# Cz

1. połączenie liter oznaczające spółgłoskę "cz";
2. spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa, bezdźwięczna, twarda, zwarto-szczelinowa

dwuznak

(1.1) jęz. dwuznak polski oznaczający fonem IPA2|t͡ʃ.;

Cz (Cz, cz) – dwuznak składający się z liter C i Z. W pisowni polskiej najczęściej oznacza dźwięk spółgłoski zwarto-szczelinowej zadziąsłowej bezdźwięcznej oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [t͡ʂ].

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cz-Wa

skrót, rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) = geogr. Częstochowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Cz.

skrót od: część

skrót

(1.1) = część

Język czeski (cz. český jazyk, čeština [ˈt͡ʃɛʃcɪna]) – język z grupy zachodniosłowiańskiej, stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, a w dalszej kolejności również z polskim, kaszubskim oraz łużyckimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cza-Cza

południowoamerykański taniec towarzyski; cha-cha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;

(1.2) muz. muzyka do cza-czy (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaban

dawniej: pasterz owiec lub wołów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. pasterz owiec lub wołów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) daw. zootechn. duży baran lub wół

Czaban, caban (tur. çoban, rum. cioban, rus. чабан) – nazwa pasterza owiec lub wołów w Rumunii, Mołdawii, na Węgrzech oraz w części Ukrainy, a także u ludów Kaukazu i Azji Środkowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czabanek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. zdrobn. od: czaban

#### Źródła:

Wiktionary

# Czabański

→ czaban

Patrz:czaban

#### Źródła:

SJP.pl

# Czabarówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego;

Czabarówka – wieś na Ukrainie w rejonie czortkowskim należącym do obwodu tarnopolskiego.

Znajduje się tu przystanek kolejowy Czabarówka, położony na linii dawnej Galicyjskiej Kolei Transwersalnej.

W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie kopyczynieckim województwa tarnopolskiego. W lutym 1940 NKWD zesłało na Syberię 24 polskie rodziny (72 osoby). Aresztowało także kierownika szkoły Franciszka Hołubowicza. W 1941 Ukraińska Policja Pomocnicza wywiozła do getta tutejszych Żydów, mordując kilku z nich. W latach 1944–1945 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 22 Polaków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząber

1. roślina zielna z rodziny jasnotowatych;
2. cząber ogrodowy - gatunek cząbru o aromatycznych liściach;
3. przyprawa z tej rośliny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Satureja|ref=tak., rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;

(1.2) kulin. przyprawa z cząbru ogrodowego

(1.3) stpol. zob. comber. (mięso z części grzbietowej)

(1.4) reg. zob. babski comber.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząberek

wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, stosowana w przemyśle kosmetycznym, ziołolecznictwie i jako przyprawa; macierzanka piaskowa, tymianek wąskolistny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od cząber

Macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jasnotowatych. Inne nazwy: cząberek, tymianek wąskolistny, dzięcielnica. Występuje w Europie i na Syberii. W Polsce jest pospolity na całym niżu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząbr

dawniej: cząber (roślina zielna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Cząbrowy

→ cząber

Patrz:cząber

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaca

dawniej: Czadca - miasto na Słowacji

Czadca (dawniej: Czaca; słow. Čadca, do 1927 także: Čaca; niem. Tschadsa; węg. Csaca, Csáca) – miasto powiatowe w północnej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Kysuce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czacha

pospolicie:
1. czaszka;
2. głowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od czaszka

Czacha – skała we wsi Trzebniów, w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Niegowa. Znajduje się w lesie po zachodniej stronie drogi z Trzebniowa do Ludwinowa. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Częstochowskiej.

Czacha znajduje się w lesie na stoku wzniesienia Góra. Można do niej dojść odchodzącym od tej drogi czerwonym Szlakiem Orlich Gniazd i szlakiem rowerowym (Siedlecka Droga). Na pierwszym obniżeniu za wzniesieniem odchodzi od niego w lewo polna, piaszczysta droga. W odległości około 250 m od jej początku po jej lewej stronie znajduje się niewidoczny z drogi Biały Murek, a około 100 m wyżej Mechata i Czacha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czacharka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka mongolskiej grupy etnicznej, posługującej się dialektem czacharskim i zamieszkującej Mongolię Wewnętrzną

#### Źródła:

Wiktionary

# Czachlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. koszula płócienna, zwłaszcza noszona przez kobiety

#### Źródła:

Wiktionary

# Czachor

nazwisko

Czachor (forma żeńska: Czachor, Czachorowa; liczba mnoga: Czachorowie) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku Polskę zamieszkiwało 1779 osób o tym nazwisku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czachorowo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Czachorowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
- Czachorowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Gostyń

#### Źródła:

Wikipedia

# Czachorowski

nazwisko

- Józef Czachorowski – polski szlachcic
- Stanisław Zbigniew Czachorowski – polski trichopterolog
- Stanisław Swen Czachorowski – polski poeta, prozaik i aktor
- Adam Czachorowski (poprawnie: Adam Czahrowski) – polski poeta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czachórski

nazwisko

Osoby o nazwisku Czachórski:

- Wacław Czachórski (1905–?) – polski inżynier górnictwa, wiceminister przemysłu ciężkiego
- Witold Czachórski (1915–1995) – polski prawnik, nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych
- Władysław Czachórski (1850–1911) – polski malarz akademicki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czachówek

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Czachówek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria
- Czachówek – część wsi Bądki, w woj. pomorskim, w pow. kwidzyńskim, w gminie Gardeja

#### Źródła:

Wikipedia

# Czachowo

Miejscowości w Polsce:

- Czachowo – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. trzebnickim, w gminie Zawonia
- Czachowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Gozdowo
- Czachowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Radowo Małe

Zobacz też: Czachów

#### Źródła:

Wikipedia

# Czachowski

nazwisko

Osoby o nazwisku Czachowski:

- Dionizy Czachowski – pułkownik, naczelnik wojenny
- Józef Czachowski – pilot Wojska Polskiego
- Kazimierz Czachowski – polski historyk literatury, krytyk literacki
- Ludwik Czachowski – polski hokeista
- Michał Czachowski – polski gitarzysta, architekt i publicysta
- Piotr Czachowski – polski piłkarz i trener
- Kazimierz Pluta-Czachowski – pułkownik Wojska Polskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czacki

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Czacki − polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Franciszek Czacki − polski szlachcic, urzędnik i wojskowy staropolski
- Michał Hieronim Czacki − polski szlachcic, urzędnik i wojskowy staropolski
- Michał Mikołaj Czacki (1797-1860) – marszałek szlachty wołyńskiej, spiskowiec, oficer powstania listopadowego
- Tadeusz Czacki − polski działacz oświatowy i gospodarczy, pedagog, historyk, ekonomista, bibliofil, numizmatyk, współtwórca Konstytucji 3 Maja
- Włodzimierz Czacki − rzymskokatolicki duchowny, watykański dyplomata, poeta, publicysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czacza

1. gruziński napój alkoholowy z wytłoków winogronowych;
2. w potocznym wyrażeniu: ktoś kuma (skumał) czaczę - ktoś rozumie (zrozumiał), o co chodzi

Czacza (gruz. ჭაჭა) – gruziński alkohol produkowany z wytłoków winogronowych.

Czacza stanowi odpowiednik włoskiej grappy. Napój zawiera 40–50% alkoholu (czasami do 60%).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaczkowski

nazwisko

- Antoni Czaczkowski
- Iwan Czaczkowski (wzgl. Jan Czaczkowski)
- Josyf Czaczkowski (wzgl. Józef Czaczkowski)
- Józef Czaczkowski – warszawski litograf

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaczów

Czaczów (j. łemkowski Чачів) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łabowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czad

1. tlenek węgla;
2. woń spalenizny; swąd;
3. potocznie: uczucie radości, euforii lub ekscytacji; również określenie doskonałej rozrywki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

(1.2) geogr. zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);

Czad (fr. Tchad, arab. ‏تشاد‎), oficjalnie Republika Czadu (fr. République du Tchad, arab. ‏جمهوريّة تشاد‎, trb. Jumhuriyat Tashad) – państwo śródlądowe w środkowej Afryce. Graniczy od północy z Libią, od wschodu z Sudanem, od południa z Republiką Środkowoafrykańską, od południowego zachodu z Kamerunem i Nigerią, a od zachodu z Nigrem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czadca

miasto na Słowacji

Czadca (dawniej: Czaca; słow. Čadca, do 1927 także: Čaca; niem. Tschadsa; węg. Csaca, Csáca) – miasto powiatowe w północnej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Kysuce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czadecki

→ Czadca

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czadcą, dotyczący Czadcy

Patrz:Czadca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaderski

1. potocznie: pełen siły i dynamiki, zwłaszcza w odniesieniu do muzyki rockowej; ekscytujący, odjazdowy, czadowy;
2. w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; czadowy, odjazdowy, zarąbisty

przymiotnik

(1.1) młodz. wspaniały

Osoby o tym nazwisku:

- Mieczysław Czaderski − polski oficer
- Stanisław Czaderski − polski aktor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czadersko

przysłówek

(1.1) młodz. wspaniale

#### Źródła:

Wiktionary

# Czaderskość

→ czaderski; odlotowość, bombowość, superowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadnia

wylot pieca hutniczego z urządzeniem do chwytania gazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadnica

urządzenie do wytwarzania gazu z węgla, drzewa, koksu lub torfu przez niezupełne spalanie; gazogenerator; gazownica

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadnicowy

przymiotnik od: czadnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Czador

ubranie muzułmanek osłaniające całą postać; czadra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

Czador (pers. ‏چادر‎) – zewnętrzny strój, noszony przez kobiety; jest to jedna z form przestrzegania hidżabu, czyli muzułmańskich zasad ubierania się, wywiedzionych z Koranu. Jest to tradycyjny strój noszony przez kobiety w Iranie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czadówa

1. potocznie: emocje, podniecenie, zwłaszcza podczas koncertu rockowego; czad;
2. w gwarze uczniowskiej:
a) odpytywanie na lekcji;
b) nieporządek, nieład, bałagan

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadować

potocznie: grać głośno, porywająco, z zapałem na jakimś instrumencie, jakąś muzykę; dawać czadu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czadować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czadowo

przysłówek

(1.1) pot. muz. z mocnym brzmieniem

(1.2) młodz. wspaniale

#### Źródła:

Wiktionary

# Czadowość

→ czadowy; czaderskość, odlotowość, bombowość, superowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadowy

1. związany z czadem, trującym gazem lub gryzącym dymem;
2. potocznie: pełen siły i dynamiki, zwłaszcza w odniesieniu do muzyki rockowej; ekscytujący, odjazdowy, czaderski;
3. w slangu młodzieżowym: świetny, wspaniały, znakomity; czaderski, odjazdowy, zarąbisty

przymiotnik

(1.1) związany z czadem, odnoszący się do czadu

(1.2) młodz. muz. rytmiczny

(1.3) młodz. wspaniały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czadra

ubranie muzułmanek osłaniające całą postać; czador

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. ubranie kobiet muzułmańskich okrywające całą figurę, z otworami na oczy lub twarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czadu

w gwarze młodzieżowej: słowo zachęcające do głośnego, szybkiego grania (w odniesieniu do zespołów muzycznych) lub w ogóle do zrobienia czegoś w najwyższym stopniu, aby dostarczyć słuchaczom, widzom możliwie największych doznań; często w zwrocie "dać czadu"

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadyjczyk

obywatel Czadu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Czadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czadyjka

obywatelka Czadu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Czadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czadyjski

związany z Czadem

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Czad

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czadzić

1. potocznie: chwalić kogoś bezpodstawnie, przypochlebiać się komuś; kadzić;
2. wytwarzać czad;
3. środowiskowo: śmierdzieć;
4. środowiskowo: narkotyzować się;
5. środowiskowo: głośno i energicznie grać na instrumencie; dawać czadu;
6. potocznie: wydalać gazy powstające w jelitach na skutek trawienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadzieć

ulegać działaniu czadu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czadzki

przymiotnik od: Czad (państwo w Afryce); czadyjski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaga

gatunek grzyba z rodziny szczecinkowcowatych; chaga, huba brzozowa, błyskoporek podkorowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czagatajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Czagatajem, dotyczący Czagataja (syna Czyngis-Chana)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czagatajski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czagra

rodzaj ptaków z rodziny dzierzbików

#### Źródła:

SJP.pl

# Czahar

regionalne określenie zarośli rosnących na podmokłych gruntach

Chahar – dawna chińska prowincja, istniejąca w latach 1928–1952.

Po rewolucji Xinhai i proklamowaniu w Chinach republiki pozostałe pod władzą rządu w Pekinie tereny mongolskie (tzw. Mongolia Wewnętrzna) podzielono w 1914 roku na trzy specjalne regiony administracyjne: Rehe, Chahar i Suiyuan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czahary

podmokły grunt porośnięty krzakami i niskopiennymi drzewami

Czahary (ukr. Чагарі) – wieś na Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, w rejonie czortkowskim.

Do 2020 w rejonie husiatyńskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaić

1. slangowo: sprawdzać kogoś lub coś; obczajać;
2. czaić się:
a) ukrywać się z zamiarem napaści;
b) o czymś niebezpiecznym: zbliżać się niepostrzeżenie, ukrywać się gdzieś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaczaić)

(1.1) slang. przen. rozumieć, co się mówi

czasownik zwrotny niedokonany czaić się

(2.1) czekać / oczekiwać na kogoś w ukryciu

(2.2) slang. przen. wahać się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaik

czaik wiosenny, czaik jesienny - gatunki pająka z rodziny kwadratnikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaj

bardzo mocna herbata

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. lub środ. herbata

(1.2) gwara. więz. bardzo mocna herbata pita w celu odurzenia, często z dodatkiem tytoniu lub lekarstw

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: czaić

Herbata – napar przyrządzany z liści i pąków grupy roślin, nazywanych tą samą nazwą, należących do rodzaju kamelia (Camellia). Rośliny te są do siebie podobne, traktowane jako odrębne gatunki lub odmiany jednego gatunku – herbaty chińskiej (Camellia sinensis). Dawniej zaliczano je do rodzaju Thea, różnią się od innych kamelii zawartością substancji swoistych i kilkoma drobnymi cechami morfologicznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaja

nazwisko polskie

Rzeki:

- Czaja – rzeka w Rosji, dopływ Leny
- Czaja – rzeka w Rosji, dopływ Obu
- jedna z nazw Czepełarskiej reki w Bułgarii

Osoby o nazwisku Czaja:

- Andrzej Czaja – polski duchowny katolicki, biskup opolski
- Gerard Czaja – polski działacz spółdzielczy, senator
- Herbert Czaja – niemiecki polityk
- Ida Czaja – poetka kaszubska
- Jacek Czaja – prawnik, sędzia
- Jakub Czaja – polski lekkoatleta
- Józef Czaja – (1943-2024) polski naukowiec, profesor
- Krystyna Czaja – chemik
- Jan Czaja – polski polityk i prawnik
- Mieczysław Czaja – zootechnik polski
- Piotr Maksymilian Czaja – polski piłkarz
- Piotr Czaja – polski naukowiec, profesor AGH
- Wiesław Czaja – siatkarz i mechanik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czająco

niepostrzeżenie, w ukryciu, z zamiarem napaści

#### Źródła:

SJP.pl

# Czajchana

herbaciarnia, knajpka urządzona we wschodnim stylu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czajczy

przymiotnik od: czajka (ptak z rodziny siewkowatych)

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do czajki

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący czajki, związany z czajką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czajczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czajęcice

## Miejscowość w Polsce

Wg TERYT jest 1

- Czajęcice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów

## Inne

- Czajęcice – poprzednia nazwa wsi Czajęczyce w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Proszowice

#### Źródła:

Wikipedia

# Czajenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czaić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czajewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czajewszczyzna

wieś w Polsce

Czajewszczyzna – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Jeleniewo.

Wieś Czajewszczyzna istniała w 1791 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Na północ od wsi znajduje się Jezioro Kopane, na południowym zachodzie jeziora Jegłówek, Szurpiły.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 655.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czajka

1. ptak wodny z rodziny siewek;
2. dawna, bardzo zwrotna łódź kozacka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Vanellus vanellus|ref=tak., europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

(1.2) hist. żegl. łódź kozacka;

(1.3) hist. mot. radziecka limuzyna marki GAZ-13 Czajka lub GAZ-14 Czajka

## Ptaki

- gatunki ptaków z rodziny siewkowatych (Charadriidae), na terenie Polski występują:
  - czajka zwyczajna
  - czajka stepowa
  - czajka towarzyska

## Osoby

- Andrzej Czajka
- Antoni Czajka
- Grzegorz Czajka
- Mariusz Czajka
- Stanisław Czajka
- Zbigniew Czajka
- Czajka – pseudonim literacki Izabeli Stachowicz (publikującej również jako Izabela Gelbard)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czajków

nazwisko

W Polsce

- Czajków – część wsi Lubasz w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
- Czajków – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Wodynie
- Czajków – część wsi Orzechowce w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica
- Czajków – kolonia wsi Klępie Górne w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Stopnica
- Czajków – kolonia w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Łubnice
- Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Blizanów
- Czajków – część wsi Czyżew w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Rychwał
- Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrzeszowskim, w gminie Czajków
- Czajków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Dobra

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czajkować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) rzad. wydawać głos właściwy czajce

#### Źródła:

Wiktionary

# Czajkowo

Czajkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Gostyń.

Wieś Czaykowo położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Czajkowo należało do okręgu gostyńskiego tego powiatu i stanowiło część majątku Podrzyce, którego właścicielem była wówczas (1846) Wąsierska. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 164 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 19 dymów (domostw).

#### Źródła:

Wikipedia

# Czajkowski

→ Czajków

Osoby noszące to nazwisko:

- Agnieszka Czajkowska (ur. 1966) – polska literaturoznawczyni
- Agnieszka Czajkowska-Hamdi – polska ekonomistka
- Alicja Żechałko-Czajkowska (1936–2008) – polska inżynier, profesor nauk rolniczych
- Andrij Czajkowski (1857–1935) – ukraiński prawnik i pisarz
- Andrzej Czajkowski (1905–1990) – polski rolnik, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Andrzej Czajkowski (1935–1982) – polski pianista i kompozytor
- Antoni Czajkowski (1816–1873) – polski poeta, tłumacz i prawnik
- Barbara Czajkowska (ur. 1955) – polska dziennikarka
- Barbara Czajkowska-Palusińska (ur. 1956) – polska konserwatorka zabytków
- Bogdan Czajkowski (ur. 1949) – polski reżyser
- Bogusław Czajkowski (1929–2016) – polski dziennikarz i publicysta
- Bronisława Czajkowska (1887–1968) – polska rolniczka, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
- Czesław Karol Czajkowski (1895–1944) – polski wojskowy
- Dariusz Czajkowski (ur. 1963) – polski sędzia
- Ewa Czajkowska (1950–2025) – polska aktorka
- Franciszek Czajkowski (1916–1942) – polski pilot
- Gerard Czajkowski (ur. 1944) – polski fizyk
- Hanna Czajkowska (1917–1991) – polska graficzka, ilustratorka i malarka
- Ihor Czajkowski (ur. 1991) – ukraiński piłkarz
- India Czajkowska – polska kompozytorka, wokalistka i pianistka
- Jan Czajkowski (1811–1897) – polski polityk i działacz społeczny
- Jan Stefan Czajkowski (1929–2011) – polski ginekolog, działacz samorządowy i społeczny
- Jan Maciej Czajkowski (ur. 1947) – polski samorządowiec
- Janusz Czajkowski (ur. 1945) – polski okulista
- Jerzy Stanisław Czajkowski (1931–2015) – polski poeta i publicysta
- Jerzy Czajkowski (ur. 1931) – polski etnograf
- Jerzy Paweł Czajkowski (1932–2020) – polski wojskowy, powstaniec warszawski
- Jędrzej Czajkowski (ur. 1947) – polski admirał floty
- Joanna Czajkowska-Ślasko (ur. 1970) – polska poetka i lekarz psychiatra
- Józef Czajkowski (1837–1907) – polski duchowny rzymskokatolicki, powstaniec styczniowy
- Józef Czajkowski (1872–1947) – polski malarz i architekt
- Józef Czajkowski (1874–1960) – polski urzędnik, powstaniec wielkopolski
- Józef Emil Czajkowski (ur. 1941) – polski historyk, dziennikarz i działacz ludowy
- Julian Czajkowski (1926–2022) – polski nauczyciel, działacz państwowy i oświatowy
- Konrad Czajkowski (ur. 1980) – polski kolarz torowy
- Konrad Czajkowski (ur. 1988) – polski kolarz szosowy
- Krystyna Czajkowska (ur. 1936) – polska siatkarka
- Krzysztof Czajkowski (ur. XVIII w.) – marszałek powiatu żytomierskiego, uczestnik konfederacji barskiej
- Krzysztof Czajkowski (1939–2020) – polski samorządowiec
- Krzysztof Czajkowski (ur. 1956) – polski lekarz ginekolog i diabetolog
- Krzysztof Czajkowski (ur. 1963) – polski literaturoznawca
- Leszek Czajkowski (1967) – polski piosenkarz, poeta i publicysta
- Lubomir Czajkowski (1918–1974) – polski tenisista reprezentujący również Związek Radziecki i Austrię
- Marcin Czajkowski (ur. 1968) – polski lekkoatleta, sprinter
- Marcin Czajkowski (ur. 1982) – polski żeglarz
- Marek Czajkowski (ur. 1965) – polski politolog
- Marek Czajkowski (ur. 1992) – polski strongman
- Marian Czajkowski (1893–1983) – polski wojskowy i działacz niepodległościowy
- Marian Czajkowski (1931–2020) – polski żeglarz, działacz podziemia antykomunistycznego
- Michał Czajkowski (1804–1886) – polski działacz niepodległościowy, pisarz i poeta
- Michał Czajkowski (1934–2025) – polski duchowny rzymskokatolicki, teolog i biblista
- Mieczysław Czajkowski (1898–1972) – polski piłkarz
- Mieczysław Czajkowski (1926–2017) – polski poeta i publicysta
- Modest Czajkowski (1850–1916) – rosyjski dramatopisarz
- Paweł Czajkowski (1785–1839) – polski poeta, tłumacz, dramatopisarz i historyk literatury
- Piotr Czajkowski (1840–1893) – rosyjski kompozytor
- Piotr Czajkowski (ur. 1973) – polski malarz
- Przemysław Czajkowski (ur. 1988) – polski lekkoatleta, dyskobol
- Renard Czajkowski (1934–2000) – polski dyrygent i pedagog
- Ryszard Czajkowski (1933-2024) – polski dziennikarz, polarnik i podróżnik
- Sławomir Czajkowski (1932–2002) – polski architekt
- Stanisław Czajkowski (1878–1954) – polski malarz
- Stanisław Czajkowski (1904–1961) – polski filozof
- Stella Czajkowska (1923–2022) – polska pianistka
- Szymon Czajkowski (1879–1962) – polski rolnik, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Teofil Czajkowski (1905–1981) – polski rusznikarz, powstaniec warszawski
- Walerian Czajkowski (1925–1993) – polski rolnik, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
- Wiera Czajkowska (1907–1968) – polska lekkoatletka
- Władysław Czajkowski – turecki generał dywizji i urzędnik narodowości polskiej
- Władysław Czajkowski (1905–1947) – polski urzędnik
- Włodzimierz Czajkowski (ur. 1936) – polski działacz partyjny i państwowy
- Zbigniew Czajkowski (1921–2019) – polski szermierz i trener szermierki
- Zbigniew Czajkowski (1921–1976) – polski zootechnik
- Zbigniew Czajkowski (1923–1998) – polski publicysta, działacz katolicki i polityk
- Zbigniew Czajkowski-Dębczyński (1926–1999) – polski wojskowy
- Zbigniew Czajkowski (1932–2010) – polski malarz
- Zbigniew Czajkowski (ur. 1972) – polski piłkarz
- Zofia Czajkowska (1905–1978) – polska muzyczka, więźniarka niemieckich obozów koncentracyjnych
- Zuzanna Czajkowska (1930–2017) – polska dziennikarka, publicystka i tłumaczka
- Zygmunt Czajkowski (ur. 1935) – polski działacz samorządowy i partyjny

Patrz:Czajków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czajniczek

zdrobnienie od: czajnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: czajnik

(1.2) mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

Czajnik, imbryk – naczynie kuchenne służące zazwyczaj do gotowania wody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czajnik

zakryte naczynie z lejkowatym zakończeniem, służące do gotowania wody na herbatę; imbryk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

(1.2) gw-pl|Kraków. przen. głowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) środ. przen. karciany gracz, zbyt długo zastanawiający się

Czajnik, imbryk – naczynie kuchenne służące zazwyczaj do gotowania wody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czajnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czajnikiem, dotyczący czajnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Czajowice

Czajowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czajtja

świątynia buddyjska w kształcie wydłużonej sali, przedzielonej rzędami kolumn

#### Źródła:

SJP.pl

# Czak

ułańska czapka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czakalaka

rodzaj ptaków z rodziny czubaczy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. afrykańska potrawa ze strączkami i warzywami

Czakalaka północna (Ortalis vetula) – gatunek dużego ptaka z rodziny czubaczy (Cracidae), występujący w Ameryce Północnej – od skrajnego południa USA po Kostarykę. Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czakan

czekan;
1. przyrząd alpinistyczny
2. dawna broń używana do rozbijania zbroi przeciwnika
3. czeski lub węgierski ludowy instrument muzyczny, rodzaj fletu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dawna pisownia słowa: czekan

Czakan (tadż. чакан), czakanduzi (tadż. чакандӯзӣ) – tradycyjna sztuka haftu polegająca na wyszywaniu kolorowymi nićmi ozdób, kwiatów i symboli na bawełnianych lub jedwabnych tkaninach, szeroko rozpowszechniona wśród kobiet i dziewcząt w Tadżykistanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czako

ułańska czapka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku;

Czako (z węg. csákó) – rodzaj wysokiej, sztywnej czapki wojskowej używanej od końca XVIII do początków XX wieku. Współcześnie w niektórych państwach wykorzystywane jeszcze w oddziałach reprezentacyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czakra

w filozofii indyjskiej: jedno z centrów energetycznych mające wpływ na zdrowie fizyczne, mentalne, emocjonalne lub duchowe człowieka; czakram; ćakra

Ćakra, czakra, czakram (sanskryt: ćakra „koło”, „okrąg”) – jeden z wielu ośrodków psychiczno-energetycznych w ciele, ważnych w okultystycznych praktykach fizjologicznych niektórych odmian hinduizmu i buddyzmu. Czakry wykorzystywane są w różnych starożytnych praktykach medytacyjnych, określanych zbiorczo jako tantra. Są to miejsca, gdzie krzyżuje się wiele kanałów energetycznych (nadi) i gromadzi się energia prana. Ośrodek ten odbiera, magazynuje i promieniuje energię o wibracji właściwej dla swojej funkcji (zob. ćakry główne), która konieczna jest do życia istot (w szczególności ludzi). Rozwijanie ćakr prowadzi do rozwoju wewnętrznego i duchowego wyzwolenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czakram

w filozofii indyjskiej: jedno z centrów energetycznych mające wpływ na zdrowie fizyczne, mentalne, emocjonalne lub duchowe człowieka; czakra; ćakra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden z rodzajów broni miotanej pochodzący z Indii

(1.2) indyjska moneta

(1.3) (w filozofii indyjskiej) jedno z centrów energetycznych w ciele człowieka, mające wpływ na jego zdrowie fizyczne, umysłowe, emocjonalne lub duchowe

(1.4) (w filozofii i mistyce hinduskiej) jedno z centrów energetycznych umiejscowionych w skorupie ziemskiej

Ćakra, czakra, czakram (sanskryt: ćakra „koło”, „okrąg”) – jeden z wielu ośrodków psychiczno-energetycznych w ciele, ważnych w okultystycznych praktykach fizjologicznych niektórych odmian hinduizmu i buddyzmu. Czakry wykorzystywane są w różnych starożytnych praktykach medytacyjnych, określanych zbiorczo jako tantra. Są to miejsca, gdzie krzyżuje się wiele kanałów energetycznych (nadi) i gromadzi się energia prana. Ośrodek ten odbiera, magazynuje i promieniuje energię o wibracji właściwej dla swojej funkcji (zob. ćakry główne), która konieczna jest do życia istot (w szczególności ludzi). Rozwijanie ćakr prowadzi do rozwoju wewnętrznego i duchowego wyzwolenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czamalalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czamalalami, dotyczący Czamalalów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czamalalski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czamaninek

Czamaninek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Topólka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czamara

szlachecki ubiór męski; czamarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kraw. męskie ubranie wierzchnie

(1.2) hist. kraw. podszyte futrem wierzchnie ubranie purpuratów polskich w XVI w.

Czamara (pers. dżamera, czamera, niem. Tschamare z arab. samur - kożuch) – męskie okrycie wierzchnie pochodzenia węgierskiego, noszone od XVI wieku.

Sięgająca do bioder lub połowy ud w kroju zbliżonym do kontusza, podbijana futrem, z długimi, prostymi, wąskimi rękawami, wykładanym, wąskim, wysokim kołnierzem, ozdobnymi guzikami i szamerunkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czamarka

szlachecki ubiór męski; czamara

#### Źródła:

SJP.pl

# Czambo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gwara. uczn. głowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Czambulik

zdrobnienie od: czambuł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czambuł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czambuł

dawniej:
1. zbrojny oddział tatarski;
2. najazd tatarski; dziś żywe w wyrażeniu: w czambuł - ogólnie, w całości, bez wyjątku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. wydzielony zbrojny oddział tatarski, działający samodzielnie na obcym terytorium, niszczycielski zagon jazdy tatarskiej;

(1.2) hist. niespodziewana, krótkotrwała wyprawa wojenna Tatarów

Czambuł (tur. czapuł – zagon) – specjalnie wydzielony oddział Tatarów, którego zadaniem było – w oderwaniu od sił głównych – dokonywanie zagonu w głębi terytorium nieprzyjaciela celem zdezorganizowania zaplecza i odwrócenia uwagi od działań własnych sił głównych, a także zagarnięcia zdobyczy, przede wszystkim jasyru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czamijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka ludu zamieszkującego obszar historycznego państwa Czampy, leżącej na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czamlet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. tkanina jedwabna

#### Źródła:

Wiktionary

# Czamowie

naród zamieszkujący Czampę

Czamowie (wiet. người Chăm) – naród zamieszkujący Czampę (państwo historyczne istniejące od II do XIX wieku na terenie obecnego Wietnamu), obecnie mniejszość etniczna zamieszkująca w Wietnamie (133 tys.), Kambodży (317 tys.), Malezji (10 tys.) i Tajlandii (4 tys.). Kilka tysięcy Czamów jest także rozproszone po świecie, głównie w USA i Francji. Posługują się językiem czamskim, należącym do grupy malajsko-polinezyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czampa

historyczne państwo istniejące na terenie obecnego Wietnamu Środkowego od II do XIX wieku

Czampa, wiet. Chăm Pa – ogólna nazwa państwa lub raczej powiązanych ze sobą państw ludu Czamów, istniejących na obszarze dzisiejszego środkowego i południowego Wietnamu, od przełęczy Ngang (zwanej również Bramą Annamu) po skraj delty Mekongu, między II a XVII w. n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czamami, dotyczący Czamów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czamski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czamu

zaimek pytajny

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czemu, dlaczego

#### Źródła:

Wiktionary

# Czan

chińska odmiana buddyzmu, w Japonii znana jako zen; chan

- chan – szkoła chińskiego buddyzmu, prekursor japońskiego zen
- Czan – polski zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czanciang

miasto w Chinach; Zhanjiang

Zhanjiang (chiń. 湛江; pinyin Zhànjiāng) – miasto o statusie prefektury miejskiej w południowych Chinach, w prowincji Guangdong, port przeładunkowy nad Morzem Południowochińskim. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 729 140. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 571 367 mieszkańców. W mieście znajduje się baza marynarki wojennej i stacja łączności satelitarnej. Ośrodek przemysłu chemicznego, spożywczego, stoczniowego, maszynowego, samochodowego, włókienniczego i elektronicznego; w Zhanjiang hoduje się perłopławy. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji Beihai.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czandi

rodzaj świątyni spotykany na Jawie i Bali; tjandi, candi

Czandi (candi) – rodzaj bogato zdobionej rzeźbami świątyni hinduistycznej lub buddyjskiej na Jawie i Bali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czangciakou

miasto w Chinach; Zhangjiakou

Zhangjiakou, dawniej Kałgan (chiń. 张家口; pinyin Zhāngjiākǒu; mong. ᠬᠠᠭᠠᠯᠭᠠᠨ) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, w prowincji Hebei, na północny zachód od Pekinu. W 2010 liczba mieszkańców miasta wynosiła 857 555. Prefektura miejska w 1999 liczyła 4 436 907 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czangczou

[czytaj: CZANKczoł] miasto w Chinach; Changzhou

- Zhangzhou – miasto w Chinach, w prowincji Fujian
- Changzhou – miasto w Chinach, w prowincji Jiangsu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czangczun

miasto w Chinach; Changchun

Changchun (chiń. upr. 长春; chiń. trad. 長春; pinyin Chángchūn; dosł. „Długa Wiosna”) – miasto w północno-wschodnich Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Jilin. W 2010 roku liczba mieszkańców strefy zurbanizowanej wynosiła 2 813 245, zaś cały zespół miejski w 1999 roku liczył 7 025 921 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czangkajszekowiec

zwolennik Czang Kaj-szeka (Chiang Kai-sheka), polityka chińskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czangsing

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;

Czangsing (chiń. 长兴; pinyin Chángxìng)

- w sensie geochronologicznym – drugi wiek lopingu (perm), trwający około 3 miliony lat (od 254,14 ± 0,07 do 252,17 ± 0,06 mln lat temu). Czangsing jest młodszy od wucziapingu a starszy od indu (trias).

- w sensie chronostratygraficznym – drugie piętro lopingu, leżące powyżej wucziapingu a poniżej indu. Stratotyp dolnej granicy czangsingu znajduje się w Meishan koło Szanghaju (Chiny). Dolna granica oparta jest na pierwszym pojawieniu się konodonta Clarkina wangi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czangsza

miasto w Chinach; Changsha

Changsha (chiń. upr. 长沙; chiń. trad. 長沙; pinyin Chángshā) – miasto o statusie prefektury miejskiej w Chinach, ośrodek administracyjny prowincji Hunan, port nad rzeką Xiang Jiang (uchodzi do jeziora Dongting Hu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaniec

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) wieś w Polsce;

Czaniec – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Porąbka, nad rzeką Sołą, u podnóży Beskidu Andrychowskiego (wschodnia część Beskidu Małego). Założona w średniowieczu w Księstwie Oświęcimskim wieś z czasem straciła swą samodzielność stając się częścią majątku ziemskiego i folwarku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czanka

drążek metalowy u munsztuka końskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czantecki

→ Czaniec

Patrz:Czaniec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czantoria

woda mineralna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. góra w Beskidzie Śląskim;

- Czantoria Mała – wzniesienie 864 m n.p.m. w Paśmie Stożka i Czantorii
- Czantoria Wielka – najwyższe wzniesienie (995 m n.p.m.) Pasma Stożka i Czantorii w Beskidzie Śląskim, na granicy Polski i Czech; wododział Wisły i Odry
- Rezerwat przyrody Czantoria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czao

państwo w starożytnych Chinach; Zhao

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapa

1. duża czapka
2. pospolicie: kara śmierci

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: czapka

(1.2) warmia. człowiek wybitnie niezdarny, ciamajda

(1.3) gwara. przestępcza głowa, czaszka

(1.4) gwara. przestępcza kara śmierci, wyrok śmierci

(1.5) gwara. konspiracyjno-partyzancka rozstrzelanie

(1.6) roln. słomiane przykrycie tradycyjnego ula

(1.7) geol. warstwa mineralna bądź gazowa w górnej części jakiegoś złoża

(1.8) geogr. zob. czapa lodowa.

(1.9) bud. zob. czapa kominowa.

- Elementy krajobrazu
  - polarna czapa lodowa
- Struktury geologiczne
  - czapa gipsowa
  - czapa gazowa
  - czapa żelazna
- Elementy konstrukcyjne
  - czapa – słomiane przykrycie ula typu "koszka"
  - czapa grzejna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząpać

czasownik niedokonany (dk. cząpnąć)

(1.1) gw-pl|Poznań. kucać

#### Źródła:

Wiktionary

# Czapajew

nazwisko rosyjskie, np. Wasilij Iwanowicz Czapajew (1887 - 1919) rosyjski i radziecki bohater wojskowy, symboliczna postać wielu dowcipów rosyjskich

- Wasilij Czapajew – dowódca wojskowy
- Czapajew – książka o Wasiliju Czapajewie
- Czapajew – film na motywach ww. książki
- Czapajew – gwarowa nazwa samochodu terenowego GAZ-67
- Czapajew – gwarowa nazwa lokomotywy ET42
- Liczne miejscowości w dawnym ZSRR, obecnie w Rosji i innych krajach postsowieckich, m.in.:
  - Czapajew (Kazachstan)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapajewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czapajewsk (ros. Чапаевск, do 1918 Iwaszczenkowo, ros. Иващенково, w latach 1918–1929 Trock, ros. Троцк) – miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką, dopływem Wołgi.

Powstało wokół zakładów produkujących materiały wybuchowe. Prawa miejskie otrzymało w 1919.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|cząpać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czapati

rodzaj indyjskiego chleba pszennego; chapati, ćapati, ciapata

rzeczownik

(1.1) kulin. zob. ćapati.

Ćapati, czapati lub chapati (marathi: पोळी (poli), चपाती (ćapati), hindi: चपाती, urdu: چپاتی, wymowa IPA: cəpa:t̪i) – okrągłe cienkie placuszki z przaśnego ciasta z mąki pszennej; podstawa kuchni w południowej Azji, zwłaszcza w Indiach i Pakistanie oraz wschodniej Afryce. Wykonane są z mąki pszennej, wody i soli. Ćapati piecze się na gorącym kamieniu lub na wypukłym metalowym naczyniu tava. Na koniec trzyma się przez chwilę nad wolnym ogniem, aż na powierzchni placuszka utworzą się rumiane bąble. Placki smaruje się sklarowanym masłem ghee. Ćapati używa się jako sztućców, nabierając nimi jedzoną potrawę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czapczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapczysko

zgrubienie od: czapka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapeczka

1. mała czapka
2. szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia ułatwiająca jego wciskanie się w głąb podłoża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: czapka

(1.2) mała czapka

(1.3) bot. szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże

(1.4) biol. rodzaj modyfikacji RNA;

- czapeczka („kap”) – specyficzna struktura na końcu 5' mRNA
- czapeczka korzenia (kaliptra) – komórki osłaniające tkankę twórczą korzenia
- czapeczka – mała czapka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czapeczkowaty

przypominający kształtem małą czapkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapeczkowy

1. → czapeczka;
2. petrel czapeczkowy - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych;
3. lutung czapeczkowy - gatunek ssaka naczelnego z rodziny koczkodanowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapek

rodzaj nakrycia głowy bez ronda, często z daszkiem

Czapek, Čapek:

- Franciszek Czapek – (1811-?) – zegarmistrz, wspólnik Antoniego Patka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapelka

gatunek ptaka z rodziny czaplowatych

- czapelka (czapla złotawa) – gatunek ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych

2 cieki w Polsce:

- Czapelka – rzeka, dopływ Krzny
- Czapelka – struga, dopływ Myśli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapelski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Marek Czapelski – polski perkusista
- Stanisław Czapelski – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, dyrektor i administrator teatrów
- Tadeusz Czapelski – polski dziennikarz, literat, publicysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapetka

rodzaj roślin z rodziny mirtowatych

Czapetka (Syzygium Gaertn.) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych. Należy do niego 400–500 do ponad tysiąca gatunków roślin pochodzących z tropikalnych i subtropikalnych obszarów Afryki, Azji Południowo-Wschodniej i Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. męskie nakrycie głowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czapierzasty

rozcapierzony; szeroko rozpostarty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapierzyć

czapierzyć się - sterczeć, rozpościerać się na różne strony

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapiewice

Czapiewice (kaszub. Czôpiewice, niem. Czapiewitz, dawniej Reinwasser, Czystepole) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

We wsi funkcjonuje sześcioklasowa szkoła podstawowa.

Według danych z 2011 roku miejscowość zamieszkiwało 259 osób.

W obszar wsi wchodzą:

#### Źródła:

Wikipedia

# Czapiewski

nazwisko

Czapiewski – kaszubski herb szlachecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapka

rodzaj nakrycia głowy bez ronda, często z daszkiem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

Czapka – nakrycie głowy, wykonane przeważnie z miękkiego materiału (niekiedy z twardymi wstawkami jak denko lub daszek), którego głównym zadaniem jest ochrona głowy przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi: zimnem, gorącem, deszczem, śniegiem, wiatrem, promieniami słonecznymi itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czapkarka

kobieta wyrabiająca czapki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapkarski

przymiotnik od: czapkarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapkarstwo

wyrób czapek; czapnictwo

Czapnictwo, czapkarstwo – dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się wyrobem czapek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapkarz

rzemieślnik wyrabiający czapki; czapnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapkobicie

dawniej: nadmiernie skwapliwe czapkowanie, uniżona czołobitność

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapkować

zdejmować przed kim czapkę, kłaniać się w uniżony sposób

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) zdejmować przed kimś czapkę, kłaniać się w sposób czołobitny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czapkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kłanianie się komuś w sposób uniżony

#### Źródła:

Wiktionary

# Czapkowy

związany z czapką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapla

ptak wodny i błotny z rodziny czaplowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Ardeidae|Leach|ref=tak., duży ptak brodzący;

## Ptaki

- czaple – podrodzina ptaków
  - czapla biała
  - czapla łupkowata
  - czapla modronosa
  - czapla nadobna
  - czapla purpurowa
  - czapla siwa
  - czapla złotawa

## Pojazdy

- RWD-14 Czapla (LWS Czapla) – samolot
- ORP "Czapla" – nazwa polskich okrętów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaplak

nazwisko

Czaplak – trzecia co do wielkości wyspa na jeziorze Jeziorak (po Wielkiej Żuławie i Bukowcu), prawnie chroniona jako użytek ekologiczny. Położona jest w północnej części jeziora, w pobliżu wsi Matyty, na terenie gminy Zalewo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaple

ptak wodny i błotny z rodziny czaplowatych

- czaple – podrodzina ptaków z rodziny czaplowatych

W Polsce

- Czaple – osada w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Wąsosz
- Czaple – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. złotoryjskim, w gminie Pielgrzymka
- Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Świecie
- Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Płużnica
- Czaple – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubień Kujawski
- Czaple – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Trzebiel
- Czaple – część wsi Lubomierz w woj. małopolskim, w pow. limanowskim, w gminie Mszana Dolna
- Czaple – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Korytnica
- Czaple – przysiółek wsi Zakrzewo w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Radziłów
- Czaple – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Lipnica
- Czaple – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Żukowo
- Czaple – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
- Czaple – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Świeszyno

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaplewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapli

→ czapla; czaplowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czaplą, dotyczący czapli

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do czapli

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(3.1) D., C., Ms. lp. i D. lm. od: czapla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaplicki

nazwisko

Osoby noszące to nazwisko:

- Barbara Czaplicka (ur. 1948) – polska lekarka, samorządowiec i polityk
- Bronisław Czaplicki (ur. 1953) – polski duchowny rzymskokatolicki, historyk
- Czesław Czaplicki (1922–2006) – polski żołnierz podziemia niepodległościowego
- Edmund Czaplicki (1904–1940) – polski hokeista na lodzie i wioślarz, ofiara zbrodni katyńskiej
- Feliks Czaplicki (1911–1939) – polski koszykarz i trener
- Ferdynand Władysław Czaplicki (1828–1886) – polski wojskowy i pisarz, powstaniec styczniowy
- Jadwiga Siniarska-Czaplicka (1913–1986) – polska historyczka papiernictwa
- Jerzy Czaplicki (1902–1992) – polski śpiewak operowy
- Józef Czaplicki (1911–1985) – polski funkcjonariusz organów bezpieczeństwa PRL
- Kazimierz Czaplicki (1945–2018) – polski prawnik i urzędnik państwowy
- Maria Antonina Czaplicka (1884–1921) – polska etnografka, antropolożka i geografka
- Michał Czaplicki – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Monika Czaplicka (ur. 1987) – polska socjolożka
- Stanisław Roman Czaplicki (1881–1957) – polski architekt i scenograf
- Sylwester Czaplicki (1925–2016) – polski lekarz i wojskowy
- Zdzisław Czaplicki (1874–1947) – polski lekarz, wojskowy i taternik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaplinczanin

mieszkaniec Czaplinka (miasta w Polsce); czaplinianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplinczanka

mieszkanka Czaplinka (miasta w Polsce); czaplinianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplinecki

przymiotnik od: Czaplinek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplinek

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czaplinek (dawniej Tempelbork, niem. Tempelburg) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czaplinek. Położone między jeziorami Drawsko i Czaplino.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaplinianin

mieszkaniec Czaplinka (miasta w Polsce); czaplinczanin

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplinianka

mieszkanka Czaplinka (miasta w Polsce); czaplinczanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplino

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Czaplino – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Choroszcz
- Czaplino – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
- Czaplino – osada w woj. wielkopolskim, w pow. pilskim, w gminie Szydłowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Czapliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapliny

→ czapla (dawniej); czapli

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplowate

rodzina ptaków brodzących

Czaplowate (Ardeidae) – rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes). Do 2008 roku czaplowate umieszczane były w rzędzie bocianowych, lecz badania genetyczne zasugerowały, że rodzina ta jest bliżej spokrewniona z pelikanowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaplowaty

o cechach czaplowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaplowy

→ czapla; czapli

#### Źródła:

SJP.pl

# Cząpnąć

czasownik dokonany (ndk. cząpać)

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czapnictwo

wyrób czapek; czapkarstwo

Czapnictwo, czapkarstwo – dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się wyrobem czapek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapniczka

rzemieślniczka wyrabiająca czapki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapniczy

przymiotnik od: czapnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapnik

rzemieślnik wyrabiający czapki; czapkarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik, który wyrabia czapki

- czapnik – rodzaj porostów
- czapnik – rzemieślnik wytwarzający czapki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czapraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czaprak

#### Źródła:

Wiktionary

# Czaprak

ozdobne przykrycie konia; czołdar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeźdz. rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;

(1.2) hipol. kynol. derka lub okrycie zakładane koniowi lub psu, które zabezpieczają przed chłodem

(1.3) techn. wyprawiona skóra zwierząt, od której odcięto łapy i inne odstające części

Czaprak (osm. çaprak) – okrycie na konia wykonane z różnych materiałów, przeznaczone pod siodło lub na kulbakę.

Najczęściej jest to filcowa, sukienna, niekiedy futrzana podkładka pod siodło, chroniąca grzbiet konia przed otarciami, a siodło przed końskim potem; nazywana też potnikiem. Dawniej określano tak również ozdobną tkaninę nakładaną pod siodło lub na wierzch, pokrywającą całe zwierzę lub jego zad.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaprakowy

1. szakal czaprakowy - gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;
2. tapir czaprakowy - gatunek ssaka z rodziny tapirowatych; tapir malajski, tapir czaprakowaty;
3. kirysek czaprakowy - gatunek słodkowodnej ryby z rodziny kiryskowatych; kirysek brodaty

przymiotnik

(1.1) przym. od czaprak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaps

ochraniacz na nogi jeźdźca; sztylpa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czapski

nazwisko

Czapski – polski herb hrabiowski, odmiana herbu Leliwa, nadany w zaborze pruskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czapsy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) jeźdz. długie, najczęściej skórzane ochraniacze do jazdy konnej;

Czapsy – rodzaj długich, najczęściej wykonanych ze skóry ochraniaczy na nogi jeźdźca.

Często spotykana część stroju kowbojów w westernach to typ westernowy. Osłaniają łydki, kolana i uda. Sięgają od stopy do pachwiny.

Półczapsy, Half Chaps (ang.) – zob. sztylpy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaputowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czar

1. nadzwyczajne zjawisko przypisywane działaniu sił nadprzyrodzonych; środek magiczny wywołujący takie zjawisko;
2. wdzięk, urok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) magiczne zaklęcie

(1.2) przen. urok

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: czara

- czar – rodzaj działania magicznego, zaklęcie
- czar – urok, powab, wdzięk
- Czar – dopływ rzeki Irtysz
- „Czar” – przenośny odbiornik radiowy produkcji polskiej z XX wieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czar-Ziele

1. roślina o cudownych właściwościach, służąca do wykonywania czarów;
2. regionalnie: roślina zielna z rodziny astrowatych, o nerkowatych liściach i rurkowatych kwiatach w koszyczkach zebranych w wiechy; lepiężnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czara

półkoliste lub stożkowate płytkie naczynie, zwykle bez uchwytów, używane dawniej do picia wina, miodu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czara (ros. Чара) – rzeka w Rosji, w Kraju Zabajkalskim, obwodzie irkuckim i Jakucji; lewy (i najdłuższy) dopływ Olokmy. Długość 851 km; powierzchnia dorzecza 87 600 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 900 m³/s.

Źródła w Górach Stanowych, w pasmie Kodar; w górnym biegu liczne progi; w środkowym biegu płynie w dolinie rozdzielającej Wyżynę Patomską od Płaskowyżu Olokmo-Czarskiego; w dolnym biegu płynie w kierunku północno-wschodnim równolegle do Leny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarci

→ czart; czartowski (czortowski), czorci, czortowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czartem, dotyczący czarta

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do czarta, będący jego własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarcik

zdrobnienie od: czart

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarcikęs

roślina łąkowa z rodziny szczeciowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarcikęsik

roślina łąkowa o pełzających kłączach

Czarcikęsik (Succisella Beck) – rodzaj roślin z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Obejmuje 5 gatunków występujących w Europie środkowej i południowej od Półwyspu Iberyjskiego po Kaukaz. Do polskiej flory należy jeden gatunek – czarcikęsik Kluka S. inflexa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarczaf

zasłona na twarz dla muzułmańskich kobiet, kwef

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tradycyjna zasłona muzułmanek okrywająca głowę wraz z twarzą, jedynie z otworami na oczy

Czador (pers. ‏چادر‎) – zewnętrzny strój, noszony przez kobiety; jest to jedna z form przestrzegania hidżabu, czyli muzułmańskich zasad ubierania się, wywiedzionych z Koranu. Jest to tradycyjny strój noszony przez kobiety w Iranie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czardasz

ludowy taniec węgierski

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) choreogr. lud. taniec węgierski;

(1.2) muz. muzyka do czardasza (1.1)

Czardasz (od węg. csárda – karczma wiejska) – taniec pochodzenia węgierskiego.

Pochodzi z Siedmiogrodu, w metrum dwudzielnym, w metrum 2/4, składający się z dwóch części: wolnej lassan i szybkiej friss. Metrum jest parzyste 2/4. Czardasza cechują przyspieszenia, zmiany dynamiczne, rytmy punktowane, synkopy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czardaszowy

związany z czardaszem

przymiotnik

(1.1) dotyczący czardasza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czardżować

pobierać należności za wykonanie zlecenia

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) neol. obciążać opłatą, pobierać należności

(1.2) neol. ładować (akumulator, baterię itp.)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czardżowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) neol. obciążanie opłatą, pobieranie należności

(1.2) neol. ładowanie (akumulatora, baterii itp.)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czareczka

zdrobnienie od: czarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: czarka

- czareczka (Pezizella) – rodzaj grzybów workowych
- czareczka (Pseudoplectania) – rodzaj grzybów workowych
- czareczka (Patella) – rodzaj ślimaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarecznica

grzyb z klasy workowców; kustrzebka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarek

niewielkie naczynie w kształcie miseczki lub kubeczka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. poufała forma męskiego imienia Cezary

Cezary – łacińskie imię męskie o nieustalonej do końca etymologii. Jedną z koncepcji jest pochodzenie tego imienia od rzeczownika caesaries – „długie włosy, czupryna”, być może też od słowa caedere (ciąć, wycinać), co miało oznaczać: wycięty z łona matki (stąd pojęcie „cesarskie cięcie”). Jego żeńskie odpowiedniki to Cezaryna i Cezaria.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarka

niewielkie naczynie w kształcie miseczki lub kubeczka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. osada leśna w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Koziegłowy

(1.2) geogr. struga, lewy dopływ Omulwi;

(1.3) geogr. struga, lewy dopływ Warty

(1.4) geogr. struga, prawy dopływ Warty

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: Czarek

- czarka – grzyb
- czarka – jednostka objętości

1 miejscowość w Polsce:

- Czarka – osada leśna w woj. śląskim, w pow. myszkowskim, w gminie Koziegłowy

3 cieki w Polsce:

- Czarka – struga, dopływ Omulwi
- Czarka – struga, lewy dopływ Warty
- Czarka – struga, prawy dopływ Warty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarków

zdrobnienie od: Cezar, Cezary, Cezariusz (imiona męskie); Czaruś

W Polsce

- Czarków – część miasta Konin
- Czarków – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Wielowieś
- Czarków – wieś w woj. śląskim, w pow. pszczyńskim, w gminie Pszczyna
- Czarków – mijanka, a dawniej stacja kolejowa w miejscowości Odmuchów, w województwie śląskim

Zobacz też

- Czarkowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarkowate

1. o kwiatach: w kształcie czarki;
2. o cechach czarkowatych (rodzina grzybów)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. mikol. nazwa systematyczna|Sarcoscyphaceae|ref=tak., rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców;

Czarkowate (Sarcoscyphaceae Le Gal ex Eckblad) – rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców (Pezizales).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarkowaty

1. o kwiatach: w kształcie czarki;
2. o cechach czarkowatych (rodzina grzybów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarkowo

W Polsce

- Czarkowo – część Kościana
- Czarkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Poniec
- Czarkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Kościan
- Czarkowo – gromada

Inne

- Czarkowo – wieś w Bułgarii, obwód Gabrowo, gmina Gabrowo

Zobacz też
  Czarków, Osiedle Czarkowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarkowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Antoni Czarkowski (ur. 1792) – polski oficer, urzędnik samorządowy
- Antoni Czarkowski (1927–2015) – polski funkcjonariusz wywiadu, dyplomata
- Bolesław Czarkowski (ur. 1873) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy
- Boris Czarkowski (1893–1979) – rosyjski wojskowy
- Cyryl Czarkowski (1795–1862) – polski właściciel ziemski
- Edmund Czarkowski (1912–1943) – polski oficer
- Kajetan Czarkowski (1811–1875) – powstaniec listopadowy, ziemianin, urzędnik
- Kazimierz Czarkowski (1888–1982) – polski ksiądz rzymskokatolicki
- Marian Czarkowski (ur. 1952) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny
- Marek Czarkowski (XX–XXI w.) – polski lekarz, bioetyk
- Patryk Czarkowski (ur. 1982) – polski poeta
- Piotr Czarkowski (1808–1898) – polski pedagog i geograf
- Stanisław Czarkowski – strona ujednoznaczniająca
- Tadeusz Czarkowski (XVIII w.) – polski właściciel ziemski
- Władysław Czarkowski (1821–1863) – polski lekarz, dowódca oddziału w czasie powstania styczniowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarlin

Czarlin (kaszub. Czarlëno) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew.

Wieś leży przy węźle dróg krajowych nr 22 i nr 91 oraz magistrali węglowej Śląsk-Porty. W pobliżu wsi znajduje się węzeł Swarożyn, łączący autostradę A1 (E75) z drogą krajową nr 22.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarna

filiżanki kawy bez mleka, bez śmietanki

## Miejscowości i ich części w Polsce

Według TERYT jest ich 15, w tym 11 podstawowych

- Czarna – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Serokomla
- Czarna – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Zabór
- Czarna – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Czarna – wieś w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Uście Gorlickie
- Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Stanisławów
- Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Zakroczym
- Czarna – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Wołomin
- Czarna – wieś w woj. podkarpackim, w pow. dębickim, w gminie Czarna
- Czarna – wieś w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Czarna
- Czarna – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Pierzchnica
- Czarna – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Stąporków
- Czarna – część wsi Błędowa Tyczyńska w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Chmielnik
- Czarna – część wsi Chmielnik w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Chmielnik
- Czarna – część wsi Lublica w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, gminie Kołaczyce
- Czarna – część wsi Wólka Pokłonna w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Raków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnacki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czerniawy, czarniawy

przymiotnik

(1.1) rzad. zob. czarniawy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnca

wieś w Polsce

Czarnca – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czarnca. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarne

filiżanki kawy bez mleka, bez śmietanki

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czarne (dawniej Hamersztyn, niem. Hammerstein) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czarne.

Według danych z 1 stycznia 2018 Czarne liczyło 5983 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnecki

nazwisko

- Czarnecki – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 32 525 osób.

osoby noszące nazwisko Czarnecki:

- Alojzy Czarnecki (1893-1980 w Toruniu) – polski fotograf
- Edward Czarnecki (1774-1831) – administrator archidiecezji warszawskiej
- Edward Czarnecki (1830-1864) – powstaniec styczniowy, zmarł w Usolie (Rosja) na zeslaniu (link: * Tadeusz Maria Czarnecki)
- Erazm Czarnecki (1892-1949) – działacz polonijny w Wolnym Mieście Gdańsku
- Henryk Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Jan Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Jacek Czarnecki (ur. 1963) – polski dziennikarz radiowy, korespondent wojenny
- Karol Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Kazimierz Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Krzysztof Czarnecki (ur. 1957) – polski polityk
- Leszek Czarnecki (ur. 1962) – polski przedsiębiorca, według magazynu „Forbes” najbogatszy Polak w 2008 r.
- Marek Czarnecki (ur. 1959) – polski prawnik, polityk
- Marek Janusz Czarnecki (ur. 1963) – polski przestępca
- Maria Czarnecka – Maria Anto – (1937-2007) – artystka malarka
- Michał Czarnecki (ur. 1973) – polski montażysta i scenarzysta filmowy
- Mikołaj Czarnecki – ukraiński błogosławiony Kościoła katolickiego, redemptorysta, profesor filozofii i teologii dogmatycznej, biskup tytularny Lebedus
- Piotr Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Przemysław Czarnecki – polski polityk, poseł na Sejm RP
- Ryszard Czarnecki (ur. 1963) – polityk polski
- Ryszard Czarnecki (ur. 1951) – polski żużlowiec
- Sławomir Stanisław Czarnecki (ur. 1949) – kompozytor polski
- Stefania Pia Czarnecka (zam. Kloss), (1903-1988) – organizatorka tajnych kompletów UW i liceum im. Władysława IV w okupowanej Warszawie, więźniarka obozu Stutthof, wieloletnia przewodnicząca absolwentek szkoły im C. Plater-Zyberk w Warszawie (Platerek), w czasie zawieszenia działalności szkoły w latach 1950-1988.
- Stepan Czarnecki – ukraiński poeta
- Tadeusz Czarnecki – polski szachista
- Tadeusz Maria Czarnecki – (1906-1998) powstaniec warszawski, inżynier wynalazca
- Waldemar Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Witold Czarnecki (ur. 1953) – nauczyciel akademicki, polski polityk
- Władysław Czarnecki (ujednoznacznienie)
- Zygmunt Czarnecki (ujednoznacznienie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnek

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. daw. nazwa systematyczna|Arichanna melanaria., przylepek moczarek, ćma o żółtawych, czarno nakrapianych skrzydłach

Czarnek – szczyt o wysokości 868 m n.p.m. w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w Górach Kamiennych, w paśmie Gór Suchych.

Góra położona jest w środkowej, najwyższej części masywu Gór Suchych, na zachód od Waligóry i na południowy wschód od Sokołowska. Znajduje się w bocznym grzbieciku odchodzącym ku południowi od Suchawy. Góra stożkowata i skalista. Zbocza strome i pocięte małymi, lecz głębokimi dolinkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarneński

→ Czarne; czarniański, czarnieński

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnia

wieś w Polsce

- Czarnia – fikcyjna planeta w komiksach DC Comics, ojczyzna Lobo

W Polsce

- Czarnia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Czarnia
- Czarnia – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Kadzidło
- Czarnia – część wsi Łyse, w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Łyse

- Czarnia – dawna gromada z siedzibą władz w Czarnii

Zobacz też

- Czarnia Duża
- Czarnia Mała

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarniak

drapieżna ryba z rodziny dorszowatych, występująca w wodach Atlantyku i Morza Północnego, charakteryzująca się czarnym zabarwieniem jamy gębowej i wysuniętą dolną szczęką

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Pollachius virens|ref=tak., europejska i kanadyjska ryba atlantycka;

(1.2) środ. przestępcze chleb

Czarniak (Pollachius virens) – gatunek drapieżnej ryby z rodziny dorszowatych (Gadidae), blisko spokrewniony z rdzawcem. Ryba o dużym znaczeniu gospodarczym, tuż za dorszem atlantyckim i plamiakiem. Swoją nazwę zawdzięcza czarnej barwie wnętrza jamy gębowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnianin

mieszkaniec Czarnej, Czarnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnianka

mieszkanka Czarnej, Czarnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniański

1. przymiotnik od: Czarna, Czarne
2. przymiotnik od: Czarna Białostocka; czarnobiałostocki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniawobrązowy

brązowy o odcieniu czarniawym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniawski

nazwisko

Osoby noszące to nazwisko:

- Barbara Czarniawska (1948–2024) – polsko-szwedzka psycholożka i socjolożka
- Bolesław Czarniawski (1898–1961) – polski wojskowy
- Elżbieta Cichla-Czarniawska (ur. 1935) – polska poetka i pisarka
- Władysław Czarniawski (ur. 1892) – polski wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarniawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czerniawy, czarnawy

przymiotnik

(1.1) mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnica

Czarnica (kaszub. Czôrnice, niem. Scharnitz) – osada w Polsce położona na Pojezierzu Bytowskim, w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Miastko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Miastko.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarnidło

substancja do nadawania czemuś czarnego koloru; czernidło

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnieć

zmieniać kolor na czarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniecki

→ Czarnca

- Czarniecki – nazwisko
- członkowie rodziny Czarnieckich herbu Łodzia
  - Stefan Czarniecki – hetman
  - Jan Czarniecki – miecznik krakowski
  - Paweł Czarniecki – rotmistrz i pułkownik królewski
  - Stefan Stanisław Czarniecki – pisarz polny koronny od 1671, marszałek sejmu pacyfikacyjnego w 1673, marszałek konfederacji gołąbskiej, starosta kaniowski, radziejowski, brański, lipnicki.
  - Krzysztof Czarniecki – dworzanin królewski, starosta chęciński i żywiecki
  - Marcin Czarniecki – miecznik czernihowski

  Patrz:Czarnca

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Czarniej

stopień wyższy od przysłówka: czarno

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czarny; bardziej czarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnieński

1. → Czarne; czarniański, czarneński;
2. → Czarnia

Patrz:Czarne; czarniański, czarneński;
2. → Czarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniewo

Czarniewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarnik

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Czarnik – polski historyk
- Austin Czarnik – amerykański hokeista
- Henryk Czarnik – polski wojskowy, piłkarz, hokeista, działacz sportowy
- Kazimierz Czarnik – polski adwokat, działacz sokoli
- Marcin Czarnik – polski aktor teatralny i filmowy
- Oskar Stanisław Czarnik – polski literaturoznawca, działacz opozycji w PRL
- Teresa Czarnik-Sojka – polska dziennikarka, posłanka na Sejm

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnina

zupa na bazie zwierzęcej krwi (przeważnie kaczej lub gęsiej); czernina, czarna polewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. gw-pl|Poznań. zob. czernina.

Czernina, czarnina, czarna polewka – polska zupa o charakterze polewki, której podstawowymi składnikami jest zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (z drobiu lub królika, rzadziej prosięcia).

W jadłospisie staropolskim była to zawiesista zupa przyrządzana na wywarze drobiowym (z kości i podrobów kaczki albo gęsi) i dodatkiem ich świeżej krwi, podprawiona mąką i zakwaszana (utrwalona) octem, zaprawiana (na słodko bądź ostro) pikantnymi przyprawami korzennymi (cynamonem, goździkami, pieprzem) oraz suszonymi śliwkami i jabłkami. Podawano ją z krajanymi podrobami, gruszkami, gotowanymi łazankami albo kluseczkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarniuchny

zdrobnienie od: czarny; czarniuśki, czarniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniusieńki

zdrobnienie od: czarniuśki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: czarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarniuśki

zdrobnienie od: czarny; czarniuchny, czarniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarniuteńki

zdrobnienie od: czarniutki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: czarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarniutki

zdrobnienie od: czarny; czarniuchny, czarniuśki

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: czarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnków

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. gmina wiejska w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czarnków (d. również Czarnków nad Notecią; niem. Czarnikau, w latach 1939–1945 Scharnikau) – miasto w zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego oraz gminy wiejskiej Czarnków. Miasto położone jest nad rzeką Noteć, na skraju Puszczy Noteckiej. Czarnków położony jest na wzgórzach morenowych, dlatego teren wokół niego bywa nazywany Szwajcarią Czarnkowską. Znajduje się tu jedna z niewielu na nizinach skocznia narciarska (obecnie nieczynna). Miasto nie posiada połączeń kolejowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnkowianin

mieszkaniec Czarnkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnkowianka

mieszkanka Czarnkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnkowo

3 miejscowości w Polsce:

- Czarnkowo – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Trzebielino.
- Czarnkowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo
- Czarnkowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. stargardzkim, w gminie Marianowo

Zobacz też: Czarnków

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarnkowski

przymiotnik od: Czarnków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarno

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. odprzym. od: czarny (barwa)

(1.2) przysł. odprzym. od: czarny (kontrast dla tła)

(1.3) przysł. odprzym. od: czarny (mrok)

(1.4) przysł. odprzym. od: czarny (pesymizm)

Czarno – debiutancki album Macieja Balcara wydany w 1998 nakładem wytwórni Pomaton EMI.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarno-Biały

w części czarny, w części biały; biało-czarny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: czarny i biały

(1.2) fot. film. w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy

(1.3) przen. nazbyt uproszczony, niewidzący cech pośrednich, oddający tylko skrajności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarno-Brązowy

w części czarny, w części brązowy; brązowo-czarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarno-Czerwony

w części czarny, w części czerwony; czerwono-czarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarno-Granatowy

w części czarny, w części granatowy; granatowo-czarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarno-Rdzawo-Białawy

złożony z trzech kolorów: czarnego, rdzawego i białawego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarno-Zielony

w części czarny, w części zielony; zielono-czarny

przymiotnik

(1.1) czarny i zielony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarno-Żółty

w części czarny, w części żółty; żółto-czarny

przymiotnik

(1.1) czarny i żółty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnobiałostocki

przymiotnik od: Czarna Białostocka; czarniański

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoborski

→ Czarnoborsko

Patrz:Czarnoborsko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobrązowy

brązowy o odcieniu czarnym

przymiotnik

(1.1) mający kolor brązowy o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnobrewa

kobieta mająca czarne lub ciemne brwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobrewy

mający czarne lub ciemne brwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobrody

1. mający czarną brodę;
2. mniszka czarnobroda - rodzaj ptaka z rodziny astryldowatych

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarny zarost na brodzie

(1.2) taki, który ma czarny podbródek, brodę

Czarnobrody (ang. Blackbeard, właśc. Edward Teach lub Thatch, także Thack, Thatche i Theach) (ur. około 1680, zm. 22 listopada/2 grudnia 1718) – angielski pirat, w latach 1717–1718 grasujący na wschodnim wybrzeżu Ameryki Brytyjskiej i Morzu Karaibskim, jeden z najgroźniejszych piratów swojego okresu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnobrunatny

brunatny o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobrwisty

mający czarne brwi, np. albatros czarnobrwisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobrzuchy

1. wiewiórczak czarnobrzuchy - gatunek gryzonia;
2. oceannik czarnobrzuchy, sroczek czarnobrzuchy, błyszczak czarnobrzuchy - gatunki ptaków

przymiotnik

(1.1) mający ciemną spodnią stronę tułowia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnobyl

miasto na Ukrainie, w którym w 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni jądrowej; Czernobyl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

(1.2) przen. publ. katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnobyl (ukr. Чорнобиль, Czornobyl; ros. Чернобыль, Czernobyl) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, w rejonie wyszogrodzkim, u ujścia Uży do Prypeci.

Miasto kojarzące się głównie z katastrofą jądrową, która wydarzyła się w oddalonej o 18 kilometrów elektrowni jądrowej, która z wsią współdzieli nazwę – samej jednak elektrowni de facto znacznie bliżej do założonego w 1970 miasta Prypeć (ok. 4 km) niż do Czarnobyla. Przed tym zdarzeniem było zamieszkane przez około 13,5 tysięcy ludzi, po katastrofie wszyscy zostali ewakuowani.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnobylanin

mieszkaniec Czarnobyla

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobylanka

mieszkanka Czarnobyla

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnobylit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) silnie radioaktywna substancja krystaliczna sztucznego pochodzenia, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu, odkryta w korium po katastrofie w Czarnobylu;

Czarnobylit – silnie radioaktywna substancja krystaliczna pochodzenia technogenicznego, składająca się głównie z krzemianu cyrkonu z domieszką uranu (do 10%). Został odkryty w podziemiach reaktora nr 4 po katastrofie w Czarnobylu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnobylski

przymiotnik od: Czarnobyl

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnochowice

wieś w Polsce

Czarnochowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnocice

wieś w Polsce

Czarnocice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Bytoń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnocin

nazwa wielu wsi w Polsce

W Polsce

- Czarnocin – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Czarnocin
- Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Radzanów
- Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Dobre
- Czarnocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Strzegowo
- Czarnocin – wieś w woj. opolskim, w pow. strzeleckim, w gminie Leśnica
- Czarnocin – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Piątnica
- Czarnocin – wieś w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Skarszewy
- Czarnocin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Czarnocin
- Czarnocin – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Stepnica

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnocinek

wieś w Polsce

Czarnocinek – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo.

W Czarnocinku urodził się Stanisław Ignacy Łaguna.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Niedzborzu.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czarnocinek, po jej zniesieniu w gromadzie Niedzbórz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnocinianin

mieszkaniec Czarnocina

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnocinianka

mieszkanka Czarnocina

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnociński

→ Czarnocin

Patrz:Czarnocin

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnocki

nazwisko

Osoby noszące to nazwisko:

- Adam Czarnocki → Zorian Dołęga-Chodakowski
- Barbara Czarnocka – polska biochemiczka
- Halina Czarnocka (1900–1998) – polska działaczka społeczna i oświatowa
- Henryk Czarnocki (ur. 1952) – polski rolnik i polityk
- Jan Czarnocki (1889–1951) – polski geolog
- Kazimierz Czarnocki (1912–1981) – polski dziennikarz, wojskowy, działacz społeczny i sportowy
- Małgorzata Czarnocka – polska filozofka
- Marcin Czarnocki – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Maurycja Czarnocka – polska działaczka narodowa, oświatowa i społeczna
- Michał Czarnocki (1711–1788) – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Michał Czarnocki (1880/1883–1935) – polski inżynier komunikacji i wojskowy
- Piotr Czarnocki – polski inżynier, specjalista w zakresie konstrukcji z tworzyw sztucznych
- Samuel Czarnocki – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Stefan Czarnocki (1878–1947) – polski geolog
- Wacław Denhoff-Czarnocki (1896–1927) – polski wojskowy
- Wanda Czarnocka-Karpińska (1894–1971) – polska taterniczka, biegaczka narciarska i lekarka
- Wiktor Czarnocki (1886–1925) – polski wojskowy
- Wilhelm Czarnocki (1886–1963) – polski patomorfolog
- Zbigniew Czarnocki (ur. 1954) – polski chemik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnoczelny

mający czarne czoło; część nazwy wielu gatunków ptaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoczuby

1. sylfik czarnoczuby, kaczka czarnoczuba, bilbil czarnoczuby, sikora czarnoczuba - gatunki ptaków;
2. uistiti czarnoczuba, langur czarnoczuby - gatunki małp

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnodębowy

wykonany z czarnego dębu, drewna dębu bardzo długo przebywającego w wodzie lub pod ziemią

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnodruk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) płaskie, drukowane publikacje dla osób niedowidzących (w odróżnieniu od tych drukowanych wypukle, np. w alfabecie Braille'a)

(1.2) filatel. czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;

Czarnodruk – w filatelistyce ogólne określenie dla prób, nowodruków, wtórnodruków albo odbitek z form skasowanych znaczków lub całostek.

Wykonane są one na zlecenie poczty lub innych instytucji w celach reklamowych, propagandowych lub pamiątkowych. Często tak są określane czarno-białe reprodukcje. Określenie czarnodruk wywodzi się od koloru czarnego, który jako jedyny jest używany do produkcji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnodudek

czarnodudek większy - gatunek ptaka z rodziny sierpodudków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnodunajecki

przymiotnik od: Czarny Dunajec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnodziobek

gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych; gilak blady

Czarnodziobek (Rhodospiza obsoleta) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Występuje w południowo-zachodniej (głównie Bliski Wschód) i środkowej Azji (aż po Chiny). Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnodzioby

mający czarny dziób; część nazwy wielu gatunków ptaków

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarny dziób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnofigurowy

styl czerwonofigurowy - sposób malowania naczyń w starożytnej Grecji, polegający wypalaniu namalowanych postaci i przedmiotów, przez co nabierały one czarnego koloru, a reszta naczynia - czerwonego; technika czarnofigurowa, malarstwo czarnofigurowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnofioletowy

fioletowy o odcieniu czarnym

przymiotnik

(1.1) fioletowy o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogardły

mający czarne pióra pod dziobem; część nazwy wielu gatunków ptaków

przymiotnik

(1.1) mający czarne gardło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogiełdowy

potocznie: związany z czarną giełdą - nielegalnym rynkiem walut

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogiełdziarski

dotyczący transakcji na czarnej giełdzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogiełdziarz

potocznie: człowiek zajmujący się transakcjami na czarnej giełdzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogóra

państwo w Europie; Republika Czarnogóry (w okresie od 4 lutego 2003 do 3 czerwca 2006 republika związkowa stanowiąca część federacji państwa Serbia i Czarnogóra)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

(1.2) geogr. szczyt w Polsce, w Górach Kruczych

Czarnogóra (czarnog. Crna Gora / Црна Гора, IPA [t͡sr̩̂:na: ɡɔ̌ra]) – państwo unitarne w Europie Południowej powstałe po rozpadzie Serbii i Czarnogóry. Wcześniej republika związkowa Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (1945–1992), Federalnej Republiki Jugosławii (1992–2003) oraz Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Leży na pobrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią. Stolicą i największym miastem jest Podgorica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnogórka

obywatelka Czarnogóry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. Czarnogórzanka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogórski

→ Czarnogóra

przymiotnik

(1.1) dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

Patrz:Czarnogóra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnogórskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem czarnogórskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czarnogórskim

(1.3) spisany, stworzony w języku czarnogórskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarnogórskość

→ czarnogórski

Patrz:czarnogórski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogórzanin

rzadko: obywatel Czarnogóry; Czarnogórzec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Czarnogóry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogórzanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Czarnogóry

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarnogórzec

obywatel Czarnogóry; Czarnogórzanin (rzadko)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogoździce

wieś w Polsce

Czarnogoździce (niem. Zwornogoschütz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie milickim, w gminie Krośnice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnogranatowy

granatowy o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogrzbiety

1. bączek czarnogrzbiety, krogulec czarnogrzbiety, ziarnojadek czarnogrzbiety - gatunki ptaków;
2. tukotuko czarnogrzbiety - gatunek gryzonia z rodziny tukotukowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnogrzywy

mający czarną grzywę

przymiotnik

(1.1) zool. mający czarną grzywę, z czarną grzywą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnogłów

bóstwo słowiańskie

- Czarnogłów – bóg Słowian z Rugii
- Czarnogłów – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim
- Czarnogłów – gromada
- Czarnogłów – dawna gmina w guberni siedleckiej, województwie lubelskim i mazowieckim
- czarnogłów (Catoscopium) – rodzaj mchów z rodziny czarnogłowowatych

Zobacz też

- czarnogłów czarniawy - gatunek mchu z rodzaju czarnogłowowatych
- czarnogłówka – gatunek ptaka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnogłówka

1. gatunek sikory;
2. rasa owiec

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. pot. zob. czarnogłówka zwyczajna.;

(1.2) zool. roln. zob. owca czarnogłówka.

- czarnogłówka – gatunek sikory
- owca czarnogłówka – rasa owiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnogłowy

mający czarną głowę

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarną głowę

Czarnogłowy (niem. Zarnglaff) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Przybiernów.

W 1759 roku rozpoczęto we wsi eksploatację kredowych złóż wapienia.

W 1902 spółka Pommersche Kalksteinwerke GmbH uruchomiła tu kopalnię i przetwórnię kamienia wapiennego, która w krótkim czasie stała się największym ówczesnym producentem surowca w całym Cesarstwie. W 1911 do jego transportu dobudowano linię Gryfickiej Kolei Wąskotorowej Czarnogłowy – Rokita, która na tym odcinku otrzymała splot 3-szynowy 1000/1435 mm oraz przystanek Czarnogłowy Wieś.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnohora

pasmo górskie na Ukrainie

Czarnohora (522.25; ukr. Чорногора – Czornohora) – pasmo górskie na terenie zachodniej Ukrainy.

Najwyższa część Beskidów Połonińskich i jednocześnie Zewnętrznych Karpat Wschodnich. Od strony północno-zachodniej sąsiaduje z pasmami Gorganów i Świdowca, od północno-wschodniej z Połoninami Hryniawskimi, zaś od południa z Karpatami Marmaroskimi (na terenie Rumunii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnohorski

→ Czarnohora

Patrz:Czarnohora

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnokit

rodzaj skały metamorficznej lub magmowej, złożonej głównie z kwarcu; enderbit

Czarnokity (charnockity) – skały magmowe, których nazwa pochodzi od nagrobka (był użyty jako materiał do jego budowy) Joba Charnocka w Kalkucie.

Współwystępują najczęściej z anortozytem lub norytem. Niezależnie od genezy są skałami szarawymi, średnio lub gruboziarnistymi odznaczające się bezładną bądź tylko częściowo kierunkową (gnejsową) teksturą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnoksięski

związany z magią, czarami; czarodziejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoksięstwo

1. magia, czary;
2. sztuka rzucania zaklęć i czarów; czarodziejstwo, czarownictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praktyki magiczne

(1.2) skutki magii

Czarnoksięstwo – działanie polegające na świadomym posługiwaniu się magią (domyślnie czarną magią) zdefiniowane przez Jakuba I w traktacie Daemonologie jako „powodowanie zjawisk nadnaturalnych nie za pozwoleniem Boga (cuda) lecz przy pomocy diabelskiej”. Ten sam traktat dokonuje podziału „czarnoksięstwa” na: witch-craft (czarostwo/czarownictwo) i necromancy (nekromancję) za pomocą skutków tych działań: zmian materialnych (czarostwo) bądź pozyskiwanie wiedzy (nekromancja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnoksiężnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

(1.2) daw. rzad. kobieta zajmująca się czarami w formie badań naukowych i okultystycznych, z użyciem „czarnych ksiąg” tj. grymuarów

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarnoksiężnik

człowiek zajmujący się magią, czarami; czarodziej; mag

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

(1.2) daw. osoba zajmująca się czarami w formie badań naukowych i okultystycznych, z użyciem „czarnych ksiąg” tj. grymuarów

(1.3) daw. osoba uczona, bardzo zręczna

- Czarnoksiężnik – czarodziej uprawiający czarnoksięstwo
- „Czarnoksiężnik” – singel Zbigniewa Rawicza
- „Czarnoksiężnik” – singel Zenona Jarugi
- „Czarnoksiężnik” – powieść Gene’a Wolfe’a, z cyklu Rycerz czarnoksiężnik
- Czarnoksiężnik – dramat Pedro Calderóna de la Barca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnolas

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w województwie mazowieckim;

W Polsce

- Czarnolas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. lipskim, w gminie Ciepielów
- Czarnolas – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Policzna
- Czarnolas – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Skoroszyce
- Czarnolas – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gminie Darłowo
- Czarnolas – gromada

Zobacz też

- Czarnolas-Kolonia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnoleski

→ Czarnolas

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Czarnolasu, związany z Czarnolasem

Patrz:Czarnolas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnolicy

mający czarną lub ciemną twarz

przymiotnik relacyjny

(1.1) o czarnym licu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnomorski

związany z Morzem Czarnym

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnomski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoniebieski

niebieski o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnonogi

mający czarne nogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoogonowy

1. nieświszczuk czarnoogonowy, mulak czarnoogonowy - gatunki ssaków;
2. pirania czarnoogonowa - gatunek ryby

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma czarny ogon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnooki

mający oczy koloru czarnego

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma czarne oczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnoostrzowy

drobnołuszczak czarnoostrzowy - gatunek grzybów z rodziny łuskowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopiątkowy

związany z pierwszym piątkiem po Święcie Dziękczynienia, rozpoczynającym bożonarodzeniowy sezon wyprzedaży

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopienny

mający czarny pień

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopierśny

sikora czarnopierśna - azjatycki gatunek sikory

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopióry

1. mający czarne pióra, np. czarnopióry kruk;
2. ibis czarnopióry - gatunek dużego ptaka z rodziny ibisowatych, zamieszkującego Australię, Nową Gwineę, Małe Wyspy Sundajskie i Moluki

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarne pióra, pierze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnoplamek

skoczek czarnoplamek - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoplamka

skoczek czarnoplamek - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoplamy

1. kiryśnik czarnoplamy - gatunek ryby z rodziny kiryskowatych;
2. dołczan czarnoplamy - gatunek owada z rodziny szarańczowatych;
3. brzeszczotek czarnoplamy - gatunek ryby z rodziny brzeszczotkowatych;
4. teju czarnoplamy - gatunek jaszczurki;
5. brodacz czarnoplamy - gatunek ptaka z rodziny tukanowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopolowy

w szachach: poruszający się po czarnych polach, np. goniec czarnopolowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) szach. poruszający się po czarnych polach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnopręgi

1. dujker czarnopręgi - gatunek ssaka parzystokopytnego;
2. bystrzyk czarnopręgi - gatunek ryby;
3. petrel czarnopręgi - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoprochowy

związany z czarnym prochem, np. broń czarnoprochowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopurpurowy

purpurowy o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnopłetwy

żarłacz czarnopłetwy - gatunek dużego rekina z rodziny żarłaczowatych

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający czarne płetwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnoręki

1. czepiak czarnoręki - gatunek małpy szerokonosej z rodziny czepiakowatych; geofroja;
2. gibbon czarnoręki - gatunek ssaka naczelnego z rodziny gibbonowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnorogi

1. mający czarne rogi;
2. zadrzechnia czarnoroga - gatunek pszczoły samotnicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnorudy

piaśnica czarnoruda - gatunek błonkówki z rodziny nękowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnorynkowy

związany z czarnym rynkiem - systemem nielegalnej sprzedaży towarów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnorzytny

astryld czarnorzytny - gatunek ptaka z rodziny astryldowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarność

1. czarny kolor; czerń;
2. całkowita ciemność; egipskie ciemności;
3. ciemne zabarwienie skóry człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czarne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnoseciniec

członek lub zwolennik Czarnej Sotni - skrajnie konserwatywnego, nacjonalistycznego i antysemickiego ruchu w Rosji w początkach XX wieku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku

(1.2) polit. pejor. osoba o skrajnie prawicowych lub nacjonalistycznych poglądach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnosecinny

wyrażający poglądy lub stosujący metody Czarnej Sotni, skrajnie konserwatywnego, nacjonalistycznego i antysemickiego ruchu w Rosji w początkach XX w.

przymiotnik

(1.1) przest. pejor. skrajnie reakcyjny, prawicowy, nacjonalistyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnosiny

siny o czarnym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnosiwy

koczkodan czarnosiwy - gatunek małpy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoskóra

Murzynka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoskóry

mający czarną skórę

przymiotnik

(1.1) mający ciemny kolor skóry

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

Czarna odmiana człowieka (negroidzi) – jedna z odmian wydzielanych w podziałach antropologicznych gatunku ludzkiego. Po raz pierwszy podziału na odmiany, w którym kryterium był kolor skóry, dokonał Georges Cuvier w roku 1812. Podział na trzy odmiany, nazywane także rasami głównymi, nie pozwala na przydzielenie kategorii wielu formom ludzkim takim jak Buszmeni, Polinezyjczycy, Aborygeni Australii, Ajnosi, Drawidzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnoskrzydły

1. mający czarne skrzydła;
2. głuptak czarnoskrzydły - gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny głuptaków

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarne skrzydła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnosterny

białorzytka czarnosterna - gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnostopy

1. drzewiak czarnostopy, skalniak czarnostopy - gatunki kangura;
2. koczkodan czarnostopy - gatunek ssaka z rodziny makakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnostów

wieś w Polsce

Czarnostów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Karniewo.

Wieś duchowna Czarnostowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie makowskim ziemi różańskiej województwa mazowieckiego. W 1785 roku Czarnostaw wchodził w skład klucza czarnostowskiego biskupstwa płockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnostrząb

czarnostrząb rdzawy - gatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoszary

szary o odcieniu czarnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoszyce

wieś w Polsce

Czarnoszyce (kaszub. Czôrnoszëcé, niem. Bergelau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Człuchów.

Wieś kaszubska, stanowi sołectwo gminy Człuchów w którego skład wchodzi również miejscowość Czarnoszki.

Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnoszyi

1. nur czarnoszyi - duży, wędrowny ptak wodny z rodziny i rzędu nurów;
2. kobra czarnoszyja - gatunek węża z rodziny zdradnicowatych; kobra plująca

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnota

nazwisko

Czarnota (niem. Schwarze Lehne) - szczyt o wysokości 526 m n.p.m. będący północnym zakończeniem grzbietu Gór Wałbrzyskich ciągnącego się od Borowej przez Dłużynę i Lisi Kamień. Od południa płytkie siodło oddziela górę od Ptasiej Kopy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnotek

rodzaj ptaków z podrodziny szpaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnotki

rodzaj ptaków z podrodziny szpaków

Czarnotki – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Zaniemyśl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnouchy

1. dydelf czarnouchy - gatunek torbacza;
2. skrzacik czarnouchy - gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnów

W Polsce

- Czarnów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra
- Czarnów – wieś w woj. lubuskim, w pow. słubickim, w gminie Górzyca
- Czarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. kutnowskim, w gminie Bedlno
- Czarnów – osada w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Borowie
- Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. gostynińskim, w gminie Pacyna
- Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
- Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawski zachodnim, w gminie Leszno
- Czarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wołomińskim, w gminie Dąbrówka

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarnowąsy

mający czarne wąsy

Czarnowąsy (dodatkowa nazwa w j. niem. Czarnowanz) – jednostka urbanistyczna w ramach Dzielnicy I Borki, Brzezie, Czarnowąsy, Świerkle w Opolu. Położona w północnej części miasta, między Borkami a Wróblinem.

Miejscowość wraz z obrębem ewidencyjnym wsi włączono do Opola 1 stycznia 2017 roku. Przed włączeniem miejscowość była wsią w gminie Dobrzeń Wielki, w powiecie opolskim, w województwie opolskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnówek

Czarnówek – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Szczuczyn.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Niedźwiadnej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czarnowidz

pesymista, widzący świat w czarnych barwach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek widzący wszystko w ciemnych barwach, spodziewający się, że wszystko przybierze jak najgorszy obrót

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnowidzący

taki, który patrzy na wszystko pesymistycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowidzka

→ czarnowidz; pesymistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowidzki

→ czarnowidz; pesymistyczny, czarnowidzący, ponuracki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowidztwo

widzenie świata w czarnych barwach; pesymizm, ponuractwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pesymizm, postrzeganie przyszłości / przyszłego zdarzenia w ciemnych barwach, wyobrażanie sobie najgorszego scenariusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnowiec

nazwa kilku miejscowości w Polsce

Miejscowości w Polsce

- Czarnowiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
- Czarnowiec – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Rzekuń
- Czarnowiec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Osieck
- Czarnowiec – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Reszel
- Czarnowiec – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Przykona
- Czarnowiec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnowiejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czarną Wsią, dotyczący Czarnej Wsi

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarnowo

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. osada leśna w województwie mazowieckim

W Polsce

- Czarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka, z gotyckim kościołem św. Marcina
- Czarnowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. krośnieńskim, w gminie Krosno Odrzańskie, miejsce śmierci poety Krzysztofa Niemirycza
- Czarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Pomiechówek, z dziełem D-8 Twierdzy Modlin
- Czarnowo – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Pomiechówek
- Czarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Goworowo
- Czarnowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Czarnowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy, w latach 1906-07 miejsce strajku dzieci szkolnych, miejsce urodzenia poety Jana Karnowskiego
- Czarnowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice, z barokowym kościołem Ducha Św.
- Czarnowo – gromada
- Czarnowo – dawna stacja kolejowa w Czarnowie, w powiecie toruńskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnowodzianin

mieszkaniec Czarnej Wody (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowodzianka

mieszkanka Czarnej Wody (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowodzki

→ Czarna Woda

Patrz:Czarna Woda

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnowron

podgatunek wrony siwej; wrona czarna, wroniec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Corvus corone corone|Linnaeus|ref=tak., ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;

Czarnowron, wrona czarna, wroniec (Corvus corone corone) – podgatunek wrony siwej, średniej wielkości ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae), częściowo osiadły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnowski

→ Czarnowo

Czarnowski (Wika-Czarnowski, Sas odmienny) – kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Sas.

Patrz:Czarnowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnowłosy

mający czarne włosy

przymiotnik

(1.1) mający czarne włosy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnozielony

1. zielony o odcieniu czarnym;
2. kałużnica czarnozielona - chrząszcz z rodziny kałużnicowatych, chroniony w Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnoziem

najżyźniejsza gleba zawierająca dużo próchnicy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

- czarnoziemy – najżyźniejsze gleby, zawierające dużo próchnicy nadającej im czarne zabarwienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnoziemny

→ czarnoziem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy

Patrz:czarnoziem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnoziemy

grupa bardzo żyznych gleb, zawierających dużo próchnicy nadającej im czarnego zabarwienia

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. czarnoziemny

Czarnoziemy – bardzo żyzne gleby o głębokim, czarnym poziomie próchnicznym, powstałe pod roślinnością stepową ze skał bogatych w węglan wapnia. Są one charakterystyczne dla strefy półsuchej klimatu umiarkowanego ciepłego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnożółty

1. żółty o czarnym odcieniu;
2. ślepak czarnożółty - gatunek owada z rodziny bąkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnożylski

→ Czarnożyły

Patrz:Czarnożyły

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnożyły

wieś w Polsce

Czarnożyły – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Czarnożyły.

Wieś położona przy drodze krajowej nr 45 z Sieradza do Wielunia.

Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Wydrzyn. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czarnożyły, następnie gminy gminy Czarnożyły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarnołapy

kot czarnołapy - największy dziki przedstawiciel afrykańskich kotów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnołbisty

1. krogulec czarnołbisty, dzierzbik czarnołbisty, raniuszek czarnołbisty - gatunki ptaków;
2. sajmiri czarnołbista - gatunek małpy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czarny łeb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnuch

1. mężczyzna o śniadej cerze lub ciemnych włosach;
2. pogardliwie: Murzyn; bambo, morus, bambus, asfalt

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. mężczyzna o śniadej cerze lub czarnych włosach

(1.2) pogard. czarnoskóry mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ent. chrząszcz z nadrodziny czarnuchowatych (nazwa systematyczna|Tenebrionoidea|ref=tak.);

- czarnuch – ogólne określenie chrząszczy z nadrodziny Tenebrionoidea oraz pierwszy człon nazwy zwyczajowej niektórych ich gatunków, np.:
  - czarnuch ryżowiec (Laethicus oryzae)
  - czarnuch kuchenny (Uloma culinaris)

- Zbigniew Czarnuch – historyk, pedagog, działacz społeczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnucha

1. kobieta czarnowłosa; czarnula, czarnulka, czarnuszka;
2. pogardliwie: Murzynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta o śniadej cerze lub ciemnych włosach

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: czarnuch

Czarnucha – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnuchowate

rodzina chrząszczy obejmująca kilkanaście tysięcy gatunków, larwy niektórych gatunków są szkodnikami roślin

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ent. nazwa systematyczna|Tenebrionidae|Latreille|ref=tak., rodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnuchowaty

o cechach czarnuchowatych (rodzina chrząszczy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnuchowy

→ czarnuch (pogardliwie); czarnuszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnula

potocznie: kobieta o ciemnej cerze lub czarnych włosach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnulka

zdrobnienie od: czarnula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pieszcz. murzynka

(1.2) pieszcz. brunetka

(1.3) pieszcz. kobieta o ciemnej cerze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarnuszka

1. pieszczotliwie o czarnowłosej kobiecie;
2. roślina o czarnych, aromatycznych nasionach, używanych jako przyprawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nigella|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

(1.2) kulin. aromatyczne, czarne nasiona czarnuszki (1.1) siewnej używane jako przyprawa

- Czarnuszka – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Dobrzyca
- Czarnuszka – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim
- Czarnuszka (góra) – szczyt w Górach Wałbrzyskich
- Czarnuszka (Nigella) – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych
- Czarnuszka siewna – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych
- Czarnuszka – potok, prawy dopływ Bobru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarnuszkowy

→ czarnuszka

Patrz:czarnuszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarnuszy

→ czarnuch (pogardliwie); czarnuchowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarny

1. ciemny;
2. mroczny, nie oświetlony;
3. mający ciemną skórę, włosy;
4. brudny;
5. nieżyczliwy, złośliwy;
6. smutny, trudny do zniesienia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eufem. pogard. czarnoskóry, Murzyn

- czarny – najciemniejsza barwa
- Czarny – potok, dopływ Czarnego Dunajca
- Czarny HIFI – polski producent muzyczny
- Czarny – film fabularny w reżyserii Dominika Matwiejczyka
- Czarny – potok, dopływ Macelowego Potoku w Pieninach
- Czarny – szczyt w masywie Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim
- Murzyn – eufemizm

Zobacz też

- Czarny Potok, Potok Czarny, Czarny Staw

Przypisy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarodziej

człowiek zajmujący się magią, czarami; czarnoksiężnik; mag; magik; czarownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

Czarodziej, mag – w mitach, okultyzmie, legendach i literaturze fantasy, osoba praktykująca magię. Żeński odpowiednik tego słowa to czarodziejka.

W przeciwieństwie do, parających się czarną magią, czarnoksiężników czy czarownic, czarodzieje nieśli zwykle ludziom pomoc używając białej magii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarodziejka

kobieta zajmująca się czarami; czarownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fant. kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

(1.2) przen. kobieta piękna, oczarowująca, uwodzicielska

Czarodziej, mag – w mitach, okultyzmie, legendach i literaturze fantasy, osoba praktykująca magię. Żeński odpowiednik tego słowa to czarodziejka.

W przeciwieństwie do, parających się czarną magią, czarnoksiężników czy czarownic, czarodzieje nieśli zwykle ludziom pomoc używając białej magii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarodziejski

przymiotnik

(1.1) związany z czarowaniem lub czarodziejem

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarodziejskość

→ czarodziejski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czarodziejskie

Patrz:czarodziejski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarodziejstwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarownictwo, czarostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaroit

minerał z grupy krzemianów

Czaroit (charoit) – minerał z gromady krzemianów. Należy do minerałów rzadkich i występuje tylko w jednym miejscu na świecie. Jest minerałem o zagadkowej strukturze między krzemianami warstwowymi a wstęgowymi i bardzo zmiennym składzie chemicznym. Jego skład chemiczny nie jest do końca znany. Co jakiś czas odnajduje się w nim inne pierwiastki mające mniejsze lub większe znaczenie w jego strukturze. Podawany w literaturze wzór chemiczny czaroitu nie jest wzorem w 100% dokładnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarostwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarodziejstwo, czarownictwo

Czarostwo – (lub czary) to praktyka magicznych umiejętności i zdolności. Czarostwo to szeroki termin, który różni się kulturowo i społecznie, a zatem może być trudny do precyzyjnego zdefiniowania, dlatego międzykulturowe założenia dotyczące znaczenia lub rozumienia tego terminu należy stosować bardzo ostrożnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaczarować)

(1.1) czynić czary

czasownik przechodni niedokonany (opcjonalnie dk. oczarować)

(2.1) wprowadzać w podziw

(2.2) pot. wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy)

czasownik zwrotny niedokonany czarować się

(3.1) pot. zwodzić siebie samego

(3.2) pot. zwodzić się nawzajem

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czarować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarownica

kobieta zajmująca się czarami; czarodziejka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

(1.2) pot. przen. kobieta stara, brzydka, złośliwa

Czarownica – osoba, zwł. kobieta, zajmująca się czarną magią, kojarzona z siłami nieczystymi – często z szatanem. W folklorze pojawiają się także dobre czarownice, które zajmują się białą magią.

W późnym średniowieczu, jak i wczesnej nowożytności elity intelektualne Europy zachodniej (teologowie, prawnicy) opracowały zbiorczą koncepcję czarów, która zakładała, że czarownice czerpią swoją moc dzięki zawarciu paktu z szatanem, co umożliwia im szkodzenie innym ludziom. Czarownice miały uczestniczyć także w sabatach, gdzie miały oddawać się między innymi kopulacji z demonami oraz kanibalizmowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarownictwo

zajmowanie się czarami, praktykowanie magii, wykonywanie magicznych obrzędów; czarodziejstwo, czarostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zajmowanie się czarami;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarowniczy

→ czarownik, → czarownica

Patrz:czarownik, → czarownica

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarownie

przysłówek

(1.1) w sposób czarowny, pełen czaru

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarowniej

stopień wyższy od przysłówka: czarownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czarowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarownik

1. człowiek zajmujący się magią, czarami;
2. w wierzeniach lub baśniach: mężczyzna posiadający czarodziejską moc

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna zajmujący się czarami

(1.2) człowiek leczący przy pomocy czarów

Czarownik – w społeczeństwach plemiennych osoba zajmująca się najczęściej przepowiadaniem i leczeniem za pomocą tajemnych, specjalnych formułek uznawanych za magiczne zaklęcia oraz za pomocą wyspecjalizowanych rytuałów. Jest pośrednikiem pomiędzy żyjącymi a światem zmarłych. W kulturach afrykańskich pełni rolę wyroczni, do którego zwraca się np. po uzyskanie informacji na temat np. wyniku wojen, wielkości plonów czy płci nienarodzonego dziecka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarowniś

potocznie: mężczyzna zalotny, odznaczający się kokieterią; kokiet

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czarowne

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarowny

taki, który zachwyca swoim pięknem, wdziękiem; przeuroczy, prześliczny, przepiękny, przecudny

przymiotnik

(1.1) mający moc nadprzyrodzoną

(1.2) książk. urzekający pięknem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarszy

bazar, handlowa dzielnica muzułmańska; suk

#### Źródła:

SJP.pl

# Czart

diabeł, szatan, bies; czort

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) przest. zły duch, diabeł;

Czart, zwany także jako czort (cz. czert, rus. czort, ros. чёрт) – w wierzeniach Słowian demon zła, znany głównie u plemion ruskich, zastąpił starosłowiańskiego biesa. W gwarze ludowej nazywany kusym, a w wierzeniach chrześcijańskich diabłem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czartak

dawniej: budynek dla kwarantannowej straży

- Czartak – dawna regionalistyczna grupa literacka
- Czartak – polskie czasopismo-almanach wydawane nieregularnie w latach 1922-1928
- Czartak – rozebrany przystanek kolejowy w Ponikwi, w województwie małopolskim
- Schronisko „Czartak” – dawne schronisko turystyczne położone w Rudawach Janowickich w miejscowości Czarnów
- Czartak – przysiółek wsi Mucharz w Małopolsce, sąsiadujący z Świnną Porębą

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czartawa

roślina wiesiołkowata półkuli północnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarter

umowa między armatorem a frachtującym o wynajęcie statku lub samolotu na określony czas; charter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rejs wynajętym statkiem lub samolotem

Czarter (z ang. charter) – umowa, na podstawie której odbywa się przewóz ładunków bądź osób w żegludze, transporcie kolejowym lub lotnictwie, cechująca się nieregularnością lub wręcz jednorazowością, na określoną trasę lub czas. Także wynajęcie statku, jachtu, samolotu z załogą lub bez na określony czas w celu samodzielnej organizacji transportu, podróży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarterować

wynajmować statek lub samolot na określony kurs lub czas; charterować

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wynajmowanie samolotów, statków lub jachtów

#### Źródła:

Wiktionary

# Czarterowy

→ czarter; charterowy

przymiotnik

(1.1) związany z czarterem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarterpartia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mors. zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży

#### Źródła:

Wiktionary

# Czartki

W Polsce

- Czartki – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Sieradz
- Czartki – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Czartki – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Żelazków
- Czartki – część wsi Chwałkowo w woj. wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Środa Wielkopolska

#### Źródła:

Wikipedia

# Czartopłoch

ludowa nazwa trującego grzyba o czerwonym kapeluszu, blaszkowatym hymenoforze i trzonie bez wyraźnego pierścienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartoria

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. ulica Poznania

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Czartoria – dawna osada włączona do Chwaliszewa, a następnie wraz z nim do Poznania
- Czartoria – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Miączyn
- Czartoria – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Miastkowo

## Miejscowość na Ukrainie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czartoryja

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. wzgórze w Lęborku

Miejscowości

- Czartoryja (województwo łódzkie) – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brąszewice
- Czartoryja (województwo zachodniopomorskie) – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Chojna
- Czartoryja (Ręczno)

Inne

- Czartoryja – wzgórze w Lęborku
- Czartoryja (Czartoria) – wzgórze w Ręcznie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czartoryjski

przymiotnik od: Czartoryja

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartorysk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr;

Czartorysk (ukr. Чарторийськ, Czartoryjśk) – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie kamieńskim, nad rzeką Styr. W 2001 roku liczyła ok. 1,8 tys. mieszkańców.

Do 2020 w rejonie maniewickim.

Do 2021 roku miejscowość nosiła nazwę Stary Czartorysk (ukr. Старий Чорторийськ, Staryj Czortoryjśk).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czartoryski

przymiotnik od: Czartoria

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki;

- Czartoryski – herb książęcy
- Adam Kazimierz Czartoryski
- Adam Jerzy Czartoryski
- Antonina Czartoryska
- Arkadiusz Czartoryski
- August Aleksander Czartoryski
- bł. August Czartoryski
- Eleonora Czartoryska
- Jerzy Konstanty Czartoryski
- Kazimierz Czartoryski (1674–1741)
- Kazimierz Florian Czartoryski
- Kazimierz Jerzy Czartoryski
- Konstancja Czartoryska
- Konstanty Adam Czartoryski
- Konstanty Czartoryski
- Konstanty Marian Czartoryski
- Marcelina Czartoryska
- bł. Michał Czartoryski
- Michał Fryderyk Czartoryski
- Stanisław Czartoryski
- Teodor Kazimierz Czartoryski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czartowice

Czartowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Schartowitz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Równiny Niemodlińskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 122 osoby.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czartowiec

W Polsce

- Czartowiec – wieś w Polsce w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tyszowce
- Czartowiec – gromada
- Czartowiec – wzniesienie w Sudetach Zachodnich, w Rudawach Janowickich
- Czartowiec – wzniesienie w Sudetach Wschodnich, w Górach Złotych
- Czartowiec – potok górski w Sudetach Środkowych, w Górach Suchych, w woj. dolnośląskim.
- Czartowiec – skała

Zobacz też

- Czartowiec-Kolonia

#### Źródła:

Wikipedia

# Czartowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 3 podstawowe

- Czartowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą
- Czartowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Czartowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Skulsk
- Czartowo – przysiółek wsi Rosiny w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Przelewice

#### Źródła:

Wikipedia

# Czartowski

→ czart; czortowski, czarci (czorci), czortowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartysta

zwolennik czartyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartystka

→ czartysta

Patrz:czartysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartystowski

→ czartyzm

Patrz:czartyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Czartyzm

pierwszy masowy ruch polityczny robotników angielskich, żądający demokratycznych reform politycznych; chartyzm

Czartyzm (ang. chartism, od charter – karta) – masowy i radykalny ruch polityczny w latach 1836-49 w Wielkiej Brytanii, który zmierzał do wprowadzenia demokratycznych zmian w systemie wyborczym oraz poprawy sytuacji finansowej robotników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czarujący

niezwykle piękny; uroczy, urzekający

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: czarować

przymiotnik

(2.1) uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czaruków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego;

Czaruków (ukr. Чаруків) – wieś w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego, założona w 1444 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Czaruków w powiecie łuckim województwa wołyńskiego. Wieś liczy 1163 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaruś

młody, przystojny mężczyzna starający się wszystkim przypodobać swoim obyciem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. Cezary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarusiowaty

charakterystyczny dla czarusia

przymiotnik jakościowy

(1.1) pot. zachowujący się jak czaruś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czarwaka

materialistyczny prąd w filozofii starohinduskiej; ćarwaka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czary

magiczne obrzędy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) magiczne obrzędy

Magia, czary – ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, które można opanować za pomocą odpowiednich zaklęć i określonych czynności.

Osoba zajmująca się magią (mag, czarownik, szaman) stosuje różnorakie gesty, wypowiada zaklęcia (inkantacje) i wykonuje czynności o cechach rytuału mające dać mu władzę nad siłami nadprzyrodzonymi, i które w jego przekonaniu umożliwiają mu kształtowanie rzeczywistości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czary-Mary

1. ironiczne bądź żartobliwe określenie czegoś niejasnego lub skomplikowanego; abrakadabra;
2. dawniej, potocznie: zaklęcie magiczne; hokus-pokus

#### Źródła:

SJP.pl

# Czarysz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Czarysz (ros. Чарыш) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu. Przepływa po terytorium Kraju Ałtajskiego i Republiki Ałtaju.

Długość 547 km, powierzchnia dorzecza 22,2 tys. km². Brzegi rzeki porośnięte lasem mieszanym: głównie brzoza i sosna, rzadziej jodła syberyjska i świerk.

Główne dopływy: Kumir, Korgon, Sientielek, Inia, Biełaja, Łoktiewka, Maralicha.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czarzasty

nazwisko

przymiotnik

(1.1) o brwiach: gęste, wyraziste

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czas

1. w filozofii i fizyce: wielkość pozwalająca określić kolejność zdarzeń i porównywać odstępy między nimi;
2. w teorii względności: jeden z wymiarów czasoprzestrzeni;
3. wyodrębniony okres;
4. określony moment; chwila;
5. odpowiednia pora; termin;
6. w grach zespołowych: przerwa w grze na żądanie trenera; time-out;
7. kategoria i forma gramatyczna czasownika

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;

(1.2) chwila, moment, pora

(1.3) gram. sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

Czas – wielkość fizyczna określająca kolejność zdarzeń oraz odstępy między zdarzeniami zachodzącymi w tym samym miejscu. Pojęcie to jest również przedmiotem rozważań filozoficznych; może być rozumiana jako:

- chwila, punkt na osi czasu,
- odcinek czasu,
- trwanie,
- zbiór wszystkich punktów i okresów czasowych,
- czwarta współrzędna czasoprzestrzeni w teorii względności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czas.

skrót od: czasownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasami

co pewien czas; czasem

przysłówek czasu

(1.1) zob. czasem.

forma rzeczownika.

(2.1) N. lm. od: czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasem

1. co pewien czas; czasami;
2. przypadkiem, może

przysłówek czasu

(1.1) niekiedy, co pewien czas

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasochłonność

→ czasochłonny

Patrz:czasochłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasochłonny

przymiotnik

(1.1) wymagający poświęcenia dużo czasu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czasomierz

1. miernik czasu trwania jakiegoś zjawiska;
2. dawniej, dziś potocznie: zegarek, zegar, chronometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. techn. przyrząd, który odmierza upływ czasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasopiśmiennictwo

dział piśmiennictwa poświęcony czasopismom

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasopismo

1. pismo okresowe wydawane w stałych terminach;
2. egzemplarz takiego pisma

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

Czasopismo – wydawnictwo ciągłe, periodyczne, publikowane pod niezmienionym tytułem, posiadające numerację ciągłą, zawierające ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierające materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogące różnić się wersjami językowymi – może występować w wielu mutacjach regionalnych. Potocznie za czasopisma uważa się publikacje od tygodnika wzwyż, te wydawane częściej nazywane są gazetami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czasoprzestrzeń

zbiór wszystkich zdarzeń elementarnych wszechświata, wraz ze strukturą umożliwiającą przyporządkowanie każdemu z nich współrzędnych przestrzennych i współrzędnej czasu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

Czasoprzestrzeń – matematyczny model ujmujący wspólnie przestrzeń fizyczną i czas jako jedno nierozłączne pojęcie, co jest opisywane w czterowymiarowej strukturze matematycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czasoprzestrzenność

cecha czegoś istniejącego lub przebiegającego w określonej przestrzeni oraz w jakimś czasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasoprzestrzenny

istniejący, przebiegający lub przedstawiający coś w określonej przestrzeni oraz w jakimś czasie

przymiotnik relacyjny

(1.1) przym. od czasoprzestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasoumilacz

coś, co umożliwia przyjemne spędzenie czasu, np. urządzenie, zabawa itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasować

dawniej:
1. koniugować; czasownikować;
2. zwlekać

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasowanie

dawniej: koniugacja (odmiana czasownika); czasownikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gram. koniugacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasówka

kolarski etap jazdy na czas

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasownik

część mowy odpowiadająca na pytania: co robi? co się z nim dzieje?; wyraz należący do tej części mowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. część mowy opisująca czynności lub stany;

(1.2) daw. rzad. kronika, latopis

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) stpol. wróżbiarz

Czasownik – część mowy nazywająca procesy (czynności, stany). W zdaniu tworzy orzeczenie. Czasowniki są nazwami czynności, jakie wykonują w danym czasie istoty żywe, narzędzia lub maszyny, oraz nazwami stanów, w jakich te istoty albo przedmioty się znajdują.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czasownikować

dawniej: koniugować; czasować

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasownikowanie

dawniej: koniugować; czasować

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasownikowość

→ czasownikowy

Patrz:czasownikowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasownikowy

związany z czasownikiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czasownikiem, dotyczący czasownika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasowo

przysłówek

(1.1) przez jakiś czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Czasowo-Przestrzenny

czasowy i przestrzenny; przestrzenno-czasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czasowość

1. chwilowość, przemijalność;
2. rozciągłość w czasie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czasowe; cecha tych, którzy są czasowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasowy

1. trwający przez pewien czas; chwilowy, przemijający;
2. odnoszący się do czasu, ciągu chwil, np. ramy czasowe

przymiotnik

(1.1) trwający przez krótki czas

(1.2) dotyczący czasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czastarski

→ Czastary

Patrz:Czastary

#### Źródła:

SJP.pl

# Czastary

wieś w Polsce

Czastary – wieś w Polsce, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, w województwie łódzkim, w powiecie wieruszowskim, siedziba gminy Czastary.

Wieś królewska w starostwie wieluńskim w powiecie wieluńskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Cząsteczka

1. zdrobnienie od: cząstka;
2. molekuła, drobina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu;

Cząsteczka, molekuła – neutralna elektrycznie grupa dwóch lub więcej atomów utrzymywanych razem kowalencyjnym wiązaniem chemicznym.

Cząsteczki różnią się od innych cząstek chemicznych (np. jonów) brakiem ładunku elektrycznego – jednak w fizyce kwantowej, chemii organicznej i biochemii pojęcie cząsteczka jest zwyczajowo używane do określania jonów wieloatomowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząsteczkowy

związany z cząsteczką

#### Źródła:

SJP.pl

# Cząstka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od część

(1.2) fiz. fragment materii niewidoczny dla oka;

(1.3) kawałek obranego cytrusa

Cząstka – niewielki fragment materii, w znaczeniu potocznym zwykle ma kształt podobny do sfery. W naukach przyrodniczych słowo cząstka zazwyczaj dotyczy obiektów o rozmiarze podobnym lub mniejszym niż rozmiar atomu (w tej skali nie ma sensu mówić o kształcie, ponieważ zachowanie materii podlega wtedy także efektom kwantowym – zobacz fizyka cząstek elementarnych). W fizyce oraz chemii słowa cząstka i cząsteczka mają różne znaczenia – cząsteczka jest grupą atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, natomiast cząstka jest pojęciem ogólniejszym i zawierającym w sobie cząsteczkę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Cząstków

W Polsce

- Cząstków – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Nowa Słupia
- Cząstków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kolskim, w gminie Kłodawa
- Cząstków – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Kazimierz Biskupi
- Cząstków – gromada
- Cząstków – dawna gmina

Zobacz też

- Cząstków Mazowiecki, Cząstków Polski

#### Źródła:

Wikipedia

# Cząstkowość

wynik podzielenia czegoś na części, odłączenia czegoś od całości; parcjalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co cząstkowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Cząstkowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) fragmentaryczny, niecałkowity

(1.2) daw. szczegółowy

(1.3) daw. niehurtowy

(1.4) daw. dzielnicowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czastuszka

ludowa piosenka rosyjska, białoruska lub ukraińska o tematyce humorystycznej

Czastuszka (przyśpiewka, krótka piosenka) – gatunek rosyjskiego folkloru, powstały w 1870 roku. Termin „czastuszka” został wprowadzony przez pisarza G.I. Uspienskiego w felietonie „Nowe pieśni narodowe” (1889 r.), uwzględniającym charakterystykę narodowych wierszyków. Źródła czastuszki – przyśpiewki do zabawy i tańca, „zbiorowe” pieśni w korowodzie, rymowanki dla dzieci, ślubne rymowane wierszyki i miejskie pieśni. Dla czastuszki charakterystyczna jest aktualność tematyki, zwięzłość, niespodziewane metafory i rytm, śpiewno-recytatywny typ melodii, improwizacja na podstawie stałych form muzykalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czasy

1. w filozofii i fizyce: wielkość pozwalająca określić kolejność zdarzeń i porównywać odstępy między nimi;
2. w teorii względności: jeden z wymiarów czasoprzestrzeni;
3. wyodrębniony okres;
4. określony moment; chwila;
5. odpowiednia pora; termin;
6. w grach zespołowych: przerwa w grze na żądanie trenera; time-out;
7. kategoria i forma gramatyczna czasownika

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) okres dziejów, który wyodrębniono z uwagi na pewne swoiste cechy

Czasy – wiersz Cypriana Kamila Norwida napisany w 1849.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czasza

1. kielich;
2. misa o półkolistym kształcie;
3. część sklepienia kopulastego;
4. część nośna spadochronu;
5. w matematyce: część kuli odcięta płaszczyzną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sklepienie o półkolistym kształcie

(1.2) pojemnik, misa o półkolistym kształcie

(1.3) część spadochronu spowalniająca upadek

- czasza w architekturze
- czasza kuli
- czasza lodowa
- czasza grzejna
- czasza spadochronu
- Czasza – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie kleckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

(1.2) pot. sklepienie głowy

Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy kręgowców. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czaszkować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) slang. myśleć (skupiać się na czymś w myślach)

(1.2) slang. myśleć (mieć zdanie na jakiś temat)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czaszkowy

związany z czaszką

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z czaszką, dotyczący czaszki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czasznica

rodzaj grzybów z rodziny purchawkowatych

Calvatia Fr. (czasznica) – rodzaj grzybów należący do rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaszniowate

o cechach czaszniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaszniowaty

o cechach czaszniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaszowy

→ czasza

Patrz:czasza

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaszołka

jadalny ślimak przodoskrzelny; czareczka

Czaszołka, czareczka (Patella) – jeden z rodzajów w rodzinie Patellidae, grupujący niewielkie i średniej wielkości ślimaki morskie o charakterystycznych czareczkowatych muszlach, występujące głównie w strefie pływów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaszyn

Czaszyn (ukr. Чашин) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zagórz. Leży nad rzeką Osława, na granicy turystycznej Pogórza Bukowskiego i Bieszczadów Zachodnich, która przebiega wzdłuż rzeki Osława. Większa część miejscowości leżąca na prawym brzegu Osławy wchodzi w skład Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czat

rozmowa prowadzona za pośrednictwem internetu; chat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. internetowa rozmowa w formie pisemnych komunikatów

(1.2) spoż. psychoaktywna używka z liści czuwaliczki jadalnej

Czat (również chat, z ang. chat [tʃæt] – pogawędka) – rodzaj rozmowy między dwoma lub wieloma użytkownikami komputerów za pośrednictwem Internetu lub innej sieci komputerowej, polegającej na naprzemiennym przesyłaniu wiadomości tekstowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czata

1. oddział żołnierzy ubezpieczający wojsko w czasie postoju;
2. żołnierze dokonujący zwiadu, śledzący kogoś lub coś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. gromada

(1.2) wojsk. żołnierze ubezpieczający lub dokonujący zwiadu, oddział z nich złożony

(1.3) wojsk. oddział główny ubezpieczający podczas postoju

Czata – element ubezpieczania wojsk podczas postoju, zazwyczaj w sile od plutonu do kompanii. Rozróżnia się czaty samodzielne, wysyłane bezpośrednio z ubezpieczanego pododdziału lub oddział, i czaty główne znajdujące się w drugim rzucie oddziału czat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czatbot

program, z którym można się komunikować przez czat (chat); chatbot

#### Źródła:

SJP.pl

# Czateria

strona internetowa do rozmów w formie pisemnych komunikatów; czatownia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatgano

miasto w Bangladeszu; Cittagong

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatkalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czatkałem, dotyczący Czatkału (rzeki w Kirgistanie i Uzbekistanie)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czatkowice

W Polsce

- Czatkowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. milickim, w gminie Milicz
- Czatkowice – dawna wieś obecnie część miasta Krzeszowice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Czatkowice – gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Czatnej

pikantny lub łagodny sos stosowany jako dodatek do potraw, popularny głównie w Indiach; chutney, chutnej, ćatni

Chutney, czatni, hindi चटनी ćatni – gęsty sos używany w kuchni indyjskiej. Sporządzany z owoców i warzyw, z rodzynkami, czosnkiem, cebulą, musztardą, octem itp. Używany do potraw mięsnych i wegetariańskich. W smaku może się wahać od bardzo pikantnego do łagodnego, także słodkiego. W Europie Zachodniej dostępny w formie gotowej, sprzedawany w słoiczkach. W Indiach sporządzany na bieżąco, często z sezonowych składników. W południowych Indiach podawany wraz z sambarem jako dodatek do dosy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czatoholiczka

kobieta poświęcająca zbyt dużo czasu na prowadzenie rozmów na czacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatoholik

osoba poświęcająca zbyt dużo czasu na prowadzenie rozmów na czacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatoholizm

poświęcanie zbyt dużej ilości czasu na prowadzenie rozmów na czacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatolin

Czatolin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Łyszkowice.

Wieś arcybiskupstwa gnieźnieńskiego w ziemi sochaczewskiej województwa rawskiego w 1792 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

Czatolin był miejscem pierwszego zrzutu alianckiego nad okupowanym krajem w nocy z 7/8 listopada 1941.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czatować

1. rozmawiać z kimś za pośrednictwem Internetu; chatować;
2. stać na czatach, pilnować;
3. śledzić z ukrycia; czaić się

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

(1.2) porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czatować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czatowicz

uczestnik czatu; chatowicz, czatownik, chatownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatowiczka

uczestniczka czatu; czatowniczka, chatowiczka, chatowniczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatownia

1. w myślistwie: zamaskowane stanowisko myśliwskie; strażnica, punkt obserwacyjny;
2. strona internetowa do rozmów w formie pisemnych komunikatów; czateria

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatowniczka

1. kobieta dokonująca zwiadu lub stojąca na czatach; wartowniczka, zwiadowczyni;
2. uczestniczka czatu; chatowniczka, czatowiczka, chatowiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatownik

1. osoba dokonująca zwiadu lub stojąca na czatach; wartownik, zwiadowca;
2. uczestnik czatu; chatownik, czatowicz, chatowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wartownik, zwiadowca

(1.2) osoba na komunikatorze internetowym, czacie; rozmówca

Czatownik z Wody (ang. Watcher in the Water) – stworzenie ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Żył w jeziorze położonym u stóp wejścia do Khazad-dûm, które powstało po zatamowaniu Sirannonu. Mógł być jednym ze stworzeń z pradawnych czasów, które przetrwały do końca Trzeciej Ery. Zmusił Drużynę Pierścienia do przejścia przez Khazad-dûm, blokując Zachodnią Bramę. Ori w Księdze Mazarbul zanotował, że Óin został wciągnięty do wody przez Czatownika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czatowy

przymiotnik od: czat (rozmowa prowadzona za pośrednictwem Internetu; chat), np. czatowe dialogi; chatowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatujący

1. rozmawiać z kimś za pośrednictwem Internetu; chatować;
2. stać na czatach, pilnować;
3. śledzić z ukrycia; czaić się

Patrz:czatować

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaty

czatowanie, pilnowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czatyrdah

masyw stołowy na Ukrainie (Góry Krymskie)

Czatyr-Dah (ukr. Чатир-Даг, ros. Чатыр-Даг, krymskotat. Çatır Dağ) – masyw górski na Półwyspie Krymskim. W języku Tatarów Krymskich çatır oznacza namiot, dağ górę. Czatyrdah składa się z dwóch płaskowyży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czau-Czau

[czytaj: czał-czał] - rasa psów o długiej, gęstej sierści koloru czarnego, rudego albo płowego; pies tej rasy; chow-chow

#### Źródła:

SJP.pl

# Czaun

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego;

Czaun (ros. Чаун) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym; długość 278 km.

Powstaje z połączenia kilku mniejszych rzek mających źródła w górach Ilirnejski Kriaż, płynie w kierunku północnym przez zabagnioną nizinę dzieląc się na liczne ramiona i meandrując; uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego.

Zasilanie śniegowo-deszczowe; zamarza do dna od września do czerwca.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czauński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czaunem, dotyczący Czaunu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czausz

dawniej: turecki goniec

Czausz (Chaush, Chaush', Čauši) (tur. Czawusz) – urzędnik dworski w Imperium Osmańskim, posłaniec, goniec, często byli oficerowie, którym powierzano zadanie kontroli pałacu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czawycza

ryba, łosoś pacyficzny

Czawycza (Oncorhynchus tshawytscha) – gatunek morskiej ryby z rodziny łososiowatych (Salmonidae). Największy przedstawiciel rodzaju Oncorhynchus.

W Rosji nazywana carycą łososiowatych, w Ameryce Północnej nazywana king salmon – łosoś królewski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czaykowski

nazwisko

- Andrzej Rudolf Czaykowski ps. „Garda” (ur. 7 lutego 1912 na Litwie, zm. 10 października 1953 w Warszawie) – członek Armii Krajowej, cichociemny. dowódca batalionu w powstaniu warszawskim, porucznik Wojska Polskiego.
- Bogdan Czaykowski (ur. 10 lutego 1932 w Równem na Wołyniu, zm. 16 sierpnia 2007 w Vancouver) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz, profesor emeritus Uniwersytetu British Columbia.
- Stanisław Czaykowski (ur. 10 czerwca 1899 w Hadze, zm. 10 września 1933 w Monzy) – polski kierowca wyścigowy, uczestnik wyścigów Grand Prix oraz 24h Le Mans.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czchów

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czchów – miasto w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czchów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do woj. tarnowskiego. 1 stycznia 2000 Czchów odzyskał utracone w 1928 prawa miejskie. Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 2276 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czchowianin

mieszkaniec Czchowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czchowianka

mieszkanka Czchowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czchowski

przymiotnik od: Czchów

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Czchowa, związany z Czchowem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czcibor

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czcibora

imię męskie

Czcibora, Ścibora, Cibora – staropolskie imię żeńskie. Męskie odpowiedniki: Czścibor, Ścibor, Czcibor, Cibor, Czesbor. Znaczenie imienia: „walcząca o cześć”, „obrończyni czci”.

Czcibora imieniny obchodzi 9 września i 14 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czciborostwo

Czcibor z małżonką; Czciborowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czciborowie

Czcibor z małżonką; Czciborostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czciborowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czcibora lub związany z nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcić

oddawać cześć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) oddawać cześć

(1.2) obchodzić jakieś święto

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czciciel

osoba oddająca cześć; wielbiciel; wyznawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czcicielka

wielbibielka w sensie przesadnym lub w starożytności kobieta, która czciła (wielbiła) jakieś bóstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta oddająca cześć i uwielbienie

(1.2) przen. wielbicielka kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czcigodniej

stopień wyższy od przysłówka: czcigodnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcigodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czcigodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcigodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czcigodne; cecha tych, którzy są czcigodni

#### Źródła:

Wiktionary

# Czcigodny

podniośle: zasługujący na szacunek, budzący respekt

przymiotnik

(1.1) taki, który zasługuje na wielki szacunek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czcioneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: czcionka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czcionka

1. w poligrafii: podstawowy materiał zecerski w kształcie prostopadłościanu, którego jedna ze ścian ma odlew dający w druku znak litery, cyfry lub ornamentu;
2. w poligrafii: kształt i wielkość liter w druku;
3. czcionka komputerowa - zestaw znaków pisarskich dla danego urządzenia lub programu; font

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) druk. odlew z lustrzanym odbiciem znaku

(1.2) druk. wygląd liter w druku

(1.3) pot. inform. krój pisma użyty w tekście komputerowym

Czcionka (staropolskie nazwy: krotło, cćonka, trzcionka) – rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego (liter, cyfr, ornamentów, znaków), podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. Współcześnie czcionka drukarska została wyparta przez czcionkę komputerową, która jest obrazem pojedynczego znaku (glifu) zakodowanym w postaci bitmapowej lub wektorowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czcionkarstwo

tworzenie wzorów czcionek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcionkowy

związany z czcionką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcionnik

w poligrafii: pudło z przegródkami na czcionki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcirad

dawne imię męskie

Czcirad – imię męskie utworzone na wzór imion pochodzenia słowiańskiego, nienotowane w czasach staropolskich.

Czcirad imieniny obchodzi 29 marca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czcisław

imię męskie

Czcisław, Cisław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Czci- („cześć”, ale też „honor, dobre imię, cnota, zaszczyt”) i -sław („sława”). Imię to mogło oznaczać „ten, który sławi dobre imię” lub in. Tu może też należy Czasław i Czesław; por. Czesbor.

Czcisław imieniny obchodzi 16 lutego i 19 lutego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czcisławostwo

Czcisław z małżonką; Czcisławowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcisławowie

Czcisław z małżonką; Czcisławostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czcisławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czcisława lub związany z nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Czczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) otaczanie kultem, czcią religijną

(1.2) obdarzanie szacunkiem

(1.3) oddawanie hołdu, pielęgnowanie pamięci o kimś lub o czymś

(1.4) świętowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czczew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) gwara kociewska Tczew

#### Źródła:

Wiktionary

# Czczość

1. uczucie głodu;
2. przestarzałe: pustka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czczy

1. pusty, głodny;
2. nic nieznaczący, bezcelowy, płonny

przymiotnik

(1.1) głodny, pusty

(1.2) przen. pusty, próżny, nic nie znaczący, bezcelowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czd

[czytaj: ce-zet-DE] skrót od:
1. Centrum Zdrowia Dziecka;
2. Centralny Zarząd Dróg

skrótowiec

(1.1) = Centrum Zdrowia Dziecka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Cze

chińska jednostka długości odpowiadająca 32 cm; czi, chi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czebaczek

rodzaj ryb z rodziny karpiowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czebarkul

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie czelabińskim;

(1.2) geogr. jezioro w obwodzie czelabińskim;

Czebarkul (ros. Чебаркуль) – miasto o znaczeniu obwodowym w Rosji, w obwodzie czelabińskim, u podnóży Gór Ilmeńskich (Ural Południowy), na wschodnim brzegu jeziora Czebarkul, siedziba administracyjna rejonu czebarkulskiego. W 2010 roku liczyło ok. 43 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu urządzeń dźwigowych i transportowych oraz metalurgicznego. W pobliżu miasta znajduje się kurort klimatyczny Kisieczag.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeboksarski

→ Czeboksary (stolica Czuwaszji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czeboksarami, dotyczący Czeboksar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeboksary

stolica Czuwaszji

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czeboksary (ros. Чебоксары, czuw. Шупашкар) – miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Czuwaskiej. Położone na prawym brzegu Wołgi, na trasie pomiędzy Kazaniem a Niżnym Nowogrodem, 768 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców miasta wynosi 497 618 (2020).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czebol

odpowiednik koncernu w Korei Płd.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma koncernu w Korei Południowej często zarządzanych przez rodzinne klany

Czebol, chaebŏl (kor. 재벌 tɕɛːbʌl „związek finansowy”) – południowokoreańska forma konglomeratów, koncernów.

Powstały w latach 70. z małych firm prywatnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeburek

pieróg z niekwaszonego ciasta, nadziewany mielonym lub drobno krojonym mięsem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

Czeburek (krym. çüberek, tur. çiğ börek, mong. хуушуур, azerb. ət qutabı, kirg. чийки бөрөк) — pieróg z przaśnego ciasta (z mąki, wody i soli) z mięsnym nadzieniem. Tradycyjna potrawa wielu tureckich i mongolskich ludów. Danie jest także popularne wśród ludów kaukaskich. Spożywa się je bez użycia sztućców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czebyszew

nazwisko, np. Pafnutij Czebyszew (Czebyszow) (1821-94), rosyjski matematyk i mechanik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czech

1. członek narodowości zachodniosłowańskiej zamieszkującej głównie Czechy;
2. obywatel Czech;
3. legendarny założyciel państwa czeskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

(1.2) etn. mieszkaniec Czech (krainy historycznej)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mitsłow. legendarny założyciel państwa czeskiego;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) środ. kolej. lokomotywa serii EP05

Czech (cz. Praotec Čech, łac. Bohemus) – protoplasta Czechów według kroniki Kosmasa, a także postać z legendy o Lechu, Czechu i Rusie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechasz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czecheł

dawniej: płaszcz, okrycie; czecheł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. biała koszula, zwłaszcza kobieca

(1.2) daw. prześcieradło; całun

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechista

1. znawca języka, kultury, literatury i historii Czech
2. nauczyciel lub student filologii czeskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Czechizacja

poddawanie wpływom czeskim, nadawanie czemuś cech typowo czeskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa wzorowane na języku czeskim albo z niego przejęte; bohemizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zob. bohemizm.

Czechizm, czeszyzm, bohemizm (od Bohemia – łacińskiej nazwy Czech) – element językowy zapożyczony z języka czeskiego i funkcjonujący stale w obrębie innego języka. Słowo „czechizm” może też oznaczać doraźne wprowadzenie elementów języka czeskiego do tekstu, np. w celach artystycznych lub stylizacyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechizować

poddawać wpływom czeskim, rozszerzać wpływy czeskie; czeszczyć

czasownik przechodni niedokonany (dk. sczechizować)

(1.1) narzucać język i kulturę czeską

czasownik zwrotny niedokonany czechizować się (dk. sczechizować się)

(2.1) ulegać wpływowi kultury czeskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czechizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czechman

długa szata noszona przez mężczyzn w krajach Bliskiego Wschodu; czekman

Czechman, czekman (tur. czekman - długa szata) – wierzchni ubiór z rękawami pochodzenia wschodniego, noszony przez mężczyzn w XVIII wieku, krojem zbliżony do kontusza i podobnie jak on noszony na żupan.

Najczęściej szyty z sukna lub aksamitu, z podszewką z tej samej tkaniny co żupan.

W odróżnieniu od kontusza, czechman zapinano pod szyję, zaś jego rękawy nałożone były na ręce, a nie odrzucane do tyłu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czecho-Słowacja

państwo europejskie istniejące w latach 1990-92 (w latach 1918-90 Czechosłowacja) teraz jako dwa osobne kraje: Czechy i Słowacja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1938–1939 w Europie Środkowej

(1.2) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1990–1992 w Europie Środkowej

- Druga Republika Czechosłowacka (1938–1939)
- Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (1990–1992)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czecho-Słowacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

#### Źródła:

Wiktionary

# Czechoń

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czechosłowacja

państwo europejskie istniejące w latach 1918-90 (w latach 1990-92 Czecho-Słowacja)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. polit. geogr. państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechosłowacja (cz. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – historyczne państwo w Europie Środkowej, istniejące w latach 1918–1939 i 1945–1992. Jego stolicą była Praga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechosłowacki

przymiotnik od: Czechosłowacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechosłowaczka

obywatelka byłej Czechosłowacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. obywatelka Czechosłowacji, mieszkanka Czechosłowacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechosłowak

obywatel byłej Czechosłowacji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechosłowakizm

koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. polit. koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków;

Czechosłowakizm (cz. čechoslovakismus, słow. čechoslovakizmus) – idea uznająca istnienie jednego narodu obejmującego Czechów, Morawian i Słowaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechow

1. Anton P. Czechow (1860-1904), rosyjski nowelista i dramatopisarz, z wykształcenia lekarz;
2. Michaił A. Czechow (1891-1953), rosyjski aktor, reżyser, pedagog

Czechow (ros. Чехов) – miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, 60 km na południe od Moskwy. Centrum administracyjne rejonu czechowskiego. W 2021 roku liczyło 71,0 tys. mieszkańców. W mieście znajduje się antybalistyczny radar wczesnego ostrzegania, wchodzący w skład moskiewskiego systemu obrony antybalistycznej oraz stacja kolejowa na linii Moskwa – Tuła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechowice

1. dzielnica Gliwic;
2. osiedle w Warszawie;
3. dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim

W Polsce

- Czechowice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Żelechlinek
- Czechowice – dzielnica Gliwic
- Czechowice – osiedle w Warszawie w dzielnicy Ursus (również nazwa miasta Ursus w latach 1952-1954)
- Czechowice – dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim, dziś wchodzącą w skład miasta Czechowice-Dziedzice (również nazwa miasta Czechowice-Dziedzice w latach 1951-1958)
- Czechowice – gromada
- Czechowice – dawna gmina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechowice-Dziedzice

miasto w Polsce

fraza rzeczownikowa, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Czechowice-Dziedzice (niem. Czechowitz-Dzieditz, Czechowitz-Dziedzitz; do 21 listopada 1958 Czechowice) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czechowice-Dziedzice; miasto leży historycznie na Śląsku Cieszyńskim w aglomeracji bielskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechowicki

przymiotnik od: Czechowice-Dziedzice

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czechowicami, dotyczący Czechowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czechowicko-Dziedzicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czechowicami-Dziedzicami, dotyczący Czechowic-Dziedzic

#### Źródła:

Wiktionary

# Czechowicz

nazwisko, np. Józef Czechowicz (1903-39), poeta

- Andrzej Czechowicz – agent wywiadu w PRL
- Gabriel Czechowicz – prawnik, ekonomista, minister
- Eugeniusz Czechowicz – poseł Sejmu Ustawodawczego 1947-1952
- Józef Czechowicz – fotograf
- Józef Czechowicz – poeta
- Juliusz Czechowicz – malarz
- Mieczysław Czechowicz – aktor
- Szymon Czechowicz – malarz okresu baroku
- Tadeusz Czechowicz – działacz PZPR

- Czechowicz – herb szlachecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechowiczanin

mieszkaniec Czechowic-Dziedzic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czechowiczanka

mieszkanka Czechowic-Dziedzic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czechówka

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce, dopływ Bystrzycy

W Polsce

- Czechówka – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Grabowiec
- Czechówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Siepraw

Nieistniejące miejscowości w Polsce:

- Czechówka Dolna – jurydyka Lublina, od 1916 w granicach miasta Lublina (Czechów (Lublin))
- Czechówka Górna – wieś, od 1959 w granicach miasta Lublina (Czechów (Lublin))

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechowo

W Polsce

- Czechowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg
- Czechowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Niechanowo
- Czechowo – osada leśna w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Kaliska

- Czechowo – dawny przystanek kolejowy

Zobacz też

- Czechów

#### Źródła:

Wikipedia

# Czechowski

nazwisko

- Andrzej Czechowski – pisarz i naukowiec
- Hubert Czechowski – duchowny
- Jan Czechowski – poseł i polityk
- Leon Czechowski – wojskowy
- Michał Belina-Czechowski – duchowny
- Robert Czechowski – reżyser teatralny i aktor
- Włodzimierz Czechowski – poseł
- Wojciech Czechowski – biolog
- Zenon Czechowski – kolarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechrzyca

rodzaj roślin z rodziny selerowatych

Czechrzyca, trybulka (Scandix L.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae). Obejmuje 12 gatunków. Rośliny te występują w Makaronezji, południowej i środkowej Europie, południowo-zachodniej i środkowej Azji oraz w północnej Afryce. Do flory Polski należy jeden gatunek – czechrzyca grzebieniowa S. pecten-veneris.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czechy

1. państwo w Europie ze stolicą w Pradze; Czeska Republika;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna w Czechach (1.1);

(1.3) geogr. toponim odpowiadający kilku miejscowościom w Polsce;

Czechy, Republika Czeska (cz. Česko, Česká republika [ˈt͡ʃɛska: ˈrɛpublɪka] ( odsłuchaj)) – unitarne państwo śródlądowe w Europie Środkowej, istniejące od 1 stycznia 1993, po podziale Czechosłowacji na Czechy i Słowację. Od północy graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Państwo składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i Śląska Czeskiego. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Państwo czeskie dzieli się na czternaście krajów. Czechy są republiką parlamentarną, demokratycznym państwem prawa o liberalnym systemie rządów, opartym na swobodnej rywalizacji partii i ruchów politycznych. Głową państwa jest prezydent. Naczelnym organem władzy ustawodawczej jest parlament z Izbą Poselską i Senatem, władzy wykonawczej rząd z czternastoma ministerstwami, a władzy sądowniczej Sąd Konstytucyjny i Sąd Najwyższy. Czechy są członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. ONZ, Unii Europejskiej, NATO, strefy Schengen, Rady Europy, OECD i Grupy Wyszehradzkiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czechło

dawniej: płaszcz, okrycie; czecheł

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. czecheł.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeciang

prowincja w Chinach; Zhejiang

Zhejiang (wymowa; chiń. upr. 浙江; chiń. trad. 浙江; pinyin Zhèjiāng; Wade-Giles Che-chiang) – prowincja na wschodnim wybrzeżu ChRL. Jej nazwę można przetłumaczyć jako „Kręta Rzeka”, a wywodzi się ona od starej nazwy rzeki Qiantang Jiang przepływającej przez stolicę prowincji – Hangzhou.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeczelnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim nad Sawranką;

Czeczelnik (ukr. Чечельник, Czeczelnyk) – stolica rejonu, osiedle typu miejskiego nad Sawranką, na Ukrainie, w obwodzie winnickim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeczen

obywatel Czeczenii; Czeczeniec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeczenia

republika w Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czeczenia (czecz. Нохчийчоь/Noxçiyçö, ros. Чечня, Czecznia), Republika Czeczeńska (czecz. Нохчийн Республика / Noxçiyn Respublika; ros. Чеченская Республика, Czeczenskaja Riespublika) – republika autonomiczna ze stolicą w mieście Grozny, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej. Jest położona na Kaukazie Północnym, graniczy z rosyjskimi Dagestanem na wschodzie, Inguszetią na zachodzie, Krajem Stawropolskim na północy oraz Gruzją na południu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeczeniec

obywatel Czeczenii; Czeczen

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeczenka

obywatelka Czeczenii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini narodu Czeczenów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeczeński

dotyczący Czeczenii

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Czeczenii, Czeczenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czeczeński;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeczeńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem czeczeńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czeczeńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku czeczeńskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czeczetkowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeczewo

W Polsce

- Czeczewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Radzyń Chełmiński
- Czeczewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Przodkowo
- Czeczewo – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz
- Czeczewo – gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Czeczot

czeczotka;
1. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot;
2. mebel wykonany z czeczoty - drewna; czeczot;
3. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem

- Andrzej Czeczot – polski grafik i twórca animacji
- Jan Czeczot – polsko-białoruski poeta romantyczny
- Krzysztof Czeczot – polski aktor i dramaturg
- Zbigniew Czeczot-Gawrak – polski filmoznawca i publicysta

Zobacz też:

- Czeczott

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeczota

czeczotka;
1. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot;
2. mebel wykonany z czeczoty - drewna; czeczot;
3. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. drewno pochodzące głównie z brzozy lub topoli o splątanym układzie włókien, stosowane jako okleina albo materiał do wyrobu niewielkich przedmiotów ozdobnych

(1.2) przedmiot wykonany z użyciem czeczoty (1.1)

Obrzęk, obrzęk pnia – wada drewna z grupy wad kształtu. Zniekształcenie w postaci narośli, zgrubień, wybrzuszeń, w przeciwieństwie do raka składające się z drewna zdrowego, jednak często o odmiennej, zawiłej budowie.

Ze względu na swój wygląd i charakter obrzęk często traktowany jest jak rak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeczotka

1. gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny łuszczakowatych;
2. drewno o nietypowym układzie włókien, tworzących nieregularne faliste linie oraz kształty widoczne po jego przecięciu; czeczot, czeczota;
3. mebel wykonany z czeczotki - drewna; czeczot, czeczota;
4. rosyjski tradycyjny taniec ludowy przy akompaniamencie akordeonu, zwykle z przytupywaniem; czeczota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis flammea|ref=tak., mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamaamą na głowie i czarnym podgardlem;

(1.2) rodzaj drewna, zob. czeczota.

## Biologia

- czeczotka zwyczajna (Acanthis flammea)
- czeczotka tundrowa (Acanthis hornemanni)

## Geografia

- Czeczotka – rzeka, dopływ Narwi
- Czeczotka Druga – struga, dopływ Czeczotki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeczotkowy

przymiotnik od: czeczotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeczotowatość

splątany układ włókien, występujący w drewnie gatunków liściastych w odziomku

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeczuga

1. ozdobna szabla tatarska
2. ryba słodkowodna z rodziny jesiotrowatych; sterlet

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Acipenser ruthenus|ref=tak., gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;

(1.2) rodzaj szabli pochodzenia tatarskiego lub kirgiskiego, popularnej w Rzeczypospolitej w XVII wieku;

- czeczuga – rodzaj szabli
- czeczuga albo sterlet – gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeczwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Łomnicy;

Czeczwa (ukr. Чечва) – rzeka na Ukrainie, przepływająca przez rejon rożniatowski i kałuski obwodu iwanofrankiwskiego. Lewy dopływ Łomnicy w dorzeczu Dniestru.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czedar

twardy żółty ser podpuszczkowy; cheddar

#### Źródła:

SJP.pl

# Czędo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. dziecko (córka lub syn)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czegemit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał odkryty w 2009 roku na Kaukazie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czego

zaimek pytajny (np. Co nowego widziałeś? Czego chciał?) lub względny (np. Zrobili wszytko, co mogli. Czego byłoby trzeba, to móc pójść na spacer.)

zaimek pytajny

(1.1) pot. dlaczego?, po co?

zaimek względny

(2.1) pot. dlaczego, po co

wykrzyknik

(3.1) grub. słucham?

forma zaimka.

(4.1) D. lp. od: co

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czegoś

zaimek nieokreślony zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czegoż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne

zaimek pytajny

(1.1) dlaczego (w znaczeniu: „zaimek pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności”)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czehryń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Czehryń (ukr. Чигирин, Czyhyryn) – miasto w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, w rejonie czerkaskim nad Tiasmynem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czejen

Indianin Ameryki Północnej zamieszkujący dawniej obszar Wielkich Równin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czejeni

plemię Indian Ameryki Północnej; Czejenowie

Szejeni, Szejenowie, Czejenowie (ang. Cheyenne, nazwa własna: Tsis tsis'tas /tsɪtsɪtʃas/ – „ludzie”) – plemię Indian północnoamerykańskich. Współcześnie wszyscy mówią po angielsku, ok. 1,7 tys. posługuje się również własnym językiem szejeńskim z rodziny algonkiańskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czejenka

Indianka Ameryki Północnej zamieszkująca dawniej obszar Wielkich Równin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini indiańskiego plemięemienia Czejenów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czejenowie

plemię Indian Ameryki Północnej; Czejeni

Szejeni, Szejenowie, Czejenowie (ang. Cheyenne, nazwa własna: Tsis tsis'tas /tsɪtsɪtʃas/ – „ludzie”) – plemię Indian północnoamerykańskich. Współcześnie wszyscy mówią po angielsku, ok. 1,7 tys. posługuje się również własnym językiem szejeńskim z rodziny algonkiańskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czejeński

→ Czejenowie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czejenami, dotyczący Czejenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czejeński;

Patrz:Czejenowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czek

rodzaj przekazu pieniężnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bank. dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

Czek – dokument wystawiony w ściśle przewidzianej przez prawo czekowe formie, zawierający polecenie jego wystawcy, skierowane do banku, wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub wymienionej osobie, ze środków, jakimi w tym banku dysponuje wystawca. Polecenie wypłacenia środków pieniężnych musi być bezwarunkowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeka

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czekać

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zaczekać, poczekać)

(1.1) zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

(1.2) przerywać wykonywanie jakiejś czynności

(1.3) w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry

(1.4) o rzeczach, które są gotowe do użycia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekadełko

potocznie: przystawka, darmowa przekąska podawana w restauracji przed głównym daniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekaj

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło

## Miejscowości i ich części w Polsce

Według TERYT jest ich 25, w tym 5 podstawowych

- Czekaj – część Ropczyc
- Czekaj – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Uniejów
- Czekaj – przysiółek wsi Zakrzew w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Kodrąb
- Czekaj – część wsi Glina w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Rzeczyca
- Czekaj – część wsi Wielka Wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Parzęczew
- Czekaj – część wsi Lipiny w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Dąbrowa Tarnowska
- Czekaj – część wsi Wola Szczucińska w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Szczucin
- Czekaj – część wsi Bibice w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Czekaj – część wsi Bosutów w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Czekaj – część wsi Węgrzce w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Czekaj – część wsi Sułów w woj. małopolskim, w pow. wielickim, w gminie Biskupice
- Czekaj – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Pniewy
- Czekaj – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żyrardowskim, w gminie Mszczonów
- Czekaj – część wsi Kórnica w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Krapkowice
- Czekaj – część wsi Jasionów w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Haczów
- Czekaj – część wsi Szebnie w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
- Czekaj – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Osiek Jasielski
- Czekaj – część wsi Moderówka w woj. podkarpackim, w pow. krośnieńskim, w gminie Jedlicze
- Czekaj – część wsi Albigowa w woj. podkarpackim, w pow. łańcuckim, w gminie Łańcut
- Czekaj – część wsi Skrzyszów w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Ostrów
- Czekaj – część wsi Bratkowice w woj. podkarpackim, w pow. rzeszowskim, w gminie Świlcza
- Czekaj – część wsi Olchowa w woj. podkarpackim, w pow. sanockim, w gminie Zagórz
- Czekaj – część wsi Wrzawy w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
- Czekaj – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
- Czekaj – część wsi Łężyce w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czekający

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekajewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekalski

nazwisko

Czekalski (forma żeńska: Czekalska; liczba mnoga: Czekalscy) – polskie nazwisko. Najwięcej osób noszących to nazwisko zamieszkuje w Łodzi, Ostrowie Wielkopolskim, Pabianicach, Łęczycy i w Poznaniu. Liczne przypadki występowania tego nazwiska w USA (zwłaszcza stan Pensylwania), a także w brazylijskiej Paranie.

Forma męska

- Adam Czekalski (1902-1959) – dziennikarz i literat, członek PPS, żołnierz AK.
- Andrzej Czekalski (ur. 1930) – reżyser, scenarzysta i autor tekstów piosenek.
- Apolinary Antoni Czekalski (1864-1906) – prawnik, literat, działacz społeczny.
- Eustachy Czekalski (1885-1970) – pisarz, dziennikarz, krytyk i tłumacz.
- Józef Czekalski (1895-1976) – geograf, geolog, harcmistrz.
- Józef Bolesław Czekalski (1933-1981) – górnik, ofiara pacyfikacji w KWK Wujek.
- Marek Czekalski (ur. 1953) – polityk, prezydent Łodzi 1994-1998.
- Mieczysław Czekalski (ur. 1941) – profesor nauk rolniczych, dendrolog.
- Ryszard Czekalski (ur. 1962) – ksiądz katolicki, teolog.
- Stanisław Czekalski (ur. 1939) – profesor nauk medycznych, nefrolog.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czekan

czakan;
1. przyrząd alpinistyczny
2. dawna broń używana do rozbijania zbroi przeciwnika
3. czeski lub węgierski ludowy instrument muzyczny, rodzaj fletu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. hist. broń drzewcowa w kształcie osadzonego na drzewcu niewielkiego toporka z młotkiem;

(1.2) sport. rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

- czekan – broń obuchowo-sieczna
- czekan – sprzęt alpinistyczny
- czekan – instrument muzyczny, odmiana fletu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czekać.

(1.2) pozostawanie w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czekanik

zdrobnienie od: czekan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czekan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekanista

muzyk grający na czekanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekanistka

→ czekanista

Patrz:czekanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekanowo

2 miejscowości w Polsce:

- Czekanowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bobrowo
- Czekanowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

#### Źródła:

Wikipedia

# Czekanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekański

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekała

1. zostawać w jakimś miejscu, spodziewając się kogoś lub czegoś;
2. być przygotowanym na coś, w pogotowiu;
3. opóźniać się, zwlekać z czymś;
4. być czyimś udziałem w przyszłości;
5. przewidywać lub obawiać się, że coś nastąpi;
6. pragnąć, żeby coś nastąpiło

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekało

narzędzie rybackie, gęsta sieć do połowu drobnych ryb na mieliznach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekista

w ZSRR: funkcjonariusz Wszechzwiązkowej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (tzw. CzeKa)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. funkcjonariusz radzieckiej CzK

Czekista (ros. Чекист / Cziekist) – rosyjsko-francuski dramat psychologiczny z 1992 roku w reżyserii Aleksandra Rogożkina. Scenariusz powstał na motywach powieści Władimira Zazubrina pt. Drzazga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czekistka

w ZSRR: funkcjonariuszka Wszechzwiązkowej Nadzwyczajnej Komisji do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (tzw. CzeKa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekistowski

→ czekista

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czekistami, dotyczący czekistów

Patrz:czekista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekman

długa szata noszona przez mężczyzn w krajach Bliskiego Wschodu; czechman

Czechman, czekman (tur. czekman - długa szata) – wierzchni ubiór z rękawami pochodzenia wschodniego, noszony przez mężczyzn w XVIII wieku, krojem zbliżony do kontusza i podobnie jak on noszony na żupan.

Najczęściej szyty z sukna lub aksamitu, z podszewką z tej samej tkaniny co żupan.

W odróżnieniu od kontusza, czechman zapinano pod szyję, zaś jego rękawy nałożone były na ręce, a nie odrzucane do tyłu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czekoholiczka

kobieta uwielbiająca czekoladę; czekoladoholiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoholik

osoba uwielbiająca czekoladę; czekoladoholik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekolada

1. wyrób cukierniczy z masy kakaowej, zwykle w tabliczkach
2. napój sporządzany z czekolady rozpuszczonej w mleku lub wodzie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. cuk. półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

(1.2) spoż. cuk. tabliczka czekolady (1.1)

(1.3) spoż. kulin. słodki, gęsty i gorący napój z kakao i śmietanki;

(1.4) kolor taki jak typowej czekolady (1.1)

Czekolada – wyrób cukierniczy sporządzany z miazgi kakaowej, tłuszczu kakaowego (masło kakaowe) lub innego tłuszczu roślinnego, środka słodzącego i innych dodatków, a w przypadku czekolady mlecznej także z mleka. Według dyrektywy 2000/36/WE czekoladę definiuje się jako wyrób otrzymywany z wyrobów kakaowych i cukrów, który zawiera nie mniej niż 35% suchej masy kakaowej ogółem, w tym nie mniej niż 14% suchej odtłuszczonej masy kakaowej. W celu uzyskania miazgi kakaowej i tłuszczu kakaowego, ziarna kakaowca poddaje się fermentacji, suszy i rozciera. Kolejnym etapem produkcji jest konszowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czekoladeria

lokal gastronomiczny oferujący desery i napoje na bazie czekolady

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladka

mała tabliczka czekolady lub czekoladowy cukierek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: czekolada

(1.2) spoż. wyrób cukierniczy z nadziewanej czekolady i dodatków, w małych porcjach, często w wyrafinowanej formie

(1.3) pot. dziewczyna o ciemnej, brązowej cerze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekoladki

mała tabliczka czekolady lub czekoladowy cukierek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladoholiczka

kobieta uwielbiająca czekoladę; czekoholiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladoholiczny

→ czekoladoholizm

Patrz:czekoladoholizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladoholik

osoba uwielbiająca czekoladę; czekoholik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladoholizm

zbyt częste jedzenie czekolady i innych wyrobów czekoladowych

Czekolada – wyrób cukierniczy sporządzany z miazgi kakaowej, tłuszczu kakaowego (masło kakaowe) lub innego tłuszczu roślinnego, środka słodzącego i innych dodatków, a w przypadku czekolady mlecznej także z mleka. Według dyrektywy 2000/36/WE czekoladę definiuje się jako wyrób otrzymywany z wyrobów kakaowych i cukrów, który zawiera nie mniej niż 35% suchej masy kakaowej ogółem, w tym nie mniej niż 14% suchej odtłuszczonej masy kakaowej. W celu uzyskania miazgi kakaowej i tłuszczu kakaowego, ziarna kakaowca poddaje się fermentacji, suszy i rozciera. Kolejnym etapem produkcji jest konszowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czekoladopodobny

podobny do czekolady

przymiotnik

(1.1) spoż. przypominający wyglądem i smakiem czekoladę

(1.2) przen. o marnej czekoladzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekoladować

pokrywać polewą czekoladową

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladowany

pokryty polewą czekoladową

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladowiec

1. gatunek ryby z rodziny guramiowatych; gurami czekoladowe;
2. rodzaj ciasta czekoladowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladownia

dział fabryki wytwarzający czekoladę; czekoladziarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladowo

przysłówek sposobu

(1.1) kulin. cuk. na sposób odpowiedni czekoladzie

(1.2) z użyciem czekoladowej barwy, z obecnością czekoladowego koloru

#### Źródła:

Wiktionary

# Czekoladowobrązowy

brązowy o odcieniu czekoladowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladowoskóry

o człowieku: taki, który ma skórę koloru czekolady

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladowy

1. o smaku czekoladowym;
2. zrobiony z czekolady

przymiotnik relacyjny

(1.1) kulin. spoż. dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czekoladożerca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) żart. osoba, która bardzo lubi czekoladę

#### Źródła:

Wiktionary

# Czekoladziarka

urządzenie produkujące czekoladę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekoladziarnia

dział fabryczny wytwarzający czekoladę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czekowy

związany z czekiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czekiem, dotyczący czeku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czela

uczeń guru; ćela

#### Źródła:

SJP.pl

# Czelabińsk

miasto w Rosji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czelabińsk (ros. Челябинск) – miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, na Uralu, nad rzeką Miass.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czelabiński

przymiotnik od: Czelabińsk

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeladka

dawniej, żartobliwie: gromadka domowników, szczególnie dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladna

w dawnych dworach, zamkach: pomieszczenie dla służby, zwykle przy kuchni

Czeladna (cz. Čeladná, niem. Czeladna) – gmina w Czechach, w powiecie Frydek-Mistek, w kraju morawsko-śląskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeladnictwo

zajęcie czeladnika; okres bycia czeladnikiem

Czeladnik (również towarzysz) – jeden ze stopni kwalifikacji zawodowych, stwierdzający opanowanie przez ucznia, młodocianego pracownika zatrudnionego w celu nauki zawodu, umiejętności praktycznych oraz teoretycznych w zawodzie rzemieślniczym oraz potwierdzający je dowodem kwalifikacji zawodowych w formie zdanego egzaminu czeladniczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeladniczka

→ czeladnik

Patrz:czeladnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladniczy

→ czeladnik

Patrz:czeladnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladnik

rzemieślnik zdobywający praktykę pod kierunkiem majstra

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

Czeladnik (również towarzysz) – jeden ze stopni kwalifikacji zawodowych, stwierdzający opanowanie przez ucznia, młodocianego pracownika zatrudnionego w celu nauki zawodu, umiejętności praktycznych oraz teoretycznych w zawodzie rzemieślniczym oraz potwierdzający je dowodem kwalifikacji zawodowych w formie zdanego egzaminu czeladniczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeladny

związany z czeladzią (np. izba czeladna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladź

dawna służba u arystokracji używana do posług w domu, jako straż w zamku itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

- czeladź – służba w okresie I Rzeczypospolitej
- Czeladź – miasto w woj. śląskim, w powiecie będzińskim, w Zagłębiu Dąbrowskim
- Czeladź Mała (dawn. Czeladź) – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Jemielno
- Czeladź Wielka (dawn. Cielążyn) – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie górowskim, w gminie Wąsosz
- Czeladź – dawna gmina wiejska, istniejąca przejściowo w 1915 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeladzianin

mieszkaniec Czeladzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladzianka

mieszkanka Czeladzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeladzki

przymiotnik od: Czeladź

#### Źródła:

SJP.pl

# Czelatyce

Czelatyce – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Rokietnica.

Wieś szlachecka, własność Stanisława Derszniaka, położona była w 1589 roku w ziemi przemyskiej województwa ruskiego. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa przemyskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czelesta

perkusyjny instrument klawiszowy należący do grupy idiofonów, przypominający fisharmonię; celesta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

Czelesta (wł. celesta = rajski; skrót: Cel.) – klawiszowy instrument muzyczny z grupy instrumentów perkusyjnych wynaleziony pod koniec XIX w., przypominający kształtem fisharmonię. Dźwięk powstaje w nim w wyniku uderzania uruchamianych przy pomocy klawiszy młoteczków w metalowe płytki połączone z rezonatorem skrzynkowym, które wydają dźwięk zbliżony do dzwonków. Instrument ma zazwyczaj 49-65 klawiszy oraz skalę obejmującą trzy, cztery lub pięć oktaw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czelijadź

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. czeladź

#### Źródła:

Wiktionary

# Czelista

muzyk grający na wiolonczeli; wiolonczelista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czelistka

kobieta grająca na wiolonczeli; wiolonczelistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czelność

nadmierna śmiałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czelny

śmiały, arogancki, zuchwały

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeluść

wielki otwór, głęboka jama; głębia, przepaść

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przepaść, głębia, jama

(1.2) stpol. paszcza

(1.3) stpol. szczęka

Czeluść – krakowski kolektyw muzyczny, założony w 2015 roku przez Filipa „JUTRØ” Fabiańskiego i Jana „Kosę” Kosińskiego,współpracujący z producentami i DJ-ami, tworzący muzykę witch house.

JUTRØ i Kosa od 2017 roku organizują w Krakowie Czeluść Festival. W latach 2018–2022 roku w Radiowej Trójce, w poniedziałkowe i czwartkowe wieczory, nadawana była audycja „Wieczór rezydentów” prowadzona rotacyjnie przez kolektyw Czeluść, Jurka Przeździeckiego, Kubę Sojkę i Rrrkrt z projektu Brutaż. DJ-e analizowali w niej twórczość producentów i raperów powiązanych z nową falą hip-hopu, trapem, muzyką bassową i klubową. W 2023 z kolektywu wystąpił „Kosa”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeluścin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyński, w gminie Pępowo;

W Polsce

- Czeluścin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo
- Czeluścin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Pępowo
- Czeluścin – przystanek kolejowy w Czeluścinie w pow. gostynińskim
- Czeluścin – dawny wąskotorowy przystanek kolejowy w Czeluścinie, w pow. gnieźnieńskim

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeluściński

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Czeluścina, związany z Czeluścinem

#### Źródła:

Wiktionary

# Czeluściowy

przymiotnik od: czeluść

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeluśnica

Czeluśnica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Tarnowiec.

Czeluśnica jest jedną z największych wsi w gminie Tarnowiec.

Wieś lokowana była prawdopodobnie na prawie niemieckim i od połowy XV w. należała do opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie bieckim województwa krakowskiego. Mówi o tym dokument z 1456 r. w którym Kazimierz Jagiellończyk potwierdził oddanie wioski opactwu tynieckiemu i wszystkie nadane wcześniej przywileje. Wieś została przejęta przez skarb państwa austriackiego w roku 1798. Później stała się własnością Aleksandra Gorajskiego herbu Korczak, właściciela Moderówki, Gąsówki, Warzyc i Bierówki, a następnie jego syna Władysława i wnuka Kazimierza. Ostatecznie w roku 1895 majątek został rozparcelowany.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czelustny

przymiotnik od: czeluść

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemergies

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) białystok. samogon

#### Źródła:

Wiktionary

# Czemiernicki

przymiotnik od: Czemierniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemierniczanin

mieszkaniec Czemiernik (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemierniczanka

mieszkanka Czemiernik (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemierniki

miasto w Polsce

Czemierniki – miasto w Polsce, położone na Wysoczyźnie Lubartowskiej, w województwie lubelskim, w powiecie radzyńskim, siedziba gminy Czemierniki. Na terenie Czemiernik utworzono dwa sołectwa Czemierniki I i Czemierniki II.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1509 roku, położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim w województwie lubelskim. Zostały pozbawione praw miejskich 13 stycznia 1870 i włączone do gminy Czemierniki w powiecie lubartowskim. W latach 1867–1954 siedziba wiejskiej gminy Czemierniki, 1954–1972 gromady Czemierniki (od 1956 w powiecie radzyńskim), a od 1973 reaktywowanej gminy Czemierniki. W latach 1975–1998 należały administracyjnie do województwa bialskopodlaskiego. 1 stycznia 2024 odzyskały status miasta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czemó

zaimek pytajny

(1.1) slang. czemu (mocniej podszyte zdziwieniem)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czempiń

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czempiń (pol. hist. Piechnino) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie kościańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czempiń.

Czempiń uzyskał lokację miejską przed 1399 rokiem. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.Przez gminę przebiegają ważne szlaki komunikacyjne między innymi linia kolejowa łącząca Poznań z Wrocławiem i droga krajowa nr 5 z Gdańska przez Poznań, Wrocław do Pragi. Na terenie Czempinia ma swoją siedzibę jedyna tego rodzaju w Polsce stacja badawcza Polskiego Związku Łowieckiego. Jego działalność opiera się na hodowli i leczeniu ptaków drapieżnych. Prowadzone są tutaj również zakrojone na szeroką skalę badania nad zwierzyną. Związek ten zajmuje się również organizacją szkoleń dla myśliwych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czempinianin

mieszkaniec Czempinia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czempinianka

mieszkanka Czempinia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czempiński

przymiotnik od: Czempiń

#### Źródła:

SJP.pl

# Czempion

mistrz sportowy; champion; szampion

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. aktualny mistrz jakiejś dyscypliny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę wielokrotnie nagradzane na pokazach, konkursach, wystawach

Mistrz – tytuł przyznawany osobie, która osiągnęła najwyższy stopień wiedzy lub umiejętności w danej dziedzinie; ciesząca się swoistym autorytetem i będąca wzorem do naśladowania (nauczyciel, guru) dzięki czemu posiada pozycję/stanowisko, które wyróżnia ją spośród ogółu.

Odpowiednikiem żeńskiego tytułu jest mistrzyni, rzadziej miss.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czempionat

mistrzostwo w jakiejś dyscyplinie sportu; championat

#### Źródła:

SJP.pl

# Czempionka

championka;
1. mistrzyni w jakiejś dyscyplinie sportu
2. zwierzę (samica), które zostało zwycięzcą zawodów lub konkursu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemu

zaimek pytajny (np. Co nowego widziałeś? Czego chciał?) lub względny (np. Zrobili wszytko, co mogli. Czego byłoby trzeba, to móc pójść na spacer.)

zaimek pytajny

(1.1) dlaczego, po co

zaimek względny

(2.1) dlaczego, po co

forma zaimka.

(3.1) C. lp. od: co

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czemuś

zaimek nieokreślony zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czemuż

wzmocniony zaimek pytajny "co", wprowadzający pytanie uzupełnienia lub pytanie retoryczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Czenczek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czengczou

Zhengzhou; miasto w Chinach

Zhengzhou (chiń. upr. 郑州; chiń. trad. 鄭州; pinyin Zhèngzhōu; wym. [tʂɤ̂ŋtʂóu̯]) – stolica prowincji Henan, leżąca nad Huang He. W mieście znajduje się największa na świecie fabryka iPhone’ów, obsługująca firmę Apple.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czengtu

miasto w Chinach; Chengdu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czep

część rośliny łatwo przyczepiająca się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepca

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czepca (ros. Чепца, udm Чупчи́) — rzeka w europejskiej części Rosji. Przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki o długości 501 km, z dorzeczem o powierzchni 20 400 км².

Swój bieg rozpoczyna na Wyżynie Wierchniekamskiej na północy Udmurcji, a do Wiatki uchodzi w pobliżu miasta Kirowo-Czepieck w obwodzie kirowskim. Nad jej brzegami położone są (kolejno od źródeł do ujścia): wieś Debiosy, posiółek Baleziny oraz miasta Głazow i Kirowo-Czepieck.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czepcowy

→ czepiec

Patrz:czepiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepeczek

1. zdrobnienie od: czepek
2. tkanka powierzchniowa, pokrywająca koniec korzenia; czepiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepek

1. nieprzemakalne nakrycie głowy stosowane na basenie;
2. dawne kobiece nakrycie głowy noszone przez mężatki i wdowy;
3. część stroju ludowego;
4. biała czapeczka, noszona np. przez pielęgniarki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. nakrycie głowy;

(1.2) zaw. nakrycie głowy spinające lub chroniące włosy przy pracy lub w kąpieli

(1.3) sport. gumowe lub płócienne nakrycie głowy pływaka;

(1.4) anat. med. część błon płodowych okrywająca głowę noworodka;

(1.5) bot. element sporofitu szeregu mchów i wątrobowców;

- czepek (czepiec) – dawne nakrycie głowy
- czepek pielęgniarski
- czepek – część błon płodowych, która pokrywa głowę i twarz noworodka
- czepek pływacki – nakrycie głowy używane w czasie kąpieli
- czepek – element sporofitu wielu mszaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czepel

wyspa na Dunaju; Csepel

Czepel (węg. Csepel) – największa na Węgrzech wyspa rzeczna na Dunaju. Długość wyspy wynosi 48 km, szerokość – 6–8 km, zaś powierzchnia – 257 km². Wyspa Czepel leży na Wielkiej Nizinie Węgierskiej, rozciągając się od Budapesztu prawie po Dunaújváros. Główny nurt Dunaju (Nagy-Duna) otacza wyspę od zachodu, wschodnia odnoga nazywa się Ráckevei-Duna (także Soroksári-Duna, Kis-Duna). Administracyjnie wyspa należy do komitatu Pest – z wyjątkiem północnego krańca, który stanowi XXI dzielnicę Budapesztu. Poza tą dzielnicą na Czeplu leżą miasta Szigetszentmiklós, Szigethalom, Tököl i Ráckeve oraz kilka wsi. Liczba ludności wynosi około 165 tysięcy. Budapeszteńska część wyspy stanowi ok. 10% jej powierzchni, ale jej ludność stanowi prawie połowę całkowitej liczby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czepiać

1. potocznie: nagabywać;
2. czepiać się:
a) chwytać się, zahaczać się;
b) dopatrywać się ujemnych cech kogoś lub czegoś, często bez podstaw

czasownik przechodni niedokonany (dk. czepić)

(1.1) pot. prowizorycznie mocować

(1.2) pot. zatrzymywać kogoś lub coś bez istotnego powodu

czasownik zwrotny niedokonany czepiać się (dk. czepić się)

(2.1) pot. ujmować coś, by się tego trzymać

(2.2) pot. wynajdywać złe strony czegoś, niedobre intencje kogoś

(2.3) pot. czynić starania, by coś ocalić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepiak

małpa szerokonosa, zamieszkująca Amerykę Południową

Czepiak (Ateles) – rodzaj nadrzewnych ssaków naczelnych z podrodziny czepiaków (Atelinae) w obrębie rodziny czepiakowatych (Atelidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czepiakowate

rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych

Czepiakowate (Atelidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych z infrarzędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca czepiaki i wyjce – największe i najgłośniejsze małpy Nowego Świata, dawniej włączane do rodziny płaksowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czepiakowaty

o cechach czepiakowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepialska

kobieta, która lubi bezpodstawnie krytykować innych, doszukuje się złych cech, intencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepialski

potocznie: taki, który bezpodstawnie krytykuje innych, doszukuje się w kimś lub w czymś złych cech, stron

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który często czepia się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepialskość

→ czepialski

Patrz:czepialski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepialstwo

potocznie: przyczepianie się do kogoś, występowanie z nieuzasadnionymi pretensjami, zwykle w nieistotnych sprawach; małostkowość

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. częste krytykowanie rzeczy drobnych i błahych, zwracanie uwagi na najmniejsze szczegóły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czepiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czepić

czepić się:
1. chwycić się, zahaczyć się;
2. dopatrzeć się ujemnych cech kogoś lub czegoś, często bez podstaw

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepiec

1. dawniej kobiece nakrycie głowy; czepek
2. część żołądka u zwierząt przeżuwających

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. etn. rodzaj kobiecego nakrycia głowy;

(1.2) anat. zool. jeden z żołądków przeżuwaczy;

(1.3) anat. zob. czepiec ścięgnisty.

- czepiec – kobiece nakrycie głowy
- czepiec – przedżołądek u przeżuwaczy
- czepiec ścięgnisty – rozcięgno pokrywające sklepienie czaszki

2 miejscowości w Polsce:

- Czepiec – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
- Czepiec – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. wałeckim, w gminie Wałcz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czepiel

nazwisko

Czepiel (czes. Čepel niem. Tippelstein lub Tüpelstein, 901 m n.p.m.) – szczyt w Karkonoszach w obrębie Lasockiego Grzbietu.

Położony pomiędzy Kopiną na północy a Mravenečníkiem na południu. Przez Czepiel przechodzi dział wód pomiędzy zlewiskami Bałtyku i Morza Północnego. Wschodnie stoki leżą w dorzeczu Bobru a zachodnie Úpy. Zbudowany ze skał metamorficznych wschodniej osłony granitu karkonoskiego – głównie zieleńców. Wierzchołek i górne stoki są porośnięte lasami, niższe części pokrywają łąki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czepiga

1. rączka pługa;
2. czepiga rudawa - ptak zamieszkujący w Afryce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uchwyt do prowadzenia pługa konnego przez oracza

(1.2) średniej wielkości ptak zamieszkujący środkową i południową Afrykę;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepigi

rączki od pługa konnego

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Coliiformes|Murie|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

(1.2) syst. ornit. nazwa systematyczna|Coliidae|Swainson|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu czepig (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) M., B. i W. lm. od: czepiga

Czepigi – rząd (Coliiformes) i rodzina (Coliidae) ptaków z podgromady Neornithes.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czepino

Czepino (do 1945 roku niem. Wintersfelde) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Gryfino przy historycznym trakcie komunikacyjnym w kierunku Szczecina, w paśmie zabudowy wytworzonym przez miejscowości Czepino, Daleszewo, Radziszewo.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czepiny

dawny obrzęd weselny znany u większości ludów słowiańskich, podczas którego panna młoda symbolicznie przechodziła ze stanu panieńskiego w zamężny; oczepiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepiszcze

bylina z rodziny ślazowatych; urena

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepkowy

→ czepek

Patrz:czepek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepliwość

→ czepliwy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czepliwe

Patrz:czepliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepliwy

1. umożliwiający przyczepianie się; czepny;
2. potocznie: skłonny do zaczepek, niesłusznego krytykowania; napastliwy, zaczepliwy;
3. potocznie: łatwy do zapamiętania, wpadający w ucho; chwytliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czępnąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czepne

1. umożliwiający przyczepianie się (np. organy czepne wytwarzane przez niektóre rośliny pnące)
2. czepiający się; lepki, przylegający (np. czepna witka maliny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepny

1. umożliwiający przyczepianie się (np. organy czepne wytwarzane przez niektóre rośliny pnące)
2. czepiający się; lepki, przylegający (np. czepna witka maliny)

przymiotnik

(1.1) dostosowany do czepiania się

(1.2) chwytliwy, czepliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czepota

cierniste pnącze z rodziny marzanowatych; gambir

#### Źródła:

SJP.pl

# Czepułkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerczen-Daria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-zachodnich Chinach;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerdak

dawny rodzaj werandy w domach budowlanych na Wschodzie, zwłaszcza w Turcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerecha

drzewo owocowe - mieszaniec wiśni i czereśni

#### Źródła:

SJP.pl

# Czereda

żartobliwie lub lekceważąco: gromada, grupa ludzi; zgraja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. zgraja, grupa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeredka

zdrobnienie od: czereda; gromadka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeremcha

drzewo lub krzew z rodziny różowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus., rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;

(1.2) spoż. owoc czeremchy (1.1)

- czeremcha – rodzaj lub podrodzaj drzew i krzewów z rodziny różowatych
- Czeremcha – szczyt (1146 m) w Paśmie Radziejowej, w Beskidzie Sądeckim
- Czeremcha – szczyt w Beskidzie Niskim, na granicy polsko-słowackiej
- Czeremcha – szczyt w Bieszczadach Zachodnich na Ukrainie
- Czeremcha – wieś w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Jaśliska.
- Czeremcha – osada w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim
  - Czeremcha – gmina województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim
  - Czeremcha – gromada
  - Czeremcha – stacja kolejowa w powyższej osadzie

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeremchowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Czeremchowo (ros. Черемхово) – miasto w Rosji w obwodzie irkuckim w zagłębiu węglowym.

Znajdują się tu kopalnie węgla, przemysł maszynowy, spożywczy, lekki.

Jedno z miejsc do których byli zsyłani polscy działacze socjalistyczni z partii „Proletariat”. Tu byli zatrudniani między innymi w kopalni węgla i złota „Komorowski i Sobieszczański” (Kомпании Русскo-Азиатическия Уголья копий и Золотые принска „Коморовский и Собесщанский”, Черемхово).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeremchowski

→ Czeremcha

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czeremchowem, dotyczący Czeremchowa

Patrz:Czeremcha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeremchowy

związany z czeremchą

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czeremchą, dotyczący czeremchy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeremeski

przymiotnik od: Czeremcha

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeremis

członek ludu zamieszkującego Mari El (autonomiczną republikę w Rosji); Maryjczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeremisi

lud zamieszkujący Mari El (autonomiczną republikę w Rosji); Maryjczycy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeremiska

dotyczący Czeremisów, właściwy Czeremisom

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeremiski

dotyczący Czeremisów, właściwy Czeremisom

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Czeremisami (Maryjczykami), dotyczący Czeremisów (Maryjczyków)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czeremiski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeremosz

rzeka na Ukrainie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na zachodniej Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Prutu;

Czeremosz (ukr. Черемош, rum. Ceremuș) – rzeka na zachodniej Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Prutu o długości 80 km (167 km z Czarnym Czeremoszem) i powierzchni dorzecza 2560 km². Nazwa rzeki często pojawia się w kulturze ludowej, w szczególności w odniesieniu do tradycji huculskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeremsza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. pot. czosnek niedźwiedzi

(1.2) spoż. jarzyna z czosnku niedźwiedziego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeremszaczek

namiotnik czeremszaczek - motyl z rodziny namiotnikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeremszyna

1. kwiat lub owoc czeremchy;
2. lasek czeremchowy

Czeremszyna – polski zespół folkowy, inspirujący się folklorem słowiańskim, głównie podlaskim. Powstał w listopadzie 1993 roku z inicjatywy Barbary Kuzub-Samosiuk, w Czeremsze, na Podlasiu.

Od początku istnienia zespołu na jego repertuar składają się przede wszystkim pieśni ludowe pogranicza polsko-białorusko-ukraińskiego wykonywane w gwarze z Podlasia zaaranżowane na głos i różne instrumenty m.in. akordeon, bałałajkę basową, cymbały, fujarę słowacką, mandolinę, skrzypce, sopiłki i instrumenty perkusyjne. Płyta zespołu z 2003 roku pt. „Hulaj póki czas” została laureatem konkursu „Wirtualne Gęśle” 2003.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czeremucha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Padus avium|Mill.|ref=tak., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych

(1.2) bot. drzewo lub krzew z gatunku czeremuch (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerep

1. skorupa po stłuczonym naczyniu;
2. głowa, czaszka;
3. nieszkliwiony wyrób garncarski lub ceramiczny;
4. odłamek pocisku, bomby, granatu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. czaszka

(1.2) anat. głowa

(1.3) przen. liche naczynia garncarskie

(1.4) techn. w technologii ceramicznej: wytrzymały mechanicznie produkt wypiekania uformowanej masy ceramicznej

(1.5) wojsk. odłamek bomby, granatu lub pocisku

(1.6) przen. szczątki, ruiny

(1.7) gw-pl|Bukowina. dachówka

Czerep – skorupa ceramiczna, stanowiąca właściwą ściankę przedmiotu; wypalona, lecz nieszkliwiona bez angoby i dekoracji.

Wypalenie wyrobu pozbawia masę ceramiczną wody, zmienia jej właściwości fizyczne i chemiczne. Czerep jest twardy, porowaty, kruchy, dźwięczy przy uderzeniu, zachowuje na stałe kształt nadany przed wypaleniem.
Goły czerep będący gotowym produktem charakterystyczny jest dla naczyń ceramicznych ludów pierwotnych (np. ceramika siwa) oraz niektórych kultur wiejskich Polski (np. ceramika iłżecka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerepak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerepaniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerepica

gwarowo: dachówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerepowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim;

Czerepowiec (ros. Черепове́ц) – miasto w północnej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, port przy Wołżańsko-Bałtyckiej Drodze Wodnej, nad Zbiornikiem Rybińskim.

Centrum administracyjne rejonu czerepowieckiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerepowiecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerepowcem, dotyczący Czerepowca

#### Źródła:

Wiktionary

# Czeresienka

zdrobnienie od: czereśnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czereśnia

drzewo owocowe z rodziny różowatych (Cerasus avium, Prunus avium), pokrewne wiśni, powszechnie uprawiane dla owoców deserowych i na przetwory
2. owoc tego drzewa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. bot. drzewo z rodziny różowatych;

(1.2) spoż. owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

(1.3) techn. drewno uzyskane z czereśni (1.1)

- czereśnia – jedna z nazw zwyczajowych gatunku wiśnia ptasia,
- czereśnie – owoce wiśni ptasiej
- Czereśnia – część miasta Cieszanów, w Polsce, w woj. podkarpackim, w pow. lubaczowskim, w gminie Cieszanów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czereśniacki

→ czereśniak

Patrz:czereśniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czereśniak

wsiór, wsiur, wiochman, wiochmen, wieśniak, wsiok; pogardliwie:
1. człowiek pochodzący ze wsi lub mieszkający na wsi;
2. człowiek prymitywny, nieumiejący się odpowiednio zachować w towarzystwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czereśniówka

nalewka z czereśni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czereśniowy

przymiotnik

(1.1) związany z czereśnią (drzewem)

(1.2) związany z czereśnią (owocem)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czereszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerezwyczajka

potoczna nazwa WCzK, czyli organizacji poprzedzającej NKWD i KGB w Rosji sowieckiej; czrezwyczajka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerkaski

1. → Czerkasy;
2. obwód czerkaski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerkasami, dotyczący Czerkasów

Czerkaski (bułg. Черкаски) – wieś w Bułgarii, w obwodzie Montana, w gminie Wyrszec. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 września 2023 roku miejscowość liczyła 182 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerkasy

1. miasto na Ukrainie;
2. wieś na Ukrainie;
3. wieś na Białorusi;
4. część miasta Łaszczów w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie:

Czerkasy (ukr. Черкаси) – miasto w centralnej części Ukrainy, stolica obwodu czerkaskiego. Leży nad Dnieprem oraz nad brzegiem Krzemieńczuckiego Zbiornika Wodnego utworzonego przez spiętrzenie wód Dniepru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerkawski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Euzebiusz Czerkawski (1822–1896) – polski polityk i wykładowca akademicki
- Jan Czerkawski (1939–2007) – polski historyk filozofii
- Mariusz Czerkawski (ur. 1972) – polski hokeista, olimpijczyk, menedżer hokejowy i komentator sportowy
- Paisjusz (Czerkawski) (zm. 1633) – prawosławny biskup
- Piotr Czerkawski (ur. 1989) – polski krytyk filmowy i dziennikarz
- Tadeusz Czerkawski (1919–2012) – polski wojskowy
- Tytus Czerkawski (1884–1969) – działacz Polonii w Rumunii. W latach 1939-40 senator Królestwa Rumunii, reprezentujący mniejszość polską
- Walenty Czerkawski (1846–1935) – polski wojskowy, poeta, powstaniec
- Witold Czerkawski (1921–2007) – polski fotograf, fotoreporter i dokumentalista
- Włodzimierz Czerkawski (1866–1913) – polski ekonomista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerkies

koń czerkieski północnego Kaukazu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerkiesi

lud kaukaski zamieszkujący Karaczajo-Czerkiesję

Czerkiesi (kab.-cz. адыгэ, ros. черке́сы) – grupa etniczna z północno-zachodniego Kaukazu (Czerkiesja), obecnie zamieszkująca głównie północno-wschodnią Turcję oraz Republikę Karaczajo-Czerkieską w Federacji Rosyjskiej, gdzie stanowią ok. 10% ludności, a także kilka wiosek w Republice Adygei.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerkiesk

stolica Karaczajo-Czerkiesji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerkiesk (ros. Черкесск) – stolica Karaczajo-Czerkiesji, w Rosji, nad Kubaniem. Miasto założone w 1804 roku jako Batałpaszyńska stanica kozacka. 123,1 tys. mieszkańców (2020).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerkieska

1. długie okrycie wierzchnie górali czerkieskich oraz armii radzieckiej;
2. futrzana czapka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerkieski

dotyczący Czerkiesów (ludu kaukaskiego), właściwy Czerkiesom

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerkieskiem, dotyczący Czerkieska

(1.2) związany z Czerkiesją albo Czerkiesami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerlejno

Czerlejno – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kostrzyn.

Wieś duchowna Czerlenino, własność kapituły katedralnej gnieźnieńskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czermak

nazwisko

- Johann Nepomuk Czermak – niemiecki fizjolog
- Stanisław Czermak – działacz państwowy, wiceminister komunikacji
- Wiktor Czermak – polski historyk
- Władysław Czermak – polski oficer

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czermień

trująca bylina z rodziny obrazkowatych; kalla

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czermin

nazwa kilku miejscowości w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. toponim, nazwa szeregu miejscowości w Polsce;

W Polsce

- Czermin – część wsi Kwiatkowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Rypin
- Czermin – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Czermin
- Czermin – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Dwikozy
- Czermin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Bralin
- Czermin – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Bralin
- Czermin – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Czermin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerminianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Czermina

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerminianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Czermina

#### Źródła:

Wiktionary

# Czermiński

związany z Czerminem, dotyczący Czermina

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Czermina, związany z Czerminem

Czermiński – polskie nazwisko.

- Alfred Czermiński (1923–2011) – profesor nauk ekonomicznych
- Antoni Czermiński (zm. przed 1729) – kasztelan małogoski w 1706, stolnik sandomierski w 1706
- Jan Czermiński (1923–1976) – polski geolog i petrograf
- Kajetan Czermiński (XVIII w.) – konsyliarz ziemi dobrzyńskiej
- Łukasz Czermiński (zm. po 1676) – kasztelan zawichojski w latach 1662–1679, stolnik dorpacki w 1659 roku
- Łukasz Jacek Czermiński (1662–1717) – polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy przemyski, kanonik gnieźnieński, krakowski i przemyski
- Marcin Czermiński (1860–1931) polski jezuita, misjolog, hagiograf
- Wiesław Czermiński (ur. 1889) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, agronom
- Władysław Czermiński (1910–1995) – nauczyciel, porucznik Armii Krajowej, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czermna

- Czermna – dzielnica Kudowy-Zdroju
- Czermna – wieś w województwie małopolskim
- Czermna – gromada

Zobacz też: Čermná

#### Źródła:

Wikipedia

# Czermnica

- Czermnica – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Nowogard

- Czermnica – potok, dopływ Metuji (Polska)
- Czermnica – potok, dopływ Skory (Polska)
- Czermnica – potok, lewy dopływ Brlenki

#### Źródła:

Wikipedia

# Czermnieński

przymiotnik od: Czermna

#### Źródła:

SJP.pl

# Czermno

W Polsce

- Czermno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
- Czermno – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Tyszowce
- Czermno – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Gąbin
- Czermno – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków

#### Źródła:

Wikipedia

# Czerń

1. czarny kolor; czarność;
2. czarne ubranie, czarna tkanina;
3. ciemność;
4. w chemii: czarny barwnik;
5. pogardliwie; tłuszcza, motłoch, hałastra;
6. czerń rzepakowa - choroba roślin powodująca niedokształcenie ziarna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czarny kolor

(1.2) czarny barwnik, pigment lub farba

(1.3) czarny strój, zwłaszcza żałobny

(1.4) przen. głęboka ciemność

(1.5) biol. nazwa kilku chorób grzybowych roślin

- Barwy achromatyczne
  - Barwa czarna – czerń
- chemikalia
  - Czerń 7984
  - Czerń eriochromowa T
  - Czerń platynowa
  - Czerń brylantowa
  - Czerń anilinowa
  - Czerń uranowa
- Czerń (ruskie chłopstwo) – określenie chłopstwa ruskiego; później także ukraińskiego (pejoratywnie), biorącego m.in. udział w rzezi wołyńskiej
- Czerń (polskie chłopstwo) – (inaczej „czerniawa”), określenie chłopstwa polskiego w Galicji w XIX wieku, biorącego m.in. udział w rabacji galicyjskiej
- W Rosji (ros. Чернь):
  - Czerń – osiedle typu miejskiego, centrum administracyjne rejonu czernskiego w obwodzie tulskim
    - Czerń – stacja kolejowa Kolei Moskiewskiej (Московская железная дорога) przy wsi Miedwieżka (Медвежка) w rejonie czernskim obwodu tulskiego

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerna

nazwa kilku wsi w Polsce

W Polsce

- Czerna – część miasta Kalwaria Zebrzydowska
- Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. bolesławieckim, w gminie Nowogrodziec
- Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Żukowice
- Czerna – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Miękinia
- Czerna – wieś w woj. lubuskim, w pow. żagańskim, w gminie Iłowa
- Czerna – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Tuplice
- Czerna – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Czerna – część wsi Grojec w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
- Czerna – część wsi Stryszawa w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Stryszawa
- Czerna – przysiółek wsi Stanisław Dolny w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska
- Czerna – przysiółek wsi Zakrzów w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Stryszów
- Czerna – część wsi Stanisław Górny w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wadowice
- Czerna – część wsi Wysoka w woj. małopolskim, w pow. wadowickim, w gminie Wadowice
- Czerna – część wsi Kosztowa w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Dubiecko
- Czerna – część wsi Sól w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Rajcza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernecki

nazwisko

- Andrzej Czernecki (1939-2012) – polski przedsiębiorca i polityk
- Jan Czernecki (1871-1955) – wydawca, pisarz, fotograf
- Józef Czernecki (1847-1929) – polski nauczyciel
- Michał Czernecki (ur. 1978) – polski aktor
- Ołeksandr Czernecki (ur. 1984) – ukraiński zapaśnik
- Roman Czernecki (1904–1986) – polski pedagog
- Tadeusz Wałek-Czernecki (1889-1949) – polski historyk starożytności
- Wasyli Czernecki (1837-1900) – publicysta, pisarz łemkowski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernek

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Helena Czernek – polska nauczycielka i działaczka społeczna
- Joachim Czernek – polski polityk
- Krystian Czernek – polski inżynier

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernelica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Czernelica – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim. W 2001 roku liczyło 1884 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniachowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w obwodzie królewieckim w Rosji;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniachowski

kultura czerniachowska - kultura archeologiczna epoki żelaza

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerniachowskiem, dotyczący Czerniachowska

(1.2) związany z Czerniachowem, dotyczący Czerniachowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czerniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerniaczka

choroba młodych zwierząt, głównie cieląt, objawiająca się czarnymi plamami w wątrobie, śledzionie, oponach mózgowych powstałymi przez nagromadzenie się komórek barwnikowych; melanoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniak

nowotwór złośliwy skóry; melanoma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. złośliwy nowotwór tkanki barwnikowej;

- czerniak – nowotwór
- czerniak klonowy – grzyb

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniakiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniaków

nowotwór złośliwy skóry; melanoma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. część miasta Warszawa;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Goszczanów;

Czerniaków – dawna wieś, współcześnie część dzielnicy Mokotów i obszar MSI w Warszawie, leżący między skarpą warszawską a korytem Wisły.

Od północy graniczy z Ujazdowem, od południa z Sadybą. Główną arterią Czerniakowa jest ul. Czerniakowska. Na przedwojennych mapach lokalizowany był w okolicach placu Bernardyńskiego (gdzie znajdował się historyczny środek wsi Czerniaków), z czasem jednak przyjęło się określać tym mianem także tereny na wschód od ulicy Czerniakowskiej – obszar przyporządkowywany do tej pory Siekierkom – uwzględniono to w podziale MSI – niemniej północna część włączona została do rejonu MSI Ujazdów i częściowo Solec (północny fragment Cypla Czerniakowskiego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniakowski

przymiotnik od: Czerniaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniakowy

→ czerniak

Patrz:czerniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniatyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie horodeńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

- Czerniatyn – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim
  - Czerniatyn – gmina w II RP
- Czerniatyn – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie kalinowskim
- Czerniatyn – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie żmeryńskim
  - Czerniatyn (przystanek kolejowy)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

Miejscowości w Polsce i na Ukrainie

- Czerniawa (obwód lwowski) – wieś
  - Czerniawa – dawna gmina
- Czerniawa (obwód chmielnicki) – wieś
- Czerniawa-Zdrój – uzdrowisko, obecnie dzielnica Świeradowa-Zdroju

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniawski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Hubert Czerniawski – polski żużlowiec
- Igor Czerniawski – rosyjski muzyk
- Józef Czerniawski – polski malarz
- Roman Czerniawski – polski wojskowy i polityk
- Ryszard Czerniawski – polski prawnik i ekonomista
- Tadeusz Czerniawski – polski dyrygent, pedagog i kompozytor
- Wiktor Czerniawski – radziecki wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerniawy

mający kolor zbliżony do czarnego, ciemny, prawie czarny; czarniawy, czarnawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernić

czynić jakąś powierzchnię czarną

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czynić czarnym, nadawać czarną barwę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czernica

1. gatunek kaczki z rodziny grążyc
2. czarna jagoda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Aythya fuligula|ref=tak., kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;

(1.2) ornit. zob. czernica obrożna.

(1.3) bot. zob. czarna jagoda.

(1.4) kraków. jeżyna

- czernica (kaczka czernica) (Aythya fuligula) – ptak z rodziny kaczkowatych
- czernica obrożna – czerniczka (Aythya collaris), ptak z rodziny kaczkowatych

- regionalna nazwa czarnej jagody lub jeżyny

W Polsce

- Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. karkonoskim, w gminie Jeżów Sudecki
- Czernica – przysiółek wsi Jaczkowice w woj. dolnośląskim, w pow. oławskim, w gminie Oława
- Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Dobromierz
- Czernica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Czernica
- Czernica – wieś kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy
- Czernica – wieś w woj. śląskim, w pow. rybnickim, w gminie Gaszowice
- Czernica – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Staszów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czernice

1. gatunek kaczki z rodziny grążyc
2. czarna jagoda

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 7

- Czernice – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Osjaków
- Czernice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna
- Czernice – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, w gminie Kolno
- Czernice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
- Czernice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo
- Czernice – kolonia w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gminie Choszczno
- Czernice – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Pyrzyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernice-Borowe

wieś w Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernichów

1. nazwa kilku miejscowości w Polsce;
2. wieś na Ukrainie

W Polsce

- Czernichów – osada leśna w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Łagów
- Czernichów – przysiółek wsi Łagów w woj. lubuskim, w pow. świebodzińskim, w gminie Łagów
- Czernichów – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Czernichów
- Czernichów – część wsi Brzezinka w woj. małopolskim, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
- Czernichów – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza
- Czernichów – wieś w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Czernichów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernichowski

przymiotnik od: Czernichów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernicki

1. przymiotnik od: Czernica;
2. przymiotnik od: Czernice-Borowe; czernicko-borowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernickoborowski

przymiotnik od: Czernice-Borowe; czernicko-borowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernicowy

→ czernica

Patrz:czernica

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniczka

północnoamerykańska kaczka, sporadycznie zalatująca do Polski

Czerniczka, czernica obrożna, czernica amerykańska (Aythya collaris) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae) zamieszkujący Amerykę Północną. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernidlak

grzyb kapeluszowy z rodziny bedłkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernidłaczek

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych

Coprinellus P. Karst. (czernidłaczek) – rodzaj grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernidłak

grzyb z rodziny pieczarkowatych, którego dojrzała grzybnia rozpływa się w czarną maź

Coprinus Pers. (czernidłak) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernidło

1. substancja do nadawania czemuś czarnego koloru; czarnidło;
2. zawiesina materiałów ogniotrwałych i pyłu grafitowego w wodzie;
3. dawniej: atrament, tusz

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) barwnik nadający barwę czarną

(1.2) przest. zaprawa do czarnienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czernidłowy

→ czernidło

Patrz:czernidło

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniec

dawniej: zakonnik obrządku wschodniego

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. poczernieć lub sczernieć)

(1.1) stawać się czarnym

(1.2) wyróżniać się czarnym lub ciemnym kolorem na jaśniejszym tle

## Miejscowości w Polsce

Wg TGERYT jest ich 3

- Czerniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Lubin
- Czerniec – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Łącko
- Czerniec – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniechów

nazwa dwóch wsi w Polsce

Czerniechów (ukr. Чернихів) – wieś na Ukrainie, w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego, w hromadzie Tarnopol.

Do 2020 roku część rejonu zborowskiego, od 2020 – tarnopolskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerniecki

nazwisko

Czerniecki (Cierniecki) – polski herb szlachecki z nobilitacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerniejaczek

krobnik czerniejaczek - gatunek motyla żerującego na drzewach owocowych; Eupista nigricella

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniejeczka

wydrążka czerniejeczka - gatunek motyla z rodziny zwójkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniejewianin

mieszkaniec Czerniejewa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniejewianka

mieszkanka Czerniejewa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniejewo

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czerniejewo (niem. Schwarzenau) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czerniejewo.

Czerniejewo uzyskało lokację miejską przed 1390 rokiem.

W latach 1954–1972 miasto nie należało, ale było siedzibą władz gromady Czerniejewo. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Miasto znajduje się na skraju Szlaku Piastowskiego i na Szlaku Pałaców i Dworów Powiatu Gnieźnieńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniejewski

przymiotnik od: Czerniejowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniejów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego, położona nad Bystrzycą Nadwórniańską;

W Polsce

- Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Kamień
- Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Serniki
- Czerniejów – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Jabłonna

Na Ukrainie

- Czerniejów – wieś w rejonie tyśmienickim, w obwodzie iwanofrankowskim
- Czerniejów – dawna gmina

Zobacz też

- Czerniejów-Kolonia

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czernienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czernić.

(1.2) odczasownikowy od|czernieć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czernienko

nazwisko, np. Konstantin Czernienko (1911-1985), polityk radziecki, sekretarz Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernieński

przymiotnik od: Czerna

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniewice

1. wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim;
2. wieś w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim

- Czerniewice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
  - Czerniewice – stacja kolejowa w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Choceń
- Czerniewice – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Czerniewice
- Czerniewice – część Legnicy
- Czerniewice – część Torunia
- Czerniewice – gromada w powiecie rawskim
- Czerniewice – gromada w powiecie włocławskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerniewicki

przymiotnik od: Czerniewice

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerniewicz

nazwisko

- Marcin Ignacy Czerniewicz (?-1776) – sędzia grodzki kowieński
- Mariusz Czerniewicz (ur. 1989) – polski, profesjonalny kulturysta
- Stanisław Czerniewicz (ok. 1851-po 1912) – polski przedsiębiorca i przemysłowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerniewo

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Czerniewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Czerniewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Trąbki Wielkie

#### Źródła:

Wikipedia

# Czerniewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernihów

miasto na Ukrainie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;

Czernihów (ukr. Чернігів) – miasto w północno-wschodniej części Ukrainy, nad Desną. Stolica obwodu czernihowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czernihowski

1. → Czernihów;
2. obwód czernihowski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czernihowem, dotyczący Czernihowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czernihowszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Czernihowa, dawne księstwo czernihowskie;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czernik

nazwisko

- czernik (Gyalidea) – rodzaj porostów
- Czernik – góra w Sudetach Wschodnich
- Czernik – wieś na Ukrainie

Osoby noszące nazwisko Czernik

- Jerzy Czernik – polski lekarz
- Edward Czernik – skoczek wzwyż
- Mieczysław Czernik – polski matematyk, astronom, historyk poczty, filatelista, popularyzator historii
- Stanisław Czernik – powieściopisarz
- Ignacy Czernik – żołnierz, oficer powstania listopadowego i powstania węgierskiego, spiskowiec, działacz emigracyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernikowo

miejscowość w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim

Czernikowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Czernikowo, której jest siedzibą.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czernikowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 3038 mieszkańców. Jest największą miejscowością gminy Czernikowo.

Czernikowo położone jest na ziemi dobrzyńskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernikowski

przymiotnik od: Czernikowo, Czerników, Czerników Karski, Czerników Opatowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernilawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego;

Czernilawa (ukr. Чернилява) – wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego. Wieś liczy około 1745 mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej do 1934 samodzielna gmina jednostkowa. Następnie należała do zbiorowej wiejskiej gminy Nahaczów w powiecie jaworowskim w woj. lwowskim.

9 maja 1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 21 Polaków. Po wojnie wieś weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czernina

zupa na bazie zwierzęcej krwi (przeważnie kaczej lub gęsiej); czarnina, czarna polewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. gęsta, zakwaszana zupa na wywarze z mięsa z dodatkiem krwi zwierzęcej; i w Encyklopedii staropolskiej

Czernina, czarnina, czarna polewka – polska zupa o charakterze polewki, której podstawowymi składnikami jest zaprawiany octem rosół oraz krew zwierzęca (z drobiu lub królika, rzadziej prosięcia).

W jadłospisie staropolskim była to zawiesista zupa przyrządzana na wywarze drobiowym (z kości i podrobów kaczki albo gęsi) i dodatkiem ich świeżej krwi, podprawiona mąką i zakwaszana (utrwalona) octem, zaprawiana (na słodko bądź ostro) pikantnymi przyprawami korzennymi (cynamonem, goździkami, pieprzem) oraz suszonymi śliwkami i jabłkami. Podawano ją z krajanymi podrobami, gruszkami, gotowanymi łazankami albo kluseczkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniowce

miasto na Ukrainie

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie;

Czerniowce (ukr. Чернівці, rum. Cernăuți, ros. Черновцы, jid. טשערנאָוויץ, orm. Չերնովեց, niem. Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem. Siedziba obwodu czerniowieckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerniowiecki

1. → Czerniowce;
2. obwód czerniowiecki - jeden z 24 obwodów Ukrainy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerniowcami, dotyczący Czerniowców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czernkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czernobyl

miasto na Ukrainie, w którym w 1986 roku doszło do wybuchu w elektrowni jądrowej; Czarnobyl

Czarnobyl (ukr. Чорнобиль, Czornobyl; ros. Чернобыль, Czernobyl) – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, w rejonie wyszogrodzkim, u ujścia Uży do Prypeci.

Miasto kojarzące się głównie z katastrofą jądrową, która wydarzyła się w oddalonej o 18 kilometrów elektrowni jądrowej, która z wsią współdzieli nazwę – samej jednak elektrowni de facto znacznie bliżej do założonego w 1970 miasta Prypeć (ok. 4 km) niż do Czarnobyla. Przed tym zdarzeniem było zamieszkane przez około 13,5 tysięcy ludzi, po katastrofie wszyscy zostali ewakuowani.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czernomyrdin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerny

nazwisko, np.
1. Karel (Carl) Czerny (1791 - 1857), austriacki pianista, kompozytor i pedagog;
2. Halina Czerny-Stefańska (1922 - 2001), polska pianistka, chopinistka, pedagog

Osoby o tym nazwisku:

- Carl Czerny – austriacki pianista, kompozytor i nauczyciel
- Edward Czerny – polski wojskowy
- Edward Czerny – polski kompozytor, dyrygent, aranżer, multiinstrumentalista
- Henry Czerny – kanadyjski aktor filmowy i telewizyjny
- Mirosława Czerny – polska geografka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerokeski

→ Czerokez (Czirokez); czirokeski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerokez

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czerokezów; Czirokez

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerokezi

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czerokezów; Czirokez

Czirokezi, Czerokezi (nazwa własna Tsalagi, ang. Cherokee) – plemię Indian Ameryki Północnej, pierwotnie wywodzące się od Irokezów i zamieszkujące podgórskie, zachodnie obszary Karoliny Południowej i Północnej, północną Georgię i wschodnie Tennessee. Później większość jego członków została przymusowo przesiedlona na tereny płaskowyżu Ozark. Byli jednym z plemion wliczanych w skład grupy Pięciu Cywilizowanych Plemion. Posługują się językiem czirokeskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerokezka

Indianka Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czirokezka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerp

siatka na kiju do wyciągania ryb z akwarium itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpać

czasownik niedokonany

(1.1) nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem

(1.2) przen. korzystać z czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerpaczek

zdrobnienie od: czerpak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czerpak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerpaczka

1. maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; bagier, bagrownica, czerparka, draga, pogłębiarka, szlamownik;
2. łyżka wazowa; czerpak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpadło

Czerpadło – rodzaj przenośnika cieczy, stosowany m.in. w pogłębiarkach. Czerpadła były stosowane już w starożytności.

Czerpadła dzielą się na czerpadła pojemnikowe i śrubowe (zwane również śrubą Archimedesa).

#### Źródła:

Wikipedia

# Czerpak

1. naczynie z trzonkiem lub uchem, służące do czerpania cieczy lub ciał sypkich;
2. robocza część koparki, służąca do nabierania i przenoszenia materiałów sypkich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie do czerpania płynów lub materiałów sypkich, zwykle w formie naczynia z trzonkiem lub uchwytem

(1.2) część robocza maszyny lub urządzenia, która służy do czerpania, zagarniania

- czerpak – narzędzie służące do czerpania (nabierania) płynu lub materiałów sypkich:
  - czerpak – narzędzie używane na żaglówkach służące do wybierania, wody która dostała się do kokpitu
  - czerpak – element żurawia studziennego, zwykle wiadro
  - cerpok (czerpak) – drewniane naczynie do nabierania mleka lub śmietany (żentyca) w formie kubka, związane z produkcją oscypków przez górali
  - czerpak entomologiczny – przyrząd do zbierania, odławiania owadów
  - czerpak Patalasa – przyrząd do pobierania wody z określonej głębokości w celu analizy jej właściwości fizyczno-chemicznych, rodzaj batometru.
  - czerpak - jeden z przyborów kuchennych, używany do nabierania lepkiej cieczy (zazwyczaj miodu lub syropu) z pojemnika, by móc następnie ją nanieść w wybranym miejscu.

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerpakowy

związany z czerpakiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpalniczy

związany z czerpaniem (papieru)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czerpać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerparka

1. maszyna do pogłębiania rzeki, kanału itp. poprzez wydobywanie gruntu z dna wód; czerpaczka, bagier, bagrownica, draga, szlamownik, pogłębiarka;
2. maszyna do urabiania i czerpania sypkich materiałów skalnych; zgłębiarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpatka

roślina z rodziny czerpatkowatych, kwitnąca pod woda i zapylana za pomocą wody

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerpatkowate

rodzina roślin kwiatowych dwuliściennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpatkowaty

o cechach czerpatkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerpnia

1. czerpnia powietrza - obudowany otwór do pobierania powietrza atmosferycznego w celach wentylacyjnych lub technologicznych;
2. czerpnia wody - kryte ujęcie wody na brzegu rzeki lub zbiornika; ujęcie wody

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. miejsce czerpania czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czersk

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. wieś na Ukrainie;
4. wieś na Białorusi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czersk – miasto w południowej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czersk. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.

Czersk uzyskał lokację miejską w 1382, zdegradowany w 1772. Miasto królewskie położone było w II połowie XVI wieku w powiecie tucholskim województwa pomorskiego. Prawa miejskie od 1 lipca 1926.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerski

przymiotnik od: Czersk

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego;

Czerski (ros. Черский, Czerskij) – osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, siedziba administracyjna ułusu niżniekołymskiego.

Leży na prawym brzegu Kołymy, około 80 km powyżej jej ujścia; około 1500 km na północny wschód od Jakucka; 7 tys. mieszkańców (2005). Ośrodek regionu hodowli reniferów; przemysł spożywczy; elektrownia cieplna; port rzeczny. Administracyjnie w skład osiedla Czerski wchodzi także osiedle Zielony Przylądek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerstwieć

o pieczywie: stawać się czerstwym; zsychać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerstwiej

stopień wyższy od przysłówka: czerstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerstwiejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czerstwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerstwość

suchość; twardość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czerstwe; cecha tych, którzy są czerstwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerstwy

1. zdrowy, krzepki;
2. o chlebie: nieświeży, stary

przymiotnik

(1.1) o chlebie nieświeży, suchy

(1.2) o chlebie daw. gw-pl|Poznań. świeży

(1.3) o człowieku krzepki, zdrowy, gw-pl|Poznań. zdrowy, żwawy, młody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerszczanin

mieszkaniec Czerska

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerszczanka

mieszkanka Czerska

#### Źródła:

SJP.pl

# Czert

osadowa skała krzemionkowa, np. jaspis, agat, chalcedon czy krzemień

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerta

dawny sposób zbiorowego polowania na dziki z nagonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerteż

wyręb, wypalanie i karczowanie terenów zalesionych

Czerteż – słowo pochodzenia wołosko-rusińskiego związane z archaiczną gospodarką w Karpatach – wyrębem, wypalaniem i karczowaniem terenów zalesionych pod przyszłe osadnictwo (zobacz cyrhlenie).

Alternatywna etymologia – „najstarsze rosyjskie mapy stworzone w XVI wieku na podstawie opisów dróg” (por. ros. чертёж) – nie może być stosowana do toponimów, bo są starsze.

W Polsce

- Czerteż – wieś w woj. podkarpackim w pow. sanockim, w gminie Sanok
- Czerteż – osada w woj. podlaskim, w pow. sokólskim, w gminie Janów
- Czerteż – gromada

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerw

beznoga larwa robakowatego kształtu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) larwa niektórych gatunków muchówek i błonkówek;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pszcz. stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy

(2.2) zbiorowisko owadów we wczesnych fazach rozwojowych

Czerw – typ larwy apodialnej (beznogiej) błonkówek i muchówek, bez wyraźnej puszki głowowej.

W pszczelarstwie jest to nazwa wszystkich stadiów rozwojowych pszczoły miodnej przed wygryzieniem z komórki.

Czerw to również potoczna nazwa poczwarki owada barwnikowego czerwca polskiego (Porphyrophora polonica).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwcówka

1. dni wolne od pracy w okresie Bożego Ciała;
2. wycieczka za miasto w czerwcu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) turyst. przest. wycieczka za miasto w czerwcu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwcowy

związany z czerwcem

przymiotnik

(1.1) od: czerwiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwczyk

chrząszcz z rodziny żukowatych; guniak czerwczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwić

o matkach pszczół: składać jaja do komórek plastra

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwica

trociniarka czerwica: motyl nocny z rodziny trociniarek, szkodnik drzew liściastych; drzewojad

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwiec

1. szósty miesiąc roku kalendarzowego
2. roślina zielna z rodziny goździkowatych

czasownik

(1.1) pszcz. o matce pszczelej: składać jaja

Czerwiec – szósty miesiąc w roku, według kalendarza gregoriańskiego ma 30 dni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwięcice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w województwie śląskim, powiecie raciborskim, gminie Rudnik;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwień

1. czerwony kolor;
2. barwnik, farba koloru czerwonego;
3. tkanina, przędza, ubranie w kolorze czerwonym;
4. potocznie: kier - kolor w kartach;
5. potocznie: czerwona kartka w piłce nożnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolor czerwony

(1.2) czerwony barwnik, farba

(1.3) karta (do gry) koloru kier

(1.4) czerwone ubranie

(1.5) karc. kier (kolor w kartach)

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: czerwienić

- barwa czerwona – addytywna barwa podstawowa

Miejscowości

- Czerwień – jeden z Grodów Czerwieńskich; prawdopodobnie wieś Czermno w gminie Tyszowce
- Czerwień – miasto na Białorusi w obwodzie mińskim, stolica rejonu czerwieńskiego
- Czerwień – wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie tarnopolskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwieńczyce

Czerwieńczyce (niem. Rothwaltersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Nowa Ruda.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czerwieniak

gatunek słodkowodnej ryby z rodziny pielęgnicowatych

Akara czerwona, czerwieniak dwuplamy, czerwieniak (Rubricatochromis bimaculatus) – gatunek słodkowodnej ryby okoniokształtnej z rodziny pielęgnicowatych (Cichlidae). Bywa hodowana w akwariach domowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwienić

czasownik niedokonany

(1.1) pokrywać coś czerwoną farbą lub farbować barwnikiem

czasownik zwrotny niedokonany czerwienić się

(2.1) stawać się czerwonym, nabierać czerwonego koloru

(2.2) oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości

(2.3) wyróżniać się czerwoną barwą

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwienica

nadmierne stężenie erytrocytów we krwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. grupa chorób o różnej etiologii związanych z nadmierną ilością lub masą krwinek czerwonych

(1.2) icht. pot. ryba z gatunku nazwa systematyczna|Limanda aspera., limanda żółtopłetwa

(1.3) bot. nazwa systematyczna|Alkanna|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych

(1.4) bot. roślina z rodzaju czerwienica (1.3)

- Czerwienica – potok, dopływ Miedzianki,
- czerwienica – inna nazwa limandy żółtopłetwej (Limanda aspera), ryby z rodziny flądrowatych,

- czerwienica barwierska – gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych,

- Medycyna:
  - czerwienica prawdziwa – choroba mieloproliferacyjna,
  - czerwienica wtórna,
  - czerwienica rzekoma.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pszcz. składanie jaj przez matkę pszczelą

forma rzeczownika.

(2.1) M. B. W. lm. rzeczownika czerwień

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwieniec

dawniej: moneta, złoty dukat

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) stawać się bardziej czerwonym

(1.2) zaczerwieniać się na twarzy

Miejscowości w Polsce

- Czerwieniec – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Kondratowice
- Czerwieniec – osada leśna w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna
- Czerwieniec – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Potęgowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwieniej

stopień wyższy od przysłówka: czerwono

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czerwienić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwieniutki

zdrobnienie od: czerwony; czerwoniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwienny

przymiotnik od: czerwień (kolor w kartach); kierowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwieńsk

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czerwieńsk (Czerwieńsk Odrzański, niem. Rothenburg an der Oder) – miasto położone na Wysoczyźnie Czerwieńskiej, w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim, siedziba gminy Czerwieńsk.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Czerwieńsk liczył 3988 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwieński

przymiotnik od: Czerwieńsk

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwieńszczanin

mieszkaniec Czerwieńska (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwieńszczanka

mieszkanka Czerwieńska (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwieńszy

stopień wyższy od przymiotnika: czerwony; bardziej czerwony

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwik

1. południowoamerykański krzew przypominający tarninę, w którego liściach znajduje się kokaina; krasnodrzew pospolity, krzew kokainowy, krasnosok;
2. zdrobnienie od: czerw

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwikowate

rodzina roślin dwuliściennych występujących w Ameryce; krasnosokowate

Czerwikowate (Ciidae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwikowaty

o cechach czerwikowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwin

wieś w Polsce

Czerwin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Czerwin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwińsk

1. Czerwińsk nad Wisłą - miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

- Czerwińsk – wieś w powiecie starogardzkim, województwo pomorskie
- Czerwińsk nad Wisłą – miasto w powiecie płońskim, województwo mazowieckie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwiński

przymiotnik od: Czerwin, Czerwińsk nad Wisłą

- Czerwiński – polskie nazwisko. Nazwa osobowości pochodzi od czerwonego koloru, od miesiąca czerwiec lub od nazwy miejscowości (od wsi Czerwin w Małopolsce lub województwie mazowieckim). Nazwa topograficzna z rdzeniem czerw-, np. Czerwińsk, Czerwonka, Czerwin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwińszczanin

mieszkaniec Czerwińska nad Wisłą (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwińszczanka

mieszkanka Czerwińska nad Wisłą (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwiobójczy

zabijający czerwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwioch

przednia część ciała tasiemca; skoleks, główka

Skoleks (z łac. scolex poprzez gr. skōlēks – robak, czerw, inaczej: czerwioch), główka – przednia część ciała tasiemców właściwych (Eucestoda) uzbrojona w narządy czepne charakterystyczne dla poszczególnych rzędów – różnego rodzaju bruzdy (botria i botrydia), przyssawki, kolce i haki, wspomagające przywarcie do ściany jelita żywiciela. Służy do utrzymywania pasożyta w ciele żywiciela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwiogubny

niszczący czerwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwionecki

→ Czerwionka-Leszczyny

Patrz:Czerwionka-Leszczyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwionka

nazwisko

Czerwionka (śl. Czyrwjůnka) – dzielnica Czerwionki-Leszczyn, dawna samodzielna miejscowość.

Według danych z września 2012 r. liczy ona 8281 mieszkańców.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Czerwionka. W 1954 utworzono gromadę Czerwionka ale zanim zaczęła funkcjonować, przekształcono ją na osiedle.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwionka-Leszczyny

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Czerwionka-Leszczyny (śl. Czyrwjůnka-Leszczyny; do 31 grudnia 1991 Leszczyny) – miasto w Polsce położone w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Czerwionka-Leszczyny.

27 maja 1975 r. do miasta Leszczyny (prawa miejskie 1962) włączono miasto Czerwionka (prawa miejskie 1962), zachowując tym samym nazwę i ciągłość prawną miasta Leszczyny, a równocześnie likwidując miasto Czerwionka. 1 stycznia 1992 r. nazwę miasta Leszczyny zmieniono na Czerwionka-Leszczyny. Z formalnoprawnego punktu widzenia Czerwionka-Leszczyny nie jest więc miastem powstałym przez połączenie miast Czerwionki i Leszczyny, lecz kontynuacją miasta Leszczyny (do którego włączono Czerwionkę), a zmiana nazwy w 1992 r. na Czerwionka-Leszczyny jest zaledwie uwypukleniem dwoistego charakteru tego miasta a posteriori (obie części są podobnej wielkości).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwiowaty

mający postać czerwia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwiowy

związany z czerwiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwiwość

pasożytnicza choroba wywołana przez robaki; robaczyca; helmintoza

Helmintoza (robaczyca) – choroba wywołana przez helminty, które dzielą się na płazińce i nicienie. Do płazińców należą m.in. tasiemiec nieuzbrojony i bruzdogłowiec szeroki, natomiast do nicieni glista ludzka i włosień kręty. Helmintozy są uważane za zaniedbane choroby tropikalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwliwość

wada drewna polegająca na uszkodzeniu tkanki drzewnej przez pasożytujące owady

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwliwy

o drewnie: zniszczony przez żerujące czerwie lub larwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwo

potocznie: kier; czerwień

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwona

potocznie: kobieta o poglądach, zapatrywaniach lewicowych; socjalistka, komunistka

- Czerwona – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Ciepielów
- Czerwona – przysiółek wsi Gronowice w województwie opolskim

3 cieki wodne w Polsce:

- Czerwona – rzeka, dopływ Morza Bałtyckiego
- Czerwona – potok, dopływ Dziadówki
- Czerwona – struga, dopływ Kłodawy

Góra:

- Czerwona – wzniesienie w Górach Stołowych (Zaworach)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwonacki

przymiotnik od: Czerwonak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonak

duży ptak o długim dziobie zgiętym w połowie ku dołowi, wysokich nogach, długiej szyi oraz białym upierzeniu z różowym nalotem; flaming

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Phoenicopterus ruber|ref=tak., flaming karmazynowy

- Czerwonak (Phoenicopterus ruber) – ptak z rodziny czerwonakowatych

W Polsce

- Czerwonak – stacja kolejowa
- Czerwonak – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Czerwonak
- Czerwonak – integralna część miasta Stepnica w woj. zachodniopomorskim
- Czerwonak – gmina wiejska w woj. wielkopolskim
- Czerwonak – gromada
- Czerwonak Osiedle - przystanek kolejowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwonaki

duży ptak o długim dziobie zgiętym w połowie ku dołowi, wysokich nogach, długiej szyi oraz białym upierzeniu z różowym nalotem; flaming

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonakowate

rodzina ptaków z rzędu flamingowych; flamingi, flamingowate, czerwonaki

Flamingi, czerwonaki, czerwonakowate (Phoenicopteridae) – rodzina ptaków z monotypowego rzędu flamingowych (Phoenicopteriformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwonawobrązowy

brązowy o czerwonawym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) brązowy o czerwonawym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawobrunatny

brunatny o odcieniu czerwonawym, mahoniowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) brunatny o czerwonawym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawolila

1. lila o czerwonawym odcieniu; czerwonawoliliowy;
2. czerwonawoliliowo

przymiotnik jakościowy

(1.1) lila o czerwonawym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawoliliowy

liliowy o czerwonawym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) liliowy o czerwonawym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawopurpurowy

purpurowy o czerwonawym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) purpurowy o czerwonawym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawozielony

zielony o czerwonawym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o odcieniu czerwonawym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawozłoty

złoty o odcieniu czerwonawym

przymiotnik jakościowy

(1.1) złoty o odcieniu czerwonawym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonawy

zbliżony do czerwonego, nie do końca czerwony, prawie czerwony; czerwonkawy (rzadziej)

przymiotnik jakościowy

(1.1) w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwończyk

rodzaj motyli z rodziny modraszkowatych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. motyl z podrodziny nazwa systematyczna|Lycaeninae|ref=tak., czerwończyków;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwone

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. czerwone światło sygnalizacyjne

forma przymiotnika.

(2.1) n. lp., nmos. od: czerwony

forma rzeczownika.

(3.1) M., B. i W. lm. od: czerwona

W Polsce

- Czerwone – wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Kolno
- Czerwone – dawna gmina wiejska istniejąca do 28 września 1954 roku w woj. białostockim
- Czerwone – dawna gromada w woj. białostockim

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwonecki

→ Czerwonka; czerwonkowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwoni

1. mający kolor krwi;
2. komunistyczny, lewicowy

Czerwoni – radykalni działacze demokratyczni w Królestwie Polskim przed wybuchem i w okresie powstania styczniowego (1863–1864). Ich poglądy polityczne były przeciwstawne „białym”. Wywodzili się z organizatorów manifestacji patriotycznych z 1861 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwoniak

1. w latach 60. XX wieku w Polsce: banknot stuzłotowy;
2. w latach międzywojennych: gazeta publikująca sensacyjne artykuły;
3. potocznie:
a) autobus miejski (malowany w okresie PRL na czerwono);
b) budynek o nieotynkowanych ścianach z czerwonej cegły;
4. dawniej: czerwonak (flaming)

Czerwoniak (dawniej Rubro monte, niem. Roten Berg, Roter Berg lub Rotheberg, po 1945 r. również Czerwona Góra) – położona na granicy Kotliny Kłodzkiej i Rowu Górnej Nysy, w pobliżu wsi Stary Wielisław, Gorzanów i Krosnowice, góra ze szczytem na wysokości 399 m n.p.m., stanowiąca wyraźnie oddzielony, samodzielny masyw o charakterystycznym kształcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwoniec

1. złota trzyrublowa moneta, używana w Rosji w XVIII-XIX wieku;
2. banknot dziesięciorublowy, używany w ZSRR w latach 1922-47;
3. dawna złota moneta obiegowa o charakterze międzynarodowym, bita w Europie od XIII wieku;
4. środowiskowo: kara dziesięciu lat robót w sowieckich łagrach

Czerwoniec (ros. червонец) – nazwa kategorii monet w Rosji i ZSRR, wywodząca się od polskiego czerwonego złotego.

Do XVIII wieku nazywano tak w Rosji wszystkie zagraniczne złote monety. Czerwońcami powszechnie nazywano bite od 1712 do 1797 monety złote o wadze zbliżonej do dukata. W 1923 wybito okolicznościowe monety złote o wadze 8,6 g na awersie których pojawiło się słowo "czerwoniec". Była także kolejna emisja takich monet w 1924 roku (z datą "1925"), jednak nie wiadomo, czy znalazły się one w obiegu. Emisję tych monet jako kolekcjonerskich kontynuowano w latach 1975–1982.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwoniutki

zdrobnienie od: czerwony; czerwieniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonka

bakteryjna choroba zakaźna, charakteryzująca się krwistą biegunką; dyzenteria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostra choroba zakaźna, której objawem jest krwawa biegunka

Dyzenteria, czerwonka (gr. δυσεντερία, dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwonkawy

zbliżony do czerwonego, nie do końca czerwony, prawie czerwony; czerwonawy (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonkowski

→ Czerwonka; czerwonecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonkowy

związany z czerwonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwono

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwono-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwony odcień barwy określonej przez drugi człon złożenia

(1.2) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwoną barwę jednej lub wielu części wielobarwnej całości

(1.3) pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na czerwoną barwę tego, co nazywa drugi, rzeczownikowy człon złożenia

(1.4) pierwszy człon rzeczowników złożonych wskazujący na czerwony kolor tego, co nazywa drugi człon złożenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwono-Biały

w części czerwony, w części biały; biało-czerwony

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i biały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwono-Brązowy

w części czerwony, w części brązowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwono-Brunatny

w części czerwony, w części brunatny

przymiotnik

(1.1) czerwony i brunatny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwono-Czarny

w części czerwony, w części czarny; czarno-czerwony

przymiotnik

(1.1) czerwony i czarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwono-Niebieski

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i niebieski

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwono-Zielony

w części czerwony, w części zielony; zielono-czerwony

przymiotnik

(1.1) czerwony i zielony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwono-Żółty

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: czerwony i żółty

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwono-Złoty

w części czerwony, w części złoty; złoto-czerwony

przymiotnik

(1.1) czerwony i złoty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonoarmiejec

żołnierz Armii Czerwonej (wojsk lądowych Sił Zbrojnych ZSRR); krasnoarmiejec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz Armii Czerwonej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonoarmijny

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. wojsk. związany z Armią Czerwoną, dotyczący Armii Czerwonej

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonoarmista

żołnierz Armii Czerwonej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz Armii Czerwonej

Czerwonoarmista (ros. Красноармеец, trans. Krasnoarmiejec) – bazowy stopień wojskowy i podstawowe stanowisko personelu wojskowego Armii Czerwonej w latach 1918–1946. W tym czasie używane również jako synonim słowa „żołnierz”, które wyszło z oficjalnego użycia po rewolucji październikowej jako kontrrewolucyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwonoarmistka

→ czerwonoarmista

Patrz:czerwonoarmista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonobrązowy

brązowy o czerwonym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonobrody

dzięcioł czerwonobrody - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonobrunatny

brunatny o odcieniu czerwonym

przymiotnik

(1.1) mający kolor brunatny o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonobrzuchy

1. tamaryna czerwonobrzucha, koczkodan czerwonobrzuchy - gatunki małp;
2. żółw czerwonobrzuchy - gatunek gada;
3. owocożer czerwonobrzuchy, trogon czerwonobrzuchy - gatunki ptaków

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwony brzuch

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonocegły

zbudowany z czerwonej cegły

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoczarny

czarny o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoczelny

kormoran czerwonoczelny, nierozłączka czerwonoczelna - gatunki ptaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoczuby

dzięcioł czerwonoczuby - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonodzioby

1. mający czerwony dziób;
2. wikłacz czerwonodzioby - gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych;
3. pilik czerwonodzioby - gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny trogonów

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwony dziób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonofigurowy

styl czerwonofigurowy &#8211; sposób malowania naczyń w starożytnej Grecji, polegający na malowaniu czerwonych sylwetek na czarnym tle; technika czerwonofigurowa, malarstwo czerwonofigurowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonofioletowy

fioletowy o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogardły

oskomik czerwonogardły - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogranatowy

granatowy o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogród

miejsowość położona na Podolu, w zachodniej Ukrainie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. Szeptycki, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1951-2024);

Szeptycki (ukr. Шептицький, Szeptyćkyj), Krystynopol – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, stolica rejonu szeptyckiego, 9 km na południe od miasta Sokal, 15 km na wschód od granicy z Polską, u ujścia Sołokii do Bugu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwonogrodzki

dotyczący Czerwonogrodu (miasta na Ukrainie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogrzbiety

siodłówka czerwonogrzbieta - gatunek muchówki z rodziny lwinkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogwardyjski

związany z Czerwoną Gwardią

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z komunistyczną Czerwoną Gwardią, dotyczący Czerwonej Gwardii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonogwardzista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek Czerwonej Gwardii

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonogwardzistka

→ czerwonogwardzista

Patrz:czerwonogwardzista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonogłowy

1. mający czerwona głowę;
2. osnuja czerwonogłowa - gatunek błonkówki z rodziny osnujowatych

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwoną głowę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonokasztanowy

kasztanowy o czerwonym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonokrwinkowy

związany z czerwonymi krwinkami, np. układ czerwonokrwinkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonokrwisty

przymiotnik

(1.1) książk. mający kolor czerwony o odcieniu koloru krwi; intensywnie czerwony

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonokrzew

południowoafrykański krzew z rodziny bobowatych, osiągający wysokość dwóch metrów; rooibos

Aspalat prosty, czerwonokrzew (Aspalathus linearis (Burman f.) R. Dahlgren) – gatunek krzewu należący do rodziny bobowatych. W stanie dzikim występuje w Afryce południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwonokrzyski

przymiotnik od: Czerwony Krzyż

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czerwonym Krzyżem, dotyczący Czerwonego Krzyża

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonolicy

1. mający czerwone lica;
2. żółw czerwonolicy - podgatunek żółwia błotnego; żółw czerwonouchy;
3. gil czerwonolicy, warzęcha czerwonolica - gatunki ptaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonolila

lila o czerwonym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoliliowy

liliowy o czerwonym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonomalinowy

mający kolor czerwonych malin

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonomorski

związany z Morzem Czerwonym

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Morzem Czerwonym, dotyczący Morza Czerwonego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwononiebieski

niebieski o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwononogi

mający czerwone nogi

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwone nogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwononosy

mający czerwony nos

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma czerwony nos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwononóżka

zwierzę mające czerwone nogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoogonowy

1. myszowór czerwonoogonowy - gatunek torbacza;
2. sum czerwonoogonowy - gatunek ryby;
3. boa czerwonoogonowy - gatunek węża

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma czerwony ogon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonooki

mający czerwone oczy

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwone oczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonopióry

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwone pióra

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonoplamy

gnilik czerwonoplamy - gatunek chrząszcza z rodziny gnilikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonopomarańczowy

pomarańczowy o odcieniu czerwonym

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor pomarańczowy o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonoprądnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prądnikiem Czerwonym, dotyczący Czerwonego Prądnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonopurpurowy

purpurowy o odcieniu czerwonym

przymiotnik

(1.1) purpurowy z czerwonym odcieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonoróżowy

różowy o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonorudy

rudy o czerwonym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwoność

→ czerwony

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czerwone

Patrz:czerwony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonosiny

siny o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoskóra

książkowo: Indianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoskórnictwo

sposób garbowania skór preparatami roślinnymi

Czerwonoskórnictwo – gałąź garbarstwa, zajmująca się garbowaniem skór miękkich: wołowych, krowich, cielęcych, baranich i końskich na różne kolory.

Wykorzystywano garbniki roślinne (kora dębowa lub inne garbniki nadające czerwony odcień skórze), w zależności od koloru, jaki chciano uzyskać. Skóra po wyprawie czerwonoskórniczej przeznaczona była na obuwie z cholewami, wyroby siodlarskie i dodatki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwonoskórnik

specjalista w garbowaniu skór preparatami roślinnymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoskóry

mający czerwoną skórę

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający czerwonawy kolor skóry

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) książk. Indianin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonoskrzydły

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwone skrzydła

#### Źródła:

Wiktionary

# Czerwonosterny

faeton czerwonosterny - gatunek ptaka z rodziny faetonów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoszyi

1. pademelon czerwonoszyi - gatunek kangura;
2. dzięcioł czerwonoszyi - gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych

przymiotnik

(1.1) taki, który ma czerwoną szyję

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwonouchy

1. żółw czerwonouchy - podgatunek żółwia błotnego; żółw czerwonolicy;
2. koczkodan czerwonouchy - gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonowłosy

1. mający rude włosy; rudowłosy, ryżowłosy;
2. mający włosy zafarbowane na czerwono

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonoziem

rodzaj mało urodzajnej gleby występującej w strefie okołorównikowej

Czerwonoziemy (żółtoziemy, lateryty) – gleby powstałe na laterycie występujące przede wszystkim w okołorównikowych strefach klimatycznych, w klimacie gorącym i wilgotnym. Czerwony kolor zawdzięczają dużej domieszce związków żelaza. Są to gleby o minimalnej zawartości próchnicy (ok. 1%), gdyż mimo że rozkład organizmów żywych jest szybki z powodu wysokiej temperatury, to spora ilość opadów wymywa tworzącą się warstwę próchniczą. W związku z tym, gleby tego typu są mało przydatne do upraw rolnych. Duże opady atmosferyczne powodują, że w glebach tych obserwujemy intensywne przemywanie, w wyniku którego dochodzi do dekoncentracji wodorotlenków glinu i żelaza w górnych poziomach. Z nich powstają minerały wtórne, które nadają glebie barwę zależną od stopnia ich uwodnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czerwonoziemny

→ czerwonoziem

Patrz:czerwonoziem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonożółtawy

nieco żółty o czerwonym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonożółty

żółty o odcieniu czerwonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonozłocisty

złocisty o czerwonym odcieniu; czerwonozłoty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerwonozłoty

złoty o czerwonym odcieniu; czerwonozłocisty

przymiotnik

(1.1) złoty z czerwonym odcieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czerwony

1. mający kolor krwi;
2. komunistyczny, lewicowy

przymiotnik

(1.1) mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

(1.2) pot. pogard. polit. komunistyczny, lewicowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. pogard. polit. komunista, socjalista

Barwa czerwona (czerwień) – jedna z addytywnych barw podstawowych. Na kole barw dopełnia barwę cyjanową.

Niegdyś była uważana za jedną z barw podstawowych w metodzie subtraktywnej i stosowana w poligrafii jako jedna z podstawowych barw farb drukowych, obecnie w tej metodzie jest barwą czystą składającą się z żółtego i magenty. W palecie RGB używanej w telewizorach i monitorach komputerowych czerwony jest jednym z trzech kanałów (oznaczonym literą R).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czerwotocz

choroba drzew będąca rezultatem toczenia drewna przez pasożyty, czerwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czerymoja

1. niewielkie drzewo z rodziny flaszowcowatych, o dużych jadalnych owocach; flaszowiec peruwiański;
2. owoc tego drzewa

Flaszowiec peruwiański, cherymoja, czerymoja (Annona cherimola) – gatunek drzewa z rodziny flaszowcowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Cześ

zdrobnienie od: Czesława (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czes.

skrót od: czeski

skrót

(1.1) = czeski

Język czeski (cz. český jazyk, čeština [ˈt͡ʃɛʃcɪna]) – język z grupy zachodniosłowiańskiej, stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, a w dalszej kolejności również z polskim, kaszubskim oraz łużyckimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czesać

układać włosy, formować fryzurę za pomocą grzebienia lub szczotki do włosów

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) fryz. układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

(1.2) fryz. robić komuś fryzurę poprzez ondulowanie, układanie, tapirowanie, lakierowanie itp.

(1.3) włók. oddzielać włókno lnu lub konopi od paździerzy przy użyciu szczotki

(1.4) pot. kontrolować, sprawdzać, wprowadzać porządki

(1.5) pot. przeszukiwać

(1.6) pot. zdobywać rynek

(1.7) pot. pić, zwykle alkohol

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) pot. o alkoholu i narkotykach: działać zgodnie z przeznaczeniem, powodować stan odurzenia

czasownik zwrotny niedokonany czesać się

(3.1) układać sobie włosy przy pomocy grzebienia lub szczotki

(3.2) poddawać swoje włosy zabiegom, najczęściej w salonie fryzjerskim

(3.3) pot. nosić jakąś fryzurę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesacz

robotnik zatrudniony przy czesaniu lnu, konopi, wełny lub bawełny; robotnik obsługujący czesarkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesadło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. narzędzie służące do czesania

#### Źródła:

Wiktionary

# Czesak

wałek opatrzony szczotkami, stanowiący część składową maszyny do czesania (gręplarki, czesarki)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesalnia

część zakładu przemysłowego, w której odbywa się czesanie włókien roślinnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesalniczy

związany z czesaniem lnu, konopi itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesanie

układać włosy, formować fryzurę za pomocą grzebienia lub szczotki do włosów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czesać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesanka

taśma czesankowa i taśma będąca produktem końcowym czesalni, stanowiąca materiał wyjściowy w przędzalnictwie czesankowym wełny (i w pokrewnych systemach), uzyskiwana zazwyczaj w procesie czesania.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesankowy

związany z czesanką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesarka

maszyna służąca do czesania surowców włókienniczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Cześć

1. szacunek, chwała, uznanie, poważanie, kult;
2. dobre imię, godność, honor

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fragment jakiejś całości

(1.2) mech. urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

- cześć – forma pozdrowienia, powitania oraz pożegnania
- Cześć (singel) – singel polskich raperów Sokoła i Sariusa
- Cześć, cześć, cześć – album Mikołaja Trzaski z 1996 roku
- Cześć, jak się masz?– singel Sobla i Sanah
- Cześć kapitanie – polski czarno-biały film sensacyjny z 1967
- Cześć, Michael! – manga stworzona przez Makoto Kobayashiego
- Cześć, pajace! – rosyjski film fabularny z 1996 roku
- Cześć, pajacu – francuski dramat kryminalny z 1983 roku
- Cześć Tereska – polski czarno-biały film psychologiczny z 2001 roku
- Cześć, tato – włoska komedia z 2013
- Cześć, wszechświecie – powieść dla dzieci amerykańsko-filipińskiej pisarki Erin Entrady Kelly

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częściej

stopień wyższy od przysłówka: często

#### Źródła:

SJP.pl

# Częścik

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Bolesław Częścik – polski żołnierz podziemia
- Józef Częścik – polski wydawca, redaktor i pisarz
- Marian Częścik – polski dziennikarz, polityk, poseł na Sejm, oficer rezerwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częściowo

przysłówek sposobu

(1.1) w jakiejś części, nie w całości

(1.2) daw. w częściach, kawałkach

#### Źródła:

Wiktionary

# Częściowość

→ częściowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest częściowe; cecha tych, którzy są częściowi

Patrz:częściowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Częściowy

dotyczący części czegoś, obejmujący część czegoś; niezupełny, niecałkowity

przymiotnik

(1.1) odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesia

zdrobnienie od: Czesława (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Czesława

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od: Czesio

(2.2) D. B. lp. od: Czesiu

(2.3) D. B. lp. od: Cześ

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesiek

zdrobnienie od: Czesław (imię męskie); Czesio

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|m. Czesław

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Cześka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesi lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesio

zdrobnienie od: Czesław (imię męskie); Czesiek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. pieszcz. od Czesław

Włatcy móch – polski komediowy serial animowany dla dorosłych emitowany w latach 2006–2011 na antenie TV4 i na platformie Polsat Box Go. Serial stworzyło wrocławskie studio RMG (później pod nazwą Xantus).

Głównymi bohaterami serialu są czterej uczniowie klasy II B Szkoły Podstawowej im. Batalionu „Zośka” – Czesio, Maślana, Anusiak i Konieczko. Akcja serialu dzieje się głównie we Wrocławiu, wybrane sceny rozegrały się w: Warszawie, Królewcu, Suwałkach oraz Jałcie. Tytuły poszczególnych odcinków serialu celowo zawierają wiele błędów ortograficznych, podobnie jak sam tytuł produkcji (np. odc. 86.: Ódópieni). Dialogi bohaterów zawierają liczne wulgaryzmy (jednak do emisji trafiały również ocenzurowane wersje odcinków – z usuniętymi wulgaryzmami i wymazanymi bardziej drastycznymi scenami). Tytuł serialu nawiązuje do tytułu powieści Władca much angielskiego pisarza Williama Goldinga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czesiu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gwara. zdrobn. od: Czesław

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: Czesio

#### Źródła:

Wiktionary

# Cześka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) zdrobn. imię|polski|ż. Czesława

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od: Czesiek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czeski

dotyczący Czechów, związany z Czechami

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

(1.2) związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Republiki Czeskiej;

Język czeski (cz. český jazyk, čeština [ˈt͡ʃɛʃcɪna]) – język z grupy zachodniosłowiańskiej, stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, a w dalszej kolejności również z polskim, kaszubskim oraz łużyckimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czesko

przysłówek

(1.1) na sposób czeski, po czesku

#### Źródła:

Wiktionary

# Czesko-Morawski

w części czeski, w części morawski; dotyczący Czech i Moraw

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeskobudziejowicki

przymiotnik od: Czeskie Budziejowice

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czeskimi Budziejowicami, dotyczący z Czeskich Budziejowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeskocieszyński

→ Czeski Cieszyn

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Czeskiego Cieszyna, związany z Czeskim Cieszynem

Patrz:Czeski Cieszyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) posługujący się językiem czeskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czeskim

(1.3) spisany, stworzony w języku czeskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czeskomorawski

język czeskomorawski - wariant języka słowiańskiego, w którym zostały napisane urywki głagolickie, kijowskie i praskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeskość

zespół cech charakterystycznych dla Czech

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czeskie; czeski charakter czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Cześkowie

Czesiek z małżonką

#### Źródła:

SJP.pl

# Cześkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Cześka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesne

1. opłata pobierana za naukę w prywatnych i społecznych szkołach podstawowych, średnich i wyższych;
2. opłata za określony typ studiów (zaoczne, wieczorowe) w uczelniach państwowych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) opłata za naukę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cześnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czereśnia

#### Źródła:

Wiktionary

# Cześniczka

→ cześnik

Patrz:cześnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Cześnik

w dawnej Polsce: urzędnik dworski usługujący królowi w czasie uczt przy stole (podający kielich z winem), mający pod opieką piwnicę panującego; później urząd tylko tytularny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. urzędnik dworski służący królowi przy stole

(1.2) (w okresie późniejszym) urząd tylko tytularny

Cześnik – urzędnik nadworny w średniowiecznej Polsce (XIII wiek), dbający o „piwnicę” monarchy, a podczas biesiady podający mu puchary z winem. Od XIV w. urząd ten stał się honorowy (na przykład cześnik koronny), a więc niepociągający za sobą żadnych obowiązków. W Rzeczypospolitej Szlacheckiej był niższym urzędem ziemskim (w hierarchii urzędów (1768) w Koronie przed łowczym i za podstolim, na Litwie przed horodniczym i za podczaszym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cześnikowa

dawniej: żona cześnika

Cześnik – urzędnik nadworny w średniowiecznej Polsce (XIII wiek), dbający o „piwnicę” monarchy, a podczas biesiady podający mu puchary z winem. Od XIV w. urząd ten stał się honorowy (na przykład cześnik koronny), a więc niepociągający za sobą żadnych obowiązków. W Rzeczypospolitej Szlacheckiej był niższym urzędem ziemskim (w hierarchii urzędów (1768) w Koronie przed łowczym i za podstolim, na Litwie przed horodniczym i za podczaszym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Cześnikówna

dawniej: córka cześnika

Cześnik – urzędnik nadworny w średniowiecznej Polsce (XIII wiek), dbający o „piwnicę” monarchy, a podczas biesiady podający mu puchary z winem. Od XIV w. urząd ten stał się honorowy (na przykład cześnik koronny), a więc niepociągający za sobą żadnych obowiązków. W Rzeczypospolitej Szlacheckiej był niższym urzędem ziemskim (w hierarchii urzędów (1768) w Koronie przed łowczym i za podstolim, na Litwie przed horodniczym i za podczaszym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czester

ser podobny do czedara; chester

#### Źródła:

SJP.pl

# Czestnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. dostojnik, urzędnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Czestny

przymiotnik

(1.1) daw. dający zaszczyt, honor; pełen cnót

#### Źródła:

Wiktionary

# Często

przysłówek sposobu

(1.1) zob. częsty.

#### Źródła:

Wiktionary

# Często-Gęsto

fraza przysłówkowa sposobu

(1.1) pot. żart. bardzo często

#### Źródła:

Wiktionary

# Częstobor

dawne imię męskie

Częstobor, Częsbor – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Częs(to)- („często”) i -bor („walka”). Mogło oznaczać „tego, który często walczy”.

Częstobor imieniny obchodzi 30 marca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstoch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.

Częstoch (łac. Chestoch) – postać występująca w podaniach jako rycerz i założyciel Częstochowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstochowa

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej części Polski;

(1.2) rel. sanktuarium zlokalizowane w Częstochowie (1.1)

Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu częstochowskiego. Położona nad Wartą, na styku Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Pomimo administracyjnej przynależności do województwa śląskiego, pod względem historycznym i kulturowym stanowi część Małopolski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstochowiak

potocznie o częstochowianinie (mieszkańcu Częstochowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstochowianin

mieszkaniec Częstochowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Częstochowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Częstochowianka

mieszkanka Częstochowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Częstochowy

KS Częstochowianka Częstochowa – polska kobieca drużyna siatkarska z Częstochowy. Siedziba klubu znajduje się przy ul. Rejtana 7c. Oprócz drużyny seniorek klub prowadzi także grupy młodzieżowe. Prezesem klubu jest Alina Zagozda-Dobrzańska. W latach 2019–2023 drużyna występowała w I lidze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstochowski

→ Częstochowa (miasto); → Częstochowskie (region)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Częstochowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Częstochowskie

→ Częstochowa (miasto); → Częstochowskie (region)

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region w południowej Polsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Częstocice

Częstocice (do 1945 r. niem. Günthersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Wiązów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Częstogniew

staropolskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstokół

ogrodzenie z drewnianych, ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim

Palisada, częstokół – element dawnego budownictwa obronnego w postaci ogrodzenia składającego się z drewnianych, zazwyczaj ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim, prosto lub ukośnie w ziemię spełniający rolę struktury zaporowej, defensywnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstokroć

często, wiele razy

przysłówek

(1.1) często, niejednokrotnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Częstokrotny

przestarzałe: powtarzający się często, częsty

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstomir

dawne imię męskie

Częstomir – staropolskie imię męskie. Składa się z członu Często- („często”) i -mir („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „tego, który zapewnia pokój”.

Częstomir imieniny obchodzi 10 maja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstomocz

częste oddawanie moczu, poprzedzane parciem; objaw chorób pęcherza moczowego, niekiedy występujący też na tle nerwowym; urorrhoea

Częstomocz (pollakisuria) – objaw chorobowy, polegający na częstym oddawaniu moczu, zwykle małymi porcjami.

Może być jednym z objawów zakażeń układu moczowego (np. rzęsistkowicy), łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. W przypadkach raka gruczołu krokowego często występuje częstomocz całodobowy z większym nasileniem w godzinach nocnych.Częstomocz może wystąpić również w przypadku chorób pęcherza moczowego przebiegających z jego zapaleniem lub zmniejszeniem objętości, na przykład wskutek ucisku z zewnątrz, wskutek rozwijającej się ciąży lub guzów w obrębie miednicy mniejszej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstość

częstotliwość;
1. częste występowanie jakiejś czynności, jakiegoś zjawiska;
2. w fizyce: liczba czynności lub zjawisk powtarzających się okresowo w jednostce czasu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest częste

(1.2) stat. stosunek liczby obserwacji mających określoną właściwość do liczebności całej próby;

(1.3) fiz. częstotliwość pomnożona przez 2π

- częstość – w rachunku prawdopodobieństwa
- częstość – w przetwarzaniu sygnałów
- częstość kołowa – w fizyce ruchu drgającego bądź falowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstościomierz

miernik częstotliwości drgań; częstotliwościomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd wykorzystywany do mierzenia częstości;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstościowy

→ częstość, np. wnioskowanie częstościowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstoskurcz

w medycynie: znaczne przyśpieszenie pracy serca; tachykardia, tachikardia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca

Tachykardia, częstoskurcz (łac. tachycardia) – przyspieszenie akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę.

Tachykardię można podzielić na tachykardię zatokową, częstoskurcz nadkomorowy, migotanie i trzepotanie przedsionków, częstoskurcz komorowy, tachykardię węzłową i zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstotliwiej

stopień wyższy od przysłówka: częstotliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstotliwość

1. częste występowanie jakiejś czynności, jakiegoś zjawiska; częstość;
2. w fizyce: liczba czynności lub zjawisk powtarzających się okresowo w jednostce czasu; częstość
3. długość fal elektromagnetycznych wyzyskiwanych w telekomunikacji oraz radiokomunikacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

Częstotliwość, częstość – wielkość fizyczna określająca liczbę cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu. W układzie SI jednostką częstotliwości jest herc [Hz]. Częstotliwość 1 herca odpowiada występowaniu jednego zdarzenia (cyklu) w ciągu 1 sekundy. Najczęściej rozważa się częstotliwość w ruchu obrotowym, częstotliwość drgań, napięcia, fali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Częstotliwościomierz

miernik częstotliwości drgań; częstościomierz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstotliwościowy

związany z częstotliwością

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstotliwszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: częstotliwy; bardziej częstotliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstotliwy

następujący często; wielokrotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstować

czasownik przechodni niedokonany (dk. poczęstować)

(1.1) dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem

(1.2) iron. robić komuś coś złego

(1.3) pot. opowiadać historyjki, plotkaotki, mniej istotne wieści

czasownik zwrotny niedokonany częstować się (dk. poczęstować się)

(2.1) korzystać z poczęstunku

(2.2) częstować (1.1) siebie wzajemnie

(2.3) iron. robić sobie nawzajem przykrości

(2.4) pot. wzajemnie przekazywać sobie mało istotne treści, np. plotkaotki

#### Źródła:

Wiktionary

# Częstowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dzielenie się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność

(1.2) iron. czynienie komuś czegoś złego

(1.3) pot. opowiadanie historyjek, plotkaotek, przekazywanie mniej istotnych wiadomości

#### Źródła:

Wiktionary

# Częstowoj

imię męskie

Częstowoj – staropolskie imię męskie, złożone z członów Często- („często”) i -woj („wojownik”). Oznacza ono „tego, który będzie często wojował”.

Częstowoj imieniny obchodzi 2 maja i 30 sierpnia.

Żeński odpowiednik: Częstowojna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Częstowojowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Częstowoja lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Częstszy

stopień wyższy od przymiotnika: częsty

#### Źródła:

SJP.pl

# Częsty

bywający; zdarzający się; powtarzający się wiele razy

przymiotnik

(1.1) odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czesucza

tkanina jedwabna

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesuczowy

związany z czesuczą

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeszczyć

poddawać wpływom czeskim, rozszerzać wpływy czeskie; czechizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeszczyzna

1. język czeski;
2. to, co jest charakterystyczne dla Czech lub stamtąd pochodzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język czeski

(1.2) to, co jest charakterystyczne dla Czech lub stamtąd pochodzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeszewo

W Polsce

- Czeszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Gołańcz
- Czeszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław
- Czeszewo – gromada
- Czeszewo – dawna gmina

#### Źródła:

Wikipedia

# Czeszka

potocznie: rodzaj płóciennego buta sportowego na gumowej podeszwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czeszów

Czeszów (niem. Deutsch Hammer) – wieś w Polsce w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Zawonia. Leży na Równinie Czeszowskiej, na prawym brzegu rzeki Sąsiecznicy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czesław

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Czasław, Czesław – staropolskie imię męskie.

Pierwotnie Czasław (oboczność Cze-//Cza występuje w zapiskach małopolskich i wielkopolskich) składającego się z członu Cza- (ps. *čajati : čati – „spodziewać się, oczekiwać”, jak w Czabor) i -sław („sława”). Mogło oznaczać „tego, który oczekuje sławy”. Niezależnie od powyższego człon Cza-, Cze- mógł być używany w wyniku skrócenia członu Czści- (ps. *čьstiti „okazywać cześć, poważanie, szacunek”, čьstь „cześć”, a także „honor, cnota, zaszczyt, dobre imię”, *čisti, čtǫ „odgadywać, wróżyć, otaczać czcią, poważać”). Byłby to wówczas jeden z wariantów imienia Czcisław, skracanego jednak zwykle na Cisław.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czesława

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Czesław

Czasława, Czesława – staropolskie imię żeńskie, w czasach staropolskich notowane wyłącznie w formie Czasława. Składa się z członu Cza- („spodziewać się, oczekiwać”) i -sława („sława”). Mogło oznaczać „tę, która oczekuje sławy”. Inną hipotezą pochodzenia tego imienia jest powstanie członu Cza- w wyniku skrócenia członu Czści-. Byłby to wówczas wariant nienotowanego imienia Czcisława. Jej męskie odpowiedniki to Czasław i Czesław.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czesławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesławy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesławostwo

Czesław z małżonką; Czesławowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesławowie

Czesław z małżonką; Czesławostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Czesławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Czesława (Czesławy) lub z nim (z nią) związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czeta

dawny, serbski oddział wojska złożony ze stu ludzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wojsk. mniej więcej stuosobowy bałkański oddział;

Czeta (bułg., serb. i mac. чета) – w okresie panowania osmańskiego oddział uzbrojonych powstańców na Bałkanach, liczący zwykle około stu ludzi. Czety były podstawową powstańczą jednostką wojskową w czasie powstania kwietniowego 1876. W latach międzywojennych nazywano tak oddziały partyzanckie w Macedonii i Bułgarii. Od słowa czeta wywodzi się też określenie Czetnicy.

W Macedonii termin ten oznacza kompanię wojska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czetnicki

odnoszący się do czetnika, należący do czetnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Czetnik

w czasie II wojny światowej: uczestnik monarchistycznej partyzantki jugosłowiańskiej, uznającej zwierzchnictwo rządu emigracyjnego w Londynie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czetrum

1/100 ngultruma, bhutańskiej jednostki monetarnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czetwertnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim;

Czetwertnia (ukr. Четвертня) – miejscowość na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie kamieńskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czetyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. choina

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gałązki drzew iglastych

#### Źródła:

Wiktionary

# Czetyniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. opadłe igliwie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czewa

język urzędowy Malawi; chewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czewapcziczi

[czytaj: cieWAPcici] danie kuchni bałkańskiej w postaci podłużnego kotleta z mielonego mięsa; cevapcici, ćevapčići

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. bałkańskie kotleciki z mięsa mielonego;

Ćevapčići (serb. ћевапчићи) — rozpowszechnione na Bałkanach danie mięsne, sporządzane w wielu lokalnych odmianach. W Albanii znane jest pod nazwą qofte, w Bośni i Chorwacji jako ćevapi, w Bułgarii jako кебапчета, a w Rumunii jako mititei lub mici. Jest pochodną tureckiego kebabu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czeznąć

dawniej: ginąć, niknąć, marnieć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. sczeznąć)

(1.1) książk. ulegać marnowaniu, odchodzeniu, zamieraniu, znikaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czhongdzin

miasto w Korei Północnej

Ch’ŏngjin (kor. 청진, Ch’ŏngjin-si) – miasto w Korei Północnej, stolica prowincji Hamgyŏng Północny. Od roku 1960 do 1967 oraz od 1977 do 1985, Ch’ŏngjin było administrowane niezależnie od prowincji Hamgyŏng Północny na prawach miasta administrowanego przez rząd (kor. Chikhalsi). Do 1960 roku, a także od 1967 do 1977 i po 1985 roku, miasto było częścią prowincji Hamgyŏng Północny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czhongdzu

miasto w Korei Południowej

Cheongju (kor. 청주시) – miasto będące stolicą prowincji Chungcheong Północny w Korei Południowej. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji Cheongju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czi

chińska jednostka długości odpowiadająca 32 cm; cze; chi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czialingozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny stegozaurów

Czialingozaur – rodzaj wymarłych dinozaurów ptasiomiednicznych z rodziny stegozaurów zamieszkujących tereny dzisiejszych Chin w epoce jury późnej. Czialingozaur jest pierwszym opisanym stegozaurem z Chin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Cziczewa

język z rodziny bantu używany w południowo-środkowej Afryce, język urzędowy Malawi; chichewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czif

główny mechanik na statku; chief

#### Źródła:

SJP.pl

# Czikagowski

dotyczący Chicago (miasto w Stanach Zjednoczonych); chicagowski, chicagoski

#### Źródła:

SJP.pl

# Czikari

wiewiórka czikari - gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych; sosnowiórka szara

#### Źródła:

SJP.pl

# Czikos

czikosz;
1. pasterz koni na stepach węgierskich;
2. lekceważąco: mieszkaniec bałkańskich rejonów pasterskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Czikosz

czikos;
1. pasterz koni na stepach węgierskich;
2. lekceważąco: mieszkaniec bałkańskich rejonów pasterskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Czikungunia

tropikalna choroba wirusowa przenoszona przez komary, objawiająca się gorączką i bólem mięśni; chikungunya

Chikungunya (wymawiane: „czikungunia”), czikungunia – tropikalna choroba wirusowa, występująca głównie w południowej Azji i wschodniej Afryce, podobna do dengi, przenoszona przez komary.

W 2006 wystąpiły masowe zachorowania na wyspach Oceanu Indyjskiego (Reunion, Majotta, Seszele, Mauritius, Komory, Madagaskar, Malediwy) oraz w zachodnich, nadbrzeżnych rejonach Indii i w Malezji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czilautować

czilautować się - potocznie: relaksować się, odpoczywać; chilloutować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czili

chili, chilli, chile;
1. ogół gatunków papryki, których owoce mają bardzo ostry smak;
2. owoc czili - rośliny;
3. przyprawa ze sproszkowanych owoców czili - rośliny;
4. ostry sos z dodatkiem czili - przyprawy lub strączków rośliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czilować

młodzieżowo: czilować się - odpoczywać, relaksować się; chillować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czimet

rodzaj kwefu noszonego przez kobiety muzułmańskie, zrobionego z siatki włosianej

#### Źródła:

SJP.pl

# Czimurenga

wojna wyzwoleńcza w Afryce, zwłaszcza taka, której celem jest ustanowienie władzy Murzynów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czincz

rodzaj złącza elektronicznego; cinch, chinch

#### Źródła:

SJP.pl

# Czinczila

gryzoń z rodziny szynszylowatych o srebrzystoszarej sierści, podobny do wiewiórki, żyjący gromadnie w Ameryce Południowej, ceniony ze względu na futro; szynszyla

#### Źródła:

SJP.pl

# Czip

układ scalony wyprodukowany w jednym krysztale krzemu; chip

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. zob. chip.

- chip – pojedyncza struktura półprzewodnikowego układu scalonego, potocznie układ scalony
- Chip – postać z disnejowskich filmów animowanych;
- Chip – niemiecki miesięcznik komputerowy;
  - Chip Online – strona internetowa;
- Chip – polski miesięcznik komputerowy;
- Chip – czeski miesięcznik komputerowy;
- ChIP – immunoprecypitacja chromatyny;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czipować

zakładać lub wszczepiać chipy, oznaczać coś, zwłaszcza zwierzęta, za pomocą specjalnych układów scalonych; chipować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaczipować)

(1.1) techn. wet. wyposażać w czip

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czipowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. wet. zaopatrywanie w czip

#### Źródła:

Wiktionary

# Czipówka

potocznie: karta wyposażona w czip; chipówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipowy

związany z czipem (chipem); chipowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) elektron. związany z czipem, dotyczący czipu, wyposażony w czip

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czips

cienki, smażony plasterek ziemniaczany, jedzony na zimno; chips

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kulin. cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;

Chipsy (lub czipsy) – popularna przekąska w postaci cienkich, osuszonych plastrów, najczęściej ziemniaków, ale również innych warzyw, zazwyczaj usmażonych w głębokim tłuszczu. Ze względu na wysoką wartość energetyczną chipsów, do ich produkcji stosowane są również zamienniki tłuszczu oraz nowoczesne technologie produkcji, takie jak na przykład gotowanie z zastosowaniem mikrofal, a następnie spryskiwanie niewielką ilością oleju (bez zanurzenia w tłuszczu). Poszczególne smaki uzyskuje się dzięki doborowi przypraw i aromatów, rzadziej ziół.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czipsik

zdrobnienie od: chips; chipsik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipsoholiczka

kobieta uwielbiająca jeść czipsy; chipsoholiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipsoholik

osoba uwielbiająca jeść czipsy; chipsoholik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipsoholizm

częste jedzenie czipsów traktowane jako objaw choroby; chipsoholizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipsowy

→ czips; chipsowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czipsy

cienki, smażony plasterek ziemniaczany, jedzony na zimno; chips

Chipsy (lub czipsy) – popularna przekąska w postaci cienkich, osuszonych plastrów, najczęściej ziemniaków, ale również innych warzyw, zazwyczaj usmażonych w głębokim tłuszczu. Ze względu na wysoką wartość energetyczną chipsów, do ich produkcji stosowane są również zamienniki tłuszczu oraz nowoczesne technologie produkcji, takie jak na przykład gotowanie z zastosowaniem mikrofal, a następnie spryskiwanie niewielką ilością oleju (bez zanurzenia w tłuszczu). Poszczególne smaki uzyskuje się dzięki doborowi przypraw i aromatów, rzadziej ziół.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czirlider

[czytaj: czirlider] mężczyzna wykonujący w przerwach meczów dynamiczne układy taneczne mające zachęcić drużynę do walki; cheerleader

#### Źródła:

SJP.pl

# Czirliderka

kobieta wykonująca w przerwach meczów dynamiczne układy taneczne mające zachęcić drużynę do walki; cheerleaderka, pomponiarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czirliding

zagrzewanie drużyny sportowej do walki przez cheerleaderki; cheerleading

#### Źródła:

SJP.pl

# Czirokeski

dotyczący Czirokezów, charakterystyczny dla Czirokezów; czerokeski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czirokeski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czirokeskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem czirokeskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czirokeskim

(1.3) spisany, stworzony w języku czirokeskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czirokez

północnoamerykański Indianin, członek plemienia Czirokezów; Czerokez

#### Źródła:

SJP.pl

# Czirokezi

plemię Indian Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czerokezi

Czirokezi, Czerokezi (nazwa własna Tsalagi, ang. Cherokee) – plemię Indian Ameryki Północnej, pierwotnie wywodzące się od Irokezów i zamieszkujące podgórskie, zachodnie obszary Karoliny Południowej i Północnej, północną Georgię i wschodnie Tennessee. Później większość jego członków została przymusowo przesiedlona na tereny płaskowyżu Ozark. Byli jednym z plemion wliczanych w skład grupy Pięciu Cywilizowanych Plemion. Posługują się językiem czirokeskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czirokezka

Indianka Ameryki Północnej z grupy Irokezów; Czerokezka

#### Źródła:

SJP.pl

# Cziru

rodzaj antylopy z plemienia koziorożców

Cziru tybetańskie, dawniej: cziru (Pantholops hodgsonii) – gatunek koziorożca z rodziny wołowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cziru (Pantholops) Hodgson, 1834.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czita

dawne miasto obwodowe w południowej Syberii; Czyta

Czyta (ros. Чита, Czita) – miasto, dawniej obwodowe, w obwodzie czytyjskim w azjatyckiej części Rosji, położone w południowej Syberii, obecnie miasto w Kraju Zabajkalskim.

Miasto położone nad rzekami Czytą i Ingodą na trasie kolei transsyberyjskiej – 52°03′N 113°28′E.W 2024 miasto miało 333 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czk

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = centrum zarządzania kryzysowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Czkać

wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czasownik niedokonany

(1.1) wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czkać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czkawka

charakterystyczne odgłosy w następstwie wdechów spowodowanych okresowymi, nagłymi skurczami przepony

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

Czkawka (łac. singultus) – objaw chorobowy polegający na rytmicznie powtarzających się, mimowolnych skurczach przepony i mięśni oddechowych klatki piersiowej powodujących wdech z równoczesnym zamknięciem głośni, co wywołuje charakterystyczny odgłos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czkałow

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Orenburg, nazwa oficjalna w latach 1938-1957

Miejscowości

- Czkałow (Czkałowo) – miasto w Kazachstanie
- Czkałow (Orenburg) – miasto w Rosji

Osoby

- Walerij Czkałow – radziecki lotnik rekordowy i doświadczalny

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czknąć

wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony brzusznej

czasownik dokonany

(1.1) wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczu przepony; dokonany od|czkać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czknięcie

wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony brzusznej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czknąć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czmp

skrót od: Centrum Zdrowia Matki Polki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czmych

wykrzyknik oznaczający nagłą ucieczkę

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca szybkie ucieknięcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czmychać

uciekać po kryjomu; opuszczać jakieś miejsce szybko, nagle, niepostrzeżenie

czasownik

(1.1) pot. uciekać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czmychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uciekanie skądś w pośpiechu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czmychnąć

uciec skądś nagle, w pośpiechu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czmychnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czmychnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czniać

potocznie: lekceważyć kogoś lub coś; trzniać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) posp. lekceważyć kogoś lub coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Cznianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czochać

trzeć, ocierać, drapać

#### Źródła:

SJP.pl

# Czochanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czochać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czochara

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czochra

ławka z grzebieniem o stalowych zębach, służąca do odziarniania łodyg lnu; dziergaczka, dzierlica

#### Źródła:

SJP.pl

# Czochrać

1. targać, splątywać włosy, sierść; wichrzyć, mierzwić;
2. trzeć o coś twardego;
3. regionalnie: oddzielać czochrami główki lnu i konopi od łodyg;
4. czochrać się -
a) o włosach: splątywać się, targać się; wichrzyć się, mierzwić się, zmierzwiać się;
b) ocierać się o coś twardego

czasownik niedokonany

(1.1) targać, wichrzyć włosy lub sierść

(1.2) ocierać ciało, lub jego część, o coś twardego

(1.3) reg. roln. oddzielać główki lnu i konopii od łodyg przy pomocy czocher

czasownik zwrotny niedokonany czochrać się

(2.1) targać, wichrzyć sobie włosy

(2.2) o zwierzętach: trzeć się, ocierać swoje ciało o coś twardego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czochradło

w zootechnice: urządzenie umożliwiające zwierzętom ocieranie się i usuwanie łuszczącego się nabłonka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czochralski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Barbara Czochralska (1928–2020) – polska biofizyczka
- Jan Czochralski (1885–1953) – polski chemik
- Jan Antoni Czochralski (1924–2004) – polski germanista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czochranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czochrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czochryń

wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim

Czochryń – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Borne Sulinowo. Miejscowość wchodzi w skład sołectwa Starowice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czochryński

→ Czochryń

Patrz:Czochryń

#### Źródła:

SJP.pl

# Czoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. spoż. soczewica

#### Źródła:

Wiktionary

# Czoczkula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. zupa z soczewicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czogała

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czogori

K2; najwyższy szczyt Karakorum

K2, Czogori (chiń. upr. 乔戈里峰; chiń. trad. 喬戈里峰; pinyin Qiáogēlǐ Fēng; 8611 m n.p.m.) – ośmiotysięcznik, najwyższy szczyt Karakorum, drugi co do wysokości szczyt Ziemi. Znajduje się na granicy Chin i Pakistanu. Do 16 stycznia 2021 roku pozostawał ostatnim niezdobytym zimą ośmiotysięcznikiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czok

zwężona przednia część lufy w broni myśliwskiej

Czok (ang. choke – ‘dławić’), dławik – część śrutowej broni strzeleckiej (przede wszystkim strzelb) montowana u wylotu lufy. Ma on za zadanie zmniejszyć rozrzut śrutu, a co za tym idzie poprawić celność i zasięg broni. Czoki mogą być wymienne lub stałe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czoker

naszyjnik mocno przylegający do szyi; choker, dusik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czokolada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. czekolada

#### Źródła:

Wiktionary

# Czolowie

południowoindyjska dynastia panująca od ok. III w. p.n.e. do końca XII wieku na terenach Tamilnadu; Ćolowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czomolungma

najwyższy szczyt Ziemi w Himalajach Centralnych; Mount Everest

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach

Mount Everest, Czomolungma (tyb. ཇོ་མོ་གླང་མ, ZWPY Qomolangma, Wylie Jo mo glang ma; nep. सगरमाथा, Sagarmāthā; chiń. upr. 珠穆朗玛峰; pinyin Zhūmùlǎngmǎ Fēng) – najwyższy szczyt Ziemi (8849 m n.p.m.[patrz niżej], podaje się też wysokość 8844 (pomiary chińskie) lub 8850 (pomiary amerykańskie)), ośmiotysięcznik położony w Himalajach Wysokich (Centralnych), na granicy Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej (Tybetu). Po chińskiej stronie objęty ochroną jako rezerwat biosfery pod nazwą Rezerwat Biosfery Czomolungmy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czómpnąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czona

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Czona (ros. Чона) – rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja. Długość 802 km; powierzchnia dorzecza 40,6 tys. km².

Źródła na Płaskowyżu Nadleńskim; płynie w kierunku północnym po Wyżynie Środkowosyberyjskiej; dolina na przemian zwężająca się i rozszerzająca, liczne progi. Po wybudowaniu zapory Wilujskiej Elektrowni Wodnej na Wiluju ostatnie 250 km biegu rzeki stało się częścią Wilujskiego Zbiornika Wodnego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czop

1. zatyczka w kształcie stożka; szpunt;
2. każdy stożkowaty przedmiot;
3. stożek ropny w uchyłkach migdałków (angina);
4. część jednego przedmiotu wkładana do pasującego kształtem wgłębienia w innym, pozwalająca na ich połączenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Zakarpaciu na Ukrainie;

- czop – odcinek osi lub wału stykający się z innymi częściami mechanizmu (na czopach osadzane są łożyska, sprzęgła i inne elementy)
- czop – rodzaj połączenia ciesielskiego
- czop – ściętostożkowa zatyczka wciskana w otwór
- Czop – miasto na Ukrainie
  - Czop – stacja kolejowa w Czopie, w Obwodzie zakarpackim, na Ukrainie

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Czopek

1. mały czop (stożkowata zatyczka)
2. postać leku w kształcie stożka
3. każdy niewielki przedmiot mający stożkowaty kształt
4. typ komórki światłoczułej tworzącej siatkówkę oka
5. mały ropiejący stożek tworzący się na migdałkach w czasie anginy
6. mały bolec łączący dwa przedmioty lub części urządzeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: czop

(1.2) mały czop

(1.3) med. farm. lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

(1.4) anat. światłoczuły receptor siatkówki oka;

(1.5) przen. grub. o kimś, kto bezceremonialnie podlizuje się – „włazi w dupę”

- czopek (słupek) – światłoczuły receptor siatkówki oka
- czopek – stała postać leku przeznaczona do stosowania doodbytniczego, dopochwowego lub docewkowego

Osoby noszące nazwisko Czopek:

- Agnieszka Czopek (ur. 1964) – polska pływaczka
- Alfred Czopek (1906–1972) – polski śpiewak, aktor i tancerz
- Barbara Czopek (1931–1993) – polska koszykarka i siatkarka
- Barbara Czopek-Kopciuch (1952–2020) – polska językoznawczyni
- Sylwester Czopek (ur. 1958) – polski archeolog i muzealnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czopiarka

maszyna służąca do robienia czopów

Czopiarka - urządzenie zegarmistrzowskie służące do polerowania czopów kół zębatych zegarków. W skład wyposażenia czopiarki wchodzą wkładki do czopów o różnej długości i grubości.

Czopiarka może być napędzana silnikiem elektrycznym, korbką ręczną lub smykiem.

Czopy niehartowane poleruje się z niewielkim naciskiem polerownikiem stalowym zwilżonym olejem. Czopy hartowane poleruje się środkiem polerowniczym.

Czopy można również polerować ręcznie na tokarce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czopik

mały czop (zatyczka); czopek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czopkowy

→ czopek

Patrz:czopek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czopować

zatykać czopem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czopowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czopować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czopowe

dawniej: podatek płacony przez mieszczan od wyrobu piwa, gorzałki, miodu i wina

Czopowe – wprowadzony w Polsce w drugiej połowie XV wieku podatek od wyrobu, importu oraz sprzedaży piwa, wódki, miodu i wina. Obecnie jego odpowiednikiem jest podatek akcyzowy na alkohol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czopownica

piła do wycinania czopów z drewna; piła czopowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czopowy

związany z czopem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czopem, dotyczący czopu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czopuch

w dawnych piecach staropolskich otwór odprowadzający dym do komina; cepuch

Czopuch – element stanowiący połączenie otworów wylotowych spalin z paleniska pieca lub kotła z kanałami kominowymi. Powinien być prowadzony jak najkrótszą drogą, najlepiej po linii prostej.Jeśli to konieczne czopuch wyposażony jest w:

- przepustnicę spalin
- otwór pomiarowy spalin
- otwory rewizyjne
- tłumik hałasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czorci

→ czort; czortowski (czartowski), czarci, czortowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czorny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czarny

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brudny

#### Źródła:

Wiktionary

# Czorsztyn

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim;

Czorsztyn – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czorsztyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czorsztynianin

mieszkaniec Czorsztyna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Czorsztyna

(1.2) osoba pochodząca z Czorsztyna, urodzona w Czorsztynie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czorsztynianka

mieszkanka Czorsztyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Czorsztyna

(1.2) kobieta pochodząca z Czorsztyna, urodzona w Czorsztynie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czorsztyński

przymiotnik od: Czorsztyn

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Czorsztyna, związany z Czorsztynem

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla Czorsztyna lub czorsztynian, mający cechy lub właściwości przypisywane Czorsztynowi lub czorsztynianom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czort

potocznie:
1. szatan, bies, diabeł; czart;
2. osoba dokuczająca innym, nieprzyjemna dla innych;
3. osoba ruchliwa, żywotna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) diabeł, czart

(1.2) przen. o człowieku złym

(1.3) żart. o człowieku pełnym energii, sprytnym

Czart, zwany także jako czort (cz. czert, rus. czort, ros. чёрт) – w wierzeniach Słowian demon zła, znany głównie u plemion ruskich, zastąpił starosłowiańskiego biesa. W gwarze ludowej nazywany kusym, a w wierzeniach chrześcijańskich diabłem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czortków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;

Czortków (ukr. Чортків, Czortkiw) – miasto (w 2013 – 2020 wydzielone z rejonu) na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego i hromady Czortków.

Czortków leży nad Seretem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czortkowski

→ Czortków

Patrz:Czortków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czortopchajka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. środ. slang. stary, zniszczony samochód

#### Źródła:

Wiktionary

# Czortowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Poprzednia strona indeksu

- strona 875 tomu I (tom z r. 1880) Czortowiec
- strona 876 tomu I (tom z r. 1880) Czortowiec

- Poprzednia strona indeksu
- Następna strona indeksu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czortowski

→ czort; czartowski, czorci (czarci), czortowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czortowy

→ czort; czortowski (czartowski), czorci (czarci)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czoski

nazwisko

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czoszą, dotyczący Czoszy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czosnaczek

dwuletnia roślina z rodziny krzyżowych, o białych, pachnących czosnkiem kwiatach, stosowana w medycynie ludowej

Czosnaczek (Alliaria Heist. ex Fabr.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Obejmuje dwa gatunki występujące w Europie, północno-zachodniej Afryce i zachodniej Azji. W całym zasięgu rodzaju, także w Polsce, występuje czosnaczek pospolity A. petiolata. Jako gatunek zawleczony i inwazyjny obecny jest także w USA, Kanadzie i Argentynie. W rejonie Kaukazu rośnie Alliaria taurica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czosnek

dwuletnia, cebulkowa roślina warzywna, używana jako przyprawa kuchenna oraz środek leczniczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Allium|L.|ref=tak., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;

(1.2) bot. roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)

(1.3) spoż. jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

Czosnek (Allium L.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae), dawniej zaliczany do osobno wyodrębnianej rodziny czosnkowatych (Alliaceae) lub liliowatych (Liliaceae). Obejmuje około 880–1000 gatunków. Rośliny te występują na wszystkich kontynentach półkuli północnej, przede wszystkim w strefie umiarkowanej, ale na południe sięgają strefy równikowej. Na półkuli południowej poza gatunkami introdukowanymi rodzaj obecny jest w Południowej Afryce. Największe zróżnicowanie gatunkowe jest w środkowej Azji. W Europie rośnie 117 gatunków. W Polsce 12 gatunków rośnie w stanie dzikim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czosnkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czosnkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czosnkowate

rodzina obejmująca około 700 gatunków roślin zielnych z klasy jednoliściennych, występujących w strefie umiarkowanej na całej kuli ziemskiej (z wyjątkiem Australii i Nowej Zelandii); należą do niej między innymi: czosnek, cebula zwyczajna, agapant

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czosnkowaty

podobny do czosnku

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosnkowce

podrodzina roślin zielnych z rodziny amarylkowatych; czosnkowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosnkowe

podrodzina roślin zielnych z rodziny amarylkowatych; czosnkowce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Allioideae|Herb.|ref=tak., podrodzina roślin zielnych zaliczana do rodziny amarylkowatych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czosnkowiec

przedstawiciel podrodziny roślin zielnych z rodziny amarylkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosnkówka

błotniszka czosnkówka - gatunek owada z rodziny błotniszkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosnkowy

przymiotnik

(1.1) przym. od: czosnek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czosnów

wieś w Polsce

Czosnów (do 1 stycznia 1997 nosiła nazwę Czosnów Pierwszy) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie nowodworskim, w gminie Czosnów. Siedziba gminy Czosnów.

Do 1954 roku siedziba gminy Cząstków. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czosnów. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa warszawskiego.

Graniczy z miejscowościami: Dobrzyń, Cząstków Mazowiecki, Dębina i Kaliszki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czosnowski

przymiotnik od: Czosnów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosnyka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czosza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północnej Rosji europejskiej, w obwodzie archangielskim, uchodzi do Zatoki Czoskiej Morza Barentsa

#### Źródła:

Wiktionary

# Czołdar

dawniej: ozdobne przykrycie na konia; czaprak

Czołdar (osm.-tur. czułtar) – długie, wykonane z wełny okrycie konia, które zakrywa jego przód, barki i częściowo szyję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czółeczko

zdrobnienie od: czółko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołem

pozdrowienie, przywitanie popularne w wojsku oraz pomiędzy osobami o większej zażyłości

wykrzyknik

(1.1) wojsk. służy do pozdrowienia (przywitania) przełożonych oraz zwierzchników

(1.2) wojsk. służy do pozdrowienia (pożegnania) przełożonych oraz zwierzchników

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. zobacz. czoło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czółenka

rodzaj niskiego obuwia damskiego, głęboko wycięte pantofle

#### Źródła:

SJP.pl

# Czółenko

1. małe czółno;
2. pantofel damski;
3. element krosna tkackiego;
4. przyrząd do robienia ręcznych koronek;
5. część czółenkowej maszyny do szycia, na której mieści się szpulka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. czółno

(1.2) włók. techn. element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

(1.3) włók. techn. element maszyny do szycia mieszczący szpulkę z nićmi

(1.4) pot. obuw. but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla

Czółenko tkackie – element krosna tkackiego, mechanicznie nie połączony z pozostałymi mechanizmami, będący przenośnikiem i „magazynem” wątku. Swą nazwę zawdzięcza temu, że kształtem przypomina czółno (łódkę). Wątek zmagazynowany jest w bezcewkowym nawoju lub na specjalnej tekturowej, drewnianej albo plastikowej cewce i umieszczony wewnątrz czółenka. W zależności od numeru (grubości) przędzy, jest to kilkanaście lub kilkaset metrów nitki. Koniec nitki wątku wyprowadzony jest na zewnątrz czółenka przez oczko w krosnach mechanicznych, lub przewlekacz w krosnach automatycznych. Czółenko jest przerzucane z jednej strony przesmyku na drugą przez mechanizm przerzutowy lub ręcznie na krosnach ręcznych. W czasie przelotu przez przesmyk, odwijający się z nawoju wewnątrz czółenka wątek, jest układany między nitkami osnowy, tworząc w ten sposób elementy tkaniny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czółenkowaty

podobny kształtem do czółenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołg

rodzaj silnie uzbrojonego i opancerzonego wozu bojowego na zawieszeniu gąsienicowym, przystosowanego do poruszania się w trudnym terenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą ognia płaskotorowego. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czołgać

1. poniżać kogoś;
2. zmuszać kogoś do poruszania się na czworakach

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. pejor. powodować czyjeś upokorzenie lub poniżenie

(1.2) zmuszać kogoś do czołgania się (2.1)

(2.2) przen. poniżać się przed kimś

(2.3) przen. książk. o mgle lub dymie: snuć się nisko, tuż nad ziemią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czołganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czołgać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czołganka

narożna ozdoba kamienna bazy kolumny romańskiej; żabka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. element zdobniczy w architekturze, najczęściej występujący w większej ilości

Żabka (także czołganka) – kamienna narożna ozdoba jednej z odmian bazy kolumny romańskiej, występująca w formie geometrycznej, roślinnej lub figuralnej. Od połowy XI w. pojawia się pojedynczo na plintach romańskich kolumn w kształcie zwiniętego listka. Początkowo naturalistyczna, z czasem w postaci zgeometryzowanej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czołgisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. pot. zgrub. od: czołg

(1.2) rzad. pot. duży czołg

#### Źródła:

Wiktionary

# Czołgista

żołnierz z formacji pancernej czołgów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz obsługujący czołg

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czołgistka

→ czołgista

Patrz:czołgista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołgot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ornit. dzięcioł

#### Źródła:

Wiktionary

# Czołgowisko

ćwiczebny poligon z torem przeszkód dla czołgów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wojsk. miejsce (poligon) przeznaczone na ćwiczenia czołgów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czołgowy

związany z czołgiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czołgiem; składający się z czołgów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czółko

zdrobnienie od: czoło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od czoło

(1.2) małe czoło

(1.3) daw. odzież. dawna dziewczęca opaska noszona na głowie;

(1.4) lud. odzież. ozdobna opaska noszona na głowie przez dziewczęta, element stroju ludowego lub regionalnego

(1.5) wojsk. przednia część naboju kulowego

Czółko (albo stroik, podwstążnik) – dziewczęca opaska ozdobna noszona na głowie do chwili zamążpójścia w Europie od czasów średniowiecza.

Czółka zdobione były motywami roślinnymi. W krajach słowiańskich czółko zachowało się jako element odświętnego stroju ludowego albo regionalnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czółno

1. rodzaj łódki wydrążonej z jednego pnia;
2. część maszyny do szycia zawierająca szpulkę z nićmi; czółenko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;

(1.2) hist. część hełmu okrywająca szyję z tyłu

(1.3) czółenko tkackie

Czółno – bezsterowa łódź wykonana z jednego pnia drzewa; wypalona lub wydłubana, płaskodenna, poruszana wiosłami lub drągiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czółnowy

przymiotnik od: czółno

#### Źródła:

SJP.pl

# Czoło

1. część twarzy człowieka nad brwiami i nosem;
2. część przednia czegoś; przód, front, fasada;

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

(1.2) początek, przednia część czegoś rozciągniętego

- czoło – pojęcie z zakresu anatomii
- czoło – fortyfikacje
- Czoło – nieistniejąca wieś na Białorusi
- Czoło – polana w Gorcach
- Czoło – szczyt w Beskidzie Makowskim
- Czoło – szczyt w Beskidzie Małym (w północno-zachodnim grzbiecie Gronia Jana Pawła II)
- Czoło (Zamczyska) – szczyt w Beskidzie Małym (w paśmie Łysiny)
- Czoło – szczyt w Beskidzie Żywieckim
- Czoło – szczyt w Bieszczadach
- Czoło – szczyt w Karkonoszach
- Czoło – szczyt na Pogórzu Karkonoskim
- Czoło – szczyt w Pieninach
- Czoło – grzbiet w słowackich Tatrach Zachodnich
- Czoło – niewielki szczyt w Tatrach Zachodnich (pomiędzy Grzesiem a Bobrowiecką Przełęczą)
- Czoło – niewielki szczyt w Tatrach Zachodnich (w północno-zachodniej grani Grzesia)
- Czoło – okazała ściana skalna w Karkonoszach
- Czoło Turbacza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czołobitniej

stopień wyższy od przysłówka: czołobitnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołobitniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czołobitny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołobitność

→ czołobitny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czołobitne; cecha tych, którzy są czołobitni

Patrz:czołobitny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czołobitny

uniżony, pełen pokory, służalczy, hołdowniczy

przymiotnik

(1.1) pełen pokory i szacunku wobec kogoś, w sposób aż służalczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czołoczub

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Prionops|ref=tak.;

#### Źródła:

Wiktionary

# Czołówka

1. pierwsze szeregi, front;
2. wysunięta na czoło grupa zawodników w biegu lub rajdzie;
3. grupa ludzi wybitnych, elita;
4. wstępna część filmu;
5. najważniejsza wiadomość lub artykuł w gazecie, zamieszczone na czołowym miejscu;
6. potocznie: zderzenie czołowe samochodów;
7. latarka noszona na czole

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. początkowa część poruszającej się grupy

(1.2) latarka noszona na głowie

(1.3) telew. planszaansze początkowe filmu

(1.4) streszczenie informacji prasowej na jej początku

(1.5) grupa jednostek najlepszych w danej klasyfikacji

(1.6) pot. zderzenie czołowe pojazdów

- czołówka – potoczne określenie latarki czołowej
- w alpinizmie – ściana czołowa filara
- czołówka – wysunięty pododdział wojskowy
- czołówka (poligrafia) – materiał dziennikarski (zwłaszcza artykuł) otwierający kolumnę redakcyjną gazety
- czołówka (film) – początkowa sekwencja filmu, prezentująca logotypy producenckie i napisy wstępne, lub piosenkę otwierającą film (najczęściej animowany)
- Czołówka techniczna – wydzielona ze składu jednostki lotniczej część personelu i sprzętu przybywająca pierwsza na nowe lotnisko w czasie przebazowania
- Wytwórnia Filmowa „Czołówka” – polska wytwórnia filmowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czołówkowy

związany z czołówką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czołowy

1. związany z czołem (częścią głowy);
2. jeden z pierwszych, wysuwający się na pierwszy plan; przodujący, wybitny, główny;
3. znajdujący się na przedzie; przedni, frontowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący czoła

(1.2) główny, wiodący

(1.3) frontowy, przedni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czpak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czrezwyczajka

potoczna nazwa WCzK, czyli organizacji poprzedzającej NKWD i KGB w Rosji sowieckiej; czerezwyczajka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziecha

zgrubienie od: czterdziestka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od czterdziestka (wszystkie znaczenia, zwykle czterdzieści lat)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdzieści

liczebnik oznaczający liczbę 40

liczebnik główny (zbiorowy: czterdzieścioro)

(1.1) liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdzieścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 40, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 40

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestak

coś, co zajmuje czterdzieste miejsce lub jest związane z liczbą 40, np. pokój

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestka

1. liczba czterdzieści;
2. wiek czterdziestu lat;
3. pokój, autobus, dom itp. oznaczony numerem 40;
4. to, co się składa z czterdziestu jednostek, części, np. grupa czterdziestoosobowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liczba 40

(1.2) grupa 40 osób lub rzeczy

(1.3) wiek 40 lat

(1.4) pot. kobieta w wieku 40 lat

Czterdziestka – część wsi Sipiory w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia.

Z dniem 1.12.2009 Czterdziestka została wyodrębniona jako część wsi Sipiory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterdziestkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą czterdzieści, dotyczący liczby czterdzieści

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoczterolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestoczterolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoczterolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestoczterolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoczteroletni

mający czterdzieści cztery lata, trwający czterdzieści cztery lata itp.

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści cztery lata

(1.2) trwający czterdzieści cztery lata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestodniowy

mający czterdzieści dni, trwający czterdzieści dni itp.

przymiotnik

(1.1) trwający czterdzieści dni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestodwugodzinny

trwający czterdzieści dwie godziny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestodwulatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści dwa lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści dwa lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestodwulatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestodwulatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści dwa lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści dwa lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestodwulatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestodwuletni

mający czterdzieści dwa lata, trwający czterdzieści dwa lata itp.

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści dwa lata

(1.2) trwający czterdzieści dwa lata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestodziewięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści dziewięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestodziewięciolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestodziewięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści dziewięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści dziewięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestodziewięciolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestodziewięcioletni

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści dziewięć lat

(1.2) trwający czterdzieści dziewięć lat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestogodzinny

trwający czterdzieści godzin

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa czterdzieści godzin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestojednogodzinny

trwający 41 godzin

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestojednolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści jeden lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści jeden lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestojednolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestojednolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści jeden lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści jeden lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestojednolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestojednoletni

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści jeden lat

(1.2) trwający czterdzieści jeden lat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestokilkuletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający czterdzieści kilka lat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestokrotny

powtarzający się czterdzieści razy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestolatek

mężczyzna czterdziestoletni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba w wieku 40-49 lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca 40-49 lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestolatka

Czterdziestolatek lub 40-latek – polski serial komediowy w reżyserii Jerzego Gruzy. Premierowy odcinek wyemitowano 16 maja 1975. Tytułową rolę zagrał Andrzej Kopiczyński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterdziestolatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca czterdzieści lat;
2. okres obejmujący czterdzieści lat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestolatek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestolatki

osoby różnej płci mające od czterdziestu do pięćdziesięciu lat

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestolecie

1. okres czterdziestu lat;
2. czterdziesta rocznica czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres czterdziestu lat

(1.2) czterdziesta rocznica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestoletni

mający czterdzieści lat

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści lat

(1.2) trwający czterdzieści lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestomilionowy

liczący czterdzieści milionów czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający czterdzieści minut

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoośmiogodzinny

trwający czterdzieści osiem godzin

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa czterdzieści osiem godzin, trwający pełne dwie doby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestoośmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści osiem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści osiem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestoośmiolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoośmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści osiem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści osiem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestoośmiolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoośmioletni

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści osiem lat

(1.2) trwający czterdzieści osiem lat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestoośmiościan

jedna z prostych postaci krystalograficznych, o największej możliwej liczbie ścian w kształcie trójkątów różnobocznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestoosobowy

1. składający się z czterdziestu osób;
2. przeznaczony dla czterdziestu osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestoparoletni

mający czterdzieści parę lat, trwający czterdzieści parę lat itp.; czterdziestokilkoletni, czterdziestokilkuletni

przymiotnik

(1.1) mający lub trwający czterdzieści kilka lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestopięciohektarowy

a) będący wielkości czterdziestu pięciu hektarów;
b) posiadający czterdzieści pięć hektarów ziemi (np. rolnik czterdziestopięciohektarowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestopięcioipółletni

mający czterdzieści pięć lat i pół roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestopięciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści pięć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści pięć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestopięciolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestopięciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści pięć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści pięć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestopięciolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestopięciolecie

1. okres czterdziestu pięciu lat;
2. czterdziesta piąta rocznica czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestopięcioletni

mający czterdzieści pięć lat, trwający czterdzieści pięć lat itp.

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści pięć lat

(1.2) trwający czterdzieści pięć lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestopięciominutowy

trwający czterdzieści pięć minut

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający czterdzieści pięć minut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestorublowy

mający wartość czterdziestu rubli

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestosiedmiolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści siedem lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści siedem lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestosiedmiolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestosiedmiolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści siedem lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści siedem lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestosiedmiolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestosiedmioletni

mający czterdzieści siedem lat, trwający czterdzieści siedem lat itp.

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści siedem lat

(1.2) trwający czterdzieści siedem lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestosiedmiominutowy

trwający czterdzieści siedem minut

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestostopniowy

1. mający czterdzieści stopni (w jakiejś skali);
2. mający czterdzieści stopni, etapów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestosześciolatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści sześć lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści sześć lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestosześciolatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestosześciolatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści sześć lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści sześć lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestosześciolatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestosześcioletni

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści sześć lat

(1.2) trwający czterdzieści sześć lat

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestotrzyipółletni

mający czterdzieści trzy lata i pół roku, trwający czterdzieści trzy lata i pół roku itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterdziestotrzylatek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna mający czterdzieści trzy lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czterdzieści trzy lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterdziestotrzylatka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestotrzylatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca czterdzieści trzy lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czterdzieści trzy lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterdziestotrzylatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziestotrzyletni

mający czterdzieści trzy lata, trwający czterdzieści trzy lata itp.

przymiotnik

(1.1) mający czterdzieści trzy lata

(1.2) trwający czterdzieści trzy lata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterdziestotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 40 000

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterdziesty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 40

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 40

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterechsetlecie

1. okres czterystu lat;
2. czterechsetna rocznica

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres czterystu lat

(1.2) czterechsetna rocznica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterechsetletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterechsetna

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 400

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterechsetny

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 400

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od czterysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternaście

liczebnik oznaczający liczbę 14

liczebnik główny

(1.1) 14

- 14 – liczba naturalna
- 14 – rok naszej ery
- 14 – rok przed naszą erą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czternaścioro

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 14, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

liczebnik zbiorowy

(1.1) …odpowiadający liczbie 14

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternasta

godzina czternasta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 14, godzina druga po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: czternasty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastak

byk jelenia o czternastu końcach w wieńcu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) łow. jeleń o potężnym wieńcu z czternastoma odnogami (razem na obu tykach)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastka

1. liczba czternaście;
2. wiek czternastu lat;
3. pokój, autobus, szkoła, dom itp. oznaczony numerem 14;
4. to, co się składa z czternastu jednostek, części, np. grupa czternastoosobowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 14

(1.2) coś, co oznaczone jest liczbą 14

(1.3) całość składająca się z czternastu części, elementów lub jednostek

(1.4) pot. dziewczyna w wieku czternastu lat

(1.5) pot. dodatkowa, czternasta pensja

(1.6) pot. wiek czternastu lat

- 14 – liczba naturalna
- 14 – rok naszej ery
- 14 – rok przed naszą erą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czternastkowy

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą czternaście, dotyczący liczby czternaście

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastodniowy

mający czternaście dni (dwa tygodnie), trwający czternaście dni (dwa tygodnie) itp.; dwutygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający czternaście dni

(1.2) będący w wieku czternastu dni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastogodzinny

trwający czternaście godzin

przymiotnik

(1.1) trwający czternaście godzin

(1.2) będący w wieku czternastu godzin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastoipółletni

będący w wieku czternastu lat i pół roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastokąt

figura płaska mająca 14 kątów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastokilometrowy

mający długość czternastu kilometrów, wynoszący czternaście kilometrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastokropka

biedronka czternastokropka - gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych; gielas czternastoplamek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastokrotnie

przysłówek

(1.1) czternaście razy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastokrotny

powtarzający się czternaście razy

przymiotnik

(1.1) odbywający się/powtarzający się czternaście razy

(1.2) taki, który osiągnął/zdobył/robił coś czternaście razy

(1.3) czternaście razy większy bądź mniejszy od czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastolatek

chłopiec czternastoletni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopak mający czternaście lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca czternaście lat

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czternastolatka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca czternaście lat;
2. okres obejmujący czternaście lat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczyna mająca czternaście lat

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca czternaście lat

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czternastolatek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastolatki

chłopiec czternastoletni

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastolecie

1. okres czternastu lat;
2. czternasta rocznica czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastoletni

1. trwający czternaście lat; przypadający za czternaście lat;
2. będący w wieku czternastu lat, mający czternaście lat

przymiotnik

(1.1) mający czternaście lat

(1.2) trwający czternaście lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastoliterowy

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z czternastu liter

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastomiesięczny

mający czternaście miesięcy, trwający czternaście miesięcy itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastominutowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający czternaście minut

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastoosobowy

1. składający się z czternastu osób;
2. przeznaczony dla czternastu osób

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla czternastu osób, mogący pomieścić czternaście osób

(1.2) złożony z czternastu osób, wykonywany przez czternaście osób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastopiętrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i czternastu kondygnacji położonych nad nim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastoplamek

gielas czternastoplamek - gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych; biedronka czternastokropka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastościan

wielościan o 14 ścianach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o czternastu ścianach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastostopniowy

1. mający czternaście stopni (w jakiejś skali);
2. mający czternaście stopni, etapów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastotomowy

przymiotnik

(1.1) składający się z czternastu tomów, zawarty w czternastu tomach, wydany w czternastu tomach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastotygodniowy

przymiotnik

(1.1) trwający czternaście tygodni

(1.2) będący w wieku czternastu tygodni

#### Źródła:

Wiktionary

# Czternastowieczny

dotyczący czternastego wieku, pochodzący z czternastego wieku, żyjący w czternastym wieku, dziejący się w czternastym wieku itp.

przymiotnik

(1.1) taki, który wydarzył się lub żył w czternastym wieku; taki, który pochodzi z czternastego wieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czternastowierszowy

składający się z czternastu wierszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternastozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czternastu zgłosek

Czternastozgłoskowiec – rozmiar wiersza sylabicznego, składający się z czternastu sylab i występujący w różnych formatach średniówkowych.

Podstawowe odmiany czternastozgłoskowca to czternastozgłoskowiec symetryczny 14 (7 + 7) i czternastozgłoskowiec asymetryczny 14 (8 + 6).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czternastozgłoskowy

złożony z czternastu zgłosek (sylab); czternastosylabowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czternasty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 14

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 14

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po trzynastym

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) czternasta: godzina czternasta

Czternasty – śródpuszczańska część wsi Topiło w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Hajnówka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Orzeszkowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Cztero-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających czterokrotne wystąpienie czegoś

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających całość składającą się z czterech części

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteroaktówka

sztuka teatralna lub inny utwór sceniczny składający się z czterech aktów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroaktowy

o utworze scenicznym: mający cztery akty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroarkuszowy

składający się z czterech arkuszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroarowy

mający powierzchnię czterech arów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroatomowy

złożony z czterech atomów, np. cząsteczka czteroatomowa

przymiotnik

(1.1) fiz. chem. złożony z czterech atomów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterobarwny

mający cztery barwy (kolory); czterokolorowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterobiegowy

1. o mechanizmie napędowym: mający cztery biegi;
2. o pojeździe: wyposażony w mechanizm napędowy o czterech biegach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterobiegunowy

mający cztery bieguny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterobitowy

1. zawierający cztery bity;
2. działający w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości czterech bitów

przymiotnik

(1.1) inform. taki, który zawiera cztery bity

(1.2) inform. taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości czterech bitów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroboczny

mający cztery boki; czworoboczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterobramkowy

charakteryzujący się strzeleniem czterech bramek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterobrygadówka

system organizacji pracy stosowany w zakładach pracy funkcjonujących w sposób ciągły (24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu), polegający na podziale załogi na 4 brygady, pracujące na 3 zmiany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterocalowy

mający długość czterech cali

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterochlorek

chemiczny związek dwuskładnikowy, w którego cząsteczce występują cztery atomy chloru

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterocyfrowy

złożony z czterech cyfr

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterocylindrowy

mający cztery cylindry, np. samochód czterocylindrowy

przymiotnik

(1.1) techn. mający cztery cylindry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroczęściowy

składający się z czterech części

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroczłonowy

składający się z czterech członów

przymiotnik

(1.1) liczący cztery człony, składający się z czterech członów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterodaniowy

składający się z czterech dań

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterodniówka

okres czterodniowy; coś, co trwa cztery dni

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterodniowy

mający cztery dni, trwający cztery dni itp.

przymiotnik

(1.1) trwający cztery dni

(1.2) będący w wieku czterech dni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterodolarowy

mający wartość czterech dolarów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterodrzwiowy

mający czworo drzwi

przymiotnik

(1.1) mający czworo drzwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterodziałaniowy

zwykle o kalkulatorze - wykonujący cztery typy działań: dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterodziałowy

1. o instytucji: mający cztery działy;
2. czteroczęściowy, czterodzielny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterodzielny

złożony z czterech części, dzielący się na cztery części; czwórdzielny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który jest podzielony na cztery części

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterodźwięk

akord składający się z czterech różnych dźwięków

Czterodźwięk – akord złożony z czterech dźwięków. Jego bazą jest trójdźwięk, do którego dodany jest interwał liczony od prymy tego akordu – od tego interwału akord bierze swoją nazwę. Najczęściej spotykanymi interwałami które można dodać do akordu są seksta lub septyma.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czteroelementowy

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech elementów

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteroetapowo

przysłówek sposobu

(1.1) w czterech etapach, fazach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteroetapowy

składający się z czterech etapów

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech etapów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroetyloołów

związek chemiczny używany jako środek przeciwstukowy do benzyn; tetraetyloołów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. trująca, bezbarwna, oleista ciecz, stosowana głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn, metaloorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C8H20Pb;

Tetraetyloołów (czteroetylek ołowiu), (C2H5)4Pb, Et4Pb – metaloorganiczny związek chemiczny, połączenie atomu ołowiu z 4 grupami etylowymi. Stosowany głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterofazowo

przysłówek sposobu

(1.1) w czterech fazach, etapach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterofazowy

1. składający się z czterech faz, etapów;
2. działający w układzie odpowiednich czterech prądów przemiennych

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech faz, etapów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterofluorek

związek chemiczny z cząsteczką zawierającą cztery atomy fluoru; tetrafluorek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterofluoroetylen

fluoropochodna etylenu; bezbarwny gaz palny, nierozpuszczalny w wodzie

Tetrafluoroeten, TFE – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów halogenowanych (halogenoalken), fluoropochodna etenu, stosowany głównie jako monomer do syntezy politetrafluoroetylenu (−CF
2−CF
2−)
n oraz jako ważny półprodukt w wielu innych syntezach organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czterofrankowy

mający wartość czterech franków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterofunkcyjny

mający cztery funkcje

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterofuntowy

mający wartość czterech funtów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterogodzinny

trwający cztery godziny

przymiotnik

(1.1) trwający cztery godziny

(1.2) będący w wieku czterech godzin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterogramowy

ważący cztery gramy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterograniasty

mający cztery granie (krawędzie, kanty); czworokanciasty, czworograniasty, czterokanciasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterogroszowy

mający wartość czterech groszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterogłos

utwór na cztery głosy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterogłosowy

złożony z czterech głosów, skomponowany na cztery głosy, wykonywany przez cztery głosy itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterogłowy

mający cztery głowy; czworogłowy, czwórgłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterohektarowy

a) będący wielkości czterech hektarów;
b) posiadający cztery hektary ziemi (np. rolnik czterohektarowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterohydronaftalen

węglowodór aromatyczny powstający przez uwodornienie naftalenu pod ciśnieniem, stosowany jako rozpuszczalnik i dodatek do paliwa w silnikach spalinowych; tetrahydronaftalen, czterowodoronaftalen, tetralina

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroipółgodzinny

trwający cztery i pół godziny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroipółkrotny

powtarzający się cztery i pół raza

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroipółletni

mający lub trwający cztery lata i pół roku; czteryipółletni (przestarzałe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroipółmiesięczny

mający cztery i pół miesiąca; trwający cztery i pół miesiąca

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroipółmilionowy

liczący cztery i pół miliona czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroizbowy

mający cztery izby

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z czterech izb, pomieszczeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterojajeczny

przyrządzony z czterech jajek, np. czterojajeczny makaron

przymiotnik

(1.1) taki, który zawiera cztery jajka (na pewną porcję)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterojęzyczny

1. posługujący się czterema językami;
2. napisany w czterech językach;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się czterema językami

przymiotnik

(1.1) posługujący się czterema językami

(1.2) napisany w czterech językach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokanałowy

o urządzeniu elektronicznym: mający cztery kanały umożliwiające przekaz sygnałów elektrycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokaratowy

ważący cztery karaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokartkowy

mający cztery kartki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokilogramowy

1. ważący 4 kilogramy;
2. przeznaczony na 4 kilogramy czegoś

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający masę równą czterem kilogramom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokilometrowy

mający długość czterech kilometrów, wynoszący cztery kilometry

przymiotnik

(1.1) taki, który ma wielkość (długość) czterech kilometrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokilowy

potocznie: czterokilogramowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. czterokilogramowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroklamrowy

mający cztery klamry

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroklapowy

cyprzyk czteroklapowy - drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywiczlin, sandarak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroklasista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. eduk. absolwent szkoły czteroklasowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteroklasówka

potocznie: szkoła czteroklasowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroklasowy

obejmujący cztery klasy, mający cztery klasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokolorowy

mający cztery kolory (barwy); czterobarwny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokolumnowy

mający cztery kolumny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który składa się z czterech kolumn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokomórkowy

złożony z czterech komórek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokomorówka

potocznie: kąpiel czterokomorowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokomorowy

mający cztery komory

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokończynowy

środowiskowo: występujący w czterech kończynach, np. porażenie czterokończynowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokondygnacyjny

mający cztery kondygnacje

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma cztery kondygnacje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokonny

1. o pojeździe: zaprzężony w cztery konie;
2. o silniku: mający moc czterech koni mechanicznych

przymiotnik relacyjny

(1.1) o pojazdach: taki, który jest zaprzęgany do czterech koni

(1.2) składający się z czterech koni

(1.3) techn. mot. mający moc czterech koni mechanicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokopytny

mający cztery kopyta

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokołowiec

pojazd o czterech kołach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. pojazd poruszający się na czterech kołach

Quad (wymawiane jako kład) (z ang. quadricycle), wszędołaz, czterokołowiec, ATV (od ang. all-terrain vehicle) – pojazd czterokołowy niezadaszony, przeznaczony głównie do sportu i rekreacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterokołowy

mający cztery koła

przymiotnik

(1.1) taki, który ma cztery koła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokreślny

oktawa czterokreślna - rodzaj oktawy muzycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokropka

porostnica czterokropka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokropkowy

1. mający cztery kropki;
2. omarlica czterokropkowa - gatunek chrząszcza z rodziny omarlicowatych; nadrzewka czterokropkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokrotnie

przysłówek

(1.1) cztery razy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterokrotność

→ czterokrotny

Patrz:czterokrotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterokrotny

powtarzający się cztery razy

przymiotnik

(1.1) odbywający się / powtarzający się cztery razy

(1.2) taki, który osiągnął / zdobył / robił coś cztery razy

(1.3) cztery razy większy bądź mniejszy od czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroksiąg

cykl czterech utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie, np. czteroksiąg konfucjański - zbiór czterech najważniejszych ksiąg filozofii konfucjańskiej; tetralogia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. dzieło literackie składające się z czterech części

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterokwiatowy

mający cztery kwiaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterolampowy

wyposażony w cztery lampy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterolatek

dziecko czteroletnie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) chłopiec mający cztery lata

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zwierzę, roślina lub rzecz mająca cztery lata

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od czterolatka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterolatka

1. dziewczynka albo samica zwierząt mająca cztery lata;
2. okres obejmujący cztery lata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziewczynka mająca cztery lata

(1.2) zwierzę, rzecz lub roślina mająca cztery lata

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od czterolatek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterolatki

dziecko czteroletnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterolecie

okres czterech lat

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroletni

1. trwający cztery lata; przypadający za cztery lata;
2. będący w wieku czterech lat, mający cztery lata

przymiotnik

(1.1) mający cztery lata

(1.2) trwający cztery lata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterolinijkowy

składający się z czterech linijek; czterowersowy, czterowierszowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroliniowy

mający cztery linie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterolistkowy

mający cztery listki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterolistny

1. mający cztery liście;
2. mający liść składający się z czterech części przypominających małe listki

przymiotnik

(1.1) mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroliterowy

złożony z czterech liter

przymiotnik

(1.1) taki, który składa się z czterech liter

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterolitrowy

mający objętość czterech litrów

przymiotnik

(1.1) mający pojemność czterech litrów, zawierający cztery litry czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterolufowy

mający cztery lufy

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. mający cztery lufy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteromandatowy

czteromandatowy okręg wyborczy - okręg, w którym do objęcia są cztery mandaty poselskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromasztowiec

statek czteromasztowy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) żegl. statek mający cztery maszty (nie licząc bukszprytu)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteromasztowy

mający cztery maszty

przymiotnik

(1.1) o żaglowcu: mający cztery maszty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterometrowy

mający długość czterech metrów, wynoszący cztery metry

przymiotnik

(1.1) mierzący cztery metry albo cztery metry kwadratowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteromiarowy

o takcie: dzielący się na cztery jednostki rytmiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromiejscowy

mający cztery miejsca siedzące, mieszczący cztery osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromiesięczny

mający cztery miesiące, trwający cztery miesiące itp.

przymiotnik

(1.1) trwający cztery miesiące

(1.2) będący w wieku czterech miesięcy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteromilionowy

liczący cztery miliony czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromilowy

mierzący cztery mile

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterominutowy

trwający cztery minuty

przymiotnik relacyjny

(1.1) trwający cztery minuty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteromocarstwowy

tworzony przez cztery mocarstwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromorgowy

mający powierzchnię czterech mórg

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromorowy

obejmujący cztery mory, trwający cztery mory

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromotorowiec

pojazd napędzany czterema motorami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteromotorowy

napędzany czterema motorami; mający cztery motory

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronarodowy

odnoszący się do czterech narodów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronasienny

wyka czteronasienna - gatunek wyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronawowy

o kościele: mający cztery nawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronitkowy

mający cztery nitki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronitrometan

oleista ciecz używana jako nośnik tlenu w bardzo silnych mieszaninach wybuchowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronogi

zwykle o przedmiotach: mający cztery nogi; czteronożny

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. mający cztery nogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteronożnie

→ czteronożny

Patrz:czteronożny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteronożny

zwykle o przedmiotach: mający cztery nogi; czteronogi

przymiotnik

(1.1) posiadający cztery nogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteronożowy

wyposażony w cztery noże

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroobwodowy

mający cztery obwody

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterooczak

czterooczak świerkowiec - gatunek kornika

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroodcinkowy

składający się z czterech odcinków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterooktawowy

mający rozpiętość czterech oktaw

przymiotnik

(1.1) muz. odznaczający się czterema oktawami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroosobowy

1. składający się z czterech osób (np. drużyna czteroosobowa);
2. przeznaczony dla czterech osób (np. czteroosobowy pojazd)

przymiotnik

(1.1) przeznaczony dla czterech osób, mogący pomieścić cztery osoby

(1.2) złożony z czterech osób, wykonywany przez cztery osoby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroostrzowy

mający cztery ostrza

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterootworowy

mający cztery otwory

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropak

zgrzewka zawierająca cztery butelki, puszki napoju

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hand. paczka zbiorcza po cztery sztuki towaru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteropalcowy

mający cztery palce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropalczasty

zwykle o zwierzęciu (jego odnóżach, kończynach) lub przedmiocie: mający cztery palce

przymiotnik

(1.1) mający cztery palce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteropalnikowy

mający cztery palniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropartyjny

składający się z czterech partii

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropaskowy

pętlak czteropaskowy - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych; baldurek pręgowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropasmówka

droga z czterema pasami ruchu w tym samym kierunku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) droga, która ma cztery pasy ruchu w jednym kierunku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteropasmowy

składający się z czterech pasm (np. o drodze, jezdni), działający w czterech pasmach itp.

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który posiada cztery pasma

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteropęd

wektor czterowymiarowy, którego składową czasową (zerową) jest całkowita energia obiektu fizycznego, składowymi przestrzennymi pęd tego obiektu, a wartością bezwzględną jego masa spoczynkowa

Czteropęd, czterowektor energii-pędu – wektor czterowymiarowy, którego składową czasową (zerową) jest całkowita energia obiektu fizycznego, składowymi przestrzennymi pęd tego obiektu, a wartością bezwzględną jego masa spoczynkowa. Jest to czterowymiarowe uogólnienie wektora pędu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czteropienny

o drzewie: rozgałęziony w cztery pnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropierścieniowy

składający się z czterech pierścieni, np. lek czteropierścieniowy, układ czteropierścieniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropiętrowiec

potocznie: budynek czteropiętrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropiętrowy

mający cztery piętra

przymiotnik relacyjny

(1.1) złożony z parteru i czterech wyższych kondygnacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroplamek

nadrzewnica czteroplamka - gatunek mrówki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroplamka

nadrzewnica czteroplamka - gatunek mrówki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroplamkowy

podkamieniak czteroplamkowy - gatunek pająka z rodziny podkamieniakowatych; wapniuch

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroplamy

1. gnilik czteroplamy - gatunek chrząszcza z rodziny gnilikowatych;
2. kwiatomir czteroplamy - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropojazdowy

składający się z czterech pojazdów; taki, w którego skład wchodzą cztery pojazdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropokojowy

złożony z czterech pokojów

przymiotnik relacyjny

(1.1) z czterema pokojami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteropokoleniowy

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech pokoleń

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteropokładowy

mający cztery pokłady

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropolówka

typ gospodarki rolnej polegający na stosowaniu czteroletniego cyklu płodozmianu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. sposób uprawy roli stosujący czteroletni cykl uprawy oraz podział gruntu na cztery części na których kolejno uprawia się zboża jare i ozime oraz rośliny okopowe i motylkowe;

Czteropolówka jest nieco bardziej skomplikowaną formą płodozmianu trójpolowego, ponieważ tereny uprawne dzieli się tu na cztery pola i kolejno uprawia na nich poszczególne gatunki lub grupy roślin w czteroletniej rotacji. Klasyczna czteropolówka powstała w Anglii w XVIII wieku, obejmowała rośliny okopowe, zboża jare, rośliny motylkowe oraz zboża ozime. Stopniowo rozprzestrzeniła się w Europie zastępując dawny system uprawy.

Często nazywana jest także czteropolówką norfolską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czteropolowy

odnoszący się do czteropolówki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropotencjał

potencjał pola elektrycznego φ oraz potencjał pola magnetycznego A łączący się w czterowektor Aμ

Czteropotencjał – potencjał pola elektrycznego φ oraz potencjał pola magnetycznego A łączy się w czterowektor Aμ zwany czteropotencjałem. Wektory pól E i B są opisywane przez tensor pola elektromagnetycznego, które są opisywane w metryce w szczególnej teorii względności o sygnaturze (+,-,-,-).

Czteropotencjał pojawia się w hamiltonianie relatywistycznym oraz w równaniach mechaniki kwantowej, np. w równaniu Diraca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czteropoziomowy

mający cztery poziomy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropołaciowy

mający cztery połacie dachowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropręcikowy

1. o kwiecie: mający cztery pręciki;
2. o roślinie: mający kwiaty o czterech pręcikach

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający cztery pręciki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroprocentowy

stanowiący cztery procent czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropromilowy

mający cztery promile

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroprzejazdowy

np. karnet czteroprzejazdowy: uprawniający do czterech przejazdów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroprzęsłowy

mający cztery przęsła

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroprzymiotnikowy

(o wyborach, prawie wyborczym) charakteryzujący się czterema zasadami: tajnością, bezpośredniością, równością i powszechnością

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropunktowy

1. składający się z czterech punktów;
2. mający wymiar czterech punktów (np. czcionka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropłaszczyznowy

przymiotnik

(1.1) rozmieszczony na czterech płaszczyznach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteropłatkowy

mający cztery płatki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteropłytowy

składający się z czterech płyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroramienny

mający cztery ramiona, odnogi itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterordzeniowy

mający cztery rdzenie, np. czterordzeniowy procesor

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroręki

mający cztery ręce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterorodzinny

przeznaczony dla czterech rodzin, mieszczący cztery rodziny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterorogi

1. owca czteroroga - rasa owcy;
2. kur czterorogi - gatunek skorpeny; kur rogacz;
3. kameleon czterorogi - gatunek jaszczurki;
4. antylopa czteroroga - gatunek bawoła; czykara dekańska

przymiotnik

(1.1) posiadający cztery rogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterorożny

mający cztery rogi

przymiotnik

(1.1) mający cztery rogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterorundowy

trwający cztery rundy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterorzędowiec

starożytny okręt z czterema rzędami wioseł po każdej stronie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterorzędowy

mający cztery rzędy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosalowy

mający cztery sale

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterościenny

mający cztery ściany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosekcyjny

mający cztery sekcje

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosektorowy

składający się z czterech sektorów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosekundowy

trwający cztery sekundy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosemestralny

składający się z czterech semestrów, podzielony na cztery semestry

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosesyjny

składający się z czterech sesji

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosetowy

składający się z 4 setów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosezonowy

o serialu: mający cztery sezony

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosiekaczowce

rząd roślinożernych ssaków łożyskowych; zajęczaki, zającokształtne

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosiekaczowiec

przedstawiciel rzędu roślinożernych ssaków łożyskowych; zajęczak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosilnikowiec

statek z czterema silnikami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosilnikowy

przymiotnik

(1.1) taki, który jest wyposażony w cztery silniki

#### Źródła:

Wiktionary

# Czteroskibowiec

typ pługa odkładającego jednocześnie cztery skiby

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroskibowy

odkładający jednocześnie cztery skiby; mający cztery skiby

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroskrzydły

mający cztery skrzydła

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroskładnikowy

złożony z czterech składników

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterośladowy

pojazd czterośladowy - pojazd kołowy pozostawiający cztery ślady

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterospadkowy

mający cztery spadki, np. dach czterospadkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterospadowy

dach czterospadowy - dach mający cztery spady (pochyłe płaszczyzny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterośrubowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. skręcany za pomocą czterech śrub

(1.2) mot. wyposażony w cztery śruby napędowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterostanowiskowy

mający cztery stanowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostanowy

złożony z czterech stanów, związany z czterema stanami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostawny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. taki, który może pracować w czterech ustawieniach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterostopniowo

przysłówek sposobu

(1.1) w czterech etapach, fazach

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterostopniowość

→ czterostopniowy

Patrz:czterostopniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostopniowy

1. mający cztery stopnie (w jakiejś skali);
2. mający cztery stopnie, etapy

przymiotnik

(1.1) składający się z czterech stopni, schodków

(1.2) składający się z czterech stopni, etapów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterostopowiec

wiersz czterostopowy; tetrapodia

Tetrapodia (gr. tetrapodía – człon czterostopowy) – typ wiersza złożonego z czterech identycznych stóp w każdym wersie.

- tetrapodia trocheiczna: SsSsSsSs – w wierszu polskim bardzo częsta;
- tetrapodia jambiczna: sSsSsSsS – w wierszu polskim niezbyt częsta;
- tetrapodia daktyliczna: SssSssSssSss – w wierszu polskim nie występuje;
- tetrapodia amfibrachiczna: sSssSssSssSs – w wierszu polskim bardzo częsta;
- tetrapodia anapestyczna: ssSssSssSssS – w wierszu polskim rzadka;
- tetrapodia peoniczna III – w wierszu polskim rzadka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czterostopowy

1. wiersz czterostopowy - wiersz składający się z czterech stóp; czterostopowiec;
2. rzadko: mający długość czterech stóp

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostrefowy

związany z czterema strefami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostrofowy

składający się z czterech strof; czterozwrotkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostronicowy

składający się z czterech stronic

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostrunny

mający cztery struny; czterostrunowy

przymiotnik

(1.1) muz. posiadający cztery struny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterostrunowy

mający cztery struny; czterostrunny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterostrzałowy

mogący oddać cztery strzały

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosuw

silnik czterosuwowy

Silnik czterosuwowy – silnik spalinowy o spalaniu wewnętrznym typu ZI lub ZS wykorzystywany jako napęd w samochodach, motocyklach, maszynach roboczych, statkach powietrznych, statkach wodnych, agregatach prądotwórczych, lokomotywach spalinowych oraz w innych maszynach. Nazwa odnosi się do czterech faz działania:

- wpływu powietrza lub mieszanki paliwowo-powietrznej,
- sprężenia,
- pracy,
- wydmuchu spalin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czterosuwowy

o silniku spalinowym: pracujący w cyklu czterech kolejnych suwów tłoka; czterotaktowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroświecowy

mający cztery świece, np. lichtarz czteroświecowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosylabowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czterech sylab; czterozgłoskowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosylabowy

złożony z czterech sylab (zgłosek); czterozgłoskowy

przymiotnik

(1.1) liczący cztery sylaby, składający się z czterech sylab

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czteroszczękowy

mający cztery szczęki, np. uchwyt czteroszczękowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroszpaltowy

drukowany w formacie czterech szpalt

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroszynowy

składający się z czterech szyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterosłupkowy

mający cztery słupki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterotakt

silnik czterotaktowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterotaktowy

1. złożony z czterech taktów;
2. o silniku spalinowym: pracujący w cyklu czterech kolejnych suwów tłoka; czterosuwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterotomowy

składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach

przymiotnik relacyjny

(1.1) składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach, wydany w czterech tomach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterotonowy

1. złożony z czterech tonów muzycznych;
2. ważący cztery tony;
3. mieszczący cztery tony czegoś;
4. mogący unieść cztery tony

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterotygodniowy

mający cztery tygodnie, trwający cztery tygodnie itp.

przymiotnik

(1.1) trwający cztery tygodnie

(1.2) będący w wieku czterech tygodni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterotysięcznik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szczyt o wysokości 4000 metrów

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterotysięczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od cztery tysiące

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterotłokowy

mający cztery tłoki, np. kompresor czterotłokowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowapniowy

o cząsteczce: mający cztery atomy wapnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowarstwowy

składający się z czterech warstw

przymiotnik

(1.1) liczący cztery warstwy, składający się z czterech warstw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterowartościowość

→ czterowartościowy

Patrz:czterowartościowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowartościowy

o pierwiastku: zawierający atomy tworzące cztery wiązania chemiczne z innymi atomami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowątkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czterowątkowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterowatowy

mający moc czterech watów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowęglowy

mający cztery atomy węgla w cząsteczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowektor

wektor o czterech współrzędnych należący do czasoprzestrzeni jako przestrzeni czterowymiarowej

Czterowektor – wektor o czterech współrzędnych A^{\alpha }=(A^{0},A^{1},A^{2},A^{3}) należący do czasoprzestrzeni, która jest przestrzenią 4-wymiarową (dokładniej przestrzenią wektorową pseudoeuklidesową).

Archetypem wszystkich 4-wektorów jest 4-wektor położenia. Na jego podstawie definiuje się wszystkie inne 4-wektory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czterowektorowy

→ czterowektor

Patrz:czterowektor

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowers

Tetrastych, także kwartyna, kwarten, quatrain, czterowiersz, czterowers – typ strofy, zwłaszcza w poezji lirycznej. Składa się z czterech wersów, najczęściej izosylabicznych i połączonych rymami (parzystymi, okalającymi lub krzyżowymi). Typowy dla tetrastychu jest ośmio-, jedenasto- lub trzynastozgłoskowiec. Strofa tego typu jest często elementem składowym całych układów stroficznych, na przykład sonetu. Tetrastych często pojawia się w liryce polskiej.

  Jak się nie nudzić? gdy oto nad globem
  Milion gwiazd cichych się świeci,
  A każda innym jaśnieje sposobem,
  A wszystko stoi – i leci...
      Cyprian Kamil Norwid, Marionetki

  Błękitami gęstemi do góry, drąc oporu skołtunione chmury,
  W buntowniczej zuchwałej radości, w zażartości natężeń i walk,
  Wśród wzdętego ogromu przestrzeni – lotnych flotyll śpiewającym sznurem
  Żeglujemy w zachwytu fontanny, w niepieszczoną przez nikogo dal.
      Stanisław Ciesielczuk, Czarodziejstwo

#### Źródła:

Wikipedia

# Czterowersowy

składający się z czterech wersów; czterowierszowy, czterolinijkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowiązkowy

składający się z czterech wiązek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowiekowy

mający cztery wieki, trwający cztery wieki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowiersz

strofa czterowierszowa lub utwór czterowierszowy; tetrastych; kwartyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;

Tetrastych, także kwartyna, kwarten, quatrain, czterowiersz, czterowers – typ strofy, zwłaszcza w poezji lirycznej. Składa się z czterech wersów, najczęściej izosylabicznych i połączonych rymami (parzystymi, okalającymi lub krzyżowymi). Typowy dla tetrastychu jest ośmio-, jedenasto- lub trzynastozgłoskowiec. Strofa tego typu jest często elementem składowym całych układów stroficznych, na przykład sonetu. Tetrastych często pojawia się w liryce polskiej.

  Jak się nie nudzić? gdy oto nad globem
  Milion gwiazd cichych się świeci,
  A każda innym jaśnieje sposobem,
  A wszystko stoi – i leci...
      Cyprian Kamil Norwid, Marionetki

  Błękitami gęstemi do góry, drąc oporu skołtunione chmury,
  W buntowniczej zuchwałej radości, w zażartości natężeń i walk,
  Wśród wzdętego ogromu przestrzeni – lotnych flotyll śpiewającym sznurem
  Żeglujemy w zachwytu fontanny, w niepieszczoną przez nikogo dal.
      Stanisław Ciesielczuk, Czarodziejstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterowierszowy

składający się z czterech wierszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowiosłówka

łódź o czterech wiosłach; czwórka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowirnikowiec

maszyna latająca z czterema śmigłami; quadrokopter, kwadrokopter

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowodny

w chemii: zawierający 4 cząsteczki wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowodoronaftalen

węglowodór aromatyczny powstający przez uwodornienie naftalenu pod ciśnieniem, stosowany jako rozpuszczalnik i dodatek do paliwa w silnikach spalinowych; tetrahydronaftalen, czterohydronaftalen, tetralina

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowymiarowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czterowymiarowe; cecha tych, którzy są czterowymiarowi

Czterowymiarowość (ang. four dimensionalism) – pogląd, że przeszłość, teraźniejszość i przyszłość są jednakowo realne.

Oznacza to, że na przykład dinozaury, czy cywilizacja na Marsie istnieją, choć nie w chwili obecnej, ale jednak istnieją (w przeszłości, teraźniejszości bądź przyszłości). Sytuację tę można zobrazować w sposób trójwymiarowy – to, że stoję w Warszawie, nie oznacza wcale, że Tokio czy Rzym nie istnieją. Miasta te są tak samo realne jak to, w którym się obecnie znajduje, podobnie jak to samo miejsce na Ziemi w przeszłości bądź w przyszłości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czterowymiarowy

mający cztery wymiary

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterowyrazowy

składający się z czterech wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterożaglowy

mający cztery żagle

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozakresowy

obejmujący cztery zakresy, działający w czterech zakresach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozdaniowy

składający się z czterech zdań, np. czterozdaniowa notatka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozębny

mający cztery zęby

przymiotnik

(1.1) książk. o osobach mający cztery zęby

(1.2) książk. o przedmiotach mający cztery zęby (ostrza)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterozębowy

mający cztery zęby

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozgłoskowiec

rodzaj utworu poetyckiego, w którym każdy wers składa się z czterech zgłosek

Czterozgłoskowiec – forma wierszowa złożona z czterech sylab.

W wersyfikacji polskiej czterozgłoskowiec daje kilka możliwości kształtowania rozkładów akcentowych, chociaż najczęściej bywa paroksytoniczny. Występuje jako samodzielny wers w wierszach izosylabicznych. Bywa także wykorzystywany w wierszach różnowersowych lub stanowi człon dłuższych wersów sylabicznych.

    Panie Janie!
    W każdym stanie
    Zyskać można.
    Myśl ostrożna
    Obrać umie,
    Gdy rozumie.
            Ignacy Krasicki, Do Pana Jana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czterozgłoskowy

złożony z czterech zgłosek (sylab); czterosylabowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozmianowy

przebiegający na cztery zmiany, wykonywany na cztery zmiany

#### Źródła:

SJP.pl

# Czteroznaczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czteroznaczne; cecha tych, którzy są czteroznaczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterozwrotkowy

mający cztery zwrotki; czterostrofowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterożyłowy

o kablu: mający cztery żyły

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterozłotowy

mający wartość czterech złotych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterołóżkowy

wyposażony w cztery łóżka, mieszczący cztery łóżka (np. apartament czterołóżkowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Cztery

liczebnik główny oznaczający liczbę 4

liczebnik główny

(1.1) liczba 4

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) cyfra 4

4 (cztery) – liczba naturalna następująca po 3 i poprzedzająca 5. 4 jest też cyfrą wykorzystywaną do zapisu liczb w różnych systemach liczbowych, np. w ósemkowym, dziesiętnym i szesnastkowym.4. dniem w roku jest 4 stycznia, a 4. miesiącem w roku jest kwiecień; zobacz 4 rok n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czteryipółletni

przestarzałe: mający lub trwający cztery lata i pół roku; czteroipółletni

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterykroć

cztery razy

przysłówek

(1.1) przest. dziś książk. cztery razy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterysetka

1. liczba 400;
2. całość składająca się z czterystu części lub jednostek;
3. to, co jest oznaczone liczbą 400

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa liczby 400

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterysetny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od czterysta

#### Źródła:

Wiktionary

# Czterysta

liczebnik oznaczający liczbę 400

liczebnik główny

(1.1) liczba 400

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterystoletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.; czterystuletni

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterystukonny

mający czterysta koni, np. silnik czterystukonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterystuletni

mający czterysta lat, trwający czterysta lat itp.; czterystoletni

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający czterysta lat

(1.2) trwający czterysta lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czterystumetrowiec

biegacz specjalizujący się w biegach na dystansie czterystu metrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterystumetrówka

dystans o długości 400 metrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czterystumetrowy

mający długość czterystu metrów, wynoszący czterysta metrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Cztota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) srom

#### Źródła:

Wiktionary

# Cztujda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łódź. gęsta zupa

#### Źródła:

Wiktionary

# Czu

Czu (t. Czuj, Szu; ros. Чу, kirg. Чүй, kaz. Шу) – rzeka w północnym Kirgistanie i w południowym Kazachstanie. Jej długość wynosi 1067 km, powierzchnia zlewni 62,5 tys. km², średni przepływ 130 m³/s (u ujścia z gór).

#### Źródła:

Wikipedia

# Czuang

język z rodziny austronezyjskiej, jedyny z wielkich języków chińskich pisany alfabetem łacińskim; zhuang

Zhuang (chiń. 壮族 pinyin: Zhuàngzú) inaczej Zhuangowie, Czuangowie – naród azjatycki pochodzenia środkowotajskiego, osiadły w południowych Chinach i północnym Wietnamie (Nùngowie). Najliczniejsza mniejszość etniczna Chińskiej Republiki Ludowej (ok. 18 mln os.). Przeważnie zamieszkują Region Autonomiczny Kuangsi–Czuang oraz prowincje Junnan, Guangdong, Kuejczou i Hunan. Wyróżnia się dwa zespoły pomniejszych grup etnicznych: północnych i południowych Zhuangów. Posługują się językiem zhuang, zróżnicowanym gwarowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuang-Cy

chiński filozof i pisarz (369-298 p.n.e.); Czuang-cy, Zhuangzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuangowie

naród zamieszkujący południowe Chiny; Zhuang

Zhuang (chiń. 壮族 pinyin: Zhuàngzú) inaczej Zhuangowie, Czuangowie – naród azjatycki pochodzenia środkowotajskiego, osiadły w południowych Chinach i północnym Wietnamie (Nùngowie). Najliczniejsza mniejszość etniczna Chińskiej Republiki Ludowej (ok. 18 mln os.). Przeważnie zamieszkują Region Autonomiczny Kuangsi–Czuang oraz prowincje Junnan, Guangdong, Kuejczou i Hunan. Wyróżnia się dwa zespoły pomniejszych grup etnicznych: północnych i południowych Zhuangów. Posługują się językiem zhuang, zróżnicowanym gwarowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czub

1. upięte wysoko, sterczące na głowie włosy;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; czubek; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szpiczasty koniec czegoś

(1.2) fryzura z uniesionymi włosami

(1.3) zool. kępka piór lub sierści na głowie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pejor. osoba psychicznie chora

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: czubić

## Ludzie noszący nazwisko Czub

- Cezary Czub – polski kierowca rajdowy
- Hans Joachim Czub (1951–2016) – niemiecki prawnik, sędzia Federalnego Trybunału Sprawiedliwości
- Jacek Czub – polski chemik, doktor habilitowany nauk chemicznych, wykładowca Politechniki Gdańskiej
- Janusz Czub (1938–2002) – polski łucznik i trener łucznictwa
- Janusz Zygmunt Czub (ur. 1947) – polski fizyk i nauczyciel akademicki
- Jarosław Filip Czub – polski politolog, europeista
- Krystyna Czubówna (ur. 1954) – polska dziennikarka, prezenterka programów informacyjnych oraz lektorka filmów przyrodniczych i audycji radiowych
- Michaił Andriejewicz Czub (1912–1985) – rosyjski biskup prawosławny
- Nikołaj Czub (ur. 1984) – rosyjski kosmonauta
- Piotr Czub (ur. 1966) – polski chemik, doktor habilitowany nauk technicznych, profesor Politechniki Krakowskiej
- Katarzyna Huzar-Czub (1977–2022) – polska pisarka, tłumaczka i redaktorka książek dla dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuba

1. upięte wysoko, sterczące na głowie włosy;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; czubek; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś

Czuba (546 m) – miejsce na północno-zachodnim grzbiecie Gronia Jana Pawła II w Beskidzie Małym, pomiędzy przełęczą Sosina a Gancarzem. Nie jest to szczyt, a tylko miejsce, w którym następuje załamanie grani. Miejsce to ma jednak znaczenie topograficzne, gdyż na Czubie znajduje się skrzyżowanie dróg leśnych i szlaków turystycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubacki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubacz

ptak z rodziny czubaczy, z rzędu grzebiących, zamieszkujący tropikalne i subtropikalne lasy Ameryki Południowej i Środkowej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny czubacze, nazwa systematyczna|Cracidae|ref=tak.;

Czubacz – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Łopuszno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czubaczowate

o cechach czubaczowatych (rodzina ptaków)

Czubacze, czubaczowate (Cracidae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubaczowaty

o cechach czubaczowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubaj

nazwisko

## Polacy

- Anna Idzikowska-Czubaj – dr hab. nauk humanistycznych, historyk
- Mariusz Czubaj – dr hab. nauk humanistycznych, literaturoznawca, antropolog kulturowy

## Ukraińcy

- Hryhorij Czubaj (ukr. Григорій Чубай) – poeta i tłumacz
- Taras Czubaj (ukr. Тарас Чубай) − muzyk rockowy, wokalista, kompozytor, tekściarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubajeczka

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych

Lepiota (Pers.) Gray (czubajeczka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubajka

grzyb z rodziny bedłkowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikol. grzyb kapeluszowy, pospolicie rosnący na pastwiskach i rzadkich lasach sosnowych

Macrolepiota Singer (czubajka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czubajnik

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych

Chlorophyllum Massee (czubajnik) – rodzaj grzybów wielkoowocnikowych należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae), którego gatunkiem typowym jest Chlorophyllum molybdites. W Polsce występują 3 gatunki: Ch. rhacodes, Ch. brunneum i Ch. olivieri.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubak

rodzaj ptaków z rodziny jastrzębiowatych

Osoby o tym nazwisku:

- Adrian Czubak – polski polityk
- Krystyna Czubak – polska rzemieślnik i działaczka polityczna, posłanka na Sejm
- Tomasz Czubak – polski lekkoatleta
- Włodzimierz Czubak – polski funkcjonariusz służb bezpieczeństwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubas

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. osoba psychicznie chora

#### Źródła:

Wiktionary

# Czubaszek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubatka

1. kura należąca do rasy charakteryzującej się ozdobnym czubem z piór;
2. potocznie: kura;
3. sikorka czubatka - gatunek sikorki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Lophophanes cristatus|ref=tak., sikora czubata;

## Geografia

- Czubatka – skała w Ojcowskim Parku Nrodowym
- Czubatka – skała w miejscowości Ryczów
- Czubatka – skała w miejscowości Ryczów-Kolonia
- Czubatka – skała we wsi Podzamcze będąca najwyższym wzniesieniem na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- Czubatka – skała we wsi Rusocice w województwie małopolskim
- Czubatka – wzniesienie w Pieninach
- Czubatka – wzniesienie na Wysoczyźnie Elbląskiej
- Czubatka – wzniesienie w dolinie Noteci
- Czubatka – wzniesienie na wschodnim skraju Pustyni Błędowskiej w Kluczach
- Czubatka – wzniesienie w obrębie Wzgórz Trzebnickich, w mikroregionie Wzgórz Skrzypińskich, gmina Wołów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czubato

przysłówek

(1.1) w formie czuba

#### Źródła:

Wiktionary

# Czubaty

1. mający na głowie czub;
2. ostro zakończony;
3. napełniony z czubem

przymiotnik

(1.1) mający na głowie czub

(1.2) zakończony czubem, ostro zakończony, sterczący

(1.3) napełniony z naddatkiem, z czubem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czubeczek

zdrobnienie od: czubek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubek

1. nastroszona fryzura;
2. kępka sterczących na głowie piór, sierści; grzebień;
3. najwyższy punkt; wierzchołek; szczyt;
4. szpiczaste zakończenie czegoś;
5. potocznie: chory psychicznie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szpiczaste, ostre zakończenie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. osoba chora psychicznie

(2.2) środ. młodz. punk

(2.3) daw. żart. bonifrater; zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana Bożego dla opieki nad chorymi, szczególnie umysłowo

- czubek (Lophozia) – roślina z gromady wątrobowców
- Czubek – film polski z 2001 r.
- czubek, czubnik (Leucocoprinus) – rodzaj grzybów.
- Czubek – osada w Polsce, w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Kaliska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czubiasty

mający czub; nastroszony

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubić

czubić się - kłócić się, sprzeczać, bić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubik

rodzaj ptaków z rodziny jerzykowatych

Czubik (1845 m) – niewybitny szczyt w Tatrach Zachodnich. Znajduje się na bocznym, północnym grzbiecie Kończystego Wierchu. Grzbiet ten oddziela Dolinę Starorobociańską od Doliny Jarząbczej. Czubik znajduje się pomiędzy Kończystym Wierchem (2002 m), oddzielony od niego Dudową Przełęczą (1815 m) i Trzydniowiańskim Wierchem (1768 m), od którego oddzielony jest Przełęczą nad Szyją (1754 m).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubiński

nazwisko

- osoby noszące nazwisko Czubiński:
  - Antoni Czubiński – historyk, profesor UAM
  - Jarosław Czubiński – prawnik i dyplomata
  - Lucjan Czubiński – generał dywizji LWP, prawnik, prokurator generalny PRL
  - Zygmunt Czubiński – botanik, profesor UAM

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubki

potocznie: szpital dla chorych psychicznie

Bonifratrzy, łac. fratres misericordiae b. Joannis de Deo (łac. bonus frater – dobry brat) – katolicki zakon szpitalny założony (początkowo jako wspólnota świecka) w 1540 roku w Hiszpanii przez św. Jana Bożego w celu opieki nad chorymi. W 1572 zatwierdzony przez papieża Piusa V.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubnik

rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych

Leucocoprinus Pat. (czubnik) – rodzaj grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubokaczka

gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; kaczka czubata

Czubokaczka, kaczka czubata (Lophonetta specularioides) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zasiedla zachodnią i południową część Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czubowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czubrica

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubryca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (nazwa systematyczna|Satureja montana|ref=tak.);

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czubryca

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubrica

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuć

1. doznawać wrażeń zmysłowych;
2. doznawać uczuć, przeżywać coś wewnętrznie;
3. przewidywać, domyślać się, przeczuwać;
4. czuć się - być w pewnym stanie fizycznym lub psychicznym (np. czuć się dobrze); mieć świadomość tego stanu (np. czuć się silnym)

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. poczuć)

(1.1) odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

(1.2) odbierać wrażenia za pomocą zmysłu węchu

(1.3) odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

(1.4) lwów. słyszeć

(1.5) stpol. czuwać, pilnować

(1.6) gw-pl|Bukowina. śmierdzieć

czasownik zwrotny niedokonany czuć się

(2.1) mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuch

w gwarze łowieckiej: powonienie u psa; węch

#### Źródła:

SJP.pl

# Czucha

wełniana kurtka góralska ozdobiona haftem; cucha, czuha, gunia, guńka

Czuha, węg. szűr, cuha, gunia (inaczej: czuhania, czucha, czuchunia, cucha, guńka) – męska kurta z wełnianego, samodziałowego sukna, ozdobiona haftem i obszyciami, noszona przez węgierskich, rumuńskich, morawskich, polskich górali, Łemków, Bojków i Hucułów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuchnowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuchoniec

dawniej: Fin z okolic Leningradu, Dietskawo Sieła (dawne Carskie Sioło), Peterhofu i Schlisselburga

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuchów

w gwarze łowieckiej: powonienie u psa; węch

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 5, w tym 1 podstawowa

- Czuchów – część miasta Czerwionka-Leszczyny
- Czuchów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. łosickim, w gminie Platerów
- Czuchów – część wsi Mnich w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Chybie
- Czuchów – część wsi Hażlach w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Hażlach
- Czuchów – część wsi Zabłocie w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim, w gminie Strumień

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czucie

1. zdolność odbierania bodźców dotykowych; wrażenie;
2. dawniej: odczuwanie albo przeczuwanie, przewidywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odbiór poprzez zmysły, reakcja na odbierane aspekty rzeczywistości

(1.2) odczasownikowy od|czuć.

Dotyk (układ czuciowy) jest uznawany za jeden ze zmysłów, jednak wrażenia określane łącznie jako dotyk są kombinacją sygnałów przesyłanych przez komórki reagujące na ciepło lub zimno, nacisk oraz uszkodzenie (ból).

W rozmaitych eksperymentach wykazano, że dotyk i zmysł motoryczny są podstawowymi elementami definiującymi odbieranie rzeczywistości przez zwierzęta (w tym człowieka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuciowiec

1. osoba najlepiej zapamiętująca bodźce czuciowe;
2. osoba kierująca się uczuciami, ulegający emocjom; uczuciowiec, emocjonalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuciowość

1. cecha tego, co związane z odbiorem bodźców dzięki zmysłowi dotyku;
2. zespół cech, które wskazują na wrażliwość danej osoby; kierowanie się emocjami, uleganie uczuciom; uczuciowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuciowy

dotyczący czucia jako zdolności odbierania bodźców dotykowych, np. nerwy czuciowe

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czuciem, dotyczący czucia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuczeło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Kresy. straszydło

#### Źródła:

Wiktionary

# Czudec

wieś w Polsce

Czudec – wieś (dawniej miasteczko lokowane w XV w.) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec.

Czudec uzyskał lokację miejską w 1427 roku, zdegradowany został w 1919 roku. Wieś położona jest na skraju Pogórza Strzyżowskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 988. Miejscowość jest siedzibą parafii Świętej Trójcy, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czudecki

przymiotnik od: Czudec, wieś w województwie podkarpackim

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuh

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język z rodziny języków majańskich;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: czuha

#### Źródła:

Wiktionary

# Czuha

wełniana kurtka góralska ozdobiona haftem; cucha, czucha, gunia, guńka

Czuha, węg. szűr, cuha, gunia (inaczej: czuhania, czucha, czuchunia, cucha, guńka) – męska kurta z wełnianego, samodziałowego sukna, ozdobiona haftem i obszyciami, noszona przez węgierskich, rumuńskich, morawskich, polskich górali, Łemków, Bojków i Hucułów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuj

potocznie: umiejętność przewidzenia czegoś; zwykle w związku frazeologicznym: mieć czuja - mieć wyczucie, intuicję

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

(1.2) geogr. rzeka w Rosji, na Ałtaju, prawy dopływ Katuni;

Czuja – rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny. Długość 512 km (od źródeł rzeki Wielka Czuja); powierzchnia dorzecza 18 400 km².

Wielka Czuja ma źródła w górach Synnyr; płynie wąską doliną w kierunku północnym przez Wyżynę Północnobajkalską; liczne progi; ok. 60 km przed ujściem łączy się z Małą Czują, od tego momentu nazywa się Czuja; uchodzi do Leny 25 km powyżej ujścia Witimu.

Zamarza od października do maja; zasilanie deszczowo-śniegowe.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czujeszli

dawniej: czasownik "czuć" w formie osobowej połączony z partykułą pytającą "-li" (= czy); czy czujesz

#### Źródła:

SJP.pl

# Czujka

1. urządzenie ostrzegające, działające automatycznie, czułe na zmiany określonych parametrów fizycznych;
2. straż ubezpieczająca wojska na postoju; warta, czaty

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. żołnierz lub oddział na wysuniętym stanowisku wartowniczym lub podczas zwiadu;

(1.2) techn. urządzenie wykrywające zmianę jakiejś wielkości fizycznej

(1.3) zdrobn. od: czuja (okrycie wierzchnie)

- Czujka – w wojskowości element ubezpieczenia
- Czujka – element detekcyjny systemu sygnalizacji
- Czujka – wieś w Rosji, w Republice Ałtaju, w rejonie turoczackim

Zobacz też

- Czajka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czujnie

przysłówek

(1.1) w sposób czujny, uważny

#### Źródła:

Wiktionary

# Czujniej

stopień wyższy od przysłówka: czujnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czujniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czujny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czujnik

część urządzenia pomiarowego reagująca na zmiany mierzonej wielkości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

(1.2) więz. nos

Czujnik, sensor – fizyczne bądź biologiczne narzędzie będące najczęściej elementem składowym większego układu, którego zadaniem jest wychwytywanie sygnałów z otaczającego środowiska, rozpoznawanie i rejestrowanie ich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czujnikowy

związany z czujnikiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czujność

zwracanie bacznej uwagi na wszystko; ostrożność, przezorność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czujnościowy

związany z czujnością

#### Źródła:

SJP.pl

# Czujny

zwracający baczną uwagę na wszystko; ostrożny, przezorny, uważny

przymiotnik

(1.1) zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

(1.2) gwara. śmierdzący, odczuwany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czujski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czują (dopływem Leny)

(1.2) związany z Czują (rzeką na Ałtaju w Rosji)

(1.3) związany z Czu (rzeką w Kazachstanie i Tadżykistanie)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czukcza

członek ludu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. rdzenny mieszkaniec Czukotki;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czukcze

grupa etniczna zamieszkująca północną Azję (Czukotkę); Czukczowie

Czukcze, Czukczowie (nazwa własna ԓыгъоравэтԓьэт [ɬəɣʔorawətɬʔat] lub оравэтԓьэт, ros. чукчи) – paleoazjatycki lud syberyjskich autochtonów zamieszkujący północno-wschodnią Rosję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czukczowie

grupa etniczna zamieszkująca północną Azję (Czukotkę); Czukcze

Czukcze, Czukczowie (nazwa własna ԓыгъоравэтԓьэт [ɬəɣʔorawətɬʔat] lub оравэтԓьэт, ros. чукчи) – paleoazjatycki lud syberyjskich autochtonów zamieszkujący północno-wschodnią Rosję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czukczyjka

członkini ludu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czukiew

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Czukiew (ukr. Чуква, Czukwa) – wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego.

W miejscowości znajduje się parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, w której proboszczami byli ks. Franciszek Salezy Matwijkiewicz (1881–1894) i ks. Maurycy Turkowski (1899).

W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie samborskim w woj. lwowskim.

W latach 1943–1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 17 Polaków.

W Czukwi urodzili się Stefan Balicki, Jan Serafin.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czukocki

1. przymiotnik od: Czukotka;
2. przymiotnik od: Czukcze, Czukczowie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język używany przez Czukczów, Kerków i Czuwańców;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czukotka

półwysep w Azji; Półwysep Czukocki

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. półwysep w północno wschodniej Azji;

(1.2) geogr. adm. Czukocki Okręg Autonomiczny (krótka nazwa)

Czukocki Okręg Autonomiczny, Czukotka (ros. Чукотский автономный округ, czukocki: Чукоткакэн автономныкэн округ) – jednostka terytorialna Federacji Rosyjskiej, położony na północnym wschodzie państwa. Należy do rejonów Dalekiej Północy. Powierzchnia 737 700 km².

Centrum administracyjnym Czukotki jest Anadyr. Na terenie okręgu znajduje się jeden z największych parków narodowych w Rosji – Park Narodowy „Beringia” i Rezerwat „Wyspa Wrangla”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czukuczan

czukuczan chiński - gatunek słodkowodnej ryby z rzędu karpiokształtnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czulak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czule

przysłówek

(1.1) w sposób czuły, przepełniony czułością

#### Źródła:

Wiktionary

# Czulej

stopień wyższy od przysłówków: czuło, czule

#### Źródła:

SJP.pl

# Czulencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czulent

#### Źródła:

Wiktionary

# Czulent

żydowskie danie szabasowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. etn. potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

Czulent, ciulent (jid. טשאָלנט czolnt) – tradycyjna gulaszowa potrawa mięsno-warzywna kuchni żydowskiej typu ragoût spożywana w szabat.

Czulent to bardzo wolno gotowany (duszony) rodzaj gulaszu, przyrządzany z koszernego mięsa (zwykle z tłustej wołowiny), z fasolą (często ciecierzycą), cebulą, kaszą jęczmienną (perłową, pęczakiem) lub jaglaną, z dodatkiem rosołu oraz przypraw (sól, pieprz i papryka). Niekiedy w jego skład wchodzą też jaja na twardo lub knedle. Pomału pieczony w piekarniku aż do zbrązowienia, podawany jest na nagrzanym talerzu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czulić

czulić się - okazywać czułość, tkliwość; przymilać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czulszy

stopień wyższy od przymiotnika: czuły

#### Źródła:

SJP.pl

# Czum

przenośny namiot u Mongołów

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) przenośny namiot, tradycyjne mieszkanie ludów rdzennych Syberii, hodujących renifery

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuma

nazwisko

- Andrzej Czuma (ur. 1938) – polityk, prawnik i historyk, poseł, minister sprawiedliwości w rządzie Donalda Tuska
- Benedykt Czuma (ur. 1941) – polityk, wydawca i dziennikarz
- Elżbieta Czuma (ur. 1954) – działaczka ROPCiO, instruktorka harcerska ZHR
- Hubert Czuma (1930-2019) – działacz wolnościowy, jezuita
- Ignacy Czuma (1891–1963) – polityk i prawnik
- Józef Czuma (1915-1944) - porucznik, cichociemny, oficer Kedywu
- Łukasz Czuma (ur. 1935) – profesor, wykładowca KUL
- Mieczysław Czuma (ur. 1936) – dziennikarz, publicysta
- Walerian Czuma (1890–1962) – generał brygady WP i działacz społeczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czumacki

przymiotnik od: czumak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czumak

ukraiński chłop, trudniący się przeważnie przewozem towarów, głównie soli na wozach zaprzęgniętych w woły

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. ukraiński chłop zajmujący się przewozem towarów, przede wszystkim soli, na wozach zaprzężonych w woły;

Czumactwo – zajęcie polegające na lądowym transporcie towarów, istniejące od XV do połowy XIX wieku na terenie obecnej Ukrainy.Nazwa zawodu – „czumak” pochodzi od drewnianej, szczelnej skrzyni (nazywanej „czum”, według innej wersji nazywano tak łyżkę do mierzenia soli), w której transportowano sól i suszone ryby. Alternatywna hipoteza wskazuje, że słowo to może pochodzić od dżumy, którą roznosili wozacy podróżujący od osady do osady. Czumaków nazywano również w XV–XVI wieku „solenikami”, później również „kołomyjcami”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czumiza

jednoroczna roślina zbożowa i pastewna z rodziny wiechlinowatych; włośnica; ber

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. włośnica ber

Włośnica ber (Setaria italica) – gatunek rośliny zbożowej (też pastewna) z rodziny wiechlinowatych (dawniej nazywanych trawami). Znana też jako proso włoskie, czumiza, ber, proso pałkowe, włośnica włoska, szarłat, szczypanki. W Polsce rośnie jako antropofit zadomowiony. Pochodzi ze wsch. Azji, uprawiana głównie na Dalekim Wschodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czumysz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Czumysz (ros. Чумыш ) – rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu. Długość rzeki wynosi 644 km, powierzchnia zlewni 23900 km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Czuna (w górnym biegu zwana Uda) − rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim. Długość rzeki wynosi 1203 km, powierzchnia dorzecza 56,8 tys. km². W dolnym biegu rzeka przepływa przez Wyżynę Środkowosyberyjską. Głównym miastem nad Czuną jest Niżnieudinsk. Źródła w Sajanie Wschodnim. Łączy się z Biriusą, tworząc Tasiejewę (dopływ Angary).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czungcing

miasto w Chinach; Chongqing

Chongqing (chiń. upr. 重庆; chiń. trad. 重慶; pinyin Chóngqìng; [ʈʂʰǔŋ tɕʰîŋ]) – miasto w środkowych Chinach, jedno z czterech miast wydzielonych Chińskiej Republiki Ludowej. Powstało po wydzieleniu z terytorium prowincji Syczuan w 1997 roku. Cała jednostka administracyjna liczyła w 2010 roku 28 846 170 mieszkańców, z czego samo miasto Chongqing zamieszkiwało 6 263 790 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czungkingozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura

Czungkingozaur – rodzaj wymarłych dinozaurów ptasiomiednicznych z rodziny stegozaurów zamieszkujących tereny obecnych Chin w epoce jury późnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czunia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Podkamiennej Tunguzki

#### Źródła:

Wiktionary

# Czupiradełko

zdrobnienie od: czupiradło

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupiradło

ktoś o zmierzwionych włosach, nieuczesany

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. osoba śmiesznie wyglądająca, mająca dziwaczną fryzurę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czupkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupryna

bujne, niezbyt długie włosy układające się swobodnie na głowie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótkie, bujne włosy

(1.2) rodzaj fryzury charakteryzujący się podgoleniem na równej wysokości;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuprynek

zdrobnienie od: czupryna

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupryniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupryniasty

mający czuprynę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuprynka

zdrobnienie od: czupryna

Czuprynka (Mareca falcata) – gatunek wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący głównie wschodnią część Azji. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuprynowo

Czuprynowo – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Kuźnica.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czuprynowo, po jej zniesieniu w gromadzie Kuźnica. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa białostockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czupryński

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Dawid Czupryński – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy
- Krzysztof Czupryński – polski chemik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czupurka

gatunek morskiej ryby flądrokształtnej z rodziny skarpiowatych

Czupurka, arnoglosa czupurka (Arnoglossus imperialis) – gatunek morskiej ryby flądrokształtnej z rodziny skarpiowatych (Bothidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czupurniej

stopień wyższy od przysłówka: czupurnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupurniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czupurny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czupurność

buńczuczność, zadziorność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest czupurne; cecha tych, którzy są czupurni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czupurny

zawadiacki; wojowniczy

przymiotnik jakościowy

(1.1) skory do śmiałego i buntowniczego okazywania swojego sprzeciwu lub niezadowolenia

(1.2) fryz. o włosach lub zaroście: sterczący i odstający od skóry w różnych kierunkach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czupurzyć

przestarzałe: zachowywać się czupurnie; stawiać się, rzucać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Czura

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuringa

przedmiot kultowy plemion australijskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemięemion australijskich;

Czuringa (lub tjuringa, churinga) – u Aborygenów przedmiot wykonany z drewna lub kamienia, płaski, owalny lub czasem okrągły, o długości 10–15 cm. Jest to rzecz, w której manifestuje się moc duchów. Słowo pochodzenia arandzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czusowaja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Czusowaja (ros. Чусовая) – rzeka w Rosji. Uchodzi do Zbiornika Kamskiego.

Długość – 592 km, powierzchnia zlewni – 23 tys. km²

Częste powodzie w okresie od połowy kwietnia do połowy czerwca. Zamarza w okresie między końcem października a przełomem kwietnia i maja.

Większe miasta położone nad rzeką: Pierwouralsk, Czusowoj.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czusowoj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Czusowoj (ros. Чусовой) – miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową (dopływ Kamy). Około 44 000 mieszkańców (2024).

Z Czusowoju pochodzi Tatjana Iwanowa, rosyjska saneczkarka.

W mieście rozwinął się przemysł drzewny, materiałów budowlanych, spożywczy oraz hutniczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czusz

spójnik

(1.1) stpol. mianowicie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czuszka

1. roślina z rodziny psiankowatych o wydłużonych, czerwonych owocach, jedna z odmian papryki;
2. przyprawa z owoców tej rośliny, bardzo ostra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana papryki drobnoowocowej o jajowatych liściach i wydłużonych owocach

(1.2) kulin. owoc czuszki (1.1)

(1.3) kulin. ostra przyprawa, proszek sporządzany z czuszek (1.2)

- Czuszka – półwysep (kosa), położony w północnej części Cieśniny Kerczeńskiej
- Czuszka – miejscowość na półwyspie, w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, w rejonie tiemriukskim
- czuszka – roślina, odmiana papryki drobnoowocowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuszów

Czuszów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Pałecznica.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Integralne części miejscowości: Folwark, Kresy, Parcelacja, Stara Wieś.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czuszykać

w łowiectwie o cietrzewiu: wydawać głos podczas toków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czutka

młodzieżowo: przeczucie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuwać

1. być czujnym, pilnować kogoś, czegoś;
2. nie spać w nocy

czasownik

(1.1) być czujnym, mieć się na baczności

(1.2) strzec, pilnować kogoś lub czegoś

(1.3) nie spać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuwacz

czuwacz słowacki - rasa psa

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuwaj

okrzyk, zawołanie harcerzy

wykrzyknik

(1.1) pozdrowienie harcerskie;

forma czasownika.

(2.1) tryb rozkazujący 2 os. lp. czasownika czuwać

- Czuwaj Przemyśl – klub sportowy
- Pozdrowienie harcerskie
- „Czuwaj” – czasopismo harcerskie
- Czuwaj – film w reżyserii Roberta Glińskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuwak

urządzenie w postaci przycisku, znajdującego się w główce korby nastawnika pojazdów trakcji elektrycznej, powodujące samoczynne zatrzymywanie się pociągu w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;

Czuwak – w transporcie szynowym jeden z elementów automatyki bezpieczeństwa pociągu, którego celem jest minimalizowanie zagrożeń wynikających z kierowania pojazdem przez człowieka. Nazwa została bezpośrednio zaczerpnięta od czasownika czuwać, ponieważ jego podstawowym zadaniem jest sprawdzenie przytomności prowadzącego pojazd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuwakowy

→ czuwak

Patrz:czuwak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czuwaliczka

czuwaliczka jadalna - krzew z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; khat, katu, kata jadalna

Czuwaliczka (Catha Forssk. ex Schreb.) – rodzaj roślin należący do rodziny dławiszowatych (Celastraceae R. Br.). Obejmuje co najmniej 3 gatunki występujące naturalnie w Afryce i na Bliskim Wschodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czuwać.

Czuwanie – stan aktywności układu somatycznego, będący przeciwieństwem snu, który jest spoczynkiem dla tego układu. U ludzi dorosłych czuwanie i sen to dwa podstawowe stany fizjologiczne występujące cyklicznie, gdzie około 3/4 doby przypada na czuwanie u mężczyzn, a 3/5 u kobiet .

Stan czuwania, podobnie jak sen, można zbadać obiektywnie, rejestrując czynność bioelektryczną mózgu. Czuwanie charakteryzuje się występowaniem w EEG fal alfa i beta.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuwański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czuwańcami, dotyczący Czuwańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czuwański

#### Źródła:

Wiktionary

# Czuwaski

przymiotnik od: Czuwaszja (republika należąca do Federacji Rosyjskiej)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język czuwaski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuwaskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem czuwaskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem czuwaskim

(1.3) spisany, stworzony w języku czuwaskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Czuwasz

1. być czujnym, pilnować kogoś, czegoś;
2. nie spać w nocy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. przedstawiciel ludu czuwaskiego; mieszkaniec Czuwaszji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czuwaszja

autonomiczna republika w Rosji; Republika Czuwaska

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czuwaszja (czuw. Чӑваш Ен, ros. Чувашия), Republika Czuwaska (czuw. Чӑваш Республики, ros. Чувашская Республика) – republika w europejskiej części Federacji Rosyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czuwaszka

członkini narodu zamieszkującego głównie Czuwaszję

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułczyce

Czułczyce – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Sawin. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 812.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czułczyce, po jej zniesieniu w gromadzie Staw. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czułek

1. ozdobny półkrzew o drobnych kwiatach; liście niektórych gatunków składają się przy dotknięciu; mimoza;
2. (zwykle w l.mn.) wyrostek ciała u niektórych zwierząt bezkręgowych znajdujący się w okolicy otworu gębowego, służący jako narząd chwytny;
3. (zwykle w l.mn.) wyrostek na głowie stawonogów i owadów odbierający wrażenia węchowe i dotykowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. wyrostek czuciowy owada lub mięczaka;

(1.2) bot. mimoza

- czułki – elementy budowy owadów
- czułek – rodzaj roślin z rodziny mimozowatych, inaczej mimoza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czułkowate

rodzina roślin kwiatowych dwuliściennych z krajów zwrotnikowych i podzwrotnikowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czułkowaty

o cechach czułkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułkowy

związany z czułkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułość

1. bycie czułym, tkliwość;
2. zdolność precyzyjnego (właściwego) reagowania na bodźce zewnętrzne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto jest czuły

(1.2) uczuciowość, wrażliwość

(1.3) cecha mechanizmów polegająca na ich precyzyjnym działaniu

(1.4) fot. wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło

- czułość (cecha)
- czułość filmu
- czułość analityczna
- czułość testu diagnostycznego
- czułość użytkowa odbiornika (w radiotechnice)
- czułość progowa
- czułość skrośna
- czułość wagi
- czułość libelli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czułości

pieszczoty, miłe słowa, okazywanie tkliwości, serdeczności

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zachowanie, w którym objawia się miłość

forma rzeczownika.

(2.1) M., D., B. i W. lm. od: czułość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czułościowy

związany z czułością

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułostka

drobny przejaw czułości, czułe słówko lub gest

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułostkowość

→ czułostkowy

Patrz:czułostkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułostkowy

skłonny do przesadnego rozczulania się, sentymentalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czułów

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 2, w tym 1 podstawowa

- Czułów – część miasta Tychy
- Czułów – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Liszki

## Zobacz też

- Czułówek

#### Źródła:

Wikipedia

# Czuły

1. odnoszący się do kogoś z miłością, delikatnością; tkliwy, kochający (np. czułe spojrzenie);
2. wrażliwy, odczuwający (np. czuły na piękno);
3. precyzyjnie (właściwie) reagujący na bodźce zewnętrzne (np. czułe ucho)

przymiotnik

(1.1) dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością

(1.2) o urządzeniach: łatwo reagujący, potrzebujący niewielkiego impulsu do zareagowania

(1.3) o częściach ciała: wrażliwy na bodźce zewnętrzne

(1.4) o osobie: wrażliwy na punkcie czegoś, silnie na coś wyczulony

czasownik

(2.1) przesz. 3 os. lm. nmos. zob. czuć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czułym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czułym (ros. Чулым) – rzeka w azjatyckiej części Rosji. Przepływa przez Kraj Krasnojarski i obwód tomski. Powstaje z połączenia dwóch rzek: Biełyj Ijus i Cziornyj Ijus. Jest prawym dopływem rzeki Ob.

Długość: 1799 km, powierzchnia dorzecza: 134,1 tys. km². Spławna. Żeglowna na odcinku 1173 km.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czułymski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czułymem, dotyczący Czułymu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czułyszman

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji w Republice Ałtaju, uchodzi do Jeziora Teleckiego;

Czułyszman (ros. Чулышман) – rzeka w Rosji w Republice Ałtaju.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czułyszmański

przymiotnik

(1.1) związany z Czułyszmanem (rzeką na Ałtaju w Rosji)

#### Źródła:

Wiktionary

# Czw.

skrót od: czwartek

skrót

(1.1) = czwartek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwarta

godzina czwarta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) godzina 4 w nocy lub po południu

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. ż. lp. od: czwarty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwartaczka

zimnica, malaria czterodniowa, postać malarii charakteryzująca się występowaniem napadów gorączki, dreszczy i potów co 72 godziny

Malaria, zimnica (śrdw. wł. mala aria ‘złe powietrze’; łac. malaria, plasmodiosis, dawne nazwy: febra z łac. febris = gorączka i paludyzm) – ostra lub przewlekła, tropikalna choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden lub więcej z następujących gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium:

- z podrodzaju Laverania:
  - zarodźca sierpowatego (Plasmodium falciparum);
- z podrodzaju Plasmodium:
  - zarodźca ruchliwego (Plasmodium vivax);
  - zarodźca pasmowego (Plasmodium malariae);
  - zarodźca owalnego (Plasmodium ovale), co do którego obecnie uważa się na podstawie wyników badań molekularnych, że takson ten obejmuje w rzeczywistości dwa odrębne gatunki:
    - Plasmodium ovale curtisi
    - Plasmodium ovale wallikeri;
  - zarodźca małpiego (Plasmodium knowlesi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czwartak

1. potocznie: uczeń czwartej klasy;
2. potocznie: żołnierz czwartego pułku piechoty Królestwa Polskiego, znanego z udziału w powstaniu listopadowym;
3. w czasie powstania warszawskiego: żołnierz batalionu im. Czwartaków

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. żołnierz czwartego pułku piechoty Królestwa Polskiego biorącego udział w walce o Arsenał w czasie powstania listopadowego;

(1.2) pot. hist. żołnierz oddziału szturmowego Gwardii Ludowej, a następnie Armiii Ludowej, noszącego imię Czwartaków (1.1);

(1.3) środ. uczn. uczeń czwartej klasy, zwłaszcza szkoły podstawowej, rzadziej szkoły średniej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. czwarte piętro

(2.2) daw. kwartnik (moneta)

Wiardunek, także wiardunk, czwartak, viertel, ferton, ferding (z niem. Vierding od łac. ferto) – średniowieczna jednostka miary masy, stosowana w Niemczech i w Polsce.

Wiardunek (około 49 g) odpowiadał 1/4 grzywny, „która ważyła 182,5 g (w XIV w. ok. 198 g) srebra, a w systemie groszowym wynosiła 48 groszy” i dzielił się na 6 skojców. Stosowano go najczęściej w obliczaniu czynszu pieniężnego (płacony rocznie w wysokości 1–1¼ wiardunku, zależnie od wielkości łanu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czwartakowy

→ czwartak

Patrz:czwartak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwartek

czwarty dzień tygodnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czwarty dzień tygodnia

Czwartek (skrót czw.) – dzień tygodnia między środą a piątkiem.

Według normy ISO-8601 jest czwartym dniem tygodnia. Niegdyś był to dzień wolny od zajęć dla żaków. W kulturze ludowej ziem Polski czwartek obwarowany jest zakazami dotyczącymi sprzątania oraz przędzenia, których egzekutorką miała być bogini Marzanna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czwartka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) warmia. ćwiartka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czwartkowy

związany z czwartkiem

przymiotnik

(1.1) związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwartnik

drobny materiał justunkowy, charakteryzujący się szerokością równą stopniowi pisma, stosowany w typografii do oddzielania czcionek; firet

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwartoklasista

uczeń czwartej klasy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. uczeń czwartej klasy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwartoklasistka

uczennica czwartej klasy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. uczennica czwartej klasy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwartoligowiec

zawodnik grający w czwartej lidze

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwartoligowy

należący do czwartej ligi, rozgrywany przez tę ligę

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwartorzęd

okres ery kenozoicznej trwający od ok. 1,9 miliona lat lub 2,59 miliona lat (w zależności od poglądu; ponadto samo wyodrębnianie czwartorzędu zostało zakwestionowane)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,58 mln lat temu z końcem neogenu i wciąż trwa. Dzieli się na:

- plejstocen od 2,58 mln do 11,7 tys. lat temu,
- holocen od 11,7 tys. lat temu do dziś.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czwartorzędność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co czwartorzędne

#### Źródła:

Wiktionary

# Czwartorzędny

1. bardzo podrzędny, mało ważny na tle innych;
2. mający bardzo małą jakość lub wartość na tle innych; pięciorzędny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwartorzędowy

→ czwartorzęd

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący czwartorzędu, występujący, powstały w czwartorzędzie

Patrz:czwartorzęd

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwarty

liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 4

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 4

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) dzień miesiąca po trzecim

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) czwarta: godzina czwarta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwóra

zgrubienie od: czwórka (ocena szkolna)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uczn. zgrub. od: czwórka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworacki

→ czworak (budynek); czworakowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworaczek

1. jedno z czworga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: czworak;
3. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczki, czworak;
4. bakteria chorobotwórcza złożona z czterech komórek połączonych wspólną otoczką

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zdrobn. od czworak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworaczka

1. jedno z czworga dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. zdrobnienie od: czworak;
3. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczki, czworak;
4. bakteria chorobotwórcza złożona z czterech komórek połączonych wspólną otoczką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworaczki

1. czworo dzieci urodzonych podczas jednego porodu;
2. potocznie: pozycja, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu; czworaczek, czworak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworaczkowy

1. → czworaczki;
2. dotyczący pozycji ciała człowieka, w której kolana i dłonie opierają się na podłożu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworaczny

mieszkający w czworakach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworak

1. dawniej: folwarczny budynek z czterema mieszkaniami dla służby dworskiej;
2. stawonóg z sekcji krabów;
3. nietypowa broń myśliwska, mająca cztery lufy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. budynek folwarczny mieszczący cztery mieszkania dla służby;

- Czworak (budynek)
- Czworak (moneta)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworaki

będący czterech różnych rodzajów, gatunków, odmian

liczebnik wieloraki

(1.1) dotyczący czterech typów, rodzajów

forma rzeczownika.

(2.1) M. lm. czworak

- czworaki – budynek folwarczny lub dworski

W Polsce

- Czworaki – część miasta Bełżyce
- Czworaki – część miasta Hajnówka
- Czworaki – część miasta Sieniawa
- Czworaki – część wsi Rakutowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Kowal
- Czworaki – osada w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Piszczac
- Czworaki – część wsi Hniszów w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Ruda-Huta
- Czworaki – część wsi Rudno w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Michów
- Czworaki – część wsi Gołe Łazy w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Krzywda
- Czworaki – część wsi Bełżec w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Bełżec
- Czworaki – część wsi Horostyta-Kolonia w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Wyryki
- Czworaki – część wsi Ruskie Piaski w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Nielisz
- Czworaki – część wsi Jabłonna Lacka w woj. mazowieckim, w pow. sokołowskim, w gminie Jabłonna Lacka
- Czworaki – część wsi Wielęcin w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Somianka
- Czworaki – część wsi Sośnica w woj. podkarpackim, w pow. jarosławskim, w gminie Radymno
- Czworaki – część wsi Anusin w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Siemiatycze
- Czworaki – część wsi Góra Włodowska w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Włodowice
- Czworaki – część wsi Niziny w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
- Czworaki – część wsi Zięblice w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Kazimierza Wielka
- Czworaki – część wsi Cieklińsko w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Ruda Maleniecka
- Czworaki – część wsi Lipa w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Ruda Maleniecka
- Czworaki – osada wsi Łysowody w woj. świętokrzyskim w pow. ostrowieckim w gminie Ćmielów
- Czworaki – część wsi Bronocice w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Działoszyce
- Czworaki – część wsi Umianowice, w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Kije
- Czworaki – część wsi Mozgawa w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
- Czworaki – część wsi Chobrzany w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Samborzec
- Czworaki – osada leśna wsi Lubienia w woj. świętokrzyskim, w pow. starachowickim, w gminie Brody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworako

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. od przymiotnika → czworaki

#### Źródła:

Wiktionary

# Czworakować

dawniej: robić coś czworako

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworakowy

przymiotnik od: czworak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórboista

sportowiec biorący udział w zawodach sportowych składających się z czterech konkurencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórboistka

→ czwórboista

Patrz:czwórboista

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórbój

dyscyplina sportowa złożona z czterech konkurencji; czworobój

Czwórbój lekkoatletyczny – zawody lekkoatletyczne rozgrywane wśród uczniów klas szkoły podstawowej, najczęściej wśród dzieci poniżej 14. roku życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czwórbojowy

→ czwórbój

Patrz:czwórbój

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórdzielny

podzielony lub dający się podzielić na cztery części; czterodzielny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwóreczka

zdrobniale o czwórce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: czwórka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwórgłowy

mający cztery głowy; czterogłowy, czworogłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórka

1. cyfra oznaczająca liczbę cztery;
2. ocena szkolna;
3. autobus, budynek itp. oznaczone numerem cztery;
4. grupa czterech osób, zwierząt itp.;
5. osada czteroosobowej łodzi lub bobsleja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nazwa cyfry 4

(1.2) ocena w szkole oznaczona cyfrą 4

(1.3) czwarta rzecz lub osoba spośród wielu ponumerowanych (np. tramwaj, bila, zawodnik na boisku, pokój w hotelu)

(1.4) grupa czterech osób, zbiór czterech rzeczy lub pojęć abstrakcyjnych

(1.5) rzecz, która może pomieścić cztery osoby (np. pokój, kabina, pojazd, łódź)

(1.6) sport. wiośl. czteroosobowa osada wioślarska

(1.7) zaprzęg składający się z czterech koni

(1.8) środ. żegl. siła wiatru cztery w skali Beauforta

Matematyka

- 4 – liczba naturalna
- czwórka uporządkowana – ciąg 4-elementowy; również: zestaw współrzędnych punktu w przestrzeni 4-wymiarowej oraz kwaternion konstruowany za pomocą liczb rzeczywistych

Geografia

- Czwórka – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czwórkowicz

potocznie: uczeń o dobrych ocenach, mający przeważnie czwórki jako oceny z przedmiotów szkolnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórkowiczka

→ czwórkowicz

Patrz:czwórkowicz

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórkowy

przymiotnik od: czwórka

przymiotnik

(1.1) związany z liczbą cztery, dotyczący liczby cztery

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czwórlufka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łow. łamana myśliwska broń czterolufowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Czwórmecz

1. zawody składające się z czterech meczów;
2. zawody, w których bierze udział czterech zawodników (cztery drużyny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) byt poczwórny, o poczwórnej naturze

#### Źródła:

Wiktionary

# Czwórniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czwórniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Czwórniak

gatunek miodu pitnego, w którym na jedną część miodu dodano trzy części wody lub moszczu owocowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miód pitny powstały z fermentacji brzeczki, w której stosunek objętości miodu do wody wynosi 1:3

Miód pitny – tradycyjny napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu pszczelego, najczęściej lipowego. Wyrabiany i spożywany od starożytności. Od 2008 r. polskie miody pitne są zarejestrowane przez Komisję Europejską jako Gwarantowana Tradycyjna Specjalność. Produkcja miodu pitnego nazywana jest miodosytnictwem, a budynek, w którym odbywa się produkcja – miodosytnią. Zaliczane są do grupy przetworów owocowych (zob. niżej miody owocowe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czwórnik

1. przyrząd elektryczny (np. transformator, wzmacniacz) o dwóch parach końcówek;
2. łącznik rurowy w formie prostego odcinka rury z dwiema odnogami bocznymi; krzyżak

- Czwórnik (rurowy)
  - jednopłaszczyznowe i dwupłaszczyznowe
  - równoprzelotowy
  - kątowy
- Czwórnik (elektryka)
  - liniowy, nieliniowy
  - aktywny (czynny, źródłowy), pasywny
  - odwracalny
  - równoważny
  - symetryczny, niesymetryczny
  - stacjonarny, parametryczny
  - przezroczysty, nieprzezroczysty
  - trójnikowy
  - przenikowy, przesłuchowy
  - selektywny
- Czwórnik akustyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czwórnóg

wieża wiertnicza zbudowana z czterech dłużyc

Osoby o tym nazwisku:

- Barbara Czwórnóg-Jadczak (1947–2015) – polska literaturoznawczyni
- Sławomir Czwórnóg (ur. 1966) – polski reżyser dźwięku
- Wiesław Czwórnóg (1932–2018) – polski trener lekkoatletyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czworo

liczebnik zbiorowy odpowiadający liczbie 4, używany w odniesieniu do osób różnej płci, dzieci i młodych zwierząt oraz do przedmiotów o nazwie występującej tylko w liczbie mnogiej

liczebnik zbiorowy

(1.1) 4

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworoboczny

dotyczący czworoboku, mający cztery boki, ograniczony czterema płaszczyznami itp.

przymiotnik

(1.1) mający cztery boki

(1.2) hist. wojsk. ustawiony w formacji czworoboku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworobój

dyscyplina sportowa złożona z czterech konkurencji; czwórbój

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworobok

1. wielobok płaski o czterech bokach; czworokąt;
2. coś przypominającego kształtem czworobok; czworokąt;
3. cztery elementy składające się na coś; czworokąt;
4. cztery osoby zaangażowane seksualnie lub emocjonalnie w związek; czworokąt;
5. zamknięty teren, na którym przeprowadza się konkursy w ujeżdżaniu; maneż, ujeżdżalnia, kierat;
6. zwarty szyk bojowy dawnych oddziałów piechoty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielobok płaski o czterech bokach

(1.2) wojsk. hist. czworokątny szyk bojowy piechoty

- czworokąt (też czworobok) – figura geometryczna
- czworobok (jeździectwo) – arena jeździecka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworogran

dawniej: czworobok

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworograniasty

mający cztery granie (krawędzie, kanty); czworokanciasty, czterograniasty, czterokanciasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworogłowy

1. mający cztery głowy; czterogłowy, czwórgłowy;
2. mięsień czworogłowy uda - duży, gruby mięsień w przedniej części uda, najsilniejszy prostownik stawu kolanowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworokącik

zdrobnienie od: czworokąt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czworokąt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworokanciasty

mający cztery kanty (krawędzie, granie); czworokanciasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworokąt

czworobok;
1. wielokąt płaski o czterech kątach;
2. coś przypominającego kształtem czworokąt;
3. cztery elementy składające się na coś;
4. cztery osoby zaangażowane seksualnie lub emocjonalnie w związek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

Czworokąt, czworobok – wielokąt płaski o czterech bokach. Każdy czworokąt ma dwie przekątne – odcinki łączące dwa niesąsiednie wierzchołki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworokątność

→ czworokątny

Patrz:czworokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworokątny

mający cztery kąty; tetragonalny

przymiotnik

(1.1) mający cztery kąty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworolist

bylina z rodziny liliowatych o trującym owocu i czterech liściach

Czworolist (Paris) – rodzaj roślin zaliczany w zależności od ujęcia systematycznego do rodziny trójlistowatych (Trilliaceae) lub melantkowatych (Melanthiaceae). Należy do niego ok. 26 gatunków. Występują one głównie w Azji Środkowej i Wschodniej (od Rosyjskiego Dalekiego Wschódu po Himalaje i Półwysep Indochiński), z centrum zróżnicowania w Chinach, gdzie występują 22 gatunki, w tym 12 endemitów. Poprzez Syberię i Kazachstan do Europy sięga jeden gatunek – czworolist pospolity (Paris quadrifolia), będący zarazem typem nomenklatorycznym rodzaju. Jest to też jedyny przedstawiciel rodzaju we florze Polski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czworomian

w matematyce: wielomian złożony z czterech wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworonóg

zwierzę czworonożne

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zwierzę czworonożne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworonogi

zwykle o zwierzętach: mający cztery nogi; czworonożny

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. mający cztery nogi

forma rzeczownika.

(2.1) M. B. W. lm. od: czworonóg

Czworonogi, tetrapody (Tetrapoda) – grupa kręgowców obejmująca płazy, gady, ptaki i ssaki.

W 1989 roku Jacques Gauthier i współpracownicy zdefiniowali nazwę Tetrapoda jako odnoszącą się do grupy koronowej, czyli obejmującej ostatniego wspólnego przodka grup Lissamphibia oraz owodniowców i wszystkich jego potomków, jednak niektórzy naukowcy rozszerzają znaczenie tego terminu na klad obejmujący wszystkie kręgowce mające kończyny z palcami. Według panującego konsensusu tetrapody wyodrębniły się z przedstawicieli grupy Tetrapodomorpha, takich jak Eusthenopteron, Panderichthys czy Tiktaalik, we wczesnym dewonie, prawdopodobnie w słodkowodnym lub słonawym środowisku w odpowiedzi na modyfikacje ekosystemów lądowych i nadwodnych, związane z intensywnym rozwojem roślinności. Najstarsze odnalezione skamieniałości ciał tetrapodów ocenia się na późny fran, jednak liczące około 395 mln lat odciski stóp odkryte w morskich osadach w Zachełmiu w Górach Świętokrzyskich są od nich starsze o około 18 milionów lat i mają około 10 milionów lat więcej niż najstarsze znane pozostałości przedstawicieli Elpistostegidae – domniemanych przodków tetrapodów – co sugeruje, że przekształcenie ryb w czworonogi miało miejsce znacznie wcześniej niż powszechnie uważano, a pierwsze tetrapody żyły w odmiennych ekosystemach. Pierwsze analizy przeprowadzone po odkryciu zachełmiańskich tropów sugerują, że czworonogi powstały we wczesnym dewonie, w emsie, około 403 mln lat temu. Dokładne ustalenie czasu wyewoluowania tetrapodów jest jednak trudne ze względu na niejasną pozycję filogenetyczną zwierząt, które pozostawiły ślady z Zachełmia – jeśli były one bazalnymi czworonogami, grupa ta mogła powstać około 399 mln lat temu, natomiast jeśli były one bliżej spokrewnione z grupą koronową, wówczas szacowany czas wyewoluowania pierwszych przedstawicieli Tetrapoda wynosiłby około 414 mln lat temu.

Kladogram według Laurina w Tree of Life Web Project

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworonożnie

→ czworonożny

Patrz:czworonożny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworonożny

zwykle o zwierzętach: mający cztery nogi; czworonogi

przymiotnik

(1.1) mający cztery nogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czworook

gatunek ryby z rzędu karpieńcokształtnych

Czworook, argusek (Anableps anableps) – gatunek ryby karpieńcokształtnej z rodziny czworookowatych (Anablepidae). Jest hodowana w akwariach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czwororęki

mający cztery ręce

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworościan

wielościan o czterech trójkątnych ścianach; ostrosłup trójkątny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

Czworościan – wielościan o czterech trójkątnych ścianach, równoważnie definiowany jako ostrosłup trójkątny. Każda taka bryła ma 6 krawędzi i 4 wierzchołki.

Szczególne przypadki (odmiany) czworościanów to:

- ostrosłup trójkątny prawidłowy – co najmniej jedna ze ścian to trójkąt równoboczny, a pozostałe są równoramienne;
- czworościan foremny – szczególny przypadek powyższego, w którym wszystkie ściany są równoboczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czworościanowy

mający kształt czworościanu; czworościenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czworościenny

mający kształt czworościanu; czworościanowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórpasy

wyślepek czwórpasy - gatunek muchówki z rodziny wyślepkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwórprzymierze

przymierze czterech państw

Koncert mocarstw, inaczej czwórprzymierze – układ polityczny powołany 20 listopada 1815 przez Wielką Brytanię, Rosję, Austrię (od 1867 jako Austro-Węgry), Prusy (od 1871 jako Niemcy). W 1818 przystąpiła Francja, w 1867 także Włochy. W przypadku wojny kraje czwórprzymierza miały ustalić wspólną politykę dążącą do zachowania równowagi europejskiej tak, aby żadne państwo nie wybiło się na hegemona. Ostateczny kres temu porozumieniu położył wybuch I wojny światowej w 1914. Jednak już wcześniej doszło do wewnętrznego podziału na dwa przeciwstawne bloki państw: Trójprzymierze (1882; Niemcy, Austro-Węgry, Włochy) i Trójporozumienie (1907; Wielka Brytania, Francja, Rosja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czwórszereg

cztery szeregi ustawione jeden za drugim

#### Źródła:

SJP.pl

# Czwortek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. czwartek

#### Źródła:

Wiktionary

# Czworzyć

czworzyć się:
1. powiększać się czterokrotnie;
2. rzadko: ukazywać się, być widzianym w poczwórnej postaci;
3. potocznie: starać się być wszędzie, w wielu miejscach; uwijać się, dwoić się i troić

#### Źródła:

SJP.pl

# Czy

partykuła lub spójnik

partykuła

(1.1) słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

spójnik

(2.1) łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

(2.2) łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyby

"czy" połączone z "by", partykułą trybu przypuszczającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyhać

1. czekać na kogoś z celem napaści
2. zagrażać
3. wyczekiwać czegoś z chęcią nieprzeoczenia tego

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyczekiwać z zamiarem napaści

(1.2) zagrażać

(1.3) przen. czekać na coś niecierpliwie, by tego nie przegapić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyhak

rodzaj pająka z rodziny czyhakowatych, występujący w około 20 gatunkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyhakowate

o cechach czyhakowatych (rodzina pająków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyhakowaty

o cechach czyhakowatych (rodzina pająków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyhanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czyhać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyhitać

o głuszcu: wydawać głos w czasie toków

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyhunka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. kolej

(1.2) białystok. tor kolejowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyj

zaimek pytajny albo względny zawierający treść dzierżawczą, używany w pytaniach (np. "Czyj to kompas?") oraz w pytaniach zależnych rozwijających dany człon zdania nadrzędnego (np. "Pytał, czyj to piórnik.")

zaimek przymiotny o znaczeniu dzierżawczym

(1.1) używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

(1.2) używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyjkolwiek

zaimek nieokreślony

zaimek przymiotny dzierżawczy

(1.1) obojętnie czyj

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyjś

należący do kogoś

zaimek dzierżawczy, nieokreślony

(1.1) należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyjże

wzmocniony zaimek "czyj"

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyjżeż

wzmocnione "czyjże"

#### Źródła:

SJP.pl

# Czykara

antylopa z rodziny krętorogich, występująca na Półwyspie Iberyjskim

Czykara dekańska (Tetracerus quadricornis) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych (Bovidae). Jest jedynym ssakiem kopytnym o czterech rogach. Ma niewielkie rozmiary. Zamieszkuje Indie i Nepal. Najbliżej spokrewniony jest ze znacznie większym nilgau. Jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyli

1. partykuła przyłączająca człon wyjaśniający;
2. dawniej: partykuła wyrażająca wzmocnione pytanie, na ogół o zabarwieniu retorycznym; czyliż

spójnik

(1.1) …służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyliby

spójnik "czyli" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyliż

dawniej: partykuła wyrażająca wzmocnione pytanie, na ogół o charakterze retorycznym; partykuła "czyli" z partykułą wzmacniającą "-ż"

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyliżby

partykuła "czyliż" z dołączoną końcówką "by"; wzmocnione "czyliby"

#### Źródła:

SJP.pl

# Czympnąć

czasownik

(1.1) gw-pl|Poznań. zob. cząpnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyn

postępek, uczynek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) działanie, postępek, akt;

Czyn – zachowanie się podmiotu prawa, które rodzi skutki prawne, nawet wówczas, gdy do wywołania tych skutków podmiot swym zachowaniem nie zmierzał.

Czyn można popełnić przez świadome działanie (sterowane wolą zachowanie przejawiające się w formie kompleksu ruchów) lub zaniechanie („bezczynność kierunkowa” - powstrzymanie się od działania). Nie należą do czynów w rozumieniu prawniczym zachowania człowieka w stanie wyłączającym świadomość, np. podczas snu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czynel

jedna z dwóch płyt czyneli (żeli), na której można grać; talerz, żel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

Karatale, talerzyki indyjskie – tradycyjny instrument perkusyjny w Indiach. Składa się z pary lekkich blaszanych talerzyków o nieokreślonej wysokości brzmienia połączonych sznurkiem, lub z oddzielnymi uchwytami na palce. Średnica talerzyków ok. 8 cm. Brzmienie metaliczne, jasne i dosyć ciche.

Karatale wykorzystywane są do grania prostych rytmów anapestycznych (||- ||-) przez mnichów Hare Kryszna podczas ulicznych śpiewów i tańców z bębnem mridangą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czynele

instrument perkusyjny zbudowany z dwóch okrągłych, metalowych płyt; talerze, żele

Karatale, talerzyki indyjskie – tradycyjny instrument perkusyjny w Indiach. Składa się z pary lekkich blaszanych talerzyków o nieokreślonej wysokości brzmienia połączonych sznurkiem, lub z oddzielnymi uchwytami na palce. Średnica talerzyków ok. 8 cm. Brzmienie metaliczne, jasne i dosyć ciche.

Karatale wykorzystywane są do grania prostych rytmów anapestycznych (||- ||-) przez mnichów Hare Kryszna podczas ulicznych śpiewów i tańców z bębnem mridangą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyngis-Chan

(ok. 1155-1227) władca mongolski; Dżyngis-chan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czynić

wykonywać określoną czynność

czasownik przechodni niedokonany (dk. uczynić)

(1.1) robić coś, wykonywać

(1.2) postępować, zachowywać się

(1.3) wywoływać coś, być przyczyną

(1.4) być częścią czegoś, składać się na coś

czasownik zwrotny niedokonany czynić się (dk. uczynić się)

(2.1) przest. czynić (1.1) samego siebie czymś lub jakimś

(2.2) przest. dokonywać się, stawać się

(2.3) przest. być czynionym (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czynienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czynić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czynnie

przysłówek sposobu

(1.1) na sposób czynny

(1.2) angażując się fizycznie

(1.3) jęz. władając dobrze językiem

(1.4) będąc stale aktywnym w jakimś zajęciu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czynniej

stopień wyższy od przysłówka: czynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czynny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynnik

1. przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek;
2. każda z liczb, które mnożymy przez siebie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek

(1.2) mat. każda z liczb, które mnożymy przez siebie

(1.3) mat. stat. każda ze zmiennych powstała po redukcji zbioru danych za pomocą analizy czynnikowej

- czynnik – element biorący udział w mnożeniu
- czynnik termodynamiczny (cz. grzewczy/chłodzący, także: chłodziwo) – rodzaj czynnika roboczego
- czynnik rakotwórczy
- czynniki glebotwórcze
- czynnik indukowany hipoksją 1
- czynnik indukowany hipoksją 2
- czynnik IX
- czynnik V Leiden
- czynnik von Willebranda
- czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego
- czynnik etiologiczny
- czynniki produkcji
- czynnik w analizie czynnikowej
- „Czynnik PSI” - serial

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czynniki

1. przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek;
2. każda z liczb, które mnożymy przez siebie

Mnożenie – wspólna nazwa różnych funkcji matematycznych definiowanych osobno; ich najprostszym przykładem jest mnożenie liczb naturalnych – wielokrotne dodawanie liczby do siebie samej. Wynik mnożenia to iloczyn, a mnożone elementy to czynniki, przy czym pierwszy czasem jest znany jako mnożna, a drugi jako mnożnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czynnikowy

→ czynnik

Patrz:czynnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynność

1. wykonywanie czegoś; praca;
2. działanie, funkcjonowanie czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonywanie, robienie czegoś

(1.2) działanie, funkcjonowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czynności

funkcjonowanie, działalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynnościowy

1. dotyczący czynności, ruchu, działania;
2. dotyczący funkcjonowania kogoś lub czegoś; funkcjonalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynny

działający, aktywny, sprawny

przymiotnik

(1.1) wykonujący jakąś czynność

(1.2) funkcjonujący, uruchomiony

(1.3) skłonny do działania, aktywny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czynowniczka

→ czynownik

Patrz:czynownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynownik

dawniej: urzędnik państwowy w Rosji carskiej

Czynownik (z ros. чиновник – urzędnik) – urzędnik w Rosji.

W czasach cara Piotra I byli to urzędnicy państwowi w Rosji, wywodzący się ze szlachty. Wszyscy obywatele tego stanu byli zobowiązani do dożywotniej służby w administracji, która obejmowała 14 stopni (ros. czynów, stąd nazwa „czynownicy”) awansu cywilnego i wojskowego.

W języku polskim nazwa ta utarła się dla oznaczenia rosyjskiego urzędnika, jako specjalnego typu z negatywnymi cechami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyński

nazwisko

- Czyński (forma żeńska: Czyńska) – polskie nazwisko.

osoby noszące nazwisko Czyński

- Czesław Czyński (1858–1932) – polski okultysta, parapsycholog, pisarz, hipnotyzer i chiromanta;
- Jan Czyński (1801–1867) – polski publicysta, radykalny demokrata i socjalista utopijny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czynsto

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. często

#### Źródła:

Wiktionary

# Czynstochowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Częstochowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Czynsz

stała opłata za lokal mieszkaniowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) terminowa opłata za wynajem

(1.2) daw. świadczenie chłopów za użytkowanie ziemi

Czynsz (niem. Zins – ‘podatek’, ‘dzierżawa’, od łac. census – ‘wycena’) – prawna nazwa świadczenia należnego z tytułu najmu lub dzierżawy. Wartość czynszu może być ustalona w pieniądzu lub naturze (np. owoce z sadu). Czynsz z założenia jest świadczeniem okresowym. Dawniej, i obecnie w niektórych znaczeniach, nazywany tenutą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czynszojad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) żart. lub pogard. osoba wynajmująca komuś mieszkanie lub jego część, zwłaszcza pobierając za nie zbyt wysoką opłatę

#### Źródła:

Wiktionary

# Czynszować

dawniej: płacić czynsz na użytkowanie ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynszówka

dom, kamienica z samodzielnymi mieszkaniami, wynajmowanymi w zamian za opłatę czynszu; dom czynszowy, kamienica czynszowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kamienica czynszowa

Kamienica – miejski budynek mieszkalny, murowany z cegły lub kamienia, przynajmniej jednopiętrowy. Kamienicą określa się zazwyczaj budynek stojący w zwartym szeregu innych domów; jeśli tak nie jest, to kamienica odróżnia się brakiem dużych okien na jednej z jej ścian (jest to związane z tym, że podczas budowy przewidywano w tym miejscu inny budynek lub taki budynek istniał, ale został wyburzony).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czynszownictwo

dawniej: system opłat czynszowych zamiast odrabiania pańszczyzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czynszownik

1. przestarzale: osoba płacąca czynsz;
2. dawniej:
a) chłop zwolniony od odrabiania pańszczyzny za roczną opłatą;
b) dzierżawca gruntu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. chłop dzierżawca gruntu

(1.2) daw. opłacający czynsz

(1.3) daw. właściciel budynku czynszowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czynszowy

związany z czynszem

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący czynszu, związany z czynszem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyr

gatunek ryby z rodziny łososiowatych; sieja ostronosa

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Coregonus nasus|ref=tak., gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;

(1.2) icht. ryba z gatunku czyrów (1.1)

(1.3) daw. hubka

Czyr, sieja ostronosa, szczokur (Coregonus nasus) – gatunek ryby z rodziny łososiowatych (Salmonidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyraczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od czyrak

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyraczność

rozsianie się czyraka na większej powierzchni ciała, będące wynikiem osłabionej odporności organizmu lub braku higieny; furunkuloza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyraczny

przymiotnik od: czyrak

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyrak

ropne zapalenie mieszka włosowego i przylegającego do niego gruczołu łojowego, spowodowane przez zakażenie gronkowcami lub paciorkowcami; furunkuł

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) med. ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyrakowaty

wyglądający jak czyrak; pokryty czyrakami

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyrakowy

związany z czyrakiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyreń

nadrzewny grzyb z rodziny szczecinkowcowatych

Phellinus Quél. (czyreń) – rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyrenica

rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych

Phylloporia Murill (czyrenica) – rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae). W Polsce występuje jeden gatunek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyrogmatwica

rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych

Porodaedalea Murrill. (czyrogmatwica) – Rodzaj grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyrwiec

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. czerwiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyrwień

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. czerwiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyrwieniec

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. materiał szkarłatny

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyrwiónka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Czerwionka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyś

potocznie:
1. partykuła "czy" połączona z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Czyś wreszcie zrozumiał ZDS?", "Czyś ty oszalał?");
2. spójnik "czy" połączony z końcówką czasownikową "-ś" (np. "Mam wątpliwości, czyś faktycznie zrozumiał ZDS.")

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyśćcowy

związany z czyśćcem

przymiotnik

(1.1) związany z czyśćcem, dotyczący czyśćca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściarka

kobieta pracująca w fabryce włókienniczej przy czyszczeniu bawełny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyściarz

robotnik fabryki włókienniczej zatrudniony przy czyszczeniu bawełny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyścibut

potocznie: osoba trudniącej się odpłatnym czyszczeniem butów przypadkowym ludziom na ulicy; pucybut

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ten, kto czyści ludziom buty na ulicy w celach zarobkowych

Pucybut (także czyścibut, czyściciel butów) – zawód polegający na czyszczeniu i polerowaniu obuwia przypadkowych klientów, wykonywany zwykle wprost na ulicy miasta, za wynagrodzeniem. Obecnie w Polsce zawód pucybuta jest rzadko spotykany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyścić

pozbywać się zanieczyszczeń lub brudu

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać brud, zanieczyszczenia

(1.2) eufem. pot. wymiotować

(1.3) daw. zootechn. kastrować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyścica

roczna lub trwała roślina zielna z rodziny wargowych

Czyścica (Acinos Mill.) – rodzaj roślin wyróżniany w dawniejszych systemach klasyfikacyjnych w obrębie rodziny jasnotowatych. Współcześnie rodzaj włączany jest zwykle do klinopodium Clinopodium (m.in. wraz z kalaminta Calamintha), co wynika z powiązań filogenetycznych ustalonych na podstawie danych genetycznych. Pozycja systematyczna tych roślin nie jest w sposób pewny ustalona – niektóre badania wskazują na bliskie pokrewieństwo z przedstawicielami rodzaju Ziziphora. W efekcie pojawiają się propozycje włączenia tych roślin do tego rodzaju w randze sekcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyściciel

1. osoba zajmująca się czyszczeniem czegoś;
2. osoba zajmująca się kastrowaniem zwierząt; kastrator;
3. dawniej:
a) hycel, rakarz;
b) osoba uprzątająca padlinę;
4. wargatek czyściciel - gatunek ryby z rodziny wargaczowatych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto coś czyści

(1.2) ktoś, kto łapie bezdomne psy

(1.3) ktoś, kto uprząta padlinę

(1.4) ktoś, kto kastruje zwierzęta

Czyściciel (ang. Code Name: The Cleaner) – amerykańska komedia sensacyjna z 2007 r. w reżyserii Lesa Mayfielda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyścicielka

kobieta, która czyści coś, usuwa brud

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna, która coś czyści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyścidło

środek czyszczący, substancja umożliwiająca oczyszczanie czegoś z brudu, osadu, rdzy itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyście

przysłówek sposobu

(1.1) stpol. pięknie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyściec

1. w religii katolickiej: miejsce, w którym dusze zmarłych odbywają pokutę przed pójściem do nieba;
2. przenośnie: stan dotkliwych przykrości, męczarni;
3. roślina zielna rosnąca głównie w strefie umiarkowanej, stosowana jako lek przeciw biegunce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

(1.2) książk. przen. stan dotkliwych przykrości, cierpień, męczarni

(1.3) gw-pl|Bukowina. bot. piołun

Czyściec (łac. purgatorium) – dochodzenie duszy do absolutnie doskonałej miłości, koniecznej do osiągnięcia szczęścia nieba, występuje wyłącznie w teologii katolickiej. Termin purgatorium zdefiniowany został w XII wieku, a potwierdzony przez Kościół katolicki w 1438 podczas soboru we Florencji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyściej

stopień wyższy od przysłówka: czysto

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyściejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czysty; czystszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyścik

preparat albo przyrząd przeznaczony do czyszczenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) specyfik lub przedmiot służący do czyszczenia

Czyścik – dawna leśniczówka. Tereny, na których była położona, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie brasławskim, w sielsowiecie Dalekie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyścioch

osoba bardzo dbająca o czystość; czyścioszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie

(1.2) ktoś, kto skrupulatnie dba o własną higienę

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: czyściocha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściocha

potocznie:
1. kobieta bardzo dbająca o czystość; czyścioszka;
2. wódka czysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna, która lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie

(1.2) kobieta lub dziewczyna, która skrupulatnie dba o własną higienę

(1.3) wódka czysta, bez dodatków smakowych

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: czyścioch

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyścioszek

zdrobnienie od: czyścioch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: czyścioch

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyścioszka

zdrobnienie od: czyściocha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: czyściocha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściuchny

zdrobnienie od: czysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyściusieńki

zdrobnienie od: czyściuchny

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: czysty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściuteńki

zdrobnienie od: czysty

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: czysty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściutki

zdrobnienie od: czysty

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: czysty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyściwo

środki używane do czyszczenia narzędzi, obrabianych przedmiotów i stołów warsztatowych

Czyściwo – materiał używany w zakładach przemysłowych i w warsztatach usługowych do wycierania znacznych zabrudzeń smarami, olejami, farbami itp. Najczęściej używane są do tego celu pozyskane w recyklingu szmaty, często specjalnie do tego celu segregowane. Największą wartość w grupie czyściw z recyklingu ma czyściwo z białej bawełny, pozbawione podczas segregacji wszelkiego rodzaju zapięć – elementów z metalu lub plastiku. Czyściwo niesegregowane ma mniejszą wartość, ponieważ zawierać może szmaty z innych niż bawełna materiałów, także z włókien sztucznych, które na ogół znacznie gorzej wchłaniają wilgoć, może też zawierać drobne obce elementy (zamki, zapięcia); ma jednak znacznie niższą cenę i stosowane bywa do czyszczenia posadzek, itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czysta

potocznie: wódka czysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. wódka bez aromatów smakowych

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: czysty

W Polsce

- Czysta – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Smołdzino
- Czysta – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Końskie
- Czysta – niewielka rzeka w dorzeczu Pilicy, dopływ Drzewiczki
- Czysta – rzeka dorzecza Pilicy, lewy dopływ Młynkowskiej
- Czysta – zlikwidowany przystanek kolejowy w Gardnie Małej w województwie pomorskim, w pobliżu wsi Czysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czystek

usuwanie osób z jakichś środowisk, zwykle metodami nacisków, szantażu itp.; odsiew, eliminacja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cistus|ref=tak., krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: czystka

Czystek (Cistus L.) – rodzaj krzewów należący do rodziny czystkowatych (posłonkowatych). Obejmuje 29–36 gatunków i liczne mieszańce międzygatunkowe. Większość z nich rośnie w basenie Morza Śródziemnego, zwłaszcza w jego części zachodniej, przy czym cały zasięg rodzaju obejmuje obszar od Wysp Kanaryjskich po Iran. Czystki stanowią ważny składnik formacji zaroślowych i widnych lasów. W Polsce rosną tylko w uprawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czystka

usuwanie osób z jakichś środowisk, zwykle metodami nacisków, szantażu itp.; odsiew, eliminacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

(1.2) polit. usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: czystek

Czystka – w polityce – potoczne określenie oznaczające usunięcie niepożądanych osób z zajmowanych przez nie stanowisk.

Czystki to usuwanie części elit rządzących lub kierujących różnymi strukturami państwa (wojsko, policja, rząd) przez monarchów lub dyktatorów. Charakteryzuje je masowość oraz bezwzględność. Najczęstszą motywacją do ich przeprowadzania jest obsesyjna podejrzliwość władcy czy przywódcy i chęć wyeliminowania domniemanych wrogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czystkowate

o cechach czystkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czystkowaty

o cechach czystkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czystkowy

→ czystek

Patrz:czystek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czysto

przysłówek

(1.1) w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń

(1.2) bez domieszek

(1.3) zupełnie, w całości, wyłącznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Czystodruk

pierwszy arkusz wydrukowany na maszynie drukarskiej do sprawdzenia przez wydawnictwo

Czystodruk – pierwszy arkusz papieru po zejściu z maszyny drukarskiej, przesłany do wydawcy do akceptacji i rozpoczęcia druku nakładu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czystopis

poprawiony tekst, przepisany na czysto

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst po poprawkach, przepisany na czysto

(1.2) miejsce (najczęściej zeszyt), gdzie się wpisuje czystopis (1.1)

Czystopis – gotowy tekst przygotowany do łamania lub druku, który jest po wszystkich korektach i jednocześnie nie zawiera śladów poprawek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czystopisowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czystopisem, dotyczący czystopisu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czystorys

finalna forma opracowania kartograficznego mapy; czystorys mapy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne

(1.2) przen. cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

(1.3) wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

Czystość – w licznych systemach religijnych i obyczajowych cnota, dzięki której człowiek jest zdolny kontrolować swoje pragnienia seksualne i mądrze nimi zarządzać. Wymaga ona panowania nad sobą, formacji charakteru i ducha poświęcenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czystościowy

związany z czystością

przymiotnik

(1.1) związany z czystością, dotyczący czystości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czystota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. czystość fizyczna

(1.2) stpol. i śrpol. czystość od strony moralnej

(1.3) stpol. szczerość

#### Źródła:

Wiktionary

# Czystszy

stopień wyższy od przymiotnika: czysty; czyściejszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Czysty

niezabrudzony

przymiotnik

(1.1) pozbawiony brudu

(1.2) przejrzysty, klarowny

(1.3) zupełny

(1.4) bez dodatków, domieszek

(1.5) legalnie przeprowadzony

(1.6) moralnie bez skazy

(1.7) prawnie bez winy

(1.8) niezapisany

(1.9) bez przeszkód

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyszczący

pozbywać się zanieczyszczeń lub brudu

Patrz:czyścić

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyszczacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. element wentylacji lub klimatyzacji, który oczyszcza powietrze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rzad. ktoś, kto wykonuje czyszczenie, usuwanie nieczystości

(2.2) rzad. ktoś, kto wykonuje czyszczenie, kastrowanie zwierząt

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyszczak

element przewodu kanalizacyjnego umożliwiający sprawdzanie stanu rur i ich czyszczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyszczalnia

1. zakład, w którym się oczyszcza nasiona; czyszczarnia;
2. maszyna do czyszczenia nasion; czyszczarnia;
3. zakład, w którym czyści się chemicznie ubrania; czyszczarnia;
4. zakład lub urządzenie, w którym oczyszcza się ścieki; oczyszczalnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyszczarka

przyrząd służący do oczyszczania czegoś; oczyszczarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. roln. wialnia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyszczarnia

czyszczalnia;
1. zakład, w którym się oczyszcza nasiona;
2. maszyna do czyszczenia nasion;
3. zakład, w którym czyści się chemicznie ubrania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. basen z wodą wokół fontanny lub dyszy z tryskającą wodą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|czyścić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyszczoń

nazwisko

- Anna Cyzon, właśc. Anna Czyszczoń (ur. 1983) – polsko-kanadyjska piosenkarka, aktorka, dziennikarka i prezenterka telewizyjna
- Magdalena Czyszczoń (ur. 1995) – polska łyżwiarka szybka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czysło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. liczba

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyt.

skrót od: czytaj

skrót

(1.1) = czytaj (pouczenie)

(1.2) = czytaj (ironicznie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyta

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w Rosji na Syberii, w Kraju Zabajkalskim, dopływ Ingody

Czyta (ros. Чита, Czita) – miasto, dawniej obwodowe, w obwodzie czytyjskim w azjatyckiej części Rosji, położone w południowej Syberii, obecnie miasto w Kraju Zabajkalskim.

Miasto położone nad rzekami Czytą i Ingodą na trasie kolei transsyberyjskiej – 52°03′N 113°28′E.W 2024 miasto miało 333 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytać

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczytać)

(1.1) przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

(1.2) mieć umiejętność rozumienia treści zawartych w rysunkach technicznych, schematach, mapach, nutach

(1.3) czynność urządzenia technicznego polegająca na odkodowywaniu informacji

(1.4) wypowiadać na głos zapisane słowa

(1.5) stpol. liczyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytacz

żartobliwie lub potocznie: czytelnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. (czasem żart.) czytelnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytaczka

żartobliwie lub potocznie: czytelniczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytadło

potocznie, żartobliwie: książka, którą się łatwo, przyjemnie czyta, ale zwykle o niewielkiej wartości literackiej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. żart. lektura poczytna, ale niskiego lotu

Czytadło – powieść Tadeusza Konwickiego, opublikowana w 1992 roku, operująca konwencjami powieści kryminalnej i romansu. Utwór spotkał się z dość nieprzychylnymi reakcjami krytyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytający

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytal

ssak z rodziny jeleniowatych; aksis

Aksis czytal, jeleń aksis, czytal (Axis axis) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych. Największy przedstawiciel rodzaju Axis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czytaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: czytanka

#### Źródła:

Wiktionary

# Czytanie

patrząc na litery lub symbole formułować odpowiadające im dźwięki językowe, zapoznawać się z treścią tekstu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

(1.2) polit. w parlamencie: przedstawianie projektu ustawy w celu dyskusji nad nią

(1.3) rel. odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin

(1.4) fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin

Czytanie, lektura (łac. lectura) – proces poznawczy, jedna z umiejętności nabywanych przez człowieka w procesie edukacji, która umożliwia odbiór informacji przekazywanych za pomocą języka pisanego. Współcześnie wciąż jedną z podstawowych form komunikowania się jest mowa pisana, dlatego czytanie jest jedną z najważniejszych umiejętności każdego człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytanka

1. krótki tekst z podręcznika szkolnego;
2. książka zawierająca krótkie teksty do wykorzystania w szkole

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tekst do nauki czytania, umieszczony w podręczniku do nauki danego języka

(1.2) podręcznik zawierający czytanki (1.1)

(1.3) stpol. książka do czytania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytanko

zdrobnienie od: czytanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytankowy

związany z czytanką

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytelnia

miejsce wydzielone w bibliotece, przeznaczone do czytania książek, czasopism itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

(1.2) przest. biblioteka, wypożyczalnia książek

Czytelnia, lektorium – sala, stanowiąca zwykle część biblioteki, przeznaczona do czytania książek i innych zbiorów na miejscu oraz do nauki.

Czytelnia stanowi ważne miejsce w szkołach i na uczelniach: uczniom pozwala wykorzystać czas na naukę i odrabianie lekcji, a studentom zapoznać się z treścią podręczników i książek stanowiących literaturę do ich zajęć. Czytelnie są szczególnie popularne na zachodnich uczelniach, gdzie kładzie się wysoki nacisk na samodzielną pracę studenta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytelniany

przymiotnik

(1.1) przym. od czytelnia

#### Źródła:

Wiktionary

# Czytelnictwo

czytanie drukowanych publikacji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) socjol. odczytywanie publikacji drukowanych (wymiar społeczny)

Czytelnictwo – działalność człowieka związana z czytaniem publikacji. Obejmuje kręgi czytelników mających różne upodobania i kierujących się różnymi motywami skłaniającymi do sięgnięcia po wybrany tekst. Bibliolodzy rozróżniają ponadto różne szczegółowe definicje czytelnictwa:

- Proces społeczny, polegający na zaspokojeniu estetycznych, intelektualnych, naukowych, informacyjnych i rozrywkowych potrzeb ludzi, poprzez przyswajanie przekazywanego pisemnie dorobku ludzkich myśli, uczuć czy wiedzy.
- Czytanie książek i czasopism jako zjawisko społeczne.
- Uwarunkowane czynnikami społecznymi i psychofizycznymi zjawiska i procesy związane ze stosunkiem czytelników książki i prasy, korzystaniem z nich i oddziaływaniem lektury na odbiorców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytelniczka

kobieta czytająca książki, pisma itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.

(1.2) kobieta lub dziewczyna, która korzysta z biblioteki lub czytelni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytelniczy

dotyczący czytelnictwa, czytelnika

przymiotnik

(1.1) bibliot. związany z czytelnikiem, czytelnictwem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytelnie

przysłówek

(1.1) w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

forma rzeczownika.

(2.1) plural|czytelnia.

#### Źródła:

Wiktionary

# Czytelniej

stopień wyższy od przysłówka: czytelnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytelniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: czytelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytelnik

ten, kto czyta pisma, książki itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która czyta książki, gazety itp.

(1.2) osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

- czytelnik – osoba korzystająca z tekstów pisanych (książek, pism, artykułów, stron www)
- czytelnik – osoba wypożyczająca książki z biblioteki
- Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytelnikowski

związany z wydawnictwem Czytelnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytelność

→ czytelny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest czytelne, łatwe do przeczytania

(1.2) przen. cecha tego, co jest jasne, zrozumiałe i łatwe do odczytania

Czytelność – to termin oznaczający jednocześnie łatwość w odczytaniu oraz zrozumiałość tekstu. Stanowi jeden z podstawowych elementów opracowania tekstu drukowanego.

W języku polskim istnieje jedno słowo na oddanie dwóch ważnych w typografii terminów angielskich:

- readability
- legibility

Patrz:czytelny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytelny

dający się odczytać, jasno widoczny, zrozumiały

przymiotnik

(1.1) taki, który daje się odczytać, przeczytać

(1.2) przen. zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytmorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Zaolzie. czytelnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Czytnik

1. urządzenie odczytujące;
2. nadajnik sygnałów dalekopisowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)

(1.2) inform. urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie

(1.3) inform. urządzenie elektroniczne potrafiące rozpoznawać znaki

(1.4) inform. urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki

(1.5) inform. program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC

- czytnik ekranowy – program komputerowy, który rozpoznaje i interpretuje informacje wyświetlane na monitorze komputera
- czytnik kanałów – program komputerowy do czytania kanałów internetowych
- czytnik niusów (newsreader) – program używany do czytania artykułów z usenetowych grup dyskusyjnych
- czytnik książek elektronicznych – urządzenie umożliwiające wyświetlanie i czytanie książek elektronicznych oraz innych dokumentów w formie elektronicznej
- czytnik kart pamięci – urządzenie umożliwiające odczyt kart pamięci typu Flash
- czytnik (skaner) kodów kreskowych – urządzenie służące do odczytywania kodów kreskowych
- czytnik kart dziurkowanych – urządzenie służące do odczytu kart dziurkowanych np. CK-325

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czytnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czytnikiem, dotyczący czytnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Czytoholiczka

kobieta nałogowo czytająca książki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytoholik

osoba nałogowo czytająca książki

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytoholizm

nałogowe czytanie książek

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytułka

indywidualizm: pulpit do czytania

#### Źródła:

SJP.pl

# Czytyjski

przymiotnik od: Czyta (miasto w Rosji)

przymiotnik

(1.1) związany z Czytą (miastem na Zabajkalu w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytywać

czytać od czasu do czasu

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) czytać od czasu do czasu pewien tekst lub publikację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czytanie czegoś od czasu do czasu

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyż

słówko pytające "czy" wzmocnione partykułą

partykuła

(1.1) książk. partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne z sugestią zaprzeczenia

(1.2) książk. czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. czyżyk

- czyż (czyżyk, czyż zwyczajny) – gatunek ptaka z rodziny łuszczaków
- Czyż – herb szlachecki

Osoby noszące nazwisko Czyż:

- Adam Czyż (ur. 1990) – polski judoka
- Aleksander Czyż (ur. 1986) – polski aktor głosowy, raper i realizator dźwięku
- Anna Sylwia Czyż (ur. 1974) – polska historyczka sztuki
- Antoni Czyż (ur. 1955) – polski literaturoznawca i historyk idei
- Anzelm Czyż (1910–1958) – polski duchowny rzymskokatolicki, franciszkanin
- Barbara Czyż (ur. 1947) – polska polityk, rolniczka i przedsiębiorczyni
- Barbara Czyż (ur. 1947) – polska polityk, działaczka opozycji w PRL
- Bartosz Czyż (ur. 1999) – polski skoczek narciarski
- Dariusz Czyż (ur. 1965) – polski szopkarz
- Ewa Antonina Czyż – polska agronom
- Franciszek Tadeusz Czyż – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Henryk Czyż (1885–1965) – polski wojskowy
- Henryk Czyż (1922–1950) – wojskowy i żołnierz antykomunistycznego oddziału partyzanckiego
- Henryk Czyż (1923–2014) – polski kolarz
- Henryk Czyż (1923–2003) – polski dyrygent i kompozytor
- Henryk Czyż (1951–2018) – polski agronom
- Hilary Mintowt Czyż – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Izabela Czyż → Izabela Kała
- Jacek Czyż (1953–2020) – polski aktor
- Jadwiga Żuk-Czyż (ur. 1950) – polska lekkoatletka, biegaczka
- Jan Kazimierz Czyż – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Jarosław Czyż (1894–1958) – ukraiński działacz społeczny
- Józef Czyż-Mintowt (1898–1965) – polski inżynier budownictwa, budowniczy portów morskich
- Józef Czyż (1933–1950) – polski żołnierz antykomunistycznego oddziału partyzanckiego
- Judyta Czyż (ur. 1988) – polska szybowniczka
- Juryj Czyż (ur. 1963) – białoruski przedsiębiorca
- Katarzyna Czyż (ur. 1977) – polska lekkoatletka, biegaczka
- Kazimierz Mintowt Czyż (zm. 1685) – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Kazimierz Czyż (1925–1953) – polski wojskowy i żołnierz antykomunistycznego oddziału partyzanckiego
- Krzysztof Czyż (zm. 1686) – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Marek Czyż (ur. 1968) – polski dziennikarz
- Michał Czyż (ur. 1954) – polski dyplomata
- Olek Czyż (ur. 1990) – polski koszykarz
- Paweł Czyż – urzędnik ziemski I Rzeczypospolitej
- Przemysław Czyż (ur. 1972) – polski urzędnik i dyplomata
- Radosław Czyż (ur. 1988) – polski lekkoatleta, płotkarz
- Rafał Czyż – polski matematyk
- Ryszard Czyż (1939–2012) – polski polityk
- Szymon Czyż (ur. 2001) – polski piłkarz
- Teresa Czyż (ur. 1938) – polska geografka
- Wasyl Bohdanowicz Czyż (zm. 1538) – koniuszy dworny litewski
- Wiesław Czyż (1927–2017) – polski fizyk
- Władysław Czyż (zm. 2014) – polski samorządowiec
- Zygmunt Czyż (1940–2003) – polski malarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyżak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżby

wykrzyknik i partykuła - używany w pytaniach wprowadzających wątpliwość w prawdziwość

partykuła

(1.1) …wprowadzająca pytanie, sugerująca niepewność lub przypuszczenie

wykrzyknik

(2.1) …używany samodzielnie do wyrażenia powątpiewania w prawdziwość tego, co było powiedziane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyże

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyżyk

Czyże (białorus. Чыжы, Czyžy, w miejsc. gwarze Čyžê) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Czyże.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czyże. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Czyże. Znajduje się ok. 20 km na wschód od Bielska Podlaskiego oraz 12 km na zachód od Hajnówki. Wieś jest zamieszkana przez ludność narodowości białoruskiej, a po części polskiej i ukraińskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyżeś

partykuła "czyż" połączona z końcówką czasownikową drugiej osoby "-eś" (np. "Czyżeś nie miłował ludzi?")

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżeśmy

partykuła "czyż" połączona z końcówką czasownikową drugiej osoby "-eś" (np. "Czyżeś nie miłował ludzi?")

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżew

miasto w Polsce

Czyżew – miasto w Polsce położone w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, nad rzeką Brok, oddalone o 2,5 km od granicy z województwem mazowieckim. Leży na Mazowszu, w dawnej ziemi nurskiej, siedziba gminy Czyżew.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyżewianin

mieszkaniec Czyżewa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżewianka

mieszkanka Czyżewa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżewski

przymiotnik od: Czyże, Czyżew-Osada

Nazwisko polskie.

- Bogdan Czyżewski – piosenkarz,
- Julian Czyżewski – geograf,
- Józef Czyżewski (ujednoznacznienie),
- Kazimierz Czyżewski (ujednoznacznienie)
- Krzysztof Czyżewski – animator kultury,
- Ludwik Czyżewski (1892–1985) – generał brygady,
- Oleg Czyżewski (1930–1971) – polski fizyk, radioastronom, speleolog,
- Piotr Czyżewski – urzędnik, dyplomata, były minister,
- Tomasz Czyżewski – gitarzysta, kompozytor,
- Tytus Czyżewski – malarz, poeta, krytyk sztuki, teoretyk formizmu,
- Wacław Czyżewski (ur. 1931) – polski polityk
- Wacław Czyżewski (1917-2002) – generał Sił Zbrojnych PRL, działacz komunistyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyżkówko

Czyżkówko (dawniej Szuszkówka) – jednostka urbanistyczna (osiedle) położona w zachodniej części Bydgoszczy. Zachodnia granica Czyżkówka stanowi granicę miasta Bydgoszczy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Czyżkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Prudnik;

(1.2) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Gorzyce;

(1.3) geogr. adm. wieś w Polsce w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Bejsce;

(1.4) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

W Polsce

- Czyżowice – wieś w woj. opolskim, w pow. prudnickim, w gminie Prudnik
- Czyżowice – wieś w woj. śląskim, w pow. wodzisławskim, w gminie Gorzyce
- Czyżowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kazimierskim, w gminie Bejsce
- Czyżowice – gromada w powiecie kazimierskim
- Czyżowice – gromada w powiecie wodzisławskim
- Czyżowice – przystanek kolejowy w miejscowości Czyżowice, w województwie śląskim

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyżowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżówka

wieś w Polsce

W Polsce

- Czyżówka – wieś w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Trzebinia
- Czyżówka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Stara Błotnica
- Czyżówka – osada leśna w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Czyżówka – nieofic. przysiółek wsi Sitnica w woj. małopolskim, w pow. gorlickim, w gminie Biecz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Czyżowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżycki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżyk

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyż (zwyczajny)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Carduelis spinus|L.|ref=tak., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) białystok. mały chłopiec

Czyż (zwyczajny), czyż pospolity, czyżyk (Spinus spinus) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Zamieszkuje Eurazję, zimą także północno-zachodnią Afrykę. Mimo rozległego zasięgu występowania nie wyróżnia się podgatunków. Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyżykiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego;

Czyżyków – kolonia w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Czyżykowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Czyżyniec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ryb. sak

#### Źródła:

Wiktionary

# Czyżyński

przymiotnik od: Czyżyny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Czyżynami, dotyczący Czyżyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Czyżyny

dzielnica Krakowa, dawniej wieś

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. dawna wieś, współcześnie dzielnica Krakowa;

Czyżyny – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XIV Czyżyny, dawna wieś.

Na terenie Czyżyn znajdują się bloki mieszkalne wielorodzinne 5-15-kondygnacyjne wraz z infrastrukturą społeczną (przedszkole, szkoła, plac zabaw, przychodnie lekarska, park), jak i Muzeum Lotnictwa Polskiego z czynnym od 2003 r. lądowiskiem Kraków-Czyżyny z betonową drogą startową o wymiarach 720 × 60 m, które powstało na byłym lotnisku Kraków-Rakowice-Czyżyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człap

zwykle w wyrażeniu "człap, człap" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człap-człap; człapu, człapu; człapu-człapu

#### Źródła:

SJP.pl

# Człap-Człap

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człap, człap; człapu-człapu; człapu, człapu

#### Źródła:

SJP.pl

# Człapać

iść z trudem, wlec się

czasownik

(1.1) iść w sposób powodujący hałas obuwiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człapak

1. koń poruszający się w wolnym tempie; stępak;
2. potocznie:
a) obszerny but nieprzylegający do stopy;
b) osoba poruszająca się bardzo powoli

#### Źródła:

SJP.pl

# Człapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) klapanie obuwiem podczas chodzenia

(1.2) chodzenie w bardzo wolnym tempie

#### Źródła:

Wiktionary

# Człapiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Człapu

zwykle w wyrażeniach "człapu, człapu" i "człapu, człap" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człapu-człapu; człap, człap; człap-człap

#### Źródła:

SJP.pl

# Człapu-Człapu

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia w zbyt luźnym, spadającym z nóg obuwiu albo podczas stawiania powolnych, ciężkich kroków; człapu, człapu; człap-człap; człap, człap

#### Źródła:

SJP.pl

# Człapy

potocznie: stare, zniszczone obuwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Człecze

człowieczy, ludzki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. rzad. człowiek mizerny, godny politowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człeczek

z politowaniem o człowieku mizernym, małym, niepozornym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek mizerny, godny politowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człeczy

człowieczy, ludzki

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) książk. należący do człeka

przymiotnik relacyjny

(2.1) książk. dotyczący człeka, określający człeka, używany przy człeku

przymiotnik jakościowy

(3.1) książk. charakterystyczny dla człeka, mający cechy człeka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człeczyna

człowiek przeciętny, mały, wątły, mizerny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek mizerny, godny politowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człeczysko

ze współczuciem lub poufale o człowieku; człowieczysko

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskoosobowy

(1.1) człowiek mizerny, godny politowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człek

potocznie o człowieku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. lub żart. człowiek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człekokształtne

nadrodzina małp naczelnych, w skład której wchodzi rodzina gibonów, goryle, orangutany, szympansy i ludzie

Człekokształtne (Hominoidea) – nadrodzina ssaków naczelnych z podrzędu wyższych naczelnych (Haplorrhini), w której skład wchodzą człowiekowate (hominidy) oraz gibbonowate. Według obecnych przypuszczeń ostatni wspólny przodek tej grupy żył 15–20 mln lat temu, a linia ewolucyjna prowadząca do gibonowatych oddzieliła się od linii człowiekowatych około 5–7 mln lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Człekokształtny

podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką przypominający ludzi

przymiotnik

(1.1) podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką; przypominający ludzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człekopodobny

podobny do człowieka; człowiekopodobny, humanoidalny

przymiotnik

(1.1) podobny do człowieka, przypominający człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człeku

potocznie o człowieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Człon

jedna z jednostek składających się na całość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część jakiejś całości połączona z nią przy pomocy widocznych elementów spajających

- Matematyka: człon całkujący, człon różniczkujący
- Automatyka: człon proporcjonalny, człon opóźniający, człon oscylacyjny, człon inercyjny, człon automatyki
- Budownictwo: człon mostowy
- Człon (biologia) – (łc. articulus, membrum) w biologii, fragment ciała owada (np. odnóża)
- Człon (logika) – obiekt między którym zachodzi relacja (ang. term)
- Człon (kosmonautyka) – stopień rakiety nośnej
- Człon stolarski kombajn (formatyzerko czopiarka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Członek

człowiek (rzadziej jednostka prawna, np. instytucja, kraj) należący do jakiejś organizacji politycznej, naukowej, społecznej itp.; osoba wchodząca w skład jakiejś większej grupy społecznej, politycznej itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(3.1) anat. penis;

Członek – część grupy, osoba lub jednostka prawna należące do jakiejś grupy.

- członek, kończyna – w biologii część ciała wyodrębniona od tułowia
- członek męski – określenie penisa
- sztuczny członek – akcesorium imitujące część ciała, najczęściej prącie
- członek – podmiot prawa należący do organizacji
- członek – osoba należąca do stowarzyszenia, organizacji
- członek rodziny – osoba należąca do rodziny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Członiasty

składający się z członów

#### Źródła:

SJP.pl

# Członka

człowiek (rzadziej jednostka prawna, np. instytucja, kraj) należący do jakiejś organizacji politycznej, naukowej, społecznej itp.; osoba wchodząca w skład jakiejś większej grupy społecznej, politycznej itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkini

kobieta uczestnicząca w np. zawodach, konkursach itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przynależąca do jakiejś grupy, organizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Członkonóg

bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów i odnóża członowane połączone stawowo; stawonóg

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkonogi

najliczniejszy typ zwierząt z ciałem pokrytym chitynowym oskórkiem, podzielonym na segmenty, o członowanych odnóżach, połączonych stawowo; stawonogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkopromienne

o cechach członkopromiennych (rząd ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkopromienny

o cechach członkopromiennych (rząd ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkostwo

przynależność do danej grupy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Członkować

książkowo: dzielić na części; członować

#### Źródła:

SJP.pl

# Członkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|członkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Członkowaty

złożony z członów; członowany, członkowany

przymiotnik

(1.1) posiadający wiele członków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Członkowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący członków organizacji

(1.2) dotyczący członkostwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Członować

książkowo: dzielić na części; członkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Członowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|członować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Członowce

podgrupa drobnych skorupiaków; skorupiaki niższe, podraczki

Skorupiaki niższe, członowce, podraczki (Entomostraca) – wyróżniany dawniej parafiletyczny takson skorupiaków (w zależności od autora w randze działu systematycznego, gromady lub podgromady). Obejmował zwierzęta wyłącznie wodne, w większości przypadków o drobnych rozmiarach ciała. Ich ośrodkowy układ nerwowy ma mózg złożony tylko z przodomóżdża i śródmóżdża (brak tyłomożdża). Odnóża na tułowiu oraz czułki drugiej pary są najczęściej dwugałęziowe. Odwłok w większości przypadków pozbawiony jest odnóży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Członowiec

1. skorupiak niższy; podraczek;
2. zestaw barek połączonych przegubowo z pchaczem na końcu zestawu, zdolny do żeglugi morskiej;
3. potocznie: pojazd, np. tramwaj lub autobus, składający się z kilku części połączonych elastycznymi przegubami; przegubowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Członowość

→ członowy

Patrz:członowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Człopa

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Człopa (niem. Schloppe) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Człopa. Położone na Pojezierzu Południowopomorskim, nad rzeką Cieszynką, na terenie Puszczy Drawskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człopianin

mieszkaniec Człopy

#### Źródła:

SJP.pl

# Człopianka

mieszkanka Człopy

#### Źródła:

SJP.pl

# Człopski

przymiotnik od: Człopa

#### Źródła:

SJP.pl

# Człowiectwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) śrpol. człowieczeństwo, ludzkość

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowieczątko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) człowiek mizerny, godny politowania

(1.2) z litością lub sympatią o dziecku

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowiecze

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Człowieczek

zdrobnienie od: człowiek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: człowiek

(1.2) mały człowiek, np. dziecko lub karzeł

(1.3) daw. reg-pl|Kresy. źrenica oka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człowieczeństwo

natura ludzka, godność ludzka; bycie człowiekiem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie człowiekiem

(1.2) przest. rodzaj ludzki

Człowieczeństwo – zbiór cech uważanych za charakterystyczne dla gatunku ludzkiego, do których zaliczamy między innymi: sposób formułowania myśli, język, uczucia i zachowanie. Wszystkie te cechy są wspólne dla większości ludzi i kształtowały się w wyniku ewolucji człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człowieczo

przysłówek

(1.1) na sposób ludzki

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowieczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. człowieczeństwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowieczy

1. związany z człowiekiem, o ludzkich cechach;
2. w teologii chrześcijańskiej: Syn Człowieczy - określenie Jezusa Chrystusa, podkreślające jego ludzką naturę

przymiotnik

(1.1) przest. dotyczący człowieka, należący do człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człowieczyna

z politowaniem lub żartobliwie o człowieku małym, wątłym

#### Źródła:

SJP.pl

# Człowieczysko

ze współczuciem lub poufale o człowieku; człeczysko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub nijaki

(1.1) rub. o człowieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człowiek

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) antrop. nazwa systematyczna|Homo sapiens|Linnaeus|ref=tak., istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

(1.2) ktoś, jakaś osoba

(1.3) pracownik, podwładny, członek

- człowiek (łac. Homo) – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae),
- człowiek rozumny (łac. Homo sapiens) – jedyny współcześnie żyjący gatunek z rodzaju Homo,
- człowiek jako osoba,
- Człowiek – album zespołu Akurat.
- Człowiek – album zespołu Totentanz

Zobacz też

- Antropologia filozoficzna – zajmuje się naturą człowieka
- Człowiekowate

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człowieki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. żart. ludzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowiekopodobny

podobny do człowieka; człekopodobny, humanoidalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Człowiekowate

rodzina rzędu naczelnych, obejmująca formy kopalne: australopiteka, pitekantropa i człowieka neandertalskiego oraz gatunek żyjący: człowieka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) biol. rodzina ssaków naczelnych obejmująca największe wśród naczelnych gatunki, które wykazują dużą inteligencję, przyjmowanie wyprostowanej, dwunożnej postawy oraz zdolność do wytwarzania i używania narzędzi

Człowiekowate (Hominidae) – rodzina ssaków naczelnych z nadrodziny człekokształtnych (Hominoidea) obejmująca największe wśród naczelnych gatunki wykazujące dużą inteligencję, skłonność do przyjmowania dwunożnej i spionizowanej postawy oraz zdolność do wytwarzania i używania narzędzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człowiekowatość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest człowiekowate

#### Źródła:

Wiktionary

# Człowiekowaty

o cechach człowiekowatych

przymiotnik jakościowy

(1.1) podobny do człowieka; taki jak człowiek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. zwykle w lm. człowiekowate: przedstawiciel rodziny ssaków naczelnych z nadrodziny człekokształtnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Człowieku

istota żywa, która wyróżnia się najwyższym stopniem rozwoju psychiki i życia społecznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Człuchów

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Człuchów (dawniej pol. Słuchów, 1945 Człochów, kaszub. Człuchòwò lub też Człochòwò, niem. Schlochau) – miasto w województwie pomorskim, siedziba gminy miejskiej Człuchów, powiatu człuchowskiego oraz gminy wiejskiej Człuchów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Człuchowianin

mieszkaniec Człuchowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Człuchowianka

mieszkanka Człuchowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Człuchowski

przymiotnik od: Człuchów

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Człuchowa, związany z Człuchowem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary