνειρα) – postać w mitologii greckiej. Była żoną Keleosa, króla Eleusis oraz matką Triptolemosa. Podejmowała gościnnie boginię Demeter, gdy ta poszukiwała córki. Niekiedy Metanejra uważana była za żonę attyckiego herosa Hippotoona, syna Posejdona i Alope.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanian

sól kwasu metanowego (mrówkowego); mrówczan

#### Źródła:

SJP.pl

# Metaniarz

pracownik kopalni zajmujący się mierzeniem stężenia metanu w powietrzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanit

kruszący materiał wybuchowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanoamid

związek organiczny

Formamid – organiczny związek chemiczny z grupy amidów, pochodzący od kwasu mrówkowego i będący najprostszym przedstawicielem tej klasy związków. Stosowany jest w syntezie organicznej jako rozpuszczalnik oraz plastyfikator.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanodikarboksylowy

kwas metanodikarboksylowy - nasycony kwas dikarboksylowy, bezbarwne kryształy łatwo rozpuszczalne w wodzie, alkoholu etylowym i eterze, stosowane m.in. w przemyśle farmaceutycznym, zwłaszcza do produkcji barbituranów; kwas malonowy (nazwa zwyczajowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanoja

w Nowym Testamencie i teologii chrześcijańskiej: nawrócenie rozumiane jako zmiana sposobu myślenia i postępowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. przemiana duchowa, przyjęcie jakiegoś systemu wartości, poglądów i zasad, nawrócenie;

Nawrócenie (od gr. ἐπιστρέφω, epistrefo „zawracać”) – przemiana duchowa, przyjęcie jakiegoś systemu wartości, poglądów i zasad.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metanol

alkohol o jednym atomie węgla w cząsteczce; alkohol metylowy, spirytus drzewny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz;

Metanol, alkohol metylowy, CH3OH – organiczny związek chemiczny, najprostszy alkohol alifatyczny. Został odkryty w 1661 roku przez Roberta Boyle’a. Jest trujący dla człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metanolowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metanolem, dotyczący metanolu, zawierający metanol

#### Źródła:

Wiktionary

# Metanometr

przyrząd do pomiaru stężenia metanu w powietrzu; metanomierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanomierz

przyrząd do pomiaru zawartości metanu w powietrzu; metanometr

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanonośność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) górn. objętościowa ilość metanu pochodzenia naturalnego, zawarta w jednostce wagowej w głębi calizny węglowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Metanotiol

siarkowy odpowiednik metanolu; merkaptan metylowy, tiol

Metanotiol (merkaptan metylowy) – organiczny związek chemiczny z grupy tioli o wzorze CH3SH. Jest siarkowym analogiem metanolu. Występuje w wyziewach wulkanicznych. Metanotiol jest bezbarwnym gazem skraplającym się w temperaturze 6 °C. Ma silny i odrażający zapach zgniłej kapusty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metanowiec

tankowiec transportujący metan

#### Źródła:

SJP.pl

# Metanowość

Metanowość, stopień metanowości – ilość metanu wydzielającego się do wyrobisk.

- Metanowość bezwzględna – objętościowa ilość metanu wydzielająca się do wyrobisk (metanowość wentylacyjna) oraz ujmowanego do sieci odmetanowania w jednostce czasu. Wyraża się ją najczęściej w m3/min.
- Metanowość względna – objętościowa ilość metanu wydzielająca się do wyrobisk oraz ujmowanego do sieci odmetanowania na tonę dobowego wydobycia. Wyraża się ją w m3/Mg.
- Metanowość wentylacyjna – objętościowa ilość metanu wydzielająca się do wyrobisk górniczych i wyraża się ja w m3/min.
- Metanowość kryterialna – metanowość bezwzględna, przy której w danych warunkach przewietrzania i odmetanowania przy nierównomiernym wydzielaniu się metanu nie będą występować przekroczenia dopuszczalnej zawartości metanu w wylotowym prądzie powietrza zużytego.
- Metanonośność – objętościowa ilość metanu pochodzenia naturalnego zawarta w jednostce wagowej w głębi calizny węglowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metanowy

przymiotnik od: metan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metanem, dotyczący metanu; zawierający metan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaplantacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. metoda z zakresu czynnej ochrony przyrody polegająca na sztucznym przesiedlaniu roślin z naturalnego stanowiska na inne, nowo zakładane w warunkach wolnej przyrody

#### Źródła:

Wiktionary

# Metaplazja

#### Źródła:

Wikipedia

# Metaplazm

przekształcenie brzmienia wyrazu przy zachowaniu jego znaczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapleks

przezroczyste tworzywo sztuczne produkowane na bazie polimeru; pleksi, szkło akrylowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przezroczyste tworzywo sztuczne

Szkło akrylowe, szkło organiczne, potocznie plexiglas, pleksi, metapleks, żargonowo pleksa – przezroczyste tworzywo sztuczne, którego głównym składnikiem jest poli(metakrylan metylu) (PMMA, od ang. poly(methyl methacrylate)). Niektóre rodzaje szkła akrylowego zawierają też pewne ilości innych poliakrylowych polimerów i kopolimerów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metapleksowy

przymiotnik od: metapleks

przymiotnik

(1.1) zrobiony z metapleksu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metaplik

Metaplik – to specjalny rodzaj pliku, który zawiera definicje innego pliku lub cały inny plik. W kontekście systemów operacyjnych, takich jak Windows, metapliki są często używane do przechowywania informacji o obrazach wektorowych i rastrowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metapoetycki

dotyczący poetyckiej wypowiedzi na temat poezji

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapolityczny

→ metapolityka

Patrz:metapolityka

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapolityka

refleksja nad sposobami prowadzenie polityki

Metapolityka (od greckiego metá „poza”, „po” i gr. politiká) – ujęta filozoficznie teoria polityki. Elementami metapolityki jest teoria bytu (metafizyka), teoria poznania (epistemologia) i teoria wartości (aksjologia). Pojęcie po raz pierwszy zostało użyte w dziele Allgemeines Staatsrecht und Staatsverfassungslehre (Göttingen 1793) przez niemieckiego historyka, Augusta von Schlözera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metapredykatywny

w językoznawstwie: operator metapredykatywny - nieodmienna część mowy wyróżniana w najnowszych opisach gramatycznych polszczyzny, której funkcja polega na komentowaniu wyrażenia, z którym się łączy, np. bardzo, wielce

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapsychiczny

w parapsychologii: skierowany do psychiki bez pośrednictwa zmysłów

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapsychik

osoba zajmująca się badaniem psychiki pojmowanej jako dziedzina zjawisk duchowych, w której działają siły nadprzyrodzone

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapsychika

osoba zajmująca się badaniem psychiki pojmowanej jako dziedzina zjawisk duchowych, w której działają siły nadprzyrodzone

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapsycholog

specjalista w zakresie metapsychologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Metapsychologia

Metapsychologia to termin wprowadzony przez Zygmunta Freuda dla określenia teoretycznego ujęcia procesów psychicznych, wykraczającego poza bezpośrednie obserwacje i doświadczenia kliniczne. Celem metapsychologii jest opisanie funkcjonowania psychiki przy użyciu pojęć teoretycznych, które umożliwiają pełniejsze zrozumienie nieświadomych mechanizmów kierujących ludzkim zachowaniem

#### Źródła:

Wikipedia

# Metasekwoja

drzewo iglaste dorastające do wysokości 50 m, o miękkich i jasnych igłach zrzucanych na zimę wraz z gałązkami, pochodzące z Chin

Metasekwoja (Metasequoia) – rodzaj roślin z rodziny cyprysowatych. Obejmuje jeden gatunek współczesny – metasekwoję chińską. Opisano szereg gatunków wymarłych jednak nie stwierdzono istotnej zmienności przynajmniej pod względem morfologicznym i rośliny tego rodzaju zachowały się w postaci mało zmienionej w całym zapisie kopalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metasfera

warstwa atmosfery ziemskiej rozciągająca się na wysokości ok. 500-1500 km, między termosferą a protosferą

Metasfera - warstwa atmosfery ziemskiej rozciągająca się między termosferą, a protonosferą, na wys. ok. 500 - 1500 km. Procesy zachodzące w tej warstwie mają odmienny charakter od procesów zachodzących w niższych warstwach atmosfery ziemskiej, chociaż środowisko nie jest jeszcze w pełni zjonizowane. W badaniach metasfery dużą rolę odgrywają sztuczne satelity Ziemi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metaskop

urządzenie do wykrywania źródeł promieniowania podczerwonego

#### Źródła:

SJP.pl

# Metasomatoza

naturalny proces zachodzący w skorupie ziemskiej, polegający na zmianie składu chemicznego i mineralnego skał

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metasomatyczny

→ metasomatoza

Patrz:metasomatoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Metastabilność

Metastabilność – własność delikatnej równowagi stanów, które są stabilne dla małych odchyleń od położenia równowagi, ale większe wychylenie powoduje zmianę stanu i przejście do równowagi pełnej, lub ew. innego stanu metastabilnego.

Ze względu na naturalne fluktuacje stany metastabilne rozpadają się samoistnie, ale czas ich trwania może być bardzo długi. Dlatego dostarczenie energii, np. przez podgrzanie, zwiększa szybkość przemiany i może doprowadzić do zmiany stanu substancji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metastabilny

względnie trwały, stabilny przez pewien czas lub w pewnym zakresie warunków zewnętrznych; metatrwały

#### Źródła:

SJP.pl

# Metastasio

Pietro Antonio Domenico Trapassi, lepiej znany pod pseudonimem Metastasio (ur. 3 stycznia 1698 w Rzymie, zm. 12 kwietnia 1782 w Wiedniu) – włoski pisarz. Znany jako librecista: jego libretta wykorzystane zostały w operach Händla, Hassego i Vivaldiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metastasis

[czytaj: metastas-is]
1. przedstawienie wydarzeń przyszłych lub minionych za pomocą czasu teraźniejszego;
2. zejście chóru z orchestry w czasie trwania akcji scenicznej w dramacie greckim

#### Źródła:

SJP.pl

# Metastatyczny

→ metastaza

przymiotnik

(1.1) med. związany z przerzutami nowotworowymi

Patrz:metastaza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metastaza

wtórne ognisko nowotworu złośliwego, powstałe wskutek przeniesienia komórek nowotworu przez chłonkę lub krew do odległych miejsc organizmu; przerzut

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

Przerzut nowotworowy, nowotwór przerzutowy, rozsiew nowotworu, metastaza (łac. metastasis, gr. μετάσταση = zmiana miejsca, przesunięcie) – guz wtórny nowotworu złośliwego, powstały z komórek pochodzących z guza pierwotnego. Przerzuty odpowiadają za ponad 90% śmiertelności w chorobach nowotworowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metatag

element umieszczony w kodzie źródłowym strony internetowej, zawierający informacje o treści strony

#### Źródła:

SJP.pl

# Metatekst

tekst mówiący o innym tekście lub naśladujący inny tekst

#### Źródła:

SJP.pl

# Metatekstowy

przymiotnik od: metatekst

#### Źródła:

SJP.pl

# Metateoretyczny

→ metateoria

Patrz:metateoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Metateoria

w filozofii: teoretyczna analiza jakiejś teorii, zwłaszcza w zakresie jej języka i systemu twierdzeń

Metateoria – teoria dotycząca pewnych formalnych własności teorii lub zbioru teorii jako całości.

Istnieją zdania metateoretyczne, np. stwierdzenie ta teoria jest fałszywa.

Metateorie o własnościach teorii matematycznych są rozwijane w matematyce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metateza

przestawienie głosek lub sylab w wyrazie; przestawka

Metateza (łac. metathesis, z gr. μετάθεσις metáthesis „przestawienie”) – reakcja chemiczna przebiegająca według ogólnego schematu:

  A–B + C–D ⇌ A–D + C–B

W wyniku tej reakcji fragmenty reagujących cząsteczek „zamieniają się miejscami” w skoordynowany sposób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metatropizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. transwestytyzm

Transwestytyzm (od łac. trans „za, poza, z tamtej strony” i vestitus „odziany”, inaczej eonizm, metatropizm) – praktyka przyjmowania ubioru, sposobu bycia, a niekiedy także roli płciowej zazwyczaj kojarzonych z płcią przeciwną, jako forma autoekspresji lub też dla psychologicznej gratyfikacji. W niektórych kulturach transwestytyzm jest praktykowany z powodów religijnych, tradycyjnych lub ceremonialnych. Termin ten jest rzadko stosowany w odniesieniu do kobiet.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metatrwały

względnie trwały, stabilny przez pewien czas lub w pewnym zakresie warunków zewnętrznych; metastabilny

Metastabilność – własność delikatnej równowagi stanów, które są stabilne dla małych odchyleń od położenia równowagi, ale większe wychylenie powoduje zmianę stanu i przejście do równowagi pełnej, lub ew. innego stanu metastabilnego.

Ze względu na naturalne fluktuacje stany metastabilne rozpadają się samoistnie, ale czas ich trwania może być bardzo długi. Dlatego dostarczenie energii, np. przez podgrzanie, zwiększa szybkość przemiany i może doprowadzić do zmiany stanu substancji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metawersum

wirtualne środowisko online, łączące elementy technologii VR (wirtualnej rzeczywistości), AR (rzeczywistości rozszerzonej), gier i mediów społecznościowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) koncepcja wirtualnego świata w technologii 3D fukcjonującego dzięki Internetowi i łączącego wiele różnych przestrzeni wirtualnych

Metawersum (ang. Metaverse) – wirtualne środowisko online, łączące ze sobą elementy rzeczywistości rozszerzonej (AR), rzeczywistości wirtualnej (VR), mediów społecznościowych, gier online i kryptowalut, oraz pozwalające swoim użytkownikom na odczuwanie wirtualnych doznań i prowadzenie interakcji z innymi użytkownikami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metaxa

grecka odmiana brandy wzbogacona ekstraktem z ziół

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;

Metaxa (ngr. Μεταξά) – grecki napój alkoholowy typu koniakowego (brandy), opracowany przez kupca Spirosa Metaksasa w 1888 roku.

Metaxa jest odmianą destylatu z domieszką wina muskatowego. Pochodzi z wysp Samos i Lemnos. Wzbogaca się ją ekstraktem z ziół, m.in. anyżu; do wzbogacających składników należą też płatki róż. Swój aromat zawdzięcza leżakowaniu w odwiecznych dębowych beczkach, a w jej skład wchodzą starzone destylaty przez co najmniej 3 lata, dzięki czemu może być odpowiednio oznaczany gwiazdkami roczników. Do Stanów Zjednoczonych napój trafił w 1900 roku. Obecnie popularny jest w wielu krajach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metazoa

zwierzęta, których ciało zbudowane jest z licznych komórek tworzących tkanki

Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Tradycyjnie dzielone są sztuczne grupy bezkręgowców i kręgowców, wśród których wyróżnia się: ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, włącznie z człowiekiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metek

wolny człowiek w starożytnej Grecji nieposiadający jednak pełni praw obywatelskich; metojk, metojka

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. zob. metojk.

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. zob. metka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metele

1. wieś na Litwie;
2. jezioro na południu Litwy

- Metele – jezioro na Litwie
- Metele – wieś na Litwie, dawniej miasto
- Metele – dawna gmina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metelski

nazwisko

- Adam Metelski (ur. 1983) – polski koszykarz
- Stanisław Aleksander Metelski (1885-1965) – prezydent Zgierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metempsychiczny

→ metempsychoza

przymiotnik

(1.1) dotyczący metempsychozy

Patrz:metempsychoza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metempsychoza

w niektórych religiach: wiara we wcielanie się duszy człowieka po jego śmierci w ciało innej istoty żywej; reinkarnacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis „ponowne wcielenie”) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowo narodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteo

meteorologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteonawigacja

Meteonawigacja, nawigacja meteorologiczna – nauka zajmująca się planowaniem podróży morskich i oceanicznych oraz połowów z uwzględnieniem spodziewanych warunków meteorologicznych.

Prekursorem takich badań był Matthew Fontaine Maury, który w latach 1843-47 opracował mapy przeważających wiatrów i prądów na Atlantyku. Mapy te pozwalały na skrócenie czasu podróży dla żaglowców o ponad 10%.

#### Źródła:

Wikipedia

# Meteopata

człowiek odczuwający w większym stopniu zmiany pogodowe, przeżywający je w sposób wyolbrzymiony, chorobliwy; meteoropata

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meteopatia

nadmierna wrażliwość organizmu na zmiany pogody; meteoropatia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meteopatka

kobieta zbytnio wrażliwa na zmiany pogody

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteopatyczny

→ meteoropatia; meteoropatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteor

1. w astronomii: ciało niebieskie, skalisty okruch, odłamek o wielkości od ułamka milimetra do kilku metrów, krążący w przestrzeni międzyplanetarnej;
2. w meteorologii: zjawisko występujące w atmosferze Ziemi lub na jej powierzchni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

Meteor – świecący ślad, jaki zostawia po sobie meteoroid poruszający się w atmosferze ziemskiej. Jasny ślad powstaje w wyniku świecenia par ulatniających się z powierzchni meteoroidu oraz z nagrzanych i zjonizowanych gazów atmosfery wzdłuż trasy jego przelotu. Niektóre meteoroidy pozostawiają za sobą ślad złożony z „dymu”, który powstaje z jego cząstek oderwanych od jego powierzchni w procesie ablacji. Meteory są potocznie nazywane „spadającymi gwiazdami”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteor.

skrót od: meteorologia, meteorologiczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorograf

urządzenie rejestrujące ciśnienie, temperaturę i wilgotność powietrza

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteoroid

okruch skalny poruszający się w przestrzeni kosmicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. okruch skalny mniejszy od planetoidaanetoidy, poruszający się po orbicie;

Meteoroidy – okruchy skalne (mniejsze od planetoid) poruszające się po orbitach wokół Słońca. Meteoroidy mają zwykle masę od 10−9 do 103 kg (choć najczęściej nie przekracza ona 10−6 kg). Ich rozmiary wynoszą od 0,1 mm do 10 m, ale jest to granica umowna, gdyż obiekty o dobrze wyliczonej orbicie raczej będą nazywane asteroidami. Większe obiekty spośród małych ciał Układu Słonecznego zaliczane są do planetoid, a mniejsze cząstki to pył kosmiczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteoroidowy

→ meteoroid

Patrz:meteoroid

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorol.

skrót od: meteorologia, meteorologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorolog

specjalista w zakresie meteorologii; synoptyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. meteorol. specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

Meteorolog (synoptyk) – osoba prowadząca badania naukowe i opracowująca modele teoretyczne odnoszące się do składu, struktury i dynamiki atmosfery w powiązaniu z oddziaływaniem podłoża. Meteorolog przygotowuje również prognozy pogody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteorologia

nauka zajmująca się badaniem procesów i zjawisk zachodzących w atmosferze oraz przewidywaniem na ich podstawie pogody

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

Meteorologia (gr. metéōron (μετέωρον) – unoszący się w powietrzu, lógos (λόγος)- słowo, wiedza) – nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze, szczególnie w jej niższej warstwie – troposferze. Bada, jak te procesy wpływają na przebieg procesów atmosferycznych i stan pogody na danym obszarze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteorologiczny

dotyczący zjawisk atmosferycznych

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meteorolożka

→ meteorolog

Patrz:meteorolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteoropata

człowiek odczuwający w większym stopniu zmiany pogodowe, przeżywający je w sposób wyolbrzymiony, chorobliwy; meteopata

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteoropatia

chorobliwe reakcje organizmu na zmiany pogody; meteopatia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meteoropatka

kobieta uskarżająca się na złe samopoczucie, obniżenie sprawności fizycznej i psychofizycznej w trakcie zmiany pogody

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteoropatologia

dział medycyny, nauka zajmująca się badaniem wpływu poszczególnych czynników meteorologicznych na występowanie chorób i zaburzeń czynności organizmu ludzkiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteoropatyczny

→ meteoropatia; meteopatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorotropowy

mający związek z negatywnym wpływem warunków atmosferycznych na organizm (np. objawy i choroby meteorotropowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorowy

przymiotnik od: meteor

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteory

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. niewielki, odosobniony masyw górski w Grecji, na północno-zachodnim krańcu Tesalii, w okolicy miasta Kalambaka, zbudowany ze urwistych skał;

Meteory (gr. Μετέωρα (Meteora) z gr. metéoros – wzniesiony w górę, będący wysoko w powietrzu) – masyw skał z piaskowca i zlepieńca w środkowej Grecji na północno-zachodnim krańcu równiny tesalskiej w okolicy miasta Kalambaka. Skały osiągają wysokość do 540 m n.p.m.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteorycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od meteoryt

#### Źródła:

Wiktionary

# Meteoryt

odłamek ciała niebieskiego, który nie spalił się całkowicie w atmosferze ziemskiej i spadł na powierzchnię Ziemi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

Meteoryt – pozostałość ciała niebieskiego (meteoroidu, asteroidy), które w postaci ciała stałego dotarło do powierzchni planety lub księżyca. Na Ziemi najczęściej meteoryty należą do meteorytów kamiennych, głównie chondrytów. Badaniem meteorytów i wszystkich aspektów z nimi związanych zajmuje się meteorytyka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteorytowy

przymiotnik od: meteoryt

przymiotnik

(1.1) przym. od meteoryt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meteorytyczny

→ meteoryt, meteorytowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Meteorytyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach;

Meteorytyka – nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach. Jej przedmiotem jest określanie składu chemicznego i budowy fizycznej meteorytów i klasyfikowanie ich na tej podstawie. Zajmuje się również określaniem wieku meteorytów i ich pochodzeniem. W kręgu jej zainteresowań leży również badanie okoliczności upadku meteorytów na podstawie pozostawionych przez nie kraterów uderzeniowych. Jednym z głównych problemów tej nauki jest pozyskiwanie materiału do badań. Rzadko udaje się odnaleźć meteoryt tuż po upadku. Najczęściej odnajdowane są meteoryty, które spadły setki lub tysiące lat temu. Dlatego do jednego z ważniejszych zadań meteorytyki należy rozpoznawanie meteorytów i odróżnianie ich od ziemskich minerałów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Meteoryzm

gromadzenie się gazów w przewodzie pokarmowym; wzdęcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. wzdęcie brzucha wskutek nagromadzenia się gazów w jelitach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Meteotsunami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) meteorol. przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami

#### Źródła:

Wiktionary

# Metformina

organiczny związek chemiczny stosowany jako doustny środek przeciwcukrzycowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;

Metformina – organiczny związek chemiczny, dimetylowa pochodna biguanidu. Jest lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy w leczeniu cukrzycy typu 2, szczególnie jeśli towarzyszy jej nadwaga lub otyłość. Metforminę stosuje się w lecznictwie od 1957.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Methemoglobina

pochodna hemoglobiny zawierająca żelazo na trzecim stopniu utlenienia, niezdolna do przenoszenia tlenu, powodująca methemoglobinemię objawiającą się m.in. sinicą skóry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. forma hemoglobiny zawierająca żelazo na trzecim stopniu utlenienia i niezdolna przez to do przenoszenia tlenu w organizmie;

Methemoglobina, MetHb – utleniona forma hemoglobiny, w której zamiast hemu (zawierającego żelazo na II stopniu utlenienia) obecna jest hemina (zawierająca żelazo na III stopniu utlenienia). Nie ma zdolności odwracalnego przyłączania tlenu i jego transportu w organizmie, co jest charakterystyczne dla hemoglobiny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Methemoglobinemia

w medycynie: stan, w którym hemoglobina zawiera trójwartościowy (zamiast dwuwartościowego) jon żelaza, tracąc zdolność do przenoszenia tlenu, spowodowany zatruciem związkami silnie utleniającymi (np. azotany), charakteryzujący się m.in. silną dusznością i sinicą skóry, prowadzący zwykle do zgonu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choroba polegająca na występowaniu znacznych ilości methemoglobiny, która nie przenosi tlenu, zamiast hemoglobiny w krwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Methemoglobinotwórczy

powodujący powstawanie we krwi methemoglobiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Methemoglobinowy

przymiotnik od: methemoglobina

przymiotnik

(1.1) biochem. dotyczący methemoglobiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Methemoglobinuria

pojawienie się methemoglobiny w moczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metical

[czytaj: metikal] jednostka monetarna Mozambiku (1 metical = 100 centavos)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. waluta Mozambiku;

Metical – oficjalna waluta Mozambiku, wprowadzona w 1976 roku, w zastępstwie portugalskich escudo. Jeden metical dzieli się na 100 centavo.

Nazwa "metical" pochodzi od arabskiego słowa ciężar. W obiegu jest sześć monet: największa o wartości 20 meticali, a najmniejsza o wartości 50 centavo. Wszystkie monety wykonane są z miedzioniklu lub z aluminium. Główną mennicą jest mennica w Lizbonie (Portugalia). Wzornictwo na wszystkich monetach jest podobne, nawiązuje do gospodarki, kultury i historii kraju. Na awersie wszystkich monet znajduje się godło Mozambiku, na rewersie umieszczone zostały wizerunki symbolizujące np: statek i dźwig portowy na monecie z nominałem 2,5 meticala; traktor na 5 meticalach; studentka pochylona nad książkami na monecie 1 meticala. Monety te są tanie oraz łatwo dostępne, lecz istnieją również cenniejsze, wybite dla upamiętnienia niecodziennych, szczególnych wydarzeń (monety okolicznościowe), na przykład: wizyta papieża Jana Pawła II w 1988 roku, piłkarskie mistrzostwa świata lub 10. rocznica uzyskania niepodległości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metindol

niesterydowy lek przeciwzapalny i przeciwbólowy; indometacyna; indocid

#### Źródła:

SJP.pl

# Metionina

aminokwas egzogenny

Metionina (skróty: Met, M) – organiczny związek chemiczny z grupy podstawowych aminokwasów białkowych. Jest obojętna elektrycznie. Obok cysteiny jest jednym z dwóch aminokwasów zawierających siarkę. Występuje w dużych ilościach w kazeinie mlekowej, białku jaj. Naturalnie występująca metionina ma zazwyczaj konfigurację L.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metis

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu);

(1.2) astr. jeden z księżyców Jowisza;

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 9;

## Astronomia

- Metis – planetoida o numerze katalogowym 9
- Metis – księżyc Jowisza

## Biologia

- metis (kłusak rosyjski, Métis Trotter) – rasa konia
- metis – łacińska nazwa gatunkowa, np. Apatura metis

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metka

1. kartka przyczepiana do towaru, zawierająca informacje o nim;
2. gatunek kiełbasy z surowego mielonego mięsa;
3. potocznie: powierzchowna opinia; etykieta, etykietka, łatka;
4. środowiskowo; metanabol; meta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;

(1.2) spoż. surowa kiełbasa z wędzonego, mielonego i przyprawionego mięsa z tłuszczem, mająca konsystencję pasty do rozsmarowywania;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. zob. metek.

- metka – informacja o produkcie
- metka – wyrób z mięsa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metkal

płótno bawełniane bez apretury

#### Źródła:

SJP.pl

# Metkować

ometkowywać;
1. przyczepiać metki do sprzedawanych produktów;
2. potocznie: wyrażać powierzchowną opinię o kimś

#### Źródła:

SJP.pl

# Metkownica

przyrząd do automatycznego metkowania towarów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do naklejania etykiet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metkowy

1. → metka;
2. potocznie: firmowy, markowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Metoda

świadomie stosowany sposób działania prowadzący do uzyskania planowanego rezultatu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

(1.2) inform. funkcja składowa klasy

- Metoda (imię)
- metoda (programowanie obiektowe)
- metoda badawcza
- Metoda (sztuka) – sztuka teatralna autorstwa Jordi Galceran
- Metoda (film) – argentyńsko-hiszpańsko-włoski film z 2005

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metodolog

specjalista w zakresie metodologii

Metodologia – nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej. Metoda jest sposobem poprawnego postępowania w danej dziedzinie nauki.

Słowo metodologia pochodzi z greckich słów μετά oraz οδός, które razem dosłownie można przetłumaczyć jako "mówienie o (poprawnym)–chodzeniu–wzdłuż–drogi".

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metodologia

nauka obejmująca metody badań naukowych, ich poprawność, skuteczność i naukową wartość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

Metodologia – nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej. Metoda jest sposobem poprawnego postępowania w danej dziedzinie nauki.

Słowo metodologia pochodzi z greckich słów μετά oraz οδός, które razem dosłownie można przetłumaczyć jako "mówienie o (poprawnym)–chodzeniu–wzdłuż–drogi".

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metodologicznie

przysłówek sposobu

(1.1) odnosząc się do metodologii; w odniesieniu do zasad, metod i założeń naukowego badania rzeczywistości

#### Źródła:

Wiktionary

# Metodologiczny

→ metodologia

przymiotnik

(1.1) nauk. związany z metodologią

Patrz:metodologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metodolożka

→ metodolog

Patrz:metodolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodostwo

Metody z małżonką; Metodowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodowie

Metody z małżonką; Metodostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Metodego lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Metody

świadomie stosowany sposób działania prowadzący do uzyskania planowanego rezultatu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Metody – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa methodos – „kroczący właściwą drogą”.

Metody imieniny obchodzi: 14 lutego, 14 czerwca, 7 lipca i 18 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metodyczka

→ metodyk

Patrz:metodyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodycznie

przysłówek

(1.1) w sposób metodyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Metodyczniej

stopień wyższy od przysłówka: metodycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodyczność

→ metodyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest metodyczne

Patrz:metodyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metodyczny

1. dotyczący metody lub metodyki czegoś, zwłaszcza nauczania;
2. prowadzony zgodnie z jakimś planem, metodą

przymiotnik

(1.1) związany z metodą lub metodyką

(1.2) wskazujący na przemyślane podejście; ustalony według jakichś zasad

(1.3) działający według pewnej metody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metodyjski

przymiotnik

(1.1) związany z Metodym

#### Źródła:

Wiktionary

# Metodyk

specjalista w określaniu sposobów nauczania jakiegoś przedmiotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodyka

1. zbiór zasad obejmujący sposoby wykonania jakiejś pracy;
2. w pedagogice: szczegółowy opis sposobu nauczania jakiegoś przedmiotu

Metodyka – zbiór metod, ustandaryzowane dla wybranego obszaru podejście do rozwiązywania problemów. Metodyka abstrahuje od merytorycznego kontekstu danego obszaru, a skupia się na metodach realizacji zadań, szczególnie metodach zarządzania.

W odróżnieniu od metodologii, która się skupia na odpowiedzi na pytanie Co należy robić?, metodyka koncentruje się na poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie Jak to należy robić?. Bardziej kieruje się ku praktyce wykonawczej, a metodologia ku teorii zazwyczaj sprawnego działania. Przykładem jest metodyka zarządzania projektami: PRINCE2 lub TenStep.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metodyści

odłam religii chrześcijańskiej powstały na bazie Kościoła anglikańskiego w XVIII wieku, głoszący rygoryzm moralny i metodyczne praktyki religijne

Metodyzm – nurt chrześcijaństwa zapoczątkowany jako wewnętrzny ruch ożywienia wewnątrz Kościoła anglikańskiego (pod wpływem pietyzmu), kierowany przez Johna Wesleya i jego brata, Charlesa. Do kręgu kluczowych działaczy ruchu w początkowej fazie jego dziejów należał George Whitefield. Początkowo nazwę „metodyzm” nadawali ironicznie przeciwnicy Wesleya, którzy krytykowali nadmierny ich zdaniem rygoryzm i skrupulatność w wypełnianiu obowiązków religijnych. Później zwolennicy Wesleya uznali tę nazwę za chlubną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metodysta

członek powstałego w XVIII wieku w Wielkiej Brytanii protestanckiego ugrupowania religijnego, uznającego rygoryzm moralny i metodyczną (stąd nazwa) pobożność jako drogę do zbawienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodystka

członkini protestanckiego ugrupowania religijnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodystyczny

→ metodysta

Patrz:metodysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Metodyzm

doktryna religijna metodystów, akcentująca rygoryzm moralny i metodyczną (stąd nazwa) pobożność jako drogę do zbawienia

Metodyzm – nurt chrześcijaństwa zapoczątkowany jako wewnętrzny ruch ożywienia wewnątrz Kościoła anglikańskiego (pod wpływem pietyzmu), kierowany przez Johna Wesleya i jego brata, Charlesa. Do kręgu kluczowych działaczy ruchu w początkowej fazie jego dziejów należał George Whitefield. Początkowo nazwę „metodyzm” nadawali ironicznie przeciwnicy Wesleya, którzy krytykowali nadmierny ich zdaniem rygoryzm i skrupulatność w wypełnianiu obowiązków religijnych. Później zwolennicy Wesleya uznali tę nazwę za chlubną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metojk

wolny człowiek w starożytnej Grecji nieposiadający jednak pełni praw obywatelskich; metojka, metek

Metojkowie (gr. Μέτοικοι métojkoj dosł. 'wspólnie mieszkający' od metá 'wśród, między; łącznie z; pod; z tyłu; po; według' i oikos 'dom, mieszkanie; gospodarstwo') – cudzoziemcy zamieszkujący Ateny w epoce Starożytnej Grecji. Była to wolna ludność osiedlająca się tam na czas nieokreślony. Mieli podobne obowiązki jak obywatele m.in. służyli w wojsku. Nie posiadali pełnych praw obywatelskich, m.in. nie mogli uczestniczyć w życiu politycznym, brać udziału w Zgromadzeniu Ludowym, piastować urzędów i nabywać ziem. Na ten okres przyznawany im zostawał specjalny opiekun (prostátes). Występował on w ich imieniu w sprawach publicznych i prywatnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metojka

wolny człowiek w starożytnej Grecji nieposiadający jednak pełni praw obywatelskich; metojk, metek

#### Źródła:

SJP.pl

# Metoksyl

jednowartościowa grupa funkcyjna złożona z metylu i atomu tlenu; grupa metoksylowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metoksylowanie

wprowadzanie grupy metoksylowej do związku organicznego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|metoksylować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metoksylowy

przymiotnik od: metoksyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Metol

związek organiczny, bezbarwna lub szarawa drobnokrystaliczna substancja w postaci proszku, stosowana w fotografii jako składnik wywoływaczy

Metol (siarczan N-metylo-p-aminofenolu) – organiczny związek chemiczny, sól siarczanowa N-metylowanego p-aminofenolu.

N-Metylo-p-aminofenol można otrzymać przez metylowanie p-aminofenolu lub w reakcji hydrochinonu i metyloaminy. Następnie związek ten przeprowadza się w siarczan w reakcji z kwasem siarkowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metolowy

przymiotnik od: metol

#### Źródła:

SJP.pl

# Metonimia

figura stylistyczna powiązana z przenośnią, polegająca na zastąpieniu jakiejś nazwy inną, pozostającą z poprzednią w związku rzeczywistym (np. "czytam Mickiewicza" zamiast "czytam utwory Mickiewicza"); zamiennia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

Metonimia (gr. μετωνυμία metōnymía), inaczej zamiennia – zastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej zależności. Celem może być zwiększenie wyrazistości wypowiedzi lub nadanie jej skrótowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metonimiczny

→ metonimia

Patrz:metonimia

#### Źródła:

SJP.pl

# Metopa

prostokątna płyta we fryzie porządku doryckiego zdobiona płaskorzeźbą

Metopa – element dekoracyjny występujący w architekturze i sztukach plastycznych.

W starożytnym budownictwie greckim oraz rzymskim – kwadratowa lub prostokątna płyta na fryzie belkowania, między tryglifami, w doryckim porządku architektonicznym.W budownictwie drewnianym metopa wykonywana była z terakoty i zamykała przestrzeń między wystającymi na zewnątrz budynku końcami belek stropowych.W budownictwie kamiennym była najczęściej zdobiona płaskorzeźbą. Sceny przedstawiane na metopach łączyły się zwykle w cykle tematyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metoposkopia

wróżenie ze zmarszczek na czole

Metoposkopia – forma wróżbiarstwa, w której wróżbita na podstawie układu zmarszczek na czole i rysów twarzy badanej osoby przewiduje jej charakter i przeznaczenie. Była ona stosowana w starożytności, rozpowszechniona w średniowieczu, a szczyt popularności osiągnęła w XVI i XVII wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metopozaur

wymarły płaz z rzędu labiryntodontów

Metopozaur (Metoposaurus) - duży wymarły płaz z rzędu labiryntodontów z triasu.

Metopozaury występowały na początku późnego triasu na terenie dzisiejszej środkowej Europy. Wielkość ciała dochodziła do 3 m, z tego około 25% stanowiła masywna czaszka. Charakterystyczne dla tych płazów jest dobre wykształcenie linii bocznej. Szkielety metopozaurów znajdywane są w Niemczech oraz w Polsce, gdzie stanowisko paleontologiczne Krasiejów dostarczyło najliczniejszego i najbardziej kompletnego materiału. Szereg znalezisk z USA i Indii opisanych początkowo jako gatunki z rodzaju Metoposaurus zaliczono później do innych, choć blisko spokrewnionych, rodzajów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metoprolol

winian metoprololu - organiczny związek chemiczny, beta-bloker

Metoprolol (łac. Metoprololum) – organiczny związek chemiczny stosowany jako kardioselektywny lek z grupy β1-blokerów. Jest pozbawiony wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej (ISA), ma właściwości stabilizujące błonę komórkową. Zmniejsza zapotrzebowanie serca na tlen, spowalnia akcję serca oraz obniża skurczowe i rozkurczowe ciśnienie tętnicze. Jest związkiem chiralnym, produkt farmaceutyczny jest mieszaniną racemiczną obu enancjomerów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metr

1. jednostka długości, podstawowa w układzie SI,
2. miarka metrowej długości z podziałką,
3. jednostka masy (100 kilogramów) do odmierzania płodów rolnych (np. ziemniaków)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

(1.2) miarka, której długość jest równa 1 metr (1.1)

(1.3) pot. roln. kwintal

(1.4) liter. schemat uporządkowania mowy, zob. metrum.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. nauczyciel, zwłaszcza muzyki, tańca lub języków obcych

Metr (stgr. μέτρον miara) – jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metrampaż

osoba pracująca w drukarni i zajmująca się formowaniem szpalt w kolumny i strony; łamacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) druk. osoba pracująca w drukarni, która formuje kolumny publikacji ze złożonych wierszy tekstu oraz innych elementów druku;

Metrampaż, łamacz (fr. metteur en pages, dosł. składający w stronice, od: mettre – kłaść, wprawić, z łac. mittere; page – stronica z łac. pagina)– składacz formujący ręcznie kolumny publikacji ze szpalt i tabel (złożonych przez zecera) oraz innych elementów jak: klisze, ornamenty, czcionki tytułowe itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metraż

długość (metry), powierzchnia (metry kwadratowe) lub kubatura (metry sześcienne) wyrażona w metrach

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrażowy

przymiotnik od: metraż

#### Źródła:

SJP.pl

# Metresa

przestarzale: kochanka i utrzymanka, zwłaszcza króla lub magnata; faworyta, kokota, kurtyzana, nałożnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kochanka i utrzymanka, zazwyczaj króla lub magnata

Metresa (fr. maîtresse – pani, mistrzyni) – faworyta, kochanka.

W społeczeństwach, w których małżeństwa zawierano z powodów ekonomicznych czy też politycznych, metresy spełniały rolę dobrowolnie wybranej, nieumówionej partnerki, nie tylko w życiu seksualnym. W historii jest wiele udokumentowanych przypadków wpływowych metres.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metro

system transportu w dużych miastach w postaci kolei elektrycznej, zwykle podziemnej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) transp. podziemna kolej miejska

(1.2) reg. pociąg metra (1.1) w Warszawie

(1.3) reg. stacja metra (1.1) w Warszawie

Metro (fr. métro, od chemin de fer métropolitain „metropolitalna droga żelazna”) – kolej przeznaczona do transportu pasażerów, o zdolności przepustowej umożliwiającej obsługę ruchu o dużym nasileniu oraz charakteryzująca się wyłącznymi prawami drogi, wielowagonowymi pociągami, dużą prędkością i dużym przyspieszeniem, złożonym systemem sygnalizacji, jak również brakiem skrzyżowań jednopoziomowych, w celu umożliwienia wysokiej częstotliwości jazdy pociągów, oraz dużym obciążeniem peronu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metroboard

[czytaj: metrobord] ekran lub tablica reklamowa na stacji metra

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrobus

szybki autobus miejski kursujący na osobnej jezdni

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrofan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Metrofan — imię męskie pochodzenia greckiego, gr. Μητροφανης, złożone z członów μητηρ (meter) — "matki" i φανης (phanes) — "pojawienie się, objawienie się", co oznacza "objawienie matki". Patronem tego imienia jest św. Metrofan, biskup Bizancjum (III–IV wiek). U Słowian wschodnich imię to rozpowszechniło się w formie Mitrofan.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metrol.

skrót od: metrologia, metrologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrolog

specjalista w zakresie metrologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista z zakresu metrologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metrologia

nauka dotycząca sposobów dokonywania pomiarów oraz zasad interpretacji uzyskanych wyników

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

(1.2) wiadomości o składzie wewnętrznym i próbie kruszcu, z którego wybite są monety

Metrologia – nauka dotycząca sposobów dokonywania pomiarów oraz zasad interpretacji uzyskanych wyników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metrologiczny

związany z metrologią, nauką o miarach, wagach i przyrządach pomiarowych

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metrologią, dotyczący metrologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metrolożka

→ metrolog

Patrz:metrolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Metromierz

miernik, stosowany w przemyśle filmowym, długości taśmy filmowej

Metromierz - przyrząd montowany w samochodach rajdowych służący pilotowi do nawigacji. Potocznie nazywany "halda". Główną funkcją metromierza jest pomiar przejechanej odległości, ale z reguły do tych urządzeń dodawane są inne funkcje, takie jak: pomiar czasu, pomiar prędkości chwilowej, pomiar prędkości średniej i inne parametry potrzebne pilotowi i kierowcy. W rajdach samochodowych trasa z reguły opisywana jest przez itinerer, z tego powodu jest to niezbędne wyposażenie samochodu rajdowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metron

najmniejsza jednostka informacji metrycznej otrzymana po wykonaniu doświadczenia

- metron – miara długości w starożytnej Grecji.
- Metron (pełna nazwa: Metron Fabryka Zintegrowanych Systemów Opomiarowania i Rozliczeń Sp. z o.o.) – przedsiębiorstwo z siedzibą w Toruniu
- Metron – krój pisma, projektu Jiříego Rathouskiego, używany w latach 1974–1985 w metrze praskim
- Metron – postać fikcyjna, bohater komiksowy z uniwersum DC Comics

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metronidazol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. farm. chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metronom

miaromierz, taktomierz;
1. urządzenie zegarowe do odmierzania tempa utworu muzycznego;
2. program komputerowy imitujący działanie takiego urządzenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

Metronom (miaromierz, taktomierz) – urządzenie mechaniczne lub elektroniczne służące do dokładnego podawania tempa utworu muzycznego, używane podczas ćwiczeń muzycznych oraz komponowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metropol

hotel w Warszawie

Metropol – ogólnopolska bezpłatna gazeta codzienna rozdawana na ulicach największych polskich miast. Wydawana była w latach 2000–2007 przez szwedzką spółkę Metro International jako regionalne wydanie bezpłatnego dziennika Metro wydawanego przez ten koncern w wielu krajach świata. 8 listopada 2006 został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa jako największa ogólnoświatowa gazeta. Dziennik miał wówczas łącznie 70 edycji w 100 aglomeracjach miejskich w 21 krajach, w 19 językach w Europie, Ameryce Północnej i Południowej oraz w Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metropolia

1. główne miasto kraju, prowincji, dzielnicy; stolica;
2. państwo posiadające kolonie w stosunku do tych kolonii;
3. prowincja kościelna złożona z kilku diecezji
4. w starożytnej Grecji: miasto-państwo macierzyste w stosunku do założonych przez nie kolonii i innych posiadłości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. polit. państwo kolonialne w stosunku do swych kolonii;

(1.2) geogr. urb. główne miasto kraju

(1.3) adm. kośc. prowincja kościelna zarządzana przez arcybiskupa, składająca się z kilku diecezji;

Metropolia (stgr. μητρόπολις metrópolis „miasto macierzyste, stolica”, od μήτηρ méter „matka” + πόλις pólis „miasto”).

- metropolia – duże miasto, które stanowi centrum gospodarcze i kulturalne większego obszaru (zobacz też: obszar metropolitalny)
- metropolia – w antycznej Grecji polis, której obywatele zakładali miasta-kolonie połączone z nią gospodarczo i kulturowo
- metropolia – państwo imperialistyczne w stosunku do kolonii
- metropolia – prowincja kościelna złożona z kilku diecezji, podległa metropolicie
- Metropolia – czasopismo biznesowo-edukacyjne wydawane w Wielkiej Brytanii dla społeczności polskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metropolita

arcybiskup stojący na czele metropolii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. kośc. arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

Metropolita – zwierzchnik metropolii (prowincji kościelnej). W jej skład wchodzi zawsze archidiecezja na czele z arcybiskupem metropolitą oraz na ogół jedna lub więcej diecezji lub archidiecezji (zwanych sufraganiami) na czele odpowiednio z biskupem lub arcybiskupem diecezjalnym, który do pomocy może mieć przydzielonych biskupów pomocniczych.

Pierwotnie arcybiskupami metropolitami zwano biskupów chrześcijańskich, mających siedziby w stolicach prowincji Cesarstwa Rzymskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metropolitalny

przymiotnik od: metropolia; metropolitarny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metropolią, odnoszący się do metropolii

(1.2) związany z metropolitą, odnoszący się do metropolity

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do metropolii

(2.2) należący do metropolity

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metropolitarny

przymiotnik od: metropolia; metropolitalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metropolią, odnoszący się do metropolii

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do metropolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metropolizacja

skupianie w dużych miastach obiektów przemysłowych, instytucji kulturalnych, społecznych itp.

Metropolizacja – proces polegający na zrywaniu bądź osłabianiu związków gospodarczych między centrum miasta a otaczającym go regionem i zastępowaniu ich relacjami z pozostałą częścią świata. Metropolizacja odgrywa istotne znaczenie w dynamice rozwoju, czemu towarzyszy pogłębianie dysproporcji przestrzennych, co z kolei objawia się dominacją metropolii nad resztą regionu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metropolizować

skupiać obiekty przemysłowych, instytucje kulturalne itp. w metropoliach

#### Źródła:

SJP.pl

# Metropolizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|metropolizować się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Metroseksualista

mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd i ukazujący, rozwijający cechy charakteru charakterystyczne dla kobiet

Metroseksualizm, metroseksualność, styl metro – neologizm z 1994 roku pochodzący od słów „metropolia” i „heteroseksualizm”, opisujący styl życia upowszechniany wśród młodych mężczyzn przez współczesną kulturę masową, w którym szczególną rolę odgrywa skupienie na własnej cielesności, podążanie za modą, korzystanie ze zdobyczy kosmetologii, przywiązywanie wagi do własnej atrakcyjności – cechy dotychczas kojarzone z kobiecością. Z metroseksualizmem kojarzone są również takie cechy osobowości, jak wrażliwość i delikatność, ciepło i zdolność do empatii. Zainteresowania mężczyzny metroseksualnego skupiają się w dużym stopniu wokół sztuki i nauk humanistycznych, a aktywność sportowa ma na celu w większym stopniu zachowanie kondycji aniżeli przyrost masy mięśniowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metroseksualizm

styl życia mężczyzny polegający na przesadnym dbaniu o swój wygląd i ukazywaniu, rozwijaniu cech charakteru charakterystycznych dla kobiet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) styl łączący cechy męskie i żeńskie

Metroseksualizm, metroseksualność, styl metro – neologizm z 1994 roku pochodzący od słów „metropolia” i „heteroseksualizm”, opisujący styl życia upowszechniany wśród młodych mężczyzn przez współczesną kulturę masową, w którym szczególną rolę odgrywa skupienie na własnej cielesności, podążanie za modą, korzystanie ze zdobyczy kosmetologii, przywiązywanie wagi do własnej atrakcyjności – cechy dotychczas kojarzone z kobiecością. Z metroseksualizmem kojarzone są również takie cechy osobowości, jak wrażliwość i delikatność, ciepło i zdolność do empatii. Zainteresowania mężczyzny metroseksualnego skupiają się w dużym stopniu wokół sztuki i nauk humanistycznych, a aktywność sportowa ma na celu w większym stopniu zachowanie kondycji aniżeli przyrost masy mięśniowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metroseksualność

cecha mężczyzny, który przesadnie dba o swój wygląd i ukazuje, rozwija cechy charakteru charakterystyczne dla kobiet

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest metroseksualne; cecha tych, którzy są metroseksualni

Metroseksualizm, metroseksualność, styl metro – neologizm z 1994 roku pochodzący od słów „metropolia” i „heteroseksualizm”, opisujący styl życia upowszechniany wśród młodych mężczyzn przez współczesną kulturę masową, w którym szczególną rolę odgrywa skupienie na własnej cielesności, podążanie za modą, korzystanie ze zdobyczy kosmetologii, przywiązywanie wagi do własnej atrakcyjności – cechy dotychczas kojarzone z kobiecością. Z metroseksualizmem kojarzone są również takie cechy osobowości, jak wrażliwość i delikatność, ciepło i zdolność do empatii. Zainteresowania mężczyzny metroseksualnego skupiają się w dużym stopniu wokół sztuki i nauk humanistycznych, a aktywność sportowa ma na celu w większym stopniu zachowanie kondycji aniżeli przyrost masy mięśniowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metroseksualny

przesadnie dbający o swój wygląd i ukazujący, rozwijający cechy charakteru charakterystyczne dla kobiet

przymiotnik jakościowy

(1.1) o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

(1.2) związany z metroseksualnym (1.1) mężczyzną, jego stylem bycia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metroświeca

miara siły światła; światło jednej świecy (jednostki natężenia źródła światła) widziane z odległości jednego metra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opt. fiz. przest. jednostka miary siły światła równa ilości światła jednej świecy widzanej z odległości jednego metra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metrotwórczy

przymiotnik

(1.1) liter. tworzący metrum wiersza

#### Źródła:

Wiktionary

# Metrowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. żona metra

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od metrowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Metrowiec

ciasto składające się z naprzemiennych warstw ciasta ciemnego i jasnego, przełożonych masą budyniową

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrówka

1. narzędzie pomiarowe;
2. potocznie: miarka metrowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. narząd pomiarowy, miarka metrowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metrowy

mający metr długości (np. metrowy stolik)

przymiotnik

(1.1) mający długość jednego metra

(1.2) związany z długością rzędu jednego metra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metrum

1. w muzyce: określa regularny rozkład akcentów, wartość trwania nut oraz organizuje rytm;
2. w literaturze: elementy językowe tworzące stały schemat, wyznaczające porządek rytmiczny wiersza

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. liter. schemat układu elementów językowych powtarzających się regularnie w wersach lub strofach, wyznaczający porządek rytmiczny wiersza

(1.2) muz. podstawowy schemat określający czas trwania nut oraz układ akcentów w obrębie taktu w utworze muzycznym;

- metrum w muzyce
- metrum w poetyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metryczka

zdrobnienie od: metryka;
1. dokument stwierdzający narodziny, chrzest, ślub lub śmierć jakiejś osoby;
2. dokument zawierający informacje o cechach lub pochodzeniu jakiejś rzeczy lub zwierzęcia

Pytanie kwestionariuszowe – w badaniach społecznych wypowiedź w formie pytania lub zadania, sformułowana przez badacza i zapisana w kwestionariuszu badania, stawiana respondentowi w czasie prowadzenia badań. Metodami korzystającymi z pytań kwestionariuszowych są wywiad kwestionariuszowy i ankieta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metryczny

związany z metrem; system metryczny - system jednostek miar, w którym za podstawę obrano metr - jednostka długości i kilogram - jednostka masy; przestrzeń metryczna - przestrzeń, w której każda para punktów ma przyporządkowaną wielkość nieujemną

przymiotnik relacyjny

(1.1) geom. techn. odnoszący się do metra, związany z metrem

(1.2) jęz. liter. odnoszący się do metrum, związany z metrum

(1.3) muz. odnoszący się do metrum, związany z metrum

(1.4) praw. odnoszący się do metryki, związany z metryką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metryka

1. dokument stwierdzający narodziny, chrzest, ślub lub śmierć jakiejś osoby;
2. dokument zawierający informacje o cechach lub pochodzeniu jakiejś rzeczy lub zwierzęcia;
3. rodowód, pochodzenie;
4. dawniej: księgi kanclerskie zawierające dokumenty publiczne, wychodzące z kancelarii królewskiej;
5. zbiór reguł dotyczących budowy wiersza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. dokument stwierdzający narodziny, chrzest, ślub albo śmierć jakiejś osoby

(1.2) mat. funkcja będąca uogólnieniem pojęcia odległości

- metryka osoby – przy rejestracji sytuacji prawnej osób fizycznych w trzech różnych znaczeniach:
  - metryka jako akt (jednej osoby):
    - metryka urodzenia (państwowa) → zobacz akt urodzenia, akt stanu cywilnego
    - metryka urodzenia i chrztu (kościelna) → zobacz metryka chrztu

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wiktionary oraz Wikipedia

# Metrykacja

w bibliotekarstwie: dane bibliograficzne

#### Źródła:

SJP.pl

# Metrykalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z metryką, dotyczący metryki

(1.2) poświadczony w metryce

#### Źródła:

Wiktionary

# Metrykant

Metrykant (pisarz kanclerza, łac. praefectus metricarum) – w siedemnasto- i osiemnastowiecznej Polsce urzędnik prowadzący księgi kancelarii króla, zwane metrykami.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metrysta

1. badacz struktury wiersza;
2. przestarzałe: poeta umiejętnie stosujący system metryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Metryzowalność

własność przestrzeni metryzowalnych

Przestrzeń metryzowalna – przestrzeń topologiczna, w której można określić strukturę metryczną, czyli wprowadzić metrykę wyznaczającą topologię tej przestrzeni. Przestrzenie metryzowalne mają te same własności topologiczne co przestrzenie metryczne; w szczególności każda przestrzeń metryzowalna (metryczna) jest parazwartą przestrzenią Hausdorffa (a więc również normalna), a także spełnia pierwszy aksjomat przeliczalności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metryzowalny

w matematyce: przestrzeń metryzowalna - przestrzeń topologiczna, w której można określić strukturę metryczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Metta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) (w buddyzmie theravada) bezwarunkowa i nieprzywiązana do konkretnych obiektów miłująca dobroć, kochająca życzliwość, miłowanie

Mettā (Pāli) lub Maitrī (Skt.) – oznacza bezwarunkową i nieprzywiązaną do konkretnych obiektów miłującą dobroć, kochającą życzliwość, miłowanie. Jest ona częścią dziesięciu paramit buddyjskiej szkoły theravada, a także pierwszą z Czterech Niezmierzoności. Praktyka mettā bhāvanā (pielęgnowanie mettā) jest popularną formą medytacji w buddyzmie, praktykowaną ze świadomym oddychaniem, która polega na koncentracji ukierunkowanej na rozwijanie współczucia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metternich

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Metternichowski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Metternicha lub z nim związany

przymiotnik

(1.1) związany z postacią Klemensa von Metternicha, austriackiego dyplomaty i kanclerza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Metuszelach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bibl. liter. postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;

Matuzalem, Metuszelach (hebr. ‏מְתוּשָׁלַח‎) – postać biblijna, syn Henocha, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie, mający żyć 969 lat. Występuje w Księdze Rodzaju, w rozdziale 5, w wersach 21–27.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metycylina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. półsyntetyczny antybiotyk wykorzystywany głównie do leczenia zakażeń skóry, jej tkanek, zapalenia kości, szpiku oraz zapalenia wsierdzia;

Metycylina – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny antybiotyk beta-laktamowy należący do grupy penicylin o wąskim spektrum działania. W przeciwieństwie do penicylin naturalnych jest oporny na działanie penicylinaz.

Wcześniej był stosowany w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na penicyliny, ale wytwarzające penicylinazy (np. szczep MSSA gronkowca złocistego), jednak dziś nie odgrywa znaczącej roli klinicznej, ponieważ został zastąpiony innymi penicylinami półsyntetycznymi takimi jak flukloksacylina czy dikloksacylina. Nadal jest natomiast używany w laboratoriach w celu określenia oporności bakterii na antybiotyki. Mimo utraty zastosowań klinicznych do dziś funkcjonuje termin „gronkowce złociste oporne na metycylinę” (MRSA). Zasadniczą różnicą pomiędzy metycyliną a innymi penicylinami półsyntetycznymi o wąskim spektrum działania jest niemożność podania jej doustnie, ponieważ jest wrażliwa na działanie HCl.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metyda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Metis.

Metyda (także Metis, Rozsądek, Roztropność; stgr. Μῆτις Mētis, łac. Metis ‘Roztropność’, ‘Rozwaga’, ‘Rozum’, ‘Przebiegłość’) – w mitologii greckiej jedna z okeanid; bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metyl

jednowartościowa grupa alifatyczna wywodząca się od metanu; grupa metylowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

Grupa alkilowa, potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją często literą R (symbol „R”, od ang. residue, nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a jej wzór ogólny to CnH2n+1.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metylacja

w chemii: przyłączanie grup metylowych do odpowiednich substratów

- Metylacja (chemia) – metylowanie związków organicznych
- Metylacja (biochemia) – reakcja przeniesienia grupy metylowej z metioniny
- Metylacja DNA – dodawanie grup metylowych do nukleotydów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metylamina

najprostsza amina alifatyczna w postaci palnego gazu łatwo rozpuszczalnego w wodzie, powstającego przy rozpadzie alkaloidów i białek, obecnego w przyrodzie; metyloamina

#### Źródła:

SJP.pl

# Metylan

pochodna kwasu metylowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Metylen

dwuwartościowa grupa alifatyczna wywodząca się od metanu lub metylu; grupa metylenowa

Grupa metylenowa, grupa metanodiylowa – dwuwalencyjna, organiczna grupa alkenodiylowa powstała formalnie przez usunięcie dwóch atomów wodoru z cząsteczki metanu, która przyłączona jest do reszty związku chemicznego poprzez dwa wiązanie pojedyncze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metylenowy

przymiotnik od: metylen

#### Źródła:

SJP.pl

# Metyloamina

bezbarwny, łatwopalny gaz o zapachu zbliżonym do amoniaku i psujących się ryb, stosowany w wielu syntezach organicznych oraz w przemyśle farmaceutycznym

Metyloamina (metanoamina), CH
3NH
2 – organiczny związek chemiczny należący do amin. Jest to trujący, bezbarwny, łatwopalny gaz o nieprzyjemnym zapachu zbliżonym do amoniaku i psujących się ryb. Temperatura topnienia wynosi −93 °C, zaś temperatura wrzenia (skraplania) −6 °C. Jest najprostszą pierwszorzędową aminą alifatyczną. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie, trochę gorzej w etanolu. Ze względu na swoje właściwości fizyczne, metyloaminę zazwyczaj przechowuje się albo skroploną w ampułach, albo częściej w postaci soli np. chlorowodorku metyloaminy (higroskopijne ciało stałe) o wzorze (CH
3NH
3)Cl. Handlowo dostępna jest także jako 40% roztwór wodny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metyloanilina

amina aromatyczna w postaci oleistej cieczy rozpuszczalna w alkoholu, eterze i benzenie, trudno rozpuszczalna w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metylobenzen

związek organiczny, bezbarwna palna ciecz o zapachu przypominającym benzen, trudno rozpuszczalna w wodzie, stosowana jako surowiec w przemyśle chemicznym, dodatek do paliw i rozpuszczalnik; toluen, toluol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. systematyczna nazwa toluenu

Toluen, metylobenzen – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów aromatycznych, stosowany często jako rozpuszczalnik organiczny. Znajduje się w wykazie prekursorów środków odurzających.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metyloceluloza

Metyloceluloza (eter metylowy celulozy, MC z ang. methylcellulose) – organiczny związek chemiczny, hydrofilowy, rozpuszczalny szczególnie dobrze w zimnej wodzie polimer o średniej masie cząsteczkowej 20–40 tys. Da, pochodna celulozy. Ma postać stałą, włóknistą w kolorze szarobiałym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metylofenidat

lek działający stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy, używany m.in. w leczeniu ADHD i narkolepsji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

Metylofenidat (MPH) – organiczny związek chemiczny z grupy fenyloetyloamin, stosowany jako lek o działaniu stymulującym. Jest inhibitorem zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny. Używany jest w leczeniu ADHD, narkolepsji, hipersomnii idiopatycznej oraz był stosowany przy wyprowadzaniu z narkozy. Znajduje się w grupie II-P wykazu substancji psychotropowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metylofenol

Krezol, CH
3C
6H
4OH – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, hydroksylowa pochodna toluenu lub metylowa pochodna fenolu. Występuje w postaci 3 izomerów strukturalnych: 2-metylofenol (o-krezol), 3-metylofenol (m-krezol) i 4-metylofenol (p-krezol). Mają one podobne własności chemiczne, ale różnią się nieco temperaturą topnienia i wrzenia. Mieszanina izomerów określana jest jako krezol surowy bądź trikrezol. Otrzymywany jest przez destylację smoły pogazowej lub ropy naftowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Metylomorfina

alkaloid zawarty w opium, metylowa pochodna morfiny stosowana jako środek przeciwkaszlowy, przeciwbólowy i uspokajający; kodeina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metylortęć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. toksykol. kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;

Metylortęć – metaloorganiczny związek chemiczny z grupy związków rtęcioorganicznych, o bardzo wysokiej toksyczności oraz łatwości wnikania do organizmu. Metylortęć w środowisku pochodzi ze źródeł antropogenicznych (jako jeden z produktów ubocznych produkcji przemysłowej) i naturalnych (w wyniku procesu metylacji rtęci przeprowadzanego przez mikroorganizmy). W środowisku, szczególnie wodnym, ulega bioakumulacji i biomagnifikacji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Metylotestosteron

metylowa pochodna testosteronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Metylowanie

wprowadzanie metylu do związku organicznego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|metylować.

Metylowanie, metylacja – wprowadzanie grupy metylowej do cząsteczki substratu.

Jest to jedna z reakcji alkilowania, polegająca na reakcji czynnika metylującego z centrum nukleofilowym substratu. Dobrymi celami metylowania są heteroatomy azotu, siarki i tlenu, które metyluje się za pomocą jodku metylu (MeI), siarczanu dimetylu (Me2SO4) i węglanu dimetylu (Me2CO3).Związki aromatyczne metyluje się, stosując zwykle reakcję Friedla-Craftsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metylowy

przymiotnik od: metyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Metys

w hodowli zwierząt: mieszaniec różnych odmian lub ras

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) antrop. mieszaniec żółtej rasy człowieka z rasą białą, zwłaszcza potomek Indianki i białego mężczyzny albo białej kobiety i Indianina;

(1.2) rzad. mieszaniec różnych ras człowieka

Metys – osoba, której jeden z rodziców jest rodowitym Amerykaninem lub rodowitą Amerykanką, a drugim biała kobieta lub mężczyzna.

W polskiej nomenklaturze za Metysa uważa się zwykle osobę mającą część krwi indiańskiej, bez względu na pochodzenie indiańskiego przodka, przynależność państwową czy narodową. Mówi się więc o Metysach kanadyjskich, amerykańskich czy meksykańskich. Niekiedy też nazwy Metys używa się w stosunku do mieszańców ludności białej z innymi przedstawicielami odmiany żółtej, np. pierwotnymi mieszkańcami Madagaskaru. Współcześnie w języku angielskim istnieje określenie Métis (z francuskiego, wymawiane [metiˈ]), zarezerwowane wyłącznie dla osób o pochodzeniu mieszanym, zamieszkujących Kanadę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metysaż

proces mieszania się odmian ludzkich

#### Źródła:

SJP.pl

# Metyska

przymiotnik od: Metys

Metys – osoba, której jeden z rodziców jest rodowitym Amerykaninem lub rodowitą Amerykanką, a drugim biała kobieta lub mężczyzna.

W polskiej nomenklaturze za Metysa uważa się zwykle osobę mającą część krwi indiańskiej, bez względu na pochodzenie indiańskiego przodka, przynależność państwową czy narodową. Mówi się więc o Metysach kanadyjskich, amerykańskich czy meksykańskich. Niekiedy też nazwy Metys używa się w stosunku do mieszańców ludności białej z innymi przedstawicielami odmiany żółtej, np. pierwotnymi mieszkańcami Madagaskaru. Współcześnie w języku angielskim istnieje określenie Métis (z francuskiego, wymawiane [metiˈ]), zarezerwowane wyłącznie dla osób o pochodzeniu mieszanym, zamieszkujących Kanadę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Metyski

przymiotnik od: Metys

#### Źródła:

SJP.pl

# Metyzacja

łączenie zwierząt w celach hodowlanych, polegające na kojarzeniu różnych ras lub gatunków

#### Źródła:

SJP.pl

# Metz

[czytaj: mec] miasto we Francji

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we Francji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Metzeński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Metzem, dotyczący Metzu, pochodzący z Metzu

#### Źródła:

Wiktionary

# Meursault

[czytaj: merSO] burgundzkie wino o lekko słodkim smaku

Meursault – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Côte-d’Or.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 1538 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 95 osób/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Meursault plasuje się na 140. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 587.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mev

megaelektronowolt

#### Źródła:

SJP.pl

# Mew

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = techn. mała elektrownia wodna;

- Mew – Pokémon psychiczny
- MEW – skrót od Mała Elektrownia Wodna
- MEW – przedsiębiorstwo z Warszawy
- Mew – zespół muzyczny z Danii

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mewa

biały lub jasnopopielaty ptak z rodziny o tej samej nazwie, żyjący na wybrzeżach mórz, oceanów, czasem wód śródlądowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

Mewy (Larinae) – podrodzina ptaków z rodziny mewowatych (Laridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mewalonian

hydrokwas; kwas mewalonowy

Kwas mewalonowy (kwas 3-metylo-3,5-dihydroksypentanowy) – organiczny związek chemiczny z grupy hydroksykwasów. Odgrywa rolę w wieloetapowym procesie biosyntezy izoprenoidów, w tym cholesterolu. Kwas mewalonowy powstaje z kwasu 3-hydroksy-3-metyloglutarowego przy udziale enzymu reduktazy HMG-CoA, regulującego powstawanie cholesterolu. Kwas 3-metylo-3,5-dihydroksypentanowy występuje w dwóch odmianach enancjomerycznych, biologicznie aktywny jest związek o konfiguracji R.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mewalonianowy

→ mewalonian

Patrz:mewalonian

#### Źródła:

SJP.pl

# Mewalonowy

kwas mewalonowy - hydroksykwas biorący udział w procesie syntezy cholesterolu; mewalonian

#### Źródła:

SJP.pl

# Mewi

przymiotnik od: mewa

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla mewy; dotyczący, odnoszący się do mewy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mewka

1. najmniejszy ptak wodny z rodziny mew; mewa mała;
2. mewka japońska - udomowiony ptak z rodziny astryldów, wywodzący się z Chin;
3. potocznie: kobieta trudniąca się prostytucją w mieście portowym;
4. zdrobnienie od: mewa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała mewa

(1.2) zdrobn. mewa

(1.3) ornit. odmiana gołębia

(1.4) ornit. zob. mewka japońska.

(1.5) pot. prostytutka działająca w miastach portowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mewlewici

członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; derwisz

#### Źródła:

SJP.pl

# Mewlewita

członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; derwisz

#### Źródła:

SJP.pl

# Mewowate

rodzina ptaków żyjących na wybrzeżach morskich, nad rzekami i jeziorami wszystkich stref klimatycznych, żywiących się zwłaszcza rybami

Mewowate (Laridae) – rodzina ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes). Polska nazwa pochodzi od niemieckiego Möwe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mewowaty

o cechach mewowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Mews

[czytaj: mju:z] zabudowa charakterystyczna dla Londynu; mała uliczka wraz z budynkami dookoła

#### Źródła:

SJP.pl

# Mewy

rodzina ptaków z rzędu siewkowatych

Mewy (Larinae) – podrodzina ptaków z rodziny mewowatych (Laridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mexicali

[czytaj: mechiKAli] miasto w Meksyku

Mexicali – miasto w północnym Meksyku na granicy ze Stanami Zjednoczonymi, niedaleko miasta San Diego (USA). Stolica stanu Kalifornia Dolna (Baja California). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wyniosła blisko 690 tys. mieszkańców choć obszar metropolitarny liczył blisko 1,6 mln.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mexx

firma odzieżowa

Mexx – holenderska sieć odzieżowa, założona przez biznesmena indyjskiego pochodzenia Rattana Chadha sprzedająca odzież i akcesoria damskie, męskie i dla dzieci (Mexx Kids). Obecnie posiada butiki w ponad 50 państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meyer

[czytaj: majer] nazwisko

Gminy Meyer w USA:

- Meyer (ang. Meyer Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Menominee
- Meyer (ang. Meyer Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Pierce

Osoby o nazwisku Meyer:

- Meyer, Adolf (1881–1929) – niemiecki architekt
- Meyer, Adolf (1866–1950) – szwajcarsko-amerykański psychiatra
- Meyer, Adolf (1840-1911) – niemiecki przyrodnik, ornitolog
- Meyer, Adolf de (1868-1946) – francuski fotografik
- Meyer, Adolf (ur. 1960) – austriacki piosenkarz
- Meyer, Albert (1870–1953) – szwajcarski polityk
- Meyer, Albert (1903–1965) – amerykański duchowny katolicki
- Meyer, Alexander (ur. 1983) – niemiecki piłkarz
- Meyer, Alfred (1894–1945) – niemiecki zbrodniarz hitlerowski
- Meyer, Alvah T. (1888–1939) – amerykański lekkoatleta
- Meyer-Landrut, Andreas (ur. 1929) – niemiecki dyplomata
- Meyer, Antoinette (ur. 1920) – szwajcarska narciarka alpejska
- Meyer, Arnold Oskar (1877–1944) – niemiecki historyk
- Meyer, Axel (ur. 1960) – niemiecki biolog
- Meyer, Bendix (?–1721) – duński oficer i dyplomata
- Meyer, Breckin (ur. 1974) – amerykański aktor
- Meyer, Cameron (ur. 1988) – australijski kolarz szosowy
- Meyer, Carl Anton Andreevic von (1795–1855) – rosyjski botanik
- Meyer, Carl Friedrich (1803–1886) – niemiecki lekarz
- Meyer, Carl Friedrich (1840–1904) – niemiecki historyk i geograf
- Meyer, Carl – niemiecki architekt
- Meyer, Carl (ur. 1981) – nowozelandzki wioślarz
- Meyer, Carolyn (ur. 1935) – amerykańska pisarka
- Meyer, Christian (ur. 1977) – norweski skoczek narciarski
- Meyer, Conrad Ferdinand (1825-1898) – szwajcarski pisarz
- Meyer, Debbie (ur. 1952) – amerykańska pływaczka
- Meyer, Dina (ur. 1968) – amerykańska aktorka
- Meyer, Elana (ur. 1966) – południowoafrykańska lekkoatletka
- Meyer, Ernst Heinrich Friedrich (1791–1858) – niemiecki botanik
- Meyer, Ernst (1797–1861) – duński malarz
- Meyer, Ernst (1871–1931) – niemiecki lekarz
- Meyer, Ernst (1887–1930) – niemiecki polityk
- Meyer, Ernst Hermann (1905–1988) – niemiecki kompozytor
- Meyer, Ernst (1912–?) – niemiecki zbrodniarz nazistowski
- Meyer, Gerog (1893–1926) – niemiecki lotnik
- Meyer, Gustav Ritter von (1834–1909) – niemiecki polityk
- Meyer, Gustav (1850–1900) – niemiecki filolog i bałkanista
- Meyer, Hannes (1889–1954) – szwajcarski architekt i urbanista
- Meyer, Hans (1858–1929) – niemiecki geolog
- Meyer, Hans (1884–1966) – niemiecki filozof
- Meyer, Hans (1925–2020) – południowoafrykański aktor
- Meyer, Hans Joachim (ur. 1936) – niemiecki polityk
- Meyer, Hans (ur. 1942) – niemiecki piłkarz
- Meyer, Heinz (1916–1987) – niemiecki wojskowy
- Meyer, Hermann von (1801–1869) – niemiecki paleontolog
- Meyer-Rabingen, Hermann (1887–1961) – niemiecki generał dywizji
- Meyer, Horst (ur. 1941) – niemiecki wioślarz
- Meyer, Horst Ludwig (1956–1999) – niemiecki terrorysta
- Meyer, Hubert (ur. 1913) – niemiecki SS-Obersturmbannführer
- Meyer, John Ambrose (1899–1969) – amerykański polityk
- Meyer, Julius Lothar (1876–1960) – niemiecki chemik
- Meyer, Karl (1894–1917) – niemiecki lotnik
- Meyer-Baer, Kathi Gertrud (1892–1977) – amerykańska muzykolog pochodzenia niemieckiego
- Meÿer, Kazimierz (1884–1944) – polski inżynier
- Meyer, Konrad (1901–1973) – SS-Oberführer kierujący opracowaniem Generalnego Planu Wschodniego
- Meyer, Krzysztof (ur. 1943) – polski kompozytor
- Meyer, Kurt Julius – niemiecki komendant oddziałów wartowniczych w hitlerowskim obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen
- Meyer, Kurt „Russ” (1910–1961) – niemiecki wojskowy, generał Waffen SS
- Meyer-Landrut, Lena (ur. 1991) – niemiecka wokalistka
- Meyer, Leonard B. (1918–2007) – amerykański muzykolog
- Meyer, Leonhard (1900–?) – niemiecki zbrodniarz hitlerowski
- Meyer, Lindsay (ur. 1988) – amerykańska wioślarka
- Meyer, Ludwik (1841–1911) – polski fabrykant
- Meyer, Maciej Jan (zm. 1737) – warmiński malarz epoki baroku
- Meyer, Maria – polska aktorka
- Meyer, Martin (ur. 1972) – polityk Lichteinsteinu
- Meyer, Nicholas (ur. 1945) – amerykański scenarzysta filmowy, pisarz
- Meyer, Noël (ur. 1988) – południowoafrykański lekkoatleta
- Meyer, Roswitha (ur. 1965) – austriacka aktorka
- Meyer, Russell Albion „Russ” (1922–2004) – amerykański reżyser filmowy
- Meyer, Sabine (ur. 1959) – niemiecka klarnecistka
- Meyer, Stephenie (ur. 1973) – amerykańska pisarka
- Meyer, Theodor (1904–1948) – niemiecki zbrodniarz hitlerowski
- Meyer, Turi (ur. 1964) – amerykański scenarzysta, reżyser oraz producent filmowy
- Meyer-Laker, Victoria (ur. 1988) – brytyjska wioślarka
- Meyer, Viktor (1848–1897) – niemiecki chemik
- Meyer-Schwartau, Wilhelm (1854–1935) – niemiecki architekt
- Meyer, Willy (1854–1932) – niemiecko-amerykański lekarz, chirurg
- Meyer Pleite, Willy Enrique (ur. 1952) – hiszpański polityk
- Meyer, Zygmunt Jan (ur. 1944) – polski polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Meysztowicz

nazwisko

- Meysztowicz herbu Rawicz – polska rodzina pochodzenia litewskiego

Osoby o nazwisku Meysztowicz:

- Aleksander Meysztowicz (1864–1943) – ziemianin i polityk
- Jan Meysztowicz (1910–1997) – prawnik i prozaik
- Jerzy Meysztowicz (ur. 1958) – polityk i przedsiębiorca
- Walerian Meysztowicz (1893–1982) – ksiądz katolicki, teolog i pisarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezalians

1. dawniej: małżeństwo z osobą niższego stanu lub bez majątku;
2. małżeństwo lub związek z kimś nieodpowiednim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) małżeństwo z osobą niższego stanu;

Mezalians (fr. mésalliance) – małżeństwo z osobą niższego stanu, np. szlachcica z chłopką. Było uważane za małżeństwo nierówne, nieodpowiednie i niestosowne. Dzisiaj pojęcie bywa używane w odniesieniu do związku osób różniących się pochodzeniem, a potocznie także statusem majątkowym czy wykształceniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezaliansowy

przymiotnik od: mezalians

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z mezaliansem, dotyczący mezaliansu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mezanin

niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; półpiętro, mezzanino, mezanino, antresola

Mezzanino (mezanin, mezonin, półpiętro; wł. mezzanino, od mezzano – środkowy) – niska kondygnacja między piętrami (często między parterem a pierwszym piętrem) pojawiająca się w architekturze pałacowej. Powierzchnia przeznaczona na pokoje gościnne, dla służby lub dzieci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezanino

niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; półpiętro, mezzanino, mezanin, antresola

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezcal

[czytaj: meskal] mocny, niedokładnie przedestylowany napój alkoholowy z przefermentowanych części agawy; meskal, mescal

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) spoż. narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. rzeka w północnej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim;

Mezeń (ros. Мезень, Miezień) – rzeka w północnej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim. Rzeka wypływa w środkowej części Grzbietu Timańskiego w Republice Komi. Potem rzeka płynie w kierunku północno-zachodnim i uchodzi do Morza Białego do Zatoki Mezeńskiej w pobliżu miasta Mezeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezenchyma

tkanka zarodkowa pochodząca z listka zarodkowego

Mezenchyma, tkanka mezenchymatyczna – tkanka łączna zarodkowa. Występuje tylko w okresie zarodkowym. Z niej powstają wszystkie rodzaje tkanek łącznych, tkanka kostna, tkanka chrzęstna, tkanka mięśniowa (w tym komórki tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej typu sercowego). Jej gwiaździste komórki mają charakter totipotencjalny. Galaretowata substancja podstawowa tkanki łącznej zarodkowej pozbawiona jest włókien.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezenchymatyczny

→ mezenchyma

Patrz:mezenchyma

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezeński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mezenią lub Mezeniem, dotyczący Mezeni lub Mezenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezenterium

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezglewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezo

Mezo, dawniej Lajner i Mejger, właśc. Jacek Leszek Mejer[A] (ur. 1 lipca 1982 w Poznaniu) – polski raper[B], autor tekstów, dziennikarz radiowy i osobowość telewizyjna.

Poza solową działalnością artystyczną współpracował z wykonawcami, takimi jak Ascetoholix, Slums Attack, Owal/Emcedwa, DJ Decks, Liber, Duże Pe, IGS, Sylwia Przybysz, Grupa Operacyjna czy Pięć Dwa.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezo-

przedrostek

(1.1) ekol. pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na tolerowanie wąskich, pośrednich wartości danego czynnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezoagregat

cząstka gleby o średnicy od 0,25 milimetra do 5 milimetrów, w największym stopniu decydująca o korzystnych właściwościach gleby

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezoameryka

obszar geograficzno-kulturowy w Ameryce Północnej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. archeol. antrop. region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturowego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezoamerykański

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z Mezoameryką, dotyczący Mezoameryki

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezoarchaik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. nazwa jednego z okresów geologicznych

Mezoarchaik (ang. Mesoarchean)

- w sensie geochronologicznym: trzecia era archaiku, trwająca 400 milionów lat (od 3200 do 2800 milionów lat temu). Mezoarchaik jest młodszy od paleoarchaiku a starszy od neoarchaiku.

- w sensie chronostratygraficznym: trzeci eratem eonotemu archaicznego, wyższy od paleoarchaiku a niższy od neoarchaiku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezoatom

atom egzotyczny, w którym jeden lub więcej elektronów zastąpiono mezonami

Atom egzotyczny – atom, w którym jedna lub więcej cząstek zostały zastąpione innymi cząstkami o tym samym ładunku. Na przykład atomy mionowe i atomy hadronowe to atomy, w których elektron jest zastąpiony inną ujemną cząstką. Do atomów egzotycznych należą również takie, w których jądro zastąpione jest inną cząstką dodatnią, na przykład pozytonium (elektron i pozyton), mionium (elektron i dodatni mion) oraz pionium (pion i mion), a także atomy z hiperjądrem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezobiont

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. gatunek o wąskim, lecz oscylującym w pośrednim zakresie tolerancji w stosunku do czynników środowiskowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezoblast

Mezoderma (łac. mesodermis; gr. mésos ‘środkowy’, dérma ‘skóra’) – środkowa warstwa komórek zarodka, trzeci listek zarodkowy trójwarstwowców umiejscowiony pomiędzy entodermą i ektodermą. Powstaje pod koniec gastrulacji z uwypuklenia komórek listków zarodkowych. W dalszym rozwoju różnicuje się na:

- mezodermę przyosiową, z której powstają metameryczne somity,
- mezodermę pośrodkową (nefrotom), z której rozwijają się narządy moczotwórcze,
- mezodermę boczną, tworzącą worki obejmujące jelito.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezocefalia

wielkość głowy pośrednia między brachycefalią a dolichocefalią; średniogłowość, mezokefalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezocefaliczny

→ mezocefalia

Patrz:mezocefalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezocykl

cykl treningowy średniej długości charakteryzujący rodzaj pracy i zmiany obciążeń w okresie zbliżonym do czterech tygodni

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezoderma

środkowa warstwa listka zarodkowego

Mezoderma (łac. mesodermis; gr. mésos ‘środkowy’, dérma ‘skóra’) – środkowa warstwa komórek zarodka, trzeci listek zarodkowy trójwarstwowców umiejscowiony pomiędzy entodermą i ektodermą. Powstaje pod koniec gastrulacji z uwypuklenia komórek listków zarodkowych. W dalszym rozwoju różnicuje się na:

- mezodermę przyosiową, z której powstają metameryczne somity,
- mezodermę pośrodkową (nefrotom), z której rozwijają się narządy moczotwórcze,
- mezodermę boczną, tworzącą worki obejmujące jelito.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezodermalny

→ mezoderma

Patrz:mezoderma

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezodrapieżnik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. małe lub średnie zwierzę, którego dieta w 50–70% składa się z mięsa

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezofanerofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. drzewo o średniej wysokości z przedziału 8–30 metrów;

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezofauna

w biologii: zwierzęta niewielkich rozmiarów, zwłaszcza glebowe, osiągające rozmiary od 0,2 do 2,0 mm

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezofaza

faza pośrednia pomiędzy fazą krystaliczną a cieczą izotropową

Ciekłe kryształy – faza pośrednia między ciekłym i krystalicznym stanem skupienia materii, którą charakteryzuje zdolność do płynięcia, charakterystyczna dla cieczy i jednocześnie dalekozasięgowe uporządkowanie tworzących ją cząsteczek, podobnie jak to ma miejsce w kryształach.

W literaturze fachowej nazwa ciekły kryształ jest często zamieniana terminem mezofaza, który obejmuje jednak także kryształy plastyczne i kryształy condis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezofil

tkanka, głównie miękiszowa, wypełniająca przestrzenie w liściu między skórką a wiązkami przewodzącymi

Mezofil – tkanka roślinna występująca w blaszce liściowej, między górną a dolną epidermą. W jej skład wchodzi głównie miękisz asymilacyjny (chlorenchyma). U wielu roślin dwuliściennych mezofil jest zróżnicowany na miękisz gąbczasty, położony na dolnej stronie liścia i miękisz palisadowy, występujący pod górną epidermą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezofilny

→ mezofil

Patrz:mezofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezofit

roślina przystosowana do życia w środowisku umiarkowanie wilgotnym, np. lipa, porzeczka, pokrzywa

Mezofit – roślina występująca na średnio i zmiennowilgotnych siedliskach (np. pola uprawne, łąki, lasy). Mezofity mają dobrze rozwinięty system korzeniowy, a także tkanki przewodzące, mechaniczne, okrywające i miękiszowe. Ich liście mają aparaty szparkowe po dolnej stronie blaszki liściowej. Ciśnienie osmotyczne dochodzi do 25 atmosfer.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezoglea

bezpostaciowa substancja wypełniająca przestrzeń między ektodermą a endodermą u gąbek i parzydełkowców

Mezoglea – pierwotnie bezkomórkowy koloidalny żel zalegający pomiędzy warstwą okrywającą (epidermalną) i wewnętrzną (gastroderma) u niektórych parzydełkowców (Cnidaria). U większości meduz stanowi grubą warstwę oddzielającą epidermę od gastrodermy. Natomiast u drugiej formy parzydełkowców, czyli polipów warstwa mezoglei zazwyczaj stanowi cienką warstwę.

Terminem mezoglea błędnie określany jest mezohyl gąbek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezohalinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się tolerancją w stosunku do średnich wielkości zasolenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezohydryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się tolerancją w stosunku do pośrednich wilgotności

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezohyl

substancja bezpostaciowa występująca u gąbek między komórkami okrywającymi (pinakocytami) a warstwą choanocytu

Mezohyl, symplazma – substancja bezpostaciowa występująca u gąbek między komórkami okrywającymi (pinakocytami) a warstwą choanodermy. Zawiera ona komórki, co odróżnia ją od mezoglei występującej u jamochłonów; przez to mezohyl jest często błędnie określany właśnie tym terminem. Funkcjonalnie jest odpowiednikiem mezoglei i mezenchymy.

W stadiach młodocianych gąbek mezohyl jest koloidalnym płynnym żelem, a w późniejszych stadiach tworzy galaretowatą macierz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezokarp

środkowa warstwa owocni powstającej ze ścian zalążni w owocach roślin okrytozalążkowych

Mezokarp – w owocach roślin okrytonasiennych środkowa warstwa owocni powstającej ze ścian zalążni. Znajduje się między egzokarpem a endokarpem. O ile skrajne warstwy są zwykle cienkie (egzokarp tworzy skórkę na owocu, endokarp otacza nasiono, czasem drewnieje i tworzy pestkę), mezokarp bywa nierzadko silnie rozrośnięty. Ze względu na sposób jego wykształcenia wyróżnia się owoce soczyste (mezokarp gruby, mięsisty, tworzony przez miękisz, na przykład w pestkowcach) lub suche (mezokarp suchy, cienki, na przykład w strąkach).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezokefalia

wielkość głowy pośrednia między brachycefalią a dolichocefalią; średniogłowość; mezocefalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezoklimat

Mezoklimat – klimat obszaru o długości w linii od 10 do 100 kilometrów, wyodrębniającego się od sąsiednich obszarów, kształtujący się pod wpływem rzeźby terenu, podłoża (wodnego, lądowego) i jego pokrycia (np. rodzaju roślinności, zabudowy).

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezolift

zabieg kosmetyczny likwidujący zmarszczki oraz poprawiający elastyczność i jędrność skóry; mezolifting

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezolifting

zabieg kosmetyczny likwidujący zmarszczki oraz poprawiający elastyczność i jędrność skóry; mezolift

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezolit

środkowa epoka kamienia; epipaleolit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. epoka w dziejach ludzkości między paleolitem a neolitem, trwająca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.;

Mezolit (gr. mesos „średni” i lithos „kamień”), środkowa epoka kamienia, epipaleolit – środkowy okres epoki kamienia trwający od około 11000–7000 p.n.e. na Bliskim Wschodzie i około 8000–4800 p.n.e. na terenach Niżu Środkowoeuropejskiego, stanowiący stopniowe przejście od paleolitu do neolitu i związany z postępującymi przemianami klimatycznymi (schyłek zlodowacenia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezolityczny

→ mezolit

przymiotnik

(1.1) żyjący/mający miejsce w mezolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

Patrz:mezolit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mezomeria

Rezonans chemiczny (mezomeria) – sposób przedstawiania struktury związków chemicznych i innych indywiduów chemicznych za pomocą tzw. struktur granicznych. Faktyczna struktura cząsteczki jest opisywana przez kombinację liniową tych struktur.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezomeryczny

→ mezomeria

Patrz:mezomeria

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezomorficzny

→ mezomorfia

Patrz:mezomorfia

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezon

nietrwała cząstka elementarna o spinie całkowitym i masie spoczynkowej pośredniej między masą elektronu a masą protonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka subatomowa złożona z pary kwark–antykwark; hadron o spinie całkowitym, uczestniczący w oddziaływaniach silnych;

Mezony – cząstki elementarne należące do hadronów, o liczbie barionowej B = 0 oraz spinach całkowitych. Mezony zbudowane są z par kwark-antykwark, co jest związane z tym, że wypadkowy ładunek kolorowy cząstki musi być równy zeru (antykwark posiada antykolor kwarku). Wewnętrzna geometria mezonu może być określona poprzez geometrię Bolyai-Łobaczewskiego i przypuszczalnie ma, tak jak grawitacja, naturę geometryczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezonin

1. wysoki parter, położony między pierwszym piętrem a właściwym parterem; półpiętrze;
2. okno na półpiętrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezonowy

→ mezon

Patrz:mezon

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezopauza

cienka warstwa atmosfery, oddzielająca mezosferę od termosfery

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę;

Mezopauza to cienka izotermiczna warstwa atmosfery ziemskiej, znajdująca się na wysokości 80–90 km i oddzielająca mezosferę od leżącej wyżej termosfery. W mezopauzie temperatura powietrza wynosi około −100 °C, a ciśnienie około 0,1 hPa. Mezopauza jest związana z występowaniem zórz polarnych w wyższych szerokościach geograficznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezopitek

kopalna pramałpa wąskonosa pochodząca z drugiej połowy trzeciorzędu

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezoplankton

plankton składający się z organizmów średniej wielkości (od 1 do 5 mm), obejmujący większość gatunków planktonu zwierzęcego morskiego i słodkowodnego, dający się schwytać w siatki planktonowe; plankton sieciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezopotamczyk

mieszkaniec Mezopotamii

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezopotamia

starożytna kraina położona między Eufratem i Tygrysem

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Mezopotamia (gr. Μεσοποταμία, w znaczeniu dosłownym międzyrzecze, nazwa przejęta z pers. ‏میان‌رودان‎ Miyanrudan i aram. ‏ܒܝܬ ܢܗܪ̈ܝܢ‎ Bet-Nahrain) – starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Babilończycy, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezopotamski

przymiotnik od: Mezopotamia (kraina historyczna i geograficzna na Bliskim Wschodzie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mezopotamią, dotyczący Mezopotamii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mezopowy

widzenie mezopowe - praca oka przy niedostatecznej ilości światła

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezoproterozoik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. nazwa jednego z okresów geologicznych;

Mezoproterozoik

W sensie geochronologicznym: druga era proterozoiku, trwająca od 1,6 do 1,0 mld lat temu. Dzieli się na 3 okresy: kalim, ektas i sten.

W sensie chronostratygraficznym: środkowy eratem proterozoiku, dzielący się na trzy systemy: kalim, ektas i sten.

Podział ten opiera się na datowaniu izotopowym wieku skał.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezoregion

jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, obejmująca większy teren o zbliżonych cechach środowiskowych oraz krajobrazowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi;

Mezoregion (wł. mezoregion fizycznogeograficzny) – jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, obejmująca większy teren o zbliżonych cechach środowiskowo-krajobrazowych. W wielostopniowej regionalizacji mezoregion stanowi jednostkę niższego rzędu wchodzącą w skład makroregionu (np. mezoregion Równina Wkrzańska wchodzi w skład makroregionu Pobrzeże Szczecińskie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezosfera

1. warstwa atmosfery ziemskiej znajdująca się nad stratosferą na wysokości od 45-50 do 80-80 metrów;
2. środkowa sfera kuli ziemskiej; płaszcz Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;

(1.2) geol. warstwa płaszcza ziemskiego między astenosferą a barysferą

- Mezosfera – warstwa płaszcza Ziemi
- Mezosfera – warstwa atmosfery

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezoskaf

odmiana batyskafu, badawczy statek podwodny, służący do eksploracji wód na średnich głębokościach

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezosom

u bakterii cudzożywnych: struktura powstała w wyniku pofałdowania błony komórkowej na skutek oddziaływania mikroskopowych środków chemicznych

Mezosom – struktura występująca w błonie komórkowej komórek prokariotycznych, o niepoznanej do końca genezie i ewentualnej funkcji.

Pierwszy raz mezosomy zostały zaobserwowane w latach pięćdziesiątych i od tego czasu uważano je albo za artefakty, będące efektem działań środków chemicznych używanych do utrwalania preparatów do analizy mikroskopowej (wg niektórych badań mezosomy nie występują w organizmach żywych), albo przypisywano im różne funkcje, m.in. udział w podziałach komórkowych lub miejsca przyczepu genoforu, a w XXI w. – funkcję analogiczną do mitochondriów w komórkach eukariotycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezostych

utwór wierszowany, w którym środkowe litery w kolejnych wersach składają się na słowo lub zdanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezosyderyt

Mezosyderyty – grupa meteorytów kamienno-żelaznych. W masie krzemianowej składającej się z oliwinu, ortopiroksenu, plagioklazu wtopione są fragmenty meteorytowego żelaza (kamacyt, taenit). Budowa strukturalna mezosyderytów wskazywać może na przejście przez nie procesu dyferencjacji. Przykładem mezosyderytu jest meteoryt Łowicz.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezoterapia

nieinwazyjna metoda stosowana w leczeniu rozmaitych schorzeń skóry, np. cellulitu, łuszczycy, a także w leczeniu i profilaktyce łysienia, polegająca na wstrzykiwaniu w głąb skóry odpowiednich substancji leczniczych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kosmet. niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych;

Mezoterapia (gr. mesos - "środek", therapeia - "terapia"), zwana również intradermoterapia - działający miejscowo niechirurgiczny zabieg polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych. Mezoterapia jest skuteczną metodą podawania leków, substancji odżywczych, witamin czy kwasu hialuronowego. W zależności od podawanych substancji, mezoterapia spełnia różne funkcje - lecznicze, odżywcze i regenerujące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezotermiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się tolerancją w stosunku do średnich temperatury

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezotonia

typ rozwojowy pędów u krzewów i niektórych roślin zielnych charakteryzujący się wyrastaniem pędów bocznych z pąków powstających w środkowych partiach osi macierzystych

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezotopowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekol. cechujący się małą tolerancją w stosunku do czynników środowiska i występujący jedynie w warunkach o średnich ilościach danych czynników

(1.2) fiz. zmierzchowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezotor

produkt rozpadu toru, promieniotwórczy izotop radu lub aktynu

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezotrof

roślina mająca przeciętne wymagania co do żyzności gleby, pośrednia między oligotrofem a eutrofem

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezotroficzny

1. roślina mezotroficzna - roślina mająca przeciętne wymagania co do żyzności gleby, pośrednia między oligotrofem a eutrofem; mezotrof;
2. średnio zasobny w składniki odżywcze

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezotrofit

roślina przystosowana do życia w warunkach umiarkowanego zaopatrzenia w składniki pokarmowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezotron

wcześniejsza nazwa mezonu, cząstki elementarnej o spinie całkowitym i masie spoczynkowej pośredniej między masą elektronu a protonu

Mezony – cząstki elementarne należące do hadronów, o liczbie barionowej B = 0 oraz spinach całkowitych. Mezony zbudowane są z par kwark-antykwark, co jest związane z tym, że wypadkowy ładunek kolorowy cząstki musi być równy zeru (antykwark posiada antykolor kwarku). Wewnętrzna geometria mezonu może być określona poprzez geometrię Bolyai-Łobaczewskiego i przypuszczalnie ma, tak jak grawitacja, naturę geometryczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezowo

Mezowo (kaszub. Mézowò) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy nad jeziorem Mezowskim w okolicy Kartuz. Obszar wsi obejmuje również akweny jezior Okunkowo i Szczyczno.

Wieś norbertanek żukowskich w województwie pomorskim w II połowie XVI wieku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mezozaur

kopalny gad wodny, przodek ichtiozaurów, żyjący w górnym karbonie i dolnym permie

Mezozaur – rodzaj żyjącego w karbonie i permie, około 300 mln lat temu bazalnego zauropsyda zaliczanego do anapsydów. Jedyny znany przedstawiciel rzędu Mesosauria.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezozoiczny

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący mezozoiku, występujący, powstały w mezozoiku

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezozoik

era geologiczna w dziejach Ziemi, trwająca od około 230 do 65 milionów lat temu, dzieląca się na trias, jurę i kredę; era mezozoiczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jedna z er geologicznych;

Era mezozoiczna, mezozoik – era, która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała o jedną trzecią krócej niż paleozoiczna, bo tylko 186 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezura

zwitek pergaminu z wersetami Tory, przybity do prawej strony drzwi Żydów ortodoksyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezuza

zwitek pergaminu z wersetami Pięcioksiągu, uważany przez żydów za talizman

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

Mezuza (hebr. ‏מזוזה‎, dosł. odrzwia, futryna drzwiowa) – zwitek pergaminu z naniesionymi dwoma fragmentami Tory (Księga Powtórzonego Prawa 6,4–9 i Księga Powtórzonego Prawa 11,13–21), umieszczony w pojemniku wykonanym z drewna, metalu, kości lub szkła, albo w rurce, i zawieszany na zewnętrznej prawej framudze drzwi, w judaizmie mający wartość symboliczną, historyczną i religijną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Mezją, dotyczący Mezji

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezytylen

związek organiczny; 1,3,5-trimetylobenzen

Mezytylen (1,3,5-trimetylobenzen), C6H3(CH3)3 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów aromatycznych. Jest trujący. Jego izomerami są m.in. kumen (izopropylobenzen, Ph-iPr) i pseudokumen (1,2,4-trimetylobenzen).

Otrzymuje się go ze smoły węglowej lub syntetycznie przez polikondensację acetonu lub polimeryzację propynu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezzanino

niska kondygnacja pomiędzy parterem a pierwszym piętrem; półpiętro; mezanin; antresola

- Mezzanino (architektura)
- Mezzanino (miejscowość) we Włoszech

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezzo

w złożeniach muzycznych: pół, średnio, umiarkowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezzoforte

muzyczne określenie wykonawcze: średnio głośno

## Mezzo forte

- mezzo forte (wł. „średnio głośno”) – w terminologii muzycznej, niezbyt silnie, zob. dynamika (muzyka)
- Mezzo Forte – anime OVA z 2001 roku, reż. Yasuomi Umetsu

## Mezzoforte

- Mezzoforte – islandzki zespół muzyczny
- Mezzoforte – polski zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezzopiano

określenie wykonawcze - średnio cicho

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezzosopran

[czytaj: meccosopran albo mecosopran] głos kobiecy o skali pośredniej między sopranem a altem

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) muz. głos żeński lub chłopięcy pomiędzy sopranem a altem

(1.2) pot. osoba z takim głosem

Mezzosopran – głos żeński pomiędzy sopranem i altem, częściowo obejmujący skalę obu poprzednich, lecz o odmiennej od nich barwie. Wyróżnia się trzy rodzaje:

- mezzosopran koloraturowy – o skali od g do h2 (wyjątkowo do c3, a nawet – zupełnie wyjątkowo – do d3);
- mezzosopran liryczny – o skali od g do a2;
- mezzosopran dramatyczny – o skali od f do g2.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mezzosopranista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. chłopiec, falsecista lub kastrat, który śpiewa mezzosopranem

(1.2) muz. muzyk, który gra na instrumencie wydającym dźwięki zbliżone do mezzosopranu

#### Źródła:

Wiktionary

# Mezzosopranistka

[czytaj: meccosopranistka lub mecosopranistka] kobieta śpiewająca mezzosopranem; mezzosopran

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która śpiewa mezzosopranem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Mezzosopranowy

przymiotnik od: mezzosopran

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezzotinta

mezzotynta;
1. rodzaj techniki graficznej,
2. odbitka uzyskana tą techniką

Mezzotinta (sztuka czarna, fr. manière noire, wł. mezzotinto – półton) – technika druku wklęsłego należąca do technik suchych, czyli niewymagających trawienia. Technika mezzotinty, głównie w Anglii, rozwinęła się na przełomie XVIII i XIX wieku. Stwarzała niezwykłe możliwości oddawania walorów obrazu w sposób malarski, miękki oraz tonowy. Dzięki temu stała się bardzo rozpowszechnioną i cenioną techniką graficzną, którą wykorzystywano szczególnie do reprodukowania dzieł malarskich. Technika ta eliminowała charakterystyczną dla rytownictwa linearność, w miejsce której pojawiła się plama tonalna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mezzotinto

[czytaj: meccoTINto] technika miedziorytnicza polegająca na operowaniu plamami, a nie kreskami ciągłymi, popularna w XVII wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezzotintograwiura

1. technika druku wklęsłego z użyciem fotochemicznie przygotowanych form; heliograwiura, fotograwiura, światłodruk;
2. odbitka powstała przy użyciu tej techniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Mezzotynta

mezzotinta;
1. rodzaj techniki graficznej,
2. odbitka uzyskana tą techniką

#### Źródła:

SJP.pl

# Mełamed

nauczyciel w chederze (elementarnej religijnej szkole żydowskiej)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauczyciel dzieci w chederze;

Mełamed (jid. ‏מלמד‎ melamed, hebr. ‏מְלַמֵּד‎ melamed) – nauczyciel w chederze, nierzadko także jego właściciel . Instytucja mełameda rozpowszechnina była zwłaszcza wśród Żydów Europy Wschodniej .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Mełchów

Mełchów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Lelów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Mełgiew

wieś w Polsce

Mełgiew – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim, w gminie Mełgiew.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Mełgiew. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mełgiewski

przymiotnik od: Mełgiew

#### Źródła:

SJP.pl

# Mełnik

bułgarskie czerwone wino o wysokiej jakości; melnik

Melnik, Mełnik (bułg. Мелник) – to najmniejsze miasto w Bułgarii (216 mieszkańców w 2011 roku), położone w południowo-zachodniej części kraju, w obwodzie Błagojewgrad, w gminie Sandanski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mełno

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. jezioro w Polsce

- Mełno – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Świedziebnia
- Mełno – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Gruta
- Mełno – jezioro w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Gruta, leżące na terenie Pojezierza Chełmińskiego
- Mełno – stacja kolejowa w Mełnie, w gminie Gruta, w powiecie grudziądzkim, w województwie kujawsko-pomorskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Mełpin

Mełpin (pol. hist. Małpino) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Dolsk.

#### Źródła:

Wikipedia