# Am

wyraz, zwykle powtórzony, zachęcający do jedzenia, używany zwykle w odniesieniu do dzieci

skrótowiec

(1.1) = eduk. akademia medyczna

(1.2) = eduk. akademia morska

(1.3) = eduk. akademia muzyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amabile

[czytaj: aMAbile] określenie wykonawcze: wdzięcznie, mile

#### Źródła:

SJP.pl

# Amadeita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego we Włoszech;

#### Źródła:

Wiktionary

# Amadeusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Amadeusz – imię męskie
- Amadeusz – książę Belgii
- Amadeusz – sztuka teatralna z 1979 r. autorstwa Petera Shaffera o Wolfgangu Amadeuszu Mozarcie
- Amadeusz – amerykański film biograficzny z 1984 r. w reżyserii Milosa Formana o Wolfgangu Amadeuszu Mozarcie, filmowa adaptacja sztuki teatralnej
- Amadeus – jezioro w Australii
- Amadeus – orkiestra kameralna Polskiego Radia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amadeuszostwo

Amadeusz z małżonką; Amadeuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amadeuszowie

Amadeusz z małżonką; Amadeuszostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Amadeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amadeusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Amadis

tytułowy bohater romansu rycerskiego z XIII-XIV w.

#### Źródła:

SJP.pl

# Amado

Amado – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arizona, w hrabstwie Santa Cruz.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amadyna

gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych, np. amadyna obrożna

#### Źródła:

SJP.pl

# Amadyniec

gatunek ptaka z rodziny astryldowatych; amadyna wspaniała

Amadyniec, potocznie amadyna wspaniała (Chloebia gouldiae) – gatunek ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae). Występuje w północnej Australii. Ze względu na swój wygląd jest chętnie hodowany w klatkach. Wskutek importu tego ptaka z naturalnego środowiska jego liczebność malała, jednak obecnie w Australii handel tymi ptakami jest zakazany. IUCN uznaje amadyńca za gatunek najmniejszej troski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amadynka

rodzaj ptaków z rodziny astryldowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Amagasaki

miasto w Japonii

Amagasaki (jap. 尼崎市 Amagasaki-shi) – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu, w prefekturze Hyōgo.

W mieście rozwinął się przemysł stoczniowy, elektrotechniczny, maszynowy, chemiczny, materiałów budowlanych oraz włókienniczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amagnetyczny

nieposiadający właściwości magnetycznych, niereagujący na pole magnetyczne

przymiotnik

(1.1) nie reagujący na działanie magnesu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amajza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. mrówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Amaksofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;

Amaksofobia − panika, lęk i obawa przed jazdą samochodem, rodzaj zaburzenia lękowego z grupy fobii. Amaksofobia spotykana jest rzadko, znacznie częściej spotykane są jednak jej odmiany obejmujące np. lęk przed dużą prędkością, lęk przed jazdą samochodem w roli pasażera, lęk przed skręcaniem w lewo czy parkowaniem między dwoma samochodami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amal

libańska partia polityczna

- AMAL – brytyjska marka gaźników motocyklowych
- Ruch Amal – milicja szyicka
- Amal – film

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amalaka

żłobkowany element, zwieńczający wieżę w indyjskich budowlach sakralnych

Amalaka – element architektoniczny o kształcie pierścieniowym ze żłobkowanymi ścianami bocznymi, który wieńczy wieżową część śikhary.

Amalaka kształtem przypomina zgnieciony indyjski owoc o nazwie amalaka (Liściokwiat garbnikowy - Mirobalanus embilica).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amalekici

koczownicze plemię semickie lub związek plemion opisane w Biblii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amalekicki

→ Amalekita, → Amalekici

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amalekitą, dotyczący Amalekity

Patrz:Amalekita, → Amalekici

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amalekita

członek koczowniczego plemienia semickiego lub związku plemion opisanego w Biblii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. hist. bibl. członek koczowniczego semickiego plemięemienia, które zamieszkiwało północną część półwyspu Synaj oraz Negeb, opisywanego w Starym Testamencie jako wrogie Żydom;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amalfi

miasto w południowych Włoszech

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amalfitańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Amalfitanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amalfi, osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Amalfitański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z miastem Amalfi

#### Źródła:

Wiktionary

# Amalgam

stop jakiegoś metalu z rtęcią; amalgamat, ortęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Amalgamacja

1. uzyskanie danego metalu przez odparowanie rtęci z ich stopu (amalgamatu);
2. pokrywanie powierzchni czegoś amalgamatem

Amalgamat (ortęć) – ogólna nazwa stopów metali, w których jednym z podstawowych składników jest rtęć. Tworzy się poprzez rozpuszczenie innych metali w rtęci w warunkach otoczenia. Stopy te można również uważać za roztwory, przy czym mogą to być roztwory o ciekłym lub stałym stanie skupienia. Amalgamaty tworzy większość metali. Do wyjątków należy żelazo, które może być wykorzystywane do produkcji naczyń do przechowywania amalgamatów. Po ogrzaniu rtęć wyparowuje całkowicie z amalgamatów, co wykorzystywane jest podczas ekstrakcji srebra lub złota z rudy za pomocą rtęci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amalgamat

1. stop jakiegoś metalu z rtęcią; ortęć, amalgam;
2. przenośnie: mieszanina przeróżnych elementów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) met. stop rtęci z innym metalem;

(1.2) przen. mieszanina różnych elementów

Amalgamat (ortęć) – ogólna nazwa stopów metali, w których jednym z podstawowych składników jest rtęć. Tworzy się poprzez rozpuszczenie innych metali w rtęci w warunkach otoczenia. Stopy te można również uważać za roztwory, przy czym mogą to być roztwory o ciekłym lub stałym stanie skupienia. Amalgamaty tworzy większość metali. Do wyjątków należy żelazo, które może być wykorzystywane do produkcji naczyń do przechowywania amalgamatów. Po ogrzaniu rtęć wyparowuje całkowicie z amalgamatów, co wykorzystywane jest podczas ekstrakcji srebra lub złota z rudy za pomocą rtęci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amalgamator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mieszalnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Amalgamatowy

dotyczący amalgamatu

przymiotnik

(1.1) związany z amalgamatem; wykonany z amalgamatu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amalgamować

1. uzyskiwać dany metal przez odparowywanie rtęci z ich stopu (amalgamatu); także: tworzyć stopy rtęci z metalami (amalgamaty);
2. pokrywać powierzchnię czegoś amalgamatem

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamalgamować)

(1.1) chem. tworzyć amalgamaty, rozpuszczać metale w rtęci

(1.2) techn. pokrywać amalgamatem

(1.3) met. wydobywać czysty metal z kruszcu za pomocą rtęci

(1.4) łączyć różne, odmienne elementy w jedną całość, w jednolitą strukturę

czasownik zwrotny niedokonany amalgamować się (dk. zamalgamować się)

(2.1) być amalgamowanym

(2.2) stawać się jednością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amalgamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. met. pozyskiwanie metali szlachetnych z rud za pomocą rtęci

#### Źródła:

Wiktionary

# Amalgamowy

dotyczący amalgamatu; amalgamatowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Amalia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 284, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1889 r.;

Amalia, Amelia – imię pochodzące od starogermańskiego słowa amel/amal – 'pracowity', 'niezmordowany', od którego wyprowadza się imiona Amelberga i Amalberga. Kilkakrotnie w historii zdobywało dużą popularność. W Polsce pojawiło się już w XIV wieku. Często spotykane było w epoce romantyzmu. Od kilku lat znowu należy do popularnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amaliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amalii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Amalrik

Osoby o tym nazwisku:

- Andriej Amalrik – radziecki pisarz
- Leonid Amalrik – radziecki reżyser filmów animowanych
- Mathieu Amalric – francuski aktor i reżyser filmowy
- Amalryk z Bène – francuski filozof i teolog
- Arnald Amalryk – legat papieski

#### Źródła:

Wikipedia

# Amalryk

król Jerozolimy

Emeryk, Amalaryk, Amalryk – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze starogermańskiego imienia Amalaryk, oznaczającego „władca Amalów” (Amalowie według gockiej legendy to ród królewski pochodzenia boskiego). Człon amal może także oznaczać „gorliwy” lub „dzielny, aktywny”. Emeryk może wywodzić się również z saksońskiego Emmerich, oznaczającego „zawsze bogaty”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amaltea

1. w mitologii greckiej: koza (w niektórych przekazach - nimfa), karmicielka małego Zeusa; Amalteja;
2. róg Amaltei - róg obfitości (symbol dobrobytu)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) astr. największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

- Amaltea – księżyc Jowisza
- Amaltea (Amalteja; gr. Amaltheia, łac. Amalthea) – w mitologii greckiej piastunka Zeusa (nimfa lub koza)
- Amaltea (Sybilla Kumańska, Amalteja, Demofile, Herofile; gr. Amaltheia, łac. Amalthea) – wieszczka italska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amalteja

1. w mitologii greckiej: koza (w niektórych przekazach - nimfa), karmicielka małego Zeusa; Amaltea;
2. róg Amaltei - róg obfitości (symbol dobrobytu)

Amalteja (także Amaltea; gr. Ἀμάλθεια Amáltheia, łac. Amalthea) – w mitologii greckiej jedna z nimf; opiekunka Zeusa w dzieciństwie.

Uchodziła za córkę króla Krety. Opiekowała się Zeusem w czasie jego ukrycia w grocie na Krecie. Według innej wersji była to koza, która karmiła Zeusa, a jej złamany róg miał moc ciągłego napełniania się jedzeniem (tak zwany róg obfitości lub róg Amaltei). Ze skóry kozy Zeus sporządził egidę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aman

gwarancja bezpieczeństwa wydawana przez władców muzułmańskich w celu ochrony życia i mienia wyznawców religii innej niż islam

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) wojsk. izraelska agencja wywiadu wojskowego;

(1.2) liter. fikcyjny kontynent z mitologii Śródziemia w powieściowym cyklu J.R.R. Tolkiena;

- Aman – jeden z kontynentów ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
- Aman – Agencja Wywiadu Wojskowego Izraela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amancik

zdrobnienie od: amant

#### Źródła:

SJP.pl

# Amanda

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 725, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1911 r.;

Amanda – imię żeńskie, podstawowe znaczenie słowa

Pozostałe znaczenia:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amandawa

gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych; bengalik czerwony (pospolity, tygrysi)

Bengalik czerwony, bengalik pospolity, amandawa, bengalik tygrysi (Amandava amandava) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae), zamieszkujący południową i południowo-wschodnią Azję – od Pakistanu i Indii po Półwysep Indochiński oraz wyspy: Hajnan, Jawa i Małe Wyspy Sundajskie. Introdukowany w wielu rejonach świata. Popularny ptak hodowlany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amandów

wieś w województwie śląskim

Amandów (niem. Amandhof) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amanityna

substancja trująca zawarta w muchomorze sromotnikowym

α-Amanityna – organiczny związek chemiczny, cykliczny oligopeptyd z grupy amanitotoksyn. Występuje m.in. w muchomorze sromotnikowym i muchomorze jadowitym; dużą zawartość amanityny stwierdzono również w hełmówce obrzeżonej. Amanityna jest cyklicznym oktapeptydem zawierającym kilka nietypowych aminokwasów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amanohashidate

Ama-no-hashidate (jap. 天橋立; lit. „most do nieba”) – wąska mierzeja o długości ok. 3,3 km, porośnięta około 8 tys. sosen, spinająca brzegi zatoki Miyazu.

Jest to jeden z „trzech słynnych pejzaży” w Japonii (jap. Nihon-sankei), w pobliżu miasta Miyazu, nad zatoką Miyazu (Morze Japońskie), w prefekturze Kioto.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amanowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Amant

1. żartobliwie: kochanek, wielbiciel, adorator; kochaś, utrzymanek, uwodziciel;
2. aktor odtwarzający role kochanków, adoratorów lub uwodzicieli, głównie ze względu na odpowiednie warunki fizyczne

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teatr. film. aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli

(1.2) pot. żart. lub iron. kochanek lub adorator

(1.3) pot. uczn. przystojny chłopak

Amant (fr. amant) – aktor obsadzany w roli kochanka bądź uwodziciela, wyróżniający się urodą i wdziękiem; jego żeńskim odpowiednikiem jest amantka. Znanymi amantami filmowymi byli m.in.: Rudolph Valentino, Gérard Philipe, Jean Gabin, Eugeniusz Bodo, Aleksander Żabczyński, Clark Gable, Cary Grant, Gregory Peck, Paul Newman, Robert Redford, Antonio Banderas i Ralph Fiennes, a amantkami filmowymi m.in.: Audrey Hepburn, Greta Garbo, Ingrid Bergman, Marlene Dietrich, Pola Negri, Jadwiga Smosarska i Catherine Deneuve.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amantadyna

organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwwirusowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. farm. organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;

Amantadyna, 1-aminoadamantan – organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu.

Stosowana jest jako lek, głównie na grypę typu A. Dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, wydalana jest w formie niezmienionej przez nerki z moczem. Należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu tego leku pacjentom z miażdżycą naczyń mózgowych i padaczką. Nie należy stosować w ciąży i niedługo planując zapłodnienie oraz w okresie laktacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amantka

1. żartobliwie: kochanka, wielbicielka, adoratorka; miłośnica, kochanica, uwodzicielka;
2. aktorka odtwarzająca role kochanek, adoratorek lub uwodzicielek, głównie ze względu na odpowiednie warunki fizyczne

Amant (fr. amant) – aktor obsadzany w roli kochanka bądź uwodziciela, wyróżniający się urodą i wdziękiem; jego żeńskim odpowiednikiem jest amantka. Znanymi amantami filmowymi byli m.in.: Rudolph Valentino, Gérard Philipe, Jean Gabin, Eugeniusz Bodo, Aleksander Żabczyński, Clark Gable, Cary Grant, Gregory Peck, Paul Newman, Robert Redford, Antonio Banderas i Ralph Fiennes, a amantkami filmowymi m.in.: Audrey Hepburn, Greta Garbo, Ingrid Bergman, Marlene Dietrich, Pola Negri, Jadwiga Smosarska i Catherine Deneuve.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amarant

1. kolor różowoczerwony z odcieniem fioletowym;
2. roślina zielna z rodziny szarłatowatych, uprawiana jako roślina ozdobna lub ze względu na jadalne liście; szarłat, amarantus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolor, jeden z odcieni czerwieni;

(1.2) bot. roślina z rodziny szarłatowatych;

- Szarłat spożywczy (amaranthus) – roślina
- Amarant (chemia) – dodatek do żywności
- Amarant – gatunek drewna
- Amarant – kolor różowoczerwony z odcieniem fioletu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarantka

rodzaj ptaków z rodziny astryldowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. niewielki ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Lagonosticta|ref=tak.

Amarantka czerwonodzioba, amarantka senegalska (Lagonosticta senegala) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae), występujący w Afryce Subsaharyjskiej. Zamieszkuje stepy i sawanny, aż do granic pustyń: na północy Sahary, na południu Kalahari. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarantowate

rodzina roślin z rzędu goździkowców, licząca około 900 gatunków występujących głównie na obszarach o klimacie tropikalnym, rosnących jednak obecnie na całym świecie jako chwasty i rośliny ruderalne; szarłatowate

#### Źródła:

SJP.pl

# Amarantowaty

1. o odcieniu amarantowym;
2. o cechach amarantowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) o odcieniu amarantowym

(1.2) bot. o cechach roślin z rodziny amarantowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amarantowo-Biały

amarantowy i biały

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który ma dwa kolory: amarantowy i biały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amarantowofioletowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający jasny kolor fioletowy, przechodzący w amarant

#### Źródła:

Wiktionary

# Amarantowy

różowoczerwony z odcieniem fioletowym (np. amarantowe róże)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący amarantu, związany z amarantem

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor różowoczerwony o odcieniu fioletowym, taki jak kolor kwiatu amarantu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amarantus

roślina zielna z rodziny szarłatowatych, uprawiana jako roślina ozdobna lub ze względu na jadalne liście; szarłat, amarant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Amaranthus cruentus|ref=tak., zob. szarłat wyniosły. (szarłat wiechowaty)

Szarłat (Amaranthus) – rodzaj roślin należących do rodziny szarłatowatych. Obejmuje ok. 70–94 gatunków. Rodzaj jest współcześnie kosmopolityczny, przy czym najwięcej gatunków występuje w strefie międzyzwrotnikowej, zwłaszcza w tropikalnej i subtropikalnej Azji i Ameryce. Wiele gatunków zostało szeroko rozprzestrzenionych i występują jako gatunki inwazyjne poza swym pierwotnym zasięgiem. W Polsce wszystkie gatunki są obce, 5 jest zadomowionych, a 9 przejściowo dziczejących.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarantusowy

→ amarantus; amarantowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Amarel

gatunek ryby z rodziny prażmowatych

Amarel (Diplodus vulgaris) – gatunek ryby z rodziny prażmowatych (Sparidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amarelka

rodzaj wiśni o jasnej, przezroczystej skórce

#### Źródła:

SJP.pl

# Amarena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Prunus cerasus var. amarena., odmiana wiśni pospolitej

(1.2) bot. drzewo odmiany amarena (1.1)

(1.3) pot. spoż. tani wiśniowy napój alkoholowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Amarettini

rzeczownik

(1.1) kulin. ciastka (bezy, makaroniki) migdałowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Amaretto

1. ciasteczko z gorzkimi migdałami
2. włoski likier o smaku migdałowym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spoż. likier o smaku migdałowym;

(1.2) kulin. kruche ciastko z migdałami

Amaretto [a.maˈret.to] – napój alkoholowy wywodzący się z Włoch, o słodkim, lekko gorzkawym smaku. Jest to czerwonobursztynowy likier wytwarzany z użyciem migdałów lub czasem z pestek moreli, brzoskwiń, wiśni i innych. Czasami wykorzystuje się także zioła lub aromat waniliowy. Zawartość alkoholu wynosi zazwyczaj kilkanaście do trzydziestu procent objętościowych. Nazwa likieru wywodzi się z Włoch, lecz na świecie znane są likiery o tej nazwie produkowane we Francji, Holandii lub w Niemczech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarneński

przymiotnik

(1.1) staroż. związany z okresem panowania faraona Echnatona i jego bezpośrednich następców lub ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Amarna

#### Źródła:

Wiktionary

# Amarok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

- Amarok – wilk w mitologii inuickiej
- Amarok – Album Mike’a Oldfielda
- Amarok – Album Nargaroth'a
- Amarok – program komputerowy do odtwarzania muzyki dla środowiska KDE
- Amarok – polska grupa muzyczna grająca muzykę instrumentalną oraz rock progresywny.
- Amarok – hiszpańska grupa muzyczna
- Amarok – pick-up marki Volkswagen

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarykować

czasownik

(1.1) daw. utyskiwać, żalić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Amarykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|amarykować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Amarylek

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amaryllis; amarylka

#### Źródła:

SJP.pl

# Amarylis

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amaryllis; amarylek; amarylka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Amaryllis|L.|ref=Amaryllis (Amaryllidaceae)., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;

Amarylis (Amaryllis L.) – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący dwa gatunki pochodzące z Afryki Południowej. Gatunek amarylis nadobny występuje endemicznie w Cape Floralw Prowincji Przylądkowej Zachodniej. Z uwagi na rozpowszechnienie tego gatunku w uprawie jako rośliny ozdobnej, został introdukowany do Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej, Europy, Australii i Nowej Zelandii. W 1998 r. populacja amarylisów występujących endemicznie na półkach skalnych na pustyni Richtersveld w Prowincji Przylądkowej Północnej została po badaniach uznana za odrębny gatunek amarylisa: Amaryllis paradisicola, różniący się od amarylisa nadobnego głównie dużo szerszymi i krótszymi, owłosionymi liśćmi oraz tworzeniem większej liczby kwiatów, o nieco innej budowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarylisowaty

przypominający amarylis, mający niektóre cechy amarylisu (rośliny cebulowej)

przymiotnik

(1.1) bot. przypominający amarylis, mający cechy amarylisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amarylka

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amaryllis; amarylek

#### Źródła:

SJP.pl

# Amarylkowate

rodzina roślin jednoliściennych, rozpowszechnionych w okolicach zwrotnikowych i podzwrotnikowych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Amaryllidaceae|J. St.-Hil.|ref=tak., rodzina bylin jednoliściennych z rzędu szparagowców;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amarylkowaty

o cechach amarylkowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) bot. o cechach roślin z rodziny amarylkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amarylkowce

rząd roślin z klasy jednoliściennych

Amarylkowce (Amaryllidales Bromhead) – rząd roślin należący do klasy jednoliściennych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amaryllis

ozdobna bylina cebulowa z rodziny amarylkowatych; amarylis; amarylek; amarylka

Amarylis nadobny (Amaryllis belladonna L.) – gatunek rośliny z rodzaju amarylis z rodziny amarylkowatych, pochodzący z Afryki Południowej, introdukowany do Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej, Europy, Australii i Nowej Zelandii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amastia

wada rozwojowa polegająca na wrodzonym braku zawiązka gruczołu sutkowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Amaterasu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitjap. bogini słońca w mitologii japońskiej;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amati

Amati – rodzina włoskich lutników działających w XVI i XVII w. w Cremonie. Oprócz skrzypiec budowali altówki i wiolonczele. Instrumenty te dzięki swemu szlachetnemu brzmieniu mają obecnie bezcenną wartość.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amatofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed kurzem

#### Źródła:

Wiktionary

# Amatoksyna

substancja trująca zawarta w muchomorze sromotnikowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Amatol

mieszanina azotanu amonu z trotylem

Amatole (saletroty) – grupa kruszących materiałów wybuchowych, których głównymi składnikami są azotan amonu (saletra amonowa) i trotyl. Stanowią podgrupę materiałów amonowo-saletrzanych i mają zastosowanie zarówno cywilne (jako górnicze materiały wybuchowe), jak i wojskowe. Podobnymi mieszaninami są sznajderyt (azotan amonu i dinitronaftalen) oraz amonale (azotan amonu i aluminium, także z trotylem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amator

1. osoba zajmująca się czymś nieprofesjonalnie, niemająca doświadczenia w danej dziedzinie;
2. miłośnik czegoś, osoba znajdująca w czymś przyjemność; człowiek zajmujący się czymś hobbistycznie;
3. osoba mająca upodobanie w czymś, lubiąca coś;
4. osoba chętna do nabycia czegoś, zainteresowana czymś; reflektant (odmiana "amatorowie" przestarzała)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik, ktoś oddany czemuś

(1.2) osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

(1.3) ktoś, kto wykonuje coś kiepsko i niefachowo

- Amator – amerykańsko-brytyjsko-francuski film z 1994 roku, komedia kryminalna w reżyserii Hala Hartleya
- Amator – kanadyjski dreszczowiec filmowy z 1981 roku w reżyserii Charlesa Jarrotta
- Amator – polski film psychologiczny z 1979 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego
- Amator – stereofoniczny radioodbiornik polskiej produkcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amatorka

niezawodowiec, miłośniczka, wielbicielka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta-amator

(1.2) pot. amatorszczyzna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amatorski

związany z amatorem (np. amatorski sport, amatorskie próby)

przymiotnik

(1.1) wykonany, uprawiany przez amatora

(1.2) taki, który jest nieudolny, niefachowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amatorsko

przysłówek

(1.1) w sposób amatorski

#### Źródła:

Wiktionary

# Amatorskość

→ amatorski

Patrz:amatorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Amatorstwo

1. hobby, zamiłowanie do czegoś
2. nieprofesjonalne uprawianie sportu
3. brak fachowości, znajomości rzeczy; amatorszczyzna

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) brak fachowości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amatorszczyzna

brak fachowości, znajomości rzeczy; amatorstwo, dyletanctwo, niefachowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. działanie lub twórczość wykonywana w sposób amatorski, zwykle bez odpowiedniego przygotowania, umiejętności czy profesjonalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amazake

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. tradycyjny słodki japoński napój, niskoalkoholowy lub bezalkoholowy, wytwarzany ze sfermentowanego ryżu

#### Źródła:

Wiktionary

# Amazjasz

- Amazjasz – kapłan w Betel, który doniósł na proroka Amosa
- Amazjasz – król Judy

#### Źródła:

Wikipedia

# Amazon

amerykańska firma specjalizująca się w handlu internetowym

Amazon.com, Inc. (wym. [ˈæməzɒn]) – amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe, spółka akcyjna założona w 1994 w Seattle. Zajmuje się handlem elektronicznym (e-handlem) B2C i prowadzi największy na świecie sklep internetowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amazonetka

gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych

Amazonetka (Amazonetta brasiliensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amazonia

region w Ameryce Południowej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amazonit

minerał z grupy skaleni, odmiana zielonego mikroklinu (glinokrzemianu potasu); wykorzystywany w jubilerstwie; kamień amazoński

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

(1.2) daw. miner. zielony jadelit

Amazonit (synonim: kamień amazoński) – minerał z gromady krzemianów. Minerał, jest zieloną lub niebieskozieloną odmianą skalenia zwanego mikroklinem; kamień półszlachetny. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Choć nazwa jego pochodzi od rzeki Amazonki, w prawdziwej Amazonii ten minerał nie występuje lub papug z rodzaju Amazona, gdzie zielona barwa przypomina kolor ich skrzydeł. Pierwotnie tą nazwą określano zielone jadeity.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amazonka

1. kobieta jeżdżąca konno;
2. damski strój do konnej jazdy;
3. żartobliwie: kobieta waleczna;
4. kobieta, której amputowano pierś z powodu nowotworu;
5. tępoogonowa papuga średniej wielkości; papuga zielona;
6. gatunek mrówki o rudym ubarwieniu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Ameryce Południowej;

(1.2) mitgr. członkini plemięemienia wojowniczych kobiet;

Amazonka (port. Rio Amazonas, hiszp. Río Amazonas) – rzeka Ameryki Południowej o największym średnim przepływie na Ziemi. Jej długość jest sprawą kontrowersyjną, najczęściej podawana jest wartość 6400 km, jednak według innych źródeł jest to pierwsza rzeka na świecie pod względem długości (7040 km), o 390 km dłuższa od Nilu. Amazonka ma największe na świecie dorzecze (o powierzchni ok. 7 mln km²) i największe zasoby wodne, w jej dorzeczu wyrastają największe lasy tropikalne. Nazwa najprawdopodobniej pochodzi od błędnie tłumaczonej nazwy amacunu – „niedźwiedź wodnych chmur”, którą rozpropagował w Europie, po roku 1540 Hiszpan, Francisco de Orellana, który jako pierwszy przepłynął rzekę z Andów do ujścia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amazonki

1. kobieta jeżdżąca konno;
2. damski strój do konnej jazdy;
3. żartobliwie: kobieta waleczna;
4. kobieta, której amputowano pierś z powodu nowotworu;
5. tępoogonowa papuga średniej wielkości; papuga zielona;
6. gatunek mrówki o rudym ubarwieniu

- Amazonki – w mitologii greckiej plemię wojowniczych kobiet
- Amazonki – polski zespół muzyczny
- Amazonki – reality show
- Amazonki – chiński film z 2011 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amazonomachia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. walka Amazonek z Grekami;

Amazonomachia (gr. Ἀμαζονομαχία Amazonomachía, od Ἀμαζών Amazṓn ‘Amazonka’ i μάχη máchē ‘walka’, ‘bitwa’) – w mitologii greckiej walka Amazonek z Grekami.

Z Amazonkami walczyli m.in. Achilles, Bellerofont, Dionizos, Herakles, Tezeusz.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amazonowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmą Amazon

#### Źródła:

Wiktionary

# Amazoński

→ Amazonia (kraina), → Amazonka (rzeka)

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Amazonią

(1.2) mitgr. związany z Amazonkami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amb.

skrót od:
1. ambasada;
2. ambasador

skrót

(1.1) = ambasador

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. upicie się, stan wskazujący na spożycie alkoholu

(1.2) pot. trudna sytuacja

- Amba Mariam – wieś w centralnej Etiopii
- język amba – język z rodziny bantu
- język amba – język rodziny utupua (austronezyjskie)
- Amba – rzeka w rosyjskim Kraju Nadmorskim
- AMBA – Association of MBAs
- bitwa pod Amba Alagi – dwie bitwy pod szczytem w Etiopii
- Amba (potrawa) – sos typowy dla kuchni Bliskiego Wschodu
- Advanced Microcontroller Bus Architecture

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambaje

dawniej: brednie, androny, mrzonki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. brednie, niedorzeczności, androny, przywidzenia, mrzonki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambalaż

1. w sztuce współczesnej: opakowywanie różnych obiektów, np. budowli lub fragmentów naturalnego krajobrazu; emballage, empaquetage;
2. w handlu:
a) opakowanie;
b) koszty opakowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nurt w sztuce współczesnej wykorzystujący opakowania codziennego użytku do celów artystycznych

Ambalaż (fr. emballage – opakowanie) – działalność w sztuce współczesnej, która jest związana z opakowywaniem, zasłanianiem, okrywaniem przedmiotów, fragmentów architektury, natury. Największe ambalaże tworzył Christo (opakowania budynków, wybrzeży, wąwozów oraz wysp). W Polsce ambalaże stosował Tadeusz Kantor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. testowanie silnika poprzez kolejne zwiększenia i zmniejszenia jego obrotów

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambaras

dawniej:
1. kłopot sprawiany przez jakąś osobę lub rzecz;
2. trudna, przykra sytuacja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. trudna, kłopotliwa sytuacja

Ambaras (stylizowany zapis Ambara$) – trzeci album polskiego duetu Małach/Rufuz, którego premiera odbyła się 8 kwietnia 2016. Wydawnictwo ukazało się nakładem wytwórni Prosto.Gościnnie na albumie usłyszymy: Bonusa RPK, Jano z Polskiej Wersji, HDS-a, TPS-a oraz francuskiego rapera Sacrifice. Za skrecze i cuty odpowiada związany z grupą DJ Grubaz.

Single promujące album: „Korytarz“ oraz „Butlipan“.

Płyta uplasowała się na 3. miejscu polskiej listy sprzedaży OLiS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambarasować

przestarzałe: sprawiać kłopoty, przysparzać trudności, niepokoić; wprawiać w zakłopotanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambarasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. sprawianie kłopotów, przysparzanie trudności, zmartwień, wprawianie w zakłopotanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambarasujący

przestarzałe: sprawiać kłopoty, przysparzać trudności, niepokoić; wprawiać w zakłopotanie

Patrz:ambarasować

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambarcumian

[czytaj: ambarkuMIAN albo ambarKUmian] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambarkacja

dawniej: wsiadanie, załadowywanie się na statek

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambarkować

załadowywać coś na statek lub wsiadać na statek

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambasada

przedstawicielstwo dyplomatyczne najwyższej rangi, reprezentujące interesy państwa w państwie goszczącym; także: budynek tego przedstawicielstwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

(1.2) wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

(1.3) gwara więzienna brzuch, żołądek

Ambasada – stała misja dyplomatyczna, którą kieruje szef misji pierwszej klasy (ambasador). Tą nazwą określany jest także budynek lub lokal zajmowany przez misję. Jest zasadą, iż ambasada znajduje się w stolicy państwa, z którym utrzymywane są stosunki dyplomatyczne.W dyplomacji watykańskiej odpowiednikiem ambasady jest nuncjatura apostolska. W przypadku krajów członkowskich Wspólnoty Narodów, które wymieniają wysokich komisarzy, odpowiednikiem ambasady jest wysoka komisja, natomiast w przypadku Unii Europejskiej odpowiednik ambasady prowadzony w krajach trzecich to Delegatura Unii Europejskiej. Odpowiednikiem ambasady w relacjach z organizacją międzynarodową jest stałe przedstawicielstwo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambasador

najwyższy rangą przedstawiciel dyplomatyczny jakiegoś państwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. urz. przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

(1.2) przen. rzecznik, obrońca danej sprawy, interesu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) wysokiej jakości tkanina wełniana

Ambasador – szef misji dyplomatycznej pierwszej klasy, reprezentujący państwo wysyłające wobec władz innego państwa lub organizacji międzynarodowej.

Państwo może akredytować szefa misji w więcej niż jednym państwie, jednak tylko po poinformowaniu o tym państw przyjmujących. Wymogiem tego jest brak sprzeciwu ze strony państw przyjmujących. Stolica Apostolska nie zgadza się natomiast, aby akredytowany przy niej ambasador pełnił jednocześnie misję przy Republice Włoskiej. Istnieje także różnica w nazewnictwie szefa papieskiej misji dyplomatycznej, którego zwyczajowo nazywa się nuncjuszem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambasadorka

1. najwyższa rangą przedstawicielka dyplomatyczna państwa;
2. rzeczniczka czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. urz. przedstawicielka dyplomatyczna państwa lub organizacji międzynarodowej

(1.2) przen. rzeczniczka, obrończyni danej sprawy, interesu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambasadorostwo

ambasador z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambasadorowa

żona ambasadora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żona ambasadora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambasadorować

potocznie: sprawować urząd ambasadora

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. pełnić urząd ambasadora

(1.2) przen. być przedstawicielem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambasadorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprawowanie funkcji ambasadora

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambasadorowy

→ ambasador (dawniej); ambasadorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambasadorski

→ ambasador

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambasadorem, dotyczący ambasadora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do ambasadora

Patrz:ambasador

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambasadorstwo

urząd, godność ambasadora; ambasadorostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urząd, godność ambasadora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambasadowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambasadą, dotyczący ambasady

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambasadzki

→ ambasada

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. związany z ambasadą, odnoszący się do ambasady

Patrz:ambasada

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amber

polskie wydawnictwo literackie

## Geografia

### Indie

- Amber – część miasta Jaipur

### Luksemburg

- Amber – luksemburska nazwa wsi Imbringen

### Stany Zjednoczone

- Amber – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Grady
- Amber (ang. Amber Township) – miejscowość w stanie Michigan, w hrabstwie Mason

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambi-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambicja

1. poczucie godności osobistej;
2. dążność do wybicia się, pragnienie twórczych osiągnięć, sukcesów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

(1.2) trudny cel życiowy, który chce się osiągnąć

Ambicja (łac. ambitio – żądza sławy, czci, uznania; staranie się, szlachetna duma, poczucie własnej godności) – postawa człowieka, cecha charakteru polegająca na silnym poczuciu godności osobistej oparta na stawianiu sobie trudnych celów i dążeniu do ich realizacji (człowiek ambitny), także nieuporządkowane dążenie do sławy i zaszczytów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambicjant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. człowiek o dużych ambicjach

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambicjonalność

→ ambicjonalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambicjonalne; cecha tych, którzy są ambicjonalni

Patrz:ambicjonalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambicjonalny

wynikający z ambicji, poczucia godności osobistej, potrzeby osiągnięć

przymiotnik

(1.1) spowodowany ambicją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambicjoner

osoba o przerośniętej, wybujałej ambicji, żądna uznania i zaszczytów; ambicjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek o dużych ambicjach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambicjonerski

→ ambicjonerstwo

Patrz:ambicjonerstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambicjonerstwo

w znaczeniu ujemnym: dążność do wybicia się, uznania; żądza władzy, zaszczytów

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambicjusz

przestarzale: osoba o przerośniętej, wybujałej ambicji, żądna uznania i zaszczytów, ambicjoner

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. człowiek o dużych ambicjach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambicyjka

zdrobnienie od: ambicja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) iron. zdrobn. od ambicja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambicyjki

zdrobnienie od: ambicja

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambicyjny

→ ambicja

Patrz:ambicja

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambient

wolna, refleksyjna muzyka elektroniczna

Ambient – gatunek eksperymentalnej muzyki elektronicznej, cechujący się odejściem od linearnie rozwijanej linii melodycznej, charakterystycznej dla klasycznej muzyki elektronicznej (Vangelis, Kitarō), na rzecz luźnej kompozycji „plam dźwiękowych”. Zazwyczaj poszczególne plamy są powiązane stale powtarzaną frazą elektronicznej perkusji, która organizuje utwór pod względem rytmicznym. O ile w innych rodzajach muzyki – od poważnej po punk rocka – osią konstrukcyjną utworu jest przebieg harmoniczny, to w muzyce ambient utwór rozwija się głównie przez operowanie barwą dźwięku. Drugą podstawową techniką kompozytorską jest stosowanie stałego powtarzania krótkiej frazy melodycznej, która przy każdej repetycji jest minimalnie modyfikowana bądź wzbogacana (zobacz minimalizm).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambientowy

→ ambient

Patrz:ambient

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambigram

grafika przedstawiająca tekst, wykonana w taki sposób, że po jej obróceniu o 180 stopni można odczytać taki sam lub inny tekst

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

Ambigram (łac. ambo oba + gr. grámma zapis) – grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości można odczytać ten sam lub inny tekst. W alfabecie łacińskim jedynymi „naturalnie ambigramowymi” (czyli środkowo symetrycznymi) literami są „H”, „I”, „N”, „O”, „S”, „X” oraz „Z”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambilogia

wyrażenie dwuznaczne, dwuznacznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambiofonia

elektroakustyczna metoda korygowania akustyki i nagłaśniania pomieszczeń przez wprowadzanie sztucznego pogłosu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. technika reprodukcji dźwięku polegająca na tworzeniu efektu przestrzenności i otoczenia słuchacza przez dźwięki dochodzące z różnych kierunków

Ambiofonia – technika sztucznej regulacji pogłosu w salach koncertowych, operowych, studiach radiowych i telewizyjnych, za pomocą elektroakustycznych torów i układów nagłaśniających.

Jest jednym z elementów reżyserii dźwięku, umożliwiając poprawę pełni jego brzmienia i uzyskania efektów dźwiękowych dobranych do produkowanych utworów muzycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambiofoniczny

umożliwiający uzyskanie odpowiedniego nagłośnienia przez wprowadzenie sztucznego pogłosu

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambiopia

podwójne widzenie spowodowane niesprawnością mięśni zewnętrznych gałki ocznej; diplopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambiplazma

#### Źródła:

Wikipedia

# Ambirz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. imbir

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambiseksualizm

zespół zachowań zawartych pomiędzy repertuarem męskich a kobiecych zachowań płciowych

LGBT (z ang. Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych.

Skrótowiec LGBT ma na celu podkreślenie różnorodności cechującej będące w mniejszości grupy społeczne, tworzone w oparciu o tożsamość seksualną lub płciową. Określa się nim ogół osób, które mają odmienną od heteroseksualnej orientację seksualną lub inną niż cispłciową tożsamość płciową. Skrótowiec ma zatem charakter włączający i może być stosowany w odniesieniu do każdego, kto jest nieheteroseksualny lub niecisgenderowy, w tym do osób niebinarnych, nie zaś wyłącznie do osób homoseksualnych, biseksualnych czy transpłciowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambisentencja

psychiatria: wypowiedź składająca się z wzajemnie wykluczających się opinii, które dla wypowiadający je uważa za prawdziwe

Ambisentencja (łac. ambisententia od ambo "obaj" i sententia "myśl, opinia, osąd, pogląd, zdanie") – głoszenie całkowicie sprzecznych stwierdzeń, z których każde jest uważane za prawdziwe. Świadczy o ambiwalencji intelektualnej lub myślenia. Stanowi jeden z objawów dezintegracji psychicznej w schizofrenii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambit

1. przejście wokół prezbiterium za ołtarzem, charakterystyczne dla kościołów romańskich i gotyckich;
2. krużganek wokół klasztornego dziedzińca;
3. dawniej: ambicja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. krużganek

(1.2) stpol. obwód

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ambicja

(1.4) archit. przejście w kościele na przedłużeniu naw bocznych otaczające prezbiterium

Ambit (także obręb, obejście, łac. ambitus – obieg, obwód) – przejście powstałe z przedłużenia naw bocznych i poprowadzenia ich wokół prezbiterium za ołtarzem głównym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambitendencja

w psychologii: współistnienie wzajemnie wykluczających się pragnień i dążeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;

Ambitendencja (łac. ambo „obaj” i tendentia „skłonność” od tendere „ciągnąć, rozciągać”) – sprzeczność dążeń, równoczesne występowanie sprzecznych ze sobą dążeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambitniej

stopień wyższy od przysłówka: ambitnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambitniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ambitny; bardziej ambitny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambitnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. człowiek o dużych ambicjach

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambitność

→ ambitny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambitne; cecha tych, którzy są ambitni

Patrz:ambitny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambitny

1. mający poczucie własnej wartości i godności oraz szacunek dla samego siebie; honorowy, dumny;
2. dążący do sukcesu w jakiejś dziedzinie, mający wysokie aspiracje;
3. stanowiący wyzwanie, wymagający wysiłku;
4. o dziele sztuki: mający dużą wartość artystyczną

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

(1.2) wynikający z ambicji; świadczący o ambicji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambitus

rozpiętość melodii, czyli obszar pomiędzy jej najwyższym a najniższym dźwiękiem

Ambitus – (z łac. obwód, obręb) to szerokość, rozpiętość interwałów między najwyższym a najniższym dźwiękiem danej melodii.

W chorale gregoriańskim najmniejszy ambitus wynosił kwartę i występował w psalmach. W innych śpiewach (np. alleluja) sięgał oktawy, a w niektórych przypadkach nony. Są też utwory osiągające duodecymę, jak na przykład sekwencja o Bożym Ciele Lauda Sion Salvatorem autorstwa Tomasza z Akwinu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambiwalencja

1. przeżywanie sprzecznych pragnień, doznawanie przeciwstawnych uczuć;
2. współwystępowanie przeciwstawnych elementów w zachowaniu, postępowaniu, ocenie itp.; dwojakość, dwuwartościowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambiwalentnie

przysłówek

(1.1) w sposób ambiwalentny

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambiwalentniej

stopień wyższy od przysłówka: ambiwalentnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambiwalentność

jednoczesne przebywanie w dwóch przeciwstawnych stanach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ambiwalentne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambiwalentny

1. zawierający sprzeczne uczucia, chęci; przeciwstawny;
2. dwuznaczny, niejasny; niejednoznaczny

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambiwertyczka

→ ambiwertyk

Patrz:ambiwertyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambiwertyk

w psychologii: osoba, u której występuje równowaga cech introwertywnych i ekstrawertywnych

Introwersja i ekstrawersja (łac. introversus – zwrócony do środka, łac. extraversus – zwrócony na zewnątrz) – przeciwstawiane sobie cechy osobowości związane z kontaktami międzyludzkimi, różnie definiowane u różnych autorów. Pojęcia te zostały wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne, 1921), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCrae w modelu Wielkiej Piątki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambligonit

minerał, fluorofosforan litu i glinu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. amblygonit.

Amblygonit (Ambligonit) – minerał z grupy fosforanów. Należy do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi. Został odkryty i oznaczony przez Augusta Breithaupta w 1817 w Saksonii. Nazwa pochodzi od greckich słów amblys = tępy i goni = kąt (stępione kąty), nawiązuje do kątów między ścianami tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambliopia

upośledzenie wzroku w następstwie zmniejszenia przejrzystości układu optycznego oka, wad wzroku (zez) lub zmian w siatkówce i nerwie wzrokowym; niedowidzenie

Amblyopia, ambliopia, tzw. leniwe oko — osłabienie zdolności widzenia w jednym oku. Powstaje w następstwie zeza lub znacznych różnic mocy optycznej oczu. W tym ostatnim wypadku oko przekazujące lepszy obraz do mózgu staje się okiem dominującym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amblipod

przedstawiciel rzędu wymarłych ssaków kopytnych, żyjących w trzeciorzędzie od paleocenu do oligocenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Amblipody

rząd wymarłych ssaków kopytnych, żyjących w trzeciorzędzie od paleocenu do oligocenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Amblygonit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

Amblygonit (Ambligonit) – minerał z grupy fosforanów. Należy do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi. Został odkryty i oznaczony przez Augusta Breithaupta w 1817 w Saksonii. Nazwa pochodzi od greckich słów amblys = tępy i goni = kąt (stępione kąty), nawiązuje do kątów między ścianami tego minerału.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amblypygi

rząd stawonogów z gromady pajęczaków; spawęki pająkokształtne, tępoodwłokowce

Tępoodwłokowce (Amblypygi) – rząd pajęczaków występujących w klimacie równikowym (tropikalnym). Są nocnymi drapieżnikami o długości ciała do 5 cm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambo

kombinacja dwóch numerów w grach liczbowych

- Ambo – miasto w Etiopii
- Ambo – miasto w Peru
- Ambo – miejscowość w Kiribati
- Ambo (Owambo) – lud afrykański

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amboceptor

przeciwciało o 2 grupach chwytnych; dwuchwytnik

Dwuchwytnik (amboceptor) – przeciwciało obecne w surowicy, powstające pod wpływem immunizacji obcogatunkowym białkiem, składające się z dwóch grup receptorowych: rozpoznającej antygen oraz składniki dopełniacza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambona

1. przyścienna mównica w kościołach chrześcijańskich, służąca do wygłaszania kazań; kazalnica;
2. platforma nadziemna, stosowana podczas polowań do obserwacji zwierzyny;
3. obudowa dziobu jachtu, zapewniająca bezpieczną pracę załogi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rel. miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; Gloger.

(1.2) łow. stanowisko myśliwskie w kształcie wieżyczki, stałe lub przenośne, służące do polowań na zwierzynę;

(1.3) środ. geogr. geol. skała o nieregularnych kształtach, odstająca od grzbietu lub zbocza

- ambona (architektura)
- ambona (myślistwo)
- ambona skalna
- Ambona – skała w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej
- Ambona – skały w Rudawach Janowickich
- Ambona – skała w Masywie Śnieżnika na stoku wzniesienia Bogoryja
- Ambona – występ skalny na Wyspie Króla Jerzego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambonka

1. zdrobnienie od: ambona;
2. platforma obserwacyjna na maszcie żaglowca; bocianie gniazdo;
3. rodzaj sprzętu rehabilitacyjnego; balkonik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. mała ambona

(1.2) rodzaj dawnego wózka dwukołowego o wysokiej skrzyni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambonowy

→ ambona

przymiotnik

(1.1) związany z amboną, dotyczący ambony; mający ambonę

Patrz:ambona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambos

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kowadło

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambra

1. wydzielina przewodu pokarmowego kaszalota;
2. perfumy zawierające tę wydzielinę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

(1.2) daw. wonna żywica kopalna

Ambra (Ambergris Tincture) – wydzielina z przewodu pokarmowego kaszalota (Physeter macrocephalus), która jest prawdopodobnie wynikiem niestrawności lub zaparcia wieloryba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrazura

1. otwór strzelniczy w umocnieniu, umożliwiający prowadzenie ognia i obserwacji
2. dawniej: framuga okna lub drzwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

Ambrazura (fr. embrasure) – otwór strzelniczy, przez który wystawia się lufę karabinu lub działa podczas prowadzenia ognia. Termin ten stosuje się w odniesieniu do fortyfikacji lądowych oraz uzbrojonych jednostek pływających.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrosiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrotypia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z dawniejszych, stosowanych od 1852 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy obraz

Ambrotypia – jedna z dawniejszych, stosowanych od 1851 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy (czyli bez możności wykonania odbitek) obraz. Ambrotypia opiera się na technice mokrej płyty kolodionowej, przy czym negatyw na szklanej płycie jest specjalnie lekko niedoświetlony, a następnie umieszczany na czarnym podkładzie, przez co uzyskuje on wygląd pozytywu. Obrazy tego rodzaju były często kolorowane.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrowiec

gatunek drzewa pochodzący z Ameryki Północnej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) syst. dendr. rodzaj drzew z rodziny altyngiowatych rosnących w Azji i Ameryce Północnej

(1.2) dendr. drzewo z rodzaju ambrowiec (1.1)

Ambrowiec (Liquidambar L.) – rodzaj roślin należący do rodziny altyngiowatych (Altingiaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego albo ok. 5 gatunków albo w szerokim ujęciu włączane są tu gatunki z rodzajów altyngia Altingia i Semiliquidambar zwiększając ich łączną liczbę do ok. 15.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrowy

przymiotnik od: ambra

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrożek

zdrobnienie od: Ambroży

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrożewicz

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) polski herb szlachecki, odmiana herbu Bajbuza;

Ambrożewicz (Wąż) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Bajbuza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambroziak

nazwisko

- Ambroziak – polskie nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambroziewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrozik

1. zdrobnienie od: Ambroży (imię męskie);
2. nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrozja

1. w mitologii greckiej: pokarm bogów zapewniający im wieczną młodość i nieśmiertelność;
2. przenośnie o szczególnie smacznym napoju, rzadziej potrawie;
3. odmiana kopru

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

- ambrozja – w mitologii greckiej pokarm bogów;
- Ambrozja – w mitologii greckiej jedna z Hiad;
- Ambrozja – w mitologii greckiej jedna z menad (bachantek);
- Ambrozja – imię żeńskie;
- ambrozja – rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
- ambrozja – rodzaj współżycia zwierząt, roślin i grzybów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrozjański

śpiew ambrozjański - w liturgii katolickiej: śpiew kościelny, wprowadzony przez św. Ambrożego, oparty na elementach wschodnich, greckich i włoskich, mający wiele cech wspólnych z powstałym po nim śpiewem gregoriańskim

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rel. dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambrożkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrożostwo

Ambroży z małżonką; Ambrożowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrożowie

Ambroży z małżonką; Ambrożostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambrożowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Ambrożego lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, którego właścicielem, autorem, twórcą jest Ambroży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambroży

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Ambroży (gr. ambrósios – boski, nieśmiertelny, święty od (am)brotós – (nie)śmiertelny) – imię męskie pochodzenia greckiego.

Chrześcijańskim patronem tego imienia jest późnorzymski biskup św. Ambroży.

Imieniny obchodzi: 17 marca, 20 marca, 4 kwietnia, 19 lipca, 16 sierpnia, 16 października, 18 października, 2 listopada i 7 grudnia.

Żeńskim odpowiednikiem jest Ambrozja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambrozyjski

rozkoszny, cudny, boski

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambu

ambu worek - aparat do prowadzenia sztucznego oddychania

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. worek samorozprężalny, przyrząd służący do przeprowadzania sztucznego oddychania

Worek samorozprężalny, resuscytator ręczny – przyrząd wykorzystywany w resuscytacji pacjenta nieoddychającego lub oddychającego w sposób nieefektywny, umożliwiający wentylację wysokimi stężeniami tlenu. Wchodzi w skład standardowego wyposażenia zespołu ratunkowego; w żargonie zawodowym ratowników medycznych często nazywany workiem ambu (od firmy Ambu, producenta jednego z pierwszych tego typu urządzeń).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambulakr

1. krużganek kościelny
2. dawniej: miejsce na spacery w ogrodzie
3. zwykle w lm: pola (pasma) ambulakralne ciągnące się od otworu gębowego do odbytu jeżowca i usiane nóżkami ambulakralnymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambulakralny

układ ambulakralny, układ wodny - swoisty dla szkarłupni system kanałów, wypełniony gł. wodą morską; do u. a. należą: pierścień okołoprzełykowy i 5 kanałów promienistych oraz kanały boczne, opatrzone nóżkami ambulakralnymi lub czułkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambulans

specjalnie wyposażony (m.in. w zestaw urządzeń do ratowania życia) samochód przystosowany do przewozu chorych; karetka pogotowia; dawniej także: pojazd będący ruchomą placówką jakiejś instytucji, głównie poczty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

(1.2) ruchoma placówka jakiejś instytucji umieszczona w odpowiednio przystosowanym pojeździe

Ambulans (fr. ambulance), karetka pogotowia ratunkowego, in. sanitarka – środek transportu dysponowany na miejsce nagłego zachorowania albo wypadku, przeznaczony do udzielania pomocy, przewozu chorych lub rannych z miejsca zdarzenia do szpitala, a często również służący do transportów medycznych i międzyszpitalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambulansowy

przymiotnik od: ambulans

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ambulansem, dotyczący ambulansu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambulatorium

przychodnia lekarska, w której wykonuje się drobne zabiegi, zwykle umiejscowiona przy szpitalu, sanatorium itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

Ambulatorium – miejsce pomocy doraźnej. Ambulatoria mogą znajdować się przy izbach przyjęć szpitali, w pogotowiu ratunkowym czy przychodniach / poradniach lekarskich.

Ambulatoria zaopatrują pacjentów (urazowo-ortopedycznie, internistycznie, pediatrycznie) lub kierują do szpitala w przypadkach cięższych, niemożliwych do zdiagnozowania w pomocy doraźnej. W zależności od macierzystego przeznaczenia placówki służby zdrowia ambulatoria mogą być całodobowe (np. całodobowy szpital czy pogotowie ratunkowe) lub czynne w określonych godzinach (np. od 16 do 7 rano, w czasie gdy przychodnie są zamknięte, dla pacjentów wymagających iniekcji).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ambulatoryjny

związany z ambulatorium, wykonywany w ambulatorium (np. zabiegi ambulatoryjne, pomoc ambulatoryjna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ambus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. kowadło

#### Źródła:

Wiktionary

# Ambystoma

płaz z rodziny poprzecznozębnych, żyjący w Ameryce Północnej

Ambystoma – rodzaj płazów ogoniastych z rodziny ambystomowatych (Ambystomatidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambystomowate

rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych; ambystomy, poprzecznozębne

Ambystomowate, ambystomy, poprzecznozębne (Ambystomatidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), obejmująca ponad 30 gatunków o zębach ułożonych w rzędy poprzeczne względem długiej osi ciała. W zapisie kopalnym znane z dolnego oligocenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ambystomowaty

o cechach ambystomowatych (rodzina płazów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ambystomy

płaz z rodziny poprzecznozębnych, żyjący w Ameryce Północnej

Ambystomowate, ambystomy, poprzecznozębne (Ambystomatidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), obejmująca ponad 30 gatunków o zębach ułożonych w rzędy poprzeczne względem długiej osi ciała. W zapisie kopalnym znane z dolnego oligocenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amchur

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kulin. sproszkowane mango

#### Źródła:

Wiktionary

# Amd

- Advanced Micro Devices – producent procesorów i kart graficznych
- Zwyrodnienie plamki żółtej – z ang. Age-related Macular Degeneration
- Dram – jednostka monetarna używana w Armenii i Karabachu – kod ISO 4217: AMD

Zobacz też:

- Ämd

#### Źródła:

Wikipedia

# Amdg

z łaciny: ad maiorem Dei gloriam - ku większej chwale bożej (dewiza zakonu jezuitów); A.M.D.G.

#### Źródła:

SJP.pl

# Ameba

gatunek z podgromady korzenionóżek, należący do najprostszego rzędu pierwotniaków o zmiennym kształcie ciała; pełzak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

(1.2) pot. głupia dziewczyna lub kobieta

- Ameba – zbiór związany z wielomianem jednej lub wielu zmiennych zespolonych
- Ameba – dwuczęściowy polski film dokumentalny, popularnonaukowy, przyrodniczy przeznaczony dla dzieci
- Ameba – pierwotniak, zwany też pełzakiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amebiaza

zakaźna choroba pasożytnicza, wywołana przez pierwotniaka - pełzaka (amebę); pełzakowica; czerwonka pełzakowata; ameboza; amebioza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amebocyt

komórka bezkręgowców poruszająca się ruchami pełzakowatymi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. komórka zwierzęca niektórych bezkręgowców podobna amebie - zdolna do ruchów pełzakowatych

Amebocyt (gr. ameíbō ‘zmiana’, kýtos ‘komórka’), komórka ameboidalna, komórka pełzakowata – komórka zdolna do ruchów pełzakowatych, występująca w wielu grupach organizmów, pełniąca różne funkcje, np. ochrona przed drobnoustrojami (fagocytoza), gromadzenie zbędnych produktów przemiany materii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ameboidalny

pochodzący od ameby; pełzakowaty

przymiotnik

(1.1) podobny do ameby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amebowato

przysłówek

(1.1) na sposób właściwy amebom lub przypominający amebę

#### Źródła:

Wiktionary

# Amebowaty

podobny do ameby

przymiotnik

(1.1) biol. podobny do ameby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amebowy

związany z amebą

przymiotnik

(1.1) zool. związany z amebą

(1.2) przen. pot. przypominający amebę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ameboza

choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; pełzakowica; czerwonka pełzakowa; amebioza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amedeo

włoskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amedeusz

imię męskie

Amadeusz lub Amedeusz – imię męskie pochodzące od łacińskiego imienia Amadeus, powstałego w kręgach zakonnych. Wywodzi się od słów amare (kochać), oraz Deus (Bóg), co oznacza „kochający Boga”.

Żeńskim odpowiednikiem jest Amadea.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ameka

ameka wspaniała - gatunek ryby akwariowej

Ameka wspaniała (Ameca splendens) – endemiczny gatunek słodkowodnej ryby karpieńcokształtnej, jedyny przedstawiciel rodzaju Ameca. Spotykana w hodowlach akwariowych.

Nazwa rodzajowa Ameca pochodzi od nazwy rzeki, w której ryba została odkryta, splendens oznacza błyszczący, połyskujący.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amelia

wrodzony brak kończyn

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. miasto we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

(1.3) geogr. gmina we Włoszech z siedzibą władz w Amelii (1.2)

- Amelia – imię żeńskie
- święta Amelia – święta katolicka
- Amelia – francuski film fabularny z 2001 roku
- amelia – wada rozwojowa płodu

Miejsca:

- Amelia – miejscowość i gmina we Włoszech

Miejscowości w USA:

- Amelia – jednostka osadnicza w stanie Luizjana, w parafii St. Mary
- Amelia – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Clermont

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amelin

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amelii lub z nią związany

- Amelin – wieś w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Kamionka
- Amelin – wieś w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, w gminie Siemień
- Amelin – wieś w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Radomsko
- Amelin – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Krasnosielc
- Amelin – osiedle w Białej Podlaskiej
- Amelin – gromada

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amelinianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amelina

#### Źródła:

Wiktionary

# Amelinianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Amelina

#### Źródła:

Wiktionary

# Ameliński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Amelina

#### Źródła:

Wiktionary

# Ameliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Amelii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Amelioracja

dawniej: poprawianie czegoś, czynienie lepszym; ulepszanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amelioracyjny

związany z amelioracją

#### Źródła:

SJP.pl

# Amelka

zdrobnienie od: Amalia, Amelia (imiona żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) poufała forma żeńskiego imienia Amelia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ameloblast

komórka pochodzenia nabłonkowego, wytwarzająca u kręgowców szkliwo podczas rozwoju zębów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amen

1. wyraz stanowiący zakończenie modlitwy lub roty przysięgi;
2. wyraz oznaczający potwierdzenie;
3. fraz. na pewno, z całą pewnością;
4. ostateczne zakończenie czegoś, koniec

wykrzyknik

(1.1) rel. …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

Amen (z hebr. אמן amen – „niech się stanie”, „wierność”, od rdzenia amint – był mocny) – judaistyczna, chrześcijańska i muzułmańska uroczysta formuła kończąca i zarazem potwierdzająca modlitwę lub hymn, także w tekstach biblijnych. Słowo „amen” jest także używane jako zwrot w rodzaju „niech tak będzie”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amencja

zespół splątania, jeden z zespołów psychotycznych w psychiatrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amenhotep

imię faraonów

Amenhotep – imię faraonów z XVIII dynastii.

- Amenhotep I
- Amenhotep II – ojciec Totmesa IV
- Amenhotep III – syn Totmesa IV i królowej Mutemuje
- Amenhotep IV (Echnaton) – syn Amenhotepa III
- Amenhotep – architekt Amenhotepa III

Imię Amenhotep znaczy "Amon jest rad"

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amenorrhea

choroba kobiet objawiająca się zanikiem cyklu miesiączkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak miesiączki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amensalizm

oddziaływanie ujemne polegające na hamowaniu rozwoju populacji jednego gatunku przez drugą populację, nieczerpiącą z tego procesu żadnych korzyści

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. typ oddziaływania, w którym populacja jednego gatunku hamuje rozwój drugiej populacji, nie ponosząc strat i nie czerpiąc z tego żadnych korzyści

Amensalizm – jedna z antagonistycznych zależności międzygatunkowych, w której obecność i czynności życiowe jednego gatunku lub populacji wpływają niekorzystnie na drugi gatunek lub populację, przy czym jest to relacja jednostronna, tj. obecność tego drugiego gatunku dla pierwszego jest obojętna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amentywny

przymiotnik od: amencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Ameo

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. mot. jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

#### Źródła:

Wiktionary

# Amer.

skrót od: amerykański

#### Źródła:

SJP.pl

# American

[czytaj: amerikan] krój czcionki

- American – rzeka w USA, w stanie Kalifornia, dopływ Sacramento
- American – rzeka w USA, w stanie Waszyngton, dopływ Bumping
- American – rzeka w USA, w stanie Alaska, dopływ Agiapuk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Americano

[czytaj: amerikano] kawa espresso z dużym dodatkiem wody; czarna kawa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. spoż. kawa espresso rozcieńczona wodą

- americano – kawa
- Americano – francuski film z 2011
- Americano FC – brazylijski klub piłkarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerigo

Emeryk, Amalaryk, Amalryk – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się ze starogermańskiego imienia Amalaryk, oznaczającego „władca Amalów” (Amalowie według gockiej legendy to ród królewski pochodzenia boskiego). Człon amal może także oznaczać „gorliwy” lub „dzielny, aktywny”. Emeryk może wywodzić się również z saksońskiego Emmerich, oznaczającego „zawsze bogaty”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ameryk

promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o symbolu Am, otrzymywany sztucznie z plutonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

Ameryk (Am, łac. americium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców. Otrzymał go Glenn Seaborg ze współpracownikami w 1944 roku, bombardując uran-238 przyspieszonymi cząstkami α: {}^{238}\mathrm {U} (\alpha ,n){}^{241}\mathrm {Pu} . Powstały pluton-241 ulega spontanicznemu rozpadowi promieniotwórczemu β−, w wyniku którego powstaje ameryk-241. Został nazwany na cześć Ameryki. Jest miękkim, srebrzystobiałym metalem. Wszystkie jego izotopy są promieniotwórcze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ameryka

1. część świata składająca się z 2 kontynentów: Ameryki Północnej i Ameryki Południowej
2. pot. USA

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kontynent na półkuli zachodniej;

(1.2) pot. geogr. Stany Zjednoczone Ameryki

(1.3) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce

Ameryka – część świata położona na zachodniej półkuli Ziemi, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15 tysięcy km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń „Nowy Świat” lub „półkula zachodnia”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerykan

1. czterokołowy pojazd konny na resorach, używany w pierwszej połowie XX wieku; amerykanka;
2. wczesny ziemniak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. czterokołowy lub dwukołowy resorowany pojazd konny o odkrytym nadwoziu

(1.2) sport. odmiana bilarda

Amerykan (niem. Schreibersdorfer Mühle) – uroczysko-dawna miejscowość w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego. Do 1957 w powiecie prudnickim.

W miejscowości znajdują się zabudowania kompleksu młyńskiego „Amerykan” z XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerykaneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Amerykanka

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykaniec

lekceważąco o obywatelu USA; Amerykaniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) war. lekcew. mieszkaniec Ameryki, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanin

1. obywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki;
2. mieszkaniec Ameryki Północnej lub Południowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ameryki – kontynentu

(1.2) mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Amerykanie (ang. Americans) – pluralistyczna wspólnota narodowo-państwowa pochodzenia imigracyjnego, kształtująca się w Stanach Zjednoczonych, licząca w 2010 roku około 308,7 mln osób. W związku ze specyficzną, migracyjną historią swojego powstania, posiada pochodzenie mieszane, przede wszystkim europejskie. Mniejszość stanowią osoby pochodzenia afrykańskiego, azjatyckiego, rdzenni Amerykanie – Indianie Ameryki Północnej oraz osoby pochodzenia hawajskiego i pacyficznego. Skutkiem tradycyjnej wieloetniczności Stanów Zjednoczonych jest fakt, że wielu Amerykanów identyfikuje się zarówno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i – raczej sentymentalnie – z krajem pochodzenia swoich przodków (np. Amerykanie niemieckiego, włoskiego czy irlandzkiego pochodzenia – German Americans, Italian Americans, Irish Americans).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerykanista

specjalista w dziedzinie amerykanistyki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista z dziedziny amerykanistyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanistka

→ amerykanista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) specjalistka z dziedziny amerykanistyki, znawczyni Ameryki

Patrz:amerykanista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanistyczny

przymiotnik od: amerykanistyka

przymiotnik

(1.1) dotyczący amerykanistyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanistyka

dział literaturoznawstwa zajmujący się literaturą amerykańską

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. interdyscyplinarna dziedzina nauki badająca m.in. historię, kulturę, literaturę i sztukę Stanów Zjednoczonych, jak i odmianę języka angielskiego używaną w USA

(1.2) eduk. kierunek studiów na uczelni wyższej, którego przedmiotem jest kultura, literatura i sztuka Stanów Zjednoczonych

Amerykanistyka (ang. American studies) – dziedzina nauki badająca historię, kulturę, literaturę i społeczeństwo Stanów Zjednoczonych Ameryki, a także angielszczyznę amerykańską. Amerykanistyka to również kierunek studiów w szkole wyższej, którego przedmiotem dydaktyki i badań są wymienione dziedziny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerykanizacja

poddawanie wpływom amerykańskim, nadawanie czemuś cech typowo amerykańskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

Amerykanizacja – charakterystyczny dla drugiej połowy XX i XXI wieku, ogólnoświatowy proces transferu kulturowego, którego obiektem są instytucje, normy, wartości, zwyczaje, zachowania, techniki, symbole czy obrazy, które (faktycznie lub rzekomo) są kojarzone ze Stanami Zjednoczonymi. Wpływ kultury amerykańskiej na inne kultury łączony jest z mocarstwową pozycją Stanów Zjednoczonych i najczęściej traktowany jest jako zjawisko negatywne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amerykanizacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amerykanizacją, dotyczący amerykanizacji, przyjmowania lub narzucania amerykańskich zwyczajów, kultury, cywilizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykanizm

1. wyraz, zwrot charakterystyczny dla języka angielskiego lub hiszpańskiego na terenie Ameryki;
2. zespół cech kultury amerykańskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

(1.2) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanizować

poddawać wpływom amerykańskim, rozszerzać wpływy amerykańskie, nadawać czemuś cechy typowo amerykańskie

czasownik przechodni niedokonany (dk. zamerykanizować)

(1.1) kult. narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

czasownik zwrotny niedokonany amerykanizować się (dk. zamerykanizować się)

(2.1) stawać się Amerykaninem, nabierać cech amerykańskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykanizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kult. narzucanie kultury amerykańskiej, przeprowadzanie amerykanizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykanka

1. duży fotel do siedzenia, rozkładany;
2. czterokołowy pojazd konny na resorach, używany w pierwszej połowie XX wieku; amerykan;
3. wolna amerykanka:
a) walka zapaśnicza, w której wszystkie chwyty są dozwolone; wolnoamerykanka;
b) postępowanie bez przestrzegania jakichkolwiek norm; wolnoamerykanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Stanów Zjednoczonych

(1.2) mieszkanka kontynentu amerykańskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykański

1. związany z Ameryką (kontynentem)
2. związany ze Stanami Zjednoczonymi

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Ameryki (kontynentu)

(1.2) dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

(1.3) dotyczący Ameryki (miejscowości w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykańsko

przysłówek

(1.1) na sposób amerykański, po amerykańsku

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykańsko-Polski

dotyczący Ameryki i Polski; w części amerykański, w części polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Amerykańskość

zespół cech właściwych życiu i kulturze Amerykanów ze Stanów Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amerykańszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. amerykańska odmiana języka angielskiego

(1.2) pot. pejor. wszystko co jest charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykany

gatunek ziemniaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Amerykocentryzm

skupianie się głównie na Stanach Zjednoczonych i ocenianie innych regionów świata wyłącznie z amerykańskiego punktu widzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Amerykon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Amerykanin

#### Źródła:

Wiktionary

# Amerykowy

→ ameryk

przymiotnik

(1.1) dotyczący ameryku

Patrz:ameryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ames

Osoby o nazwisku Ames

- Adrienne Ames (1907–1947) – amerykańska aktorka filmowa
- Aldrich Ames (ur. 1941) – oficer Central Intelligence Agency, aresztowany w roku 1994 za szpiegostwo na rzecz ZSRR
- Fisher Ames (1758–1808) – amerykański prawnik i polityk z Massachusetts
- Leon Ames, Leon Waycoff (1902–1993) – amerykański aktor

#### Źródła:

Wikipedia

# Ametabolia

rozwój prosty, bez kolejnych stadiów i przekształceń, spotykany u niektórych owadów bezskrzydłych, np. u skoczogonków i wszy; ametabolizm

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ametaboliczny

związany z ametabolizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Ametabolizm

rozwój prosty, bez kolejnych stadiów i przekształceń, spotykany u niektórych owadów bezskrzydłych, np. u skoczogonków i wszy; ametabolia

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ametamorficzny

związany z brakiem możliwości przeobrażenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ametamorfoza

brak możliwości przeobrażenia

Rozwój prosty, rozwój wprost, rozwój bezpośredni, postembriogeneza bezpośrednia, ametamorfoza, ametabolia (łac. ametamorphosis, ametabolia) – rozwój pozazarodkowy (postembriogeneza), w którym forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ametodyczny

przymiotnik

(1.1) bez obranej metody; bez jasnego porządku

#### Źródła:

Wiktionary

# Ametropia

wada wzroku spowodowana nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej soczewki oka do długości gałki ocznej; niemiarowość oka, ammetropia

Ametropia, niemiarowość oka – wada wzroku charakteryzująca się nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej układu optycznego oka do długości gałki ocznej, w wyniku czego promienie świetlne nie są ogniskowane na siatkówce. Prowadzi to do powstania takich zaburzeń jak:

- krótkowzroczność (myopia)
- nadwzroczność (hyperopia)
- niezborność (astigmatismus)

Przeciwieństwem ametropii jest emmetropia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ametryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem

Ametryn – dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem (sztucznie ametryn wytwarza się ze stopów tych dwóch minerałów). Granica między tymi dwiema barwnymi odmianami jest zazwyczaj nieostra (stopniowa).

Jedyne złoża o znaczeniu gospodarczym znajdują się w Boliwii i Brazylii.

W 1994 roku na rynku pojawił się ametryn syntetyczny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ametyścik

rodzaj ptaków z podrodziny kolibrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ametyst

Ametyścik cienkodzioby, ametyścik (Eugenes fulgens) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae). Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ametyst

przezroczysta fioletowa odmiana kwarcu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

(1.2) jubil. kamień jubilerski z ametystu (1.1)

(1.3) kolor fioletowy taki jak w ametyście (1.1)

Ametyst – minerał, fioletowa i przezroczysta do przeświecającej odmiana kwarcu. Kamień półszlachetny, używany w jubilerstwie. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza „trzeźwy” (ἀ- a – ‘nie’, μέθυστος méthystos – ‘pijany’), gdyż według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych zabezpieczało pijącego przed upiciem się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ametystowo

przysłówek sposobu

(1.1) z użyciem barwy ametystowej

#### Źródła:

Wiktionary

# Ametystowy

związany z ametystem, dotyczący ametystu

przymiotnik relacyjny

(1.1) jubil. miner. dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ametyszczak

gatunek małego ptaka z rodziny szpakowatych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Cinnyricinclus leucogaster|Boddaert|ref=tak., mały ptak występujący w Afryce z mocno niebieski połyskiem upierzenia górnych partii ciała u samców;

Ametyszczak (Cinnyricinclus leucogaster) – gatunek małego ptaka z rodziny szpakowatych (Sturnidae). W trzech podgatunkach występuje na południowo-zachodnim Półwyspie Arabskim oraz w Afryce Subsaharyjskiej. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amezyt

minerał, glinokrzemian magnezu

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfa

potocznie: amfetamina; proszek, biel, szur, szuwaks

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot., uczn. amfetamina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfetamina

środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; psychedryna, benzedryna, potocznie: amfa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

Amfetamina, pot. speed lub feta – organiczny związek chemiczny, pochodna 2-fenyloetyloaminy, stymulant wykorzystywany w leczeniu ADHD, narkolepsji i otyłości. Odkryta w 1887, występuje w dwóch enancjomerach, którymi są lewoamfetamina i dekstroamfetamina. Nazwa amfetamina odnosi się zaś do racemicznej wolnej zasady, a więc składającej się z równomolowej mieszaniny czystych enancjomerów. Niemniej termin ten jest często używany nieformalnie do dowolnej mieszaniny enancjomerów, a nawet do czystych enancjomerów. Historycznie wykorzystywano ją do leczenia obrzęku nosa i zaburzeń depresyjnych. Stosuje się ją jako środek dopingujący oraz substancję nootropową, a także rekreacyjnie jako afrodyzjak i związek euforyzujący. Posiadanie i dystrybucja są ściśle kontrolowane w wielu krajach, z powodu znacznego ryzyka zdrowotnego, związanego z użyciem rekreacyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfetaminista

osoba uzależniona od amfetaminy

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfetaministka

→ amfetaminista

Patrz:amfetaminista

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfetaminowy

związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy

przymiotnik relacyjny

(1.1) farm. med. związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfi-

przedrostek

(1.1) obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło

#### Źródła:

Wiktionary

# Amfiaraos

Amfiaraos – wieszczek i tłumacz snów w mitologii greckiej. Był synem Ojklesa i Hypermnestry oraz ojcem Eurydyki, Amfilochosa i Alkmeona. Według niektórych podań jego synami byli także Tiburtus, Koras i Katillus. Był ulubieńcem Zeusa i Apolla.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amfibia

1. pojazd mechaniczny przystosowany do poruszania się zarówno po lądzie, jak i po wodzie;
2. samolot przystosowany do lądowania i wodowania;
3. zwierzę mogące żyć zarówno na lądzie, jak i w wodzie; zwierzę ziemnowodne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

(1.2) lotn. pojazd wodno-powietrzny

(1.3) zwykle w lm.: amfibie – zool. inaczej płazy

(1.4) uczn. stary samochód

- amfibia – pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze.
- amfibia – statek powietrzny mogący operować z wody lub lądu (wodnosamolot-amfibia, śmigłowiec-amfibia).
- amfibia (Amphibia) – inaczej płazy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfibijny

→ amfibia

Patrz:amfibia

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfibiotyczny

przystosowany do życia zarówno na lądzie, jak i w wodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfiblastula

wolno pływająca w toni wodnej larwa gąbek wapiennych, zbudowana z dwóch rodzajów komórek: większych makromerów i mniejszych, orzęsionych mikromerów, odpowiadająca rozwojowo stadium blastuli innych zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfibol

krzemian magnezu, żelaza, wapnia lub sodu, minerał skałotwórczy

Amfibole (z stgr. ἀμφίβολος amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfibole

krzemian magnezu, żelaza, wapnia lub sodu, minerał skałotwórczy

Amfibole (z stgr. ἀμφίβολος amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfibolia

dwuznaczność lub niejasność wypowiedzi wynikła z zamącenia budowy składniowej, w poezji współczesnej bywa wprowadzana celowo; amfibologia

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład:

  Tabliczka: Stały nadzór kamer.
    Nie wiadomo, czy kamery nadzorują, czy są nadzorowane.
  Zaginął piesek z zakręconym ogonkiem, do którego była bardzo przywiązana jego właścicielka.
    Ze składni zdania wynikać może, że właścicielka była przywiązana do ogonka, choć chodzi o przywiązanie do psa.
  Poszukiwanie źródeł zakazu zabijania może wytłumaczyć, na czym polega jego zło.
    Słowo „jego” odnosić się może w tym zdaniu do „poszukiwania”, „zakazu” oraz zabijania – powinno zaś jednoznacznie odnosić się do słowa „zabijanie”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiboliczny

działający na dwa sposoby, występujący w dwóch stanach, pełniący dwie przeciwstawne funkcje; dwojaki, niejednoznaczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfibolit

skała metamorficzna składająca się głównie z amfibolu i plagioklazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

Amfibolit – skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfibolitowy

związany z amfibolitem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amfibolitem, dotyczący amfibolitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfibologia

dwuznaczność lub niejasność wypowiedzi wynikła z zamącenia budowy składniowej, w poezji współczesnej bywa wprowadzana celowo; amfibolia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. wypowiedź dwuznaczna z powodu niejednoznacznej składni

Amfibolia (gr. ἀμφιβολία – atak z dwóch stron), amfibologia (gr. „dwuznaczność” z amphibállein „rozrzucać, wątpić” od amphí „z obu stron” i bállein „rzucać, ciskać”) – błąd logiczny, wypowiedź wieloznaczna (tzw. wieloznaczność kontekstu). Inna nazwa tego błędu to „wieloznaczność składniowa”. Amfibolia to wypowiedź, która może być rozumiana na co najmniej dwa sposoby, powstająca na skutek wady składni. Na przykład:

  Tabliczka: Stały nadzór kamer.
    Nie wiadomo, czy kamery nadzorują, czy są nadzorowane.
  Zaginął piesek z zakręconym ogonkiem, do którego była bardzo przywiązana jego właścicielka.
    Ze składni zdania wynikać może, że właścicielka była przywiązana do ogonka, choć chodzi o przywiązanie do psa.
  Poszukiwanie źródeł zakazu zabijania może wytłumaczyć, na czym polega jego zło.
    Słowo „jego” odnosić się może w tym zdaniu do „poszukiwania”, „zakazu” oraz zabijania – powinno zaś jednoznacznie odnosić się do słowa „zabijanie”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfibologiczny

przymiotnik od: amfibologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfibolowy

związany z amfibolem

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z amfibolami, dotyczący amfibolów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfibrach

stopa wierszowa złożona z trzech sylab: krótkiej, długiej i krótkiej w metryce antycznej, bądź z nieakcentowanej, akcentowanej i nieakcentowanej w wierszu sylabotonicznym

Amfibrach (gr. amphíbrachys, dosł. z obu stron krótki) w metryce iloczasowej – stopa metryczna składająca się z trzech sylab: jednej długiej między dwiema krótkimi.

W polskich wierszach odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby akcentowanej między dwiema nieakcentowanymi. W języku polskim występuje bardzo często, prawie każdy trzysylabowy wyraz jest amfibrachem (np. kolega), łatwo też układać z amfibrachów wiersze sylabotoniczne, np.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfibrachiczny

→ amfibrach

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z amfibrachem, dotyczący amfibrachu

Patrz:amfibrach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amficjony

Amficjony (Amphicyonidae) – wymarła rodzina ssaków drapieżnych żyjących od późnego eocenu do późnego miocenu 37-9 milionów lat temu (MLT). Z jęz. angielskiego nazywane niedźwiedziopsami. Wcześniej zaliczane były w randze podrodziny Amphicyoninae do psowatych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amfid

unerwiony narząd zmysłu chemicznego występujący u nicieni

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfidiploidalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest amfidiploidalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Amfifil

związek chemiczny, którego cząsteczka ma na jednym końcu grupę rozpuszczalną w jednym rozpuszczalniku, a na drugim - grupę rozpuszczalną w innym; związek amfifilowy

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfifilowość

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amfifilowy

cząsteczki amfifilowe - cząsteczki chemiczne zawierające na jednym końcu grupy hydrofilowe, a na drugim - hydrofobowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfigonia

rozmnażanie się płciowe za pomocą jaj i plemników

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. typ rozmnażania płciowego, w którym dochodzi do zapłodnienia poprzez zlanie się gamet pochodzących od dwóch różnych osobników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfijon

jon obdarzony dodatnim i ujemnym ładunkiem

Jon obojnaczy, amfijon, zwitterjon, jon dwubiegunowy, związek dipolarny – cząsteczka zawierająca równą liczbę grup zjonizowanych o przeciwnych ładunkach, w związku z czym sama nie jest naładowana dodatnio ani ujemnie.

Przykładami związków mogących przechodzić w stan jonów obojnaczych są aminokwasy, między innymi glicyna i alanina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiktionia

związki państw skupionych wokół świątyni szczególnie czczonego bóstwa, w starożytnej Grecji

Amfiktionia (stgr. ἀμφικτυονία od ἀμφι-κτίονες „mieszkający dokoła”) – w starożytnej Grecji związek poleis greckich zawarty dla ochrony określonego miejsca kultu religijnego.

Do zadań amfiktionii należała opieka nad sanktuarium i jego majątkiem, regulowanie kwestii religijnych i kultowych, także organizowanie igrzysk związanych z miejscem kultu. Były to organizacje o charakterze prywatno-kultowym. Ich członkowie płacili składki na cele ochrony świątyni wspólnego bóstwa oraz na organizację uroczystości religijnych. Spotykali się na regularnych zjazdach, podczas których omawiano sprawy pozostające w kręgu wspólnych zainteresowań. Cykliczność takich spotkań doprowadziła z czasem do wykształcenia się swoistego międzyrządowego zgromadzenia plenarnego, zbierającego się na regularnych konferencjach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfilada

układ wnętrz połączonych wejściami na jednej osi; pokój w takim układzie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

Amfilada (fr. enfilade) – szereg pomieszczeń (pokoi, sal) połączonych ze sobą drzwiami umieszczonymi w jednej linii.

Takie ustawienie wewnątrz budynku, przy otwartych drzwiach, stwarza perspektywę widokową. Na krańcach traktu pokoi reprezentacyjnych umieszczano często dodatkowo okna.
Efektowne rozwiązanie stosowane w okresie renesansu, baroku, klasycyzmu w kształtowaniu wnętrz pałacowych oraz dworów. W Polsce stosowana od XVII wieku. W okresie XIX i początków XX w. rozwiązanie to stosowano także przy budowie miejskich kamienic.
Regułę amfiladowego łączenia pokoi sformułował Andrea Palladio w połowie XVI wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfiladowy

związany z amfiladą, tworzący amfiladę (np. komnaty amfiladowe)

przymiotnik

(1.1) archit. związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amfilina

pasożytniczy gatunek płazińca, o ciele nieczłonowatym, kształtu liściastego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfimacer

kretyk, amfimakr;
1. w poezji antycznej: stopa składająca się z trzech sylab, dwóch długich i krótkiej między nimi;
2. w wersyfikacji nowożytnej: stopa posiadająca nieakcentowaną zgłoskę między dwoma akcentowanymi

Amfimakr, amfimacer (gr. amphímakros, z obu stron długi), kretyk (gr. κρητικός, wers kreteński) – w wersyfikacji iloczasowej stopa metryczna złożona z trzech sylab: jednej krótkiej między dwiema długimi.

W wierszach polskich jej odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby nieakcentowanej między dwiema akcentowanymi. W polszczyźnie nie ma wyrazów będących naturalnymi amfimakrami; stopa ta występuje też rzadko w metryce polskiej, na przykład:

  Nagle – gwizd!
  Nagle – świst!
  Para – buch!
  Koła – w ruch! (Lokomotywa Juliana Tuwima).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfimakr

amfimacer, kretyk;
1. w poezji antycznej: stopa składająca się z trzech sylab, dwóch długich i krótkiej między nimi;
2. w wersyfikacji nowożytnej: stopa posiadająca nieakcentowaną zgłoskę między dwoma akcentowanymi

Amfimakr, amfimacer (gr. amphímakros, z obu stron długi), kretyk (gr. κρητικός, wers kreteński) – w wersyfikacji iloczasowej stopa metryczna złożona z trzech sylab: jednej krótkiej między dwiema długimi.

W wierszach polskich jej odpowiednikiem jest sekwencja składająca się z jednej sylaby nieakcentowanej między dwiema akcentowanymi. W polszczyźnie nie ma wyrazów będących naturalnymi amfimakrami; stopa ta występuje też rzadko w metryce polskiej, na przykład:

  Nagle – gwizd!
  Nagle – świst!
  Para – buch!
  Koła – w ruch! (Lokomotywa Juliana Tuwima).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfion

w mitologii greckiej: syn Zeusa i Antiopy

Amfion (gr. Ἀμφίων) i Zetos (Ζῆθος) – w mitologii greckiej bliźniacy, synowie Zeusa i tebańskiej królewny Antiopy.

W dzieciństwie skrzywdzeni przez stryja Likosa, potem wychowywani przez pasterzy w górach. Gdy dorośli, stanęli w obronie Antiopy, dręczonej przez żonę Likosa, Dirke, i uwięzionej przez stryja, i pomścili jej krzywdę. Likosa zabili, a jego żonę przywiązali do rogów byka, który ją stratował (scenę tę przedstawia grupa rzeźbiarska Byk Farnezyjski, kopia rzymska dzieła Apolloniosa i Tauriskosa z Tralles z III w.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfipatyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. właściwość związku chemicznego wynikająca z budowy polarnej, tj. zdolność utrzymywania się na granicy wodnej i lipidowej dzięki obecności w jego cząsteczce bieguna hydrofilowego oraz hydrofobowego

Amfifilowość, amfipatyczność – właściwość niektórych związków chemicznych, polegająca na jednoczesnym wykazywaniu właściwości hydrofilowych (liofilowych) i hydrofobowych (liofobowych).

Związki amfifilowe są zwykle długimi cząsteczkami, które na jednym końcu posiadają grupy rozpuszczalne w jednym rozpuszczalniku, a na drugim grupy rozpuszczalne w drugim rozpuszczalniku. Powoduje to, że na granicy faz (w punkcie styku tych dwóch rozpuszczalników lub na powierzchni jednego z nich) cząsteczki takie samorzutnie tworzą monowarstwy, a w obrębie objętości jednego z rozpuszczalników tworzą sferyczne agregaty, w których jeden koniec cząsteczek (ten rozpuszczalny) jest skierowany na zewnątrz, a drugi do środka sfery. Agregaty te nazywają się micelami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfiploidalny

związany z organizmem roślinnym powstałym ze skrzyżowania różnych gatunków diploidalnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfiprion

gatunek morskiej ryby z rodziny garbikowatych; błazenek, ryba ukwiałowa

Amfiprion, ryba ukwiałowa, błazenek (Amphiprion percula) – gatunek morskiej ryby z rodziny garbikowatych (Pomacentridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiprostylos

typ świątyni greckiej z portykiem kolumnowym w fasadzie głównej i tylnej

Prostylos – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

Prostylos posiada kolumnadę od strony frontowej przed pronaosem (przedsionkiem), zwykle cztery kolumny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfisben

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisbena

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfisbena

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisben

- Amfisbena – legendarne zwierzę, obiekt badań kryptozoologii
- amfisbeny – gady łuskonośne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfisbeny

przedstawiciel podrzędu gadów łuskonośnych, prowadzących podziemny tryb życia; zwitnik, obrączkowiec, amfisben

Amfisbeny, obrączkowce, zwitniki (Amphisbaenia) – klad gadów łuskonośnych (klasyfikowany niekiedy w randze podrzędu), prowadzących podziemny tryb życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiteatr

1. wznosząca się półkoliście widownia teatru, cyrku, sali wykładowej itp.;
2. w starożytnej Grecji: widownia rozłożona półkoliście na wzniesieniach otaczających scenę teatru;
3. w starożytnym Rzymie: odkryta budowla służąca przedstawianiu widowisk, z kolistą widownią wznoszącą się ku górze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. archit. odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; Gloger.

(1.2) książk. w teatrze, sali koncertowej itp.: część widowni wznosząca się koliście lub półkoliście ku górze

Amfiteatr (łac. amphiteatrum, z gr. ἀμφιθέατρον 'podwójna widownia, w kształcie koła; połączenie dwóch teatrów półkolistych w jeden') – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona – najczęściej wznoszącymi się schodkowo – rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfiteatralny

przymiotnik od: amfiteatr

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. daw. balkon w teatrze

#### Źródła:

Wiktionary

# Amfitrion

osoba podejmująca gości; gospodarz bardzo szczodry dla swoich gości; fundator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. przen. człowiek hojnie podejmujący gości; fundator przyjęcia;

Amfitrion (gr. Ἀμφιτρύων Amphitrýōn, łac. Amphitryon) – w mitologii greckiej królewicz oraz król Tyrynsu i Teb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amfitryta

gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych

Amfitryta (stgr. Ἀμφιτρίτη Amphitrítē, łac. Amphitrite, Salacia ‘otaczająca świat’) – w mitologii greckiej jedna z najbardziej znanych nereid (lub okeanid); (królowa Morza), utożsamiana z rzymską Salacją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiuma

rodzaj płazów ogoniastych z rodziny amfiumowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfiumowate

o cechach amfiumowatych (rodzina płazów)

Amfiumowate, amfiumy (Amphiumidae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfiumowaty

o cechach amfiumowatych (rodzina płazów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfolit

związek zawierający w cząsteczce grupy kwasowe i zasadowe

Amfolity, substancje amfiprotyczne, elektrolity amfoteryczne – związki chemiczne, których cząsteczki zawierają zarówno grupy kwasowe, jak i zasadowe. Uogólniając, zgodnie z teorią Brønsteda, amfolitami są substancje, które w reakcjach w roztworze mogą przyłączać bądź odłączać protony. Amfolity w zależności od pH środowiska w którym się znajdują mogą występować w postaci:

- amfijonów (jonów obojnaczych, zwitterjonów) – środowisko obojętne
- kationów – środowisko kwasowe
- anionów – środowisko zasadowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfolityczny

→ amfolit

Patrz:amfolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Amfora

greckie naczynie stołowe do przechowywania płynów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

(1.2) przest. staroż. jednostka miary równa 26,20 litra

Amfora (łac. amphǒră, gr. ἀμφορεύς amphoreús) – naczynie z wypalanej gliny o wydłużonym jajowatym brzuścu na niskiej podstawie (stopce), przewężonej szyi z rozchylonym brzegiem (wylewem) i z dwoma bocznymi, umieszczonymi symetrycznie, pionowymi uchwytami (imadłami). Różnej wielkości, często dekorowane, jedno z naczyń najbardziej charakterystycznych dla starożytności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amforiskos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) staroż. ceram. w Starożytnej Grecji: rodzaj ceramicznego naczynia na olejki wonne;

Amforiskos (stgr. αμφορισκος, pol. mała amfora) – rodzaj starożytnego greckiego naczynia ceramicznego na wonne olejki.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amforka

zdrobnienie od: amfora

#### Źródła:

SJP.pl

# Amforyczny

przymiotnik

(1.1) związany z amforą; w kształcie amfory

(1.2) med. przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach

#### Źródła:

Wiktionary

# Amfoteryczność

dwoista właściwość niektórych pierwiastków i związków chemicznych polegająca na wykazywaniu przez nie charakteru kwasowego jak i zasadowego

Amfoteryczność – zdolność związku chemicznego do reakcji z kwasami i zarazem zasadami. Inaczej, jest to zdolność związków chemicznych do bycia w jednych reakcjach kwasami, a w innych zasadami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amfoteryczny

zdolny do reakcji z kwasami oraz z zasadami

#### Źródła:

SJP.pl

# Amg

[czytaj: a-em-GIE]
1. skrót od: Akademia Medyczna w Gdańsku;
2. firma należąca do grupy DaimlerChrysler, zajmująca się tuningiem samochodów osobowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Amga

1. rzeka w Rosji;
2. wieś na Syberii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amga (ros. Амга) – rzeka w Rosji (Jakucja); lewy (i zarazem najdłuższy) dopływ Ałdanu; długość 1462 km; powierzchnia dorzecza 69 300 km²; średni roczny przepływ u ujścia 190 m³/s.

Źródła w Górach Ałdańskich; płynie w kierunku północno-wschodnim, w górnym biegu w wąskiej, głębokiej dolinie; w środkowym i dolnym biegu po wschodniej części Płaskowyżu Nadleńskiego. Dopływy stosunkowo krótkie. Żeglowna na odcinku 472 km od ujścia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amguń

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka we wschodniej Rosji, na terenie Kraju Chabarowskiego, lewostronny dopływ Amuru;

Amguń (ros. Амгунь) – rzeka we wschodniej Rosji, na terenie Kraju Chabarowskiego, lewostronny dopływ Amuru.

Rzeka bierze swój początek u zbiegu rzek Ajakit i Suduk, na zboczu Gór Burejskich. Jej długość wynosi 723 km, a powierzchnia dorzecza – 55 500 km². Jej głównym dopływem jest rzeka Nimielen.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amhara

członek ludu zamieszkującego tereny Etiopii

Amhara (amh. አማራ) – jeden z dziewięciu regionów administracyjnych (tzw. kilochów) Etiopii, główna siedziba ludu Amharów.

Amhara położona jest w północno-zachodniej i środkowej części Etiopii, sąsiaduje z regionami: Tigraj na północy, Afar na wschodzie, Oromia na południu, Beniszengul-Gumaz na południowym zachodzie i z Sudanem na zachodzie. Zajmuje powierzchnię 170 752 km². Stolicą regionu jest Bahyr Dar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amharka

mieszkanka Amhary (regionu administracyjnego Etiopii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amharowie

lud zamieszkujący tereny Etiopii

Amharowie (nazwa własna: አማራ Amhara) – lud afrykański, wyróżniany na podstawie kryteriów językowych oraz etnicznych. Zamieszkuje on centralne wyżyny Etiopii. Przez długie lata byli dominującą grupą i stanowili 1/3 mieszkańców kraju. Amharowie są potomkami starożytnych Semitów, którzy wędrując na południe podbili pierwotnych mieszkańców tego obszaru, należących do ludów kuszyckich. Posługują się językiem amharskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amharski

→ Amhara (mieszkaniec Etiopii mówiący po amharsku)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amharami, dotyczący Amharów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii;

Język amharski (አማርኛ, ’ämarəña, amhara) – język semicki z grupy etiopskiej, rodziny języków afroazjatyckich (chamito-semickich) z silnym wpływem substratu kuszyckiego. Jako język ojczysty używany jest przez około 18 mln osób, pełni także rolę języka urzędowego Etiopii, dzięki czemu na terenie kraju faktyczna liczba jego użytkowników jest większa. Językiem amharskim posługuje się także ok. 2,7 mln etiopskich emigrantów, głównie w Egipcie, Izraelu i Szwecji. Jest roboczym językiem rządu etiopskiego, etiopskiej armii oraz Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amharskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem amharskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem amharskim

(1.3) spisany, stworzony w języku amharskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Ami

rzeczownik, rodzaj męski i żeński, nazwa własna

(1.1) rdzenna grupa etniczna zamieszkująca Tajwan;

(1.2) członek grupy etnicznej Ami (1.1) – mężczyzna lub kobieta

(1.3) zoonim, imię dla psa lub suki

- Ami – aparat fotograficzny
- Ami – demon i upadły anioł
- Ami – japońskie imię żeńskie
- Ami – miasto w Japonii, na wyspie Honsiu
- Ami – grupa etniczna Aborygenów tajwańskich
- AMI (ur. 1989) – rumuńska piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amia

drapieżna ryba słodkowodna z rodziny amiowatych; miękławka, mękławka

- Amia Linnaeus, 1766 – rodzaj ryb z rodziny amiowatych
- Amia Gronow, 1763 – synonim rodzaju Apogon
- Amia Browne, 1789 – synonim rodzaju Megalops
- amia, miękławka (Amia calva) – gatunek ryby amiokształtnej
- amia, lichia długopyska (Lichia amia) – gatunek ryby okoniokształtnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiant

minerał należący do grupy amfiboli, włóknista odmiana aktynolitu; azbest amfibolowy

Amiant, amiantus Discordites (azbest amiantowy, azbest aktynolitowy) — handlowa, szlachetna odmiana azbestu aktynolitowego.

Jest amfibolem - włóknista odmiana aktynolitu.
Czasami jest też określany nazwą byssolit (amiant i byssolit należą do szeregu hornblendy; oba nadają się do tkania i przeróbki na tekturę).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiantowy

związany z amiantem, dotyczący amiantu

#### Źródła:

SJP.pl

# Amica

[czytaj: amika] produkt (urządzenie) marki Amica

Amica SA – największy polski producent przemysłu elektromaszynowego, głównie sprzętu AGD, założony w 1945 roku we Wronkach. Od 1997 spółka jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amicis

[czytaj: amiczis] nazwisko włoskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amicycja

dawniej: przyjaźń; amicyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. przyjaźń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amicyja

dawniej: przyjaźń; amicycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Amid

pochodna amoniaku, związek organiczny mający w swej budowie grupę amidową, stosowany m.in. w lecznictwie i wyrobie włókien sztucznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amida

modlitwa odmawiana po cichu w czasie każdego nabożeństwa, stanowiąca jego kulminację, powtarzana w czasie modlitwy porannej i wieczornej na głos przez kantora

- Amida – w języku japońskim aspekt buddy Amitabhy
- Amida – miasto w Turcji (dzisiejsze Diyarbakır)
- Amida – modlitwa żydowska
- Amida – rodzaj chrząszczy z rodziny biedronkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amidaza

substancja chemiczna należąca do grupy hydrolaz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym hydrolityczny, który rozkłada wiązania amidowe w związkach chemicznych na kwasy karboksylowe i aminy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amidazy

substancja chemiczna należąca do grupy hydrolaz

Amidazy – grupa enzymów roślinnych i zwierzęcych, zaliczanych do hydrolaz, uczestniczących w metabolizmie białek. Katalizują odwracalne odszczepienie amoniaku lub mocznika od amidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amidek

pochodna amoniaku, w której jedno wiązanie z wodorem zostało zastąpione wiązaniem z metalem

Amidki – grupa nieorganicznych związków chemicznych o wzorze ogólnym MINH2. Są to sole, w których jeden z atomów wodoru został zastąpiony atomem metalu. Mają budowę jonową (kation: M+, anion: NH2−), rolę reszty kwasowej pełni grupa -NH2 wywodząca się od amoniaku. Są bardzo silnymi zasadami. Istnieją także amidki organiczne, w których zamiast jednego lub dwóch atomów wodoru występują grupy organiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amidol

bezbarwny kryształ rozpuszczany w kwasach i zasadach; stosowany do produkcji barwników i jako wywoływacz fotograficzny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nietrwała substancja krystaliczna stosowana w wywoływaczach fotograficznych;

Amidol, 2,4-diaminofenol – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli i amin aromatycznych. Ma właściwości redukujące. W postaci dichlorowodorku (C
6H
3(NH
2)
2OH·2HCl) stosowany jest w szeregu wywoływaczy fotograficznych, zarówno w fotografii czarno-białej, jak i barwnej (proces C-41).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amidolowy

przymiotnik od: amidol

#### Źródła:

SJP.pl

# Amidowy

przymiotnik od: amida, amid

#### Źródła:

SJP.pl

# Amidy

pochodna amoniaku, związek organiczny mający w swej budowie grupę amidową, stosowany m.in. w lecznictwie i wyrobie włókien sztucznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amidystyczny

→ amidyzm

Patrz:amidyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Amidyzm

buddyjski nurt religijny w Japonii, kult Amidy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jeden z najważniejszych nurtów buddyzmu japońskiego, którego podstawę stanowi wiara w nieograniczone miłosierdzie Buddy Amidy (Amitabha)

Amidyzm (od Amida, japońskiego imienia buddy Amitabhy) – japońskie odgałęzienie Szkoły Czystej Krainy i jeden z najważniejszych nurtów japońskiego buddyzmu. Czasami nazwy amidyzm używa się na określenie kultu Amitabhy jako takiego, również w buddyzmie innym niż japoński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amielia

niewykształcenie się rdzenia kręgowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Amiens

[czytaj: amJĘ] miasto we Francji

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Amiens, dotyczący Amiens

#### Źródła:

Wiktionary

# Amiga

marka komputerów

Amiga (hiszp. amiga – przyjaciółka) – marka komputerów produkowanych od 1985 r. przez firmę Commodore, popularna w XX wieku. Po bankructwie Commodore marka została przejęta przez firmę Escom, a następnie przez Gateway. W końcu wyłoniła się samodzielna firma Amiga INC, która po bankructwie sprzedała wszelkie prawa firmie KMOS. Z kolei KMOS zmienił nazwę na Amiga Inc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amigdalina

związek organiczny zawierający cyjanowodór, występujący w nasionach owoców pestkowych, nadający im gorzki smak i aromat, błędnie nazywany witaminą B17

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych

Amigdalina (z łac. amygdalum – migdał, z gr. αμυγδάλη – migdał) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów cyjanogennych (syn. nitrylozydów), występujący w nasionach wielu roślin z rodziny różowatych (Rosaceae), głównie migdałowca zwyczajnego (Amygdalus communis), a także pigwy pospolitej (Cydonia oblonga), czeremchy (Padus) i innych drzew owocowych (np. moreli, wiśni, śliw, brzoskwiń). Nadaje nasionom wspomnianych gatunków gorzki smak i specyficzny aromat, zwany w gastronomii migdałowym. W organizmie rozkłada się na glukozę, aldehyd benzoesowy i cyjanowodór. Amigdalinę po raz pierwszy wyodrębnili z gorzkich migdałów w 1830 roku francuscy chemicy Pierre Jean Robiquet i Antoine François Boutron-Charlard. Amigdalinę można wyizolować z nasion migdałów używając rozpuszczalników organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amikoszoneria

przesadna, nadmierna poufałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbytnie, przesadne spoufalenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amikron

bardzo drobna cząstka niewykrywalna w ultramikroskopie

#### Źródła:

SJP.pl

# Amikus

dawniej: przyjaciel

Fiqri (Fiqiri) Llagami (ur. 1913 w Tiranie, zm. 17 grudnia 1978) – albański publicysta i krytyk literacki.

Jako publicysta używał pseudonimów, jak Fllami, F. Ll., Tiranasi i Shok Tiranasi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amilkar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Hamilkar lub Amilkar – imię męskie, wywodzi się od fenickiego imienia Abd-Melkart, oznaczającego „sługa Melkarta” (boga Tyru). Imię pospolite w punickiej kulturze, panujące rodziny starożytnej Kartaginy często nadawały członkom swego rodu to właśnie imię.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amimia

zaburzenie polegające na upośledzeniu niektórych mięśni twarzy

Amimia – zaburzenia lub całkowita utrata mimiki (tzw. „maskowatość twarzy”) wskutek upośledzenia ruchów mięśni mimicznych twarzy, będącego następstwem pozapiramidowego uszkodzenia motoryki. Występuje w chorobie Parkinsona. Często towarzyszy także akinezji oraz afazji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amina

ogólna nazwa każdego związku organicznego z pewnej grupy związków chemicznych, będących pochodnymi amoniaku, stosowanych m.in. w przemyśle farmaceutycznym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

Aminy – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową, będącą organiczną pochodną amoniaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminaza

w enzymologii: aminaza adeninowa - enzym katalizujący z grupy hydrolaz; aminohydrolaza adeniny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminek

roślina zielna z rodziny baldaszkowatych, rosnąca w basenie Morza Śródziemnego

Aminek (Ammi L.) – rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych. W tradycyjnym, szerokim ujęciu rodzaj obejmuje 6 gatunków. Analizy filogenetyczne wykazały jednak, że zaliczano tu dwie bardzo odlegle spokrewnione grupy gatunków, w efekcie wyodrębniono rodzaj Visnaga. Niezależnie od ujęcia zaliczane tu gatunki występują w basenie Morza Śródziemnego i w południowo-zachodniej Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminoacylowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja przyłączenia grupy aminoacylowej do cząsteczki związku chemicznego

#### Źródła:

Wiktionary

# Aminoalkohol

alkohol mający w strukturze cząsteczki grupę aminową

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminoalkohole

grupa związków zawierających grupę hydroksylową i aminową

Aminoalkohole, hydroksyaminy, alkoholoaminy, alkaminy – związki chemiczne zawierające grupę hydroksylową (-OH) oraz grupę aminową (-NH2, -NHR lub -NR2, gdzie R jest grupą alkilową lub arylową).

Najprostszym aminoalkoholem jest hydroksyloamina, HO-NH2.

Do ważniejszych aminoalkoholi należą cholina, etanoloamina i adrenalina. Inne to propanoloamina (aminopropanol), metyloaminoetanol, dimetyloaminoetanol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminobenzen

oleista ciecz służąca do wyrobu barwników syntetycznych, leków i innych związków; fenyloamina; anilina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)

Anilina – organiczny związek chemiczny, najprostsza amina aromatyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminocukier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek chemiczny należący do grupy cukrów, w którym jedna z grup hydroksylowych (–OH) została zastąpiona grupą aminową (–NH₂) albo jej pochodną (np. –NHAc);

#### Źródła:

Wiktionary

# Aminocukry

Aminocukry – pochodne cukrów, które zawierają jedną lub rzadziej kilka grup aminowych (–NH2) w miejscu występowania grupy hydroksylowej. Aminocukry występujące w przyrodzie, mogą mieć grupę aminową zarówno przy C2, jak i pozycjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łączyć się w poliaminocukry, czego przykładem jest chityna, której monomerem jest 2-deoksy-2-amino-D-glukopiranoza zwana też glukozaminą lub glukozoaminą.

#### Źródła:

Wikipedia

# Aminofenazon

lek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym, pochodna pirazolonu, wycofany z użycia ze względu na toksyczne działanie na szpik kostny; piramidon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. niesteroidowy lek przeciwzapalny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C13H17N3O., mający toksyczne działanie m.in. na wątrobę i szpik kostny;

Aminofenazon, amidopiryna – organiczny związek chemiczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny z grupy pochodnych pirazolonów o budowie chemicznej zbliżonej do metamizolu, wprowadzony do lecznictwa w 1896. Po raz pierwszy zsyntetyzowany przez Friedricha Stolza w 1893. Ostatnia polska monografia surowca farmaceutycznego znajduje się w Farmakopei Polskiej IV.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminofenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. krystaliczny organiczny związek chemiczny o właściwościach redukcyjnych, zawierający pierścień benzenowy z jednocześnie podstawionymi grupami: aminową (–NH₂) i hydroksylową (–OH); amina aromatyczna i fenol zarazem

- 2-aminofenol (o-aminofenol)
- 3-aminofenol (m-aminofenol)
- 4-aminofenol (p-aminofenol)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminofilina

pochodna alkaloidu - teofiliny, działa rozkurczająco na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych obniżając ciśnienie krwi, rozszerza oskrzela, stosowana w leczeniu astmy oskrzelowej

Aminofilina (łac. Aminophyllinum) – lek składający się z mieszaniny 2 składników – teofiliny, która jest substancją czynną, oraz etylenodwuaminy, która jest rozpuszczalnikiem, ok. 20-krotnie zwiększającym rozpuszczalność (objętościowo w stosunku 2:1, wagowo teofilina to około 85%). Za działanie terapeutyczne odpowiada teofilina, choć niektórzy autorzy twierdzą, iż etylenodiamina wzmacnia działanie teofiliny. Aminofilinę można podawać zarówno dożylnie, jak i domięśniowo. Stężenie terapeutyczne aminofiliny w surowicy krwi wynosi 10–20 μg/ml.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminofosfonian

substancja chemiczna, inhibitor metabolizmu proliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminofosfoniany

substancja chemiczna, inhibitor metabolizmu proliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminoglikozyd

bakteriobójczy antybiotyk zwalczający zakażenia wywołane bakteriami Gram-ujemnymi; antybiotyk aminoglikozydowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminokwas

związek organiczny rozpuszczalny w wodzie, będący podstawową jednostką budulcową wszystkich białek, wykorzystywany m.in. jako surowiec w syntezie leków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek organiczny, materiał budulcowy białek;

Aminokwasy, kwasy aminowe (skrót aa lub AA, od ang. amino acids) – grupa organicznych związków chemicznych zawierających zasadową grupę aminową oraz grupę karboksylową −COOH lub, w ogólniejszym ujęciu, dowolną grupę kwasową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminokwasowy

przymiotnik od: aminokwas

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminokwasy

związek organiczny rozpuszczalny w wodzie, będący podstawową jednostką budulcową wszystkich białek, wykorzystywany m.in. jako surowiec w syntezie leków

Aminokwasy, kwasy aminowe (skrót aa lub AA, od ang. amino acids) – grupa organicznych związków chemicznych zawierających zasadową grupę aminową oraz grupę karboksylową −COOH lub, w ogólniejszym ujęciu, dowolną grupę kwasową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminoliza

reakcja chemiczna aminy z innym związkiem chemicznym, np. estrem

Aminoliza – reakcja chemiczna pomiędzy związkami chemicznymi różnego typu i aminą. W chemii organicznej jest to często reakcja pochodnych kwasów karboksylowych z aminą, przebiegająca według mechanizmu substytucji nukleofilowej. Aminy drugorzędowe, zwłaszcza o dużej zawadzie przestrzennej, są w reakcjach tego typu znacznie mniej reaktywne od amin pierwszorzędowych. Produktami aminolizy są zazwyczaj amidy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminooctowy

kwas aminooctowy - najprostszy aminokwas wchodzący w skład wszystkich białek

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminopeptydaza

enzym trawienny jelita cienkiego, należący do egzopeptydaz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym proteolityczny odcinający pojedyncze aminokwasy z końca aminowego (N-końca) peptydu lub białka

Aminopeptydazy, aminoacylopeptydohydrolazy – enzymy proteolityczne, egzopeptydazy, które uwalniają aminokwasy z aminowego końca łańcucha polipeptydowego. Biorą udział w końcowych etapach trawienia białek w jelicie cienkim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aminoplast

produkt kondensacji związków chemicznych zawierających grupy aminowe i aldehydów; używany do produkcji klejów, farb i lakierów

Aminoplasty - to grupa syntetycznych tworzyw termoutwardzalnych, otrzymywanych w reakcji polikondensacji związków aminowych (zawierających grupy aminowe) (-NH2) np. mocznik, melamina, anilina, dicyjanodiamid głównie z formaldehydem (aldehydem mrówkowym). Powstają na bazie żywic mocznikowych i melaminowych. Cząsteczki aminoplastów połączone są mostkami metylenowymi (-NH-CH2-NH-) i dimetylenoeterowymi (-NH-CH2-O-CH2-NH-). Kondensację prowadzi się na ogół w obecności katalizatorów kwaśnych, jak kwasy mineralne, kwas szczawiowy, kwas winowy itp. Aminoplasty można dokładnie odbarwić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminoplasty

produkt kondensacji związków chemicznych zawierających grupy aminowe i aldehydów; używany do produkcji klejów, farb i lakierów

Aminoplasty - to grupa syntetycznych tworzyw termoutwardzalnych, otrzymywanych w reakcji polikondensacji związków aminowych (zawierających grupy aminowe) (-NH2) np. mocznik, melamina, anilina, dicyjanodiamid głównie z formaldehydem (aldehydem mrówkowym). Powstają na bazie żywic mocznikowych i melaminowych. Cząsteczki aminoplastów połączone są mostkami metylenowymi (-NH-CH2-NH-) i dimetylenoeterowymi (-NH-CH2-O-CH2-NH-). Kondensację prowadzi się na ogół w obecności katalizatorów kwaśnych, jak kwasy mineralne, kwas szczawiowy, kwas winowy itp. Aminoplasty można dokładnie odbarwić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminosacharydy

Aminocukry – pochodne cukrów, które zawierają jedną lub rzadziej kilka grup aminowych (–NH2) w miejscu występowania grupy hydroksylowej. Aminocukry występujące w przyrodzie, mogą mieć grupę aminową zarówno przy C2, jak i pozycjach 3, 4, 5 lub 6 cukru. Mogą łączyć się w poliaminocukry, czego przykładem jest chityna, której monomerem jest 2-deoksy-2-amino-D-glukopiranoza zwana też glukozaminą lub glukozoaminą.

#### Źródła:

Wikipedia

# Aminotoluen

amin aromatyczny stosowany w syntezie białek; toluidyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminotransferaza

transaminza; enzym biorący udział w przemianach aminokwasów, np. AspAT, AlAt

Aminotransferazy, transaminazy – enzymy zaliczane do grupy transferaz, uczestniczące w metabolizmie aminokwasów u zwierząt. Katalizują transaminację grup α-aminowych z α-aminokwasów na α-ketokwasy (α-ketoglutaran), umożliwiając tym samym syntetyzowanie aminokwasów z ketokwasów karboksylowych. Biorą również udział w usuwaniu nadmiaru azotu z organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aminować

dodawać grupy aminowe do cząsteczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. reakcja wprowadzania grupy aminowej (–NH2) lub podstawionych grup aminowych (–NHR i –NR2) do cząsteczek związków organicznych;

#### Źródła:

Wiktionary

# Aminowy

związany z aminami, zawierający aminy (np. grupa aminowa, związki aminowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aminy

ogólna nazwa każdego związku organicznego z pewnej grupy związków chemicznych, będących pochodnymi amoniaku, stosowanych m.in. w przemyśle farmaceutycznym

Aminy – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową, będącą organiczną pochodną amoniaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiodaron

lek stosowany przeciwko arytmii

Amiodaron – organiczny związek chemiczny, lek zwiększający czas trwania potencjału błonowego. Należy do III grupy leków antyarytmicznych zgodnie z podziałem według Vaughana Williamsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiokształtne

rząd drapieżnych ryb promieniopłetwych; mękławkokształtne

Amiokształtne, mękławkokształtne (Amiiformes) – rząd słodkowodnych, drapieżnych ryb z gromady ryb promieniopłetwych (Actinopterygii) obejmujący gatunki o prymitywnych cechach budowy. Wraz z niszczukokształtnymi są zaliczane do przejściowców (Holostei).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiokształtny

o cechach amiokształtnych (rząd ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amiotrofia

zanik mięśni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) utrata masy mięśniowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amiowate

rodzina słodkowodnych ryb z rzędu amiokształtnych; miękławkowate

Amiowate, miękławkowate (Amiidae) – rodzina słodkowodnych ryb promieniopłetwych z rzędu amiokształtnych (Amiiformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amiowaty

o cechach amiowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amiranty

wyspy na Oceanie Indyjskim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. należący do Seszeli, archipelag wysp koralowych na Oceanie Indyjskim, na północny wschód od Madagaskaru;

Amiranty (ang. Amirante Islands) – archipelag ok. 150 wysp koralowych na Oceanie Indyjskim, na północny wschód od Madagaskaru, należący do Seszeli. Wchodzi w skład Wysp Zewnętrznych.

Powierzchnia – 10,3 km², ludność około 200 mieszkańców na początku lat 70. XX w., także około 200 w roku 2000. Obejmuje pomniejsze grupy wysp, jak na przykład African Islands, Poivre, Saint Joseph Islands oraz samotne wyspy: Boudeuse Cay, D’Arros, Remire, Desroches, Marie Louise.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amiski

przymiotnik

(1.1) związany z amiszami, dotyczący amiszów

#### Źródła:

Wiktionary

# Amisz

członek protestanckiej wspólnoty religijnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;

Amisze – chrześcijańska wspólnota protestancka wywodząca się ze Szwajcarii, konserwatywny odłam anabaptystów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amiszka

→ amisz

Patrz:amisz

#### Źródła:

SJP.pl

# Amitabha

Budda Nieograniczonego Światła (skt. Amitābha (अमिताभ), tyb. Opame འོད་དཔག་མེད (Wylie 'od dpag med); chin. upr. 阿弥陀佛; chin. trad. 阿彌陀佛, pinyin Ēmítuó Fó; kor. Amit’abul 아미타불; jap. Amida Nyorai 阿弥陀如来; wiet. A Di Đà Phât) – najbardziej czczony z tzw. buddów medytacyjnych (skt. Dhyāni-buddha), a więc niehistorycznych. Jego nazwa określa go jako źródło życia i światła. Jest władcą Zachodniego Raju – Sukhawati (skt. Sukhāvatī; chiń. Xīfāng jílè shìjiè 西方極樂世界; jap. Saihō Goraku Sekai). W buddyzmie Diamentowej Drogi jest jednym z Pięciu Dhjanibuddów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amitotyczny

1. związany z amitozą;
2. powstały na drodze amitozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Amitoza

bezpośredni podział jądra komórkowego, przebiegający bez wyodrębniania się chromosomów

Amitoza (gr. a- ‘nie’ + mítos ‘nić’, ‘tkanka’) – rzadko występujący bezpośredni podział jądra komórkowego przez przewężenie i utworzenie dwóch części, zawierających niejednakową, przypadkowo rozdzieloną ilość chromatyny. W podziale tym chromosomy są niewidoczne i wrzeciono podziałowe się nie wykształca, a cytoplazma nie ulega podziałowi, co prowadzi do powstania komórki dwujądrowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amitraza

organiczny związek chemiczny stosowany jako akarycyd i pestycyd

Amitraza – organiczny związek chemiczny stosowany jako akarycyd i pestycyd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amizol

lek psychotropowy zawierający amitryptylinę

#### Źródła:

SJP.pl

# Amlodypina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lek z grupy blokerów kanału wapniowego;

Amlodypina (łac. amlodipinum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny z grupy pirydyn, lek stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, o działaniu blokującym kanały wapniowe, a więc zaliczający się do antagonistów kanału wapniowego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amman

stolica Jordanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Jordanii;

(1.2) geogr. rzeka w Walii przepływająca przez Ammanford

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) rel. zob. Mariamman.

Amman (arab. ‏عمان‎, hist. Rabbat Ammon, Rabba, Filadelfia) – stolica Jordanii, położona na płaskowyżu w północnej części kraju na wysokości około 850 m n.p.m., na wschód od Rowu Jordanu. Ośrodek administracyjny muhafazy Amman. Ludność: 2 367 000 mieszkańców (2010), w tym duża liczba uchodźców palestyńskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ammańczyk

mieszkaniec Ammanu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ammanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ammanka

mieszkanka Ammanu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Ammanu; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ammann

[czytaj: aman] nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Joachim Ammann – szwajcarski duchowny rzymskokatolicki
- Lukas Ammann – szwajcarski aktor filmowy i telewizyjny
- Simon Ammann – szwajcarski skoczek narciarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ammański

→ Amman

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Ammanu (stolicy Jordanii)

Patrz:Amman

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ammetropia

wada wzroku spowodowana nieprawidłowym stosunkiem zdolności skupiającej soczewki oka do długości gałki ocznej; niemiarowość oka, ametropia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ammon

imię męskie

- Ammon – miasto w Stanach Zjednoczonych
- Ammon – terytorium zamieszkane przez plemię Ammonitów
- Ammon – imię mormońskie

Osoby o tym nazwisku:

- Otto Ammon – niemiecki antropolog
- Samuel Ammon – gdański medalier
- Ulrich Ammon – niemiecki językoznawca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ammonici

Ammonici – starożytne plemię aramejskie, które w XII w. p.n.e. osiedliło się na terytorium Zajordania, na północny wschód od Moabu, między lewym dopływem Jordanu (Jabbokiem) i rzeką Arnon na południu. Kraj Ammonitów zwany był Ammonem.

Według Biblii plemię wywodzące się od Ben-Ammiego, syna młodszej córki Lota, który po ucieczce z Sodomy ukrył się wraz ze swoimi dwiema córkami w górach. Córki postanowiły upić ojca, a z kazirodczego stosunku zrodzili się protoplaści Ammonitów i Moabitów (Rdz 19,30-38).

#### Źródła:

Wikipedia

# Ammonicki

→ Ammonici

Patrz:Ammonici

#### Źródła:

SJP.pl

# Ammozaur

rodzaj dinozaura z rodziny anchizaurów

Ammozaur (Ammosaurus major) – zauropodomorf z rodziny anchizaurów (Anchisauridae); jego nazwa znaczy "piaskowy jaszczur".

Żył w okresie wczesnej jury (ok. 195-176 mln lat temu) na terenach Ameryki Północnej. Długość ciała ok. 2,5-4 m, wysokość ok. 60 cm, masa ok. 50 kg. Jego szczątki znaleziono w USA (Connecticut i Arizona) i w Kanadzie (Nowa Szkocja).

Początkowo ammozaura traktowano jako jeden z gatunków anchizaura. Ammozaur mógł poruszać się na 2 i na 4 kończynach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amnestia

1. darowanie lub złagodzenie kary za pewne przestępstwa lub wykroczenia; ułaskawienie;
2. akt prawny o darowaniu lub złagodzeniu tych kar

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

(1.2) pot. uczn. koniec pracy, koniec lekcji

Amnestia (gr. ἀμνηστία amnēstía „zapomnienie” por. amnezja) – jednorazowe darowanie lub złagodzenie prawomocnie orzeczonych kar lub środków karnych za popełnione przestępstwa lub wykroczenia określonego rodzaju poprzez wydanie aktu prawnego.

W odróżnieniu od ułaskawienia amnestia ma charakter zbiorowy, co wynika z istoty ustawy jako aktu generalnego i abstrakcyjnego. Amnestia zazwyczaj łączy się z abolicją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amnestionować

udzielić lub udzielać amnestii; amnestiować

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) udzielać / udzielić amnestii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amnestionowana

kobieta, której złagodzono karę lub całkowicie darowano na mocy amnestii

#### Źródła:

SJP.pl

# Amnestionowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) udzielanie amnestii

#### Źródła:

Wiktionary

# Amnestionowany

człowiek, któremu darowano lub złagodzono karę na mocy amnestii

#### Źródła:

SJP.pl

# Amnestiować

udzielić lub udzielać amnestii; amnestionować

#### Źródła:

SJP.pl

# Amnestiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) udzielanie lub udzielenie amnestii

#### Źródła:

Wiktionary

# Amnestyczny

związany z amnezją, będący wynikiem amnezji (np. amnestyczne luki w pamięci); amnezyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Amnestyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. amnestia, ułaskawienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Amnestyjny

dotyczący amnestii (np. dekret amnestyjny)

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. związany z amnestią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amnezja

osłabienie lub utrata pamięci, zwłaszcza po urazach głowy, przebytych chorobach, zatruciach; niepamięć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zanik pamięci

- Amnezja organiczna – organiczny zanik pamięci
- Amnezja dysocjacyjna – dysocjacyjne zaburzenie nerwicowe wywołujące zanik pamięci
- Amnezja – amerykański film z 2004 roku
- Amnezja – amerykański film z 1996 roku
- Amnezja – piosenka warszawskiej grupy Kult

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amnezjak

potocznie: człowiek cierpiący na amnezję

#### Źródła:

SJP.pl

# Amnezyjny

związany z amnezją, będący wynikiem amnezji (np. amnezyjne luki w pamięci); amnestyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Amniocenteza

zabieg polegający na nakłuciu igłą punkcyjną jamy owodniowej przez powłoki brzuszne i pobraniu płynu owodniowego do badania; amniopunkcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej

Amniopunkcja (amniocenteza) – inwazyjna metoda diagnostyczna polegająca na nakłuciu igłą jamy owodni. Z reguły wykonywana jest pod kontrolą ultrasonografii. Wykonuje się amniopunkcję późną (między 15. a 20. tygodniem) i amniopunkcję wczesną (przed ukończonym 14. tygodniem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amnion

wewnętrzny płat błony otaczającej płód u kręgowców; owodnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Amniopunkcja

zabieg polegający na nakłuciu igłą punkcyjną jamy owodniowej przez powłoki brzuszne i pobraniu płynu owodniowego do badania; amniocenteza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. inwazyjne badanie prenatalne, diagnostyczny zabieg medyczny polegający na nakłuciu pęcherza płodowego (owodni) w celu pobrania próbki płynu owodniowego

Amniopunkcja (amniocenteza) – inwazyjna metoda diagnostyczna polegająca na nakłuciu igłą jamy owodni. Z reguły wykonywana jest pod kontrolą ultrasonografii. Wykonuje się amniopunkcję późną (między 15. a 20. tygodniem) i amniopunkcję wczesną (przed ukończonym 14. tygodniem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amnioskopia

wzrokowa ocena dolnego bieguna pęcherza płodowego

Amnioskopia – badanie polegające na ocenie wzrokowej dolnego bieguna pęcherza płodowego przy pomocy wziernika nazywanego amnioskopem. Wziernik wprowadzany jest przez pochwę do szyjki macicy. W amnioskopii można stwierdzić barwę i ilość płynu owodniowego i ocenić stan błon płodowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amnistyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. amnestia, ułaskawienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Amnon

Amnon (hebr. אַמְנוֹן), (ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. przed 970 p.n.e. w Baal-Chasor) – królewicz izraelski, najstarszy syn króla Dawida. Zgwałcił swoją przyrodnią siostrę Tamar. Został zamordowany przez jej rodzonego brata Absaloma.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amobarbital

organiczny związek chemiczny, środek psychotropowy i uspokajający

Amobarbital – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek z grupy barbituranów. Jest objęty Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 roku (wykaz III). W Polsce jest w grupie III-P Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Używany w teście Wady determinującym dominację jednej z półkul mózgu nad drugą. W czasie angiografii wlewu kroplowego do każdej z tętnic szyjnych wewnętrznych amobarbital szybko przerywa mowę w przypadku wstrzyknięcia go po stronie półkuli dominującej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amobium

rodzaj roślin z rodziny astrowatych; złociszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Amofos

fosforan azotowy, nawóz mineralny

Amofos (amofosfat) – dwuskładnikowy nawóz mineralny typu NP. Jest mieszaniną fosforanów amonu. Wszystkie składniki mineralne są przyswajalne przez rośliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amofoska

sztuczny nawóz mineralny, zawierający fosfor, potas, azot, stosowany pod zboża ozime

Nawozy NPK – wieloskładnikowe nawozy mineralne zawierające azot (N), fosfor (P) i potas (K) w postaci przyswajalnej przez rośliny.

Przyswajalnymi związkami azotu w nawozach NPK są azotany (najczęściej saletra potasowa) lub sole amonowe (zwykle amofos, nawóz typu NP), czasem także amidy. Ilość azotu podaje się w procentach wolnego azotu (N).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amok

1. gwałtowna żądza mordowania będąca następstwem depresji, obserwowana wśród ludności tubylczej na Malajach;
2. potocznie: atak szału;
3. potocznie: silne podniecenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. stan niekontrolowanej agresji;

(1.2) stan silnego podniecenia, euforii lub agresji

(1.3) pot. zapamiętanie w czymś

Amok – szał, stan niekontrolowanej emocji połączonej z żądzą mordu. Określenie to pochodzi od malajskiego słowa amuk, oznaczającego „oszalały z gniewu”.

Słowo to było używane także w Indiach, w czasach panowania Imperium Brytyjskiego. Określano nim zachowanie słonia oddzielonego od swojego stada. Gdy wpadał w szał, pędził na oślep niszcząc wszystko na swojej drodze. Określenie to zyskało popularność dzięki opowiadaniom Rudyarda Kiplinga o czasach kolonialnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amoksycylina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

Amoksycylina (niepoprawne: amoksycyklina) – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny antybiotyk β-laktamowy o działaniu bakteriobójczym, należący do grupy aminopenicylin, wrażliwy na działanie β-laktamazy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amol

preparat ziołowy o szerokim zastosowaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. uniwersalny preparat ziołowy marki Amol

Amol, Āmol (pers. آمل) – miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran, u północnego podnóża gór Elburs. Położone jest 19 km od ujścia rzeki Haraz do Morza Kaspijskiego. W VIII wieku było popularnym ośrodkiem handlowym i naukowym. W przeszłości miasto wielokrotnie było nawiedzane przez trzęsienia ziemi i powodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amolet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. naleśnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Amoleta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kulin. naleśnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Amolok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cukierek miętowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Amon

kation soli amonowych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bóg egipski;

(1.3) siódmy duch Goecji;

- Amon – imię męskie
- amon – kation amonowy, NH4+
- Amon – bóg egipski
- Amon – demon, siódmy duch Goecji
- Amon Amarth – szwedzka grupa muzyczna
- Amon Düül – niemiecka komuna hippisowska oraz grupy rockowe z nią związane
- Amon – zespół wyścigowy Formuły 1

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amonal

materiał wybuchowy kruszący, będący mieszaniną azotanu amonowego, trójnitrotoluenu i metalicznego glinu; stosowany gł. do wybuchów podwodnych oraz do robót skalnych; alumatol

Amonal – kruszący materiał wybuchowy, rodzaj amonitu. Są to mieszaniny wybuchowe złożone z azotanu amonu, aluminium i trotylu lub innego silnego materiału wybuchowego, np. DNT lub RDX. Mają wysoką temperaturę produktów wybuchu, ze względu na silnie egzotermiczną reakcję utleniania glinu, która w amonalach przebiega głównie zgodnie z równaniem:

  2Al + 3CO
  2 → Al
  2O
  3 + 3CO ΔE = −180,7 kcal

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amoniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od amoniak

(1.2) kulin. ciasto z dodatkiem amoniaku w roli spulchniacza

#### Źródła:

Wiktionary

# Amoniak

związek azotu z wodorem, nieprzyjemnie pachnący związek chemiczny zawarty m.in. w moczu niektórych organizmów, znajdujący zastosowanie w wielu dziedzinach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

Amoniak (nazwy systematyczne: azan, trihydrydoazot), NH
3 – nieorganiczny związek chemiczny azotu i wodoru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amoniakalnia

dział koksowni gdzie odbywa się wymywanie amoniaku z gazu koksowniczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Amoniakalny

zawierający amoniak (np. woda amoniakalna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amoniakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. roln. dodawanie do pasz amoniaku w celu ich wzbogacania w azot

#### Źródła:

Wiktionary

# Amoniakowy

związany z amoniakiem, dotyczący amoniaku

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z amoniakem; zawierający amoniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amonicki

przymiotnik

(1.1) związany z Ammonem lub Ammonitami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język amonicki (ammonicki);

#### Źródła:

Wiktionary

# Amonifikacja

proces biochemiczny powstawania amoniaku z azotowych związków organicznych

Amonifikacja (łac. ammoniacum ‘amoniak’, facio ‘czynię’) – proces przemiany azotu zawartego w związkach organicznych (głównie w białkach, kwasach nukleinowych, moczniku i kwasie moczowym), pochodzącego ze szczątków roślinnych i zwierzęcych, do amoniaku, zachodzący przy udziale mikroorganizmów (zwłaszcza bakterii amonifikacyjnych). Jest jednym z ogniw cyklu azotowego (obiegu azotu w przyrodzie), dzięki niemu organiczny azot staje się przyswajalny dla roślin. Fakt ten wykorzystywany jest w rolnictwie (stosowanie nawozów organicznych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amonioteliczny

wytwarzający amoniak jako produkt uboczny przemiany materii

#### Źródła:

SJP.pl

# Amonit

kopalny głowonóg, przeważnie o spiralnie skręconej muszli o średnicy od 1 centymetra do 2 metrów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. kopalny głowonóg z podgromady nazwa systematyczna|Ammonoidea|ref=tak., amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. techn. materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;

- amonity – grupa wymarłych głowonogów
- amonit – materiał wybuchowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amonitowate

podgromada wymarłych głowonogów; amonity

#### Źródła:

SJP.pl

# Amonitowy

przymiotnik od: amonit

#### Źródła:

SJP.pl

# Amonity

kopalny głowonóg, przeważnie o spiralnie skręconej muszli o średnicy od 1 centymetra do 2 metrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amonować

dodawać związki amonu do paszy w celu podniesienia jej wartości odżywczej

#### Źródła:

SJP.pl

# Amonowanie

dodawać związki amonu do paszy w celu podniesienia jej wartości odżywczej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. dodawanie soli amonowych do paszy w celu poprawy jej właściwości odżywczych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amonowy

dotyczący amonu, zawierający amon (np. saletra amonowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z amonem, dotyczący amonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amontillado

gatunek jerezu ciemniejszy od fino

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odmiana wytrawnego, białego jerezu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amor

1. wyobrażenie w sztuce rzymskiego bożka miłości; amorek;
2. przenośnie: miłość;
3. potocznie: amortyzator; amorek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1221;

- Amor (Kupidyn) – w mitologii rzymskiej bóg miłości
- Amor – planetoida o numerze katalogowym 1221
- Amor – film reż. Thomasa Wangsma

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amoralista

zwolennik amoralizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amoralistka

→ amoralista

Patrz:amoralista

#### Źródła:

SJP.pl

# Amoralizm

zachowanie charakteryzujące się brakiem wszelkich hamulców moralnych; także: zespół poglądów uzasadniających takie zachowanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amoralnie

przysłówek

(1.1) w sposób amoralny

#### Źródła:

Wiktionary

# Amoralność

odrzucenie norm, ocen, wzorów postępowania obowiązujących w określonym środowisku i czasie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest amoralne; cecha tych, którzy są amoralni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amoralny

niestosujący zasad moralnych, przeciwny im, sprzeczny z nimi (np. amoralne postępowanie, amoralna osoba)

przymiotnik

(1.1) niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

(1.2) niewidzący różnicy między dobrem a złem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amorejski

→ Amorejczyk; emorejski, amorycki

#### Źródła:

SJP.pl

# Amorek

1. wyobrażenie w sztuce rzymskiego bożka miłości; amor;
2. motyw dekoracyjny, postać nagiego chłopczyka ze skrzydłami; kupidyn, kupido, putto;
3. potocznie: amortyzator; amor

Kupidyn (także Kupido, Amor, łac. Cupido ‘pragnienie’, ‘pożądanie’, Amor ‘miłość’, gr. Ἔρως Érōs) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie miłości.

Uchodził za syna bogini Wenus (Wenery) i boga Marsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amorevole

określenie wykonawcze: tkliwie, z miłością; amoroso

#### Źródła:

SJP.pl

# Amorfa

mało znany w Polsce krzew ozdobny z Ameryki Północnej

Amorfa (Amorpha L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 15 gatunków. Rośliny te występują na obszarze od południowej Kanady po północny Meksyk, przy czym najbardziej zróżnicowane są w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Jako gatunek introdukowany amorfa krzewiasta A. fruticosa rośnie w Europie i Azji (bez północnych części tych kontynentów) oraz w Ameryce Południowej. Gatunki z tego rodzaju występują w formacjach leśnych, zaroślowych i trawiastych, często na piaskach, ale też wzdłuż strumieni i na terenach podmokłych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amorfia

bezpostaciowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Amorficzność

nieposiadanie żadnego określonego kształtu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest amorficzne; cecha tych, którzy są amorficzni

Ciało amorficzne, ciało bezpostaciowe (od gr. ἀ „bez-” + μορφή „kształt”) – stan skupienia materii charakteryzujący się własnościami reologicznymi zbliżonymi do ciała krystalicznego, w którym nie występuje uporządkowanie dalekiego zasięgu. Ciało będące w stanie amorficznym jest ciałem stałym, ale tworzące je cząsteczki są ułożone w sposób dość chaotyczny, bardziej zbliżony do spotykanego w cieczach. Z tego powodu ciało takie często, choć błędnie, nazywa się stałą cieczą przechłodzoną. Jednak ciecz, w tym także ciecz przechłodzona, może płynąć, a ciało stałe utrzymuje swój kształt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amorficzny

1. bezpostaciowy, o nieokreślonych kształtach;
2. o języku: o słabo rozwiniętej strukturze morfemów gramatycznych;
3. w fizyce: niemający uporządkowanej struktury cząsteczek

przymiotnik

(1.1) bezkształtny, niemający określonej budowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amorfik

człowiek o spokojnym usposobieniu i stonowanym okazywaniu emocji, łatwo ulegający wpływom otoczenia, skłonny do lenistwa i niedbałości, rzadko wykazujący inicjatywę do podjęcia działań

Ciało amorficzne, ciało bezpostaciowe (od gr. ἀ „bez-” + μορφή „kształt”) – stan skupienia materii charakteryzujący się własnościami reologicznymi zbliżonymi do ciała krystalicznego, w którym nie występuje uporządkowanie dalekiego zasięgu. Ciało będące w stanie amorficznym jest ciałem stałym, ale tworzące je cząsteczki są ułożone w sposób dość chaotyczny, bardziej zbliżony do spotykanego w cieczach. Z tego powodu ciało takie często, choć błędnie, nazywa się stałą cieczą przechłodzoną. Jednak ciecz, w tym także ciecz przechłodzona, może płynąć, a ciało stałe utrzymuje swój kształt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amorfizm

1. bezpostaciowość, brak uporządkowanej budowy;
2. w literaturze: określenie zespołu cech literatury nowatorskiej, rezygnującej z klasycznych układów kompozycyjnych;
3. w fizyce: brak budowy krystalicznej w ciele stałym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. bezpostaciowość, brak właściwej formy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amorfofalus

roślina z rodziny obrazkowatych; dziwidło

#### Źródła:

SJP.pl

# Amorgos

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos;

(1.2) geogr. miejscowość, stolica wyspy Amorgos (1.1)

(1.3) geogr. adm. dimos w Grecji obejmujący wyspę Amorgos (1.1) i kilka mniejszych

Amorgós (gr. Αμoργός) – wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, pow. 127 km² położona na wschód od Naksos.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Naksos, w gminie Amorgos.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amorka

strunowy instrument muzyczny; wildamora, altówka miłosna, viola d'amore

Viola d’amore (wł. viola, amore „miłość”) – dawny instrument, chordofon smyczkowy z rodziny viol, posiadająca 5–7 strun melodycznych, i ok. 7–14 burdonowych (rezonansowych), biegnących pod gryfem i podstawkiem. Pojawiła się w 2 poł. XVII w., pod koniec XVIII wieku wyszła z użycia. W Polsce nazywana jest altówką miłosną lub amorką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amoroso

[czytaj: amorozo] określenie wykonawcze: czule, tkliwie, pieszczotliwie

przysłówek sposobu

(1.1) muz. pieszczotliwie, tkliwie, z uczuciem, miłością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amorowy

potocznie: miłosny, erotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Amortyzacja

1. wyrażony w pieniądzu koszt utraty wartości wskutek zużycia (moralnego, technicznego) składnika majątku trwałego przedsiębiorstwa (np. budynku, maszyny, urządzenia);
2. łagodzenie w różny sposób przy pomocy specjalnych urządzeń wstrząsów i uderzeń w pojazdach, maszynach itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych

(1.2) techn. łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń

Amortyzacja – w prawie bilansowym i podatkowym oznacza koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Amortyzacja jest kosztem, który nie wiąże się z wypływem środków pieniężnych. Z amortyzacją łączy się pojęcie umorzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amortyzacyjny

1. pokrywający straty;
2. łagodzący wstrząsy

#### Źródła:

SJP.pl

# Amortyzator

specjalne urządzenie różnego typu łagodzące wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.; resor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

Amortyzator, łagodnik – mechanizm, którego zadaniem jest przechwycić i rozproszyć nadmiar energii w układzie mechanicznym. Używany jest w celu zabezpieczenia urządzenia lub operatora przed negatywnym oddziaływaniem drgań i zwiększenia komfortu eksploatacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amortyzować

1. dokonywać odpisów amortyzacyjnych (wyrażających zużycie) w ciężar kosztów;
2. łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) ekon. zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowaćanowanej długości okresu użytkowania tego środka

(1.2) techn. łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

(1.3) książk. łagodzić niekorzystne skutki czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amortyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|amortyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Amory

potocznie: zabiegi mające na celu pozyskanie względów osoby płci odmiennej, starania o czyjąś rękę; umizgi, umizg (dawniej), flirt, konkury, zaloty, zalecanki

Amory – miasto w stanie Missisipi, w Stanach Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amoryci

lud semicki pokrewny Kananejczykom

Amoryci (sum. MAR.TU, akad. Amurru) – lud semicki, pokrewny Kananejczykom, który na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanował większość Mezopotamii i rozległe obszary Syrii. Spowodowali oni upadek sumero-akadyjskiego państwa III dynastii z Ur, tworząc na jego gruzach szereg zwalczających się małych państw, z których ostatecznie zwycięzcą okazał się Babilon Hammurabiego. Amoryci przejęli kulturę sumero-akadyjską i stworzyli podstawy państw babilońskiego i asyryjskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amorycki

→ Amoryci

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Amorytami, dotyczący Amorytów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język amorycki;

Patrz:Amoryci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amoryczny

erotyczny, miłosny

przymiotnik

(1.1) rzad. erotyczny, miłosny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amoryta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. przedstawiciel zachodniosemickiego plemięemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

#### Źródła:

Wiktionary

# Amorytka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. przedstawicielka zachodniosemickiego plemięemienia, które na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanowało większość Mezopotamii;

#### Źródła:

Wiktionary

# Amos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, prorok;

(1.2) imię|polski|m.

Amos – imię męskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebr. עמוס amos – „mocny, dźwigający ciężary”. Patronem tego imienia jest Amos, jeden z dwunastu proroków mniejszych, którego imieniem nazwana jest jedna z ksiąg biblijnych – Księga Amosa. Obchodzi imieniny 31 marca.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amosek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. zdrobn. od: Amos

#### Źródła:

Wiktionary

# Amosowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Amosa

#### Źródła:

Wiktionary

# Amp.

skrót

(1.1) = farm. ampułka

#### Źródła:

Wiktionary

# Amp.-Strz.

skrót

(1.1) = med. ampułkostrzykawka

#### Źródła:

Wiktionary

# Ampeks

ampex;
1. sposób zapisu obrazu i dźwięku programu telewizyjnego na taśmie magnetycznej;
2. urządzenie do dokonywania takiego zapisu i jego odtwarzania

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampeksowy

→ ampeks; ampexowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampelografia

całokształt wiedzy o winorośli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział botaniki oraz enologii zajmujący się opisem, klasyfikacją i rozróżnianiem odmian winorośli

Ampelografia (gr. ámpelos = winna latorośl) – nauka o winoroślach (Vitis spp.), zajmująca się opisywaniem i klasyfikowaniem tych roślin. Dawniej główną metodą była obserwacja i porównywanie kształtu i barwy owoców i liści winorośli. Współcześnie nauka ta zrewolucjonizowana została za sprawą badań molekularnych DNA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampelograficzny

przymiotnik od: ampelografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampelologiczny

przymiotnik

(1.1) bot. związany z ampelologią, dotyczący ampelologii, uprawy winorośli

#### Źródła:

Wiktionary

# Amper

podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. elektr. podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wiadro

Amper – jednostka natężenia prądu elektrycznego (nazywane też po prostu prądem elektrycznym). Jest jednostką podstawową w układzie SI i układzie MKSA oznaczaną w obu układach symbolem A.

Nazwa amper pochodzi od nazwiska francuskiego fizyka André Marie Ampère’a.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amperaż

wartość natężenia prądu elektrycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. natężenie prądu elektrycznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amperogodzina

jednostka ilości elektryczności (ładunku elektrycznego) odpowiadająca przepływowi prądu o natężeniu 1 ampera przez przekrój poprzeczny danego przewodnika w ciągu 1 godziny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

Amperogodzina [Ah] – miara pojemności ogniw galwanicznych, w tym akumulatorów elektrycznych. Określa ona zdolność do zasilania przez ten akumulator obwodu elektrycznego prądem o danym natężeniu przez określony czas.

Amperogodzinę można zdefiniować, bazując na wzorze na ładunek, jaki wypływa z ogniwa w czasie t, gdy natężenie wypływającego prądu wynosi I

    Q=It,
    \mathrm {Ah} =\mathrm {A} \cdot \mathrm {h} ,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amperometr

przyrząd do pomiaru natężenia prądu w obwodzie elektrycznym, podający wynik w amperach; amperomierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Amperometria

dział fizyki zajmujący się pomiarami natężenia prądu

Amperometria – technika analityczna, bazująca na pomiarze zależności natężenia prądu od stężenia substancji elektroaktywnej przy stałym potencjale. Stosuje się układ elektrody pracującej i odniesienia zanurzonych w badanym roztworze składającym się z elektrolitu i badanej substancji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amperometryczny

→ amperometria

Patrz:amperometria

#### Źródła:

SJP.pl

# Amperomierz

przyrząd do pomiaru natężenia prądu w obwodzie elektrycznym, podający wynik w amperach; amperometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. elektr. przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

Amperomierz – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego. W zależności od zakresu amperomierza używane są też nazwy: kiloamperomierz, miliamperomierz, mikroamperomierz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amperosekunda

jednostka ilości elektryczności (ładunku elektrycznego) odpowiadająca przepływowi prądu o natężeniu 1 ampera przez przekrój poprzeczny danego przewodnika w ciągu 1 sekundy; kulomb

Kulomb (C) – jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa kulomb pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Charles Coulomb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amperowoltomierz

miernik napięcia i/lub natężenia prądu

#### Źródła:

SJP.pl

# Amperowy

→ amper

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z amperem (jednostką natężenia prądu)

Patrz:amper

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amperozwój

dawna jednostka siły magnetomotorycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

Amperozwój (Az) – pozaukładowa (MKS) jednostka siły magnetomotorycznej o wymiarze ampera, równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez pojedynczy zamknięty zwój solenoidu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampersand

znak "&", znajdujący się na standardowej amerykańskiej klawiaturze nad cyfrą 7

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), & – znak pisarski będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et”, polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć można potraktować go jako nietypową ligaturę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ampex

ampeks;
1. sposób zapisu obrazu i dźwięku programu telewizyjnego na taśmie magnetycznej;
2. urządzenie do dokonywania takiego zapisu i jego odtwarzania

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampexowy

→ ampex; ampeksowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampfutbol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rodzaj piłki nożnej, której graczami są osoby po amputacji kończyny

Amp futbol (ang. Amputee Football, amer. Amp Soccer) – rodzaj piłki nożnej rozgrywanej przez zawodników po jednostronnej amputacji kończyny dolnej - w przypadku graczy z pola, lub kończyny górnej u bramkarzy. W drugiej dekadzie XXI wieku uprawiana w ponad 40 państwach.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampfutbolista

zawodnik grający w amp futbol

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampfutbolistka

→ ampfutbolista

Patrz:ampfutbolista

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampfutbolowy

→ ampfutbol

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amp futbolem, dotyczący amp futbolu

Patrz:ampfutbol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ampicylina

półsyntetyczny antybiotyk z grupy penicylin charakteryzujący się szerokim spektrum działania

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ampla

lampa wisząca lub klosz kierujący światło ku górze

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplatz

[czytaj: amplac] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplatzer

[czytaj: amplacer] zatyczka stosowana do zamykania ubytku w komorze serca; zapinka Amplatza

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampleksus

odruch płciowy u płazów bezogonowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herp. pozycja godowa płazów głównie bezogonowych, w której samiec trzyma samicę za przednie odnóża

Ampleksus (łac. amplexus – „uścisk”) – odruch płciowy występujący u płazów bezogonowych. Jest to pozycja niezbędna do złożenia jaj przez samicę i wyrzucenia nasienia do wody przez samca. Ponadto występuje u niektórych płazów ogoniastych, np. u salamandry plamistej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amplidyna

prądnica prądu stałego o dwustopniowym wzmocnieniu

Amplidyna – rodzaj prądnicy prądu stałego. Posiada 4 bieguny w stojanie, ale strumień magnetyczny podłużny Φd wywołany prądem magnesującym magnesuje dwa z nich, np. 1 i 2 w jednym kierunku, a, pozostałe dwa, np. 3 i 4, w drugim kierunku. Jest to więc w rzeczywistości maszyna dwubiegunowa i jej twornik jest uzwojony na dwa bieguny. W osi poprzecznej q względem strumienia Φd są ustawione szczotki poprzeczne a-b. Przy zwartych szczotkach a-b przez uzwojenie twornika płynie prąd, który wywołuje strumień poprzeczny Φq skierowany tak, jak strumień reakcji poprzecznej twornika. Napięcie na szczotkach a-b od strumienia Φq jest równe zeru, natomiast strumień poprzeczny Φq indukuje napięcie na szczotkach A-B ustawionych w osi podłużnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amplifikacja

1. rozbudowanie jakiegoś tematu lub motywu służące głębszemu jego ukazaniu, polegające na wzbogacaniu i dopełnianiu go w kolejnych zdaniach tekstu;
2. w genetyce: zwielokrotnienie liczby genów;
3. wzmocnienie, zwielokrotnienie jakiejś wielkości

- amplifikacja (biologia)
- amplifikacja (psychologia)
- amplifikacja (retoryka): środek stylistyczny poszerzający wypowiedź
- amplifikacja (literatura): wyrazy bliskoznaczne, powtórzenia, peryfrazy
- Amplifikacja (album): album polskiego rapera o pseudonimie Rahim
- wzmacnianie (prądu, napięcia, mocy itp.)
  zobacz: amplifikator, amplituner

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amplifikacyjny

→ amplifikacja

Patrz:amplifikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplifikator

dawniej: wzmacniacz elektryczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. wzmacniacz elektryczny

Wzmacniacz sygnałów elektrycznych – rodzaj wzmacniacza, którego zadaniem jest wytworzenie na wyjściu wzmocnionego wejściowego sygnału elektrycznego, kosztem energii pobieranej ze źródła zasilania.

Wzmacniacz zbudowany jest w oparciu o elementy elektroniczne czynne i bierne i zwykle posiada obwód ujemnego sprzężenia zwrotnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amplifikatorka

przestarzałe: kobieta opowiadająca z przesadą, wyolbrzymiająca fakty

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplifikatornia

zespół urządzeń do wzmacniania prądów o częstotliwości akustycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplifikować

wzmacniać, wyolbrzymiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Amplifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. ubarwianie, uwznioślanie lub nadmierne rozszerzanie motywu, tematu, treści czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Amplistat

rodzaj transformatorowego wzmacniacza magnetycznego

Amplistat wzbudzenia – specjalny transformatorowy wzmacniacz magnetyczny umożliwiający bezstykową, bezstopniową i bezoporową regulację natężenia prądu w obwodach elektrycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amplitron

szerokopasmowa, wzmacniająca lampa mikrofalowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amplituda

1. najwyższe odchylenie danych wartości od średniej;
2. w fizyce: zakres wahania - największe odchylenie ciała drgającego lub wahającego się od średniej lub spoczynkowej pozycji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

(1.2) fiz. połowa różnicy między wartością maksymalną i minimalną

(1.3) pot. zakres

Amplituda – wspólna nazwa kilku blisko powiązanych pojęć matematycznych, stosowanych głównie w fizyce, naukach technicznych i naukach o Ziemi. We wszystkich tych przypadkach amplituda to pewna liczba rzeczywista charakteryzująca pewną funkcję rzeczywistą, na przykład:

- funkcję okresową opisującą drgania;
- ciąg wyników pomiarów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amplitudowy

→ amplituda

przymiotnik

(1.1) fiz. związany z amplitudą

Patrz:amplituda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amplituner

[czytaj: ampliTIUner lub ampliTUner] wzmacniacz (amplifikator) i odbiornik radiowy (tuner) we wspólnej obudowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. połączenie odbiornika radiowego i wzmacniacza;

Amplituner – połączenie wzmacniacza elektroakustycznego (ang. amplifier) i odbiornika radiowego (ang. tuner) we wspólnej obudowie i zazwyczaj o wspólnym zasilaczu.

W amplitunerze wyodrębnia się następujące elementy składowe:

1. tuner (na ogół analogowy)
   - część odbiorcza wysokiej częstotliwości (wzmacniacz częstotliwości), ze stopniem przemiany
   - wzmacniacz pośredniej częstotliwości
   - dekoder stereofoniczny
2. wejścia/wyjścia
   - analogowe wejścia RCA
   - cyfrowe wejścia SPDIF
   - gniazdo antenowe
   - wyjścia głośnikowe
3. dekodery audio
   - Dolby ProLogic I/II/IIx
   - DTS Neo:6
   - Dolby Digital i DTS
   - ewentualny procesor dźwięku (DSP)
4. wzmacniacz
   - przedwzmacniacz napięciowy z regulacją głośności i barwy dźwięku oraz z gniazdami wejściowymi i wyjściowymi dla sygnałów innych źródeł dźwięku.
   - opcjonalnie korektor graficzny (equalizer)
   - wzmacniacz mocy (końcowy) z zabezpieczeniami i gniazdami wyjściowymi dla zestawów głośnikowych
5. zespół zasilaczy
   - stabilizowanych dla tunera i przedwzmacniacza
   - niestabilizowanych dla wzmacniacza mocy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampula

w starożytnym Rzymie: naczyńko w kształcie spłaszczonego dzbanka bez uchwytów; ampulla

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampulla

w starożytnym Rzymie: naczyńko w kształcie spłaszczonego dzbanka bez uchwytów; ampula

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampulowy

klucz ampulowy - rodzaj wkrętaka o przekroju sześciokąta foremnego; klucz inbusowy, klucz imbusowy, imbus, inbus

#### Źródła:

SJP.pl

# Amputacja

operacyjne, częściowe lub całkowite usunięcie jakiejś części ciała, organu; odjęcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

Amputacja (łac. amputatio) – zabieg operacyjny polegający na usunięciu narządu lub jego części. Najczęściej zdarzają się amputacje kończyn spowodowane zaawansowanym niedokrwieniem (wywołanym np. postępującym stwardnieniem zarostowym tętnic) lub znacznym uszkodzeniem urazowym. Amputacja może być zabiegiem ratującym życie w przypadku złośliwego nowotworu (np. kości, tkanek miękkich), poważnego zakażenia, cukrzycy (stopa cukrzycowa), zgorzeli oraz miażdżycy. Innym przykładem jest amputacja oskrzela, polegająca na jego odcięciu podczas resekcji płuca. W przypadku złośliwych nowotworów sutka zdarzają się natomiast amputacje sutka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amputacyjny

związany z amputacją, służący do amputacji (np. zabieg amputacyjny, narzędzia amputacyjne)

przymiotnik

(1.1) med. związany z amputacją; służący do amputacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amputant

osoba, której operacyjnie usunięto kończynę lub narząd

#### Źródła:

SJP.pl

# Amputować

1, dokonać, dokonywać amputacji (operacyjnego usunięcia kończyny lub innego narządu);
2. przenośnie: pozbawić, pozbawiać czegoś ważnego

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) dokonywać amputacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amputowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. wykonywanie amputacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Ampuła

absolutnie szczelne naczynie laboratoryjne, szklane lub tworzywowe, służące do długotrwałego przechowywania ciekłych i rzadziej stałych substancji chemicznych

Ampuła – rodzaj komórki konidiotwórczej u grzybów. Jest to końcowa strzępka, na której wytwarzane są bezpłciowo zarodniki zwane konidiami.Ampuła swoim kształtem przypomina napęczniałą główkę z krótkimi wyrostkami zwanymi sterygmami. Na sterygmach tych poprzez pączkowanie powstają konidia – u niektórych gatunków powstaje równocześnie kilka konidiów na każdej sterygmie, u innych kolejno po jednym. Ampuła ma tyle punktów zarodnikowania, ile jest na niej sterygm, czyli jest poliblastyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ampułczarnia

dział wytwórni leków, w którym napełnia się ampułki lekiem; ampułkarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampułeczka

zdrobnienie od: ampułka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: ampułka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ampułka

1. małe naczynie szklane, fiolka;
2. u starożytnych Rzymian: naczynie do przechowywania płynów;
3. małe naczynie do wina lub wody używane przy mszy lub chrzcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. kosmet. med. szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

(1.2) rel. mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; Gloger.

(1.3) hist. szklane naczynie na leki i substancje zapachowe

(1.4) uczn. mężczyzna, który przyjmuje sterydy

(1.5) daw. zool. nazwa systematyczna|Bulla ampulla|L..

- Ampułka (farmacja) – pojemnik do przechowywania leków do wstrzykiwań
- Ampułka (religia) – naczynie liturgiczne do przechowywania wina lub wody
- Ampułka (historia) – naczynie na leki i substancje zapachowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampułkarnia

dział wytwórni leków, w którym napełnia się ampułki lekiem; ampułczarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ampułkostrzykawka

rodzaj strzykawki, która dodatkowo pełni funkcję ampułki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. strzykawka pełniąca dodatkowo rolę ampułki;

Ampułkostrzykawka, ampułka-strzykawka, strzykawkoampułka – połączenie ampułki z lekiem i strzykawki, gotowe do natychmiastowego wstrzyknięcia leku. Jej odmianą jest strzykawka automatyczna (autostrzykawka), czyli strzykawka z mechanizmem (zwykle sprężynowym) wypychającym zawartą w niej ciecz. Ampułkostrzykawki są (z definicji) jednorazowego użytku, natomiast strzykawki automatyczne mogą być jednorazowe lub wielorazowe. Szczególnym rodzajem autostrzykawki jest pen insulinowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ampułkowy

→ ampułka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ampułką, dotyczący ampułki

Patrz:ampułka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amrita

w hinduizmie: mityczny napój bogów, nektar nieśmiertelności; amryta

Amryta (dewanagari अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. amrita) – w hinduizmie boski napój dający pijącemu nieśmiertelność; indyjski odpowiednik greckiego nektaru. Termin pojawiający się często w Wedach oraz tekstach buddyjskich. Niebiański napój dewów i dewi dający nieśmiertelność lub inne moce oraz usuwający cierpienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amritsar

miasto w Indiach

Amritsar (pendż. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, Sadzawka Nektaru Nieśmiertelności, hindi अमृतसर) – miasto w północno-zachodnich Indiach, w stanie Pendżab, w pobliżu granicy z Pakistanem. Około 1,1 mln mieszkańców. W mieście tym znajduje się najważniejszy obiekt kultu sikhów – Złota Świątynia zwana Darbar Sahib (pol. Dwór Pana) lub Harmandir (pol. Świątynia Boża), w której przechowywany jest oryginał świętej księgi sikhów „Sri Guru Granth Sahib”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amritsarski

→ Amritsar

Patrz:Amritsar

#### Źródła:

SJP.pl

# Amrock

[czytaj: amrok] amerykańska rasa kur; amrok

#### Źródła:

SJP.pl

# Amrok

amerykańska rasa kur; amrock

#### Źródła:

SJP.pl

# Amryta

w hinduizmie: mityczny napój bogów, nektar nieśmiertelności; amrita

Amryta (dewanagari अमृत, pali amata; tyb. dutsi; jap. kanro, ang. amrita) – w hinduizmie boski napój dający pijącemu nieśmiertelność; indyjski odpowiednik greckiego nektaru. Termin pojawiający się często w Wedach oraz tekstach buddyjskich. Niebiański napój dewów i dewi dający nieśmiertelność lub inne moce oraz usuwający cierpienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amsonia

rodzaj roślin z rodziny toinowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amstaf

ras psa z grupy terierów; amstaff

Amerykański Staffordshire terrier (amstaff – skrót od American Staffordshire) – jedna z ras psów, należąca do grupy terierów, zaklasyfikowana do sekcji terierów w typie bull. Nie podlega próbom pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amstaff

[czytaj: amstaf] ras psa z grupy terierów; amstaf

Amerykański Staffordshire terrier (amstaff – skrót od American Staffordshire) – jedna z ras psów, należąca do grupy terierów, zaklasyfikowana do sekcji terierów w typie bull. Nie podlega próbom pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amstaffka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kynol. suka rasy amerykański staffordshire terier, samica amstaffa

#### Źródła:

Wiktionary

# Amsterdam

miasto w Holandii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Holandii;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 11945;

(1.3) geogr. francuska wyspa w południowej części Oceanu Indyjskiego;

Amsterdam – miasto i stolica konstytucyjna Holandii, w prowincji Holandia Północna.

Większość instytucji rządowych oraz przedstawicielstw obcych państw znajduje się w Hadze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amsterdamczyk

mieszkaniec Amsterdamu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Amsterdamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amsterdamianka

mieszkanka Amsterdamu; amsterdamka (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amsterdamka

mieszkanka Amsterdamu; amsterdamianka (rzadko)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Amsterdamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amsterdamski

→ Amsterdam

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

Patrz:Amsterdam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amstrad

produkt marki Amstrad

Amstrad – brytyjskie przedsiębiorstwo elektroniczne. Siedziba przedsiębiorstwa, założonego w 1968 roku przez Alana Sugara, mieści się w Brentwood w hrabstwie Essex. Nazwa Amstrad jest skrótem od Alan Michael Sugar Trading.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amtować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urzędować gdzieś, rządzić, siedzieć

#### Źródła:

Wiktionary

# Amu-Daria

rzeka w Azji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amu-daria (w starożytności stgr. Ὦξος, łac. Oxus, Transoxana, Transoksjana; arab. Dżajahun) – rzeka w Uzbekistanie, Turkmenistanie i Afganistanie, jej odcinek stanowi także granicę Tadżykistanu (na całej swej długości stanowi odcinki granicy afgańsko-tadżyckiej, afgańsko-uzbeckiej, afgańsko-turkmeńskiej oraz turkmeńsko-uzbeckiej). Długość 1425 km, powierzchnia dorzecza 465,5 tys. km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amudaryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Amu-darią, dotyczący Amu-darii

#### Źródła:

Wiktionary

# Amulecik

zdrobnienie od: amulet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od amulet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amulet

przedmiot, najczęściej drobnych rozmiarów, który ma chronić posiadacza przed nieszczęściami, chorobami, czarami etc.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ezot. przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

Amulet (łac. amuletum) – osobisty przedmiot o charakterze magicznym, z przypisywanym mu działaniem ochronnym, posiadający różny kształt i formę, nawiązujący do symboliki lub bóstwa, części ludzkiego ciała, motywu roślinnego, czy zwierzęcego. Także w formie tabliczki z napisem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amuletowy

→ amulet

Patrz:amulet

#### Źródła:

SJP.pl

# Amuliusz

#### Źródła:

Wikipedia

# Amundsen

nazwisko

- Roald Amundsen (1872-1928) – norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego
  - Amundsen-Scott – amerykańska stacja naukowo-badawcza w Antarktydzie Wschodniej, na biegunie geograficznym
  - Amundsen Coast – fragment wybrzeża Antarktydy
  - Lodowiec Amundsena – lodowiec w Górach Transantarktycznych, na Antarktydzie Wschodniej
  - Morze Amundsena – przybrzeżne morze szelfowe, część Oceanu Spokojnego u wybrzeży Antarktydy
  - Zatoka Amundsena – zatoka, która znajduje się na Morzu Beauforta (Ocean Arktyczny)
  - Zatoka Amundsena – zatoka u wybrzeży Ziemi Enderby'ego

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Amundsenka

rodzaj czapki z grubej wełny, noszonej przez sportowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Amunicja

naboje broni palnej i ich części składowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. naboje do broni palnej

(1.2) wojsk. ogół rakiet, nabojów artyleryjskich, min, bomb lotniczych, torped, bomb głębinowych, granatów ręcznych oraz naboi do broni strzeleckiej;

Amunicja – ogół nabojów, granatów, rakiet, min, bomb i torped.

W ujęciu wojskowym amunicja służy do niszczenia (lub obezwładniania) siły żywej, punktów ogniowych, sprzętu, umocnień a także do szkoleń i treningów. W ujęciu cywilnym amunicja strzelecka wykorzystywana jest również w sporcie i myślistwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amunicyjny

związany z amunicją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z amunicją, dotyczący amunicji

Amunicyjny – żołnierz odpowiedzialny za opiekę nad amunicją do broni wymagającej obsługi przez więcej niż jedną osobę.

- W artylerii: żołnierz wchodzący w skład obsługi pojedynczego artyleryjskiego środka walki (działonu). Do jego zadań należy: przygotowanie amunicji do strzelania (wyjmowanie nabojów ze skrzyń oraz ich ewentualne smarowanie i/lub spinanie w łódki), donoszenie i podawanie nabojów ladowniczemu. W skład obsługi jednego działa może wchodzić kilku amunicyjnych.
- W piechocie: żołnierz wchodzący w skład obsługi zespołowej broni strzeleckiej (np. karabinu maszynowego), pełniący analogiczną funkcję jak w artylerii, dodatkowo zajmujący się transportem amunicji oraz niekiedy pełniąc równolegle funkcję ładowniczego (asystując celowniczemu przy obsłudze broni).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amur

ryba z rodziny karpiowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Azji;

(1.2) geogr. zob. Środkowy Amur.

- Amur – rzeka we wschodniej Azji
- amur – ryba z rodziny karpiowatych
  - amur biały (Ctenopharyngodon idella)
  - amur czarny (Mylopharyngodon piceus)
- Amur Błagowieszczeńsk – rosyjski klub piłkarski
- Amur Chabarowsk – rosyjski klub hokejowy
- Amur – repozytorium wydawnictw naukowych
- Amur – typ rosyjskich okrętów – stawiaczy min i dwa okręty o tej nazwie
- A-135 Amur - system antybalistyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amurowy

→ amur

Patrz:amur

#### Źródła:

SJP.pl

# Amursk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, położone w Kraju Chabarowskim, nad Amurem;

Amursk (ros. Амурск) – miasto w Rosji, położone w Kraju Chabarowskim, nad Amurem, 45 km na północ odKomsomolska.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Amurski

→ Amur

przymiotnik

(1.1) związany z Amurem, dotyczący Amuru

(1.2) związany z Amurskiem, dotyczący Amurska

Patrz:Amur

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Amuzja

nieumiejętność rozpoznawania melodii wskutek uszkodzenia kory mózgowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;

Amuzja (łac. amusia) – głuchota wybiórcza w stosunku do tonów muzycznych. Często towarzyszy afazji. Lokalizację jej łączy się z uszkodzeniem zwojów skroniowych poprzecznych po stronie lewej. Rozróżniać należy amuzję czuciową sensoryczną (wyrażającą się w utracie wyobrażeń muzycznych) i amuzję ruchową lub konstruktywną (motoryczną).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amw

[czytaj: a-em-WU]
1. skrót: Agencja Mienia Wojskowego;
2. skrót od: Akademia Marynarki Wojennej;
3. skrót od: Archiwum Marynarki Wojennej

#### Źródła:

SJP.pl

# Amway

[czytaj: AMłej] amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe

Amway – międzynarodowa firma zajmująca się sprzedażą bezpośrednią. Markami firmy Amway są: Nutrilite (suplementy diety), Amway Home (środki czystości), Artistry (kosmetyki), eSpring (systemy do oczyszczania wody), XS (suplementy sportowe, napoje energetyczne), Glister (higieny jamy ustnej), iCook (naczynia kuchenne i akcesoria), Satinique (pielęgnacja włosów, G&H (pielęgnacji ciała) oraz Atmosphere Sky(systemy oczyszczania powietrza). Produkty Amway są dostępne na licznych rynkach na całym świecie, a według danych firmy współpracuje z nią blisko milion niezależnych partnerów biznesowych, którzy dystrybuują jej produkty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amy

1. [czytaj: ejmi] obce imię żeńskie;
2. [czytaj: aMI] nazwisko francuskie

Amy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Oise.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 342 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 27 osób/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Amy plasuje się na 658. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 291.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amygdalina

związek chemiczny występujący w nasionach niektórych krzewów i drzew (m.in. migdałowca), czasem utożsamiany z witaminą B17

Amigdalina (z łac. amygdalum – migdał, z gr. αμυγδάλη – migdał) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów cyjanogennych (syn. nitrylozydów), występujący w nasionach wielu roślin z rodziny różowatych (Rosaceae), głównie migdałowca zwyczajnego (Amygdalus communis), a także pigwy pospolitej (Cydonia oblonga), czeremchy (Padus) i innych drzew owocowych (np. moreli, wiśni, śliw, brzoskwiń). Nadaje nasionom wspomnianych gatunków gorzki smak i specyficzny aromat, zwany w gastronomii migdałowym. W organizmie rozkłada się na glukozę, aldehyd benzoesowy i cyjanowodór. Amigdalinę po raz pierwszy wyodrębnili z gorzkich migdałów w 1830 roku francuscy chemicy Pierre Jean Robiquet i Antoine François Boutron-Charlard. Amigdalinę można wyizolować z nasion migdałów używając rozpuszczalników organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amyl

1. grupa alkilowa o pięciu atomach węgla; pentyl;
2. azotyn amylu - związek organiczny (ciecz), stosowany m.in. jako lek w dławicy piersiowej; azotyn pentylu, pentylu azotan(III)

#### Źródła:

SJP.pl

# Amylaza

enzym rozkładający wielocukry na cukry o mniejszych cząsteczkach; diastaza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym rozkładający cukry złożone;

Amylazy, diastazy, enzymy amylolityczne (EC 3.2.1) – grupa enzymów zaliczanych do hydrolaz, rozkładających skrobię i inne polisacharydy. α-amylaza występuje m.in. w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa) i w ślinie (amylaza ślinowa). Amylazy są także syntezowane w owocach wielu roślin podczas dojrzewania (powoduje to, że stają się one słodsze) oraz podczas kiełkowania ziaren zbóż. Amylaza z ziaren ma istotne znaczenie przy produkcji słodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Amylen

węglowodór nienasycony występujący w czterech odmianach izomerycznych; penten

#### Źródła:

SJP.pl

# Amylina

hormon peptydowy zbudowany z 37 aminokwasów wytwarzany w trzustce

Amylina (IAPP - z ang. Islet Amyloid Polypeptide) – hormon peptydowy zbudowany z 37 aminokwasów, który jest wytwarzany przez komórki beta wysp Langerhansa trzustki.

Amylina jest wydzielana do krwiobiegu wraz z wydzielaniem podstawowym insuliny, a także w odpowiedzi na bodziec pokarmowy (spożycie posiłku zwiększa jej uwalnianie). Jej działanie polega na kontroli wchłaniania pokarmów, spowolnieniu opróżnianiu żołądka i wchłaniania glukozy z jelita cienkiego. Hamuje także wydzielanie glukagonu i insuliny. Jest czasem nazywany hormonem anorektycznym, gdyż poprzez blokowanie neuronów w area postrema hamuje pojawianie się uczucia głodu. Ma też działanie przeciw osteoporotyczne poprzez hamowanie aktywności osteoklastów. Poza tym hamuje syntezę glikogenu w mięśniach oraz ma działanie rozszerzające na naczynia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amylodekstryna

produkt pośredni hydrolizy skrobi mający zastosowanie w przemyśle

#### Źródła:

SJP.pl

# Amylograf

Amylograf – (grek. amylum – krochmal + -graf), aparat służący do pomiaru wartości wypiekowej mąki żytniej, oraz do pomiaru zdolności skrobi do kleikowania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amyloid

1. węglowodan znajdujący się w roślinach
2. substancja białkowa o charakterze patologicznym, gromadząca się w różnych tkankach organizmu przy przewlekłych stanach chorobowych

Amyloid – szkodliwe, nieprawidłowe białko przypominające skrobię, powstające w organizmie w wyniku długiego przebiegu wyniszczających chorób, gromadzące się między naczyniami włosowatymi a tkankami niektórych narządów. Powoduje to ucisk i utrudnienie (lub uniemożliwienie) wymiany substancji między krwią i komórkami. Schorzenie to nazywane jest amyloidozą (skrobiawicą).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amyloidoza

Amyloidoza, inaczej skrobiawica lub betafibryloza – schorzenie polegające na pozakomórkowym odkładaniu różnych rodzajów biologicznie nieaktywnego białka o budowie nierozgałęzionej i konfiguracji β-pliku, dającego charakterystyczny obraz w krystalografii rentgenowskiej, uogólnione lub zlokalizowane narządowo, najczęściej w nerkach, wątrobie, śledzionie, sercu i tarczycy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Amylopektyna

wielocukier wchodzący w skład skrobi

Amylopektyna – organiczny związek chemiczny, mocno rozgałęziony wielocukier. Jest głównym składnikiem skrobi, stanowi otoczkę jej ziarenek (ok. 80% masy). Odpowiada za efekt pęcznienia skrobi i jej zdolności do tworzenia zoli. Ma bardzo dużą masę cząsteczkową (kilka milionów u). Jej cząsteczkę tworzą rozgałęzione łańcuchy zbudowane z około 1000 reszt glukozy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amyloplast

bezbarwne ciałko komórki roślinnej syntetyzujące skrobię zapasową i magazynujące ją w postaci ziaren skrobi

Amyloplast – rodzaj leukoplastu wytwarzający i magazynujący skrobię. Powstają one bezpośrednio z proplastydów. Pod wpływem światła przekształcają się w chloroplasty.

Występują w komórkach organów spichrzowych, w komórkach czapeczki korzenia i w komórkach merystematycznych w postaci jednego dużego ziarna (np. ziemniak, żyto, pszenica) lub wielu drobnych (np. owies, ryż).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amylowy

1. → amyl;
2. alkohol amylowy - główny składnik oleju fuzlowego, ubocznego produktu w przemyśle spirytusowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Amyloza

składnik skrobi zbudowany z glukozy

Amyloza – organiczny związek chemiczny, złożony wielocukier, jeden ze składników skrobi. Jest zbudowana z nierozgałęzionych, skręconych śrubowo łańcuchów glukozy, połączonych wiązaniami α-glikozydowymi. Jej masa cząsteczkowa wynosi 10000–60000 u. Zawartość amylozy w skrobi według różnych źródeł literaturowych wynosi: 10–35%, 14–27%, 10–20%, pozostałość stanowi amylopektyna. Udział amylozy w skrobiach z najpopularniejszych surowców wynosi: ziemniaczana – 21%, kukurydziana – 28%, kukurydziana woskowa – 0%, pszenna – 28%, tapiokowa – 17%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Amyn

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. rel. amen

#### Źródła:

Wiktionary

# Amynt

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Amzonia

roślina z rodziny toinowatych, występująca w około 30 gatunkach we wschodnich rejonach Azji i w Ameryce Północnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia