# Sa

[czytaj: es-A]
1. skrót od: spółka akcyjna; S.A.;
2. skrót od: Die Sturmabteilung der Nationalsozialistischen Deutschen Arbeiterpartei - Oddział Szturmowy NSDAP

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = ekon. praw. spółka akcyjna;

(1.2) = biol. fiz. swoista absorpcja;

(1.3) = praw. sąd apelacyjny;

(1.4) = adm. eduk. szkoła aspirantów

- Funkcja sinc (Sa) – w matematyce: nieznormalizowana funkcja sinc. W teorii sygnałów zwana jest też jako Sa od angielskiego słowa sampling (próbkowanie).
- Spółka akcyjna (S.A.) – rodzaj powszechnej w gospodarce wolnorynkowej spółki kapitałowej.
- Sturmabteilung (SA) – narodowosocjalistyczne bojówki utworzone w Republice Weimarskiej w 1920. Główne narzędzie terroru NSDAP w walce z bojówkami i sympatykami innych ugrupowań politycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saa

skrót od: South African Airways - Linie Lotnicze Południowej Afryki

- Saa – miasto w Kamerunie, w Regionie Centralnym. Liczy około 5,8 tys. mieszkańców.
- SAA – sterydy anaboliczno-androgenne; także stosowanie kuracji tymi sterydami.
- SAA – surowiczy amyloid A, białko ostrej fazy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saab

samochód marki SAAB

- Saab Automobile – były szwedzki producent samochodów osobowych
- Saab Group – szwedzki koncern zbrojeniowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saab-Scania

[czytaj: sab-skańja] szwedzkie przedsiębiorstwo

Saab Automobile AB (Svenska Automobile Aktie Bolaget; SAAB) – były szwedzki producent samochodów osobowych, powstały w 1947 roku jako spółka przedsiębiorstwa lotniczego SAAB.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saakaszwili

- Micheil Saakaszwili – ur. w 1967 r. gruziński polityk, były prezydent tego państwa
- Grigorij Saakaszwili – postać fikcyjna, jeden z głównych bohaterów książki Janusza Przymanowskiego pt. Czterej pancerni i pies i serialu telewizyjnego, będącego jej ekranizacją

#### Źródła:

Wikipedia

# Saam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rdzenny mieszkaniec Laponii

#### Źródła:

Wiktionary

# Saami

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saamowie

Lapończycy, Saamowie (Łoparowie, Loparowie; lap. Saami) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Historycznie nazywani Lapończykami, które to miano jest obecnie uważane przez niektóre społeczności saamskie za obraźliwe. Saamowie są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saamijski

→ Saami

Patrz:Saami

#### Źródła:

SJP.pl

# Saamowie

grupa etniczna zamieszkująca obszar Laponii; Lapończycy, Saami

Lapończycy, Saamowie (Łoparowie, Loparowie; lap. Saami) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Historycznie nazywani Lapończykami, które to miano jest obecnie uważane przez niektóre społeczności saamskie za obraźliwe. Saamowie są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saamski

→ Saamowie (grupa etniczna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saamami, dotyczący Saamów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saane

rzeka w Szwajcarii

Sarine (fr. La Sarine, niem. die Saane) – rzeka w Szwajcarii, główny tok wodny krainy Gruyères i całego kantonu Fryburg. Długość 126 km, powierzchnia dorzecza 1269 km².

Źródła Sarine znajdują się po północnej stronie grzbietu wododziałowego Alp Berneńskich (będącego tu częścią głównego wododziału europejskiego), w pobliżu (1,7 km na zachód) przełęczy Sanetsch (dawniej fr. Col du Sénin, 2252 m n.p.m.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saaneński

1. → Saane (rzeka w Szwajcarii);
2. koza saaneńska - mleczna rasa kozy domowej o krótkiej, białej sierści

#### Źródła:

SJP.pl

# Saara

[czytaj: zara albo sara]
1. rzeka we Francji i w Niemczech;
2. kraj związkowy w Niemczech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

(1.2) geogr. hydrol. rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji;

Saara (niem. Saarland; fr. Sarre) – kraj związkowy w zachodniej części Niemiec, którego stolicą jest miasto Saarbrücken.

Leży na obszarze Średniogórza Niemieckiego, obejmuje południowy skraj gór Hunsrück i zachodnią część pogórza Nordpfälzer Bergland.

Większość ludności i przemysłu skupia się w Zagłębiu Saary, znajdującym się w południowej części kraju związkowego. Tutaj znajdują się takie miasta, jak Saarbrücken, Völklingen i Homburg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saarbrücken

[czytaj: zarbrüken albo zarbriken] miasto w Niemczech

Saarbrücken (fr. Sarrebruck; luks. Saarbrécken) – miasto w Niemczech nad Saarą, stolica kraju związkowego (niem. Bundesland) Saara, siedziba związku regionalnego Saarbrücken. Polityczne i kulturalne centrum regionu, główny ośrodek gospodarczy Zagłębia Saary, wydobycie węgla kamiennego. Rozwinięty przemysł maszynowy, metalowy, elektrotechniczny, włókienniczy, spożywczy, poligraficzny, precyzyjny, hutniczy oraz chemiczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saarą, dotyczący Saary (kraju związkowego, krainy i rzeki)

#### Źródła:

Wiktionary

# Saba

1. imię żeńskie;
2. zdrobnienie od: Sabina

Holandia:

- Saba – gmina zamorska w Małych Antylach

Osoby:

- Saba – duńska piosenkarka
- Królowa Saba (właśc. królowa Saby lub królowa ze Saby) – Makeda, władczyni Królestwa Saby

Inne:

- Saba – imię męskie
- Saba – zdrobnienie imienia Sabin lub Sabina
- Saba – pies w powieści W pustyni i w puszczy
- Saba – postać biblijna, wnuk Abrahama
- Saba – rodzaj roślin z rodziny toinowatych
- Saba National Marine Park – park narodowy na Sabie
- Saba University School of Medicine – szkoła wyższa na Sabie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sabat

#### Źródła:

Wiktionary

# Sabacjusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabadyl

kichawiec, sabadyla;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabadyla

kichawiec, sabadyl;
1. cebulkowa roślina z rodziny liliowatych;
2. wyciąg octowy lub etanolowy z nasion tej rośliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabadylowy

→ sabadyl, → sabadyla

Patrz:sabadyl, → sabadyla

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabak

nazwisko

Sabak (Sabacc) – najpopularniejsza z hazardowych gier karcianych w fikcyjnym świecie Gwiezdnych wojen. Sabakiem nazywany jest też wygrywający układ kart w tej grze. Gra jest często porównywana do pokera albo blackjacka. Doczekała się kilku licencjonowanych wydań w świecie rzeczywistym. Nie istnieje jeden zbiór zasad do gry uznawany za kanoniczny i w samym uniwersum GW gra ma wiele wariantów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabal

palma sabalowa, bocznia, drzewo z rodziny arekowatych

Sabal – rodzaj roślin z rodziny arekowatych (palm). Obejmuje 16 gatunków, które występują w południowo-wschodniej części USA, w Ameryce Środkowej oraz w Wenezueli i Kolumbii na północy Ameryki Południowej. Suche liście często pozostają poniżej korony, tworząc rodzaj „spódniczki”. Kwiaty męskie i żeńskie występują na tej samej roślinie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabalowy

przymiotnik od: sabal

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabat

1. w średniowiecznych wierzeniach: zlot czarownic w odludnym miejscu (zwykle na szczycie łysej góry) w celu odnowienia przyrzeczenia wierności szatanowi;
2. w judaizmie: świąteczny dzień tygodnia; szabat; szabas;
3. przenośnie: negatywnie o zebraniu wielu ludzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lud. tajemny zlot czarownic

(1.2) rel. zob. szabat.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. węgierski żołnierz zaciężny w XVII wieku

- sabat – zlot czarownic
- Teatr Sabat
- Sabat – wikańskie święto
- Sabat – kolonia w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Wolanów
- Sabat – rzadziej stosowana nazwa judaistycznego święta Szabat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabataista

wyznawca sabataizmu (sabatianizmu); sabatianista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabataistka

→ sabataista; sabatianistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabataistyczny

→ sabataizm, → sabatianizm; sabatianistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabataizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabatianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. hist. religijny ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w połowie XVII wieku przez Szabetaja Cewi;

Sabataizm, sabbatanizm – ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w XVII wieku przez Szabetaja Cewiego. Wywodził się z idei mesjanistyczno-kabalistycznych. Sabataizm rozpowszechnił się głównie wśród Żydów sefardyjskich. Ruch był potępiany przez rabinów judaizmu ortodoksyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabatarianie

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatyści

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabatarianin

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatarianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przekonanie, że dniem świętowanym ku czci Boga powinna być sobota

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabatarianka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatystka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatariański

→ sabatarianin; sabatystyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatianista

wyznawca sabatianizmu (sabataizmu); sabataista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatianistka

→ sabatianista; sabataistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatianistyczny

→ sabataizm, → sabatianizm; sabataistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatianizm

XVII-wieczny ruch mesjanistyczny w judaizmie rozpowszechniony wśród Żydów Bliskiego Wschodu i Europy, uznający Sabataja Cwi za Mesjasza; sabataizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatini

- Francesco Sabatini − włoski architekt
- Gabriela Sabatini − argentyńska tenisistka
- Mario Sabatini − zachodnioniemiecki zapaśnik, olimpijczyk
- Rafael Sabatini − włosko-brytyjski pisarz

#### Źródła:

Wikipedia

# Sabatnik

dawniej:
1. lichtarz, żyrandol wieloramienny, w którym zapala się świece w sabat;
2. rodzaj pieca do pieczenia mięsa lub ciasta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. lichtarz wieloramienny

(1.2) przest. piec do pieczenia chleba, mięsa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabatowy

przymiotnik od: sabat (np. sabatowy odpoczynek, sabatowy wieczór)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatyści

chrześcijańskie ugrupowania religijne święcące sobotę zamiast niedzieli (nawiązujące w ten sposób do tradycji żydowskiej), np. adwentyści; sabatarianie

Sabatarianie, sabatajanie, sabatyści – ugrupowania chrześcijańskie, których praktyki religijne nawiązywały do tradycji żydowskiej (głównie w liturgii), a dzień święty obchodziły w sobotę. Grupy sabatarian istniały, dla przykładu, w Finlandii w XV wieku, na Morawach w XVI wieku, w Rosji (subbotniki) i na Węgrzech (sabatarianizm szeklerski). Od XVII wieku sabatarianizm wyznawał odłam baptystów dnia siódmego w Anglii i Ameryce, który wpłynął na niektóre grupy adwentystów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabatysta

członek ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatystka

członkini ugrupowania religijnego święcącego sobotę zamiast niedzieli; sabatarianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabatystyczny

→ sabatysta; sabatariański

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabaudczyk

mieszkaniec Sabaudii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sabaudii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabaudia

kraina historyczna we Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

(1.2) geogr. adm. francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Sabaudia (fr. Savoie) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, we francuskich Alpach, przy granicy ze Szwajcarią i Włochami. Część regionu administracyjnego Owernia-Rodan-Alpy (departamenty Sabaudia i Górna Sabaudia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabaudka

mieszkanka Sabaudii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sabaudii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabaudzki

przymiotnik od: Sabaudia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabayon

[czytaj: sabaJĄ] zabaglione, zabaione, zabajone;
1. krem z jaj, cukru i wina lub soku owocowego, podawany na ciepło;
2. lody waniliowe z alkoholem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabała

Sabała, Sabalik (właśc. Jan Krzeptowski) (1809-1894), polski muzykant i gawędziarz góralski, znakomity myśliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabałówka

góralski ozdobny stanik kobiecy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabałowy

dotyczący Sabały

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabbatical

[czytaj: sabatikal] płatny urlop długoterminowy, udzielany pracownikom o długim stażu pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabeista

wyznawca sabeizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabeistka

→ sabeista

Patrz:sabeista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabeizm

kult gwiazd rozpowszechniony w religiach wschodnich, głównie wśród plemion zamieszkujących królestwo Saby

Sabeizm (arab. صابئين, gr. σεβεοι/σεβομενοι) – termin, stosowany na określenie kultu gwiazd u przedislamskich Arabów i ludów z obszarów starożytnego Bliskiego Wschodu. Nazwa została wzięta od plemion sabejskich (Sabejczycy lub ludy Saba), które zamieszkiwały południowo-wschodnią Arabię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabejczyk

wyznawca sabeizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabejka

→ sabejczyk

Patrz:sabejczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabejski

związany z Sabą - starożytnym królestwem, np. plemiona sabejskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabelianizm

Sabelianizm – jedna z doktryn monarchianistycznych w chrześcijaństwie w II–IV wieku, określana także jako późny modalizm, zaprzeczająca istnieniu hipostaz Trójcy Świętej. Nazwa pochodzi od jej założyciela Sabeliusza. Sabelianie uważali, że istnieje jeden Bóg Ojciec, a Syn i Duch Święty są sposobami jego samowyrażania się. Herezja Sabeliusza rozpowszechniła się na terenach północnej Afryki, Azji Mniejszej, Mezopotamii. Sabelianizm został potępiony przez Dionizego, patriarchę Aleksandrii oraz papieża Kaliksta I. Zbliżone do sabelianizmu poglądy mieli w okresie nowożytności socynianie i Emanuel Swedenborg.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sabena

belgijskie linie lotnicze; Sabena

Sabena– nieistniejąca belgijska linia lotnicza z siedzibą w Brukseli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabil

studnia publiczna w architekturze islamu, najczęściej umieszczana w pawilonie i otoczona ozdobną kratą

Sabil lub sebil (arab. سبيل transkrybowane sabīl, tur. sebil) – studnia publiczna w tradycyjnej architekturze islamskiej przyjmująca postać pawilonu lub budynku, w którym woda jest swobodnie wydawana członkom społeczeństwa przez pracownika za okratowanym oknem. Termin ten jest czasami używany również w odniesieniu do prostych bezzałogowych fontann z kranem do wody pitnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabin

jednostka pochłaniania akustycznego

Sabin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa sabinus oznaczającego pochodzący z Sabinów, plemienia zamieszkującego środkową Italię. Wśród patronów św. Sabin ze Spoleto, biskup i męczennik (†303).

Żeński odpowiednik: Sabina.

Sabin imieniny obchodzi: 17 stycznia, 9 lutego, 13 marca, 11 lipca, 20 sierpnia, 7 grudnia (dawniej 30 grudnia) i 11 grudnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabina

jednostka pochłaniania akustycznego

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- Sabina – wieś w USA
- Sabina – żeńskie imię
- (665) Sabine – planetoida z pasa głównego asteroid
- Biskup Sabiny – biskup jednej z siedmiu tzw. diecezji suburbikarnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabine

przymiotnik dzierżawczy - należący do Saby lub z nią związany

Rzeki w USA:

- Sabine – rzeka przepływająca przez Teksas i Luizjanę

Parafie w USA:

- parafia Sabine (ang. Sabine Parish) – w stanie Luizjana

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Sabine (ang. Sabine County) – w stanie Teksas

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabinen

związek z grupy terpenów, składnik olejku eterycznego dębu lub świerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabiniewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sabiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabinka

zdrobnienie od: Sabina (imię żeńskie)

Sabinka – przystanek kolejowy w Starym Opolu, w województwie mazowieckim, w Polsce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabinowie

plemiona starożytne

Sabinowie (l.poj. Sabin, r. ż. Sabinka, Sabinki; łac. Sabini) – lud Italików z grupy osko-umbryjskiej zamieszkujący w starożytności środkową Italię.

Od etnonimu Sabinów pochodzi imię Sabin (Sabinus), a pośrednio nazwa Sabinian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabiński

1. → Sabinowie;
2. jałowiec sabiński - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sawina

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabiny

jednostka pochłaniania akustycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabir

oparta na francuszczyźnie odmiana języka wykorzystywana głównie w Afryce Północnej

Lingua franca (wł. „język Franków”) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego (zwany też sabir, od hiszpańskiego saber – „wiedzieć”), używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego. Używany w portach śródziemnomorskich jeszcze w XX wieku, głównie w kontaktach handlowych i dyplomatycznych, obecnie jest już językiem martwym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabniański

przymiotnik od: Sabnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabnie

wieś w Polsce

Sabnie – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sokołowskim, w gminie Sabnie. Ma status sołectwa i jest siedzibą gminy Sabnie. Leży nad Cetynią dopływem Bugu.

Wieś była własnością biskupa płockiego, w 1795 roku wchodziła w skład ziemi drohickiej województwa podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.W Sabniach znajduje się Zespół Szkół Podstawowych im. Heleny Mniszek. Pisarka żyła i tworzyła swoje książki w Sabniach. Tutaj też zmarła 18 marca 1943 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sabot

#### Źródła:

Wiktionary

# Sabon

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający sześćdziesięciu punktom (22,554 mm)

Sabon – klasycyzujący krój szeryfowy stworzony przez niemieckiego typografa i projektanta Jana Tschicholda (1902–1974) w latach 1964–1967. Został on wypuszczony na rynek wspólnymi siłami odlewni Monotype, Linotype i Stempel w roku 1967. Projekt tej antykwy został oparty na krojach tworzonych przez Claude’a Garamonda – wykorzystano zwłaszcza wersję używaną przez frankfurckiego drukarza Konrada Bernera. Berner ożenił się z wdową po swoim współpracowniku, Jacques Sabon (stąd nazwa kroju), który po śmierci Garamonda wykupił część czcionek z jego kolekcji. Kursywy zaprojektowano na podstawie krojów Roberta Granjona, typografa tej samej epoki. Sabon jest często opisywany jako odrodzenie Garamonda.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabot

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

(1.2) wojsk. techn. część pocisku podkalibrowego, która dopasowuje jego średnicę do lufy, z której jest wystrzeliwany;

- sabot – francuski drewniak
- sabot – część pocisku podkalibrowego
- Sabot – amerykańska grupa muzyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabotaż

1. walka z wrogiem lub protest poprzez uchylanie się od pracy, wadliwe jej wykonywanie, psucie urządzeń
2. ukryte działanie mające na celu przeszkodzenie w urzeczywistnieniu czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

(1.2) skryte działanie, które ma na celu przeszkodzić realizacji czegokolwiek

Sabotaż (z fr. sabotage) – umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód. Sabotaż ma na celu uniemożliwienie lub utrudnienie prawidłowego funkcjonowania zakładów albo urządzeń lub instytucji o poważnym znaczeniu dla działania państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabotażowość

cecha czegoś związanego z sabotażem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabotażowy

przymiotnik od: sabotaż (np. działania sabotażowe, czujnik sabotażowy)

przymiotnik

(1.1) dotyczący sabotażu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabotażysta

człowiek dokonujący sabotażu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabotażystka

kobieta dokonująca sabotażu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabotek

rodzaj roślin z rodziny storczykowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sabotować

uprawiać sabotaż dla utrudnienia realizacji czegoś

czasownik niedokonany

(1.1) stosować sabotaż

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sabotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stosowanie sabotażu

#### Źródła:

Wiktionary

# Saboty

obuwie wystrugane z drewna lub zrobione na podeszwie drewnianej; chodak; drewniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Sabra

jadalny owoc kaktusów z rodzaju opuncja

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. środ. Żyd, rdzenny mieszkaniec Izraela

- Sabra – gmina w Algierii, w prowincji Tilimsan
- Sabra – miejscowość w Burkinie Faso, w prowincji Gnagna
- Sabra – określenie używane w Izraelu wobec jego mieszkańców pochodzenia żydowskiego, którzy urodzili się i zamieszkiwali obszar Mandatu Palestyny lub Ziemi Izraela przed powstaniem Państwa Izrael w 1948 roku
- Sabra – izraelski likier o pomarańczowo-czekoladowym smaku,
- Sabra – polski film z 1933 w reżyserii Aleksandra Forda
- Sabra – izraelska modyfikacja czołgu Patton M60A3
- Sabra i Szatilia – obozy palestyńskich uchodźców, w których w dniach 16–18 września 1982 roku libańscy Maronici dokonali masakry Palestyńczyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sabrina

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- Sabrina – angielskie imię żeńskie
- Sabrina Online – główna bohaterka komiksu internetowego pod tym samym tytułem
- Sabrina Salerno – włoska piosenkarka Italo disco
- Sabrina (właśc. Maria Teresa Villa-Lobos) – portugalska piosenkarka
- Sabrina – celtycka bogini rzeki Severn
- Sabrina – film z 1954 r. w reżyserii Billy'ego Wildera, w którym wystąpili Humphrey Bogart, Audrey Hepburn i William Holden
- Sabrina – film z 1995 r. w reżyserii Sydneya Pollacka, w którym wystąpili Harrison Ford, Julia Ormond i Greg Kinnear
- Sabrina, nastoletnia czarownica – serial komediowy na podstawie serii komiksów o Sabrinie Spellman
- Sabrina, nastoletnia czarownica – pierwszy film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina, nastoletnia czarownica – film animowany z 2002 roku wytwórni DIC Entertainment
- Sabrina jedzie do Rzymu – drugi film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina – Podwodna przygoda – trzeci film o nastoletniej czarownicy o imieniu Sabrina
- Sabrina – serial animowany oparty na serialu aktorskim o tej samej nazwie
- Chilling Adventures of Sabrina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sac

Gminy w USA:

- Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Sac
- Sac (ang. Sac Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Dade

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Sac (ang. Sac County) – w stanie Iowa

również:

- SAC (łac. Societas Apostolatus Catholici) – to skrót zakonny księży pallotynów i sióstr pallotynek

#### Źródła:

Wikipedia

# Sacco

nazwisko

Sacco – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 701 osób (30,5 os./km²).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacewicz

nazwisko

- Jerzy Sacewicz (1903–1986) – polski duchowny protestancki,
- Konstanty Sacewicz (1912–1994) – polski duchowny protestancki,
- Henryk Rother-Sacewicz (ur. 1940) – polski duchowny protestancki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacha

nazwisko

Jakucja (Republika Sacha, dawniej także: Republika Jakucka; ros. Республика Саха, Якутия, jakuc. Саха Өрөспүүбүлүкэтэ) – republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej (od roku 2000), położona w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, geograficznie stanowi wschodnią część Syberii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sachalin

wyspa na Oceanie Spokojnym należąca do Rosji, oddzielona od kontynentu azjatyckiego Cieśniną Tatarską

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sachalin (ros. Сахалин; jap. 樺太, Karafuto) – wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji. Administracyjnie wchodzi w skład obwodu sachalińskiego. Od kontynentu oddziela ją Cieśnina Tatarska (szerokość w najwęższym miejscu 7,3 km), a od japońskiej wyspy Hokkaido dzieli ją Cieśnina La Pérouse’a. Jest to największa wyspa Rosji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sachaliński

przymiotnik od: Sachalin, wyspa na Oceanie Spokojnym

przymiotnik

(1.1) dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sacharaza

enzym powodujący rozkład sacharozy (dwucukru) na cukry proste - glikozę i fruktozę, występujący m.in. w jelicie cienkim i drożdżach; inwertaza

Inwertaza (β-fruktofuranozydaza, β-fruktozydaza, sacharaza, EC 3.2.1.26) – enzym z klasy hydrolaz i podklasy glikozydaz, który katalizuje hydrolizę wiązania fruktofuranozydowego (+)-sacharozy z wytworzeniem (+)-glukozy i (−)-fruktozy. Procesowi towarzyszy zmiana kierunku skręcania płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego z dodatniej na ujemną, tzw. "inwersja sacharozy", co jest źródłem nazwy enzymu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacharczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sacharow

nazwisko

Andriej Dmitrijewicz Sacharow (ros. Андрей Дмитриевич Сахаров, ur. 21 maja 1921 w Moskwie, zm. 14 grudnia 1989 tamże) – rosyjski fizyk jądrowy, ojciec radzieckiej bomby wodorowej, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Akademii Nauk Związku Radzieckiego, deputowany na I Kongres Deputowanych Ludowych Związku Radzieckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacharoza

dwucukier (disacharyd) otrzymywany z buraków cukrowych i trzciny cukrowej, stosowany głównie jako tzw. cukier do herbaty; cukier trzcinowy, cukier buraczany

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. cukier złożony wytwarzany przez rośliny

Sacharoza (sanskr. शर्करा śarkarā, dosł. „ziarno piasku”, skąd stgr. σάκχαρον sákcharon „cukier”), C
12H
22O
11 – organiczny związek chemiczny, węglowodan z grupy disacharydów zbudowany z reszt D-fruktozy i D-glukozy. Ma słodki smak. W języku potocznym jest utożsamiana z cukrem. Główny składnik cukru spożywczego. Jest formą transportową cukrów w organizmach roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sacharozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sacharozą; zawierający sacharozę

#### Źródła:

Wiktionary

# Sacharyd

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. zob. węglowodan.

Węglowodany, sacharydy – w ścisłym znaczeniu są to organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, w takiej proporcji, że na każdy atom węgla przypadają dwa atomy wodoru i jeden tlenu, o ogólnym wzorze sumarycznym: Cn(H2O)n. W szerszym znaczeniu zalicza się do nich ich pochodne otrzymywane w wyniku redukcji lub utleniania ich grup hydroksylowych lub karbonylowych, a także wymianę jednej lub więcej grup hydroksylowych na atom wodoru lub inne grupy organiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sacharydowy

przymiotnik od: sacharyd, np. jednostki, grupy sacharydowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Sacharydy

(zwykle w liczbie mnogiej) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu, szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, stanowiący materiał budulcowy i zapasowy, źródło energii organizmów żywych; cukier; węglowodan

Węglowodany, sacharydy – w ścisłym znaczeniu są to organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla oraz wodoru i tlenu, w takiej proporcji, że na każdy atom węgla przypadają dwa atomy wodoru i jeden tlenu, o ogólnym wzorze sumarycznym: Cn(H2O)n. W szerszym znaczeniu zalicza się do nich ich pochodne otrzymywane w wyniku redukcji lub utleniania ich grup hydroksylowych lub karbonylowych, a także wymianę jednej lub więcej grup hydroksylowych na atom wodoru lub inne grupy organiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacharymetr

miernik stężenia cukru w cieczach; cukromierz

Sacharymetr – przyrząd pomiarowy umożliwiający wyznaczenie zawartości cukru (sacharozy) w roztworze wodnym. Jest to odpowiednio wyskalowany polarymetr. Działanie przyrządu oparte jest na pomiarze skręcalności roztworu sacharozy – substancji aktywnej optycznie. Kąt skręcenia płaszczyzny polaryzacji światła jest proporcjonalny do stężenia cukru, zgodnie ze wzorem:

    \alpha =\alpha _{\mathrm {w} }\ c\ S,

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacharyna

syntetyczny związek organiczny, biały krystaliczny proszek około 550 razy słodszy od cukru, używany w lecznictwie jako środek słodzący dla chorych na cukrzycę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny stosowany jako sztuczny środek słodzący;

Sacharyna (E954), C7H5NO3S – organiczny związek chemiczny, imid kwasu o-sulfobenzoesowego stosowany jako sztuczny środek słodzący. Została odkryta w 1879 roku przez Ira Remsena i Constantina Fahlberga z Johns Hopkins University w USA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sachem

wódz indiański

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wódz indiański

Sachem – nowela autorstwa Henryka Sienkiewicza, opublikowana na łamach dziennika „Słowo” w 1883 (po powrocie pisarza z podróży po Stanach Zjednoczonych). W 1889 wydana została w Pismach Henryka Sienkiewicza (tom XIX).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sachmet

w mitologii egipskiej: bogini, personifikacja niszczącej siły słońca, waleczności królewskiej i boskiej mocy chroniącej faraona; przedstawiana jako postać kobieca z głową lwicy

Sechmet (Sachmet, Sachmis, Sekmet) – w mitologii egipskiej bogini wojny, zemsty i chorób, a także bogini opiekuńcza Dolnego Egiptu.

W dosłownym tłumaczeniu jej imię znaczy "Mocarna". Początkowo prawdopodobnie była to lokalna (z miejscowości Rehes) bogini nomu leontopolitańskiego (Dolny Egipt). W Memfis była małżonką Ptaha i matką Nefertuma. Czczona też, wraz z Hathor i Mut, w Karnaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sachs

Sachs – nazwisko występujące często w krajach niemieckojęzycznych, oznaczające człowieka pochodzącego z Saksonii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sachsenhausen

[czytaj: zaksenhałzen]
1. osiedle w pobliżu Oranienburga (Niemcy);
2. hitlerowski obóz koncentracyjny, założony VIII 1936 w osiedlu Sachsenhausen

Niemcy:

- Sachsenhausen – dzielnica Biedenkopf
- Sachsenhausen – dzielnica Oranienburga
- Sachsenhausen – dzielnica Waldeck
- Sachsenhausen – dzielnica Wertheimu
- Sachsenchausen – część gminy (Ortsteil) Am Ettersberg w kraju związkowym Turyngia, w powiecie Weimarer Land

Inne:

- Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny

Zobacz też:

- Sachsenhausen-Nord
- Sachsenhausen-Süd

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacin

Sacin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie bielskim ziemi rawskiej województwa rawskiego.

W latach 1954-1956 wieś należała i była siedzibą władz gromady Sacin, po przeniesieniu siedziby gromady i zmianie jej nazwy w gromadzie Rosocha. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sacra

sakra (częściej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Sacramentarium

[czytaj: sakramentarium] we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sakramentarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Sacramento

[czytaj: sakramento]
1. rzeka w USA;
2. pasmo górskie w USA;
3. miasto w USA

Sacramento – stolica amerykańskiego stanu Kalifornia, siedziba hrabstwa Sacramento. Liczy 470 956 mieszkańców (2012), co czyni je szóstym pod względem wielkości miastem w Kalifornii. Sacramento jest gospodarczym i kulturalnym centrum obszaru metropolitalnego o tej samej nazwie, zamieszkiwanego przez 2 527 123 osób (2009) – czwartego ze względu na wielkość w stanie Kalifornia (ustępując Greater Los Angeles Area, San Francisco Bay Area i San Diego) i dwudziestego drugiego w całych Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku magazyn Time uznał Sacramento za najbardziej zintegrowane etnicznie i rasowo miasto amerykańskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sacrum

[czytaj: sakrum] sfera spraw świętych; to, co odnosi się do rzeczy świętych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sfera tego, co święte

Sacrum (łac.) – sfera świętości, wokół której koncentrują się wierzenia, obrzędy i praktyki religijne. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia kultu religijnego – naczynia, święte księgi, szaty), istotom (król, kapłan), przestrzeniom (świątynia, wzniesienie), okresom (niedziela, czas postu, Wielkanoc itp.). Siedzibą sacrum może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość lub ją utracić. Przeciwieństwem sacrum jest profanum – przestrzeń przeznaczona dla niewtajemniczonych (profanów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saczyn

Saczyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Godziesze Wielkie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadalmelik

Sadalmelik (arab.; Alfa Aquarii, α Aqr) – gwiazda w gwiazdozbiorze Wodnika, odległa o około 523 lata świetlne od Słońca.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadat

Geografia:

- Sadat – miasto w Egipcie, w muhafazie Synaj Północny, w północno-wschodniej części półwyspu Synaj, około 10 km na południe od wybrzeża Morza Śródziemnego
- Sadat – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh, na Nizinie Hindustańskiej

Osoba:

- A. Sadat – polityk egipski, były prezydent tego kraju

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadcom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) film. komedia poruszająca poważne tematy, np. problemy psychiczne, życiowe porażki, nałogi itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Saddam

imię męskie

Saddam (arab. صدام, Ṣaddām) – imię męskie pochodzenia arabskiego. Wywodzi się z rdzenia Ṣ-D-M, oznaczającego "przeciwstawiać się".

Imię "Szaddam" pojawia się także w serii książek science-fiction Diuna, napisanej przed dojściem Saddama Husajna do władzy w Iraku. Imię Szaddam nosi Cesarz, rządzący galaktyką.

Znane osoby o tym imieniu:

- Saddam Husajn – były dyktator Iraku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sade

nazwisko, m.in. Donatien de Sade - pisarz francuski (1740-1814)

Sade, Sade Adu (wym. [ʃɑːˈdeɪ]), właśc. Helen Folasade Adu (ur. 16 stycznia 1959 w Ibadanie) – brytyjska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów i producentka muzyczna nigeryjskiego pochodzenia. Liderka i wokalistka grupy muzycznej Sade.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadełko

zdrobnienie od: sadło

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadhu

wędrowny asceta hinduski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. hinduski wędrowny asceta;

Sadhu (dewanagari साधु, trl. sādhu) – hinduski wędrowny asceta, żyjący ściśle według zasad religii, często ze splecionymi włosami, zwanymi dżata. Dąży on swoim życiem do osiągnięcia wyzwolenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadki

zdrobnienie od: sad (ogród owocowy)

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 4 podstawowe

- Sadki – część miasta Malbork
- Sadki – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Sadki
- Sadki – osada leśna w woj. lubelskim, w pow. kraśnickim, w gminie Gościeradów
- Sadki – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Nowy Żmigród
- Sadki – kolonia wsi Aleksandrów w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Sędziszów
- Sadki – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
- Sadki – przysiółek wsi Kossów w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Radków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadkowice

1. nazwa dwóch wsi w Polsce;
2. wieś na Ukrainie

- Sadkowice – wieś w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Sadkowice
- Sadkowice – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie lipskim, w gminie Solec nad Wisłą
- Sadkowice – gmina wiejska w województwie łódzkim, w powiecie rawskim
- Sadkowice – wieś na Ukrainie w rejonie samborskim należącym do obwodu lwowskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadkowicki

przymiotnik od: Sadkowice

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadkówka

wieś w Polsce

Sadkówka – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadlak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadlik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadlinecki

przymiotnik od: Sadlinki

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadlinki

wieś w Polsce

Sadlinki – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Sadlinki przy drodze wojewódzkiej nr 532 i na trasie linii kolejowej 207 Malbork – Grudziądz.Miejscowość jest siedzibą gminy Sadlinki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadlisty

mający dużo sadła; tłusty, opasły

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadlno

Miejscowości w Polsce

- Sadlno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Wierzbinek
- Sadlno – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Trzebiatów
- Sadlno – osiedle Ząbkowic Śląskich

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadnik

narzędzie do robienia otworów w spulchnionej glebie w odpowiednich odstępach, używane przy sadzeniu roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadok

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Sadok – imię męskie pochodzenia hebrajskiego, oznaczające "słuszny", "sprawiedliwy", "prawidłowy". Patronem tego imienia jest bł. Sadok, polski mnich z Sandomierza, zamordowany wraz z 48 towarzyszami w czasie najazdu Tatarów w 1259 lub 1260 roku.

Sadok imieniny obchodzi 2 czerwca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadomaso

potocznie:
1. sadomasochizm;
2. sadomasochistyczny, np. akcesoria sadomaso

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadomasochista

mężczyzna zaspokajający się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadomasochistka

kobieta zaspokajająca się seksualnie poprzez występowanie podczas zbliżenia sadyzmu i masochizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadomasochistyczność

cecha czegoś związanego z sadomasochizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadomasochistyczny

→ sadomasochizm

przymiotnik

(1.1) związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

Patrz:sadomasochizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadomasochizm

doznawanie rozkoszy płciowej przy zadawaniu albo odczuwaniu bólu; algolagnia

Sadomasochizm – aktywność seksualna związana ze zniewoleniem, zadawaniem i doznawaniem bólu albo upokorzenia. W ramach sadomasochizmu wyróżnić można sadyzm i masochizm. Sadomasochizm jest fizycznym aspektem szerszego katalogu praktyk seksualnych jakim jest BDSM.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadoś

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadowa

przymiotnik od: sad

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Czechach, w kraju hradeckim;

(1.2) geogr. wieś na Ukrainie;

- Sadowa – wieś w Czechach, miejsce bitwy pod Sadową
- Sadowa – wieś na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie mohylowskim

Miejscowości w Polsce

- Sadowa – wieś w woj. łódzkim, w pow. brzezińskim, w gminie Brzeziny
- Sadowa – wieś sołecka w woj. mazowieckim, w pow. warszawskim zachodnim, w gminie Łomianki
- Sadowa (Łososina Dolna)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadoweński

przymiotnik od: Sadowne

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadowić

1. wskazywać komuś miejsce do siedzenia lub umieszczać na siedzeniu;
2. sadowić się - siadać wygodnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadowice

W Polsce

- Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Kondratowice
- Sadowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Kąty Wrocławskie

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadowie

nazwa wielu miejscowości i ich części w Polsce

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 9, w tym 5 podstawowych

- Sadowie – część wsi Złotowo w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Kruszwica
- Sadowie – część wsi Luszowice w woj. małopolskim, w pow. chrzanowskim, w gminie Chrzanów
- Sadowie – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca
- Sadowie – część wsi Wrzawy w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Gorzyce
- Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Mierzęcice
- Sadowie – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Irządze
- Sadowie – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Sadowie
- Sadowie – część wsi Chwałowice w woj. świętokrzyskim, w pow. pińczowskim, w gminie Pińczów
- Sadowie – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Wielkopolski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadowiec

skoczek sadowiec - gatunek pluskwiaka z rodziny skoczkowatych; bezrąbek sadowiec

Sadowiec – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

We wsi urodził się prof. Marian Gapiński – nestor polskiego pieczarkarstwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadowisko

1. dawniej: siedziba, siedlisko;
2. w łowiectwie: tokowisko głuszców

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadowne

nazwa kilku miejscowości w Polsce

Sadowne – wieś we wschodniej Polsce, w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego, w powiecie węgrowskim. Ma status sołectw. Jest siedzibą gminy Sadowne. Leży przy drodze krajowej nr 50.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadowniczka

→ sadownik

Patrz:sadownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadowski

przymiotnik od: Sadowa, Sadowie

Sadowski (forma żeńska: Sadowska; liczba mnoga: Sadowscy) – polskie nazwisko szlacheckie. Nazwisko pochodzi (inaczej dla rodów posługujących się innymi herbami) od nazw wsi Sadowice, Sady, Sadowie. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 34 924 osoby.Różne rody Sadowskich posługują się różnymi herbami: Nałęcz, Lubicz, Drogomir (istnieją też inne herby, jednak na przestrzeni wieków zostały zapomniane).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saduceusz

arystokrata w stronnictwie polityczno-religijnym w starożytnej Judei, przeciwnik faryzeuszy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. członek stronnictwa zawiązanego wokół arystokracji kapłańskiej i rodowej starożytnego Izraela istniejącego między II w. p.n.e. a I w. n.e. przeciwstawiającego się faryzeuszom, uznającego Torę pisaną za jedyne źródło objawienia i odrzucającego tradycję ustną;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadura

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Bartek Sadura – polski gitarzysta i perkusista
- Halina Sadura – polska lekkoatletka
- Tadeusz Sadura – polski polityk, poseł na Sejm

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadurski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sady

ogród owocowy; obszar gdzie zasadzono drzewa lub krzewy owocowe

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 12, w tym 10 podstawowych

- Sady – część miasta Szczebrzeszyn
- Sady – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Marcinowice
- Sady – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Skierbieszów
- Sady – wieś w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. nowodworskim, w gminie Czosnów
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Słubice
- Sady – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
- Sady – wieś w woj. opolskim, w pow. opolskim, w gminie Niemodlin
- Sady – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Drohiczyn
- Sady – przysiółek wsi Węchadłów w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Michałów
- Sady – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne
- Sady – osada w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadyba

siedziba, siedlisko, miejsce zamieszkania, osiedle

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. miejsce zamieszkane, siedziba

(1.2) książk. prymitywny budynek znajdujący się na odludziu, odosobnione domostwo

- Sadyba – osiedle w Warszawie
- Sadyba – osiedle w Katowicach
- Sadyba – osiedle w Płońsku
- Sadyba – Stowarzyszenie na rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur „Sadyba”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadysta

1. osoba czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. osoba wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

(1.2) seks. człowiek odczuwający satysfakcję seksualną znęcając się nad partnerką lub partnerem

Sadysta (ang. Captivity) – filmowy thriller z 2007 roku, koprodukcja amerykańsko-rosyjska, reżyserem którego jest Roland Joffé.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadystka

1. kobieta czerpiąca przyjemność z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. kobieta wiążąca osiągnięcie satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta lubująca się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadystycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sadystyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadystyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sadystycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co sadystyczne; cecha tych, którzy są sadystyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadystyczny

→ sadyzm

przymiotnik

(1.1) cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

(1.2) seks. przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki

Patrz:sadyzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadyzm

1. czerpanie przyjemności z zadawania cierpienia lub przyglądania się temu;
2. dewiacja seksualna polegająca na wiązaniu satysfakcji seksualnej z zadawaniem partnerowi bólu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

(1.2) psych. skłonność do znęcania się nad innymi

Sadyzm – rodzaj zaburzenia seksualnego (parafilii), w którym jednostka odczuwa podniecenie seksualne w wyniku zadawania partnerowi fizycznego i psychicznego bólu oraz upokarzania go. Jego przeciwieństwem jest masochizm, dlatego związki sadomasochistyczne mogą stanowić źródło satysfakcji dla obu stron.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadz

1. skrzynia z otworami do przetrzymywania żywych ryb;
2. miejsce w łodzi rybackiej na złowione, żywe ryby

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ryb. skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody

(1.2) ryb. pojemnik z siatki używany do chowu łososi w przybrzeżnych wodach morskich

(1.3) ryb. w łodzi rybackiej: wydzielony obszar, pomieszczenie zawierające wodę służące do przechowywania złowionych ryb

Sadz - urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Pozwala na krótkotrwałe przechowywanie żywych ryb.

Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadza

miałki proszek złożony z drobnych kryształków grafitu, powstały w wyniku niecałkowitego spalania lub termicznego rozkładu związków węgla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. od: sadzać

Sadza (pot. kopeć) – produkt powstający w trakcie niepełnego spalania paliw i innych materiałów zawierających w swoim składzie chemicznym znaczne ilości węgla. Głównym, choć nie jedynym, składnikiem sadzy jest amorficzna postać węgla. Oprócz tego sadza zawiera zwykle drobne struktury grafitopodobne, niewielkie ilości fulerenów i struktur fulerenopodobnych oraz resztki spalanych substancji organicznych, np: tłuszcze i popiół.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadzać

1. pomagać usiąść; wskazywać miejsce do siedzenia;
2. zamykać kogoś w więzieniu

czasownik przechodni niedokonany (dk. posadzić)

(1.1) umieszczać na miejscach siedzących

(1.2) pot. krym. umieszczać w więzieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadzak

kołek używany do robienia otworów w glebie przy sadzeniu roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sadzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadzanka

sadzanka rumienica, sadzanka cesarska - gatunki motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. leśn. maszyna służąca do sadzenia roślin;

Sadzarka – maszyna do mechanicznego sadzenia roślin bulwiastych (np. ziemniaków), cebulowych (np. tulipanów), rozsady (np. kapusty, selera, tytoniu, ryżu) oraz młodych drzewek.

Sadzarka jest wyposażona w redlice służące do wykonywania bruzd oraz w elementy zasypujące wysadzany materiał.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadzaweczka

mała sadzawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: sadzawka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadzawka

basen z wodą stanowiący ozdobną cześć budowli lub parku, w starożytności także do gromadzenia wody pitnej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa polskich miejscowości;

Sadzawka – wypełnione wodą niewielkie zagłębienie wykopane w gruncie, utworzone w rezultacie konkretnego zapotrzebowania społecznego lub gospodarczego na retencję wód stojących.

Materiał ziemny zgromadzony podczas budowy sadzawki stanowi zazwyczaj zagospodarowywany materiał odpadowy, bowiem nie jest surowcem wykorzystywanym gospodarczo, tak jak to ma miejsce w przypadku kopalin wydobywanych z wyrobisk powierzchniowych zajmowanych później przez zbiorniki poeksploatacyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadze

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach

Sadz - urządzenie do hodowli ryb ograniczone od dołu oraz po bokach za pomocą luźno ułożonych desek, siatki lub rozciągniętej sieci, pozwalające na naturalny przepływ wody. Pozwala na krótkotrwałe przechowywanie żywych ryb.

Głównym zastosowaniem sadzów jest marikultura.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadzeniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sadzeniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadzeniak

ziemniak przeznaczony do sadzenia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) roln. bulwa ziemniaka przeznaczona do sadzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadzeniakowy

przymiotnik od: sadzeniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sądzić.

Sadzenie – czynność agrotechniczna w sadownictwie, ogrodnictwie, leśnictwie, polegająca na umieszczaniu sadzonek drzew, krzewów lub roślin w ziemi na obszarze przeznaczonym pod sad, plantację, park, zalesienie lub odnowienie lasu. Sadzonki przeznaczone do sadzenia są wcześniej wyjęte z gleby w szkółce lub z samosiewu.

Sposoby sadzenia

- ręcznie przy użyciu: motyki, szpadla, kostura sadzarskiego, dołownika itp. narzędzi
- mechanicznie przy użyciu sadzarek
- mechaniczno-ręczne

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadzeniowy

związany z sadzeniem, nadający się do sadzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadżi

w starożytnym Egipcie: epicki utwór prozaiczny zbliżony do noweli

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadziec

bylina z rodziny złożonych, rosnąca w zaroślach nad brzegami wód

Sadziec (Eupatorium L.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Jest bardzo trudny do klasyfikacji taksonomicznej i w różnych ujęciach bardzo zmienna jest liczba podawanych w jego obrębie gatunków – od około 40–45 do 126 i więcej – nawet bardzo szerokich ujęć obejmujących ok. 1200 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje wschodnią część Ameryki Północnej, Europę i wschodnią Azję. W Polsce dziko rośnie tylko sadziec konopiasty E. cannabinum (zarazem gatunek typowy rodzaju). Rośliny te występują na różnych siedliskach od wilgotnych i cienistych po suche i słoneczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sadzielnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. kominiarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadzik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzikowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadziński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzone

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzoneczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka sadzonka

#### Źródła:

Wiktionary

# Sadzonka

1. młoda roślina wyhodowana z nasienia, do czasu jej przesadzenia; flanc, rozsada, flanca
2. pęd lub część pędu, korzenia albo liścia odcięte od rośliny macierzystej i przygotowane do sadzenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina

(1.2) ogrod. wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu

(1.3) leśn. jednoroczne lub paroletnie drzewko przeznaczone do sadzenia lasu

Sadzonka, odnóżka – fragment rośliny (część pędu, korzenia, liść lub jego część), zdolny do rozrostu w nową, w pełni funkcjonalną roślinę. Stosowanie sadzonek jest jednym ze sposobów rozmnażania wegetatywnego. Sadzonkowanie jest stosowane głównie w sadownictwie i innych działach ogrodnictwa. Czasem mianem sadzonek określa się także wyjęte z gleby i przygotowane do przesadzenia w inne miejsce siewki roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadzonkowy

przymiotnik od: sadzonka (np. materiał sadzonkowy)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sadzonką, dotyczący sadzonki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadzony

1. umieszczać w ziemi sadzonki, bulwy itp.;
2. potocznie o człowieku: poruszać się szybko, pędzić;
3. potocznie: powtarzać coś często w wypowiedzi;
4. rzadko: sadzać;
5. sadzić się - popisywać się czymś

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: sadzić

przymiotnik

(2.1) kulin. o jajku: rozbity na patelnię i usmażony bez mieszania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sadzowy

→ sadza, → sadz

Patrz:sadza, → sadz

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzulec

narzędzie ręczne używane do sadzenia odciętych pędów drzew, zwykle topolowych lub wierzbowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadzyk

siatka do przetrzymywania ryb

#### Źródła:

SJP.pl

# Sadło

tkanka tłuszczowa odkładająca się wokół narządów wewnętrznych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zwierzęca tkanka tłuszczowa

(1.2) przen. pot. tkanka tłuszczowa człowieka

(1.3) daw. słonina

Sadło – tłuszcz trzewiowy świni, gromadzący się w otokach w okolicach przynerkowych. Sadło ma szerokie zastosowanie w kuchni. Wytopiony z sadła tłuszcz nazywany jest smalcem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sadłowice

2 miejscowości w Polsce:

- Sadłowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. puławskim, w gminie Puławy
- Sadłowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Wojciechowice

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadłowo

- Sadłowo – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Rypin
- Sadłowo – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, w gminie Bieżuń
- Sadłowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Biskupiec
- Sadłowo – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Suchań

#### Źródła:

Wikipedia

# Sadłowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Safakis

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto portowe we wschodniej Tunezji

Safakis (arab. ‏صفاقس‎, Şafāqiş, fr. Sfax) – miasto portowe na wschodnim wybrzeżu Tunezji, ośrodek administracyjny gubernatorstwa Safakis, nad zatoką Mała Syrta, 270 km na południowy wschód od Tunisu. W 2014 roku mieszkały w nim około 273 tysiące osób (2013). Drugie co do wielkości miasto kraju.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Safandulstwo

brak energii; gnuśność

#### Źródła:

SJP.pl

# Safanduła

(r. męski) niezaradny i mało energiczny mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek niezdarny, ślamazarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Safandułowaty

mający cechy safanduły; niezdarny, ociężały, niedołężny

#### Źródła:

SJP.pl

# Safandułowy

→ safanduła

Patrz:safanduła

#### Źródła:

SJP.pl

# Safar

imię męskie

Safar (arab. صفر) jest drugim miesiącem kalendarza muzułmańskiego i tak jak wszystkie miesiące tego kalendarza jest ruchomy i przypada na różne pory roku. Podobno jego nazwa wywodzi się od żółtaczki, na którą to miano zapadać w porze roku przypadającej na miesiąc Safar przed reformą kalendarzową Mahometa, choć jest to tylko jedna z kilku hipotez. W tym miesiącu obchodzono kiedyś święto powrotu pielgrzymów z Mekki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safari

1. karawany wyprawy myśliwskiej (lub innej) wraz z ludźmi, zwierzętami, wozami i sprzętem w Afryce Wschodniej;
2. styl ubierania się naśladujący stroje Europejczyków na wyprawach safari;
3. o ubraniu: mający taki fason, np. kostium safari;
4. samochód typu Tata Safari

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

(1.2) strój noszony w Afryce podczas safari (1.1)

(1.3) przen. długa ciężka podróż lub wyprawa wojenna

Safari – wyprawa myśliwska, ewentualnie dłuższa podróż karawanowa w Afryce Wschodniej. Obecnie, wraz z rozwojem globalnej turystyki, coraz częściej terminem tym określa się formę zorganizowanego wypoczynku i rekreacji poprzez podziwianie i fotografowanie naturalnej przyrody, a zwłaszcza świata zwierząt w ich naturalnym środowisku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Safe

[czytaj: sejf] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safes

Safe – album zespołu Collage wydany w 1996 roku nakładem wytwórni Ars Mundi. W 2003 Metal Mind Records wydał rozszerzoną wersję remasterowaną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safes

[czytaj: sejfs] rzadko: skrytka w skarbcu bankowym; sejf, safe

#### Źródła:

SJP.pl

# Saffloryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

Saffloryt – minerał z gromady arsenków. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od niem. Safflor (ang. Safflower = krokosz barwierski), nawiązuje do zastosowania tego minerału do wyrobu barwnika.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Safian

skóra kozia wyprawiona garbnikami roślinnymi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cienka, wyprawiona, kolorowo barwiona skóra kozia;

Safian – cienka i miękka, wyprawiona garbnikami roślinnymi i barwiona skóra koźla lub barania, używana do oprawiania książek, w produkcji obuwia lub obić mebli itp. Etymologię wyrazu można wywodzić od ros.: safiàn, tur.: sachtijan, perskiego: sächtijān, w którym sächt oznacza mocny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Safianowy

wykonany, zrobiony z safianu

#### Źródła:

SJP.pl

# Saficki

1. związany z Safoną;
2. strofa saficka - strofa występująca w poezji klasycznej i poezji polskiej XVI wieku, składająca się z trzech wierszy jedenastozgłoskowych i jednego pieciozgłoskowego

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Safoną, dotyczący Safony

(1.2) książk. związany z safizmem, miłością lesbijską, dotyczący miłości lesbijskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saficzny

saficki

#### Źródła:

SJP.pl

# Safin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Safizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safonizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska

Homoseksualność, homoseksualizm (z greki ὁμόιος homoios „taki sam, równy” oraz z łac. sexualis „płciowy”) – pociąg romantyczny, seksualny lub zachowanie seksualne pomiędzy osobami tej samej płci. Obok heteroseksualności i biseksualności jest jedną z trzech głównych orientacji psychoseksualnych w ramach kontinuum seksualnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safjan

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saflor

roślina rosnąca na terenach półpustynnych w Azji i Indiach; krokosz barwierski

#### Źródła:

SJP.pl

# Safo

gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych; safo długosterny, safo kometa

Safo, safo długosterny, safo kometa (Sappho sparganurus) – gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae), zamieszkujący środkowo-zachodnią część Ameryki Południowej.

Systematyka i zasięg występowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safona

(VII/VI w. p.n.e.), poetka grecka z Mityleny na wyspie Lesbos; Safo

Safona, Safo, Sapfo (gr. Σαπφώ, łac. Sappho) – grecka poetka, żyjąca na przełomie VII i VI wieku p.n.e., przedstawicielka poezji lirycznej (liryka eolska).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safonizm

popęd płciowy kobiety do innej kobiety; safizm, lesbizm, lesbijstwo, lesbianizm, miłość lesbijska

#### Źródła:

SJP.pl

# Safonka

lesbijka, homoseksualistka; trybada

Lesbijka (rzadziej safonka lub trybada) – kobieta o orientacji homoseksualnej, czyli taka, która odczuwa romantyczny i seksualny pociąg do innych kobiet, i w oparciu o ten pociąg może budować własną tożsamość oraz zawierać trwałe związki z innymi kobietami, a także odczuwać przynależność do społeczności osób odczuwających ten pociąg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safrane

[czytaj: safran] samochód typu Renault Safrane

#### Źródła:

SJP.pl

# Safranina

zasadowy i kwasowy barwnik należący do barwników azynowych, dający jaskrawe wybarwienia bawełny i wełny

Safranina – organiczny związek chemiczny, barwnik stosowany do barwienia tkanin, skóry, papieru i preparatów mikroskopowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safrol

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej lub lekko żółtej, oleistej cieczy, ekstrahowany z kory korzenia i owoców sasafrasa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Safronka

wieś w Polsce

Safronka (niem. Saffronken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nidzickim, w gminie Janowiec Kościelny. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Napierkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saga

1. wielotomowy utwór epicki opisujący dzieje jakiejś rodziny, przynoszący obraz jakiejś epoki,
2. pochodząca ze wczesnego średniowiecza staroskandynawska opowieść prozą o norweskich i islandzkich władcach, rodach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

(1.2) utwór epicki opisujący historię jakiejś rodziny

- saga – dzieło epickie

- Saga – powiat w Chinach
- Saga – miasto w Japonii
- Saga – prefektura w Japonii
- Saga – miejscowość w Katalonii
- Saga – kanadyjska grupa muzyczna
- Saga – szwedzka piosenkarka
- Saga – cesarz Japonii
- SAGA – kompleks białek u drożdży
- Saga – amerykańska seria komiksowa
- Saga – marka herbaty ekspresowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sagaj

rodzaj sztyletu u ludów wschodnich i południowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagamihara

miasto w Japonii

Sagamihara (jap. 相模原市 Sagamihara-shi) – miasto w Japonii, w prefekturze Kanagawa, na wyspie Honsiu. Ma powierzchnię 328,91 km². W 2020 r. mieszkały w nim 725 302 osoby, w 332 069 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 717 561 osób, w 302 652 gospodarstwach domowych). Sagamihara jest jednym z miast oznaczonych rozporządzeniem rządowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagamiharski

→ Sagamihara

Patrz:Sagamihara

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagan

duży garnek lub jego zawartość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. duże naczynie z miedzi bądź żelaza, w którym gotuje się wodę lub większe ilości jedzenia

(1.2) zawartość sagana (1.1)

(1.3) przen. pot. łeb, głowa

(1.4) gw-pl|Kraków. czajnik

## Osoby

- Carl Sagan (1934–1996) – amerykański astronom, pisarz i popularyzator nauki
- Françoise Sagan (1935–2004) – pisarka francuska
- Iwona Sagan (ur. 1958) – polski geograf
- Jerzy Sagan (1928–1998) – polski aktor teatralny i filmowy
- Leontine Sagan (1889–1974) – austriacka aktorka oraz reżyser teatralna i filmowa
- Peter Sagan (ur. 1990) – słowacki kolarz
- Stanisław Sagan (ur. 1951) – polski prawnik
- Wiesław Sagan (ur. 1955) – polski urzędnik państwowy, wojewoda legnicki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saganaki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej

(1.2) kulin. greckie danie przygotowywane na patelni saganaki (1.1), najczęściej smażony, panierowany ser, czasem z krewetkami lub małżami, niekiedy flambirowany

#### Źródła:

Wiktionary

# Saganek

mały garnek, kociołek

#### Źródła:

SJP.pl

# Saganowski

nazwisko

- Bogusław Saganowski − polski piłkarz futsalowy i plażowy
- Marek Saganowski − polski piłkarz, reprezentant Polski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagarmatha

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. Mount Everest

Mount Everest, Czomolungma (tyb. ཇོ་མོ་གླང་མ, ZWPY Qomolangma, Wylie Jo mo glang ma; nep. सगरमाथा, Sagarmāthā; chiń. upr. 珠穆朗玛峰; pinyin Zhūmùlǎngmǎ Fēng) – najwyższy szczyt Ziemi (8849 m n.p.m.[patrz niżej], podaje się też wysokość 8844 (pomiary chińskie) lub 8850 (pomiary amerykańskie)), ośmiotysięcznik położony w Himalajach Wysokich (Centralnych), na granicy Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej (Tybetu). Po chińskiej stronie objęty ochroną jako rezerwat biosfery pod nazwą Rezerwat Biosfery Czomolungmy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sagatys

1. gatunek tkaniny, płótno farbowane na niebiesko z białymi punktami
2. tkanina lniana domowej roboty

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagem

produkt marki Sagem

SAGEM (Société d’Applications Générales de l’Electricité et de la Mécanique – pol. Towarzystwo Ogólnych Zastosowań Elektryczności i Mechaniki) – francuskie przedsiębiorstwo, zajmujące się produkcją telefonów komórkowych, projektorów, kamer cyfrowych i innych urządzeń elektronicznych. Część przedsiębiorstwa zajmuje się produkcją elektronicznych urządzeń dla wojska. Obecnie firma Sagem znajduje się w grupie Safran.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagenit

odmiana rutylu wykształcona w postaci igiełkowych mikroskopowych wrostków w innych minerałach, np. w biotycie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) moda na noszenie nisko opuszczonych spodni

Sagging – sposób noszenia spodni, które zwisają tak, że górna część spodni znajduje się znacznie poniżej talii, czasami odsłaniając większą część majtek. Osoba nosząca obwisłe spodnie jest czasami nazywana „saggerem”, a w niektórych krajach praktyka ta jest znana jako „low-riding”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sagitalny

szew sagitalny (szew strzałkowy) - spojenie kości ciemieniowych czaszki

przymiotnik

(1.1) anat. strzałkowy (biegnący w kierunku tył-przód)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sago

mączka z rdzenia niektórych palm

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mączka otrzymywana z m.in. sagowców, także jej zamienniki z mąki np. kartoflanej;

Sago – rodzaj mączki (skrobi) wyrabianej z wnętrza palmy sagowej Metroxylon sagu i niektórych sagowców. Stanowi podstawę wyżywienia ludności Nowej Gwinei i Moluków. W niektórych innych krajach tropikalnych jest ważnym, lecz nie podstawowym produktem żywnościowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sagowce

rząd roślin z gromady nagonasiennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagowcowate

rodzina roślin z rzędu sagowców

Sagowiec, cycas (Cycadaceae Pers.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych Cycadaceae. W obrębie rodzaju wyróżnianych jest ok. 100–110 gatunków, wliczając w to czasem wyodrębniany rodzaj Epicycas. Nazwa rodzajowa Cycas pochodzi od greckiego słowa Koikas oznaczającego „rodzaj palmy”, ze względu na fizyczne podobieństwo sagowców do palm, mimo braku bliskiego pokrewieństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagowcowaty

o cechach sagowcowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagowcowe

klasa roślin z gromady nagonasiennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagowcowy

1. → sagowiec;
2. o cechach sagowcowych (klasa roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sagowiec

1. rodzaj roślin z rodziny sagowcowatych;
2. przedstawiciel rzędu roślin z gromady nagonasiennych

Sagowiec, cycas (Cycadaceae Pers.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny sagowcowych Cycadaceae. W obrębie rodzaju wyróżnianych jest ok. 100–110 gatunków, wliczając w to czasem wyodrębniany rodzaj Epicycas. Nazwa rodzajowa Cycas pochodzi od greckiego słowa Koikas oznaczającego „rodzaj palmy”, ze względu na fizyczne podobieństwo sagowców do palm, mimo braku bliskiego pokrewieństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagownica

drzewo z rodziny palm, z którego otrzymuje się gruboziarnistą kaszę

Sagownica (Metroxylon Rottb.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje 7–8 gatunków. Palmy te pochodzą ze wschodnich Moluków i Nowej Gwinei oraz wysp Oceanii w zachodniej części Pacyfiku (Archipelag Bismarcka, Wyspy Salomona, Karoliny, Fidżi, Samoa, Vanuatu, Wallis i Futuna). Sagownica sagowa M. sagu rozprzestrzeniona została jako uprawiana i dziczejąca w Azji Południowo-Wschodniej. Są to rośliny monokarpiczne – zamierające po wydaniu owoców (które dojrzewają przez trzy lata), przy czym u części gatunków zamierają tylko poszczególne pnie, a rośliny kontynuują wzrost z odrostów. W naturze występują w lasach, często bagiennych i pływowych, w tych ostatnich rosnąc w formie gęstych, bezkłodzinowych zarośli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saguaro

gatunek sukulenta z rodziny kaktusowatych; karnegia olbrzymia

Karnegia olbrzymia, saguaro (Carnegiea gigantea (Engelm.) Britton & Rose) – gatunek sukulenta z rodziny kaktusowatych, jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Carnegiea. Występuje w USA (Arizona, Kalifornia) i Meksyku (Sonora). W sąsiedztwie miasta Tucson w Arizonie znajduje się Park Narodowy Saguaro. Kaktus saguaro jest symbolem stanu Arizona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagum

najczęściej wełniana peleryna noszona w starożytnym Rzymie przez żołnierzy i imperatorów (purpurowa, haftowana złotem)

Sagum (łac. săgŭm) – rzymskie okrycie wierzchnie, rodzaj krótkiego, ciepłego płaszcza lub narzutki.

Przez Rzymian uważany za ubiór celtycki lub germański, wykonany był z jednolitego kawałka grubej materii wełnianej. Otwarty z przodu, zarzucany na plecy i spinany na ramieniu zapinką, chronił przed niepogodą. Początkowo używany jako poślednie okrycie typowe dla niewolników i pasterzy, później stał się częścią składową żołnierskiego ubioru, służącą zwłaszcza podczas pełnienia warty i w marszu. Wskutek tego w wyrażeniach przysłowiowych oraz zwrotach potocznych używano go w znaczeniu symbolu wojny, przeciwstawnie do togi jako symbolu pokoju. W odróżnieniu od paludamentum noszony był przez wojskowych niższej rangi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sagunto

miasto w Hiszpanii

Sagunto (hiszp. wym. [saˈɣunto]), Sagunt (walenc. wym. [saˈɣunt]) – miasto we wschodniej Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Walencja, przy ujściu rzeki Paláncia do Morza Śródziemnego. Przedmieścia Walencji. Około 67 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saha

Saha – wieś w Estonii, w prowincji Harju, w gminie Jõelähtme.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sahajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sajdacznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Sahajdaczny

hetman sahajdaczny - hetman w armii kozackiej, odpowiednik polskiego hetmana polnego

Petro (Piotr) Konaszewicz, znany jako Konaszewicz-Sahajdaczny, ukr. Петро Конашевич-Сагайдачний (Petro Konaszewycz-Sahajdacznyj) herbu Pobóg (ur. 1570 w Kulczycach, zm. 20 kwietnia 1622 w Kijowie) – hetman kozaków rejestrowych.

Jeden z najwybitniejszych wodzów kozackich w XVII wieku. Jego wojska wsławiły się w bitwie pod Chocimiem w 1621. Konaszewicz wielokrotnie występował w obronie Rzeczypospolitej przed wojskami moskiewskimi i tureckimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sahajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sajdak

Sajdak, sahajdak – wyposażenie łucznika służące do przenoszenia łuku i strzał.

Na sajdak składa się:

- łubia – futerał na łuk
- kołczan – futerał do przechowywania strzał do łuku, mieścił ich przeciętnie 24 szt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sahara

pustynna i półpustynna kraina w Afryce, największa na Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. pustynia w północnej Afryce;

Sahara (z arab. صحراء ṣaḥrāʼ – „pustynia”) – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma powierzchnię ok. 9 200 000 km²), rozciągająca się na 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saharyjczyk

mieszkaniec Sahary

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec pustyni Sahara

(1.2) mieszkaniec państwa / terytorium Sahara Zachodnia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saharyjka

mieszkanka Sahary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sahary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saharyjski

przymiotnik od:
a) Sahara (pustynia w Afryce);
b) Sahara Zachodnia (kraj w Afryce);
c) Sahara Hiszpańska (dawna kolonia hiszpańska)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sahel

1. region geograficzny w Afryce;
2. region administracyjny w Burkina Faso;
3. region nadmorski w Tunezji

Sahel, Sahel Tropikalny (arab. ‏ساحل‎ sāḥil, dosł. „wybrzeże, brzeg morski”) – region geograficzny w Afryce.

Sahel obejmuje obszar wzdłuż południowych obrzeży Sahary; rozciąga się od Senegalu po Erytreę, przez Mauretanię, Mali, Niger, Czad oraz Sudan. Teren ten cechuje się klimatem półsuchym, z porą wilgotną trwającą tylko w trakcie pory deszczowej, czyli ok. 2-3 miesięcy. W Sahelu występuje niedobór wody pitnej. Roczna suma opadów wynosi od 100 do 200 mm na północy, do ok. 300 mm na południu. Pora sucha trwa maksymalnie 10 miesięcy, roślinność głównie półpustynna i stepowa, na południu przechodząca w sawannę. Występuje koczownicze pasterstwo, głównie bydła; jedną z grup są Fulanie. Zbiera się tam gumę arabską. Obszar nawiedzany suszami, w 1968 roku nastąpiła szczególnie intensywna susza, która pociągnęła za sobą liczne straty w ludziach i gospodarce regionu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sahib

1. w kolonialnych Indiach: pan;
2. w Indiach: osoba szlachetna, wysoko postawiona w hierarchii społecznej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

Sahib (z arab. „pan, władca”) – forma honoryfikacyjnaużywana w językach indyjskich.

W czasach kolonialnych w Indiach mianem sahibowie określano Europejczyków. W hindi słowo funkcjonuje jako tytuł grzecznościowy stawiany po nazwisku, imieniu lub tytule zawodowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sahn

[czytaj: san] dziedziniec w meczetach, otoczony zwykle kolumnadą lub przybierający formę dziedzińca wewnętrznego krytego kopułą

Sahn – dziedziniec meczetu, który otoczony jest kolumnowymi galeriami, a pośrodku znajduje się studnia, która służy do rytualnej ablucji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Said

seid, tytuł potomków Mahometa

#### Źródła:

SJP.pl

# Saignant

[czytaj: seńJĄ] o mięsie: krwisty, półsurowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Saillant

Saillant – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Puy-de-Dôme.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 268 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 15 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Saillant plasuje się na 586. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 524.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Saimiri

rzadko: małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; sajmiri

Sajmiri (Saimiri) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny sajmiri (Saimiriinae) w obrębie rodziny płaksowatych (Cebidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sainete

hiszpańska opera komiczna z XVIII wieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sainit

minerał, odmiana pirytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Saint-Barthélemy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. adm. terytorium zależne Francji leżące w Małych Antylach zajmujące wyspę o tej samej nazwie i kilka mniejszych wysepek;

(1.2) geogr. wyspa leżąca w Małych Antylach

Saint-Barthélemy (Wspólnota Saint-Barthélemy) – terytorium zależne Francji leżące w Małych Antylach zajmujące wyspę o tej samej nazwie oraz kilka mniejszych wysepek. Terytorium zostało utworzone 22 lutego 2007 roku, a do tego czasu było jedną z jednostek administracyjnych wchodzących w skład Gwadelupy. Jako część Gwadelupy, będącej regionem zamorskim Francji, Saint-Barthélemy wchodziło w skład Unii Europejskiej. Administracyjnie Saint-Barthélemy stanowi jedną gminę (commune de Saint-Barthélemy), która w czasach przynależności do Gwadelupy wchodziła w skład okręgu Saint-Martin i Saint-Barthélemy (Arrondissement de Saint-Martin-Saint-Barthélemy).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saint-Cloud

[czytaj: sę klU] miasto we Francji

Saint-Cloud – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Hauts-de-Seine. Przez miejscowość przepływa Sekwana. Mieści się na zachodnich przedmieściach Paryża, niecałe 10 kilometrów od centrum.

Według danych na rok 2012 gminę zamieszkiwało 29 436 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 3 894 osób/km². Wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Saint-Cloud plasuje się na 516. miejscu pod względem powierzchni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Denis

[czytaj: sę deni]
1. miasto we Francji należące do zespołu miejskiego Paryża, leżące nad Sekwaną, ze słynną bazyliką i stadionem "Stade de France";
2. stolica Reunionu, departamentu zamorskiego Francji

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

(1.2) geogr. miasto we Francji, w departamencie Sekwana-Saint-Denis; położone w północnej części aglomeracji paryskiej;

## Lokalizacje

### Belgia

- Saint-Denis – dzielnica Mons
- Saint-Denis – dzielnica (section) gminy La Bruyère w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Namur
- Saint-Denis-Westrem – francuska nazwa miejscowości Sint-Denijs-Westrem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saint-Exupéry

[czytaj: sęt-egzüpeRI albo sent-egz-ipeRI] nazwisko, m.in. Antoine Saint-Exupéry (1900-1944) - pisarz francuski

Saint-Exupéry – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Germain-En-Laye

miasto we Francji

#### Źródła:

SJP.pl

# Saint-Gobain

[czytaj: sę goBĘ] francuskie przedsiębiorstwo

Saint-Gobain – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Aisne.

Według danych na styczeń 2014 roku gminę zamieszkiwały 2373 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 79,7 osób/km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Louis

miasto w Senegalu

- Saint Louis – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Missouri, nazwane przez Francuzów na cześć patrona (imiennika) króla Francji.
- Saint-Louis – miasto w Senegalu
- Saint-Louis – region w Senegalu
- Saint Louis – dystrykt na Seszelach
- Saint Louis – jezioro w Kanadzie, w prowincji Quebec
- Saint-Louis – miasto we Francji, w Alzacji
- Saint-Louis – miasto we Francji, w Lotaryngii
- Saint-Louis – miasto na wyspie Reunion (terytorium zamorskim Francji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Malo

[czytaj: sę maLO] miasto we Francji

Saint-Malo (bret. Sant-Maloù) – otoczona murem miejscowość portowa i gmina we Francji, w regionie Bretania, w departamencie Ille-et-Vilaine, położona na wschodnim brzegu rzeki Rance, nad jej ujściem do kanału La Manche.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Nazaire

Saint-Nazaire (wymowa sɛ̃-nazɛɾə; bret. Sant-Nazer) – miasto i gmina w północno-zachodniej Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Loara Atlantycka, położone nad ujściem Loary do Zatoki Biskajskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saint-Pierre

[czytaj: sę pje:r] stolica Saint-Pierre i Miquelon

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica francuskiego terytorium zależnego Saint-Pierre i Miquelon;

Belgia:

- Saint-Pierre – dzielnica (section) gminy Libramont-Chevigny w Regionie Walońskim, w prowincji Luksemburg, w okręgu Neufchâteau
- Saint-Pierre-Capelle – francuska nazwa miejscowości Sint-Pieters-Kapelle

Francja:

- Saint-Pierre – gmina w regionie Alzacja
- Saint-Pierre – gmina w regionie Owernia
- Saint-Pierre – gmina w regionie Szampania-Ardeny
- Saint-Pierre – gmina w regionie Franche-Comté
- Saint-Pierre – gmina w regionie Midi-Pyrénées
- Saint-Pierre – gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże
- Saint-Pierre – miasto na Martynice
- Saint-Pierre – miasto na Reunionie
- Saint-Pierre-à-Arnes
- Saint-Pierre-d’Albigny
- Saint-Pierre-d’Allevard
- Saint-Pierre-d’Alvey
- Saint-Pierre-d’Amilly
- Saint-Pierre-d’Argençon
- Saint-Pierre-d’Arthéglise
- Saint-Pierre-d’Aubézies
- Saint-Pierre-d’Aurillac
- Saint-Pierre-d’Autils
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Entremont
- Saint-Pierre-d’Exideuil
- Saint-Pierre-d’Eyraud
- Saint-Pierre-d’Irube
- Saint-Pierre-d’Oléron
- Saint-Pierre-de-Bailleul
- Saint-Pierre-de-Bat
- Saint-Pierre-de-Belleville
- Saint-Pierre-de-Bœuf
- Saint-Pierre-de-Bressieux
- Saint-Pierre-de-Buzet
- Saint-Pierre-de-Cernières
- Saint-Pierre-de-Chandieu
- Saint-Pierre-de-Chartreuse
- Saint-Pierre-de-Chérennes
- Saint-Pierre-de-Chevillé
- Saint-Pierre-de-Chignac
- Saint-Pierre-de-Clairac
- Saint-Pierre-de-Côle
- Saint-Pierre-de-Colombier
- Saint-Pierre-de-Cormeilles
- Saint-Pierre-de-Coutances
- Saint-Pierre-de-Curtille
- Saint-Pierre-de-Frugie
- Saint-Pierre-de-Fursac
- Saint-Pierre-de-Genebroz
- Saint-Pierre-de-Jards
- Saint-Pierre-de-Juillers
- Saint-Pierre-de-Lages
- Saint-Pierre-de-Lamps
- Saint-Pierre-de-Maillé
- Saint-Pierre-de-Manneville
- Saint-Pierre-de-Méaroz
- Saint-Pierre-de-Mésage
- Saint-Pierre-de-Mézoargues
- Saint-Pierre-de-Mons
- Saint-Pierre-de-Nogaret
- Saint-Pierre-de-Plesguen
- Saint-Pierre-de-Rivière
- Saint-Pierre-de-Salerne
- Saint-Pierre-de-Semilly
- Saint-Pierre-de-Soucy
- Saint-Pierre-de-Trivisy
- Saint-Pierre-de-Varengeville
- Saint-Pierre-de-Varennes
- Saint-Pierre-de-Vassols
- Saint-Pierre-de-la-Fage
- Saint-Pierre-dels-Forcats
- Saint-Pierre-des-Bois
- Saint-Pierre-des-Champs
- Saint-Pierre-des-Corps
- Saint-Pierre-des-Échaubrognes
- Saint-Pierre-des-Fleurs
- Saint-Pierre-des-Ifs
- Saint-Pierre-des-Ifs
- Saint-Pierre-des-Jonquières
- Saint-Pierre-des-Landes
- Saint-Pierre-des-Loges
- Saint-Pierre-des-Nids
- Saint-Pierre-des-Ormes
- Saint-Pierre-des-Tripiers
- Saint-Pierre-du-Bosguérard
- Saint-Pierre-du-Bû
- Saint-Pierre-du-Champ
- Saint-Pierre-du-Chemin
- Saint-Pierre-du-Fresne
- Saint-Pierre-du-Jonquet
- Saint-Pierre-du-Lorouër
- Saint-Pierre-du-Mesnil
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Mont
- Saint-Pierre-du-Palais
- Saint-Pierre-du-Perray
- Saint-Pierre-du-Regard
- Saint-Pierre-du-Val
- Saint-Pierre-du-Vauvray
- Saint-Pierre-en-Faucigny
- Saint-Pierre-en-Port
- Saint-Pierre-en-Val
- Saint-Pierre-en-Vaux
- Saint-Pierre-es-Champs
- Saint-Pierre-la-Bourlhonne
- Saint-Pierre-la-Bruyère
- Saint-Pierre-la-Cour
- Saint-Pierre-la-Garenne
- Saint-Pierre-la-Noaille
- Saint-Pierre-la-Palud
- Saint-Pierre-la-Rivière
- Saint-Pierre-la-Roche
- Saint-Pierre-la-Vieille
- Saint-Pierre-le-Bost
- Saint-Pierre-le-Chastel
- Saint-Pierre-le-Moûtier
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Vieux
- Saint-Pierre-le-Viger
- Saint-Pierre-lès-Bitry
- Saint-Pierre-les-Bois
- Saint-Pierre-lès-Elbeuf
- Saint-Pierre-les-Étieux
- Saint-Pierre-lès-Franqueville
- Saint-Pierre-lès-Nemours
- Saint-Pierre-sur-Dives
- Saint-Pierre-sur-Doux
- Saint-Pierre-sur-Dropt
- Saint-Pierre-sur-Erve
- Saint-Pierre-sur-Orthe
- Saint-Pierre-sur-Vence
- Saint-Pierre-Aigle
- Saint-Pierre-Avez
- Saint-Pierre-Azif
- Saint-Pierre-Bellevue
- Saint-Pierre-Bénouville
- Saint-Pierre-Bois
- Saint-Pierre-Brouck
- Saint-Pierre-Canivet
- Saint-Pierre-Chérignat
- Saint-Pierre-Colamine
- Saint-Pierre-Église
- Saint-Pierre-Eynac
- Saint-Pierre-Lafeuille
- Saint-Pierre-Langers
- Saint-Pierre-Laval
- Saint-Pierre-Lavis
- Saint-Pierre-Montlimart
- Saint-Pierre-Quiberon
- Saint-Pierre-Roche
- Saint-Pierre-Tarentaine
- Saint-Pierre-Toirac

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saint-Simon

[czytaj: sę-s-iMĄ albo sen-s-iMON] nazwisko, m.in. Claude Saint-Simon (1675-1755) - francuski pamiętnikarz

- Henri de Saint-Simon – socjalista utopijny
- Louis de Rouvroy, książę de Saint-Simon – francuski pisarz i autor Pamiętników
- Saint-Simon (Cantal) – francuska gmina w regionie Owernia
- Saint-Simon (Lot) – francuska gmina w regionie Midi-Pireneje
- Saint-Simon (Aisne) – francuska gmina w regionie Pikardia
- Saint-Simon (Charente) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saint-Tropez

[czytaj: sę troPE] miasto we Francji

Saint-Tropez (wym. [sɛ̃ tʁɔpe]) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var.

Według danych na rok 2006 gminę zamieszkiwało 5690 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 515 osób/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże Saint-Tropez plasuje się na 121. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 664).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sainte-Beuve

[czytaj: sęt bö:w] nazwisko, m.in. Charles Augustin Sainte-Beuve (1804-1869) - francuski krytyk literacki i poeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sainte-Chapelle

[czytaj: sęt szaPEL] gotycka kaplica zamkowa na wyspie Cité w Paryżu

Sainte-Chapelle (pol. Święta Kaplica) – dwukondygnacyjna kaplica zamkowa położona w centrum dawnej siedziby królewskiej na wyspie Cité w Paryżu.

Ufundowana przez króla Francji Ludwika IX jako miejsce przechowywania cennych relikwii: Chrystusa, z koroną cierniową na czele, oraz świętych patronów Francji. Należy do cennych przykładów architektury gotyckiej ściśle zintegrowanej z gotyckim wystrojem z dziełami malarstwa ściennego i witrażowego oraz rzeźbami zawierającymi bogate treści ideowe podkreślające Chrystusa jako Najwyższego Króla, a co za tym idzie potęgę władzy monarszej we Francji. Swoim wyglądem nawiązuje do relikwiarzy skrzynkowych, powszechnych już w złotnictwie doby romanizmu. Jest przykładem sztuki dworskiej o wysokim znaczeniu dla rozwoju architektury sakralnej, stanowi wzór dla licznych gotyckich kaplic zamkowych w Europie Łacińskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saintpaulia

bylina z rodziny gesneriowatych; sępolia, fiołek afrykański

Sępolia (Saintpaulia H.Wendl.) – rodzaj bylin z rodziny ostrojowatych. Należy do niego 20 gatunków pochodzących z Afryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saintsimonistka

→ saintsimonista

Patrz:saintsimonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Saintsimonizm

Saintsimonizm – doktryna filozoficzno-społeczna powstała w pierwszej połowie XIX wieku, doktryna postuluje ustalenie nowej struktury społecznej, w której zniesione byłoby prawo dziedziczenia i obowiązywałaby zasada "każdemu według zdolności". Saintsimonizm stanowi jeden z nurtów socjalizmu utopijnego. Twórcą doktryny jest Henri de Saint-Simon, francuski historyk, filozof, wolnomularz, industrialista, socjalista utopijny oraz jeden z prekursorów socjologii, jego idee propagowane były w pismach takich jak l'Industrie, La politique, i L'Organisateur.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sainz

[czytaj: sajnc] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saipan

[czytaj: sajpan] wyspa wulkaniczna na Oceanie Spokojnym

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

(1.2) adm. okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;

Saipan – największa wyspa Marianów Północnych (terytorium zależne USA) położona w zachodniej części Oceanu Spokojnego, około 200 km na północ od Guam. Znajduje się tu stolica terytorium – Capitol Hill. Wyspa stanowi, wraz z wyspą Aguijan jeden z okręgów administracyjnych Marianów Północnych – Saipan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saj

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajan

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny

Sajan (wł. saione od saio – płaszcz żołnierski, habit) – rodzaj kaftana, ubiór męski rozpowszechniony w epoce renesansu.

Powstały we Włoszech we wczesnym okresie renesansu, podstawowy wierzchni ubiór męski, nakładany na cienką koszulę (zwykle z niewielkimi kryzami wokół szyi i dłoni). Był rodzajem długiego kaftana bądź sukni z szerokim kwadratowym wycięciem (dekoltem) u góry, z reguły do pasa obcisłej, z doszytą, krótką, fałdzistą spódniczką (baskiną) z klinów, sięgającą do połowy uda. Jego szerokie bufiaste rękawy obciśnięte były wąskimi taśmami w połowie ramienia i w dolnej części przedramienia. Ubiór ten zdobiono szerokimi naszywanymi pasami z wzorzystej tkaniny lub haftu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajański

przymiotnik od: Sajany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sajanami, dotyczący Sajanów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sajany

dawniej:
1. męski obcisły kaftan z przedłużonym stanem w kształcie krótkiej spódnicy, noszony w Europie do XVII wieku przez rycerzy i dworzan;
2. płaszcz, strój odświętny

Sajany – system górski w Azji położony w większej części na terytorium Rosji oraz w małej części na terytorium Mongolii. Rozciąga się od Ałtaju na zachodzie do jeziora Bajkał na wschodzie.

Sajany są górami fałdowymi powstałymi w orogenezie kaledońskiej, a kilkakrotnie odmładzanymi w hercyńskiej i alpejskiej. Zbudowane z prekambryjskich skał zmetamorfizowanych (gnejsy, łupki krystaliczne, kwarcyty) i dolnopaleozoicznych skał osadowych (łupki, piaskowce, margle) z częstymi intruzjami granitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajchania

rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów

Sajchania (Saichania) – rodzaj dinozaura z rodziny ankylozaurów (Ankylosauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajczyce

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Sajczyce – osada leśna wsi Stańków, w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm
- Sajczyce – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin

## Inne

- Sajczyce – zniesiona osada leśna w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Chełm

#### Źródła:

Wikipedia

# Sajda

miasto w Libanie; Sydon

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Libanie, Sydon

Biologia:

- Sajda – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
- sajda, inaczej sajka, dorszyk polarny (Boreogadus saida) – ryba z rodziny dorszowatych

Geografia:

- Sajda – inaczej Sydon – miasto w Libanie
- Sajda – miasto w Syrii, w muhafazie Dara
- Sajda – miejscowość w Syrii, w muhafazie Al-Kunajtira
- Sajda – wieś w Palestynie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sajdacznik

żołnierz uzbrojony w sahajdak; łucznik; sahajdacznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajdaczny

przmiotnik od: sajdak

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajdak

dawniej: futerał z łukiem i kołczan ze strzałami; sahajdak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kołczan na strzały,

- Sajdak – szczyt w Górach Wałbrzyskich
- sajdak – futerał na łuk i strzały

osoby o nazwisku Sajdak

- Dariusz Sajdak
- Jan Sajdak
- Wiesław Sajdak – polski pięcioboista nowoczesny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sajerz

indywidualizm: rzemieślnik zajmujący się wyrobem sai (włoskiej, cienkiej, lekkiej materyjki, modnej w dobie renesansu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajgon

slangowo:
1. bezład, chaos;
2. awantura, bijatyka; rozróba

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);

(1.2) geogr. rzeka w Wietnamie;

- Sajgon (obecnie Ho Chi Minh) – miasto w Wietnamie
- Sajgon – stacja kolejowa w ww. mieście
- Sajgon – rzeka w Wietnamie
- Sajgon – amerykański dramat wojenny z 1988 roku
- „Sajgon” – nieoficjalna nazwa kawiarni funkcjonującej w latach 1964–1989 przy leningradzkiej restauracji „Moskwa”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sajgończyk

mieszkaniec Sajgonu (nazwa wietnamskiego miasta Ho Chi Minh do roku 1976)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sajgonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sajgonka

1. potrawa kuchni wietnamskiej, nieduży naleśnik z ciasta ryżowego nadziewany mięsem i warzywami;
2. mieszkanka Sajgonu (nazwa wietnamskiego miasta Ho Chi Minh do roku 1976)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sajgonu

(1.2) kulin. ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

Sajgonki, krokiety wiosenne, naleśniki wiosenne (chiń. 春卷; pinyin chūn juǎn; wiet. chả giò, wersja smażona (na północy Wietnamu: nem), wersja niesmażona: gỏi cuốn) – popularne danie kuchni chińskiej oraz kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sajgoński

przymiotnik od: Sajgon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sajka

ryba z rodziny dorszowatych; dorszyk polarny

Sajka, dorszyk polarny, sajda (Boreogadus saida) – gatunek morskiej ryby dorszokształtnej z rodziny dorszowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Boreogadus. Poławiany gospodarczo. Lokalnie wykorzystywany jest jako karma dla psów zaprzęgowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajkowiec

środowiskowo: przedstawiciel subkultury młodzieżowej aktywnej w Polsce w latach 1981-85, noszący długą grzywkę zaczesaną na bok i bardzo eleganckie ubranie; popers, poppers

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajmiri

małpa szerokonosa z rodziny kapucynek; saimiri

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. mała małpa występująca w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej;

Sajmiri (Saimiriinae) – podrodzina ssaków naczelnych z rodziny płaksowatych (Cebidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sajno

nazwa dwóch jezior w Polsce

2 jeziora w Polsce:

- Sajno – jezioro na Równinie Augustowskiej, w woj. podlaskim, w pow. augustowskim, w gminie Augustów;
- Sajno – jezioro na Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Orzysz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajonara

z japońskiego: do widzenia, żegnaj; sayonara

#### Źródła:

SJP.pl

# Sajówka

wieś w Polsce

Sajówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Sławatycze.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Sławatycze. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 107 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Różańcowej w Sławatyczach. Wyznawcy prawosławia należą do parafii św. Anny w Międzylesiu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajra

mała ryba morska z rzędu okoniokształtnych

Sajra (Cololabis saira) – gatunek drapieżnej, morskiej ryby z rodziny makreloszowatych (Scomberesocidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sajudis

litewski ruch społeczno-polityczny

Sąjūdis, właśc. Lietuvos Persitvarkymo Sąjūdis (pol. „Litewski Ruch na rzecz Przebudowy”) – litewska organizacja polityczna, założona na zjeździe 3 czerwca 1988 roku w siedzibie Litewskiej Akademii Nauk jako ugrupowanie popierające pieriestrojkę („przebudowę”), reformę społeczno-ekonomiczną zainicjowaną w Związku Radzieckim przez jego przywódcę, Michaiła Gorbaczowa. Na czele organizacji stał Vytautas Landsbergis. Skupiając litewską inteligencję, Sąjūdis od początku wysuwał postulaty odrodzenia narodowego, a następnie suwerenności Litwy (wówczas jednej z republik radzieckich). Zjazd założycielski Sąjūdisu odbył się w dniach 22–23 października 1988 roku. Podczas jego trwania uchwalono program i statut oraz wybrano władze. Ruch w swoim programie domagał się: suwerenności politycznej, gospodarczej i kulturalnej Litwy, zagwarantowania praw człowieka i obywatela, przeprowadzenia trójpodziału władz w państwie, pluralizmu partyjnego, stworzenia narodowego systemu oświaty, ochrony środowiska naturalnego, zniesienia monopolu państwa w dziedzinie kultury, zwrócenia Kościołowi katolickiemu jego majątku oraz rozszerzenia własności indywidualnej na środki produkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sak

1. sieć na ryby w kształcie worka;
2. sidło, potrzask na ptaki;
3. przenośnie: pułapka, potrzask;
4. przestarzale: torba podróżna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ryb. sieć na ryby w formie worka rozpiętego na kabłąkach;

(1.2) sidło na ptaki

(1.5) daw. rodzaj lekkiego płaszcza męskiego

(1.6) daw. długi kaptur noszony przez bractwa religijne

(1.7) daw. wyprawiona skóra cielęca

Sak (od ang., niem. sack – worek), (po staropolsku żoch) – sieć na ryby w kształcie worka, rozpiętego na obręczach. Wykorzystuje się głównie w rybołówstwie jeziorowym. Saki często używane są przez kłusowników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakai

miasto w Japonii

- Sakai – miasto japońskie w prefekturze Ōsaka.
- Sakai – miasto japońskie w prefekturze Fukui.
- Sakai – jeden z japońskich rodów.
- Prowincja Sakai – historyczna prowincja w Japonii.
- Izumi Sakai – japońska piosenkarka J-popowa i autorka tekstów.
- Sakai Project – jest to otwarte oprogramowanie, które tworzone jest i utrzymywane przez społeczność

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sake

rodzaj wódki wyrabianej z ryżu, kojarzony z Japonią

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) spoż. japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

Sake (jap. 日本酒 nihon-shu; dosł. "japoński trunek") – tradycyjny japoński napój alkoholowy przygotowywany z ryżu. Powstaje poprzez fermentację ryżu skażonego wcześniej grzybem Aspergillus oryzae. Zawartość alkoholu mieści się w granicach 13–17%. W języku japońskim, słowo sake (酒) odnosić się może do różnych napójów alkoholowych: tych rdzennych, ale także do piwa, whisky, czy wina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saki

drobna małpa szerokonosa

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) daw. rodzaj gry towarzyskiej

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: sak

- Saki, właściwie Hector Hugh Munro – pisarz angielski
- Gökhan Saki – turecki kick-boxer
- saki (Pithecia) – rodzaj ssaków naczelnych
- saki, małpeczki (Pitheciinae) – podrodzina małp szerokonosych
- Saki – japońska manga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakieweczka

zdrobnienie od: sakiewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sakiewka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakiewka

woreczek na pieniądze; sakwa, kiesa, trzos, trzosik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podłużny woreczek na pieniądze;

- sakiewka – podłużny woreczek na pieniądze
- Sakiewka – opowiadanie Honoriusza Balzaka (1832)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sakami, dotyczący Saków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język sakijski

#### Źródła:

Wiktionary

# Sakkara

Sakkara (‏سقارة,‎ wymowa egipska [sɑʔˈʔɑːɾɑ]) – miejscowość w Egipcie położona na południe od Kairu i na zachód od Memfis. Nazwa pochodzi od Sokara (Sokarisa), bóstwa opiekującego się nekropolią.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sakla

chata górali kaukaskich o płaskim dachu zbudowana z kamienia, drewna lub gliny

Sakla – wieś w Estonii, w prowincji Sarema, w gminie Valjala.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saklawi

1. odmiana konia arabskiego o zwartej, mocnej budowie;
2. koń tej odmiany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakmar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;

Sakmar (ang. Sakmarian)

- w sensie geochronologicznym – drugi wiek cisuralu (perm), trwający około 10 milionów lat (od 294,6 ± 0,8 do 284,4 ± 0,7 mln lat temu). Sakmar jest młodszy od asselu a starszy od artinsku.

- w sensie chronostratygraficznym – drugie piętro cisuralu, leżące powyżej asselu a poniżej artinsku. Stratotyp dolnej granicy sakmaru nie został jeszcze zatwierdzony. Dolna granica oparta jest na pierwszym pojawieniu się konodonta Sweetognathus merrelli.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakmara

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Sakmara (ros. Сакмара) – rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu.

Rzeka ma swoje źródło na wschodnich zboczach pasma górskiego Urałtau (część Uralu Południowego). Jej długość wynosi 798 km, a powierzchnia dorzecza – 30 200 km². Rzeka zamarza w okresie od listopada do kwietnia, a od kwietnia do czerwca wylewa. W dolnym biegu jest żeglowna. Jej głównymi dopływami są Ziłair, Bolszoj Ik i Sałmysz.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sako

polski język automatycznego programowania obliczeń numerycznych, stosowany w maszynach matematycznych

Sako – siedzisko w postaci worka wypełnionego kulkami z polistyrenu. Jego cechą charakterystyczną jest to, że dopasowuje się do kształtu ciała.

Mebel został stworzony w 1968 roku przez trzech włoskich projektantów: Piero Gattiego, Cesare'a Paoliniego i Franco Teodoro. Zainspirowali się oni workami na liście i nazwali swój projekt Sacco (wł. worek). Następnie zaprezentowali go firmie Zanotta, która w kolejnym roku wprowadziła go na rynek. Sako według oryginalnego projektu znajduje się na ekspozycjach m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku i Centrum Pompidou w Paryżu jako ikona modernistycznego designu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakowate

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)

Sakowate (Pitheciidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych Nowego Świata z infrarzędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca gatunki określane nazwami titi, saki i uakari, wcześniej zaliczane do rodziny płaksowatych (Cebidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakowaty

o cechach sakowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakowicz

nazwisko

Sakowicz:

- Adam Maciej Sakowicz (zm. 1662) – wojewoda smoleński, marszałek Trybunału Głównego Wielskiego Księstwa Litewskiego
- Alicja Sakowicz (ur. 1988) – polska lekkoatletka
- Andrzej Sakowicz (XX–XXI w.) – polski prawnik karnista
- Anna Sakowicz (ur. 1972) – polska dziennikarka i pisarka
- Antoni Sakowicz (1895–1982) – sowiecko-białoruski żołnierz, generał Ludowego Wojska Polskiego
- Bohdan Andruszkowicz Sakowicz (zm. 1491) – bojar litewski, działacz polityczny
- Eugeniusz Sakowicz (ur. 1958) – polski teolog katolicki, religioznawca
- Helena Sakowiczówna (Sakowicz) – polska harcerka
- Joanna Sakowicz (ur. 1984) – polska tenisistka
- Kasjan Sakowicz (1578–1647) – działacz cerkiewny, teolog, pisarz polemista
- Kazimierz Sakowicz (1899–1944) – polski dziennikarz, oficer i członek ruchu oporu
- Krystyna Sakowicz (ur. 1950) – polska pisarka
- Krzysztof (Chryzant Sakowicz; 1833–1897) – rosyjski mnich prawosławny
- Mateusz Sakowicz (XX–XXI w.) – polski dyplomata
- Stanisław Roman Sakowicz (1896–1969) – polski ichtiolog
- Stanisław Stanisławowicz Sakowicz (XVI w.) – sędzia ziemski oszmiański
- Wacława Cumft-Sakowiczowa (1896–1987) – polska pianistka
- Wasil Sakowicz (ur. 1949) – białoruski polityk i dyplomata

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakówko

Sakówko – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk. Wieś jest siedzibą sołectwa Sakówko, w skład którego wchodzi również miejscowość Pólko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sakowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Helmut Sakowski – niemiecki pisarz, dramaturg, członek parlamentu
- Juliusz Sakowski – polski dyplomata, wydawca, felietonista i eseista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakowy

przymiotnik od: sak (sieć na ryby w kształcie worka), np. sieć sakowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakpalto

dawny męski płaszcz wiosenny lub letni

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gw-pl|Warszawa. luźny, skrócony płaszcz męski z dwurzędowym zapięciem, noszony głównie wiosną albo latem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakra

sacra (rzadziej);
1. w religioznawstwie: uroczystość święceń duchownych, zwłaszcza biskupich;
2. w historii: namaszczenie monarchy w czasie koronacji

Sakra (łac. sacra r.ż. od sacer „święty”) – święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich. Termin ten najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakralizacja

1. uświęcanie, nadawanie czemuś cech religijnych;
2. wada kręgosłupa polegająca na zrośnięciu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. nadanie religijnego charakteru osobom, przedmiotom lub zjawiskom sfery świeckiej; określenie stosowane w religioznawstwie zwłaszcza wobec instytucji społecznych

(1.2) med. wada wrodzona kręgosłupa, która polega na częściowym lub całkowitym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową

- Sakralizacja (religioznawstwo) (łac. sacralis – sakralny) – nadanie cech religijnych zjawiskom pozareligijnym; uświęcenie.
- Sakralizacja (medycyna) (łac. os sacrum kość krzyżowa) – wada wrodzona kręgosłupa, polegająca na całkowitym lub częściowym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakralizować

nadawać religijny charakter zjawiskom pozareligijnym; uświęcać, czynić religijnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sakralizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sakralność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sakralne

#### Źródła:

Wiktionary

# Sakralny

dotyczący kultu religijnego, poświęcony kultowi religijnemu, np. budowla, sztuka, literatura sakralna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z kultem religijnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakramencki

potocznie, w wyzwiskach: mający diabelski charakter; niegodziwy, przeklęty, diabelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakrament

w chrześcijaństwie: obrzęd liturgiczny czyniący człowieka uczestnikiem życia Bożego, znak niewidzialnej łaski Bożej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

Sakrament (łac. sacramentum, st.gr. μυστήριον [mystērion]) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako widzialny znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa. W tradycji wschodniej chrześcijaństwa sakramenty nazywa się „tajemnicami”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakramentale

ustanowiony przez Kościół znak święty, oznaczający i sprawiający duchowe skutki, np. popiół, palma

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakramentalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kośc. przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;

Sakramentalia (łac. sacramentalia, l. poj. sacramentale, ew. sacramentalium) – w katolicyzmie i prawosławiu przedmioty lub czynności, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki duchowe, cielesne, uzdrawiające; przedmioty lub czynności o charakterze religijnym zbliżone w swym znaczeniu do sakramentów, którymi Kościół posługuje się do osiągnięcia określonych skutków natury duchowej i innej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakramentalium

w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny (błogosławieństwo, poświęcenie itp.) albo służący temu obrzędowi przedmiot

Sakramentalia (łac. sacramentalia, l. poj. sacramentale, ew. sacramentalium) – w katolicyzmie i prawosławiu przedmioty lub czynności, które z pewnym podobieństwem do sakramentów oznaczają skutki duchowe, cielesne, uzdrawiające; przedmioty lub czynności o charakterze religijnym zbliżone w swym znaczeniu do sakramentów, którymi Kościół posługuje się do osiągnięcia określonych skutków natury duchowej i innej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakramentalnie

przysłówek sposobu

(1.1) rel. na mocy sakramentu

(1.2) w sposób wymagany przez zwyczaj lub tradycję

#### Źródła:

Wiktionary

# Sakramentalność

→ sakramentalny

Patrz:sakramentalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakramentalny

1. w teologii: taki, który ma moc sakramentu, został uzyskany poprzez sakrament, np. związek sakramentalny;
2. potocznie: zgodny ze zwyczajem, uświęcony tradycją, np. sakramentalne pytanie; tradycyjny, zwyczajowy, utarty

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z sakramentem, dotyczący sakramentu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakramentarz

we wczesnym średniowieczu: księga liturgiczna z najważniejszymi tekstami czytanymi przez kapłana w czasie celebracji mszy; sacramentarium

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

Sakramentarz – księga liturgiczna używana przed powstaniem mszału. Zawierała modlitwy i ceremonie liturgiczne Mszy oraz szafowania sakramentów.

Sakramentarz sprawował jednocześnie rolę pontyfikału, Rytuału Rzymskiego i mszału, chociaż nie zawierał modlitw na wejście, graduałów, epistoły, Ewangelii, offertorium, ani modlitw na komunię. Zawierał za to części:

- kolekta,
- prefacja,
- kanon rzymski,
- sekrety,
- obrzędy święceń,
- błogosławieństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakramentka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. mniszka benedyktynka z założonego w 1653 przez Catherine de Bar katolickiego zgromadzenia klauzurowego;

#### Źródła:

Wiktionary

# Sakramentki

Mniszki Benedyktynki od Nieustającej Adoracji Najświętszego Sakramentu (Benedyktynki Sakramentki, Sakramentki) (łac. Moniales Ordinis S. Benedicti Adorationis Perpetuae Sanctissimi Sacramenti) – żeńskie katolickie klauzurowe zgromadzenie zakonne założone w 1653 przez Mechtyldę od Najświętszego Sakramentu (Katarzynę de Bar) w Paryżu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sakramentologia

w teologii: dział dogmatyki, którego przedmiotem badań są sakramenty

Sakramentologia – dział teologii chrześcijańskiej, prowadzący systematyczną refleksję nad sakramentalnym wymiarem życia Kościoła chrześcijańskiego. Wykorzystuje podejście zarówno teologii dogmatycznej, jak i liturgicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakrobiznes

działalność gospodarcza związana z kultem religijnym, zwłaszcza handel dewocjonaliami

Sakrobiznes – wszelka aktywność, w której działalność religijna (sakralna) splata się ze sferą zwyczajowo uznawaną za świecką, zwróconą ku celom pragmatycznym i/lub nie związanym ze sprawami wiary i religii. Może to być więc wykorzystywanie działalności religijnej lub nawiązywanie do religii w celu uzyskiwania skutków pozareligijnych jak i działanie w sferze pozareligijnej nakierowane na uzyskanie skutków związanych z daną religią. Zaliczają się tu zarówno działania proreligijne, antyreligijne jak i neutralne światopoglądowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakrokicz

kicz o charakterze religijnym, np. otwieracz do piwa z wizerunkiem Jezusa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakroturysta

osoba zwiedzająca miejsca kultu religijnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neol. turysta uczestniczący w sakroturystyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakroturystyka

zwiedzanie miejsc kultu religijnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. rel. turyst. turystyka uwarunkowana religijnością, np. do sanktuariów, do Watykanu, do miejsc związanych z żywotem świętych itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakryfikować

dawniej:
1. poświęcać (poświęcić), składać (złożyć) ofiarę; ofiarować;
2. wyrzekać (wyrzec) się czegoś, rezygnować (zrezygnować) z czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Saks

potocznie: saksofon - dęty instrument stroikowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. pot. saksofon

Saks – starogermański jednosieczny nóż bojowy używany od okresu wędrówek ludów do epoki wikingów (najdłużej w Skandynawii do końca XI w.). Noszono go też jako element stroju codziennego.

Nazwa Sasi prawdopodobnie pochodzi właśnie od tej broni, zaś naczelne bóstwo tego plemienia Saksnot (dopatruje się w nim odpowiednika nordyckiego Tyra) był z nią często przedstawiany, np. na kamieniu grobowym z Niederdollendorf (VIII w.)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saksauł

pustynny krzew lub małe drzewo z rodziny komosowatych, rosnące na pustynnych obszarach Azji Środkowej, często na glebach zasolonych, drewno ciężkie, kruche, używane m.in. jako opał

Saksauł (Haloxylon) – rodzaj obejmujący kilka gatunków roślin z rodziny szarłatowatych (dawniej włączany do wyodrębnianej osobno rodziny komosowatych). Przedstawiciele ci występują na obszarze od północnej Afryki po środkową Azję. Gatunkiem typowym jest H. ammodendron (C. A. Meyer) E. Fenzl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sakshorn

dęty muzyczny instrument blaszany

Sakshorn – rodzina instrumentów muzycznych dętych blaszanych, opracowana w 1845 przez belgijskiego budowniczego instrumentów Adolphe Saxa. Charakteryzują się zwiniętą piszczałką, która rozszerza się stożkowo niemal na całej długości. Rura instrumentów klasycznych, zaprojektowanych przez Saxa, przebiega od ustnika poziomo ku przodowi, następnie opada w jednym lub kilku zwojach i przechodzi w odcinek pionowy, przebiegający blisko ciała muzyka. Kończy się wycelowaną w górę czarą głosową. Piszczałka, w zależności od wielkości i przeznaczenia może mieć kształt trąbkowy, eliptyczny, owalny, tubowy, okrągły lub helikonowy. Sakshorny mają podobny do trąbkowego ustnik, z płytkim półkulistym kielichem, i praworęczny mechanizm złożony z trzech lub czterech wentylów obrotowych (rzadziej tłoczkowych). Nazywane są często terminami określającymi odpowiadające im skale głosu ludzkiego: sopran, alt, tenor itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saksofon

instrument dęty należący do grupy instrumentów drewnianych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

(1.2) pot. muzyk grający na saksofonie (1.1), saksofonista

Saksofon (wł. sassofono, skrót: sass.; ang. saxophone, sax.) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Mimo metalowego korpusu, zaliczany jest do drewnianych, ponieważ posiada drewniany stroik, tak jak klarnet. Dźwięk wydobywa się przez czarę. Występuje w dziewięciu odmianach, różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Od najmniejszych saksofonów – soprillo, po największe – subkontrabasowe, najczęściej budowane w strojach B i Es (mniej typowe: C i F).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saksofonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od saksofon

#### Źródła:

Wiktionary

# Saksofonista

muzyk grający na saksofonie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muzyk, który gra na saksofonie

Saksofon (wł. sassofono, skrót: sass.; ang. saxophone, sax.) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Mimo metalowego korpusu, zaliczany jest do drewnianych, ponieważ posiada drewniany stroik, tak jak klarnet. Dźwięk wydobywa się przez czarę. Występuje w dziewięciu odmianach, różniących się wielkością i zakresem dźwięków. Od najmniejszych saksofonów – soprillo, po największe – subkontrabasowe, najczęściej budowane w strojach B i Es (mniej typowe: C i F).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saksofonistka

→ saksofonista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która gra na saksofonie

Patrz:saksofonista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saksofonistyka

w muzyce:
1. sztuka gry na saksofonie;
2. ogół dzieł przeznaczonych na saksofon

#### Źródła:

SJP.pl

# Saksofonowy

przymiotnik od: saksofon

przymiotnik

(1.1) przym. od saksofon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakson

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saksończyk

1. mieszkaniec Saksonii
2. mieszkaniec Saksonii-Anhalt
3. mieszkaniec Dolnej Saksonii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mieszkaniec Saksonii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saksonia

część Niemiec granicząca z Polską i Czechami

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonia (niem. Sachsen; górnołuż. Sakska), Wolny Kraj Saksonia (niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą jest Drezno (niem. Dresden), natomiast największym miastem jest Lipsk (Leipzig).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saksonia-Anhalt

kraj związkowy w Niemczech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu;

Saksonia-Anhalt (niem. Sachsen-Anhalt, dolnoniem. Sassen-Anhalt) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą oraz największym miastem jest Magdeburg.

Obszar Saksonii-Anhalt do 1989 r. wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Została odtworzona jako kraj związkowy w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saksonka

1. mieszkanka Saksonii
2. mieszkanka Saksonii-Anhalt
3. mieszkanka Dolnej Saksonii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Saksonii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saksoński

1. przymiotnik od: Saksonia
2. przymiotnik od: Saksonia-Anhalt
3. przymiotnik od: Dolna Saksonia; dolnosaksoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saksy

1. dawniej: okresowa praca zarobkowa za granicą, głównie w Niemczech (początkowo w Saksonii);
2. potocznie: wyjazd za granicę połączony z podjęciem okresowej pracy, zwykle nielegalnie

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. emigracja sezonowa Polaków do Niemiec na okres robót polowych

(1.2) pot. żart. praca zarobkowa za granicą, często nielegalna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakulina

skorupiak z podgromady wąsonogów

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakum-Pakum

rzadko o pakowaniu się przed podróżą: szybko i byle jak; łapu-capu, łap-cap

#### Źródła:

SJP.pl

# Sakura

odmiana wiśni japońskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;

Sakura (jap. 桜) – drzewo wiśni, kwiat wiśni; japońska nazwa ozdobnych drzew wiśniowych i ich kwiatów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ent. proksymalne, kieszeniowate wydłużenie winkulum

Sakus (łac. saccus ,l. mn. sacci) – element narządów genitalnych u motyli powstały przez środkowo-brzuszną, wewnętrzną inwaginację dziewiątego sternum odwłoka, czyli winkulum (vinculum), przybierający różną formę w zależności od płci.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sakwa

przestarzałe:
1. worek podróżny do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła;
2. woreczek na pieniądze; sakiewka, kiesa, trzos, trzosik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dawny worek podróżny, często z otworem w środku do przewieszania przez ramię lub po obu stronach siodła

(1.2) torba podróżna przewieszana po obu stronach bagażnika roweru

(1.3) duża sakiewka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakwojaż

przestarzale: torba podróżna, walizka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. torba podróżna, walizka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sakwowy

→ sakwa

Patrz:sakwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sal

jeden z czterech (sał, ber, jon, rosz) pierwotnych elementów leksykalnych w doktrynie Nikołaja Marra; sał

Sal – jedna z wysp archipelagu Wysp Zielonego Przylądka, zaliczana do grupy Wysp Zawietrznych. Stanowi też jeden z 22 okręgów administracyjnych (port. concelho) Republiki Zielonego Przylądka.

Powierzchnia wyspy wynosi 216 km². Ma ona 30 km długości, 12 km szerokości i w większości krajobraz pustynny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sala

1. duże pomieszczenie będące miejscem zebrań, wystaw itp.;
2. publiczność zgromadzona w sali (pomieszczeniu); słuchacze, widzowie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

(1.2) przen. ludzie zebrani w sali (1.1)

Chile:

- Sala y Gómez – wyspa

Litwa:

- Sala – wieś w okręgu uciańskim, w rejonie jezioroskim, w starostwie Turmont

Łotwa:

- Sala – gmina
- Sala – miasto

Maroko:

- Sala – miasto
- Sala – prowincja w Maroku w regionie Rabat-Sala-Al-Kunajtira

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salaam

wykrzyknik

(1.1) inna pisownia, zob. salam.

#### Źródła:

Wiktionary

# Salabhasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry

#### Źródła:

Wiktionary

# Salacha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. - młoda, wysoka dziewczyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Salacki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salacrou

nazwisko, m.in. Armand Salacrou - dramatopisarz francuski (1899-1989)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu;

Salada (fr. salade, wł. celata i barbuta) – szersze określenie kilku zróżnicowanych konstrukcyjnie średniowiecznych hełmów, wywodzących się od łebki. Popularne w XV wiecznej Europie zachodniej, lecz używane również w Polsce. Zasadniczo wyróżnia się 2 typy tego hełmu: włoski i niemiecki, ale regionalne odmiany powstawały również we Francji i Anglii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Salado

1. wieś w USA;
2. nazwa dwóch rzek w Argentynie

- Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Parany
- Salado – rzeka w Argentynie, dopływ Colorado
- Salado – rzeka w Meksyku, dopływ Rio Grande

Miejscowości w USA:

- Salado – wieś w stanie Teksas, w hrabstwie Bell

Gminy w USA:

- Salado (ang. Salado Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Independence

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saladyn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. władca ajjubidzki,

(1.2) imię|polski|m.

Saladyn, fr. Saladin, od arab. صلاح الدين (pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, ur. 1138 w Tikricie, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – sułtan, założyciel dynastii Ajjubidów, panujący w latach 1174–1193.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Salaficki

→ salafita

Patrz:salafita

#### Źródła:

SJP.pl

# Salafita

zwolennik ruchu religijno-politycznego w islamie sunnickim

#### Źródła:

SJP.pl

# Salafitka

→ salafita

Patrz:salafita

#### Źródła:

SJP.pl

# Salafizm

ruch religijno-polityczny w islamie sunnickim

Salafizm (arab. ‏سلفية‎ salafijja, od salaf, przodkowie) – ruch reformatorski i religijno-polityczny w łonie islamu sunnickiego postulujący odrodzenie islamu przez powrót do jego pierwotnych źródeł, czyli religii przodków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salak

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszplina;
2. owoc tej palmy

- Salak:
  - Salak (wulkan) – wulkan w Indonezji,
  - Salak (drzewo) – drzewo z rodzaju arekowatych
- Osoby o nazwisku Salak:
  - Piotr Salak – dziennikarz nSport

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salaka

1. rodzaj palmy występujący w Azji Południowo-Wschodniej; salaka, oszplina;
2. owoc tej palmy

Salaka, oszplina (Salacca Reinw.) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych, czyli palm (Arecaceae). Obejmuje ok. 20, 21 lub 23 gatunki. Rośliny te występują w Azji Południowo-Wschodniej, od północno-wschodniej części Indii, poprzez Mjanmę, Tajlandię, Malezję po Sumatrę, Jawę, Borneo i Filipiny. Jeden gatunek (Salacca griffithii) na północy sięga do chińskiej prowincji Junnan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salam

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salem

wykrzyknik

(1.1) pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salamancki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

#### Źródła:

Wiktionary

# Salamandra

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. rodzaj płazów ogoniastych;

Salamandra – rodzaj płazów ogoniastych z podrodziny Salamandrinae w rodzinie salamandrowatych (Salamandridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salamandrowate

rodzina płazów ogoniastych

Salamandrowate (Salamandridae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), dość szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Brak jej przedstawicieli w Ameryce Południowej i Środkowej oraz Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salamandrowaty

o cechach salamandrowatych (rodzina płazów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salamandry

płaz ogoniasty z rodziny salamandrowatych obejmujący 39 gatunków, zamieszkuje głównie Karpaty i Sudety

Salamandrowate (Salamandridae) – rodzina płazów z rzędu płazów ogoniastych (Caudata), dość szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Brak jej przedstawicieli w Ameryce Południowej i Środkowej oraz Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salamandrzy

→ salamandra

Patrz:salamandra

#### Źródła:

SJP.pl

# Salamanka

miasto i prowincja w Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2);

(1.2) geogr. adm. prowincja w Hiszpanii, w zachodniej części regionu Kastylia i León;

Salamanka (hiszp. Salamanca) – miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 142 tys. mieszkańców (2022). Stolica prowincji Salamanka w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salami

1. sucha, wędzona kiełbasa;
2. żółty ser z mleka krowiego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

(1.2) kulin. produkowany z mleka krowiego polski ser półtwardy, w formie kiełbasek

forma rzeczownika.

(2.1) N. lm. od: sala

- salami – wędlina pochodząca z Włoch
- salami – rodzaj półtwardego sera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salamina

wyspa na Morzu Egejskim; bitwa morska odbywająca się w cieśninie pomiędzy Salaminą a Pireusem w 480 r. p.n.e. zadecydowała o zwycięstwie Greków w II wojnie perskiej

- Salamina – wyspa w Grecji w archipelagu Wysp Sarońskich
- Salamina – miasto w Grecji na wyspie Salamina
- Salamina – gmina w Grecji
- Salamina – starożytne miasto na Cyprze
- Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Caldas
- Salamina – miasto w Kolumbii, w departamencie Magdalena

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salamiński

→ Salamina

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salaminą, dotyczący Salaminy

Patrz:Salamina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salamlik

1. sala audiencyjna pałacu muzułmańskiego;
2. reprezentacyjna część męska domu muzułmańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Salamon

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salangana

ptak z rodziny jerzyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Salariat

grupa społeczna, obejmująca osoby żyjące z wynagrodzeń za pracę, zazwyczaj pracowników umysłowych, urzędników

#### Źródła:

SJP.pl

# Salat

obowiązkowa modlitwa muzułmańska odmawiana pięć razy dziennie; namaz

Salat (arab. الصلاة al-ṣalāa, pers. نماز namâz, tur. namaz) – muzułmańska modlitwa rytualna, stanowiąca jeden z pięciu obowiązków każdego muzułmanina (tzw. filarów wiary).

Odmawia się ją pięciokrotnie w ciągu doby, tj. przed wschodem słońca (Fadżr), w południe (Zuhr), po południu (Asr), po zachodzie słońca (Maghrib) i w pierwszej połowie nocy (Isza). Celem salat jest uzyskanie błogosławieństwa Allaha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salaterka

1. miska stołowa używana do podawania sałatek, jarzyn lub owoców;
2. zawartość takiej miski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salawa

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salazar

nazwisko

- António de Oliveira Salazar – portugalski polityk, profesor ekonomii
- Eliseo Salazar – chilijski kierowca wyścigowy i rajdowy
- Alexander Salazar – katolicki duchowny
- Alonso de Salazar – hiszpański podróżnik, odkrywca Wysp Marshalla
- Antonio Salazar Castillo – meksykański piłkarz
- Diego Salazar – kolumbijski sztangista
- Enrique Salazar y Zubía – hiszpański malarz portrecista i prawnik
- Fernando Salazar – meksykański piłkarz
- Iridia Salazar – meksykańska taekwondzistka
- John Salazar – amerykański polityk
- José Salazar López – rzymskokatolicki biskup
- Ken Salazar – amerykański polityk, ranczer i działacz ochrony środowiska
- Michael Salazar – belizeński piłkarz
- Óscar Salazar – meksykański taekwondzista
- Pablo Salazar – kostarykański piłkarz
- Rubén Salazar Gómez – katolicki duchowny
- Saba Reyes Salazar – katolicki święty

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salazaryzm

nacjonalistyczna, autorytarna doktryna polityczna dyktatora Antónia de Oliveiry Salazara

#### Źródła:

SJP.pl

# Salbutamol

związek chemiczny używany w leczeniu astmy

Salbutamol – organiczny związek chemiczny, wybiórczy agonista receptorów β2 w mięśniach gładkich oskrzeli. Powoduje rozkurcz oskrzeli w przypadku odwracalnego ich zwężenia i poprawę wentylacji płuc. Wpływ salbutamolu na receptory β1 w sercu jest niewielki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salcefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salsefia; kozibród lekarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Salcerski

woda salcerska - rodzaj wody mineralnej, leczniczej i stołowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Salceson

wędlina wyrabiana z głowizny, podrobów i okrawków mięsa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

(1.2) daw. warszawa. pogardliwie o stójkowym, policjancie lub żandarmie

Salceson – (wł.) rodzaj wyrobów podrobowych robionych z głowizny wieprzowej, wołowej lub cielęcej z dodatkiem tłuszczu, podrobów, krwi, okrawków mięsa, skórek i przypraw.

Mięso na salceson poddaje się peklowaniu, obgotowuje i odpowiednio przyprawia. Tak przygotowaną masą wypełnia się żołądki wieprzowe lub pęcherze wołowe, gotuje i prasuje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salchow

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym

Skoki łyżwiarskie – jeden z elementów łyżwiarstwa figurowego w konkurencjach jazdy indywidualnej kobiet i mężczyzn oraz parach sportowych. Różnice między poszczególnymi rodzajami skoków są identyfikowane na podstawie krawędzi startowej, kierunku ruchu i liczby prawidłowo wykonanych obrotów tj. od jednego do czterech obrotów wokół własnej osi (zwykle przez lewe ramię). Ich nazwy zazwyczaj pochodzą od nazwisk osób, które je wymyśliły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saldo

w księgowości - różnica między prawą stroną konta (credit) i lewą (debet) lub odwrotnie; pozostająca do wyrównania różnica między sumami dochodu i rozchodu, aktywami i pasywami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) księg. suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saldować

obliczać saldo

#### Źródła:

SJP.pl

# Salechard

miasto w Rosji, stolica Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salechard, ros. Салехард (do 1933 r. Obdorsk) – miasto w Rosji, nad Obem, ośrodek administracyjny Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego. 49.2 tys. mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł rybny oraz drzewny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salechardzki

przymiotnik od: Salechard (miasto w Rosji, stolica Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salechardem (miastem w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salem

powitanie, pozdrowienie u muzułmanów; salam

wykrzyknik

(1.1) inna pisownia, zob. salam.

Wszystkie poniższe nazwy miejscowości nawiązują do biblijnej nazwy Jerozolimy:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salep

mączka z korzeni storczyków

Salep (tur. sahlep, arab. سحلب saḥlab, azer. səhləb) – napój przyrządzany ze sproszkowanych bulw storczyka męskiego, znany w kuchni tureckiej i w kuchni bałkańskiej. Nazwa pochodzi od arabskiego określenia ḥasyu al-tha`lab, oznaczającego lisie jądra (od charakterystycznego kształtu bulw storczyka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salerneński

koń salerneński - włoska rasa konia domowego

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salerno, dotyczący Salerno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salernitański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salernem, dotyczący Salerna

#### Źródła:

Wiktionary

# Salerno

miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Kampanii;

(1.3) geogr. zatoka Morza Tyrreńskiego, położona w południowych Włoszech, na południe od Półwyspu Sorrentyńskiego;

Salerno (wym. [saˈlɛrno], pol. uproszczona: salerno) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno, nad zatoką Morza Tyrreńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salers

francuska rasa bydła

Salers – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Cantal.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 439 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 91 osób/km² (wśród 1310 gmin Owernii Salers plasuje się na 437. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 989.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saletra

potoczna nazwa soli azotanowych amonu, sodu, potasu i wapnia używanych w rolnictwie jako nawóz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. nawóz zawierający azot

(1.2) spoż. substancja chemiczna, składnik zaprawy peklowej

(1.3) chem. azotan mający znaczenie techniczne

Saletry (z łac. sal petri – sól skalna) – nazwa szeregu azotanów o znaczeniu gospodarczym. Stosowane m.in. jako azotowe nawozy mineralne (tzw. nawozy saletrzane), środki konserwujące, składniki do produkcji materiałów wybuchowych i wyrobów pirotechnicznych. Saletry są silnymi utleniaczami. Niektóre saletry (chilijska, indyjska, norweska) występują naturalnie jako minerały.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saletralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład produkujący saletrę

(1.2) geol. ziemia zawierająca saletrę

#### Źródła:

Wiktionary

# Saletrol

ANFO (Ammonium Nitrate Fuel Oil) lub saletrol – materiał wybuchowy, rodzaj amonitu, otrzymywany przez nasączanie porowatego azotanu amonu (NH4NO3) paliwami płynnymi (benzyna, olej napędowy, nafta, aceton itp.). Paliwa jest w takiej mieszaninie kilka procent (np. 94% NH4NO3 do 6% paliwa).

#### Źródła:

Wikipedia

# Saletroród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. azot

#### Źródła:

Wiktionary

# Saletrorodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. azotek

#### Źródła:

Wiktionary

# Saletrować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kulin. konserwować w roztworze saletry

(1.2) roln. nawozić roztworem saletrowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Saletrowy

przymiotnik od: saletra

#### Źródła:

SJP.pl

# Saletrzak

mineralny nawóz azotowy

Saletrzak – nazwa handlowa nawozu mineralnego składającego się pierwotnie z azotanu amonu (NH
4NO
3) i mielonego wapienia (główny składnik: CaCO
3). Później zamiast części wapienia zaczęto stosować dodatkowo dolomit (zawierający MgCO
3).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saletrzarnia

wytwórnia saletry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład produkujący saletrę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saletyn

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik z zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saletyni

zakonnik zgromadzenia Misjonarzy Najświętszej Marii Panny z La Salette, założonego we Francji w 1852 roku

Saletyni, Zgromadzenie Księży Misjonarzy Saletynów – zgromadzenie zakonne założone 1 maja 1852 przez biskupa Philiberta de Bruillard, a zatwierdzone 14 maja 1890 roku przez papieża Leona XIII.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saletynka

członkini zakonu: Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej z La Salette (SNDS)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saletyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z saletynami, dotyczący saletynów

#### Źródła:

Wiktionary

# Salezjanie

katolickie zgromadzenie zakonne, założone w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco; Towarzystwo Świętego Franciszka Salezego

Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego; nazwa łacińska: Societas Sancti Francisci Salesii; skrót zakonny SDB) – zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), znanego też jako Don Bosco, w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salezjanin

członek katolickiego zgromadzenia zakonnego, założonego w 1859 roku w Turynie przez św. Jana Bosco

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;

Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego; nazwa łacińska: Societas Sancti Francisci Salesii; skrót zakonny SDB) – zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), znanego też jako Don Bosco, w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salezjanka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakonnica ze zgromadzenia salezjańskiego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salezjanki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych

Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki (siostry salezjanki; nazwa łacińska: Congregatio Filiarum Mariae Auxiliatricis; skrót zakonny: FMA/CMW) – żeńskie zgromadzenie zakonne założone we Włoszech 5 sierpnia 1872 roku przez św. Jana Bosko i św. Marię Dominikę Mazzarello. Zgromadzenie liczy ok. 15.000 sióstr działających w 89 krajach świata. W Polsce Zgromadzenie jest podzielone na dwie inspektorie: Warszawską z siedzibą w Łomiankach k. Warszawy i Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salezjański

odnoszący się do salezjanina

przymiotnik

(1.1) rel. dotyczący zgromadzenia zakonnego salezjan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salezjańskość

→ salezjański

Patrz:salezjański

#### Źródła:

SJP.pl

# Salezy

1. imię męskie;
2. nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salicki

dynastia salicka - dynastia panująca w Niemczech w latach 1024-1125; dynastia frankońska

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. dotyczący jednego z odłamu Franków z V w. n.e.

(1.2) hist. praw. dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia

(1.3) hist. dotyczący niemieckiej dynastii panującej w XI wieku

- Salicki – polskie nazwisko; na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiły je 271 osób.

Osoby o nazwisku Salicki:

- Jakub Salicki – tytularny generał brygady Wojska Polskiego

Władcy (dynastia salicka):

- Konrad Salicki
- Konrad II Salicki
- Henryk III Salicki
- Henryk IV Salicki
- Henryk V Salicki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salicyl

potoczne określenie spirytusu salicylowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego

(1.2) pot. salicylan sodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salicylamid

Salicylamid (łac. salicylamidum) – organiczny związek chemiczny, amid kwasu salicylowego. W roztworach wodnych ma odczyn lekko kwasowy (pH ok. 5). Wykazuje działanie przeciwgorączkowe (antypiretyk), przeciwbólowe (analgetyk) i przeciwzapalne. Hamuje aktywność cyklooksygenazy i uwalnianie prostaglandyn z komórek.

#### Źródła:

Wikipedia

# Salicylan

pochodna kwasu salicylowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu salicylowego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salicylany

pochodna kwasu salicylowego

Salicylany – grupa organicznych związków chemicznych – soli i estrów kwasu salicylowego – o wzorze ogólnym C
6H
4(OH)COOR. Niektóre salicylany stosowane są w lecznictwie (np. salicylan fenylu, salicylan sodu) lub jako substancje zapachowe (np. salicylan benzylu, salicylan izobutylu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salicylowy

przymiotnik od: salicyl

przymiotnik

(1.1) farm. związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

(1.2) chem. pochodzący od salicyny, otrzymywany z salicyny; zawierający salicyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salicyna

glikozyd fenolowy złożony z glukozy i alkoholu salicylowego, o gorzkim smaku, występujący w liściach, kwiatach i korze wierzby (Salix) oraz innych drzew i krzewów, chroniący rośliny przed fitofagami (zwierzętami roślinożernymi), stosowany w leczeniu dolegliwości żołądkowych oraz jako środek przeciwbólowy i przeciwreumatyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;

Salicyna – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów fenolowych, będący połączeniem saligeniny z glukozą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salieri

Antonio Salieri (ur. 18 sierpnia 1750 w Legnago, zm. 7 maja 1825 w Wiedniu) – włosko-austriacki kompozytor, kapelmistrz i pedagog urodzony w Republice Weneckiej, który swe dorosłe życie spędził w Wiedniu jako poddany dynastii Habsburgów.

Salieri przyczynił się do rozwoju XVIII-wiecznej opery, kształtując teatr muzyczny, a jego muzyka wywarła wpływ na twórczość ówczesnych kompozytorów. Jest autorem 39 oper oraz licznych symfonii, kantat, mszy (m.in. Requiem) i oratoriów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Salignac

[czytaj: saliNIAK] marka koniaku

- Salignac (Żyronda) – francuska gmina w regionie Akwitania
- Salignac (Alpy Górnej Prowansji) – francuska gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salij

rosyjskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Salina

1. zakład wytwarzający sól z solanki;
2. dawniej: kopalnia soli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

(1.2) górn. kopalnia soli

Stany Zjednoczone:

- Salina – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Saline
- Salina – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga
- Salina – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Mayes
- Salina – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Sevier
- Salina (ang. Salina Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Kankakee
- Salina (ang. Salina Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Onondaga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salinarny

przymiotnik od: salina (fabryka soli)

#### Źródła:

SJP.pl

# Saling

1. poprzeczka wzmacniająca, przymocowana do masztu;
2. złączenie masztu ze stengą lub stengi z bramstengą

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pozioma rozpórka umocowana do masztu na pewnej wysokości, przeciwdziałająca wyginaniu się masztu pod wpływem naprężeń;

Saling – termin żeglarski oznaczający:

1a. Połączenie kolumny masztu ze stengą (przedłużeniem kolumny) w przypadku masztu wieloczłonowego.

1b. Platforma znajdująca się w miejscu połączenia kolumny masztu ze stengą. Na platformie tej mogą przebywać marynarze obsługujący drzewca, żagle i olinowanie ruchome danego piętra żagli, oraz znajdujące się w jego otoczeniu elementy olinowania stałego jednostki. Z obrzeża tej platformy biegną w górę wyższe wanty, a od spodu może być ona stabilizowana podwantkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salinger

[czytaj: SElindżer] nazwisko

Salinger:

- Jakub Artur Salinger (1805-1881) – kupiec warszawski, zesłaniec syberyjski
- J.D. Salinger (1919-2010) – amerykański pisarz (m.in. Buszujący w zbożu)
- Pierre Salinger (1925-2004) – amerykański dziennikarz i polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saliniak

koniak marki Salignac; salignac

Saliniak (Andalgalomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saliowie

w starożytnym Rzymie: bractwo dwunastu kapłanów Marsa

Saliowie (łac. Salii, od salio – tańczę) – członkowie jednego z najstarszych kolegium kapłanów w Rzymie antycznym, kapłani Marsa.

Początkowo istniało jedno kolegium, zorganizowane przez Numę Pompiliusza na Palatynie – tak zwani Salii Palatini, które później rozpadło się na dwa. Drugą grupę miał zorganizować Tullus Hostiliusz na Kwirynale w pobliżu Porta Collina; zwano ich Salii Collini lub Agonales.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salipiryna

salicylan antypiryny (syntetycznego środka przeciwbólowego, przeciwgorączkowego i przeciwzapalnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salisbura

odmiana gruszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Salisburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salisbury, dotyczący Salisbury

#### Źródła:

Wiktionary

# Salisbury

odmiana gruszy

Salisbury (wym. [ˈsɔːlzbᵊri]) – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w południowej Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Wiltshire i unitary authority Wiltshire, położone nad rzeką Avon, nad ujściem do niej rzek Nadder i Bourne. W 2011 roku civil parish liczyła 40 302 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saliwacja

nadmierne wydzielanie śliny; ślinotok

#### Źródła:

SJP.pl

# Salix

drzewo lub krzew z rodziny wierzbowatych, występujące w wielu gatunkach; wierzba

Wierzba (Salix L.) – rodzaj drzew, krzewów lub płożących krzewinek z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Obejmuje około 450–470 gatunków, tworzących bardzo liczne mieszańce. Rodzaj jest szeroko rozprzestrzeniony na świecie, aczkolwiek najbardziej zróżnicowany w strefie umiarkowanej i okołobiegunowej na półkuli północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salka

zdrobnienie od: sala; mały pokój

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|ż., zdrobn. od Salomea

- Salka – rodzaj owadów z rzędu pluskwiaków
- Salka – wieś na Słowacji
- Salka – pomnik przyrody w Czechach, w gminie Pasečnice

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salmag

nawóz azotowy z domieszką m.in. magnezu

#### Źródła:

SJP.pl

# Salmakis

w mitologii greckiej: najada jeziora w Karii

Salmakis (gr. Σαλμακίς Salmakís, łac. Salmacis) – w mitologii greckiej najada jeziora w Karii.

Pokochała syna Hermesa i Afrodyty – Hermafrodytę. Ten wpadł w jej objęcia podczas kąpieli, jednak nieczuły na jej wdzięki odrzucał zaloty pięknej nimfy. Salmakis była jednak uparta, więc uprosiła bogów, aby połączyli ją z ukochanym w jednym ciele. I tak bogowie uczynili z obojga jedno ciało o cechach obu płci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salman

imię

Salman (również jako Salmaan lub Selman, arab. سلمان) popularne wśród muzułmanów imię męskie pochodzenia arabskiego oznaczające błogosławiony, także pokój.

Wybrane osoby noszące to imię:

- Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud, król Arabii Saudyjskiej od 2015
- Salman al-Farisi, Pers, tłumacz Koranu
- Salman Khan, indyjski aktor filmowy
- Salman Rushdie, brytyjski pisarz indyjskiego pochodzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salmanasar

Salmanasar – biblijny odpowiednik akadyjskiego imienia Salmānu-ašarēd, noszonego przez pięciu królów Asyrii. Zapis biblijny, zamiast oryginalnego, stosowany jest tradycyjnie w polskich i zagranicznych opracowaniach naukowych.

Władcy asyryjscy o imieniu Salmanasar (Salmānu-ašarēd):

- Salmanasar I – panował w latach 1273–1244 p.n.e.
- Salmanasar II – panował w latach 1030–1019 p.n.e.
- Salmanasar III – panował w latach 858–825 p.n.e.
- Salmanasar IV – panował w latach 782-772 p.n.e.
- Salmanasar V – panował w latach 726-722 p.n.e.

#### Źródła:

Wikipedia

# Salmanazar

rozmiar butelki wina lub szampana odpowiadający 9 litrom

#### Źródła:

SJP.pl

# Salmiak

nazwa zwyczajowa chlorku amonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pot. chlorek amonu, sól kwasu solnego i amoniaku

(1.2) miner. salmiak rodzimy, minerał będący rzadką postacią naturalnego chlorku amonu;

(1.3) kulin. cukierki z lukrecji z dodatkiem chlorku amonu

(1.4) silny, stężony środek do czyszczenia z zawartością chlorku amonu

(1.5) techn. kostka chlorku amonu do czyszczenia grotu lutownicy

Chlorek amonu, pot. salmiak (z łac. sal ammoniac), NH
4Cl – nieorganiczny związek chemiczny z grupy chlorków, sól kwasu solnego i amoniaku. Występuje naturalnie jako rzadki minerał salmiak rodzimy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salmina

białko zasadowe z grupy protamin, wyodrębnione z plemników łososia

#### Źródła:

SJP.pl

# Salmonella

urzęsiona bakteria pałeczkowata występująca w przewodzie pokarmowym zwierząt i ludzi, jej gatunki chorobotwórcze wywołują dur brzuszny oraz zatrucia pokarmowe zwane salmonellozami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. med. wet. bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, grupujący Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych – rezydują w komórkach zarażonego organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salmonelloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmoneloza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

Salmonelloza, salmoneloza (łac. salmonellosis) – jest to grupa chorób zakaźnych spowodowanych przez Gram-ujemne pałeczki Salmonella inne niż serotypy Salmonella typhi i Salmonella paratyphi odpowiedzialne z kolei za dur brzuszny. Salmonellozę wywołują głównie serotypy Salmonella enterica – Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium. Głównym źródłem infekcji jest żywność skażona odchodami zakażonych zwierząt, przede wszystkim są to jaja i mięso drobiowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salmonellozowy

przymiotnik od: salmonelloza

#### Źródła:

SJP.pl

# Salmoneloza

choroba zakaźna wywołana przez salmonelle; salmonelloza

Salmonelloza, salmoneloza (łac. salmonellosis) – jest to grupa chorób zakaźnych spowodowanych przez Gram-ujemne pałeczki Salmonella inne niż serotypy Salmonella typhi i Salmonella paratyphi odpowiedzialne z kolei za dur brzuszny. Salmonellozę wywołują głównie serotypy Salmonella enterica – Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium. Głównym źródłem infekcji jest żywność skażona odchodami zakażonych zwierząt, przede wszystkim są to jaja i mięso drobiowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salmonowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salol

związek organiczny, salicylan fenylu; używany do odkażania przewodu pokarmowego i dróg moczowych

Salicylan fenylu (salol, łac. Phenylis salicylas FP VI, syn. Salolum, Phenylum salicylicum, Phenylium salicylicum, ang. Phenyl salicylate) – organiczny związek chemiczny z grupy estrów. Jest to ester fenylowy kwasu salicylowego. Salol nie jest ujęty w Farmakopei Europejskiej. Wymagania jakościowe określają Farmakopee narodowe danego kraju lub inne dokumenty normatywne. W Polsce na stan obecny (2021) wymagania jakościowe dla surowca farmaceutycznego określa monografia szczegółowa salicylanu fenylu ujęta w Farmakopei Polskiej VI (2002).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salome

1. matka apostołów Jakuba i Jana;
2. Aleksandra Salome (139-67 p.n.e.) - władczyni Izraela

## Osoby

- Kobiety z dynastii herodiańskiej
  - Salome I – siostra Heroda Wielkiego
  - Salome II – córka Heroda Wielkiego
  - Salome III – wnuczka Heroda Wielkiego, córka Herodiady i pasierbica Heroda Antypasa

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Salomea

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Salomea – imię żeńskie pochodzenia semickiego. Wywodzi się, podobnie jak imię męskie Salomon, od hebrajskiego słowa šalom oznaczającego „pokój”, „pomyślność”. Judejska księżniczka Salome tańcem skłoniła Heroda do wydania wyroku na Jana Chrzciciela. W Polsce imię to zanotowano już w XII wieku. Nosiły je m.in. księżniczki piastowskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salomeiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salomei lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Salomin

Salomin – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Gościeradów.

Wieś nie posiada własnego źródła wody, mówi się, że jest najbardziej suchym miejscem w Polsce. Wodę czerpano w przeszłości z 3 studni o głębokości około 30 do 60 m. Obecnie działający wodociąg, podaje wodę z Kolonii Gościeradów odległej o ok. 3 km.

#### Źródła:

Wikipedia

# Salomon

król żydowski (?-ok. 925 p.n.e.); postać biblijna znana ze swej mądrości i sprawiedliwości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;

- Salomon – biblijny król Izraela
- Salomon – imię
- Salomon – film
- Salomon – marka

Osoby noszące nazwisko Salomon:

- Alice Salomon – niemiecka działaczka społeczna
- Charlotte Salomon – niemiecka malarka
- Erich Salomon – niemiecki prawnik i fotograf
- Franz Pfeffer von Salomon – niemiecki działacz nazistowski
- Johann Peter Salomon – niemiecki skrzypek
- Michael Schmidt-Salomon – niemiecki filozof
- Xavier F. Salomon – brytyjski krytyk sztuki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salomończyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Wysp Salomona

#### Źródła:

Wiktionary

# Salomonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Wysp Salomona

Salomonka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Nowe Miasto.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Salomonostwo

Salomon z żoną; Salomonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Salomonowie

Salomon z żoną; Salomonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Salomonowy

wyróżniający się mądrością i sprawiedliwością (zwykle w wyrażeniach: salomonowy wyrok, salomonowy sąd)

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Salomona, będący jego własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salomoński

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Wysp Salomona, wyspiarskiego państwa na Oceanie Spokojnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Salon

1. zwykle największy, odpowiednio urządzony pokój, służący do przyjmowania gości; rzadziej: komplet mebli do takiego pokoju;
2. duży, elegancki lokal usługowy lub sklep (w tym znaczeniu wyraz nadużywany);
3. przestarzale: elitarne zebranie towarzyskie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) główny, dzienny pokój w mieszkaniu

(1.2) reprezentacyjny pokój w domu, rezydencji służący do przyjmowania gości

(1.3) komplet mebli do wyposażenia salonu (1.2)

(1.4) spotkanie towarzyskie w elitarnym gronie

(1.5) wystawa sztuki współczesnej

(1.6) elegancki, ekskluzywny sklep albo zakład usługowy

(1.7) salon gier

- salon – reprezentacyjne pomieszczenie w większym apartamencie, willi czy pałacu
- salon – wystawa sztuki, zwłaszcza paryska, istniejąca od XVII wieku
- salon – impreza o charakterze wystawienniczo-kulturalnym, np. salon literacki, salon motoryzacyjny
- salon – część ogrodu barokowego
- salon – motoryzacyjny obiekt handlowy
- Salon – francuskie miasto w regionie Akwitania
- Salon – francuskie miasto w regionie Szampania-Ardeny
- Salon – miasto w północnych Indiach, w stanie Uttar Pradesh
- Salon (Salon.com) – amerykańska witryna internetowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salonicki

przymiotnik od: Saloniki, miasto w północnej Grecji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salonikami, dotyczący Salonik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saloniczanin

mieszkaniec Salonik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Salonik; osoba z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saloniczanka

mieszkanka Salonik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Salonik; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salonik

mały salon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: salon

(1.2) mały salon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saloniki

mały salon

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Grecji;

Saloniki (gr. Θεσσαλονίκη, Tesaloniki [θɛsalɔˈnici]), hist. Tesalonika (gr. Θεσσαλονίκη, Thessaloníkē, łac. Egnatia, tur. Selanik, w kontekście cs. Солунь, Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Siedziba administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, regionu Macedonia Środkowa, jednostki regionalnej Saloniki i gminy Saloniki. W 2011 Saloniki liczyły 315 196 mieszkańców, a cały zespół miejski około 790 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salonka

ekskluzywny wagon kolejowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolej. ekskluzywny wagon kolejowy z salonem;

Salonka, wagon salonowy – specjalnie umeblowany, komfortowy wagon kolejowy przeznaczony do użytku wysokich urzędników lub władców, niekiedy innych osób. Wagony salonowe są własnością przewoźnika, udostępnianą na zamówienie, albo należą do osoby z nich korzystającej (np. władcy państwa). W Polsce normalnotorowymi salonkami dysponują PKP Intercity.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salonokuchnia

pomieszczenie pełniące funkcję salonu i kuchni; kuchniosalon

#### Źródła:

SJP.pl

# Salonowiec

książkowo: bywalec salonów, człowiek o wykwintnych manierach, wyrobiony towarzysko; światowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. bywalec salonów, człowiek wyrobiony towarzysko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) pot. żart. zabawa polegająca na odgadywaniu przez jednego z jej uczestników, który z graczy jest autorem anonimowego klapsa w pośladek

Bywalec salonów, salonowiec lub wielkoświatowiec – osoba, zwykle z bogatej lub arystokratycznej rodziny, która odgrywa istotną rolę w wielkim świecie i ma wpływ na wyższe sfery towarzyskie bądź artystyczne. Taka osoba zwykle spędza znaczną ilość czasu biorąc udział w różnego rodzaju wytwornych spotkaniach towarzyskich, a także jest regularnie obecna w prasie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salonowy

1. przymiotnik od: salon;
2. wytworny, elegancki

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla salonów – zebrań towarzyskich w salonach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saloon

[czytaj: salun] bar na Dzikim Zachodzie

Saloon (fr. salon, z łac. sala) – termin używany dla określenia pomieszczenia, gdzie sprzedawany jest w USA alkohol z przeznaczeniem do spożycia na miejscu. W większości saloonów uprawiano hazard, np. grano w pokera lub faraona.

Saloon stanowi stereotypowy element filmów o Dzikim Zachodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salopa

dawna, obszerna peleryna damska z rękawami

Salopa – długie, wierzchnie okrycie damskie w formie peleryny, zwykle watowane lub na futrze, z kapturem, szczególnie modne w XVIII i XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salopka

mała salopa

Salopa – długie, wierzchnie okrycie damskie w formie peleryny, zwykle watowane lub na futrze, z kapturem, szczególnie modne w XVIII i XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salowa

kobieta utrzymująca czystość i porządek w placówkach zdrowia, obsługująca w nich chorych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

Salowy (rodzaj żeński salowa) – pracownik ochrony zdrowia, zajmujący się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarzowi oddziałowemu, pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salowy

przymiotnik od: sala

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. pracownik zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z salą, dotyczący sali

przymiotnik

(3.1) archit. o kościele: jednonawowy

Salowy (rodzaj żeński salowa) – pracownik ochrony zdrowia, zajmujący się utrzymaniem czystości w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w salach szpitalnych (stąd nazwa). Podlegając służbowo (w szpitalach) pielęgniarzowi oddziałowemu, pełni także funkcje pomocnicze przy obsłudze chorych i opiece nad nimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salpa

przedstawiciel gromady z rodziny osłonic

Salpa (Sarpa salpa) – gatunek ryby zaliczanej do rodziny prażmowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Sarpa Bonaparte, 1831.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salpingektomia

zabieg polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów; podwiązanie jajowodów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salpingografia

metoda badania jajowodów polegająca na uwidocznieniu ich na obrazie rentgenowskim poprzez wprowadzenie do ich światła środka kontrastującego

#### Źródła:

SJP.pl

# Salpinks

starogrecki instrument dęty

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salpy

gromada osłonic występujących w strefie tropikalnej i subtropikalnej, przechodzących w swym rozwoju skomplikowaną przemianę pokoleń osobników płciowych i bezpłciowych; sprzągle

Salpida (salpy) — rząd osłonic z gromady sprzągli. Żyją w oceanicznym pelagialu. Salpy występują w formach osobniczych i kolonijnych. Do rzędu zalicza się obecnie 44 gatunki zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sals

wulkan błotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Salsa

1. styl w muzyce tanecznej łączący elementy mamba, jazzu i rocka;
2. sos meksykański z pomidorów, papryki i cebuli z dodatkiem chili

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. spoż. zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;

(1.2) muz. rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

(1.3) choreogr. latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);

(1.4) geol. rodzaj wulkanu błotnego charakteryzujący się tym, że wydobywające się błoto wulkaniczne nie jest gorące; związany jest z występowaniem skał bitumicznych

- salsa – potrawa
- salsa – taniec
- salsa – gatunek muzyczny
- salsa (wulkan)
- Salsa – rodzaj pająków z rodziny krzyżakowatych
- Salsa – amerykański film romantyczny z 1988 roku
- Salsa – wczesnochrześcijańska męczennica z afrykańskiej Tipasy
- Tommaso Salsa – włoski generał (1857-1913), uczestnik wojen kolonialnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salsefia

roślina z rodziny złożonych, jednoroczna lub dwuletnia, o jadalnych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salcefia; kozibród lekarski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. kulin. nazwa systematyczna|Tragopogon porrifolius|ref=tak., jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;

(1.2) jadalny korzeń salsefii (1.1)

Kozibród porolistny, salsefia, (Tragopogon porrifolius L.) – gatunek dwuletniej rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). W stanie dzikim występuje na obszarze krajów śródziemnomorskich: w Europie Południowej, Turcji, Algierii, Maroku, Libii i Tunezji.

Korzeń salsefii jest jadalny, przy czym z racji podobieństwa bywa mylony z korzeniem pasternaka i skorzonery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Salsk (ros. Сальск) – miasto w Rosji, centrum administracyjne rejonu salskiego (obwód rostowski), na Stepie Salskim.

Miasto leży nad rzeką Jegorłyk w dorzeczu Donu, w odległości 180 km od Rostowa nad Donem.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy oraz spożywczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Salski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeką Sał, dotyczący rzeki Sał

(1.2) związany z mistem Salsk, dotyczący miasta Salsk

#### Źródła:

Wiktionary

# Salt

obrót ciała w powietrzu przez głowę

## Geografia

- Salt – rzeka w Arizonie
- Salt – rzeka w Kentucky
- Salt – miejscowość w Hiszpanii
- Salt – miejscowość w hrabstwie Staffordshire (Anglia)

## Kultura popularna

- Salt – wytwórnia płytowa
- Salt – film sensacyjny z 2010 roku
- Salt – album muzyczny Lizz Wright wydany w 2003 roku
- „Salt” – singel Avy Max wydany w 2019 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salta

obrót ciała w powietrzu przez głowę

- Salta – miejscowość w Kumbrii (Anglia)
- Salta – miasto w Argentynie
- Salta – prowincja Argentyny
- HMHS Salta – statek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saltacja

w geologii: przerywane, powtarzające się unoszenie okruchów skalnych wskutek znacznej turbulencji przepływu

Saltacja – rodzaj transportu okruchów skalnych, które wykonują niewysokie skoki nad powierzchnią osadu po torach balistycznych. Opadając, uderzają leżące okruchy wybijając je w powietrze, co w rezultacie umożliwia przemieszczanie się całej masy osadu. Saltacja jest typowa dla transportu pod wpływem wiatru, zachodzi również w korytach rzecznych i na stożkach usypiskowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saltacjonizm

Saltacjonizm – koncepcja w biologii ewolucyjnej zakładająca, że zmiany mutacyjne genów prowadzą do skokowych zmian fenotypowych, wykształcania się nowych planów budowy nawet z pokolenia na pokolenie.

Z braku mechanizmów genetycznych ją wspierających wyparty obecnie przez alternatywne stanowiska gradualizmu i punktualizmu.

Saltacjonizmem była teoria makromutacyjna tzw. "obiecujących potworków" (ang. Hopeful Monsters) Richarda Goldschmidta, opublikowana w roku 1940.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saltarello

taniec włoski w takcie trójmiarowym

Saltarello – średniowieczny, włoski taniec ludowy, w metrum 3/8 lub 6/8. Początkowo łączony z tańcem estampie. Najstarszy dokument, który wspomina saltarello, to manuskrypt Add. 29987, pochodzący z Włoch, datowany na około 1390 rok. Obecnie znajduje się w Narodowej Bibliotece (British Library) w Londynie. Wymienionych jest w nim 15 tańców (8 estampie, 4 saltarella, 1 trotta i 2 laments).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saltato

w grze na instrumentach smyczkowych: wydobycie szeregu dźwięków o równych wartościach rytmicznych przez pociągnięcie w jednym kierunku smyczkiem odbijającym się od strun

Sautillé (czyt. sotie), saltato – sposób smyczkowania w grze na instrumencie smyczkowym, który polega na muskającym, lekko odskakującym pociągnięciu smyczka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saltazaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów; mikrocel, mikrocelus, mikrozaurops

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saltimbocca

[czytaj: saltimbokka] włoska potrawa w postaci smażonych kotlecików z szynką parmeńską i liśćmi szałwii

Saltimbocca (od wł. salta in bocca – dosł. „skacze do ust”) – eskalopki cielęce, popularna potrawa kuchni włoskiej.

Przyrządzane z lekko rozbitego płata cielęciny (carne di vitello) oraz plasterka surowej szynki (prosciutto crudo), obłożonych liściem szałwii, zwiniętych w rulon i obsmażanych na maśle, a następnie duszonych z dodatkiem białego wytrawnego wina. Danie to uważane jest za typowe dla kuchni rzymskiej (alla romana).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salto

obrót ciała w powietrzu przez głowę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

- salto – skok akrobatyczny
- Salto – film w reżyserii Tadeusza Konwickiego
- Salto – australijski melodramat z 2004 roku w reżyserii Cate Shortland
- Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Buenos Aires
- Salto – miasto w Argentynie, w prowincji Misiones
- Salto – miasto w Brazylii, w stanie São Paulo
- Salto – miasto w Urugwaju
- Salto – departament Urugwaju
- Salto – miejscowość w Portugalii w gminie Montalegre

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saluin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Saluin (chiń. upr. 怒江; pinyin Nù Jiāng; tyb. རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ།, Wylie rGyl mo rNGul chu, ZWPY Nag qu; birm. သံလွင်မြစ်; ang. Salween) – rzeka w Chinach i Mjanmie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saluki

rasa psa typu chartowatego; chart perski

Chart perski (oryginalna nazwa saluki) – rasa psa zaliczana do grupy chartów i do psów pierwotnych, wyhodowana prawdopodobnie w starożytności w krajach arabskich, użytkowana początkowo do polowań na gazele, obecnie jako pies-towarzysz. Typ chartowaty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salusia

tytuł bajki Stanisława Jachowicza

#### Źródła:

SJP.pl

# Salustiusz

imię męskie

Gaius Sallustius Crispus (ur. 86 p.n.e., zm. 34 p.n.e.) – rzymski historyk i polityk. Urodzony w Amiternum (obecnie: San Vittorino) w kraju Sabinów (północny wschód od Rzymu), autor De coniuratione Catilinae (Spisek Katyliny), Bellum Iugurthinum (Wojna z Jugurtą), oraz Historiae (Dzieje). Dwa pierwsze dzieła dotrwały do naszych czasów w całości, ostatnie, najbardziej dojrzałe i najobszerniejsze, zachowało się fragmentarycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salustiuszostwo

Salustiusz z żoną; Salustiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Salustiuszowie

Salustiusz z żoną; Salustiuszostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Salustiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salustiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Salut

1. uroczysta salwa oddana dla uczczenia jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia;
2. oddanie honorów wojskowych;
3. pozdrowienie, uroczyste powitanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) salwy armatnie ku czci jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia

(1.2) oddanie honorów wojskowych

- Salut – nazwa złotej monety francuskiej z przełomu XIV-XV wieku
- Program Salut – seria radzieckich stacji kosmicznych
  - Salut 1 – pierwsza stacja kosmiczna, jaka znalazła się na orbicie okołoziemskiej w ramach radzieckiego programu Salut
  - Salut 2 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 3 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 4 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 5 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 6 – radziecka stacja orbitalna
  - Salut 7 – radziecka stacja orbitalna

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Salutować

pozdrawiać po wojskowemu, oddawać honory wojskowe

czasownik niedokonany

(1.1) wojsk. harc. pozdrawiać, okazywać szacunek poprzez uniesienie ręki

(1.2) daw. strzelać z dział na powitanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|salutować.

Salutowanie – oddawanie honorów, gest, polegający na uniesieniu prawej ręki, często z dotknięciem palcami czapki lub głowy, albo uniesieniu ręki w inny sposób (salut rzymski, pozdrowienie skautowe), używany w wojsku (a także w służbach i organizacjach paramilitarnych) do pozdrowienia i oddania honorów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saluzzo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto włoskie położone w Piemoncie;

(1.2) hist. państewko włoskie istniejące w wiekach od XII do XVI z głównym ośrodkiem w mieście Saluzzo (1.1);

Saluzzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cuneo.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 15 644 osoby, 208,6 os./km².

Urodzili się tutaj m.in. Silvio Pellico, Magda Olivero, Federico Lombardi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Salvador

obce imię męskie

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Brazylii;

Salvador – miasto we wschodniej Brazylii, nad Oceanem Atlantyckim. Historyczna nazwa to São Salvador da Bahia de Todos os Santos (Święty Zbawiciel z Zatoki Wszystkich Świętych) albo po prostu Bahia. Do 1763 roku stolica Brazylii (wtedy kolonii portugalskiej), obecnie popularny cel turystyczny z wieloma barokowymi budowlami. Aglomeracja liczy 4 miliony mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salve

z łaciny: witaj, bądź pozdrowiony; ave

Salve – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Lecce.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4556 osób, 142,4 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salvia

Szałwia (Salvia L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 900, 950 lub nawet 1010 gatunków i jest to najliczniejszy w gatunki rodzaj rodziny jasnotowatych. Szałwie występują w stanie dzikim na całej kuli ziemskiej, z wyjątkiem obszarów o klimacie polarnym. Najbardziej zróżnicowane są na obu kontynentach amerykańskich, gdzie rośnie 591 gatunków, z czego ok. 250 w samym Meksyku. Drugi ośrodek z dużym zróżnicowaniem to Azja – od Chin, gdzie rosną 84 gatunki, po Azję południowo-zachodnią, gdzie w samej Turcji rośnie 86 gatunków z czego połowa to endemity tego kraju. W Afryce rośnie 59 gatunków, w Australii 1, w Europie – 36 (z czego w Polsce cztery rodzime – szałwia lepka S. glutinosa, łąkowa S. pratensis, okręgowa S. verticillata i omszona S. nemorosa). Po rewizji taksonomicznej do szałwii zaliczone zostały rodzaje dawniej tradycyjnie wyodrębniane m.in. rozmaryn Rosmarinus i perowskia Perovskia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Salwa

jednoczesny wystrzał na komendę kilku i więcej armat lub strzelb

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

(1.2) przen. wybuch śmiechu wielu osób, braw itp.

Salwa – jednoczesny wystrzał z wielu sztuk broni palnej. Strzelanie salwami pozwalało zrekompensować niską szybkostrzelność broni, poprzez wypuszczenie wielu pocisków naraz, zwiększające prawdopodobieństwo rażenia celu. Było zwłaszcza elementem taktyki piechoty używającej broni odprzodowej (np. kontrmarsz). Strzelanie salwami, przede wszystkim salwami burtowymi, było także częste w czasie starć okrętów na morzu od wieku XVII aż do połowy wieku XX, kiedy to artyleria w tego typu starciach straciła na znaczeniu na rzecz broni rakietowej. W przypadku okrętów strzelanie salwami pozwalało ponadto obserwować miejsce upadku pocisków, w celu korekt celowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salwador

państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Salwadorze; Republika Salwadoru

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Środkowej;

Salwador, Republika Salwadoru (hiszp. El Salvador; República de El Salvador) – państwo w Ameryce Północnej, leżące nad Oceanem Spokojnym. Jego stolicą jest San Salvador. Graniczy z Gwatemalą (203 km) i Hondurasem (342 km).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salwadorczyk

mieszkaniec Salvadoru (miasta w Brazylii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Salwadoru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salwadorka

mieszkanka Salvadoru, miasta w Brazylii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Salwadoru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salwadorski

przymiotnik od: Salvador (miasto w Brazylii), Salwador (państwo w Ameryce Południowej)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Salwador

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salwarowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwarsan

związek arsenoorganiczny, klasyczny lek przeciwkiłowy, niezastąpiony do czasu wprowadzenia w lecznictwie antybiotyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. farm. organiczna pochodna arsenu; pierwszy syntetyczny środek chemioterapeutyczny stosowany w leczeniu kiły i innych chorób wywołanych przez krętki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salwator

dzielnica Krakowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

(1.2) przest. inne określenie Zbawiciela, zapożyczone z łaciny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. toponim, nazwa osiedli w Krakowie i Trzebini;

(2.2) geogr. toponim, lokalna nazwa Placu Zbawiciela w Warszawie;

- Salwator – imię męskie
- Salwator – osiedle w Krakowie
- Salwator – osiedle Trzebini
- Salwator – nazwa miejscowa Placu Zbawiciela w Warszawie
- Salwator – jedna z postaci powieści Imię róży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salwatorianie

Stowarzyszenie Boskiego Zbawiciela - zgromadzenie zakonne założone w XIX wieku, zajmujące się przede wszystkim działalnością misyjną i rekolekcyjną

Salwatorianie – członkowie Towarzystwa Boskiego Zbawiciela (Societas Divini Salvatoris – SDS) założonego przez błogosławionego ojca Franciszka Marię od Krzyża Jordana 8 grudnia 1881 w Rzymie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salwatorianin

członek męskiego zgromadzenia zakonnego zajmującego się drukowaniam i rozpowszechnianiem literatury religijnej oraz pracą rekolekcyjną i misyjną

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salwatorianka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Boskiego Zbawiciela

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica z Kongregacji Sióstr Boskiego Zbawiciela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Salwatoriański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z salwatorianami lub salwatoriankami, dotyczący salwatorianów lub salwatorianek

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do salwatorianów lub salwatorianek, będący ich własnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Salwatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salwatorem, dotyczący Salwarora

#### Źródła:

Wiktionary

# Salwicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwinia

rodzaj paproci wodnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salwiniowate

rodzina wodnych paproci; wiąślowate

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salwiniowaty

o cechach salwiniowatych (rodzina paproci)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwiniowe

podklasa paproci różnozarodnikowych, obejmująca drobne i bardzo drobne (kilka centymetrów) rośliny pływające na powierzchni wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwiusz

imię męskie

Salwiusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, genetycznie wtórne cognomen utworzone od pierwotnego Salvus, Salvius, co oznacza 'pochodzący od Salvusa, z rodu Salvusa'.

Salwiusz imieniny obchodzi: 11 stycznia, 26 czerwca, 10 września i 28 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Salwiuszostwo

Salwiusz z żoną; Salwiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwiuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Salwiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwować

podniośle:
1. ratować (uratować), ocalać (ocalić);
2. salwować się - ratować (uratować) siebie samego

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|salwować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Salwowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Salwowy

→ salwa

Patrz:salwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Salzburczyk

[czytaj: zalcburczyk] mieszkaniec Salzburga (miasta w Austrii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salzburg

[czytaj: zalcburg]
1. kraj związkowy w Austrii;
2. miasto w Austrii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

(1.2) geogr. adm. kraj związkowy w środkowej Austrii

Salzburg (cz. Salcburk, hist. Solnohrad; pol. hist. Solnogród) – miasto statutarne w Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg. Położone w pobliżu granicy z Niemcami w Alpach, nad rzeką Salzach, na wysokości 424 m n.p.m. 156 619 mieszkańców (1 stycznia 2023), czwarte pod względem liczby ludności miasto w Austrii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Salzburka

[czytaj: zalcburka] mieszkanka Salzburga (miasta w Austrii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Salzburski

[czytaj: zalcburski] przymiotnik od: Salzburg

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sama

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. pot. małżonka

forma zaimka.

(2.1) forma żeńska od: sam

Sama – rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty. Płynie na Pojezierzu Poznańskim, w województwie wielkopolskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samadhi

stan ciała i umysłu, w którym możliwe jest rozpoznanie prawdziwej natury człowieka i świata; w jodze klasycznej jest to ostatni, ósmy stopień ćwiczeń psychofizycznych

Samādhi (nie mylić z mahasamadhi) (skt समाधि, chiń. sanmade 三摩提 lub sanmei 三昧, kor. samadi 사마디 lub sammae 삼매, jap. さんまい, wiet. tam-ma-địa) – w religiach dharmicznych oznacza medytacyjne pochłonięcie, stan osiągany dzięki wytrwałej praktyce medytacji (np. zazen lub innej), polegający na głębokiej koncentracji niezakłóconej zewnętrznymi bodźcami. Samadhi nie polega na izolacji od świata, tylko na takim zjednoczeniu z nim, które wolne jest od lgnięcia do zjawisk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samagowo

Samagowo (niem. Sabangen) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek, przy szosie Olsztynek – Łukta, około 7 km na północ od Olsztynka.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samanciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samanty lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Samanta

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Samanta – imię żeńskie o semickim – aramejskim – pochodzenia. Znaczyć mogło słuchająca, ale inne źródła sugerują związek z imieniem męskim Samuel. Imię ma stosunkowo krótką historię. Pojedyncze wypadki wystąpienia tego imienia odkryto w kronikach rodzin z Nowej Anglii z XVIII wieku. Nie używano go praktycznie do lat siedemdziesiątych XX wieku, kiedy w telewizji pojawił się serial „Bewitched”, w Polsce nadawany pod tytułem „Ożeniłem się z czarownicą”. Jego tytułowa bohaterka, sympatyczna czarownica, nosiła właśnie imię Samantha. Od tego czasu imię Samanta stało się bardziej powszechne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samantha

[czytaj: samanta] obce imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samar

pierwiastek chemiczny o symbolu Sm

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa na Filipinach, w archipelagu Visayas;

(1.2) geogr. adm. prowincja Filipin, w zachodniej części wyspy Samar (1.1);

(1.3) geogr. kibuc położony w Dystrykcie Południowym, w Izraelu;

(1.4) zob. Morze Samar.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

(2.2) geogr. miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Samar (Sm, łac. samarium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od samarskitu (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16 – minerału, z którego został wyizolowany w 1879 r. przez francuskiego chemika Paula Lecoq de Boisbaudrana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samara

1. samochód typu Łada Samara;
2. potocznie: duży brzuch

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;

(1.2) geogr. rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

(1.3) geogr. rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;

Samara (ros. Самара, w latach 1935–1991 Kujbyszew, cyrylica: Куйбышев) – miasto w Rosji, port rzeczny nad Wołgą. Stolica obwodu samarskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samaranch

[czytaj: SAmarancz] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samarczyk

mieszkaniec Samary

#### Źródła:

SJP.pl

# Samaria

1. starożytna kraina na Bliskim Wschodzie;
2. starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu;
3. wąwóz i wioska na Krecie w Grecji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. bibl. kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;

(1.2) hist. starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

(1.3) geogr. wąwóz położony w południowo-zachodniej części Krety w paśmie Gór Białych;

- Samaria – starożytna kraina na Bliskim Wschodzie
- Samaria – starożytne miasto, dziś stanowisko archeologiczne w Izraelu
- Samaria – wąwóz na Krecie w Grecji
- Samaria – wieś na Krecie w wąwozie Samaria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samarka

1. foliowa torebka z zamknięciem strunowym, głównie do przechowywania narkotyków;
2. mieszkanka Samary

#### Źródła:

SJP.pl

# Samarkanda

miasto w Uzbekistanie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Uzbekistanie;

Samarkanda (uzb. Samarqand, tadż. Самарқанд, pers. ‏سمرقند‎, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 540 tys. mieszkańców (2019). Jedno z najludniejszych miast Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samarkandczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Samarkandzki

przymiotnik od: Samarkanda

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samarowy

→ samar

przymiotnik

(1.1) dotyczący samaru

Patrz:samar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samarski

przymiotnik od: Samara

przymiotnik

(1.1) dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)

(1.2) wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze

(1.3) dotyczący Samary (rzeki)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samarskit

minerał radioaktywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samaryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Samarii, związany z Samarią

#### Źródła:

Wiktionary

# Samarytanie

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)

Samarytanie, Szomronim, Szamerim (hebr. ‏שומרונים‎, arab. ‏سامريون‎), sami często określają się Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim – grupa etniczno-religijna, genetycznie i językowo semicka, zaś wyznaniowo abrahamiczna, żyjąca od starożytności w Palestynie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samarytanin

przenośnie o człowieku litościwym, niosącym pomoc innym (zwłaszcza chorym)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. bibl. mieszkaniec starożytnej Samarii

(1.2) etn. rel. członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii;

Samarytanie, Szomronim, Szamerim (hebr. ‏שומרונים‎, arab. ‏سامريون‎), sami często określają się Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim – grupa etniczno-religijna, genetycznie i językowo semicka, zaś wyznaniowo abrahamiczna, żyjąca od starożytności w Palestynie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samarytanka

1. kobieta pomagająca chorym i słabym;
2. zakonnica, członkini Zgromadzenia sióstr benedyktynek samarytanek;
3. żeński stopień harcerski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. bibl. mieszkanka starożytnej Samarii

- Samarytanka – postać biblijna
- Samarytanka – polska motorówka sanitarna
- Samarytanka – stopień harcerski
- „Samarytanka” – czasopismo Kościoła Zielonoświątkowego w RP
- Samarytanka – południowo koreański film z 2003 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samarytański

1. taki, jak u samarytanina, właściwy samarytaninowi; miłosierny
2. dotyczący Samarytan, właściwy Samarytanom

przymiotnik

(1.1) związany z Samarytanami albo Samarią

(1.2) przen. miłosierny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samaweda

jedna z czterech Wed, stanowiąca zbiór śpiewów, pieśni rytualnych i hymnów do Somy

Samaweda – jedna z czterech samhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed; jej strofy śpiewał w trakcie spełniania ofiary udgatar (kapłan biorący udział w ofierze wedyjskiej, „kantor”). Powstała ok. XI wieku p.n.e.

Samaweda to w znacznej mierze zbiór nieoryginalny: większość strof zaczerpnięto wprost z Rygwedy (głównie mandali ósmej i dziewiątej). Dotarła do naszych czasów w trzech redakcjach – co oznacza, że tradycja czytania i zgłębiania Samawedy rozpadła się na trzy szkoły i to prawdopodobnie już we wczesnym okresie jej kształtowanie się, przed ostateczną kodyfikacją. Różnice między redakcjami są niezbyt znaczące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samba

1. taniec towarzyski w szybkim tempie, wywodzący się z Brazylii;
2. muzyka do tego tańca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. szybki taniec brazylijski;

(1.2) muz. muzyka do samby (1.1)

Samba, samba de roda – tradycyjny taniec brazylijski, charakteryzujący się dynamicznymi i zmysłowymi ruchami bioder. Tańczony jest solowo przez kobiety lub w parze kobieta plus mężczyzna. Jest „wizytówką” Brazylii na całym świecie, kojarzony głównie z karnawałem oraz capoeirą. Z samba de roda wywodzi się samba towarzyska – taniec towarzyski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambal

przyprawa lub ostry sos, popularne w Indonezji i Malezji

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kulin. ostry indonezyjski sos chili;

Sambal – indonezyjski sos chili, podawany do wielu potraw jako danie uzupełniające (tzw. side dish). Jest gęstszy niż meksykańska salsa.Najczęściej stosowane rodzaje chili obejmują:

- Adyuma znana również jako habanero: zazwyczaj żółte i krótkie, niezwykle ostre;
- Pieprz kajeński: zwykle czerwone i krótkie;
- Madame Jeanette: żółte lub jasnozielone i wydłużone, o nieregularnym kształcie;
- Cabe rawit: malutkie i wydłużone; mogą być czerwone lub zielone, bardzo ostre;
- Lombok: wydłużone, czerwone lub zielone, stosunkowo łagodne (zielone są łagodniejsze);
- Naga Jolokia: nazywane również cabe taliwang, jedna z najostrzejszych papryk na świecie, osiągająca około 1 miliona jednostek w skali Scoville’a (dziesięć razy więcej niż cabe rawit).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambar

rodzaj ssaków z podrodziny jeleni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;

- sambar – potrawa
- sambar – rodzaj ssaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambenito

sukno z otworem na głowę noszone przez pokutników

Sambenito (z hiszp., etym. od San Benito Święty Benedykt) – ubiór ze zgrzebnego płótna, przywdziewany przez pokutników oraz skazanych przez inkwizycję w celu ich upokorzenia, podobny do szkaplerza.

Suknie koloru żółtego w czerwone krzyże (Krzyż świętego Andrzeja) przeznaczone były dla żałujących grzeszników, którzy mogli je nosić nawet aż do śmierci. Suknie z malowidłami demonicznymi nosili skazani na stos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sambia

1. kraina historyczna w Prusach;
2. półwysep na Morzu Bałtyckim

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w Prusach, obecnie w Federacji Rosyjskiej;

(1.2) geogr. Półwysep Sambijski;

- Sambia – kraina historyczna
- Sambia – półwysep na Morzu Bałtyckim
- Sambia – lud papuaski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambijski

przymiotnik od: Sambia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sambią, dotyczący Sambii (krainy historycznej lub półwyspu)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sambo

rosyjska sztuka walki, odmiana walki wręcz, zawierająca elementy zapasów i judo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rosyjska sztuka walki;

- Sambo – rosyjska sztuka walki
- Sambo – "trzy skarby" w buddyzmie
- Sambo – stereotyp Afroamerykanina w folklorze amerykańskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambodrom

platforma, na której tańczy się sambę podczas karnawału w Rio de Janeiro

#### Źródła:

SJP.pl

# Sambor

miasto na Ukrainie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. adm. miasto w zachodniej Ukrainie;

- Sambor – imię męskie
- Sambor I (1150–1205) – książę pomorski
- Sambor II (zm. 1277/1278) – książę lubiszewsko-tczewski
- Sambor – miasto na Ukrainie
- Sambor – gatunek piwa
- Sambor – herb szlachecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samborowice

Miejscowości w Polsce:

- Samborowice – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. strzelińskim, w gminie Przeworno
- Samborowice – wieś w woj. śląskim, w pow. raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie

#### Źródła:

Wikipedia

# Samborowo

Samborowo (niem. Bergfriede) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda, nad rzekami: Drwęcą i Poburzanką oraz częściowo nad Jeziorem Drwęckim, przy drodze krajowej nr 16 (Ogrodniki – Dolna Grupa) i linii kolejowej Ostróda – Iława.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samborski

przymiotnik od: Sambor (miasto na Ukrainie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Sambora, związany z Samborem, pochodzący z Sambora

- Powiat samborski (Galicja) – jednostka administracyjna Galicji
- Powiat samborski (II Rzeczpospolita) – jednostka administracyjna II RP, w składzie woj. lwowskiego
- Rejon samborski – jednostka administracyjna Ukrainy, w składzie obwodu lwowskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samborszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Sambora, obecnie na Ukrainie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samborza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wieżyczka nad bramą

#### Źródła:

Wiktionary

# Samborze

miasto na Ukrainie

Samborze – w dawnej Polsce pięterka po obu stronach bramy wjazdowej, przeznaczone na mieszkanie wrotnych stróżów, do którego schody prowadziły po wewnętrznej stronie podwórza. Niekiedy samborza takie były uzbrojone.

Samborza – wieża obronna nad bramą wjazdową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samborzec

wieś w Polsce

Samborzec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, siedziba gminy Samborzec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Historycznie położony jest w Małopolsce, w ziemi sandomierskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samborzecki

przymiotnik od: Samborzec

#### Źródła:

SJP.pl

# Sambra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy;

Sambra (fr. Sambre) – rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy o długości 193 km i powierzchni dorzecza 2740 km².

Rzeka wypływa ze źródeł na zachodnim krańcu Ardenów, płynie przez obszar belgijskiego zagłębia węglowego, a do Mozy uchodzi koło Namur. Sambra jest połączona kanałami ze Skaldą (Kanał Charleroi – Bruksela) i Sekwaną (Kanał Sambra – Oise).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sambuca

[czytaj: sambuka] likier włoski anyżkowo-owocowo-ziołowy, produkowany z kopru włoskiego, anyżu i kwiatów bzu czarnego

Sambuca – bezbarwny, pochodzący z Włoch likier anyżkowo-owocowo-ziołowy, zawierający zazwyczaj od 38 do 40% alkoholu. Jest produkowany na bazie kwiatów czarnego bzu (wł. Sambuco), anyżu gwiaździstego, kopru włoskiego, lukrecji oraz soków.

Sambuca wykorzystywana jest często do przygotowywania koktajli alkoholowych.

.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sambucus

[czytaj: sambukus] krzew lub małe drzewo z rodziny przewiertniowatych; bez

Bez, dziki bez, bzowina (Sambucus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny piżmaczkowatych. Dawniej włączany był do przewiertniowatych (Caprifoliaceae) lub bzowatych. Obejmuje ponad 20 gatunków, występujących głównie na półkuli północnej w klimacie od umiarkowanego do podzwrotnikowego, w strefie równikowej rośliny te rosną w górach, na półkuli południowej w Ameryce Południowej oraz wschodniej Australii. W Polsce rosną dziko trzy gatunki: bez czarny (S. nigra), bez hebd (S. ebulus) i bez koralowy (S. racemosa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samcche

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Meschetia.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samcche-Dżawachetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samcowy

potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samczość

1. to, co jest charakterystyczne dla prawdziwego mężczyzny: sprawność fizyczna i seksualna; machismo, męskość;
2. zespół cech charakterystycznych dla samca - zwierzęcia płci męskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Samczy

1. → samiec;
2. potocznie: związany z mężczyzną nadmiernie interesującym się seksem; samcowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samczyk

samiec małych zwierząt

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: samiec

(1.2) samiec małych zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Same

zaimek przymiotny

(1.1) lm. nmos. zob. sam.

Tanzania:

- Same – miasto

Timor Wschodni:

- Same – miasto

Inne:

- Same – diecezja w Tanzanii
- Same – port lotniczy w Timorze Wschodnim
- SAME – włoski producent traktorów

Zobacz też:

- Samme

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samek

1. zdrobnienie od: Samuel (imię męskie);
2. nazwisko

Samek, polskie nazwisko.

Osoby noszące to nazwisko:

- Jan Samek (1930-2007), historyk
- Jan Samek (1937-1991), pilot, modelarz
- Elżbieta Samek-Czapla – polska artystka i architektka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samhainofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy lęk przed Halloween

#### Źródła:

Wiktionary

# Samica

określenie osobnika płci żeńskiej u zwierząt, tzn. takiego organizmu zwierzęcego, który wytwarza komórki jajowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zwierzę płci żeńskiej

Samica (♀), inaczej organizm żeński – organizm, który produkuje nieporuszające się komórki jajowe. Z wyjątkiem rzadkich schorzeń, większość ssaków płci żeńskiej, w tym samice ludzi, ma dwa chromosomy X. Cechy charakterystyczne dla samic różnią się w zależności od gatunku, przy czym niektóre gatunki zawierają dobrze zdefiniowane cechy żeńskie, takie jak obecność wyróżniających się gruczołów mlecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samiczka

zdrobnienie od: samica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. samica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samiczy

→ samica

Patrz:samica

#### Źródła:

SJP.pl

# Samiec

pogardliwie o mężczyźnie, zwłaszcza lubieżnym, namiętnym

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. zwierzę płci męskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. mężczyzna

Samiec (♂), inaczej organizm męski – organizm, który produkuje ruchliwe komórki rozrodcze - plemniki. U ssaków płeć męska jest determinowana obecnością chromosomu Y, podczas gdy brak tego chromosomu warunkuje płeć żeńską; jeśli jednak obecny na nim gen SRY jest nieaktywny, organizm wykształca cechy typowo żeńskie (zespół Swyera).

Oznaczany jest symbolem Marsa.

Powszechnie akceptowanym symbolem używanym do reprezentowania płci męskiej jest ♂ (Alt codes: Alt+11).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samiel

lokalna nazwa suchego, porywistego wiatru wiejącego na Saharze i często wywołującego burze piaskowe; chamsin, hamsin, samum

#### Źródła:

SJP.pl

# Samieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. rzad. onanizm, masturbacja, czynność autoerotyczna

#### Źródła:

Wiktionary

# Samijski

dotyczący Samos, wyspy na Morzu Egejskim

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samos, dotyczący Samos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samin

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Samin – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
- Samin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Bartniczka
- Samin – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Dąbrówno

#### Źródła:

Wikipedia

# Samisen

trzystrunowy japoński instrument muzyczny; shamisen, szamisen

#### Źródła:

SJP.pl

# Samiuchny

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiutki, samiuśki

#### Źródła:

SJP.pl

# Samiusieńki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiuśki, samiuchny

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samiuśki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiutki, samiusieńki, samiuchny

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samiusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samiutenieńki

zdrobnienie od: samiutki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samiuteńki

zdrobnienie od: sam; samiusieńki, samiutki, samiuśki, samiuchny

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samiutki

zdrobnienie od: sam; samiuteńki, samiusieńki, samiuśki, samiuchny

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: sam

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samizdat

[czytaj: samizDAT]
1. zabroniona przez władze publikacja, wydawana na terenie byłego Związku Radzieckiego i w krajach byłego bloku komunistycznego;
2. środowiskowo: alkohol nielegalnie pędzony; samogon, bimber, księżycówka, krzakówka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

(1.2) pot. przen. każde inne antyrządowe czasopismo wydawane społecznie bez dopełnienia formalności

Samizdat (ros. самиздат, od samodiejatielnoje izdatielstwo – wydawnictwo samodzielne) – określenie zwalczanej przez władze tzw. literatury drugiego obiegu, powstającej poza zasięgiem cenzury w ZSRR od końca lat 50. XX w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samizdatowy

przymiotnik od: samizdat

przymiotnik

(1.1) związany z samizdatami, czyli wydawnictwami drugiego obiegu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samlino

Samlino (niem. Zemlin) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, w gminie Golczewo, przy drodze wojewódzkiej nr 106 Rzewnowo - Stargard - Pyrzyce.

Według danych z 1 stycznia 2021 roku wieś liczyła 188 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samnici

starożytne plemiona

Samnici (łac. Samnites) – jeden z ludów italskich z grupy osko-umbryjskiej, zamieszkujący środkową i południową część Apeninów (Samnium), tworzący luźną federację o charakterze wojskowym. Głównym miastem Samnitów było Maleventum, przemianowane później przez Rzymian na Benewent.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samnicki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Samnitów lub Samnium

#### Źródła:

Wiktionary

# Samnita

przedstawiciel jednego z dawnych ludów italskich zamieszkujących Samnium, część środkowej Italii

#### Źródła:

SJP.pl

# Samo-

przedrostek

(1.1) tworzący wyrazy, w których główna cecha występuje jako jedyna

(1.2) tworzący wyrazy, w których główna cecha jest uzyskiwana bez pomocy czegoś / kogoś innego

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoa

1. Wyspy Żeglarzy; archipelag na Oceanie Spokojnym;
2. (do 1997 Samoa Zachodnie) Niezależne Państwo Samoa; państwo w Oceanii;
3. Samoa Amerykańskie, zamorskie terytorium Stanów Zjednoczonych w Oceanii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

(1.2) geogr. pot. archipelag Wysp Samoa w Oceanii;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoagresja

agresja skierowana przeciwko samemu sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoakceptacja

akceptowanie samego siebie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. akceptowanie samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoańczyk

1. mieszkaniec Samoa Amerykańskiego;
2. obywatel Samoa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Samoa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoanka

1. mieszkanka Samoa Amerykańskiego;
2. obywatelka Samoa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Samoa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoański

przymiotnik od: Samoa, Samoa Amerykańskie, Samoa Zachodnie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samoa, dotyczący Samoa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do Samoa, będący jego własnością

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) jęz. język urzędowy Samoa,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samobadać

samobadać się - badać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samobadanie

samobadać się - badać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samobiczować

samobiczować się:
1. przypisywać sobie winę za coś, zarzucać sobie coś złego;
2. przenośnie: ujawniać szerszemu gronu własne wady, błędy i braki, krytycznie mówić o sobie samym

#### Źródła:

SJP.pl

# Samobiczowanie

samobiczować się:
1. przypisywać sobie winę za coś, zarzucać sobie coś złego;
2. przenośnie: ujawniać szerszemu gronu własne wady, błędy i braki, krytycznie mówić o sobie samym

#### Źródła:

SJP.pl

# Samobieżny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. (o maszynach itp.) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Samobij

czarodziejski kij, który na rozkaz właściciela sam bił, uderzał; kij samobij

#### Źródła:

SJP.pl

# Samobitnia

Samobitnia była to powszechnie stosowana ochrona pszczół, żyjących w barci, przed niedźwiedziem. Był to potężny kloc drewna lub kamień zawieszony na sznurze– przy barci. Kiedy niedźwiedź odchylał go, chcąc dostać się do środka barci, kloc bezwładnie wracał na miejsce i uderzał go w głowę. Niekiedy bartnicy wbijali w ziemię pod drzewem zaostrzone u góry, drewniane pale, na które nadziewał się spadający z drzewa niedźwiedź.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samobój

1. sport: gol strzelony własnemu bramkarzowi;
2. przenośnie: błąd przynoszący złe skutki popełniającej go osobie lub jej i grupie osób z nią powiązanych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) sport. pot. bramka samobójcza

(1.2) przen. pot. sytuacja, w której sprawca zdarzenia sam sobie szkodzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. samobójstwo

Gol samobójczy – w sportach zespołowych (w szczególności w piłce nożnej) skuteczny strzał w kierunku własnej bramki, przypadkowe uderzenie lub zmiana toru lotu piłki, którego efektem jest zdobycie gola (punktu) dla drużyny przeciwnej.

Jeśli piłka po strzale odbija się przypadkowo od zawodnika drużyny broniącej i wpada do siatki, gol uznaje się za samobójczy, jeśli strzał nie był skierowany w "światło bramki". Jeśli był – zapisuje się go jako normalny gol na konto strzelającego drużyny atakującej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samobójca

ten, kto dokonał samobójstwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba próbująca zabić samą siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samobójczy

związany z samobójstwem

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo

(1.2) grożący niebezpieczeństwem, bardzo śmiały, ryzykowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samobójczyni

kobieta samobójca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta celowo zabijająca samą siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samobójstwo

zamierzone odebranie sobie życia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zabicie samego siebie;

(1.2) przen. działanie na własną szkodę

Samobójstwo – celowe odebranie sobie życia.

Przyczyny samobójstw są wielorakie. Często wynika ono z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub inne uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Samobójstwo może być również popełnione przez zdrowego psychicznie człowieka z powodów ideologicznych. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samochcąc

dawniej: z własnej woli, dobrowolnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochód

pojazd lądowy, czterokołowy używany do przewozu ludzi i towarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. transp. pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

Samochód, automobil, w skrócie auto – rodzaj kołowego pojazdu silnikowego, służącego do przewozu osób lub ładunków. Wg polskiego prawa taki pojazd jest samochodem tylko jeśli jego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością powyżej 25 kilometrów na godzinę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samochodnie

→ samochodny

Patrz:samochodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochodny

rzadko: poruszający się za pomocą własnego silnika; samobieżny, samojezdny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochodowiec

potocznie: właściciel samochodu

Samochodowiec (ang. car carrier lub pure car carrier) – statek przeznaczony do przewozu samochodów.

Ponieważ samochody jako ładunek zajmują dużo przestrzeni przy stosunkowo niewielkiej masie, przewożenie większej ich liczby na typowych statkach drobnicowych powodowało małe wykorzystywanie nośności, a co za tym idzie, generowało duże koszty. Do przemieszczania dużej liczby samochodów zaprojektowano i zbudowano statki mogące pomieścić kilka tysięcy samochodów osobowych. Przestrzeń ładunkowa takiego statku jest podzielona na wiele pokładów o małej wysokości. Część pokładów jest ruchoma w pionie, co pozwala ładować samochody o różnej wysokości. Załadunek i rozładunek samochodów odbywa się w systemie ro-ro, czyli przez odpowiednie furty z rampami na rufie i burtach statku, łączące pokłady z nabrzeżem. Dzięki temu czas załadunku został skrócony do kilku-kilkunastu godzin. Po załadowaniu samochody są mocowane za pomocą łańcuchów lub pasów do odpowiednich uchwytów na pokładach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samochodówka

potocznie:
1. technikum samochodowe;
2. komputerowa gra samochodowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. eduk. zasadnicza szkoła zawodowa lub technikum samochodowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samochodownictwo

dział techniki zajmujący się pojazdami mechanicznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochodowy

→ samochód

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samochodem, dotyczący samochodu

Patrz:samochód

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samochodoza

nadmierne przemieszczanie się samochodami na jakimś obszarze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesycenie obszarów miejskich samochodami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samochodziara

→ samochodziarz

Patrz:samochodziarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochodziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) miłośnik samochodów

#### Źródła:

Wiktionary

# Samochodzik

1. potocznie: zabawka w kształcie samochodu; resorak;
2. zdrobnienie od: samochód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samochód

(1.2) samochód-zabawka

Samochodzik – zabawka lub model w formie zminiaturyzowanego samochodu (zazwyczaj w rozmiarze od kilku do kilkudziesięciu centymetrów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samochodzisko

zgrubienie od: samochód

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochwalca

osoba lubiąca się chwalić; samochwalec, samochwał, samochwała, chwalipięta

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochwalczy

→ samochwalstwo, → samochwalca

Patrz:samochwalstwo, → samochwalca

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochwalec

osoba lubiąca się chwalić; samochwalca, samochwał, samochwała, chwalipięta

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochwalstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. zachwalanie siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samochwał

mężczyzna lubiący się chwalić; samochwalec, samochwała, samochwalca, chwalipięta

#### Źródła:

SJP.pl

# Samochwała

mężczyzna lubiący się chwalić; samochwalec, samochwał, samochwalca, chwalipięta

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoczwart

dawniej: w towarzystwie trzech osób; we czworo, we czterech

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoczynnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób samoczynny

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoczynny

przymiotnik

(1.1) działający samoczynnie, bez udziału człowieka

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodestrukcyjny

→ samodestrukcja

Patrz:samodestrukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodoskonalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|samodoskonalić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodrugi

przymiotnik

(1.1) przest. samowtór

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodurstwo

bezmyślny upór, pyszałkowatość

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodyjczycy

lud zamieszkujący Syberię; Samojedzi (dawniej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodyjczyk

członek ludu syberyjskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodyjka

członkini ludu syberyjskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. zob. samojedzki.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodyscyplina

dyscyplina narzucona samemu sobie; dyscyplina wewnętrzna

Samokontrola (samodyscyplina) – umiejętność kontrolowania swoich emocji i zachowań.

Badania z wykorzystaniem rezonansu czynnościowego ludzkiego mózgu pokazują, że samokontrola jest związana z pewnym obszarem grzbietowo-bocznej części kory przedczołowej, należącej do płata czołowego. Obszar ten jest odrębny od tych odpowiedzialnych za czynności zamierzone, postrzeganie intencji czy dokonywanie wyborów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samodział

tkanina wełniana lub lniana utkana na ręcznym warsztacie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. tkanina z wełny lub lnu tkana na ręcznym krośnie

(1.2) środ. przestępcze bimber

Samodział – tkana na ręcznym krośnie tkanina; jest to materiał wykonany z szorstkiego, elastycznego, porowatego wełnianego lub lnianego włókna, z połyskiem o diagonalnej strukturze. Może to być także splot płócienny z przędzy zgrzebnej, niebarwionej, co daje wygląd ręcznie tkanego. Materiał jest wykorzystywany na sportową odzież, marynarki, garnitury, płaszcze, i damskie kostiumy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samodziałający

dawniej: samoczynny, automatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodziałowy

przymiotnik od: samodział

przymiotnik relacyjny

(1.1) zrobiony, uszyty z samodziału

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samodzielnie

przysłówek

(1.1) bez cudzej pomocy, o własnych siłach

(1.2) samotnie, bez innych

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodzielniej

stopień wyższy od przysłówka: samodzielnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodzielniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samodzielny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodzielność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niezależność, uniezależnienie

(1.2) rzad. cecha tego co zostało samodzielnie wykonane

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodzielny

przymiotnik

(1.1) radzący sobie bez cudzej pomocy

(1.2) oddzielny, wyłączony z reszty

#### Źródła:

Wiktionary

# Samodzierżawca

1. monarcha absolutny; samowładca;
2. dawniej: jedyny dzierżawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Samodzierżawie

1. władza absolutna w carskiej Rosji; samowładztwo;
2. potocznie: absolutyzm, tyrania

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. polit. władza absolutna w carskiej Rosji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samodzierżca

monarcha absolutny; samowładca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) władca absolutny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samodzierżczyni

→ samodzierżca

Patrz:samodzierżca

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoedukacja

samodzielna edukacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoeliminacja

działanie uczestnika pewnej grupy zmierzające do wykluczenia go z tej grupy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samofascynacja

zainteresowanie, często nadmierne, własną osobą i wszystkim co dotyczy własnej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Samofinansować

samofinansować się - finansować swoją działalność z własnych pieniędzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samofinansowanie

pokrywanie wszelkich wydatków przedsiębiorstwa uzyskiwanymi w toku jego funkcjonowania wpływami

Samofinansowanie – oznacza finansowanie wydatków przedsiębiorstwa ze źródeł wewnętrznych (własnych), a nie ze źródeł zewnętrznych (tj. poprzez zadłużanie się u innych podmiotów).

Do źródeł wewnętrznych finansowania przedsiębiorstwa można zaliczyć np. zyski zatrzymane, odpisy amortyzacyjne, rozwiązanie rezerw celowych, środki uzyskane ze zbycia zbędnego majątku przedsiębiorstwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samogon

potocznie: wódka lub spirytus wytwarzane nielegalnie prymitywnym, domowym sposobem; bimber, samizdat, księżycówka, krzakówka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. nielegalnie pędzony napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samogoniarnia

miejsce nielegalnej produkcji alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Samogonka

potocznie: wódka lub spirytus wytwarzane prymitywnym, domowym sposobem; samogon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. samogon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samogonowy

przymiotnik od: samogon

#### Źródła:

SJP.pl

# Samograj

1. potocznie: instrument samogrający albo aparat odtwarzający dźwięki
2. w problemistyce szachowej: przeciwieństwo zugzwangu
3. przenośnie: rola w sztuce dająca aktorowi pole do popisu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. instrument muzyczny lub mechanizm, samodzielnie wytwarzający dźwięki

(1.2) pot. coś łatwego do wykonania lub osiągnięcia, szybko przynoszącego efekt

(1.3) pot. rola teatralna lub filmowa łatwa do zagrania

(1.4) pot. temat w literaturze, filmie, sztuce itp. atrakcyjny i łatwy do przedstawienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samogwałciciel

ktoś, kto zaspokaja popęd płciowy bez udziału partnera, onanizuje się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samogwałt

podrażnianie własnych narządów płciowych w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; ipsacja, onanizm, onania, masturbacja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych

Masturbacja – pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Może, lecz nie musi, prowadzić do osiągnięcia orgazmu. Termin obejmuje stymulację za pomocą dłoni, przedmiotów codziennego użytku, a także za pomocą akcesoriów, takich jak wibratory czy sztuczne pochwy. Masturbacja odbywa się bez udziału partnera lub przy jego wyłącznie biernym udziale. Istnieje pojęcie wzajemnej masturbacji, które dotyczy sytuacji z aktywnym udziałem partnera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samogłoska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

Samogłoska – głoska, przy powstawaniu której uczestniczą jedynie więzadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Samogłoski charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie. Podczas ich artykulacji słychać tylko jedną głoskę. Niektórzy językoznawcy kwestionują tę metodę definicji samogłosek jako niejednoznaczną i wzbudzającą wątpliwości i proponują w zamian metodę dystrybucyjną, polegającą na badaniu roli i kontekstu poszczególnych głosek w izolowanych wyrazach w poszczególnych językach.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samogłoskowy

przymiotnik od: samogłoska

#### Źródła:

SJP.pl

# Samogłów

ryba z rodziny samogłowowatych, prawdopodobnie największa ryba kostnoszkieletowa, osiągająca do 333 cm długości i 2,3 tony wagi

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Mola mola|Linnaeus|ref=tak., gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

(1.2) icht. ryba z gatunku samogłów (1.1)

Samogłów, mola (Mola mola) – gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych (Molidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samohamowność

Samohamowność – właściwość układów mechanicznych polegająca na możliwości napędzenia go tylko z jednej strony.

Przykładem może być połączenie śruba-nakrętka, w którym układ może być napędzany tylko poprzez przyłożenie momentu siły obracającego nakrętkę, przyłożenie siły nacisku próbującego przesunąć nakrętkę nie spowoduje jej przesunięcia.

Samohamowność występuje, gdy pozorny kąt tarcia jest większy od kąta nachylenia linii śrubowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samohartować

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Samohartowanie

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Samohartowność

Samohartowność – zdolność niektórych materiałów do hartowania podczas powolnego chłodzenia w powietrzu. Własność wykorzystywana np. przy obróbce cieplnej walców walcarek.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samohartujący

samohartować się - o stali: hartować się samoczynnie na powietrzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoidentyfikacja

określenie własnej tożsamości, przynależności do danej kultury, religii lub organizacji, itp.; autoidentyfikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoindukcja

pojawianie się wtórnego zmiennego pola elektromagnetycznego wokół cewki elektrycznej (solenoidu) przy przepływie przez nią zmiennego prądu elektrycznego lub gdy jest ona umieszczona w zmiennym polu elektromagnetycznym

Samoindukcja (indukcja własna) – zjawisko elektromagnetyczne, jest szczególnym przypadkiem zjawiska indukcji elektromagnetycznej. Samoindukcja występuje, gdy siła elektromotoryczna wytwarzana jest w tym samym obwodzie, w którym płynie prąd powodujący indukcję, powstająca siła elektromotoryczna przeciwstawia się zmianom natężenia prądu elektrycznego. Indukcyjność obwodu jest równa sile elektromotorycznej samoindukcji jaka powstaje w obwodzie przy zmianie natężenia o 1 amper występująca w czasie 1 sekundy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samoironia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zob. autoironia.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoironiczny

przymiotnik

(1.1) rzad. ironiczny wobec samego siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoistnie

przysłówek

(1.1) w sposób samoistny, niezależnie od czegoś innego

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoistniej

stopień wyższy od przysłówka: samoistnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoistniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samoistny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoistność

w filozofii: istnienie przez siebie; aseitas

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co samoistne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoistny

1. istniejący, powstały niezależnie od czegoś innego;
2. tworzący odrębną całość, niezwiązany z niczym

przymiotnik

(1.1) istniejący sam z siebie; powstały niezależnie od przyczyn zewnętrznych

(1.2) będący odrębną całością, niezwiązaną z niczym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoizolacyjny

→ samoizolacja; autoizolacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samojazd

dawniej, przed I wojną światową: samochód; automobil

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. samochód – termin stosowany przed pierwszą wojną światową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samojebka

wulgarnie: zdjęcie zrobione samemu sobie; selfie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wulg. fotografia zrobiona samemu sobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samojed

rosyjska rasa psa zaprzęgowego

- Samojedzi – naród, inaczej Nieńcy
- samojed – rasa psów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samojeda

rosyjska rasa psa zaprzęgowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samojeden

dawniej: sam jeden, jedyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samojedka

dawniej: Samodyjka (członkini ludu syberyjskiego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samojedź

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. ludożerca, kanibal

#### Źródła:

Wiktionary

# Samojedzi

dawna nazwa Samodyjczyków, syberyjskiego ludu

Samojedzi, także ludy samodyjskie – zbiorcza nazwa kilku autochtonicznych narodów zamieszkujących północno-zachodnią Syberię (Rosja). Posługują się językami z grupy samojedzkiej, należącej do rodziny uralskiej. Ludy te mają własne okręgi autonomiczne: Nieniecki i Jamalsko-Nieniecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samojedzki

dotyczący Samojedów (ludu syberyjskiego), charakterystyczny dla Samojedów

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samojedami, dotyczący Samojedów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samokaranie

w psychologii: karanie samego siebie; masochizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokierować

samokierować się - o torpedach, pociskach itp.: kierować się samoczynnie; samonaprowadzać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokierowanie

samokierować się - o torpedach, pociskach itp.: kierować się samoczynnie; samonaprowadzać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokontrola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kontrolowanie własnych działań; kontrola nad sobą

Samokontrola (samodyscyplina) – umiejętność kontrolowania swoich emocji i zachowań.

Badania z wykorzystaniem rezonansu czynnościowego ludzkiego mózgu pokazują, że samokontrola jest związana z pewnym obszarem grzbietowo-bocznej części kory przedczołowej, należącej do płata czołowego. Obszar ten jest odrębny od tych odpowiedzialnych za czynności zamierzone, postrzeganie intencji czy dokonywanie wyborów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samokreować

samokreować się - kreować własny wizerunek, kreować samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokrytycyzm

krytyczna, obiektywna ocena siebie samego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. umiejętność krytycznego i obiektywnego oceniania siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samokrytycznie

przysłówek

(1.1) krytycznie w stosunku do samego siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samokrytyczny

krytyczny wobec samego siebie

przymiotnik jakościowy

(1.1) zdolny do krytycznej oceny samego siebie

(1.2) wyrażający taką ocenę, nacechowany samokrytycyzmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samokrytyka

1. krytycyzm wobec siebie;
2. publiczne przyznanie się do swoich błędów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyznanie się do błędów, najczęściej publiczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samokształcący

rzadko: samokształcić się - samodzielnie zdobywać wiedzę

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokształcenie

umiejętność wpływu na własny rozwój, przejmowanie zadania rozwijania i kształtowania kwalifikacji we własnym zakresie; autoedukacja, samowychowanie

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samokształceniowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. organizator samokształcenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Samokształcić

rzadko: samokształcić się - samodzielnie zdobywać wiedzę

#### Źródła:

SJP.pl

# Samokupstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. hand. wyłączne prawo do handlu czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Samol

nazwisko

- Bogusław Samol – generał broni Wojska Polskiego
- Sylwester Samol – wojewoda jeleniogórski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samoleczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samodzielne leczenie samego siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samolecznictwo

leczenie samego siebie; odzyskiwanie zdrowia bez pomocy lekarstw

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolikwidator

Samolikwidator – urządzenie, które ma za zadanie wywołać wybuch pocisku (głowicy, torpedy) po pewnym czasie lotu, w wypadku gdyby pocisk nie trafił w cel, wyjdzie spod kontroli, albo w przypadku zakłóceń i awarii.

Samolikwidatory są stosowane głównie w pociskach artylerii przeciwlotniczej i lotniczej, a także w pociskach rakietowych typu „ziemia-powietrze” i „powietrze-powietrze”, „głębina wodna-ziemia” i „woda-powietrze”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samolikwidujący

taki, który rozwiązuje przedsiębiorstwo, organizację itp. z własnej inicjatywy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolocik

1. zdrobnienie od: samolot;
2. zabawka dziecięca przedstawiająca samolot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samolot

(1.2) samolot-zabawka

(1.3) pozycja gimnastyczna na jednej nodze, z rozpostartymi ramionami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samolot

maszyna latająca z skrzydłami o jednym do trzech płatów (par skrzydeł); służy jako transport lub jako maszyna bojowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

(1.2) pot. fotel ginekologiczny

Samolot – załogowy bądź bezzałogowy statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki sile nośnej wytwarzanej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach, względem statku skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samolotolot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określenie liczby lotów wykonanych przez daną jednostkę organizacyjną

#### Źródła:

Wiktionary

# Samolotowy

przymiotnik od: samolot

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samolotem, dotyczący samolotu

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do samolotu, będący częścią samolotu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samolub

człowiek myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi; egoista, egotysta, egocentryk, sobek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) egoista myślący tylko o sobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samolubek

1. kobieta myśląca tylko o swoim szczęściu, lekceważąca potrzeby innych ludzi; egoistka, egotystka, egocentryczka;
2. potocznie: selfie (zdjęcie zrobione samemu sobie); selficzek, selfiaczek, selfik, selfiak, selfka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolubka

1. kobieta myśląca tylko o swoim szczęściu, lekceważąca potrzeby innych ludzi; egoistka, egotystka, egocentryczka;
2. potocznie: selfie (zdjęcie zrobione samemu sobie); selficzek, selfiaczek, selfik, selfiak, selfka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolubnie

przysłówek

(1.1) w sposób samolubny, egoistycznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samolubniej

stopień wyższy od przysłówka: samolubnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samolubność

myślenie tylko o sobie, dbanie wyłącznie o siebie; samolubstwo, sobkostwo, egoizm, egotyzm, egocentryzm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samolubne; cecha tych, którzy są samolubni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samolubny

egoistyczny;
1. myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi;
2. świadczący o takich cechach, np. samolubne zachowanie

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla samoluba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samolubstwo

przestarzałe: myślenie tylko o sobie, dbanie wyłącznie o siebie; sobkostwo, samolubność, egoizm, egotyzm, egocentryzm

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) egoizm, sobkostwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samomat

w problemistyce: rodzaj zadania szachowego, w którym białe zmuszają czarne do dania mata białemu królowi, pomimo że czarne bronią się przed tym wszelkimi możliwymi sposobami

Samomat – zadanie w kompozycji szachowej, w którym zawsze zaczynają białe, polegające na wymuszeniu takiej gry czarnych, która doprowadzi do dania mata białym w ściśle określonej liczbie posunięć (pomimo zastosowania najlepszej możliwej obrony).

Na diagramie pokazano przykład samomata w czterech posunięciach:

1. Kd4 Kb7
2. Hd5+ Kc8
3. b7+ Kc7
4. Kc5 Ga7 mat

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samomiłość

środowiskowo: zaspokajanie popędu płciowego w pojedynkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Samon

założyciel pierwszego słowiańskiego państwa, zm. 658

Samon, także Samo (zm. ok. 658) – władca pierwszego potwierdzonego przez źródła pisane bezsprzecznie słowiańskiego organizmu państwowego, zwanego państwem Samona.

Jedynym wartościowym źródłem wprost traktującym o dziejach Samona jest Kronika Fredegara. Większość informacji o władcy zostało wywnioskowanych na podstawie analizy tejże kroniki, ale przez znikomą ilość materiału porównawczego wiele z nich wciąż pozostaje w sferze hipotez.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samonagrzać

rzadko: samonagrzać się - samoczynnie nagrzać się w wyniku reakcji chemicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonagrzewać

rzadko: samonagrzewać się - samoczynnie nagrzewać się w wyniku reakcji chemicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonagrzewanie

rzadko: samonagrzewać się - samoczynnie nagrzewać się w wyniku reakcji chemicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonakładacz

Samonakładacz – urządzenie lub mechanizm podający arkusze do maszyny drukującej.

Wyróżniane są trzy typy samonakładaczy:

- cierne;
- pneumatyczne (rurowe i strumieniowe);
- kombinowane – połączenie obu systemów;

#### Źródła:

Wikipedia

# Samonakładak

Samonakładacz – urządzenie lub mechanizm podający arkusze do maszyny drukującej.

Wyróżniane są trzy typy samonakładaczy:

- cierne;
- pneumatyczne (rurowe i strumieniowe);
- kombinowane – połączenie obu systemów;

#### Źródła:

Wikipedia

# Samonapędzać

samonapędzać się - napędzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonapędzający

samonapędzający się - taki, który sam się napędza

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonapędzanie

samonapędzać się - napędzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonapędzić

samonapędzić się - napędzić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonaprawialny

taki, który sam się naprawia

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonaprowadzać

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonaprowadzający

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonaprowadzanie

samonaprowadzać się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzać się samoczynnie

Samonaprowadzanie - samoczynne kierowanie się pocisku na cel (samolot, okręt, rakieta), polegające na automatycznym wykrywaniu celu, określaniu jego położenia i uruchamianiu układu sterującego powodującego spotkanie pocisku z celem albo wybuch pocisku w odległości zapewniającej zniszczenie celu. Samonaprowadzanie stosuje się najczęściej w pociskach rakietowych: lotniczych klasy powietrze - powietrze, powietrze - woda i ziemia - powietrze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samonaprowadzić

samonaprowadzić się - o torpedach, pociskach itp.: naprowadzić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonastawiać

samonastawiać się - nastawiać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samonastawić

samonastawić się - nastawić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoniezgodność

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoniszczący

taki, który sam niszczy (się)

przymiotnik

(1.1) niszczący sam siebie, działający na swą szkodę

(1.2) potrafiący dokonać zaplanowanego samozniszczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoniszczycielski

przymiotnik

(1.1) niszczący sam siebie, szkodzący sam sobie

#### Źródła:

Wiktionary

# Samonośny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o nadwoziu samochodu: nieposiadające ramy; takie, w którym szkielet, poszycie i podłoga stanowią całość przenoszącą siły działające na pojazd

(1.2) kraw. o biustonoszu, pończochach itp.: trzymające się samodzielnie ciała; niewymagające dodatkowego mocowania, podwiązek, pasków itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoobrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. obrona samego siebie

(1.2) książk. odparcie bezpośredniego zamachu na dobro własne

(1.3) wojsk. obrona kraju organizowana przez ludność cywilną

- samoobrona powszechna – powszechny obowiązek obrony państwa
- samoobrona (walka)
- Samoobrona ludowa – formacja utworzona w Galicji w 1848 z ludności ruskiej
- Samoobrony kresowe – polskie ochotnicze formacje wojskowe w latach 1918–1919
- Polska samoobrona na Wołyniu – zgrupowania polskiej ludności cywilnej i oddziałów Armii Krajowej na Wołyniu w latach 1943–1944
- partia Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej (w latach 1992–2000 działająca jako Przymierze Samoobrona)
- partia Samoobrona (w latach 2010–2011 działająca jako Nasz Dom Polska – Samoobrona Andrzeja Leppera)
- partia Samoobrona Narodu Polskiego (2005–2006, od 2006 działająca jako Obrona Narodu Polskiego)
- partia Samoobrona Ruch Społeczny (2006–2007)
- partia Samoobrona-Odrodzenie (2007–2008)
- Związek Zawodowy Rolnictwa „Samoobrona”
- Japońskie Siły Samoobrony – japońska „armia”

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoobserwacja

introspekcja, wniknięcie w głąb siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoobsługa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

Samoobsługa – system sprzedaży stosowany w niektórych sklepach, a także na niektórych stacjach benzynowych i placówkach gastronomicznych (głównie w barach), polegający na przeniesieniu na klienta części czynności związanych z wyborem i transportem wybranego produktu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoobsługiwać

książkowo: samoobsługiwać się - obsługiwać się samemu (w sklepie, w barze, w środkach komunikacji itp.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoobsługowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego

(1.2) o człowieku niepełnosprawnym: taki, który nie wymaga pomocy w codziennych czynnościach

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoocena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. ocenianie, postrzeganie samego siebie; ogólna postawa do siebie

Poczucie własnej wartości – stan psychiczny powstały na skutek elementarnej, uogólnionej oceny dokonanej na własny temat.

Samoocena to uogólniona postawa w stosunku do samego siebie, która wpływa na nastrój oraz wywiera silny wpływ na pewien zakres zachowań osobistych i społecznych. Podstawą samooceny jest samowiedza, czyli zespół sądów i opinii, które jednostka odnosi do własnej osoby. Te sądy i opinie dotyczą właściwości fizycznych, psychicznych i społecznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samooczyścić

rzadko o wodach: samooczyścić się - oczyścić się w wyniku naturalnych procesów fizycznych oraz biologicznych reakcji rozkładu nadmiaru substancji organicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooczyszczać

rzadko o wodach: samooczyszczać się - oczyszczać się w wyniku naturalnych procesów fizycznych oraz biologicznych reakcji rozkładu nadmiaru substancji organicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooczyszczanie

proces samoistnego oczyszczania się wody z zanieczyszczeń organicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooczyszczenie

proces samoistnego oczyszczenia się wody z zanieczyszczeń organicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnawiać

rzadko: samoodnawiać się - odnawiać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnawiający

samoodnawiający się - taki, który sam się odnawia; samoodnawialny, samoregenerujący się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnawialny

taki, który sam się odnawia; samoodnawiający się, samoregenerujący się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnowa

odnawianie się, regeneracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnowić

rzadko: samoodnowić się - odnowić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodnowienie

rzadko: samoodnowić się - odnowić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodtwarzać

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodtwarzający

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodtwarzanie

rzadko: samoodtwarzać się - odtwarzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodtworzenie

rzadko: samoodtworzyć się - odtworzyć się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoodtworzyć

rzadko: samoodtworzyć się - odtworzyć się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoofiara

ofiara z samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoograniczać

samoograniczać się - ograniczać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoograniczający

samoograniczać się - ograniczać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoograniczyć

samoograniczyć się - ograniczyć samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samookaleczać

samookaleczać się - okaleczać samego siebie; okaleczać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samookaleczenie

uszkodzenie własnego ciała lub nadwerężenie zdrowia, dokonywane w celu uniknięcia jakichś obowiązków lub dopełnienia nakazów rytualnych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) celowe okaleczenie samego / samej siebie;

Samookaleczenie, samouszkodzenie, samozranienie (ang. self-harm, self-injury, self-inflicted violence) – zjawisko o wielu nazwach i definicjach, które można skrótowo określić jako celowe zranienie się.

Samookaleczanie jest definiowane w różny sposób i różnie nazywane w różnych krajach i przez różnych badaczy. W efekcie metaanalizy i porównania między krajami i badaniami są znacząco utrudnione. W samej Polsce na opis samozranień stosuje się co najmniej 27 różnych terminów naukowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samookaleczyć

samookaleczyć się - okaleczyć samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samookreślać

samookreślać się - określać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samookreślający

samookreślać się - określać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samookreślenie

Samookreślenie (alb. Vetëvendosje) – centrolewicowa i narodowa partia polityczna w Kosowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samookłamywać

samookłamywać się - okłamywać samego siebie, spychać niewygodną dla siebie prawdę do podświadomości; samooszukiwać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopalacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. substancja nadająca skórze opalony wygląd, utrzymująca kolor przez kilka dni

Samoopalacz – środek kosmetyczny mający na celu nadanie skórze brązowego odcienia bez naświetlania skóry promieniami UV.

Samoopalacz imituje efekt naturalnej opalenizny, którą można uzyskać bez udziału słońca, nie prowadzi jednak do powstawania melaniny, naturalnego barwnika powstającego w skórze pod wpływem promieniowania UV. Dlatego też ten rodzaj zabarwienia nie chroni przed działaniem promieni słonecznych i skóra wymaga ochrony przed słońcem preparatami z filtrami ochronnymi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoopalający

przymiotnik

(1.1) kosmet. powodujący sztuczny efekt opalenizny

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoopanować

samoopanować się - pohamować swoje wzburzenie, wzruszenie itp.; opanować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopanowanie

samoopanować się - pohamować swoje wzburzenie, wzruszenie itp.; opanować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopodatkować

samoopodatkować się - dobrowolnie obciążyć się określonymi wpłatami pieniężnymi na rzecz budżetu państwa lub danego funduszu celowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopodatkowywać

samoopodatkować się - dobrowolnie obciążać się określonymi wpłatami pieniężnymi na rzecz budżetu państwa lub danego funduszu celowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopróżniacz

w technice: towarowy wagon kolejowy z otwieranymi bokami, umożliwiającymi szybkie wyładowanie przewożonego towaru

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoopłacalność

możliwość utrzymania się z dochodu uzyskanego dzięki własnej działalności

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoorganizacja

Samoorganizacja, samoporządkowanie (ang. self-organisation, self-assembly) – zjawiska, w których elementy układu złożonego ulegają spontanicznemu uporządkowaniu; tworzenie się zorganizowanych struktur przestrzennych lub korelacji w przestrzeni i czasie pod wpływem oddziaływań zachodzących pomiędzy elementami układu, oraz między układem a jego otoczeniem.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoorganizować

samoorganizować się - organizować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooskarżenie

Samooskarżenie – dobrowolne zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przez siebie określonego przestępstwa. Ze względu na trudność w ocenie prawdziwości, wymaga ustalenia przyczyn. Stanowi źródło pierwszych informacji o przestępstwie, o którym organ ścigania do tej pory nie wiedział lub przypisywał je komuś innemu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoostrzący

taki, który sam się ostrzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooszukiwać

samooszukiwać się - okłamywać samego siebie, spychać niewygodną dla siebie prawdę do podświadomości; samookłamywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samooszukiwanie

samooszukiwanie się - oszukiwanie samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopas

bez opieki lub bez kontroli

przysłówek

(1.1) bez opieki, bez kontroli

(1.2) w pojedynkę, samotnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samopaska

dawniej: ladacznica, nierządnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopał

rodzaj dawnej rosyjskiej rusznicy

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. wojsk. prymitywna, długa ręczna broń palna, używana w XVI-XVII wieku w Europie Wschodniej; rodzaj rusznicy;

(1.2) łow. pułapka samostrzelna uruchamiana przypadkowo mechanizmem spustowym

(1.3) techn. urządzenie do odstraszania zwierzyny niszczącej nocą pola uprawne, od czasu do czasu strzelające ślepą amunicją

Samopał (z ros. самопал) – staropolskie potoczne określenie długiej ręcznej broni palnej, używanej od XVI do XVII wieku na Ukrainie i w Rosji. Termin ten jest nieprecyzyjny i odnosił się do zróżnicowanych konstrukcji broni strzeleckiej.

Współcześnie samopałem określa się również broń palną ustawianą przez kłusowników w lesie na ścieżkach (przesmykach) zwierzyny. Samopał wystrzeliwuje po potrąceniu przez zwierzynę drutu lub sznura uruchamiającego spust.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samopięć

przysłówek liczebnikowy

(1.1) daw. tylko w pięć osób

#### Źródła:

Wiktionary

# Samopis

aparat, przyrząd samopiszący

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopnący

roślina samopnąca - rzadko: roślina o wydłużonych giętkich pędach wymagających podpór; roślina pnąca, pnącze

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopoczucie

stan psychiczny lub fizyczny odczuwany bezpośrednio przez daną osobę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nastrój, humor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samopodpalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czyn podpalenia własnego majątku, np. domu, plonów

(1.2) rzad. zob. samospalenie. (samobójstwo)

#### Źródła:

Wiktionary

# Samopodświetlać

samopodświetlać się - podświetlać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopodświetlić

samopodświetlić się - podświetlić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopodtrzymujący

taki, który sam podtrzymuje (się)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopomoc

#### Źródła:

Wikipedia

# Samopompujący

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który samoczynnie napełnia się powietrzem

#### Źródła:

Wiktionary

# Samoponiżać

samoponiżać się - poniżać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoponiżanie

samoponiżać się - poniżać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoponiżenie

rzadko: poniżenie samego siebie; samouniżenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoponiżyć

samoponiżyć się - poniżyć samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopotępiać

samopotępiać się - potępiać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopotępić

samopotępić się - potępić samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopowtarzać

samopowtarzać się - powtarzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopowtarzający

samopowtarzać się - powtarzać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopowtarzalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) ładujący automatycznie kolejny pocisk

#### Źródła:

Wiktionary

# Samopowtórzyć

samopowtórzyć się - powtórzyć się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopoziomujący

taki, który sam się poziomuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopoznanie

poznanie samego siebie, swojej osobowości, psychiki, swoich możliwości itp.; samorozumienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoprezentacja

prezentacja samego siebie, własnych dokonań

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoprząśnica

rodzaj przędzarki do samoczynnego wyrobu cienkiej przędzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoprzylepny

przymiotnik relacyjny

(1.1) przylepiający się bez smarowania klejem

#### Źródła:

Wiktionary

# Samopsza

pszenica jednoziarnowa; dziś prawie nieuprawiana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roln. roślina z gatunku pszenica samopsza, nazwa systematyczna|Triticum monococcum|ref=tak., jedna z najstarszych udomowionych, uprawiana już 7000 lat p.n.e.

Pszenica samopsza (Triticum monococcum L.) — gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych. Gatunek uprawiany dawniej na obszarach od Atlantyku po Persję. Zasięg naturalny obejmuje region Kaukazu, Iran, Afganistan, Azję Mniejszą, Bałkany i Krym. Dzisiaj, jako gatunek mało plenny, jest uprawiany rzadko na górzystych terenach Zakaukazia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samopublikacja

1. publikowanie dzieła nakładem własnym autora; samopublikowanie, self-publishing;
2. dzieło opublikowane w ten sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopublikowanie

publikowanie dzieła nakładem własnym autora; samopublikacja, self-publishing

Samopublikowanie (ang. self-publishing) – zjawisko publikowania nakładem własnym autora, różnego rodzaju wydawnictw (książka, broszura, płyta kompaktowa itp.).

Wydawnictwa samopublikowane stanowią margines rynku środków masowego przekazu w zakresie generowania przychodów ze sprzedaży. Rozwój technologii ułatwiających proces publikowania takich jak kserokopiowanie, DTP, druk na żądanie i e-booki powoduje, że udział prac wydanych nakładem własnym stale rośnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samopublikowany

opublikowany nakładem własnym autora

#### Źródła:

SJP.pl

# Samopylność

zdolność roślin do zapylania się własnym pyłkiem; autogamia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samopylne

Samopylność, samozapylenie – forma autogamii występująca u roślin nasiennych. Polega na zapyleniu słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale rosnących na tej samej roślinie. W wyniku tego procesu nie następuje wymiana materiału genetycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samopłonność

#### Źródła:

Wikipedia

# Samopłonny

o roślinie: niezapylający się własnym pyłkiem; samosterylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoraj

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorealizacja

Samorealizacja, samourzeczywistnianie, samoaktualizacja – w psychologii to stałe dążenie do realizacji swojego potencjału, rozwijania talentów i możliwości, proces stawania się „tym, kim się chce być” (a nie tym, kim się jest), dążeniem do wewnętrznej spójności, jedności z samym sobą, spełnienia swojego przeznaczenia lub powołania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samorealizować

potocznie: samorealizować się - realizować, urzeczywistniać własne zamierzenia, plany życiowe, artystyczne itp.; spełniać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoregenerujący

samoregenerujący się - taki, który samodzielnie się odnawia; samoodnawialny, samoodnawiający się

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoregulacja

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoregulacyjny

→ samoregulacja

Patrz:samoregulacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoregulować

samoregulować się - regulować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoregulujący

samoregulować się - regulować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorejestrować

samorejestrować się - rejestrować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorejestrujący

samorejestrować się - rejestrować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoreprodukcja

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoróbka

potocznie: rzecz wykonana przez amatora domowym sposobem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorodek

bryłka metalu, zwłaszcza szlachetnego, znaleziona w piasku, mule itp.; nugget, rodzimek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samorodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samorodne

#### Źródła:

Wiktionary

# Samorodny

przymiotnik

(1.1) wynikający z natury

(1.2) taki, który nikogo nie naśladuje

(1.3) nieposiadający wykształcenia w danej dziedzinie, choć w niej działający

#### Źródła:

Wiktionary

# Samorodztwo

samorzutne powstanie niższych organizmów z nieorganicznej lub organicznej materii nieożywionej; samorództwo, abiogeneza, autogonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozpakowujący

taki, który sam rozpakowuje (się)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozpuścić

rzadko: samorozpuścić się - rozpuścić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozpuszczać

rzadko: samorozpuszczać się - rozpuszczać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozpuszczanie

rozkład komórek i tkanek organizmu pod wpływem własnych enzymów hydrolitycznych; autoliza, samotrawienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozumienie

rozumienie samego siebie, swojej osobowości, psychiki, swoich możliwości itp.; samopoznanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozwiązanie

rozwiązanie się partii lub sejmu w drodze własnej uchwały

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorozwojowy

→ samorozwój

Patrz:samorozwój

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoruch

dawniej: automat (maszyna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorząd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny

(1.2) grupa osób działających lub pracujących w samorządzie (1.1)

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samorządność

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samorządny

przymiotnik

(1.1) mający własny samorząd, rządzący się sam

#### Źródła:

Wiktionary

# Samorządowczyni

→ samorządowiec

Patrz:samorządowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Samorządowiec

członek samorządu, pracownik instytucji samorządowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba pełniąca jakąś funkcję w samorządzie (najczęściej terytorialnym)

(1.2) pot. ktoś popierający idee samorządności

Samorząd – ustalony prawnie zakres kompetencji do samodzielnego decydowania o sprawach określonej społeczności, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

Pojęcie samorządu wywodzi się z niem: Selbstverwaltung (samodzielny zarząd, samorząd), używanego dla określenia lokalnej administracji publicznej nie sprawowanej przez państwo. Znanym teoretykiem samorządu w nauce niemieckiej był XIX-wieczny uczony Rudolf von Gneist.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samorządowy

przymiotnik od: samorząd

przymiotnik

(1.1) adm. związany z samorządem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samorzecznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba autystyczna lub niepełnosprawna, która mówi we własnym imieniu o swoich prawach i potrzebach

#### Źródła:

Wiktionary

# Samorzutny

przymiotnik

(1.1) med. nauk. techn. zachodzący bez zewnętrznej przyczyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Samos

wino deserowe produkowane na greckiej wyspie Samos

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

(1.2) geogr. adm. miejscowość portowa w Grecji;

Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej, w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Północne, w jednostce regionalnej Samos, w gminie Samos. Główną miejscowością wyspy jest Samos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samosa

indyjski pierożek nadziewany warzywami, mięsem lub serem, smażony w głębokim tłuszczu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

Samosa (hindi समोसा) – potrawa kuchni indyjskiej; przekąska w postaci trójkątnego pierożka smażonego na głębokim oleju. Jako nadzienie służą najczęściej ostro przyprawione warzywa, mięso kurczaka lub ser panir.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samosąd

samowolne ukaranie kogoś z pominięciem postępowania sądowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) samowolne osądzenie i ukaranie kogoś za przestępstwo bez postępowania sądowego;

Samosąd, lincz (ang. lynch) – samowolne osądzenie i ukaranie domniemanego przestępcy przez osoby do tego nieuprawnione, pomijając postępowanie sądowe.

Za przykład samosądu może posłużyć spontaniczne wykonanie kary śmierci przez tłum krótko po wzbudzającym silne emocje zdarzeniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samosia

żartobliwie: samodzielna, rezolutna dziewczyna; zosia samosia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. o zbyt rezolutnej i samodzielnej dziewczynce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samosiejka

roślina, która wyrosła z nasienia zasianego w ziemi bez ingerencji człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina, która wyrosła z nasiona opadłego z drzewa, krzewu itp.

(1.2) pot. tytoń uprawiany nielegalnie na własny użytek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samosierra

przełęcz w Hiszpanii; Somosierra

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samosiew

Samosiew – proces samoistnego rozsiewania się nasion, w wyniku którego może powstać nalot. Nasiona mogą być przenoszone na kilka sposobów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samosiewność

sposób rozsiewania diaspor (np. nasion, zarodników) za pomocą mechanizmów wewnętrznych rośliny, bez udziału czynników zewnętrznych; autochoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. samoczynne rozsiewanie diaspor przez roślinę

Autochoria (samosiewność) – proces samoczynnego rozsiewania diaspor przez roślinę, przy wykorzystaniu własnych sił i mechanizmów rośliny macierzystej. Oddalenie się diaspor od rośliny macierzystej jest stosunkowo niewielkie, autochoria ma więc znaczenie głównie jako czynnik zwiększający zagęszczenie populacji w danym biotopie. Czasem diaspora, przenoszona niedaleko od rośliny macierzystej, trafia na inny czynnik transportujący ją dalej – jest to kombinowany sposób rozsiewania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samosiewny

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. powstały z samosiewu

#### Źródła:

Wiktionary

# Samospalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

Samospalenie – samobójstwo polegające najczęściej na oblaniu się przez samobójcę łatwopalnym płynem i podpaleniu. Zwykle jest to forma demonstracyjnego protestu, zwłaszcza o charakterze politycznym.

Niektóre systemy filozoficzne i religijne dopuszczają samospalenie jako poświęcenie się w imię wyższego celu – na przykład w Indiach dobrowolne spalenie się wdowy po śmierci męża.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samospawalny

o metalach: spawający się bez użycia spoiwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospełniać

rzadko: samospełniać się - spełniać własne marzenia, aspiracje

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospełniający

rzadko: samospełniać się - spełniać własne marzenia, aspiracje

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospełnić

rzadko: samospełnić się - spełnić własne marzenia, aspiracje

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospełnienie

zadowolenie z siebie i swoich sukcesów

#### Źródła:

SJP.pl

# Samosprzężony

równy swemu sprzężeniu zespolonemu, np. macierz samosprzężona; hermitowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospłacalny

taki, który zwraca koszty poniesione przy jego budowie lub zakupie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samospłata

Samospłata – jest to źródło finansowania podmiotów gospodarczych będące odwrotnością procesu samofinansowania (finansowania wewnętrznego własnego).

Przedsiębiorstwa stosujące w swojej działalności samospłatę uzyskują określone dobro, a następnie dzięki jego eksploatacji jest w stanie wygenerować środki pieniężne na spłatę zobowiązania. Przykładem samospłaty może być między innymi leasing (leasingobiorca najpierw uzyskuje np. maszynę, następnie dzięki jej eksploatacji jest w stanie odtworzyć środki na spłatę).

#### Źródła:

Wikipedia

# Samostanowić

rzadko: stanowić o własnym losie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samostanowienie

prawo narodu do stanowienia o swoim losie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) decydowanie o własnym losie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samostart

1. samoczynny start - początek jakiegoś działania; autostart;
2. środowiskowo: preparat ułatwiający start silnika samochodowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoster

Samoster – urządzenie mechaniczne utrzymujące jacht żaglowy (rzadko jacht motorowy) na stałym kursie względem wiatru pozornego. Pierwotnie stosowane było w modelarstwie.

Problem z samosterownością jachtów utrudniał żeglugę samotnym żeglarzom od zarania dziejów. Każdorazowo schodząc ze steru w celu przygotowania posiłku bądź położenia się spać, żeglarz zmuszony był stawiać jacht w dryf, co wiązało się ze stratą przebytej drogi. Problem ten szczególnie dawał się we znaki na kursach pełnych. Na kursach ostrych możliwe było zrównoważenie jachtu i zablokowanie steru na sztywno, co pozwalało na żeglugę stałym kursem. Sposób ten jako pierwszy zastosował Joshua Slocum na jachcie Spray. Technika ta nie sprawdzała się w przypadku długodystansowej żeglugi kursami pełnymi np. w strefie pasatów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samosterować

sterować samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samosterowanie

sterować samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samosterujący

sterować samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samosterylny

o roślinie: niezapylający się własnym pyłkiem; samopłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samostrzał

1. kusza;
2. broń, z której pada strzał, gdy zwierzę potrąci drut połączony z mechanizmem spustowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoświadomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

Samoświadomość – świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z doświadczanych aktualnie doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości czy ograniczeń, autokoncentracja uwagi. Jest to także pojmowanie, „idea samego siebie”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoświadomy

mający świadomość samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoswój

wyrażający nastrój swojskości, samorodny, swoisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Samosz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodniej Rumunii i w północno-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy, powstaje z połączenia Małego Samoszu i Wielkiego Samoszu;

Samosz (węg. Szamos, rum. Someș, niem. Somesch lub Samosch, łac. Samus) – rzeka w północno-zachodniej Rumunii i w północno-wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy w zlewisku Morza Czarnego. Długość – 297 km (246 km w Rumunii, 51 km na Węgrzech), powierzchnia zlewni – 15 882 km² (15 217 km² w Rumunii, 665 km² na Węgrzech). Do długości Samoszu dolicza się często długość Małego lub Wielkiego Samoszu, stąd rozbieżności w danych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samosłyszalność

słyszenie własnego głosu w słuchawce telefonu

Samosłyszalność (lub efekt lokalny) – efekt występujący w aparacie telefonicznym polegający na słyszeniu własnego głosu w słuchawce telefonu. Spowodowane jest tym, że prąd wypływający z mikrofonu aparatu trafia do słuchawki.

Do eliminacji zjawiska lokalnego wykorzystuje się układ antylokalny np. w postaci mostka zrównoważonego, który rozdziela sygnał nadawany od odbieranego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samotka

samotka marchwianka - gatunek błonkówki z rodziny lepiarkowatych

Samotka (Hylaeus) – rodzaj pszczół samotnych z rodziny lepiarkowatych (Colletidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samotna

kobieta samotna, niemająca bliskich, opuszczona

- Samotna – skała w grupie Skał Mirowskich na Wyżynie Częstochowskiej
- Samotna – skała w miejscowości Mieroszów w Sudetach
- Samotna – skała wspinaczkowa w Podzamczu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samotnia

1. miejsce niezamieszkałe, odludne, w którym ktoś przebywa w samotności; pustelnia, odludzie, ustronie, bezludzie;
2. życie samotne, odosobnione

- Schronisko PTTK „Samotnia” – schronisko turystyczne w Karkonoszach
- pustelnia – miejsce odosobnienia
- Samotnia – utwór Charlesa Dickensa
  - Samotnia – film-ekranizacja z 1920 roku,
  - Samotnia – film-ekranizacja z 1922 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 1959 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 1985 roku,
  - Samotnia – miniserial-ekranizacja z 2005 roku,
  - Samotnia – słuchowisko radia BBC.

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Samotnica

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotniczka, mizantropka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotnictwo

życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnikostwo, mizantropia, samotność, odludztwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cecha samotnika, stronienie od ludzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samotniczek

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotnica, mizantropka

Samotniczek (Brucepattersonius) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samotniczka

kobieta żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; samotnica, mizantropka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotniczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samotnicze; cecha tych, którzy są samotniczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Samotniczy

charakterystyczny dla samotnika - osoby stroniącej od ludzi, np. samotniczy tryb życia; pustelniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z samotnikiem, odnoszący się do samotnika

przymiotnik jakościowy

(2.1) odosobniony, samotny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samotnie

przysłówek

(1.1) w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Samotnieć

stawać się samotnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotniej

stopień wyższy od przysłówka: samotnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: samotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotnik

1. osoba żyjąca w samotności, stroniąca od ludzi; odludek, mizantrop;
2. środowiskowo: żeglarz morski pływający samotnie;
3. slangowo: złodziej kieszonkowy kradnący bez wspólnika

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek samotny, unikający towarzystwa innych

(1.2) żegl. żeglarz pływający samotnie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Tringa ochropus|ref=tak., gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

(2.2) zool. zwierzę, które żyje poza stadem

- samotnik (Tringa ochropus) – ptak wędrowny z rodziny bekasowatych
- samotnik – osoba unikająca kontaktów z innymi
- samotnik – gra logiczna
- Samotnik – sztuka teatralna autorstwa Roberta Andersona
- Samotnik – francuski film z 1975
- Samotnik – singel białoruskiego zespołu punkrockowego N.R.M.

1 miejscowość w Polsce:

- Samotnik – część wsi Glinnik w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samotnikostwo

życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnictwo, mizantropia, samotność, odludztwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotno

przysłówek

(1.1) przest. zob. samotnie.

#### Źródła:

Wiktionary

# Samotność

1. odczuwany stan braku towarzystwa bliskiej osoby, opuszczenia przez innych;
2. życie w odosobnieniu, z dala od ludzi; samotnictwo, samotnikostwo, mizantropia, odludztwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

(1.2) uczucie braku bliskich osób

Samotność – subiektywny, emocjonalny stan odczuwania izolacji społecznej i poczucia odcięcia od innych. Pojawia się i zanika, gdy zmienia się sytuacja życiowa. W przypadku samotności chronicznej jest doświadczana bez względu na okoliczności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samotny

1. żyjący z dala od ludzi, pozbawiony towarzystwa i bliskości innych, niemający rodziny, przyjaciół;
2. znajdujący się gdzieś całkiem sam, zdany tylko na siebie;
3. dziejący się, spędzany, odbywany bez obecności innych;
4. niemający w nikim wsparcia, dziejący się bez wsparcia innych;
5. niemający żony lub niemająca męża;
6. znajdujący się na odludziu; ustronny, odosobniony

przymiotnik

(1.1) taki, który jest sam, żyje samotnie

(1.2) odbywający się bez towarzystwa

(1.3) wyludniony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samotok

przenośnik wałkowy do transportu wyrobów walcowanych

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotracki

→ Samotraka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Samotraką, dotyczący Samotraki

Patrz:Samotraka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samotraka

grecka wyspa na Morzu Trackim

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa grecka na Morzu Trackim;

(1.2) geogr. adm. gmina w Grecji;

(1.3) geogr. miasto w Grecji

Samotraka (gr. Σαμοθράκη – trb. Samotraki); w kontekście okresu klasycznego także Samotrake, Samothrákē – wyspa grecka na Morzu Trackim (północna część Morza Egejskiego); w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Wsch. i Tracja, w jednostce regionalnej Ewros, w gminie Samotraka; o powierzchni 178 km², górzysta – wznosząca się na 1611 m n.p.m. szczyt Fengari, w masywie Saos. W 2011 roku liczyła 2859 mieszkańców. Linia promowa codziennie, czasem częściej, łączy wyspę z miastem i terminalami samochodowym, kolejowym i lotniczym w Aleksandropolis. Okresowo działają połączenia z portami Kawala i Tasos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samotrawienie

rozkład komórek i tkanek organizmu pod wpływem własnych enzymów hydrolitycznych; autoliza, samorozpuszczanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samotrzask

pułapka do chwytania zwierząt i ptaków, zamykająca się automatycznie; potrzask

- Samotrzask – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów
- Samotrzask – osada leśna w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Łochów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samotrzeć

dawniej: we trzech, we troje

przysłówek liczebnikowy

(1.1) daw. tylko w trzy osoby; we trzech, we troje; sam z dwoma innymi osobami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samotrzeci

dawniej: będący w towarzystwie dwóch osób, jeden z trzech

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. będący w towarzystwie dwóch osób, jeden z trzech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samouctwo

samodzielne (bez pomocy nauczycieli, a czasami nawet podręczników) zdobywanie wiedzy

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samouczący

taki, który sam uczy (się)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samouczek

podręcznik do samodzielnej nauki jakiegoś przedmiotu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się

Tutorial (z ang. „korepetycje, samouczek”) – metoda przekazywania wiedzy typu „krok po kroku”, pozwalająca łatwo nauczyć się obsługi różnych urządzeń, programowania czy tworzenia. Tutorial jest bardziej interaktywny i dokładniejszy niż instrukcje, nastawiony na naukę poprzez przykład. Tutorial dostarcza wszelkich informacji potrzebnych do wykonania danego zadania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samoudręczanie

dręczenie samego siebie; samoudręczenie, samoudręka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoudręczenie

dręczenie samego siebie; samoudręczanie, samoudręka

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoudręka

dręczenie samego siebie; samoudręczanie, samoudręczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samouk

osoba ucząca się czegoś bez pomocy nauczyciela; autodydakta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

Samokształcenie – samouctwo; osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot.

W procesie samokształcenia jego cele dynamizują się; osiągnąwszy wyższy stopień świadomości, uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego. Proces samokształcenia rzadko występuje w postaci czystej: bywa powiązany z pracą w szkole, z kształceniem korespondencyjnym czy z wychowaniem równoległym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samouleczalny

o chorobie: taka, która samoczynnie mija, bez pomocy leków; autoterapeutyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoulepszać

o niektórych stopach metali: samoulepszać się - samorzutnie zwiększać twardość i wytrzymałość

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoulepszyć

o niektórych stopach metali: samoulepszyć się - samorzutnie zwiększyć twardość i wytrzymałość

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoumartwiać

samoumartwiać się - umartwiać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoumartwić

samoumartwić się - umartwić samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoumartwienie

samoumartwić się - umartwić samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samounicestwiać

samounicestwiać się - unicestwiać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samounicestwić

samounicestwić się - unicestwić samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samounicestwienie

rzadko: unicestwienie samego siebie; autodestrukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Samouniżenie

rzadko: uniżenie samego siebie; samoponiżenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samourzeczywistnienie

#### Źródła:

Wikipedia

# Samoutleniać

rzadko: samoutleniać się - utleniać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoutlenianie

rzadko: samoutleniać się - utleniać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoutlenić

rzadko: samoutlenić się - utlenić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoutlenienie

rzadko: samoutlenić się - utlenić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoutwardzalny

zawierający utwardzacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Samouwielbienie

zachwyt nad sobą, uwielbienie samego siebie; autofilia, narcyzm

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uwielbienie samego siebie lub zachwyt nad sobą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samouwolnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. samowolne, nielegalne opuszczenie zakładu karnego przez skazanego;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samowar

metalowe naczynie do parzenia herbaty, popularne w Rosji i Iranie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

(1.2) obraź. pejor. inwalida pozbawiony wszystkich kończyn

Samowar (ros. самовар) – urządzenie do przygotowywania herbaty, charakterystyczne szczególnie dla Rosji i Iranu. Klasyczna konstrukcja składa się ze zbiornika na wodę, przez który przechodzi pionowo rura na węgiel drzewny, z rusztem u dołu. W dolnej części zbiornika samowara znajduje się kranik do spuszczania wody, a u góry miejsce na czajniczek na esencję. Znane w świecie wytwórnie samowarów znajdują się w Tule, Moskwie i Petersburgu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samowarek

zdrobnienie od: samowar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: samowar

(1.2) mały samowar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samowarowy

→ samowar

Patrz:samowar

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoweryfikacja

sprawdzanie siebie samego; samoocena

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowiązałka

maszyna rolnicza do automatycznego wiązania snopów

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowiedny

dawniej: mający samowiedzę, świadomy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowiedza

w psychologii: wiedza o samym sobie; samopoznanie

Samowiedza – w psychologii to zespół przekonań i wartości odnoszących się do własnego funkcjonowania osobistego jednostki, a także psychologiczne pojęcie własnego ja z cechami charakteru, które wpływają na myślenie, uczucia, działania.

Wiedza o sobie samym (samowiedza) wraz z wiedzą o świecie naturalnym i wiedzą o ludziach tworzy wiedzę indywidualną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samowity

przestarzałe: naturalny, przyrodzony

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowola

1. postępowanie tylko według własnej woli, ignorowanie czyichś nakazów, prawa; swawola, samowolność;
2. czyn będący wynikiem takiej postawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postępowanie jedynie według własnej woli, bez liczenia się z innymi czy lekceważąc prawo

(1.2) czyn wyrażający samowolę (1.1)

Samowola (ukr. Самоволя) – wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierskim obwodu wołyńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samowolka

1. potocznie: postępowanie wyłącznie według własnej woli, bez liczenia się z zakazami i obowiązującym prawem; samowola;
2. efekt postępowania niezgodnego z zasadami

Samowolka – film polski z 1993 roku w reżyserii Feliksa Falka. Film demaskujący kulisy życia w polskich koszarach wojskowych na początku lat 90. XX wieku, a zwłaszcza zjawisko tzw. fali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samowolniej

stopień wyższy od przysłówka: samowolnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowolność

postępowanie tylko według własnej woli, ignorowanie czyichś nakazów, prawa; swawola, samowola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samowolne; cecha tych, którzy są samowolni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samowolny

książkowo:
1. postępujący tylko według własnej woli, działający wbrew zakazom i przepisom; nieposłuszny, niezdyscyplinowany;
2. będący wyrazem samowoli, np. samowolny czyn

przymiotnik

(1.1) postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

(1.2) świadczący o samowolnej (1.1) postawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samowtór

dawniej: w towarzystwie jednej osoby; we dwoje, we dwóch

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowychowanie

umiejętność wpływu na własny rozwój, przejmowanie zadania rozwijania i kształtowania kwalifikacji we własnym zakresie; samokształcenie, autoedukacja

Samowychowanie – samorzutna praca człowieka nad ukształtowaniem własnego poglądu na świat, własnych postaw, cech charakteru i własnej osobowości – stosownie do założonych kryteriów, wzorów oraz ideałów. Rozwijanie w procesie wychowania rodzinnego czy szkolnego motywacji pobudzającej dzieci i młodzież do pracy nad sobą jest działaniem, które zwielokrotnia wpływ wychowawczy rodziny i szkoły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samowyleczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samoistne ustąpienie objawów chorobowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Samowylewajka

w żeglarstwie: przyrząd do samoczynnego usuwania wody z jachtu, działający podczas jego ruchu na zasadzie ssania

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowyrób

pozyskanie drewna kosztem nabywcy

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowystarczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest samowystarczalne; cecha tych, którzy są samowystarczalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Samowystarczalny

zaspokajający własne potrzeby bez pomocy innych

przymiotnik

(1.1) mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samowywołujący

samowywołujący się - taki, który sam się wywołuje, np. samowywołujący się polaroid

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowyzwalać

rzadko: samowyzwalać się - wyzwalać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowyzwalacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

Samowyzwalacz – urządzenie zazwyczaj wbudowane w klasyczny aparat fotograficzny lub element oprogramowania cyfrowego aparatu fotograficznego, pozwalające na ustawienie wartości opóźnienia momentu wyzwolenia migawki. Samowyzwalacza używa się po unieruchomieniu wycelowanego aparatu, zwykle przy pomocy montażu na statywie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samowyzwolenie

rzadko: samowyzwolić się - wyzwolić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowyzwolić

rzadko: samowyzwolić się - wyzwolić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowzbudny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. mający właściwość spontanicznego wytwarzania drgań, niezależnie od działania zewnętrznych czynników

#### Źródła:

Wiktionary

# Samowładca

władca nieograniczony, absolutny; autokrator, autokrata, jedynowładca, jednowładca

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowładczy

→ samowładca

Patrz:samowładca

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowładczyni

władczyni nieograniczona, absolutna

#### Źródła:

SJP.pl

# Samowładny

przymiotnik

(1.1) przest. mający nieograniczoną władzę

#### Źródła:

Wiktionary

# Samowładztwo

forma rządów, w której nieograniczona władza należy do jednego człowieka i jest sprawowana poza jakąkolwiek kontrolą społeczną; jedynowładztwo, absolutyzm, autokratyzm, autokracja, autarchia (rzadziej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozachwyt

zachwycanie się samym sobą

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozadowolenie

zadowolenie z samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozagrzać

samozagrzać się - zagrzać się samoczynnie przez nagromadzoną substancję organiczną, często przy udziale bakterii

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozagrzewać

samozagrzewać się - zagrzewać się samoczynnie przez nagromadzoną substancję organiczną, często przy udziale bakterii

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozagłada

zniszczenie samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozamykacz

urządzenie stosowane do samoczynnego zamykania się drzwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaopatrzać

samozaopatrzać się - zaopatrywać samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaopatrzenie

samozaopatrzyć się - zaopatrzyć samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaopatrzyć

samozaopatrzyć się - zaopatrzyć samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaorać

potocznie: samozaorać się - skompromitować się, postawić się w złym świetle

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaoranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) slang. sytuacja, w której uczestnik dyskusji używa argumentów kompromitujących jego samego, lub stanowisko, które reprezentuje

#### Źródła:

Wiktionary

# Samozapalać

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapalający

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapalanie

samozapalać się - zapalać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapalenie

samozapalić się - zapalić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapalić

samozapalić się - zapalić się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapalny

zapalający się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaparcie

upór, nieustępliwość w dążeniu do celu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrzeczenie się spraw osobistych, poświęcenie ich dla jakich wyższych celów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samozapisujący

samozapisywać się - zapisywać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapisywać

samozapisywać się - zapisywać się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapylać

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapylający

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapylanie

u niektórych roślin: samozapylać się - zapylać się własnym pyłkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapylenie

u niektórych roślin: samozapylić się - zapylić się własnym pyłkiem

Samopylność, samozapylenie – forma autogamii występująca u roślin nasiennych. Polega na zapyleniu słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale rosnących na tej samej roślinie. W wyniku tego procesu nie następuje wymiana materiału genetycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samozapylić

u niektórych roślin: samozapylić się - zapylić się własnym pyłkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapylony

o niektórych roślinach: zapylony własnym pyłkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozapłodnienie

zapłodnienie komórki jajowej przez plemnik pochodzący z tego samego organizmu

Autogamia, autofertylizacja, samozapłodnienie – sposób rozrodu organizmów, w wyniku którego dochodzi do powstania zygoty z komórek rozrodczych wytwarzanych przez ten sam organizm. Zachodzi tylko u organizmów obupłciowych. U roślin nasiennych autogamia określana jest mianem samopylności (samozapylenia). U organizmów jednokomórkowych autogamia jest powszechna u sporowców parzydełkowych, rzadziej u okrzemek, otwornic, słonecznic. U zwierząt występuje bardzo rzadko, m.in. u tasiemców, sporadycznie u niektórych ślimaków płucodysznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samozapłon

Samozapłon – samorzutne zapoczątkowanie procesu spalania bez zainicjowania go za pomocą ognia lub iskry. Temperatura, przy której dana substancja ulega samozapłonowi to temperatura samozapłonu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samozapłonowy

→ samozapłon

Patrz:samozapłon

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozaspokojenie

podrażnianie własnych narządów płciowych w celu zaspokojenia potrzeb seksualnych; masturbacja, samogwałt, ipsacja, onanizm

Masturbacja – pobudzanie własnych narządów płciowych w celu wywołania u siebie pobudzenia seksualnego. Może, lecz nie musi, prowadzić do osiągnięcia orgazmu. Termin obejmuje stymulację za pomocą dłoni, przedmiotów codziennego użytku, a także za pomocą akcesoriów, takich jak wibratory czy sztuczne pochwy. Masturbacja odbywa się bez udziału partnera lub przy jego wyłącznie biernym udziale. Istnieje pojęcie wzajemnej masturbacji, które dotyczy sytuacji z aktywnym udziałem partnera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samozatracenie

zatracenie samego siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozatrucie

zatrucie organizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozatrudnienie

sytuacja, w której osoba rozpoczyna działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

Samozatrudnienie – sytuacja, w której osoba fizyczna podejmuje działalność gospodarczą na własny rachunek, własną odpowiedzialność i na własne ryzyko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samozatrudniona

podejmujący działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozatrudniony

osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą na własny rachunek, na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozbierający

w rolnictwie: taki, który samoczynnie zbiera plony

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozbiór

udostępnianie przez rolnika lub sadownika swojej plantacji konsumentom, którzy własnoręcznie zbierają owoce i warzywa

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozerwalność

miara wytrzymałości włókien i przędz na zerwanie; samozryw

Samozerwalność – długość paska włóknistego półproduktu, papieru lub tektury, przy której pasek zerwie się w miejscu zaczepienia pod wpływem własnej masy, wyrażona w kilometrach. Wynik nie zależy od szerokości paska.

Definicja odnosi się do produktów papierniczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samoznaczący

wyraz samoznaczący (autosemantyczny) - wyraz znaczeniowo samodzielnie informujący o obiektach występujących w rzeczywistości

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozniszczalny

ulegający zniszczeniu samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozryw

miara wytrzymałości włókien i przędz na zerwanie; samozerwalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Samozwańczy

bezprawnie przywłaszczający sobie jakiś tytuł albo prawa

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samozwaniec

osoba bezprawnie przejmująca władzę; uzurpator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba, która przywłaszcza sobie bezprawnie jakiś tytuł, godność albo stanowisko

Samozwaniec – osoba przywłaszczająca sobie jakiś tytuł lub godność.

Zjawisko znane jest w różnych kulturach, m.in. jako podawanie się za „prawdziwego” władcę lub za świętego.

Szczególnego rozmachu zjawisko to nabrało od czasów Smuty w Rosji, stając się zjawiskiem charakterystycznym dla kultury i mentalności rosyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samożywność

sposób odżywiania się organizmów (niektórych bakterii, roślin zielonych i glonów) polegający na pobieraniu ze środowiska związków nieorganicznych i przekształcanie ich w związki organiczne; autotrofizm, autotrofia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

Autotrofizm, samożywność (gr. autós ‘sam’, trophikós ‘odżywczy’) – jeden z dwóch podstawowych (obok heterotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Autotrofy (organizmy samożywne) samodzielnie przeprowadzają biosyntezę złożonych związków organicznych (węglowodanów, tłuszczów, białek) z prostych nieorganicznych związków węgla (dwutlenek węgla, węglany), azotu (azotany, sole amonowe) oraz wody, wykorzystując do tego celu energię świetlną uzyskiwaną w procesie fotosyntezy lub energię chemiczną uzyskiwaną z utleniania prostych związków nieorganicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samożywny

o roślinach zielonych, niektórych bakteriach i glonach: wytwarzający niezbędne do życia substancje organiczne ze związków nieorganicznych; autotroficzny

przymiotnik

(1.1) biol. odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samoładować

samoładować się - ładować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samoładowanie

samoładować się - ładować się samoczynnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samołówka

stałe lub przenośne urządzenie w postaci basenu, skrzyni albo odpowiednio rozpiętej tkaniny sieciowej, służące do odłowu ryb w czasie spuszczania wody ze stawu; odłówka

Ciundzie, Samołówka (lit. Samalaukė) – wieś na Litwie, w okręgu wileńskim, w rejonie wileńskim, w gminie Rudomino.

W okresie międzywojennym na terenie współczesnej wsi Samalaukė znajdował się młyn i zaścianek Ciundzie. Zaścianek oraz gajówka Samołówka położone były na południe, częściowo na obszarze dzisiejszej wsi Szwajcary.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samołusk

#### Źródła:

Wikipedia

# Sampan

mała płaskodenna łódź wiosłowa lub żaglowa, używana we wschodniej Azji; szampun

Sampan – łódź lub mały statek, zwykle o konstrukcji drewnianej, przeznaczony do żeglugi rzecznej i przybrzeżnej we wschodniej Azji, częstokroć służący również za miejsce zamieszkania użytkującej go rodziny. Wyraz „sampan” pochodzi z j. chińskiego (舢板 shānbǎn) i oznacza łódź.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sampdoria

Unione Calcio Sampdoria – włoski klub piłkarski z siedzibą w Genui, występujący w rozgrywkach Serie B.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sampel

dźwięk zapisany cyfrowo wykorzystywany w tworzeniu muzyki przy użyciu komputera lub samplera, zwykle pojedynczy dźwięk instrumentu muzycznego (np. trąbki, tamburynu), dowolnie przetworzony fragment innego utworu muzycznego lub inny odpowiedni odgłos (np. klaśnięcie); sample

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. cyfrowo zapisana fraza muzyczna lub odgłos wykorzystywana w samplingu

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sample

[czytaj: sampl] dźwięk zapisany cyfrowo wykorzystywany w tworzeniu muzyki przy użyciu komputera lub samplera, zwykle pojedynczy dźwięk instrumentu muzycznego (np. trąbki, tamburynu), dowolnie przetworzony fragment innego utworu muzycznego lub inny odpowiedni odgłos (np. klaśnięcie); sampel

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sampler

1. urządzenie do zapisywania próbek muzycznych, pozwalające na ich edycję i odtwarzanie;
2. w marketingu: próbka jakiegoś towaru, mająca zachęcić do jego kupna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;

Sampler – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych, odgrywający wcześniej nagrane próbki dźwięków (ang. samples) instrumentów akustycznych, innych dźwięków muzycznych lub niemuzycznych dźwięków wykorzystywanych w muzyce. Używany w samplingu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sampling

tworzenie muzyki przy użyciu sampli

- sampling – pojęcie muzyczne
- sampling – pojęcie archeologiczne
- sampling – pojęcie z zakresu reklamy
- sampling – warunek Creative Commons

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samplingowy

→ sampling

Patrz:sampling

#### Źródła:

SJP.pl

# Samplować

umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych w innym utworze

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych zapisane w postaci cyfrowej w jednym utworze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samplowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|samplować.

Sampling, samplowanie – użycie fragmentu wcześniej dokonanego nagrania muzycznego, zwanego samplem, jako elementu nowo tworzonego utworu, przy wykorzystaniu specjalnego instrumentu zwanego samplerem lub też stosując w tym celu komputer. Sample uzyskuje się w sposób naturalny bądź sztuczny. Najczęściej stanowią je pojedyncze dźwięki instrumentów naturalnych (np. sample perkusyjne) lub odpowiednio wycięte części innych utworów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samplowy

→ sampel

Patrz:sampel

#### Źródła:

SJP.pl

# Sampras

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samsa

Samsa (kaz. самса, kirg. самса, ujg. سامسا, uzb. somsa, turkm. somsa, tadż. самбӯса) - pieczone pierożki o dowolnym (kwadratowym, trójkątnym lub zaokrąglonym) kształcie z farszem, posypane sezamem. Danie jest bardzo popularne w Azji Środkowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samsara

w hinduizmie i buddyzmie: wędrówka dusz; sansara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);

Samsara to:

- Samsara – album polskiego zespołu Czan
- Samsara – album amerykańskiego zespołu Yakuza
- Samsara – film dokumentalny Rona Fricke z 2011 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samsel

nazwisko

Osoby o nazwisku Samsel:

- Edward Samsel – polski biskup rzymskokatolicki
- Karol Samsel – polski polonista i poeta
- Roman Samsel – dziennikarz i korespondent zagraniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samshu

[czytaj: samszu] chińska odmiana sake

#### Źródła:

SJP.pl

# Samsieczynek

Samsieczynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Mrocza nad Jeziorem Wielkim.

Na przeciwległym brzegu jeziora znajduje się duży rodzinny ogród działkowy "ROD Dąbrówka" z dominującą funkcją wypoczynkową (chociaż działkowicze uprawiają również warzywa i owoce). W latach 80 XX wieku teren ten znajdował się w zarządzie ZNTK Paterek.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samson

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.;

Samson (hebr. Szimszon, שִׁמְשׁוֹן, co pochodzi od słowa szemesz – „słońce”, lub szamen – „silny”, „siłacz”; arab. شمشون, wym. Szamszun) – ostatni z Sędziów opisanych w starotestamentowej Księdze Sędziów r. 13-16. Trzeci zaś licząc od końca dla starożytnego Izraela; po nim sędziami byli Heli i Samuel. W przeciwieństwie do wielu postaci opisanych w Starym Testamencie, nie jest wymieniony w Koranie. Jako jedyny sędzia w Księdze Sędziów wybrany przez Boga przed narodzeniem do roli, którą miał spełnić i to bez wcześniejszych próśb ludu o ratunek. Jego wyjątkowość poświadcza zrodzenie z niepłodnej (jak Izaak, Samuel czy Jan Chrzciciel). Był obdarzony nadludzką siłą, którą wykorzystywał do walki z wrogami Izraela – Filistynami. Dokonywał czynów niemożliwych dla zwykłych ludzi: zabił lwa gołymi rękami, pokonał armię wroga oślą szczęką i siłą własnych mięśni, wyrwał bramę miasta wraz z odrzwiami, zburzył budynek. Był nazirejczykiem – jednak nie z własnego wyboru – ale z powziętego przed jego narodzeniem suwerennego postanowienia Boga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samsonostwo

Samson z żoną; Samsonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samsonowicz

nazwisko

- Andrzej Samsonowicz (1922-1944) – porucznik AK
- Arnold Samsonowicz (ur. 1949) – poeta
- Henryk Samsonowicz (1930-2021) – historyk, rektor UW
- Jan Samsonowicz (1944–1983) (1944-1983) – działacz
- Jan Samsonowicz (geolog) (1888-1959) – geolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samsonowie

Samson z żoną; Samsonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Samsonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samsona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Samsun

Samsun (w starożytności Sampsounta i Amisos) – miasto w północnej Turcji, nad Morzem Czarnym, ośrodek administracyjny ilu Samsun. W 2014 liczył 1 269 989 mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, drzewny oraz chemiczny.

W pobliżu port lotniczy Samsun-Çarşamba.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samsung

produkt marki Samsung

Samsung Group (zapis stylizowany: SΛMSUNG; kor. 삼성 Samseong – „trzy gwiazdy”) – jedno z największych południowokoreańskich przedsiębiorstw (czeboli) zrzeszające przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe działające w wielu branżach, oraz instytucje finansowe. Założone zostało w 1938 r. przez Lee Byung-chula jako firma eksportowa, wkrótce rozszerzyła swą działalność także na inne dziedziny. W ciągu trzech następnych dekad grupa rozszerzyła swoją działalność w różnych dziedzinach, w tym o przetwórstwo rolno-spożywcze, tekstylia, ubezpieczenia, papiery wartościowe i sprzedaż detaliczną. Samsung weszła w przemysł elektroniczny w latach 60. XX wieku, w przemysł budowlany i stoczniowy w połowie lat 70. XX wieku. Po śmierci Lee w 1987, Samsung został podzielony na cztery grupy biznesowe – grupy Samsung, Shinsegae, CJ Group oraz Hansol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samsungowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z firmą Samsung

#### Źródła:

Wiktionary

# Samszyce

Samszyce – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Osięciny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Samuel

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna;

(1.2) imię|polski|m.;

Antarktyda:

- Samuel Peak – góra

Portugalia:

- Samuel – gmina

Osoby:

- Samuel – włoski piosenkarz

Inne:

- Samuel – imię męskie
- Samuel – postać biblijna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samuela

imię męskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D., B. lp. od: Samuel

Samuela – żeński odpowiednik imienia Samuel. Wywodzi się od hebrajskich słów oznaczających „imię Boże” lub niech „Bóg wysłucha”.

Samuela imieniny obchodzi 20 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samuelek

zdrobnienie od: Samuel (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. Samuel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samuelostwo

Samuel z żoną; Samuelowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Samuelowie

Samuel z żoną; Samuelostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Samuelowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Samuela lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Samulak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samulski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Samum

lokalna nazwa suchego, porywistego wiatru wiejącego na Saharze i często wywołującego burze piaskowe; chamsin, hamsin, samiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;

Samum (z arab. samma = ‘truć’) – gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie. Samumy wywołują burze pyłowe i piaskowe.

Występują najczęściej w okresie od kwietnia do czerwca. Zazwyczaj krótkotrwały, trwa 12-20 minut. Występuje przed nadejściem frontu chłodnego. Niesie bardzo duże ilości piasku i pyłu. W trakcie samumu temperatura silnie wzrasta (do 50 °C), zaś wilgotność spada do około 10%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w południowym Dagestanie, uchodząca do Morza Kaspijskiego;

Samur (ros.: Самур) – rzeka w Rosji, w południowym Dagestanie, częściowo na granicy z Azerbejdżanem. Jej długość wynosi 213 km; dorzecze zajmuje powierzchnię 7330 km².

Źródła znajdują się na zboczach góry Guton w łańcuchu Wielkiego Kaukazu. Rzeka płynie głęboką, wąską doliną między Górami Samurskimi i pasmem Kiabiak; w dolnym biegu dolina rozszerza się a koryto rozdziela się na odnogi. U ujścia do Morza Kaspijskiego Samur tworzy deltę. Reżim mieszany z przewagą deszczowego. W okresie od marca do sierpnia wylewa. Rzeka wykorzystywana jest do nawadniania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Samura

dorosła samica świni domowej lub dzika; maciora; locha

#### Źródła:

SJP.pl

# Samurai

w feudalnej Japonii: członek szlacheckiej warstwy rycerskiej; bushi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Samuraj

w feudalnej Japonii: członek szlacheckiej warstwy rycerskiej; bushi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

Samuraj (jap. 侍 samurai; „wojownik”) – pierwotnie świta służąca najwyższym dostojnikom japońskim, także gwardia cesarska (gosho-zamurai); dziedziczna szlachta wojskowa; kasta wojowników, która utrzymywała się od XII wieku do Restauracji Meiji w 1868 roku. Udział samurajów w populacji kraju wynosił co najwyżej 10%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Samurajka

→ samuraj

Patrz:samuraj

#### Źródła:

SJP.pl

# Samurajski

dotyczący samuraja

przymiotnik

(1.1) związany z samurajami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Samurski

przymiotnik

(1.1) związany z Samurem (rzeką w Rosji)

#### Źródła:

Wiktionary

# Samże

wzmocnione "sam"

#### Źródła:

SJP.pl

# San

autobus marki San

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. zbiorowisko, rząd, sznur sań

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. zob. sanie.

San (ukr. Сян, trans. Sjan) – rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły. Długość – 457,76 km. Na odcinku 54 km jest rzeką graniczną między Polską a Ukrainą. Powierzchnia zlewni – 16 861 km² (14 390 km² w Polsce, 2471 km² na Ukrainie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# San-Stefański

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z San-Stefano (miejscem zawarcia pokoju w 1878 roku, współcz. Yeşilköy w Stambule)

#### Źródła:

Wiktionary

# San.-Epid.

skrót od: sanitarno-epidemiologiczny (czytany jako całe, odmienne wyrażenie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sana

stolica Republiki Jemenu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Jemenu;

Sana (arab. ‏صنعاء‎, Ṣanʿāʾ) – stolica Jemenu, położona w zachodniej części kraju, w kotlinie na wysokości 2100–2300 m otoczonej wysokimi szczytami, siedziba administracyjna muhafazy Sana. W 2004 roku liczyła ok. 1,7 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanacja

1. uzdrowienie;
2. w II RP: obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pol. obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;

(1.2) hist. pol. okres rządów Józefa Piłsudskiego po przewrocie majowym

(1.3) książk. uzdrowienie czegoś, np. stosunków politycznych i życia publicznego, w jakimś kraju

Sanacja (łac. sanatio, „uzdrowienie”) – potoczna nazwa obozu rządzącego w II Rzeczypospolitej w latach 1926–1939, powstałego i funkcjonującego początkowo pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego (zm. 1935); nazwa powstała w związku z głoszonym przez ten obóz hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego (państwa i społeczeństwa), wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego (1926).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanacyjny

związany z sanacją

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z sanacją (obozem zwolenników Piłsudskiego)

(1.2) książk. związany z sanacją (odnową)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanajczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanajka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanajski

→ Sana (stolica Jemenu lub miejscowość we Francji); sanijski

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanak

nazwisko

- Józef Sanak (1917–2008) – duchowny rzymskokatolicki
- Katarzyna Sanak-Kosmowska (ur. 1984) – teoretyczka marketingu
- Marek Sanak (ur. 1958) – genetyk i biolog molekularny
- Marek Sanak – operator filmowy
- Mieczysław Sanak (1897–1977) – wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanakiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanańczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu); sanijczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Sananka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu); sanijka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanator

przedstawiciel sanacji - obozu zwolenników Józefa Piłsudskiego w Polsce międzywojennej

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanatorium

zakład lecznictwa zamkniętego, położony najczęściej w miejscowości uzdrowiskowej, przeznaczony dla rekonwalescentów oraz przewlekle chorych, wymagających rehabilitacji lub utrwalenia wyników leczenia szpitalnego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

Sanatorium – zakład lecznictwa uzdrowiskowego wykorzystujący walory rekreacyjne, przyrodnicze i naturalne, takie jak: wody mineralne, wody termalne, borowina, ozon, radon, sole mineralne oraz inne czynniki biofizyczne środowiska wywierające korzystny wpływ na organizm człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanatorski

związany z sanatorem, przedstawicielem sanacji - obozu zwolenników Józefa Piłsudskiego w Polsce międzywojennej

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanatoryjny

związany z sanatorium - zakładem lecznictwa zamkniętego; uzdrowiskowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanatorium, dotyczący sanatorium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanctus

z łaciny: święty (w skrócie: s.)

Sanctus (łac. święty) – aklamacja w części drugiej liturgii łacińskiej mszy wiernych, wykonywana po prefacji.

  łac. Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus, Deus Sabaoth. Pleni sunt caeli et terra gloria tua. Hosanna in excelsis.
  pl. Święty, Święty, Święty Pan, Bóg Zastępów. Pełne są niebiosa i ziemia chwały Twojej. Hosanna na wysokości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sancygniów

Sancygniów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Działoszyce. Leży przy DW768.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sand

nazwisko, m.in. George Sand (właściwie: Aurore Dudevant; 1804-1876) - pisarka francuska

Francja:

- Sand – miejscowość

Niemcy:

- Sand – dzielnica gminy Willstätt w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Ortenau
- Sand am Main – gmina w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Haßberge

Norwegia:

- Sand – miejscowość w prowincji Hedmark
- Sand – miejscowość w prowincji Rogaland

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandacz

ryba drapieżna z rodziny okoniowatych, o ubarwieniu szarym w niebieskie pręgi, żyjąca głównie w dużych czystych jeziorach i rzekach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Sander lucioperca|ref=tak., duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

Sandacz pospolity, sandacz (Sander lucioperca) – gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny okoniowatych (Percidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandaczowy

przymiotnik od: sandacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandalin

drzewo lub krzew z rodziny bobowatych; pterokarpus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pterocarpus|ref=tak., rodzaj tropikalnego drzewa lub krzewu z rodziny motylkowatych dostarczającego wartościowego drewna i soku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandarak

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywiczlin; cyprzyk czteroklapowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. żywica naturalna używana do wyrobu werniksów, pozyskiwana głównie z cyprzyka czteroklapowego;

Sandarak – miękka żywica naturalna.

Sandarak występuje w kilku rodzajach w zależności od pochodzenia:

- afrykański – żywica cyprzyku czteroklapowego Tetraclinis articulata, występującego głównie w Maroku i Algierii,
- australijski – żywica żywiczlinu Callitris sinensis,
- niemiecki – żywica jałowca pospolitego Juniperus communis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandarakowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sandarakiem, dotyczący sandaraku

#### Źródła:

Wiktionary

# Sandauer

nazwisko

- Adam Sandauer − polski fizyk i działacz społeczny
- Artur Sandauer − polski krytyk literacki, eseista i tłumacz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandał

but składający się z podeszwy i pasków lub rzemyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obuw. rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

(1.2) bot. zob. sandałowiec.

(1.3) pot. aromatyczne drewno z drzewa sandałowca

Sandały – rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i pasków lub rzemyków, które utrzymują sandał na stopie. Niekiedy jeden z pasków przechodzi pomiędzy dużym palcem a następnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandałek

rodzaj buta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandałki

rodzaj buta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandałowate

rodzina roślin z rzędu sandałowców; sandałowcowate

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandałowaty

o cechach sandałowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandałowcowate

rodzina roślin z rzędu sandałowców; sandałowate

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandałowcowaty

o cechach sandałowcowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandałowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Santalum|ref=tak., wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

Sandałowiec (Santalum L.) – rodzaj roślin z rodziny sandałowcowatych. Należy do niego 16 gatunków występujących na nizinach Australii, Azji Południowo-Wschodniej i wyspach Pacyfiku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandałowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący sandałowca

(1.2) odzież. dotyczący sandałów, przeznaczony do sandałów

#### Źródła:

Wiktionary

# Sandały

but składający się z podeszwy i pasków lub rzemyków

Sandały – rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i pasków lub rzemyków, które utrzymują sandał na stopie. Niekiedy jeden z pasków przechodzi pomiędzy dużym palcem a następnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandboarding

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozrywka polegająca na zjeżdżaniu deską po piaszczystej powierzani, np. wydmy;

Sandboarding – popularna atrakcja turystyczna w Peru i niektórych innych krajach Ameryki Łacińskiej, polegająca na zjeździe na specjalnie przygotowanej desce z piaszczystych wydm.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandbox

Otwarty świat, piaskownica lub sandbox – jeden z typów projektowania gier komputerowych. Termin ten służy też do określania gier, w których graczowi jest udostępniany świat, będący do odkrycia w stosunkowo dowolny sposób, bez sztucznych ograniczeń środowiska gry, z możliwością integracji z tym światem i bez liniowości rozgrywki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sandecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandegyk

koreańskie widowiska maskowe wywodzące się z tradycyjnych ceremonii szamańskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Sander

nazwisko

Sander – rodzaj drapieżnych ryb słodkowodnych z rodziny okoniowatych (Percidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanders

nazwisko

Miejscowości w USA:

- Sanders – jednostka osadnicza w stanie Arizona, w hrabstwie Apache
- Sanders – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Carroll

Gminy w USA:

- Sanders (ang. Sanders Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Pennington

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanderson

nazwisko

Sanderson – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, siedziba administracyjna hrabstwa Terrell.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandhi

w gramatyce: zmiany fonetyczne zachodzące w głoskach

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zmiany zachodzące w głoskach (upodobnienia) na granicach morfemów (wewnętrzne) lub wyrazów (zewnętrzne);

Sandhi – zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi pierwotnie z gramatyki sanskryckiej (wyraz संधि saṃdhi oznacza „łączenie”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanding

1. wygładzanie papierem ściernym, szlifowanie;
2. posypywanie dróg piaskiem, piaskowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandiniści

#### Źródła:

Wikipedia

# Sandinista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek nikaraguańskiego ruchu społecznego w drugiej połowie XX wieku

#### Źródła:

Wiktionary

# Sandinistka

→ sandinista

Patrz:sandinista

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandinistowski

dotyczący działalności sandinistów (ruchu społeczno-politycznego); sandinowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z sandinistami, sandinizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandinizm

doktryna, poglądy sandinistów - ruchu społeczno-politycznego w Nikaragui w drugiej połowie XX wieku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ideologia antyimperialistyczna charakterystyczna dla krajów Ameryki Łacińskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandinowski

dotyczący działalności sandinistów (ruchu społeczno-politycznego); sandinistowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sandinizmem, odnoszący się do sandinizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla sandinizmu lub sandinistów, mający cechy lub właściwości przypisywane sandinizmowi lub sandinistom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandisk

amerykańska firma i marka

Sandisk Corporation – amerykańska korporacja zajmująca się projektowaniem, produkcją oraz rozwojem rozwiązań pamięci masowej flash oraz oprogramowania. Firma SanDisk rozszerzała możliwości przechowywania danych, tworząc różne produkty, które zmieniły dzisiejszy przemysł elektroniczny. Rozwiązania SanDisk, stanowią trzon w wielu największych światowych centrach przetwarzania danych i osadzone są w zaawansowanych smartfonach, tabletach i komputerach. Produkty konsumenckie firmy SanDisk dostępne są w setkach tysięcy sklepów detalicznych na całym świecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandman

amerykańska seria komiksowa

Sandman (ang. The Sandman) – amerykańska seria komiksowa, napisana przez Neila Gaimana i wydana przez DC Comics w 75 odcinkach w latach 1989-1996, a następnie przedrukowana w 10 tomach zbiorczych (w Polsce wydana przez Egmont Polska w latach 2002-2007; większość tomów została podzielona w polskim wydaniu na dwie części). W 2021 roku wydawnictwo Egmont rozpoczęło dodruk wszystkich 10 tomów wraz z nowymi okładkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandomierka

rodzaj pszenicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandomierski

przymiotnik od: Sandomierz, Sandomierskie (Sandomierszczyzna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Sandomierza, związany z Sandomierzem, pochodzący z Sandomierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandomierskie

przymiotnik od: Sandomierz, Sandomierskie (Sandomierszczyzna)

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region w południowej Polsce wokół Sandomierza

Ziemia sandomierska, Sandomierszczyzna (łac. Terra Sandomiriensis) – polska jednostka terytorialna, położona między Pilicą a Wisłą oraz między Sanem a Dunajcem. Od średniowiecza wraz z ziemią krakowską tworzyły tzw. Małopolskę. Zakres obszarowy ziemi sandomierskiej zmieniał się – wydzieliły się ziemia lubelska, ziemia łukowska, a w 1568 r. ziemia stężycka. Główna część obszaru została włączona w XIV wieku do województwa sandomierskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandomierszczyzna

kraina wokół Sandomierza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina wokół Sandomierza

Ziemia sandomierska, Sandomierszczyzna (łac. Terra Sandomiriensis) – polska jednostka terytorialna, położona między Pilicą a Wisłą oraz między Sanem a Dunajcem. Od średniowiecza wraz z ziemią krakowską tworzyły tzw. Małopolskę. Zakres obszarowy ziemi sandomierskiej zmieniał się – wydzieliły się ziemia lubelska, ziemia łukowska, a w 1568 r. ziemia stężycka. Główna część obszaru została włączona w XIV wieku do województwa sandomierskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandomierz

miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą;

Sandomierz – miasto w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położone nad Wisłą, na siedmiu wzgórzach (stąd nazywane czasem „małym Rzymem”). Sandomierz jest usytuowany na Nizinie Nadwiślańskiej i rozciąga się od Wyżyny Sandomierskiej po Równinę Tarnobrzeską. Większość zabudowy wraz z historycznym centrum, uznanym w 2017 za pomnik historii, położona jest na lewym brzegu Wisły, a przemysłowa część, zwana Nadbrzeziem, leży przy prawym brzegu, w Kotlinie Sandomierskiej, granicząc z Tarnobrzegiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandomierzanin

mieszkaniec Sandomierza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sandomierszczyzny, krainy wokół Sandomierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandomierzanka

mieszkanka Sandomierza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sandomierszczyzny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sandr

bardzo płaski, rozległy stożek napływowy powstały w wyniku działalności wód polodowcowych, zbudowany ze żwirów i piasków; zandr; piaszczysko

Sandr – rozległy, bardzo płaski stożek napływowy zbudowany ze żwirów i piasków osadzonych i wypłukanych przez wody pochodzące z topnienia lądolodu. Powstaje podczas regresji lub postoju lądolodu na jego przedpolu.

Sandry zbudowane są z materiału piaszczystego i żwirowego ułożonego warstwami, jedna nad drugą (podobnie jak rzeczne ławice piaszczyste). Stanowią zwykle pokrywy o znacznej powierzchni (do kilku tysięcy km²).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandra

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) zdrobn. Aleksandra

(1.3) zdrobn. Kasandra

(1.4) astr. planetoida o numerze katalogowym 1760;

- Sandra – imię żeńskie
- Sandra – niemiecka piosenkarka pop i euro disco
- Sandra – polski miesięcznik o robótkach ręcznych
- Sandra – wieś w Estonii, w prowincji Viljandi, w gminie Suure-Jaani

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandro

imię żeńskie

- Sandro Chaves de Assis Rosa (ur. 1973) – brazylijski piłkarz, zawodnik m.in. Pogoni Szczecin
- Sandro Ranieri Guimarães Cordeiro (ur. 1989) – brazylijski piłkarz, zawodnik Queens Park Rangers
- Sandro – postać z serii gier Heroes of Might and Magic
- Sandro (ur. 1993) – niemiecki piosenkarz szlagierów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sandrowy

przymiotnik od: sandr (zandr); zandrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandwich

[czytaj: sandłicz] kanapka z dwóch złożonych razem kawałków chleba lub bułki; sandwicz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) slang. kulin. zob. kanapka.

Miejscowość w Wielkiej Brytanii:

- Sandwich – miasto w Anglii, w hrabstwie Kent

Miejscowości w Stanach Zjednoczonych:

- Sandwich – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie DeKalb
- Sandwich – miasto w stanie New Hampshire, w hrabstwie Carroll
- Sandwich – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
- Sandwich – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandwichman

[czytaj: sandłiczmen] człowiek chodzący po ulicach z plakatami reklamowymi na piersiach i plecach

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandwicz

kanapka z dwóch złożonych razem kawałków chleba lub bułki; sandwich

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) spoż. złożona podwójnie kanapka z wędliną i/lub serem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. rzad. człowiek obnoszący po mieście dwustronne reklamy na plecyecach i na piersiach

(2.2) żart. osoba obciążona obowiązkiem opiekowania się zarówno własnymi dziećmi, jak i rodzicami w podeszłym wieku

Kanapka – rodzaj dania (kalka językowa z języka francuskiego od słowa canapé: bułka przekrojona, z wędliną ułożoną jak poduszki na kanapie), prosta potrawa przyrządzana na bazie cienkich kromek białego lub razowego chleba, ewentualnie rozkrojonej bułki. Kanapki smaruje się masłem, okłada wędlinami, pieczenią wieprzową, kiełbasą, szynką lub serem, spożywa również z jajkiem na twardo, plasterkiem ogórka lub rybą, z dodatkiem warzyw do wyboru oraz sosów itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sandwiczeria

[czytaj: sandłiczeria] bar, w którym serwuje się sandwicze

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandwiczowy

→ sandwicz

Patrz:sandwicz

#### Źródła:

SJP.pl

# Sandżacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sandżakiem (krainą w Serbii i Czarnogórze)

#### Źródła:

Wiktionary

# Sandżak

w dawnej Turcji część wilajetu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Sandżak (serb.-chorw. Санџак / Sandžak, tur. Sancak) – region geograficzno-historyczny na pograniczu Serbii i Czarnogóry. Głównym miastem jest Novi Pazar. Region jest zamieszkany przez liczną mniejszość boszniacką.

Sandżak to również nazwa potoczna dzisiejszego okręgu w Serbii – Raszka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanecki

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Cezary Sanecki – polski nauczyciel akademicki
- Marek Sanecki – polski lekarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saneczkarka

kobieta uprawiająca saneczkarstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. forma żeńska od: saneczkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saneczkarski

dotyczący saneczkarstwa, saneczkarza

przymiotnik

(1.1) sport. dotyczący saneczkarstwa, saneczkarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saneczkarstwo

dyscyplina sportowa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

Saneczkarstwo lub inaczej sport saneczkowy – jedna z dyscyplin zaliczanych do sportów zimowych. Wyścigi na sankach sportowych są rozgrywane na torach sztucznych lub naturalnych, w konkurencji kobiet i mężczyzn, indywidualnie i w dwójkach. O zwycięstwie decyduje łączny czas przejazdów, tzw. ślizgów. Zazwyczaj są to dwa ślizgi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saneczkarz

osoba uprawiająca saneczkarstwo; saneczkowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik uprawiający saneczkarstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saneczki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od: sanki

#### Źródła:

Wiktionary

# Saneczkować

1. potocznie: jeździć na saneczkach;
2. o zwierzęciu: ocierać tylną częścią ciała o podłoże

#### Źródła:

SJP.pl

# Saneczkowicz

rzadko: osoba uprawiająca saneczkarstwo; saneczkarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Saneczkowy

przymiotnik od: saneczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanepid

stacja sanitarno-epidemiologiczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. stacja sanitarno-epidemiologiczna;

Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS, zwyczajowa nazwa: sanepid) – wyspecjalizowana instytucja wykonująca zadania z zakresu zdrowia publicznego, poprzez sprawowanie kontroli i nadzoru nad warunkami higieny w różnych dziedzinach życia. Inspekcja gromadzi również m.in. dane epidemiologiczne dotyczące niektórych chorób oraz wydaje decyzje m.in. w zakresie chorób zawodowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanepidowski

→ sanepid

Patrz:sanepid

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanetra

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanforyzacja

Sanforyzacja (wykurczanie, dekatyzacja) – jeden z procesów wykańczania tkanin (m.in. bawełnianych, lnianych).

#### Źródła:

Wikipedia

# Sanger

nazwisko

Miejscowości w USA:

- Sanger – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Fresno
- Sanger – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Denton

Osoby noszące to nazwisko:

- Margaret Sanger

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sangha

[czytaj: sangcha lub sanga] w buddyzmie: gmina religijna lub wspólnota zakonna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

- sangha – wspólnota buddyjska
- Sangha – rzeka w Afryce
- Sangha – region w Republice Konga
- Sanga – grupa etniczna z Demokratycznej Republiki Konga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sango

język urzędowy Republiki Środkowoafrykańskiej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sangria

napój popularny w Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

Sangría – tradycyjny hiszpański napój alkoholowy. Produkowana jest z wina z dodatkiem owoców, soków owocowych, lodu oraz wzmacniaczy smakowych w postaci różnych winiaków lub innych trunków.

Nazwa sangría (z hiszpańskiego: krwawienie) została nadana temu trunkowi ze względu na jego głęboki czerwony kolor. Pochodzi ze wschodniego wybrzeża hiszpańskiego (region Walencji), skąd rozprzestrzeniła się na całym Półwyspie Iberyjskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanguszko

Sanguszkowie (hist. pol. Sanguszkowicze) herbu własnego (Sanguszko) – wymarły, polski ród książęcy (kniaziowski) pochodzenia wielkolitewskiego, należący do magnackiej warstwy społecznej.

Protoplastą rodu był Sanguszko Fedkowicz, przodek dynastii Giedyminowiczów, poprzez ród Olgierdowiczów. Jego ojciec, Fiodor Olgierdowic był przyrodnim bratem króla Władysław II Jagiełło.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sangwina

1. czerwonobrunatna kredka używana do szkiców i rysunków;
2. rysunek, szkic wykonany tą kredką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

(1.2) rysunek wykonany sangwiną (1.1)

(1.3) technika plastycznyastyczna wykorzystująca sangwinę (1.1)

Sangwina – czerwonobrunatna kredka używana do tworzenia szkiców lub rysunków. Nazwa pochodzi od łacińskiego określenia krwi (sanguis, -inis). Mianem tym określa się również technikę rysunkową, jak i rysunek wykonany tą techniką. Sangwiny używano już w renesansie (korzystał z niej m.in. Leonardo da Vinci przy tworzeniu szkiców do Ostatniej Wieczerzy).

Technikę rysunku, korzystającą z sangwiny oraz czerni i bieli nazywa się trois crayons.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sangwinaria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Sanguinaria canadensis|L.|ref=tak., bylina o grubym kłączu występująca w Ameryce Północnej;

#### Źródła:

Wiktionary

# Sangwiniczka

→ sangwinik

Patrz:sangwinik

#### Źródła:

SJP.pl

# Sangwiniczny

właściwy sangwinikowi; beztroski, towarzyski, entuzjastyczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) odpowiedni sangwinikowi; porywczy i zmienny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sangwinik

człowiek żywy, porywczy i zmienny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. człowiek żywy, porywczy i zmienny

Sangwinik (łac. sanguis – krew) – jeden z temperamentów wyróżnianych w teorii humoralnej. Wiązany był z przewagą wpływu krwi na typ konstytucyjny człowieka. Wraz z rozwojem teorii humoralnej od starożytności do średniowiecza i wyróżnianego w niej podziału na cztery elementy, jako kolejne powiązania podawano dzieciństwo, wiosnę, powietrze (jako jeden z żywiołów), serce, poranek, czerwień, smak słodki. Astrologicznym skojarzeniem były Bliźnięta, Byk, Baran i Jowisz. Podobnie jak w przypadku krwi, miały mu odpowiadać cechy ciepła i suchości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sangwinizm

usposobienie typowe dla sangwinika: duża ruchliwość i wrażliwość na otaczający świat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) temperament sangwinika;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanhedryn

żydowska najwyższa rada religijna, sądownicza i polityczna działająca w starożytnej Judei; później nazwa kolegiów rabinackich

Sanhedryn (hebr. ‏סַנְהֶדְרִין‎, gr. συνέδριον Synedrion od συν „współ-” i έδρα „(po)siedzenie”), inaczej Wysoka Rada lub Wielki Sanhedryn (hebr. Sanhedrin Ha-Gdola) – najwyższa żydowska instytucja religijna i sądownicza w starożytnej Judei, wspomniana w źródłach po raz pierwszy w 203 p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanhita

jedna z czterech części Wed (hymny do bóstw, modlitwy, zaklęcia, formuły)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanice

Sanice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Przewóz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sanidyn

rzadki minerał z grupy skaleni, jedna z trzech (oprócz ortoklazu i mikroklinu) odmian polimorficznych skalenia potasowego, niekiedy wykazuje efekty optyczne charakterystyczne dla kamieni księżycowych, występuje w skałach wylewnych m.in. ryolitach, trachitach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8;

Sanidyn – minerał z grupy krzemianów, rzadki. Jest to jedna z trzech (oprócz ortoklazu i mikroklinu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

Nazwa minerału pochodzi od gr. sanis = tabliczka, płytka lub deska oraz idos = widzieć, nawiązując do tabliczkowego pokroju minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanie

1. pojazd zaprzęgany w konie, w krajach północnych w reny lub psy, poruszający się po śniegu;
2. urządzenie na płozach służące do przemieszczania jachtu na wodę

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

(1.2) żegl. urządzenie na płozach służące do ściągania jachtu na wodę

Sanie – pojazd zaprzęgowy na płozach, służący do poruszania się po śniegu lub lodzie. Sanie są zazwyczaj ciągnięte przez konie lub ciągniki mechaniczne i zasadniczo służą do transportu. Małe sanie używane do zabawy lub sportów zimowych to sanki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saniewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanijczyk

mieszkaniec Sany (stolicy Jemenu); sanańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanijka

mieszkanka Sany (stolicy Jemenu); sananka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanijski

→ Sana (stolica Jemenu lub miejscowość we Francji); sanajski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Sana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saniowy

→ sanie

Patrz:sanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanitaria

urządzenia sanitarne

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanitariat

1. urządzenie sanitarne (np. wanna, umywalka, sedes);
2. pomieszczenie sanitarne (np. ubikacja, łazienka)

Ubikacja, toaleta, potocznie WC (ang. water closet) – pomieszczenie sanitarne, w którym człowiek załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, jak: defekacja, mikcja (oddanie moczu) lub wymioty. W krajach rozwiniętych wchodzi w skład prawie każdego mieszkania jako osobne pomieszczenie lub jest częścią łazienki. W skład jego wyposażenia wchodzi: muszla klozetowa z deską sedesową, często osobna umywalka i – jeśli pomieszczenie jest dostatecznie obszerne – bidet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanitariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;

(1.2) wojsk. żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

Sanitariusz – pracownik opieki zdrowotnej wykonujący podstawowe, niezastrzeżone dla innych zawodów medycznych czynności w zakładach opieki zdrowotnej.

Do 8 września 2006 r. sanitariusz był członkiem zespołu wyjazdowego w karetce pogotowia i współpracował z lekarzem, bywał przy tym równocześnie kierowcą karetki i noszowym. Obecnie zgodnie z polskimi przepisami prawa zespół ratownictwa medycznego musi składać się z lekarza (tylko w zespołach specjalistycznych), pielęgniarki i ratownika medycznego, co oznacza, iż sanitariusze nie mogą już pracować w pogotowiu ratunkowym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanitariuszka

→ sanitariusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pracownica medyczny sprawująca czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;

(1.2) wojsk. kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

Sanitariusz – pracownik opieki zdrowotnej wykonujący podstawowe, niezastrzeżone dla innych zawodów medycznych czynności w zakładach opieki zdrowotnej.

Do 8 września 2006 r. sanitariusz był członkiem zespołu wyjazdowego w karetce pogotowia i współpracował z lekarzem, bywał przy tym równocześnie kierowcą karetki i noszowym. Obecnie zgodnie z polskimi przepisami prawa zespół ratownictwa medycznego musi składać się z lekarza (tylko w zespołach specjalistycznych), pielęgniarki i ratownika medycznego, co oznacza, iż sanitariusze nie mogą już pracować w pogotowiu ratunkowym.

Patrz:sanitariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanitarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pojazd sanitarny, zwykle wojskowy, do transportowania chorych i rannych

(1.2) gw-pl|Bukowina. pielęgniarka

Ambulans (fr. ambulance), karetka pogotowia ratunkowego, in. sanitarka – środek transportu dysponowany na miejsce nagłego zachorowania albo wypadku, przeznaczony do udzielania pomocy, przewozu chorych lub rannych z miejsca zdarzenia do szpitala, a często również służący do transportów medycznych i międzyszpitalnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanitarnohigieniczny

dotyczący higieny sanitarnej

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do higieny sanitarnej, dotyczący jej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanitarny

przymiotnik

(1.1) związany z utrzymaniem higieny i zdrowia

(1.2) dotyczący służby zdrowia i opieki nad chorymi

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanitarysta

zwolennik sanitaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanitarystka

→ sanitarysta

Patrz:sanitarysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanitaryzacja

wszystkie zabiegi polegające na mechanicznym usuwaniu drobnoustrojów chorobotwórczych ze środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanitaryzm

działania polegające na wprowadzaniu restrykcji nakierowanych na ochronę zdrowia, choć de facto ograniczających wolność obywateli

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanka

- Sanka – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Krzeszowice
- Sanka – potok, prawy dopływ rzeki Stradomka
- Sanka – potok, lewy dopływ rzeki Wisła

#### Źródła:

Wikipedia

# Sankada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przejażdżka sankami dla przyjemności, dla zabawy

#### Źródła:

Wiktionary

# Sankarz

1. osoba powożąca saniami;
2. osoba wytwarzająca sanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem sań, sanek

(1.2) przest. osoba wożąca ludzi saniami w celach zarobkowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sankcja

część normy prawnej, określająca skutek naruszenia dyspozycji tej normy w warunkach określonych jej hipotezą; niekiedy uznawana za odrębną normę (tzw. sankcjonującą)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. polit. określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

(1.2) praw. nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję

- sankcja społeczna
- sankcje w prawie
- sankcja (element normy prawnej)
- sankcje w prawie międzynarodowym
- sankcje gospodarcze
- sankcja administracyjna
- sankcja pragmatyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sankcje

część normy prawnej, określająca skutek naruszenia dyspozycji tej normy w warunkach określonych jej hipotezą; niekiedy uznawana za odrębną normę (tzw. sankcjonującą)

- sankcja społeczna
- sankcje w prawie
- sankcja (element normy prawnej)
- sankcje w prawie międzynarodowym
- sankcje gospodarcze
- sankcja administracyjna
- sankcja pragmatyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sankcjonować

1. karać za naruszenie prawa lub przepisów międzynarodowych;
2. udzielać sankcji; uprawomocniać, zatwierdzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) praw. autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową

(1.2) aprobować, przyzwalać na coś, uznawać za dopuszczalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sankcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sankcjonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sankcyjność

→ sankcyjny

Patrz:sankcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankcyjny

→ sankcja

Patrz:sankcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankhia

indyjski system filozoficzny uznający autorytet Wed, teoretyczna podstawa jogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankhja

najstarszy z filozoficzno-religijnych systemów indyjskich stanowiący zaplecze klasycznej jogi

Sankhja (sanskryt सांख्य, sāṁkhya) – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed, system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha – purusza i materii – prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanki

pojazd na płozach używany głównie przez dzieci do zjeżdżania z pagórków, a także przez sportowców w zawodach saneczkarskich

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zdrobn. od: sanie

(1.2) małe sanie do zaprzęgu

(1.3) sport. niewielki pojazd do sportowego lub rekreacyjnego zjeżdżania z góry po śniegu

(1.4) techn. część maszyny lub przyrządu wykonująca ruch ślizgowy

(1.5) środ. fot. zob. gorąca stopka.

(1.6) slang. areszt tymczasowy

Sanki – sprzęt wyposażony w płozy, przeważnie służący do poruszania się po śniegu lub lodzie. Używane zazwyczaj do zabawy lub sportów zimowych. Duże sanki to sanie.

Specjalnego rodzaju sanek sportowych używa się do sportów zimowych, np. wyścigów saneczkarskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sankiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankiulota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. pogard. rewolucjonista francuski wywodzący się z paryskich rzemieślników i robotników;

#### Źródła:

Wiktionary

# Sankiulotka

→ sankiulota

Patrz:sankiulota

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankować

rzadko: jeździć na sankach; sankować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sankowy

przymiotnik

(1.1) związany z sankami

(1.2) zob. hamulec sankowy.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanktpetersburski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sankt Petersburgiem, dotyczący Sankt Petersburga

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanktuarium

1. miejsce przechowywania przedmiotów kultu religijnego;
2. w przenośni: miejsce, gdzie się znajduje coś cennego, mającego szczególne znaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

(1.2) przen. miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanktuaryjny

→ sanktuarium

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanktuarium, dotyczący sanktuarium

Patrz:sanktuarium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanmaryńczyk

mieszkaniec San Marino (stolicy San Marino)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel San Marino

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanmarynka

mieszkanka San Marino (stolicy San Marino)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka San Marino

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanmaryński

przymiotnik od: San Marino

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa San Marino

(1.2) odnoszący się do miasta San Marino

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanna

1. jazda saniami;
2. droga usłana śniegiem, po której można jeździć saniami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. jeżdżenie saniami

(1.2) książk. droga usłana śniegiem, po której można jeździć saniami

forma przymiotnika.

(2.1) lp. ż. daw. zob. sanny.

- Sanna – wieś w Szkocji

2 cieki w Polsce:

- Sanna – rzeka, dopływ Wisły
- Sanna – struga, dopływ Łęgu

cieki na świecie:

- Sanna – rzeka, dopływ Innu

antroponimia:

- szwedzkie zdrobnienie od Zuzanny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sannicki

→ Sanniki

Patrz:Sanniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanniczanin

mieszkaniec Sannik (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanniczanka

mieszkanka Sannik (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanniki

miasto i gmina w Polsce

Sanniki – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie gostynińskim, w gminie Sanniki, której jest siedzibą. Uzyskały status miasta z dniem 1 stycznia 2018.

Administracyjnie Sanniki mają status sołectwa.

Miejscowość jest położona na Równinie Kutnowskiej, jest lokalnym ośrodkiem obsługi regionu i węzłem drogowym, stykają się tu drogi wojewódzkie nr 577, nr 583, nr 584 oraz droga powiatowa do Słubic.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sannjasin

wg hinduizmu: człowiek, który wyrzekł się świata, asceta

Sannjasa (sanskryt संन्यास) – w tradycji hinduistycznej oznacza ostatni etap życia człowieka (ćaturaśrama), w którym rozwijana jest wajragia, czyli stan determinacji i stałości w dążeniu do wyzwolenia się z iluzji materialistycznego życia. Ci, którzy wyrzekają się pospolitych myśli i pragnień, spędzają resztę swojego życia na duchowych rozmyślaniach. Zgodnie z opisem Manusmryti jest to ostatni z czterech okresów życia człowieka (brahmaćarja, gryhastha, wanaprastha i sannjasin).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanny

przymiotnik

(1.1) daw. związany z saniami: odbywający się saniami, nadający się do jazdy saniami

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) D. lp. zob. sanna.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanocki

przymiotnik od: Sanok

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sanokem, dotyczący Sanoka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanoczanin

mieszkaniec Sanoka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sanoka

(1.2) osoba pochodząca z Sanoka, urodzona w Sanoku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanoczanka

mieszkanka Sanoka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sanoka

(1.2) kobieta pochodząca z Sanoka, urodzona w Sanoku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanofi-Aventis

europejski koncern farmaceutyczny

Sanofi – przedsiębiorstwo biofarmaceutyczne z siedzibą w Paryżu, specjalizujące się w badaniach, rozwoju, produkcji i sprzedaży leków innowacyjnych, leków dojrzałych, szczepionek, leków bez recepty (OTC) oraz suplementów diety.

Główne obszary działalności przedsiębiorstwa to immunologia, choroby rzadkie, onkologia, neurologia, diabetologia, kardiologia, szczepionki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanok

miasto w województwie podkarpackim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. powiatowe miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;

(1.2) geogr. adm. gmina wiejska w Polsce, w województwie podkarpackim, z siedzibą władz w Sanoku (1.1)

(1.3) geogr. potok w Rosji i na Ukrainie, prawobrzeżny dopływ Worsklicy;

Sanok (także: Królewskie Wolne Miasto Sanok, łac. Sanochia) – miasto powiatowe w Polsce w województwie podkarpackim. Położone w dolinie Sanu, w Kotlinie Sanockiej, w Euroregionie Karpackim. Wchodzi w skład powiatu sanockiego, jest także siedzibą gminy wiejskiej Sanok, jednak do niej nie należy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanować

przestarzale: uzdrawiać, poprawiać panujące warunki

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanowy

→ San (rzeka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sans-Souci

[czytaj: są suS-I] pałac na Haiti

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sansalwadorczyk

mieszkaniec San Salwadoru

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec San Salvadoru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sansalwadorka

mieszkanka San Salwadoru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka San Salvadoru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sansalwadorski

przymiotnik od: San Salwador

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta San Salvador

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sansara

w hinduizmie i buddyzmie: wędrówka dusz; samsara

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sansewiera

doniczkowy kwiat z rodziny agawowatych o długich liściach przypominających miecze

#### Źródła:

SJP.pl

# Sansewieria

#### Źródła:

Wikipedia

# Sański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sanem, dotyczący Sanu

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanskr.

skrót od: sanskryt, sanskrycki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanskrycki

przymiotnik od: sanskryt

przymiotnik

(1.1) związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanskryt

język staroindyjski, główny język cywilizacji aryjskiej w Indiach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sanskrytolog

specjalista w zakresie sanskrytologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanskrytologia

dziedzina nauki zajmująca się badaniem literatury sanskryckiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Sanskrytologiczny

→ sanskrytologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sanskrytologią, dotyczący sanskrytologii

Patrz:sanskrytologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sanskrytolożka

→ sanskrytolog

Patrz:sanskrytolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Sansovino

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Santali

język plemienia Santalów, jeden z języków urzędowych Indii

#### Źródła:

SJP.pl

# Santalowie

lud zamieszkujący Indie, Bangladesz, Nepal i Bhutan

Santalowie (sat. ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ, dewanagari संताल, beng. সাওতাল, ang. Santals) – lud z grupy Munda, posługujący się językiem santali, zamieszkujący głównie tereny indyjskich stanów Bihar, Bengal Zachodni, Orisa, Madhya Pradesh i Asam, mniejsze skupiska żyją także na przyległych obszarach Bhutanu, Bangladeszu i Nepalu. W 1993 roku liczebność Santalów sięgała 5,4 mln osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santana

Osoby o tym nazwisku:

- Carlos Santana – muzyk
- Ubaldo Santana – rzymskokatolicki arcybiskup

Miejscowości o tej nazwie:

- Santana – miasto na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej
- Santana – miejscowość w gminie Figueira da Foz w Portugalii
- Santana – miasto i gmina na Maderze w Portugalii
- Santana – miejscowość w gminie Portel w Portugalii
- Santana – miasto w stanie Amapá w Brazylii
- Santana – miejscowość w departamencie Boyacá w Kolumbii

#### Źródła:

Wikipedia

# Santander

- Santander – miasto i duży port w północnej Hiszpanii
  - Santander – stacja kolejowa w Santanderze
  - Port lotniczy Santander
  - Racing Santander – klub sportowy
- Kantabria, dawniej Santander – wspólnota autonomiczna w Hiszpanii zawierająca jedną prowincję o tej samej nazwie
- Santander – departament Kolumbii
- Santander de Quilichao – miasto w Kolumbii w departamencie Cauca
- Santander – jednostka osadnicza na Filipinach, w prowincji Cebu
- Banco Santander – największy bank w Hiszpanii
  - Santander Bank Polska
  - Santander Consumer Bank
  - Colección Santander

  #### Źródła:

  Wikipedia

# Santeria

synkretyczna religia wyznawana głównie na Kubie

Santería (inne nazwy: Lucumi, Lukumi lub Regla de Ocha) – synkretyczna afroamerykańska religia pochodzenia afrykańskiego, obecna głównie na Kubie, Haiti, Dominikanie czy Stanach Zjednoczonych. Wykształciła się w hiszpańskim imperium kolonialnym wśród potomków z zachodniej Afryki. Na Santerię duży wpływ miał Kościół łaciński, z którym synkretyzuje się wyznawane Orisze. Świętym językiem religii jest lucumi, miks języków z Joruby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santi

Santi – drugi studyjny album amerykańskiej grupy rockowej The Academy Is... nagrany w 2007 roku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Santiago

1. stolica Chile;
2. obce imię męskie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Chile;

Santiago (potocznie Santiago de Chile) – stolica Chile położona w środkowej części kraju, na przedgórzu andyjskim nad rzeką Mapocho, administracyjnie należąca do regionu Metropolitana. Santiago jest największym miastem kraju, mieszka tam jedna trzecia ludności państwa, około 6,76 mln mieszkańców (według danych z 2020 roku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Santim

zdawkowa moneta łotewska

Łat (łot. Lats) – dawna jednostka monetarna używana na Łotwie w latach 1922–1941 oraz 1993–2014. Została zastąpiona przez euro 1 stycznia 2014 r, pozostając równolegle w obiegu do 15 stycznia tegoż roku. Dzieliła się na 100 santimów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santocki

przymiotnik od: Santok

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Santokiem, dotyczący Santoka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Santoczanin

mieszkaniec Santoka

#### Źródła:

SJP.pl

# Santoczanka

mieszkanka Santoka

#### Źródła:

SJP.pl

# Santok

wieś w Polsce

Santok (niem. Zantoch) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Santok.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego, a wcześniej w latach 1950–1975 do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santolina

rodzaj sucholubnych roślin z rodziny astrowatych

Santolina (Santolina L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 26 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje zachodnią część basenu Morza Śródziemnego, zachodnią Europę po Wielką Brytanię i Niemcy na północy oraz Ukrainę i rejon Kaukazu. Jako introdukowane i dziczejące gatunki z tego rodzaju rosną w różnych krajach Europy, Afryki i na obu kontynentach amerykańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santon

1. święty w krajach muzułmańskich;
2. derwisz uważany przez lud za świętego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy;

(1.2) w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rel. święty w krajach muzułmańskich, zwykle derwisz uważany za świętego przez lud

Santon (ang. Santonian)

- w sensie geochronologicznym – czwarty wiek późnej kredy w erze mezozoicznej, trwający około 2,7 milionów lat (od 86,3 ± 0,5 do 83,6 ± 0,2 mln lat). Santon jest młodszy od koniaku a starszy od kampanu.

- w sensie chronostratygraficznym – czwarte piętro górnej kredy, wyższe od koniaku a niższe od kampanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Santonina

związek organiczny, będący pochodną naftalenu, stosowany jako środek przeciw glistnicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Santorba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara konspiracyjno-partyzancka: torba sanitarna

#### Źródła:

Wiktionary

# Santorini

Santoryn (gr. Σαντορίνη, Santorini), Thira (gr. Θήρα, Tira) – wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim, tworząca z kilkoma mniejszymi wyspami niewielki archipelag o tej samej nazwie, będący częścią greckiego archipelagu Cyklad.

#### Źródła:

Wikipedia

# Santorski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Santoryn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim;

(1.2) geogr. archipelag na Morzu Egejskim, część Cyklad

Santoryn (gr. Σαντορίνη, Santorini), Thira (gr. Θήρα, Tira) – wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim, tworząca z kilkoma mniejszymi wyspami niewielki archipelag o tej samej nazwie, będący częścią greckiego archipelagu Cyklad.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Santos

miasto w Brazylii

Santos (wym. /ˈsɐ̃tus/) – miasto w południowo-wschodniej Brazylii, w stanie São Paulo, nad Oceanem Atlantyckim, na przybrzeżnej wyspie São Vicente oraz częściowo na kontynencie. Około 413 tys. mieszkańców (2009).

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy oraz samochodowy.

W mieście mają siedzibę kluby piłkarskie Santos FC, Portuguesa Santista i Jabaquara AC.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Santoski

przymiotnik od: Santos (miasto w Brazylii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Santosyjczyk

mieszkaniec Santosu (miasta w Brazylii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Santosyjka

mieszkanka Santosu (miasta w Brazylii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Santpaulia

ozdobna roślina doniczkowa z rodziny ostrojowatych; fiołek afrykański, sępolia, saintpaulia

#### Źródła:

SJP.pl

# Santuri

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. (lub santur) instrument strunowy, chordofon pochodzący z Indii;

#### Źródła:

Wiktionary

# Sanwitalia

sanwitalia rozesłana - gatunek rośliny ozdobnej z rodziny astrowatych, pochodzącej z Ameryki

Sanwitalia, polegnatka (Sanvitalia Lam.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 6 gatunków. Rośliny te występują w większości w Ameryce Północnej na obszarze od Gwatemali po południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (od Kalifornii po Teksas). Jeden gatunek (S. versicolor) rośnie w Ameryce Południowej na obszarze Boliwii i północnej Argentyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sanza

instrument muzyczny z grupy idiofonów szarpanych, służący do akompaniamentu przy śpiewie, używany w Afryce, zwłaszcza w Kongo; canca

Sanza – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Salerno.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 3007 osób, 23,9 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saola

saola wietnamska - leśny bawół występujący w Wietnamie i Laosie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saona

rzeka we Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej części Francji, prawy dopływ Rodanu;

Saona (fr. Saône) – rzeka we wschodniej części Francji. Długość – 480 km, powierzchnia zlewni – 30 tys. km². Prawy dopływ Rodanu.

Źródła Saony znajdują się u podnóża Wogezów. Jest dziewiątą co do długości rzeką Francji. Saonę dzieli się tradycyjnie na trzy części: Haute (Górna), Petite (Mała) i Grande (Wielka) Saône.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saoną, dotyczący Saony

#### Źródła:

Wiktionary

# Sap

1. (zwykle w liczbie mnogiej) podmokła, mało żyzna, podmokła gleba piaskowa, występująca na stokach wzgórz z wodami wysiąkającymi; sapa;
2. rzadko: odgłos wydawany przez człowieka (lub zwierzę) oddychającego z trudem; sapanie

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca ciężkie oddychanie

- Sap – minialbum zespołu muzycznego Alice in Chains z 1992
- Le Sap – miejscowość we Francji
- Sap – wieś na Słowacji w powiecie Dunajská Streda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sapa

1. (zwykle w liczbie mnogiej) mało żyzna, podmokła gleba piaskowa, występująca na stokach wzgórz z wodami wysiąkającymi; sap;
2. rów kopany pod ogniem nieprzyjaciela, umożliwiający podejście do obiektów obronnych;
3. ryba z rodziny karpiowatych, spokrewniona z leszczem; klepiec

- Sapa (Ballerus sapa) – ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych.

- Sapa lub Sa Pa – miasto w północnym Wietnamie, w prowincji Lao Cai, w regionie Północny Zachód.

- SAPA – agencja prasowa z RPA

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapać

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. sapnąć)

(1.1) oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy

(1.2) o lokomotywie parowej: wydawać charakterystyczny odgłos przy wypuszczaniu pary

czasownik zwrotny niedokonany sapać się (dk. brak)

(2.1) slang. podskakiwać, rzucać się

(2.2) slang. mieć pretensje o coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sapać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sapała

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapałówka

wieś w Polsce

Sapałówka (niem. Ostau, do 1938 Sapallen) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Banie Mazurskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saper

1. żołnierz zajmujący się rozminowywaniem i minowaniem;
2. żołnierz wojsk inżynieryjnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

Saper – osoba zajmująca się zawodowo materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem. Istnieją specjalne formacje rozbrajania niebezpiecznych materiałów w wojsku oraz w policji. Formacją grupującą saperów w armii są pododdziały wojsk inżynieryjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saperek

potocznie: but z krótką cholewką noszony przez saperów; saperka

#### Źródła:

SJP.pl

# Saperka

krótka łopata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka łopatka wojskowa

(1.2) gwara. wojsk. saperski but z krótką, szeroką cholewą

Saperka (także: łopatka, łopatka piechoty) – zminiaturyzowana forma łopaty, charakteryzująca się małą konchą (częscią roboczą) oraz krótkim styliskiem. Narzędzie przeznaczone głównie do prac ziemnych, niekiedy wykorzystywane również jako broń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saperki

krótka łopata

#### Źródła:

SJP.pl

# Saperski

przymiotnik od: saper

przymiotnik

(1.1) związany z saperem, dotyczący sapera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sapeta

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapiący

oddychać ciężko, przez nos, wydając charakterystyczne odgłosy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapieha

nazwisko, m.in. Adam Sapieha (1867-1951) - kardynał polski

Sapiehowie – polski magnacki ród książęcy herbu Lis (odmienny) pochodzenia rusińskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapiencjalny

odnoszący się do mądrości

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapieżanka

odmiana gruszy

Sapieżanka (ukr. Сапіжанка) – wieś na Ukrainie. Należy do rejonu lwowskiego (wcześniej do rejonu kamioneckiego) w obwodzie lwowskim i liczy 600 mieszkańców.

W II Rzeczypospolitej do 1934 roku wieś stanowiła samodzielną gminę jednostkową w powiecie kamioneckim w woj. tarnopolskim. W związku z reformą scaleniową została 1 sierpnia 1934 roku włączona do nowo utworzonej wiejskiej gminy zbiorowej Kamionka Strumiłowa w tymże powiecie i województwie. Po wojnie wieś weszła w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapieżyński

przymiotnik od: Sapieha

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapioseksualista

osoba odczuwająca pociąg seksualny do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapioseksualizm

pociąg seksualny do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. preferencja seksualna, w której główną rolę zajmuje intelekt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sapioseksualny

związany z pociągiem seksualnym do osób z ponadprzeciętnym ilorazem inteligencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapir

[czytaj: SEpir] nazwisko

Sapir:

- Anna Brechta Sapir Abulafia
- Edward Sapir
  - Hipoteza Sapira-Whorfa
- Isaj Dawidowicz Sapir
- Pinchas Sapir

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapka

ciężki oddech u noworodka i niemowlęcia spowodowane obrzękiem błony śluzowej nosa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ciężki sapiący oddech u niemowlęcia najczęściej spowodowany ostrym wirusowym nieżytem nosa

(1.2) rzad. sapanie

(1.3) daw. katar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sapkowski

nazwisko

Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy, z wykształcenia ekonomista. Twórca postaci Wiedźmina. Najczęściej – po Stanisławie Lemie – tłumaczony polski autor fantastyki; laureat wielu polskich i zagranicznych nagród literackich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapliwy

taki, który przypomina sapanie - dźwięk podobny do głośnego oddechu, np. sapliwe westchnienie, sapliwe dźwięki

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapmi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) litera, która występowała w niektórych przedklasycznych wariantach alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 900;

Laponia (fiń. Lappi; szw. i norw. Sameland; Lappland; ros. Лапландия, Łapłandija; północnolapoński Sápmi) – region kulturowy i geograficzny w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem północne części Półwyspu Kolskiego i Półwyspu Skandynawskiego. Leży na terenie czterech państw: Rosji, Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 tys. km². Głównymi ośrodkami miejskimi Laponii są Murmańsk w Rosji, Kiruna w Szwecji, Kautokeino w Norwegii oraz Inari i Rovaniemi w Finlandii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sapnąć

ciężko odetchnąć, wydając przy tym charakterystyczny odgłos

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapnięcie

ciężko odetchnąć, wydając przy tym charakterystyczny odgłos

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapodilla

tropikalne drzewo z rodziny sączyńcowatych, o jadalnych owocach i cennym, wytrzymałym drewnie cenionym w przemyśle meblarskim; sączyniec, pigwica

Pigwica właściwa, sapodilla, sączyniec właściwy (Manilkara zapota) – gatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych (Sapotaceae). Pochodzi z Ameryki Środkowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saponaria

Mydlnica (Saponaria L.) – rodzaj roślin z rodziny goździkowatych. Obejmuje ok. 40 gatunków. Występują one głównie na obszarach górskich południowej Europy, w północnej Afryce i południowo-zachodniej Azji (największe zróżnicowanie występuje w Turcji, gdzie rośnie 18 gatunków z tego rodzaju). Jako introdukowane rosną w północnej Europie, środkowej i wschodniej Azji oraz w strefach umiarkowanych obu kontynentów amerykańskich. W Polsce dziko rośnie tylko jeden gatunek – mydlnica lekarska (S. officinalis).

#### Źródła:

Wikipedia

# Saponat

w chemii: sztuczny środek piorący

#### Źródła:

SJP.pl

# Saponifikacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. reakcja chemiczna pomiędzy ługiem a kwasami tłuszczowymi

- przeobrażenie tłuszczowo-woskowe
- zmydlanie

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saponina

roślinny związek organiczny, wykorzystywany w produkcji środków piorących i w lecznictwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek chemiczny należący do glikozydów;

Saponiny (łac. sāpō ‘mydło’, dop. sāpōnis) – grupa organicznych związków chemicznych zaliczanych do glikozydów (o masie cząsteczkowej 600–1500 u), w których funkcję aglikonu pełni sapogenina (wykazująca charakter triterpenowy lub steroidowy). W wodzie (zwłaszcza ciepłej) pienią się jak mydło (stąd nazwa) i wykazują zdolność obniżania napięcia powierzchniowego (dlatego rośliny bogate w saponiny stosowano dawniej jako namiastkę mydła, do prania). Niektóre z nich wykazują działanie lecznicze: moczopędne, wykrztuśne, wymiotne (w dużych ilościach), przeciwzapalne, antyseptyczne oraz poprawiające trawienie i wchłanianie składników pokarmowych w jelitach. Inne natomiast są truciznami, wywołującymi m.in. hemolizę (właściwość ta jest wykorzystywana do określania siły działania saponin poprzez indeks hemolityczny).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saponit

uwodniony glinokrzemian magnezowy, przypominający w dotyku mydło

Saponit (łac. sapo, saponic „mydło”) – minerał ilasty z grupy smektytów, barwy białej, żółtawobiałej, czerwonawobiałej, niebieskawobiałej lub zielonawobiałej. Twardość 1,5–2, układ krystalograficzny jednoskośny. Odznacza się matowym połyskiem i plastycznością.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapota

roślina z rodziny sączyńcowatych, drzewo owocowe osiągające wysokość do 30 metrów; sapota właściwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapowaty

o glebie, gruncie itp.: bagnisty, podmokły, wilgotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapowice

Sapowice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Stęszew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona jest 5 km na zachód od Stęszewa, na wschodnim brzegu Jeziora Strykowskiego, przy drodze Strykowo – Buk.

W 2021 w Sapowicach mieszkało 509 osób

#### Źródła:

Wikipedia

# Sapowisko

podmokły stok piaszczystego wzgórza

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. mokradło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sapphire

- Sapphire Technology – przedsiębiorstwo z Hongkongu
- Sapphire – album Johna Martyna
- Sapphire – singel Eda Sheerana
- Sapphire (ur. 1950) – amerykańska pisarka i poetka
- Sapphire – miasto w Australii

#### Źródła:

Wikipedia

# Sapporo

miasto w Japonii

Sapporo (jap. 札幌市 Sapporo-shi) słuchaj – piąte co do wielkości miasto Japonii, największe miasto wyspy Hokkaido i stolica tejże prefektury. Ośrodek sportów zimowych, gospodarz Festiwalu Śniegu. W mieście znajdują się 4 uniwersytety publiczne, kilkanaście prywatnych uczelni wyższych, muzea i chramy shintō. Miasto ma powierzchnię 1 121,26 km². W 2020 r. mieszkało w nim 1 973 395 osób, w 967 372 gospodarstwach domowych (w 2010 r. 1 913 545 osób, w 884 750 gospodarstwach domowych) .

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saprob

organizm cudzożywny (roślinny i zwierzęcy) żyjący głównie wśród rozkładających się szczątków organicznych, np. w ściółce leśnej, glebie i mule; saprobiont

#### Źródła:

SJP.pl

# Saprobiont

organizm cudzożywny (roślinny i zwierzęcy) żyjący głównie wśród rozkładających się szczątków organicznych, np. w ściółce leśnej, glebie i mule; saprob

Saprobiont – organizm cudzożywny, żyjący w rozkładającej się materii organicznej, którą się odżywia.

W jednym z ujęć saprobionty (saproby) to dowolne organizmy żyjące w rozkładającej się materii organicznej, przy czym oligosaprobionty żyją wśród materii słabo rozłożonej, polisaprobionty bardzo rozłożonej, a mezosaprobionty w stanie pośrednim. Do tak rozumianych saprobiontów należą saprofagi rozdrabniające martwą substancję organiczną i saprotrofy, czyli reducenci - bakterie i grzyby, mające zdolność rozkładu materii organicznej do prostych związków mineralnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saprobowość

wskaźnik saprobowości - wskaźnik zanieczyszczenia wód martwą materią organiczną lub produktami jej gnilnego rozkładu

#### Źródła:

SJP.pl

# Saprobowy

→ saprob

Patrz:saprob

#### Źródła:

SJP.pl

# Saprofag

zwierzę odżywiające się rozkładającymi się szczątkami roślinnymi lub zwierzęcymi

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

Saprofag, szczątkojad (gr. sapros – zgniły, phageín – jeść, pożerać) – cudzożywny organizm zwierzęcy odżywiający się martwymi lub rozkładającymi się szczątkami innych organizmów. Są to drobne zwierzęta, głównie bezkręgowce, występujące w wodach i mułach na dnie zbiorników wodnych, w glebie i ściółce leśnej. Saprofagi należą do organizmów saprobiontycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saprofit

organizm cudzożywny żywiący się martwą materią organiczną; saprotrof

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. roślina odżywiająca się martwą materią organiczną (dzięki mikoryzie)

(1.2) ekol. daw. organizm niezwierzęcy odżywiający się martwą materią organiczną

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saprofityczny

→ saprofit

Patrz:saprofit

#### Źródła:

SJP.pl

# Saprofityzm

forma współżycia organizmów dwu różnych gatunków, polegająca na zaspokojeniu potrzeb jednych organizmów przez śmierć innych

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saprokol

zgęstniały szlam gnilny (sapropel)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapropel

ciemny muł gnilny zbiorników wodnych

Sapropel (z gr. saprós – zgniły, pēlós – błoto; szlam gnilny) – muł denny starzejących się lub zanieczyszczonych zbiorników wodnych, ciemny od siarczków żelaza, bogaty w substancje organiczne rozkładane przez drobnoustroje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapropelit

ił węglowy ze szczątków niższych organizmów roślinnych i zwierzęcych

Sapropelit (węgiel sapropelowy) – węgiel kopalny, powstały wskutek diagenezy i metamorfizmu sapropelu. W zależności od składu macerałów wyróżnia się wśród nich boghedy i kennele.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sapropelitowy

przymiotnik od: sapropelit

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapropelowy

przymiotnik od: sapropel

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapropteryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii

Sapropteryna (łac. sapropterinum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny odpowiednik naturalnie występującej w organizmie tetrahydrobiopteryny (BH4), stosowany w leczeniu fenyloketonurii i hiperfenyloalaninemii spowodowanej niedoborem tetrahydrobiopteryny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saprotrof

organizm cudzożywny pobierający energię z martwych szczątków organicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. organizm odżywiający się martwą materią organiczną;

Saprotrofy, roztocza, mikrokonsumenci (z gr. saprós – zgniły) – cudzożywne organizmy pobierające energię z martwych szczątków organicznych, rozkładając je do związków prostych. Są reprezentowane przez liczne drobnoustroje (bakterie, grzyby saprotroficzne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saprotroficzny

czerpiący pokarm z materii organicznej zawartej w martwych organizmach lub ich resztkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Sapsago

twardy zielony ser z mleka zbieranego

#### Źródła:

SJP.pl

# Saqaliba

rzeczownik, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim;

(1.2) informacje dostępne w źródłach arabskich odnoszące się do kultury materialnej, społecznej i duchowej Słowian

(1.3) hist. od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary

Saqaliba, Sakaliba (arab. ‏صقالبة‎, lp. Siqlab) – zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim. Wyraz ten najpewniej pochodzi od greckiego wyrazu określającego Słowian – Sklabēnoi. Saqalibowie należeli do najcenniejszych dóbr eksportowych Słowiańszczyzny, a handel nimi angażowało się wiele królestw i ludów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sar

1. skrót od: Specific Absorption Rate, współczynnik charakteryzujący szybkość, z jaką pochłaniane jest promieniowanie elektromagnetyczne przez ciało człowieka;
2. skrót od: Search and Rescue, ratownictwo morskie, górskie oraz w warunkach bojowych;
3. skrót od: Synthetic Aperture Radar, radar obrazujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Sara

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

(1.2) imię|polski|ż.;

Sara (hebr. שָׂרָה, spokrewnione z babil. Szarratu – „księżniczka”, postać wysokiej rangi) – postać biblijna, bohaterka Księgi Rodzaju, córka Teracha, żona Abrahama, matka Izaaka. Pierwotnie jej imię brzmiało Sarai (hebr. שָׂרָי), według Księgi Rodzaju (Rdz 17,15) Bóg zmienił je na Sara w ramach przymierza zawartego po tym, jak jej niewolnica Hagar urodziła Abrahamowi syna Izmaela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarabanda

1. starohiszpański taniec o żywym tempie
2. forma stylizowana tego tańca wchodząca w skład suity barokowej jako trzecia stała jej część

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) choreogr. żywy taniec hiszpański;

Sarabanda – powolny taniec dworski, pochodzenia prawdopodobnie perskiego, rozpowszechniony w Hiszpanii od pocz. XVI w., tańczony także w Anglii i Francji. Ze względu na przesycone erotyką pozy tańczących, pozostawał przez wiele lat tańcem zabronionym w katolickiej Hiszpanii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saracen

średniowieczna moneta arabska

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wyznawca Islamu

- Saraceni
- saracen – średniowieczna moneta
- FV603 Saracen – brytyjski transporter opancerzony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saraceni

w starożytności: koczownicze plemiona arabskie żyjące na stepach północno-zachodniej Arabii i Półwyspu Synajskiego

Saraceni (gr. Σαρακηνοí, Sarakēnoí, arab. ‏شرقيين‎ szarkijjin, „ludzie ze wschodu”) – koczownicze plemiona arabskie, żyjące w północno-zachodniej Arabii i na półwyspie Synaj. W średniowieczu określenie Saraceni obejmowało wszystkich Arabów (później także wszystkich wyznawców islamu), zwłaszcza:

- tych, którzy walczyli z krzyżowcami;
- piratów muzułmańskich pływających po Morzu Śródziemnym, napadających na wybrzeża włoskie i francuskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saracenia

owadożerna roślina zielna z rodziny kapturnicowatych, o lejkowatych lub dzwonkowatych liściach przekształconych w organy pułapkowe, rosnąca na bagnach we wschodniej części Ameryki Północnej; kapturnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Saracenka

w starożytności: Arabka żyjąca na stepach północno-zachodniej Arabii i Półwyspu Synajskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wyznawczyni Islamu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saraceński

przymiotnik od: Saracen

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Saracenami, dotyczący Saracenów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saradela

pastewna roślina z rodziny motylkowatych; seradela

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarafan

rosyjski strój kobiecy rozpowszechniony w Europie w XVII-XVIII w.

Sarafan (ros. Сарафан) – rodzaj długiej sukni, często bez rękawów, z wysoką talią, rozszerzanej ku dołowi, zaś z przodu zazwyczaj rozpinanej lub rozciętej. Sarafan był rozpowszechniony w centralnej i wschodniej Europie w XVII–XVIII stuleciach. W Rosji stroje te były noszone przez chłopki z regionów centralnych i północnych oraz Powołża. Słowo "sarafan" pochodzi z języka perskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saragoski

przymiotnik od: Saragossa

przymiotnik

(1.1) związany z Saragossą, dotyczący Saragossy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saragossa

miasto w Hiszpanii; Zaragoza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, w środkowym biegu Ebro. Stolica Aragonii, znana z mauretańskiego pałacu i barokowej katedry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saragosyjczyk

mieszkaniec Saragossy (miasta w Hiszpanii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Saragosyjka

mieszkaniec Saragossy (miasta w Hiszpanii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarah

Sara, z języka angielskiego Sarah – imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego, oznacza: „księżniczka”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saraj

seraj;
1. w krajach muzułmańskich: pałac sułtana;
2. w tradycyjnym domu muzułmańskim: wydzielona część mieszkalna, przeznaczona dla kobiet; harem

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. postać biblijna, żona patriarchy Abrahama

(1.2) rzad. imię|polski|ż.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) hist. geogr. nazwa dwóch miast (Stary Saraj i Nowy Saraj) będących najważniejszymi ośrodkami Złotej Ordy;

- Saraj – pierwotne imię Sary, żony Abrahama
- Saraj Berke – stolica Złotej Ordy
- Saraj – miasto w Macedonii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarajewianin

mieszkaniec Sarajewa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sarajewa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarajewianka

mieszkanka Sarajewa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sarajewa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarajewo

stolica Bośni i Hercegowiny

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Bośni i Hercegowiny;

Sarajewo (serb.-chorw. Sarajevo, Сарајево IPA: [sǎrajɛʋɔ], tur. Saraybosna) – stolica Bośni i Hercegowiny zamieszkana przez 275 tys. osób (2013). Sarajewo sąsiaduje od wschodu z Sarajewem Wschodnim (ok. 60 tys. mieszkańców), formalną stolicą Republiki Serbskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarajewski

przymiotnik od: Sarajewo (stolica Bośni i Hercegowiny)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Sarajewo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saramago

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saramak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saramakański

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język saramakański;

#### Źródła:

Wiktionary

# Saramonowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saran

rodzaj materiału stosowany m.in. do wyrobu sieci rybackich

- Saran – miejscowość i gmina we Francji, w departamencie Loiret w Regionie Centralnym
- Saran – miasto w Kazachstanie
- saran – folia do pakowania i włókno syntetyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saranda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. portowe miasto w południowej Albanii;

Saranda (alb. Sarandë, Saranda, staroż. Onchesmus, gr. Άγιοι Σαράντα, Áyii Saránda, wł. Santi Quaranta) – miasto w południowej Albanii, stolica okręgu Saranda w obwodzie Wlora. Jest położone nad Morzem Jońskim, u północnego krańca zatoki o tej samej nazwie, na wprost greckiej wyspy Korfu. Autochtoniczna ludność grecka stanowi ok. 10% populacji, a miasto jest jednym z dwóch głównych (obok Gjirokastër) ośrodków koncentracji Greków w Albanii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarangi

indyjski instrument podobny do skrzypiec

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. indyjski instrument strunowy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarańsk

miasto w Rosji, stolica Mordwy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Sarańsk (ros. Саранск, erz. Саран ош, moksz. Саранск ошсь) – stolica Republiki Mordwińskiej – jednego z podmiotów Federacji Rosyjskiej, około 320 tys. mieszkańców (2020). Miasto dzieli się na trzy dzielnice – Oktiabrską, Leninską i Proletarską, przepływa przez nie rzeka Insar. Komunikacja publiczna oparta jest na sieci autobusowej i trolejbusowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarański

przymiotnik od: Sarańsk

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sarańskiem, dotyczący Sarańska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarapis

egipski bóg; Serapis

Serapis, Sarapis (stgr. Σέραπις, Σάραπις, łac. Serapis) – synkretyczne bóstwo hellenistycznego Egiptu, łączące cechy niektórych bogów egipskich i greckich. Otoczone szczególną opieką przez dynastię Ptolemeuszów, czczone było w Serapejonach, z których najbardziej znany, pełniący centrum kultu znajdował się w Aleksandrii. W okresie dominacji rzymskiej wraz z kultem Izydy rozpowszechnił się na inne części imperium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarapulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sarapułem, dotyczący Sarapułu

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarapuł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Sarapuł (ros. Сарапул) – miasto w Rosji (Udmurcja), nad Kamą; 94 tys. mieszk. (2021); przemysł zbrojeniowy, maszynowy, elektroniczny, elektroniczny, skórzany, odzieżowy, drzewny, spożywczy; port rzeczny; muzeum.

W 1738 został przydzielony do prowincji Osinskiej prowincji Ufa. Od 1780 r., jako miasto powiatowe, wchodził w skład guberni Wiackiej. W 1937 został przyłączony do Udmurckiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarasate

Pablo Martín Melitón de Sarasate y Navascués (ur. 10 marca 1844 w Pampelunie, zm. 20 września 1908 w Biarritz) – hiszpański skrzypek i kompozytor.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saraswati

#### Źródła:

Wikipedia

# Saratoga

1. nazwa miasta i trzech miejscowości w Stanach Zjednoczonych;
2. model samochodu marki Chrysler

Miejscowości w USA:

- Saratoga – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Santa Clara
- Saratoga – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Randolph
- Saratoga – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Wilson
- Saratoga – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Saratoga
- Saratoga – miejscowość w stanie Wyoming, w hrabstwie Carbon
- Saratoga – miejscowość w stanie Wisconsin, w hrabstwie Wood

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saratow

miasto w Rosji; Saratów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwód saratowskiego;

- Saratów – miasto w Rosji
- Saratow – rosyjski okręt wojenny zatopiony w 2022 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saratowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Saratowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Saratowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Saratowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Saratowski

→ Saratow, → Saratów (miasto w Rosji)

przymiotnik

(1.1) związany z Saratowem, dotyczący Saratowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarawak

stan w Malezji

Sarawak (jawi: سراواك) – największy stan Malezji położony w północnej części wyspy Borneo, graniczy z Brunei, Indonezją i stanem Sabah. Stolicą stanu jest miasto Kuching położone w zachodniej części. Stan obejmuje obszar ok. 124 450 km², a zamieszkuje go ok. 2 176 800 osób (stan na rok 2000).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarbiewski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Baltazar Sarbiewski – polski szlachcic i urzędnik państwowy
- Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595–1640) – polski duchowny rzymskokatolicki, poeta i teoretyk literatury
- Stanisław Sarbiewski (zm. 1662) – polski szlachcic i urzędnik państwowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarbin

imię męskie

Sarbin (462 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Suchych, w Sudetach Środkowych.

Wzniesienie nad doliną rzeki Ścinawka na południowy zachód od wsi Błogocice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarbina

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sarbiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbinostwo

Sarbin z żoną; Sarbinowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbinowie

Sarbin z żoną; Sarbinostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbinowo

7 miejscowości w Polsce:

- Sarbinowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Żnin
- Sarbinowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Dobiegniew
- Sarbinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gostyńskim, w gminie Poniec
- Sarbinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Swarzędz
- Sarbinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Mielno
- Sarbinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Dębno; miejsce bitwy pod Sarbinowem (1758)
- Sarbinowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

#### Źródła:

Wikipedia

# Sarbinowski

przymiotnik od: Sarbinowo, Sarbinowo Drugie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sarbina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarbsko

jezioro na Wybrzeżu Słowińskim

Sarbsko (kasz. Jezoro Sôrbskò, niem. Sarbsker See) – jezioro przybrzeżne na Wybrzeżu Słowińskim we wschodniej części otuliny Słowińskiego Parku Narodowego. Leży około 1 km od Morza Bałtyckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarcia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Sara

#### Źródła:

Wiktionary

# Sard

minerał, odmiana chalcedonu

Sard (także: Sarder) – gemmologiczna nazwa brunatnej, półprzezroczystej odmiany chalcedonu. Nazwa pochodzi od Sardiku – starożytnej miejscowości w Azji Mniejszej słynącej z obróbki tych kamieni i wyrobu wspaniałej biżuterii.

Odmiana chalcedonu - słabo przezroczysta; brązowoczerwona lub brązowa (zabarwienie wywołane jest wrostkami związków żelaza, przeważnie limonitu). Warstewki są bardzo delikatne. Nie ma wyraźnego rozgraniczenia z karneolem, z którym razem występuje i ma podobne zastosowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarda

drapieżna ryba z rodziny makrelowatych; bonito; pelamida

Sarda (łac. Sardanensis) – stolica historycznej diecezji w Dalmacji Superiore, sufragania również historycznej archidiecezji Doclea w rejonie Epir, współcześnie miejscowość Szkodra w Albanii. Obecnie katolickie biskupstwo tytularne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardana

1. zespołowy taniec kataloński w metrum 6/8;
2. muzyka do tego tańca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardanapal

Sardanapal − postać wzmiankowana w Historii perskiej greckiego historyka Ktezjasza, uważana przez niego za ostatniego króla Asyrii. Dzieło to wprawdzie zaginęło, ale opowieść o Sardanapalu zachowała się u Diodora Sycylijskiego (II 27), który opierał się na przekazie Ktezjasza. W przekazie tym Sardanapal przedstawiany jest jako zniewieściały i dekadencki władca, który swymi działaniami doprowadza do upadku państwa.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sardanapalowy

dawniej: luksusowy, pełen zbytku

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardar

serdar;
1. arystokrata w Pakistanie, Afganistanie i Indiach
2. naczelny dowódca w Turcji i w Egipcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardela

ryba morska z rodziny śledziowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Engraulis|ref=tak., mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

Sardela europejska, chamsa, sardela (Engraulis encrasicolus) – gatunek morskiej ryby z rodziny sardelowatych (Engraulidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sardelka

zdrobnienie od: sardela

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardelowate

rodzina ryb z rzędu śledziokształtnych

Sardelowate (Engraulidae) – rodzina ryb promieniopłetwych z rzędu śledziokształtnych (Clupeiformes), blisko spokrewniona ze śledziowatymi, od których różni się budową pyska. Wiele gatunków ławicowych, zwłaszcza sardela peruwiańska i sardela europejska, ma duże znaczenie gospodarcze, połowy sardelowatych sięgają 25% wśród wszystkich śledziokształtnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardelowaty

o cechach sardelowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardelowy

→ sardela

Patrz:sardela

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardoniczny

książkowo: szyderczy, złośliwy, sarkastyczny

przymiotnik

(1.1) książk. ironiczny, złośliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sardonik

minerał, odmiana chalcedonu; sardonyks

Sardonyks (sardonik) – gemmologiczna, wielobarwna, przeświecająca odmiana agatu; odznacza się występowaniem naprzemianległych, płaskich, biało-brunatnoczerwonych pasów (wstęg) o różnej grubości.

Nazwa pochodzi od miasta Sardis w Azji Mniejszej, gdzie został znaleziony (gr. sardios = kamień z Sardis i gr. onyx = paznokieć (pazur, racica) – i nawiązuje do wyglądu, twardości i ostrych krawędzi odłupanych kawałków tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardonyks

minerał, odmiana chalcedonu; sardonik

Sardonyks (sardonik) – gemmologiczna, wielobarwna, przeświecająca odmiana agatu; odznacza się występowaniem naprzemianległych, płaskich, biało-brunatnoczerwonych pasów (wstęg) o różnej grubości.

Nazwa pochodzi od miasta Sardis w Azji Mniejszej, gdzie został znaleziony (gr. sardios = kamień z Sardis i gr. onyx = paznokieć (pazur, racica) – i nawiązuje do wyglądu, twardości i ostrych krawędzi odłupanych kawałków tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardyna

ryba morska, ceniona dla smacznego mięsa

Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:

- Sardina – 1 gatunek (sardynka europejska),
- Sardinella – ponad 20 gatunków określanych wspólną nazwą sardynele,
- Sardinops – 1 gatunek (sardynka pacyficzna, wcześniej zaliczana do 5 różnych gatunków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardyńczyk

mieszkaniec Sardynii (wyspy na Morzu Śródziemnym)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sardynia

wyspa na Morzu Śródziemnym

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

(1.2) geogr. adm. region administracyjny we Włoszech obejmujący Sardynię (1.1) i przyległe wyspy

Sardynia (wł. Sardegna, sard. Sardigna) – skalista wyspa, druga pod względem powierzchni na Morzu Śródziemnym (po Sycylii). Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sardynianka

mieszkanka Sardynii (wyspy na Morzu Śródziemnym); Sardynka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardynka

ryba morska z Atlantyku, Morza Czarnego i Śródziemnego; ceniona dla smacznego mięsa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Sardynii

Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:

- Sardina – 1 gatunek (sardynka europejska),
- Sardinella – ponad 20 gatunków określanych wspólną nazwą sardynele,
- Sardinops – 1 gatunek (sardynka pacyficzna, wcześniej zaliczana do 5 różnych gatunków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sardynki

ryba morska z Atlantyku, Morza Czarnego i Śródziemnego; ceniona dla smacznego mięsa

- Sardynka – określenie grupy jadalnych ryb
- Sardynki – włoski ruch protestu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sardynkowy

przymiotnik od: sardynka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sardyński

przymiotnik od: Sardynia

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język sardyński;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sardyńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem sardyńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem sardyńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku sardyńskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarema

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. estońska wyspa na Morzu Bałtyckim;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saremski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Saremą, dotyczący Saremy

#### Źródła:

Wiktionary

# Sareneczka

zdrobnienie od: sarenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarenka

zdrobnienie od: sarna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sarna

(1.2) mała sarna

(1.3) pot. żart. mały pies o długich, chudych łapach

Sarenka – struga, lewy dopływ Bugu o długości 10,65 km i powierzchni zlewni 84,95 km².

Struga płynie w gminie Sarnaki w województwie mazowieckim. Przepływa przez Sarnaki, Franopol i Bużkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarepski

przymiotnik od: Sarepta (miejscowość w Rosji)

przymiotnik

(1.1) związany z Sareptą, nieistniejącym obecnie miastem w Rosji (współcześnie przedmieścia Wołgogradu)

(1.2) związany z Sareptą, starożytnym miastem fenickim w obecnym Libanie

(1.3) związany z gorczycą sarepską

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarepta

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) starożytne miasto fenickie w obecnym Libanie, w pobliżu współczesnej wsi Sarafand;

(1.2) nieistniejące obecnie miasto w Rosji, współcześnie przedmieścia Wołgogradu

Sarepta – starożytne miasto fenickie w obecnym Libanie, położone 12 km na południe od Sydonu i 23 km na północ od Tyru. Ruiny miasta znajdują się na samym wybrzeżu, nieco dalej w głębi lądu znajduje się wioska Sarafand. Miasto wymieniane jest w inskrypcjach asyryjskich jako Sariptan, a egipskich jako Zarputa.

Według 1 Księgi Królewskiej przez dłuższy czas w mieście tym, u pewnej wdowy, mieszkał prorok Eliasz (1 Krl 17,8-24). Odwoływał się do tego Jezus (Łk 4,26).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sargas

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargaso, sargasso

Sargas (Theta Scorpii, θ Sco) – jedna z jaśniejszych gwiazd w gwiazdozbiorze Skorpiona, odległa od Słońca o około 270 lat świetlnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sargaso

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargas, sargasso

#### Źródła:

SJP.pl

# Sargasowy

dotyczący sargass, glonów z rodzaju brunatnic; sargassowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sargasso

rodzaj brunatnicy występującej głównie w Morzu Sargassowym; gronorost, morzypło, sargas, sargaso

#### Źródła:

SJP.pl

# Sargassowy

dotyczący sargass, glonów z rodzaju brunatnic; sargasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sargon

imię mezopotamskich władców państwa akadyjskiego i asyryjskiego

Sargon – imię męskie, które nosili władcy mezopotamscy państw akadyjskiego i asyryjskiego:

- Sargon Wielki (Akadyjski)
- Sargon I (Asyryjski)
- Sargon II (Asyryjski)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sargus

roślinożerna ryba z rodziny prażmowatych

Sargus (Diplodus sargus) – gatunek morskiej ryby z rodziny prażmowatych (Sparidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sari

suknia kobieca popularna w Indiach, Sri Lance i Indonezji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tradycyjny indyjski strój kobiecy;

Sari (także pisane saree) – tradycyjna część garderoby zakładana przez kobiety na subkontynencie indyjskim. Ta część garderoby jest znana pod różnymi nazwami w rozmaitych językach indyjskich: w hindi, gujarati i marathi znane jest jako sari, w kannada jako seere, telugu jako cheera i w tamil jako podavai.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarin

związek fosforoorganiczny, bojowy środek paraliżujący

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarinda

indyjski instrument smyczkowy

Sarinda – bengalski instrument smyczkowy, przypominający skrzypce. Ma jedno pudło rezonansowe z trzema strunami. Pudło rezonansowe ma głębokie wycięcia po bokach, ułatwiające operowanie smyczkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarisa

długa włócznia piechoty macedońskiej; sarissa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;

Sarisa, sarysa (stgr. σάρισα) – długa włócznia macedońskiej piechoty, używana później w armiach hellenistycznych.

Pod koniec pierwszej połowy IV wieku p.n.e. wprowadzona do uzbrojenia ciężkozbrojnej piechoty (pedzetajrów) przez króla Filipa II.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarissa

długa włócznia piechoty macedońskiej; sarisa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. zob. sarisa.

- Sarissa – długa włócznia piechoty doby hellenistycznej stanowiąca podstawę do tworzenia falangi typu macedońskiego
- Sarissa – projekt Open Source zapewniający wspólną platformę operacji na XML przez różne przeglądarki internetowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarkać

1. odnosić się nieuprzejmie; burczeć, mruczeć, fukać;
2. głośno narzekać; utyskiwać

czasownik niedokonany

(1.1) niedokonany od|sarknąć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sarkać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarkasta

człowiek chętnie posługujący się sarkazmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarkastycznie

przysłówek

(1.1) w sposób sarkastyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarkastyczniej

stopień wyższy od przysłówka: sarkastycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarkastyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sarkastyczne; cecha tych, którzy są sarkastyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarkastyczny

ironiczny, drwiący, kpiący

przymiotnik

(1.1) złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarkazm

szczególnie złośliwa ironia; szyderstwo, kpina, drwina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

Ironia (grec. εἰρωνεία eironeía, dosłownie „przestawienie, pozorowanie“) – sposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, najczęściej przeciwieństwie, dwóch poziomów wypowiedzi: dosłownego i ukrytego, np. w zdaniu Jaka piękna pogoda wypowiedzianym w trakcie ulewy. W klasycznej retoryce ironia stanowi jeden z tropów, jest zaliczana także do podstawowych kategorii w estetyce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarkazmik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od sarkazm

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarknąć

1. odezwać się w sposób nieuprzejmy; burknąć, mruknąć, fuknąć;
2. wyrazić niezadowolenie z czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. sarkać)

(1.1) narzekać, wyrażać niezadowolenie, utyskiwać

(1.2) niemiło się odezwać, odburknąć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|sarknąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarkodowe

podtyp pierwotniaków (Sarcodina), obejmujący korzenionóżki i promienionóżki; zarodziowe

Sarkodowe, zarodziowe (Sarcodina) – wyróżniana czasem (w randze typu lub podtypu) grupa pierwotniaków. Obejmuje korzenionóżki oraz promienionóżki. Poruszają się za pomocą nibynóżek. Ich ciało może być okryte plazmolemą bądź cienką pellikulą. U niektórych gatunków ciało może chronić skorupka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarkofag

grobowiec w kształcie ozdobnej trumny, znany od czasów starożytnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

(1.2) ekol. zwierzę odżywiające się nieżywymi, lecz jeszcze nie rozkładającymi się organizmami;

(1.3) techn. masywna, szczelna obudowa nieczynnego reaktora atomowego

Sarkofag (gr. σαρκoφάγος / sarkophagos; z gr. σάρξ / sarx – 1. „mięso”, 2. „ciało” + gr. φαγειν / phagein – „zjeść, pożreć”) – zdobiona trumna w kształcie skrzyni ceramicznej lub kamiennej, dekorowana techniką malarską lub rzeźbiarską, znana od czasów starożytnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarkofagowy

przymiotnik od: sarkofag

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sarkofagiem, dotyczący sarkofagu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarkoidoza

choroba układu odpornościowego charakteryzująca się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

Sarkoidoza, choroba Besniera-Boecka-Schaumanna (łac. sarcoidosis) – choroba układu odpornościowego charakteryzująca się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy. Praktycznie każdy organ może być nią dotknięty, chociaż najczęściej pojawia się w węzłach chłonnych i płucach. Objawy mogą się pojawić nagle, ale najczęściej postępują stopniowo. W obrazie rentgenowskim płuc sarkoidoza może przypominać gruźlicę lub chłoniaka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarkolemma

błona komórkowa komórek mięśniowych

Sarkolema (sarkolemma) – błona komórkowa miocytu tworząca wpuklenia do wewnątrz w postaci poprzecznych kanalików T.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarkolest

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny nodozaurów; sarkolestes

Sarkolest (Sarcolestes leedsi) – roślinożerny dinozaur z rodziny nodozaurów (Nodosauridae).

Żył w okresie jury (ok. 164-159 mln lat temu) na terenach współczesnej Europy. Długość ciała ok. 3 m. Jest najstarszym nodozaurem. Jego szczątki znaleziono w Anglii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarkolestes

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny nodozaurów; sarkolest

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarkoma

nowotwór złośliwy rozwijający się z nienabłonkowej tkanki (np. łącznej, mięśniowej), cechujący się szybkim wzrostem i wcześnie dający przerzuty; mięsak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarkomer

jednostka czynnościowa mięśnia poprzecznie prążkowanego

Sarkomer (mion, z gr. σάρξ sarks "mięso, ciało", μέρος meros "część"; μῦς mys "mięsień") – podstawowa jednostka czynnościowa mięśnia poprzecznie prążkowanego oraz podstawowa jednostka kurczliwa budującą miofibryle.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarkopenia

utrata masy mięśniowej i funkcji mięśni szkieletowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

Sarkopenia (sarcopaenia z grec. σάρξ „sárx” ciało, mięśnie; πενῐ́ᾱ „penia” utrata, ubóstwo) – związany z wiekiem zespół charakteryzujący się utratą masy mięśniowej i funkcji mięśni szkieletowych. Choroba ta najczęściej diagnozowana jest u osób starszych, jednak może występować w przypadku innych chorób niezwiązanych z wiekiem. Sarkopenia jest skorelowana z niepełnosprawnością ruchową, niską jakością życia i przedwczesną śmiercią. Pierwszymi objawami jest spadek siły i pogorszenie sprawności fizycznej. Termin sarkopenia został zaproponowany w 1988 roku przez doktora Irwina Rosenberga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarkopeniczny

→ sarkopenia

przymiotnik

(1.1) med. związany z sarkopenią

Patrz:sarkopenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarkoplazma

#### Źródła:

Wikipedia

# Sarkozy

nazwisko obce

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarmaci

1. szlachcic polski, zwłaszcza z XVII i XVIII wieku, będący zwolennikiem dawnych poglądów i obyczajów; Sarmata;
2. żartobliwie: Polak starej daty, staromodny; Sarmata

Sarmaci lub Sauromaci (łac. Sarmatae, Sauromatae; gr. Σαρμάται, Σαυρομάται) – nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich. Sarmaci byli spokrewnieni ze Scytami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarmacja

kraton w obrębie Europy Wschodniej

- Sarmacja:
  - Sarmacja – kraton w obrębie Europy Wschodniej
  - s/s Sarmacja – parowiec
  - Towarzystwo Żeglugowe "Sarmacja" – polski armator z okresu międzywojennego
  - Sarmacja Będzin – klub piłkarski
- Sarmatia:
  - Sarmatia (korporacja akademicka) – polska korporacja akademicka założona w Sankt Petersburgu
  - Sarmatia – album Jacka Kaczmarskiego (1994)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Sarmacki

dotyczący polskiej szlachty, która wywodziła swe pochodznie od starożytnych Sarmatów

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do irańskiego ludu Sarmatów

(1.2) hist. odnoszący się do sarmatyzmu lub jego przedstawicieli

(1.3) żart. poet. polski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarmackość

→ sarmacki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest sarmackie; cecha tych, którzy są sarmaccy

Patrz:sarmacki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarmat

piętro młodszego miocenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarmata

1. szlachcic polski, zwłaszcza z XVII i XVIII wieku, będący zwolennikiem dawnych poglądów i obyczajów; Sarmata;
2. żartobliwie: Polak starej daty, staromodny; Sarmata

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek irańskiego ludu, zamieszkującego w starożytności tereny Europy Wschodniej;

(1.2) hist. polski szlachcic, przedstawiciel sarmatyzmu

(1.3) żart. poet. Polak

Sarmatyzm – utrwalone przez działaczy polskiego oświecenia określenie ideologii przyjętej i propagowanej przez szlachtę polską od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się ona na przekonaniu, że mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów pochodzą od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo tereny między dolną Wołgą a Donem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarmatka

→ sarmata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. członkini irańskiego ludu Sarmatów, zamieszkujących w starożytności tereny Europy Wschodniej;

(1.2) hist. polska szlachcianka, przedstawicielka sarmatyzmu

(1.3) żart. poet. Polka

Patrz:sarmata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarmatyzm

1. styl życia, obyczaje i ideologia polskiej szlachty XVII i XVIII w.;
2. staroświecka obyczajowość, staroszlachecka rubaszność, prostota i krewkość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. barokowa formacja kulturowa dominująca w I Rzeczypospolitej od końca XVI w. do drugiej połowy XVIII w., cechująca się tradycjonalizmem, religijnością i poglądem o szczególnym miejscu Polski w Europie i jej doskonałości;

Sarmatyzm – utrwalone przez działaczy polskiego oświecenia określenie ideologii przyjętej i propagowanej przez szlachtę polską od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się ona na przekonaniu, że mieszkańcy Rzeczpospolitej Obojga Narodów pochodzą od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo tereny między dolną Wołgą a Donem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarna

1. ssak z rodziny jeleniowatych
2. potocznie: kolczak dachówkowaty (grzyb)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. gatunek ssaka parzystokopytnego;

(1.2) mikol. pot. sarniak;

Sarna (Capreolus) – rodzaj ssaków z podrodziny saren (Capreolinae) w obrębie rodziny jeleniowatych (Cervidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarnacki

przymiotnik od: Sarnaki (wieś w województwie mazowieckim)

Osoby o tym nazwisku:

- Łukasz Sarnacki – polski perkusista
- Maciej Sarnacki – polski judoka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarnak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarnaki

wieś w Polsce

Sarnaki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki, nad strugą Sarenką. Siedziba gminy Sarnaki, rzymskokatolickiego dekanatu Sarnaki oraz nadleśnictwa Sarnaki. Dawniej miasto, uzyskało prawo magdeburskie w 1754 roku, położone było w ziemi mielnickiej w województwie podlaskim. Prawa miejskie do 13 stycznia 1870 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarnapa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. żyrafa

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarnecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarnetki

Sarnetki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, w gminie Giby.

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sarni

przymiotnik od: sarna; należący do sarny

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla sarny; dotyczący, odnoszący się do sarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kanadzie;

(1.2) geogr. struga w województwie zachodniopomorskim, dopływ Regi;

Sarnia – miasto w Kanadzie, w prowincji Ontario, w hrabstwie Lambton.

Powierzchnia Sarnii to 164,62 km². Według danych spisu powszechnego z roku 2001 Sarnia liczy 70 876 mieszkańców (430,54 os./km²).

Centrum przemysłu petrochemicznego. Ropę naftową odkryto w pobliskiej Petrolii w latach 50. XIX wieku. Prawa miejscowości Sarnia otrzymała w 1857 r., a miejskie w 1914 r. W czasie II wojny światowej, ze względu na możliwość utracenia przez aliantów kontroli nad tropikalnymi źródłami lateksu zdecydowano się syntetycznie produkować tu gumę. W tym celu doprowadzono tu rurociąg z Alberty przynoszący albertańską ropę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarniak

1. młoda sarna; sarnię;
2. dorosły samiec sarny; kozioł;
3. gruby śrut używany dawniej w polowaniach na sarny;
4. narośl kostna na zewnętrznej stronie stawu skokowego konia;
5. spróchniały sęk; sęk tabaczny;
6. rodzaj grzybów z rodziny kolcownicowatych;
7. sarniak pampasowy - gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych; jeleń pampasowy

- sarniak (Sarcodon) – rodzaj grzyba z rodziny kolcownicowatych (Bankeracea)

3 miejscowości w Polsce:

- Sarniak – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Leśniowice
- Sarniak – osada w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Bytów
- Sarniak – część miasta Czarne w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Czarne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarniątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: sarnię

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarnię

młody potomek sarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarnik

wieś w Polsce

Sarnik (niem. Rehfeld) – osada sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Pełczyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. W roku 2007 osada liczyła 366 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarnina

mięso z sarny (rodzina jeleniowatych, smukłe długie nogi, małe poroże)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mięso sarny

(1.2) kulin. pieczeń z sarniny (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sarnów

nazwisko

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 10

- Sarnów – wieś w woj. lubelskim, w pow. łukowskim, w gminie Stanin
- Sarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. łaskim, w gminie Widawa
- Sarnów – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnów-Osiedle (Sarnów) – osada w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Gniewoszów
- Sarnów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sochaczewskim, w gminie Rybno
- Sarnów – wieś w woj. opolskim, w pow. kluczborskim, w gminie Byczyna
- Sarnów – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Tuszów Narodowy
- Sarnów – wieś w woj. śląskim, w pow. będzińskim, w gminie Psary
- Sarnów – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarnówek

3 miejscowości w Polsce:

- Sarnówek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Cekcyn
- Sarnówek – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Dalików
- Sarnówek – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. iławskim, w gminie Iława

#### Źródła:

Wikipedia

# Sarnowo

wieś w Polsce

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 13, w tym 10 podstawowych

- Sarnowo – część wsi Firlus w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. chełmińskim, w gminie Stolno (z gotyckim kościołem św. Marcina)
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
- Sarnowo – część wsi Dubielno w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim, w gminie Jeżewo
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Sarnowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec (z grobowcami megalitycznymi w formie kopców kujawskich)
- Sarnowo – osada leśna w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Sarnowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. żuromińskim, w gminie Kuczbork-Osada
- Sarnowo – część wsi Grzybno w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Kartuzy
- Sarnowo – osada leśna w woj. pomorskim, w powiecie kwidzyńskim, w gminie Ryjewo
- Sarnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński
- Sarnowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo (miejsce katastrofy kolejowej w 1967 r.)
- Sarnowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarnowski

nazwisko

Sarnowski:

- Franciszek Sarnowski (1911–1940, KZ Sachsenhausen) – polski nauczyciel, działacz kulturalno-oświatowy
- Jan Sarnowski – polski prawnik i urzędnik państwowy, wiceminister finansów
- Nikodem Sulik-Sarnowski (1893–1954) – generał brygady Wojska Polskiego
- Stanisław Sarnowski, h. Jastrzębiec (?–1680) – polski duchowny katolicki, biskup, referendarz wielki koronny
- Stefan Sarnowski (ur. 1939) – polski filozof
- Wanda Sarnowska (1911–1989) – polska archeolog i muzeolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saron

indonezyjski instrument muzyczny używany w gamelanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarong

spódnica noszona przez kobiety na Jawie, Malajach i w Tajlandii

Sarong – rodzaj spódnicy upiętej z jednego płata tkaniny. Noszona przez kobiety i mężczyzn na Malajach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saros

okres, po którym powtarzają się podobne do siebie zaćmienia Słońca i Księżyca

Saros (gr. σάρος, arab. powtórzenie) – w astronomii okres, po którym Ziemia, Słońce i Księżyc powracają do prawie takiego samego położenia względem siebie, a cykle zaćmień Słońca i Księżyca zaczynają się powtarzać.

Saros wynosi 6585,3211 dni, czyli 18 lat 11 dni i 8 godzin. Przykładowo – zaćmienie Słońca z 30 czerwca 1973 powtórzyło się 11 lipca 1991 prawie na tej samej szerokości geograficznej i trwało niemal tak samo długo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarosiek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarota

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarp

[czytaj: sarp] skrót od: Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej

skrótowiec

(1.1) = Stowarzyszenie Architektów Polskich;

- Sarp – miejscowość we Francji
- Stowarzyszenie Architektów Polskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sarp-Owski

→ SARP (Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej); sarpowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarplaninac

[czytaj: szarplaninac] rasa psów z grupy molosów; owczarek jugosłowiański

Sarplaninac – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w średniowieczu na Półwyspie Bałkańskim. Pierwotnym przeznaczeniem psów tej rasy było pilnowanie stad owiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarpowski

przymiotnik od: SARP (Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej); SARP-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Sars

skrót od: Severe Acute Respiratory Syndrome (zespół ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej):
a) rodzaj nietypowego zapalenia płuc, które po raz pierwszy pojawiło się pod koniec 2002 roku w prowincji Guangdong, na południu Chin;
b) wirus powodujący chorobę SARS

Belgia:

- Sars-la-Bruyère – dzielnica (section) gminy Frameries w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Mons
- Sars-la-Buissière – dzielnica (section) Lobbes w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Thuin

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sars-Cov-2

wirus z grupy koronawirusów, wywołujący ostrą chorobę układu oddechowego COVID-19; drugi koronawirus ciężkiego ostrego zespołu oddechowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarsaparyla

surowiec farmaceutyczny otrzymywany z korzeni smilaksu

#### Źródła:

SJP.pl

# Sart

skrót od: System Automatycznego Rozliczania Usług Telekomunikacyjnych

Belgia:

- Sart-Bernard – dzielnica (section) gminy Assesse w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Namur
- Sart-Custinne – dzielnica (section) gminy Gedinne w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Dinant
- Sart-Dames-Avelines – dzielnica (section) gminy Villers-la-Ville w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
- Sart-en-Fagne – dzielnica Philippeville
- Sart-Eustache – dzielnica Fosses-la-Ville
- Sart-lez-Spa – dzielnica (section) gminy Jalhay w Regionie Walońskim, w prowincji Liège, w okręgu Verviers
- Sart-Saint-Laurent – dzielnica Fosses-la-Ville

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sartowice

Sartowice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Świecie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 342 mieszkańców. Jest szóstą co do wielkości miejscowością gminy Świecie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sartre

[czytaj: sartr] nazwisko, m.in. Jean-Paul Sartre (1905-1980) - francuski pisarz i filozof

- Jean-Paul (Charles Aymard) Sartre (1905, Paryż – 1980, Paryżu), powieściopisarz, dramaturg, eseista
  - (11384) Sartre
- Romain Sartre (* 1982, Lyon), francuski piłkarz występujący na pozycji pomocnika

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sartre'owski

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sartre'a lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarunia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Sara

#### Źródła:

Wiktionary

# Sarusofon

instrument dęty drewniany

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sarysa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsk. zob. sarisa.

#### Źródła:

Wiktionary

# Saryusz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sarzyn

Sarzyn – wieś sołeckaw Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Staroźreby.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sarzyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sas

z powiedzenia "od sasa do lasa"

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = inform. hist. system adresów symbolicznych (rodzina makroasemblerów);

(1.2) = harc. hist. starszoharcerska akcja szkoleniowa

Niderlandy:

- Sas van Gent – miasto

Polska:

- Sas – wzgórze Pogórza Wałbrzyskiego

Osoby:

- Aleksander Jasiński-Sas – polski generał
- August III Sas – polski król
- Ferenc Sas – węgierski piłkarz
- Jan Sas – władca Mołdawii
- Kazimierz Sas – polski polityk
- Mieczysław Skowroński-Sas – polski inżynier

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sasafras

niskie drzewo z rodziny wawrzynowatych; sasafrzan

Sasafras, sasafran, sasafrzan, sassafras (Sassafras Nees) – rodzaj drzew z rodziny wawrzynowatych (Lauraceae). Rodzaj obejmuje trzy gatunki. Jeden z nich – sasafras lekarski S. albidum rośnie we wschodniej części Ameryki Północnej, a pozostałe dwa są endemitami Chin. Za młodu bardzo szybko rosną, występują w miejscach wilgotnych, w lasach, zaroślach i żywopłotach, w miejscach zaburzonych i na odłogach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasafrasowy

→ sasafras, np. olejek sasafrasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sasafrzan

niskie drzewo z rodziny wawrzynowatych; sasafras

#### Źródła:

SJP.pl

# Sasak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sasanek

roślina z rodziny jaskrowatych, o fioletowych kwiatach, łodygach i liściach pokrytych delikatnym meszkiem, rosnąca głównie na górskich zboczach w lasach sosnowych; sasanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sasanidzi

dynastia perska panująca od III do połowy VII wieku

Sasanidzi – dynastia panująca w Iranie w latach 224–651 naszej ery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasanidzki

→ Sasanidzi (dynastia perska)

przymiotnik

(1.1) związany z Sasanidami, dynastią panującą w Iranie w latach 224-651 n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sasanka

roślina z rodziny jaskrowatych, o fioletowych kwiatach, łodygach i liściach pokrytych delikatnym meszkiem, rosnąca głównie na górskich zboczach w lasach sosnowych; sasanek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Pulsatilla|Mill.|ref=tak., rodzaj rośliny z rodziny jaskrowatych o pojedynczych kwiatach barwy od białej do fioletowej, pokrytej srebrzystymi włoskami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sasebi

rodzaj ssaków z podrodziny antylop

Sasebi (Damaliscus) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saseks

przedstawiciel rasy kur szybko dojrzewających, wyhodowanej w hrabstwie Sussex na początku XX wieku; susseks, sussex

#### Źródła:

SJP.pl

# Saseksy

przedstawiciel rasy kur szybko dojrzewających, wyhodowanej w hrabstwie Sussex na początku XX wieku; susseks, sussex

#### Źródła:

SJP.pl

# Sashimi

japońska potrawa

Sashimi (jap. 刺身) – japoński sposób serwowania surowego mięsa – głównie ryb i owoców morza, ale także wołowiny i koniny (basashi) lub kurczaka (torisashi). Składniki krojone są najczęściej w kostkę lub płatki i podawane z dodatkiem przypraw.

Klasycznymi dodatkami i przyprawami do sashimi są wasabi, rzodkiew daikon, sos sojowy, cytrusowy sos ponzu. Sashimi jest przygotowywane ze świeżych ryb (często świeżo zabitych) na miejscu, na oczach klienta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasi

Sasowie;
1. lud germański;
2. potocznie o polskich królach: Auguście II i Auguście III

Sasi, Saksoni (łac. Saxones, niem. Sachsen, ang. Saxons) – plemię pochodzenia germańskiego, osiadłe w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sasin

nazwisko

- Sasin – niewybitny szczyt w Górach Bystrzyckich w masywie Jagodnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasino

Sasino (kaszub. Sasëno) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Choczewo, na obszarze Wysoczyzny Żarnowieckiej.

Wieś jest siedzibą sołectwa Sasino, w którego skład wchodzą również: Białka, Kamieńsko, Osetnik) (w pobliżu Latarnia Morska Stilo), Sasiniec, Sasinko, Zielonka. Na północ od Sasina znajduje się rezerwat przyrody Choczewskie Cisy. Bezpośrednia bliskość Bałtyku i duże kompleksy leśne doprowadziły do przekształcenia się Sasina w miejscowość letniskowo-wypoczynkową.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sasinowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Saskatchewan

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Saskatchewan – prowincja Kanady leżąca w środkowej części kraju. Od wschodu graniczy z Manitobą, od zachodu z Albertą, od północy z Terytoriami Północno-Zachodnimi oraz na południu ze stanami USA Montana i Dakota Północna. Saskatchewan, posiadając prostoliniowe granice, ma kształt niemal idealnego trapezu. Największym miastem prowincji jest Saskatoon, a stolicą – Regina.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Saski

związany z dynastią Sasów

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) naleążcy do Sasa / Sasów, będący jego / ich własnością

Saski – przysiółek wsi Ochotnica Dolna w Polsce, położony w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Ochotnica Dolna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saskia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) astr. planetoida o numerze 461 z pasa głównego asteroid;

#### Źródła:

Wiktionary

# Saskokępianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Saskiej Kępy

#### Źródła:

Wiktionary

# Sasowie

Sasi;
1. lud germański;
2. potocznie o polskich królach: Auguście II i Auguście III

Sasi, Saksoni (łac. Saxones, niem. Sachsen, ang. Saxons) – plemię pochodzenia germańskiego, osiadłe w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasquatch

Wielka Stopa (ang. Bigfoot, Big Foot), również znane jako Sasquatch (/ˈsæskwætʃ/) – mityczne zwierzę, które według niepotwierdzonych (kilkudziesięciu tysięcy) relacji żyje w Górach Skalistych i w sąsiednich regionach (USA i Kanada). Niektóre relacje wskazują na obecność stworzenia w rejonie Wielkich Jezior i w południowych stanach USA, a nawet na Wschodnim Wybrzeżu USA (m.in. w Pensylwanii). Nazwa pochodzi od ogromnych śladów łap (stóp?), które były najczęstszym znakiem jego obecności.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sassebi

[czytaj: sasebi] rodzaj ssaków z rodziny wołowatych, zamieszkujący Afrykę; sasebi

Sasebi właściwy (inaczej: topi; Damaliscus lunatus) – ssak z rodziny wołowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sassolin

kwas borowy, biały, szary lub żółtawy, b. miękki minerał o perłowym połysku, krystalizujący w układzie jednoskośnym, stanowiący osad niektórych gorących źródeł i ekshalacji wulkanicznych

Sassolin (sasollit, rodzimy kwas borowy) – minerał, z gromady wodorotlenków. Należy do minerałów wyjątkowo rzadkich.

Nazwa pochodzi od laguny Sasso w Toskanii we Włoszech, gdzie go odkryto.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sasza

1. imię męskie;
2. zdrobnienie od: Aleksandr (rosyjskie imię męskie)

Sasza, ros. i maced. Саша – zdrobnienie imion Aleksander lub Aleksandra.

- Sasza – wieś na Ukrainie
- Sasza – powieść Niekrasowa
- Sasza – komiks autorstwa Dybczyńskiego
- Sasha Strunin
- Sasza Blonder
- Sasza Piwowarowa
- Sasza Spesiwcew
- Sasha Grey

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saszetka

1. mała torebka do przechowywania pończoch, chusteczek itp.;
2. dawniej: torebka zapachowa;
3. małe opakowanie foliowe zawierające porcję czegoś, np. szamponu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. płaska torebka z przegródkami, używana raczej przez mężczyzn

(1.2) hand. opakowanie zawierające pojedynczą porcję czegoś

(1.3) przest. torebka lub poduszeczka zawierająca pachnące substancje wkładana do szafy w celu nadania zapachu bieliźnie lub ubraniom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saszki

płaskie kozaki damskie, zwykle pofałdowane

#### Źródła:

SJP.pl

# Sata

skrót z angielskiego: Serial Advanced Technology Attachment; złącze w komputerach klasy PC obsługujące urządzenia pamięci masowej (np. dyski twarde, napędy optyczne)

- Sáta – wieś i gmina w północno-wschodniej części Węgier, w pobliżu miasta Ózd
- SATA (Serial ATA) – szeregowa magistrala komunikacyjna, następca równoległej magistrali ATA
- eSATA – zewnętrzny port Serial ATA II, przeznaczony do podłączania napędów poza komputerem
- Narzędzia SATA – profesjonalne narzędzia ręczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satang

1/100 bahta, tajlandzkiej jednostki monetarnej

Bat, bat tajski (język tajski: บาท trb. baat) – waluta Tajlandii.

Kurs dolara amerykańskiego: 1 USD = 29.91 THB (stan na 12 lutego 2021 roku).

Monety występują w nominałach:

- 25 satangów
- 50 satangów
- 1 bat
- 2 baty
- 5 batów
- 10 batów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sataniczny

1. taki, który ma cechy przypisywane szatanowi; zły, szatański, diabelski, demoniczny;
2. związany z satanizmem (kultem szatana); satanistyczny

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do szatana

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z szatanem, dotyczący szatana

(2.2) rel. związany z kultem szatanem, dotyczący kultu szatana

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla szatana, mający cechy szatana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satanista

wyznawca satanizmu - kultu szatana

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca satanizmu

Satanizm – termin określający wiele różnych systemów religijnych, wierzeń oraz praktyk, które nawiązują do różnie rozumianego Szatana. Cechy wspólne wszystkich odmian satanizmu to sprzeciw wobec norm i wzorców społecznych, przeświadczenie o posiadaniu wiedzy tajemnej nawiązującej do wyobrażeń o demonach. Wiedza tajemna wcale nie musi być powiązana z kultem zła lub wiarą w osobowego Szatana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satanistka

→ satanista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyznawczyni satanizmu

Patrz:satanista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satanistycznie

przysłówek

(1.1) na sposób satanistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Satanistyczny

związany z satanizmem (kultem szatana) i satanistami; sataniczny

przymiotnik

(1.1) związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satanizacja

przypisywanie, przypisanie komuś lub czemuś cech satanistycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wprowadzanie, upowszechnianie satanizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satanizm

1. kult szatana i zła; kult diabła;
2. subkultura młodzieżowa przejawiająca się w zainteresowaniu szatanem, magią i związana z postulatem buntu przeciw Bogu oraz ustalonej hierarchii społecznej;
3. skłonność do zła; szatańskość, diabelstwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult szatana

Satanizm – termin określający wiele różnych systemów religijnych, wierzeń oraz praktyk, które nawiązują do różnie rozumianego Szatana. Cechy wspólne wszystkich odmian satanizmu to sprzeciw wobec norm i wzorców społecznych, przeświadczenie o posiadaniu wiedzy tajemnej nawiązującej do wyobrażeń o demonach. Wiedza tajemna wcale nie musi być powiązana z kultem zła lub wiarą w osobowego Szatana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satanologia

środowiskowo: ogół pism, teorii i koncepcji filozoficznych poświęconych roli szatana jako ducha - symbolu zła, przeciwieństwa dobra

#### Źródła:

SJP.pl

# Satanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Satchmo

#### Źródła:

Wikipedia

# Satelicki

o państwie, organizacji itp.: taki, który jest satelitą, czyli jest podporządkowany komuś, zależny od kogoś lub czegoś

przymiotnik

(1.1) polit. będący satelitą, zależny, pozostający w strefie czyichś wpływów, podporządkowany silniejszej jednostce

(1.2) znajdujący się w pobliżu czegoś większego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satelita

1. ciało niebieskie krążące wokół większego ciała niebieskiego; księżyc;
2. urządzenie wystrzelone w przestrzeń międzyplanetarną i krążące wokół Ziemi lub innej planety;
3. miasto położone w pobliżu większego miasta;
4. przenośnie: organizacja, klub, państwo nie działające w sposób suwerenny, pozostające pod wpływem innej organizacji, klubu, państwa;
5. koło przekładni obiegowej obracające się dookoła osi drugiego koła;
6. w genetyce: krótki odcinek chromosomu położony na końcu ramienia, rzadziej w środku chromosomu, oddzielony nitkowatym przewężeniem wtórnym

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.4) środ. więz. wspólnik przestępcy

Satelita (łac. satelles dop. satellitis 'towarzysz, sługa') – ciało fizyczne obiegające inne ciało. Tor ruchu tego ciała nosi nazwę orbity.

Satelity dzielą się na:

- sztuczne, np. satelity telekomunikacyjne
- naturalne, zwane księżycami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satelitarny

1. związany z satelitą, zwłaszcza sztucznym (np. lot satelitarny);
2. realizowany dzięki sztucznemu satelicie (np. zdjęcie satelitarne)

przymiotnik

(1.1) związany z satelitą

(1.2) urb. peryferyjny, położony wokół

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satelitowy

taki, który odnosi się do satelity, czyli koła przekładni obiegowej, obracającego się dookoła osi drugiego koła

#### Źródła:

SJP.pl

# Satelizacja

sprowadzanie organizacji politycznej do roli satelity, uzależnianie, podporządkowywanie jej innej organizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Sateloid

sztuczny satelita

#### Źródła:

SJP.pl

# Satem

centralna i wschodnia grupa języków praindoeuropejskich; języki satemowe

Języki satem, języki satemowe (od słowa satem „sto” w awestyjskim) – grupa języków indoeuropejskich, w których palatalizacja indoeuropejska zmieniła miękkie [k] w [s], niekiedy też w [ɕ] (sanskryt) lub [ʃ] (bałtyckie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satemowy

języki satemowe - centralna i wschodnia grupa języków praindoeuropejskich; satem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sati

indyjski obyczaj palenia na stosie wdów wraz ze zwłokami męża; również kobieta poddająca się temu obrządkowi

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rel. w hinduizmie jedna z form Dewi (Parwati) żona Śiwy

- Sati – hinduistyczna bogini
- sati – hinduski zwyczaj i ceremonia
- sati – praktyka uważności w buddyzmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satiacja

zjawisko psychologiczne polegające na czasowym traceniu znaczenia słowa lub wyrażenia na skutek jego nadmiernego powtarzania

#### Źródła:

SJP.pl

# Satjagraha

metoda walki zbiorowej o niepodległość Indii, bez gwałtu i przelewu krwi

Satjagraha (dewanagari सत्याग्रह, trl. satyāgraha „uchwycenie prawdy, trzymanie się prawdy”) – ruch społeczny zainicjowany przez Mahatmę Gandhiego. Opiera się na zasadach ahinsy i propagował demonstrowanie własnych przekonań bez uciekania się do stosowania przemocy, za pomocą akcji obywatelskiego nieposłuszeństwa. Adepci identyfikujący się z poglądami satjagrahy nazywani są satjagrahi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satledź

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowyfakt., nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Satledź (w dolnym biegu także Pandźnad, ang. Sutlej; hindi सतलुज नदी Satladź; urdu ستلج; chiń. 象泉河 Xiàngquán Hé; tyb. གླང་ཆེན་ཁ་འབབ, Wylie: gLang-chen Kha-'bab, ZWPY: Langqên Kanbab; pendżab. ਸਤਲੁਜ, starogr. Hesydrus) – rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan. Ma długość 1500 km i dorzecze o powierzchni blisko 395 tys. km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Satora

nazwisko

Satora – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, które powstało od słowa oznaczającego "kultywować, rozpowszechniać". Żeński odpowiednik imienia Sator. Patronem tego imienia jest św. Sator, zm. w Puglii z licznymi braćmi, m.in. śwśw. Witalisem i Repozytem.

Satora imieniny obchodzi 1 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satori

oświecenie i wyzwolenie duchowe w buddyzmie zen

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satrapa

1. dawny zarządca prowincji w Persji mający nieograniczoną władzę;
2. despotyczny władca; tyran, autokrata;
3. człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę i wymagający całkowitego posłuszeństwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. w Persji: zarządca prowincji;

(1.2) przen. człowiek bezwzględny i oczekujący całkowitego posłuszeństwa

- satrapa – despotyczny władca, tyran
- satrapa – namiestnik prowincji (satrapii) w starożytnej Persji
- satrapa – ptak z rodziny tyrankowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satrapia

dawna perska prowincja pod panowaniem despoty, satrapy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

Satrapia – okręg administracyjny w starożytnym Iranie, zarządzany przez satrapę. Podział administracyjny na satrapie wprowadzili Achemenidzi.

Teren satrapii zazwyczaj pokrywał się z terenem dawnego państwa lub terenem zajmowanym przez lokalne ludy, choć podziały administracyjne zależały od panującego:

- Duże satrapie były dzielone na mniejsze prowincje, władców których także zwano satrapami albo z grecka hiparchami (gr. hyparchos ‘podwładny’).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satsang

kazanie lub przemówienie hinduskie

Satsang, z sanskryckiego सत्संग – dosł. „obcowanie z prawdą” (sat – „prawda”; sanga – „towarzystwo”) – rodzaj praktyki duchowej w hinduizmie, zwłaszcza w tradycji adwajtawedanta, polegający na aktywnym dialogu (pytaniach i odpowiedziach) z nauczycielem, często w połączeniu z sesjami medytacyjnymi. Praktyka ta ma na celu zauważenie, że nie jesteśmy tylko ciałem i umysłem, to tylko część całej boskości (świadomości).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saturacja

1. proces nasycania cieczy gazem;
2. całkowite wypełnienie szczelin skalnych wodą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. proces nasycania cieczy gazem

- Saturacja (chemia)
- Saturacja (teoria koloru)
- Saturacja (medycyna)
- Saturacja medialna

Zobacz też:

- Temperatura punktu rosy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saturacyjny

związany z saturacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Saturator

1. urządzenie do saturacji;
2. dawniej: wózek z urządzeniem do nasycania wody dwutlenkiem węgla, z którego sprzedawano wodę gazowaną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do saturacji: nasycania wody gazem, np. dwutlenkiem węgla;

Saturator – aparat lub urządzenie do saturacji, czyli nasycania cieczy gazem. Stosowany jest w różnych dziedzinach przemysłu, także w medycynie (na przykład do nasycania wody dwutlenkiem węgla w celu przygotowania kąpieli kwasowęglowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saturian

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

#### Źródła:

Wiktionary

# Saturn

1. w mitologii rzymskiej: bóg rolnictwa;
2. szósta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg rolnictwa i zasiewów;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(3.1) astr. seria amerykańskich rakiet nośnych;

Saturn – gazowy olbrzym, szósta od Słońca planeta Układu Słonecznego, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są bardzo wyraźne pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy ani tak jasny. W marcu 2025 roku znane były 274 naturalne satelity Saturna, najwięcej wśród planet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saturnalia

żywiołowa, huczna, rozpasana zabawa; hulanka, libacja, orgia; saturnalie

Saturnalia – doroczne święto ku czci boga rolnictwa Saturna obchodzone w starożytnym Rzymie od 17 do 23 grudnia.

Początkowo święto trwało jeden dzień – czternasty przed kalendami styczniowymi, czyli 19 grudnia. W połowie I wieku p.n.e. obchody obejmowały już tydzień (17–23 grudnia). Oktawian August nakazał skrócić je do trzech dni, aby sądy nie musiały być zamknięte zbyt długo, lecz mimo to na ogół świętowano przez tydzień.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saturnalie

żywiołowa, huczna, rozpasana zabawa; hulanka, libacja, orgia; saturnalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. kult. starożytne rzymskie święto na cześć boga Saturna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saturnin

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Saturnin – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od imienia boga rolnictwa Saturna. Wśród patronów – św. Saturnin, męczennik (III wiek) i inni liczni święci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saturnina

imię męskie

Saturnina – żeński odpowiednik łacińskiego imienia Saturnin. Imię to nosiło kilka świętych katolickich: Saturnina, męczennica rzymska, Saturnina z Neuenheerse i Saturnina z Arras.

W Polsce imię pozostaje imieniem rzadko nadawanym. W styczniu 2024 w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych, wykazano 131 kobiet o imieniu Saturnina nadanym jako imię pierwsze oraz 100 kobiet noszących imię Saturnina jako imię drugie. Dla porównania, najczęściej nadane jako żeńskie imię pierwsze – Anna, nosi 1072616 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saturninostwo

Saturnin z żoną; Saturninowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Saturninowie

Saturnin z żoną; Saturninostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Saturninowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Saturnina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Saturnizm

przewlekłe zatrucie ołowiem; ołowica

Ołowica, saturnizm – zatrucie ołowiem powodujące osłabienie, bezsenność, brak łaknienia, zaburzenia widzenia i uszkodzenia wewnętrznych narządów ciała (wątroby oraz nerek). Dodatkowo poprzez wiązanie się z niektórymi enzymami mogą uszkadzać krwinki czerwone, a także komórki układu nerwowego. Substancją wiążącą ołów (Pb) w organizmie jest chelaton, dlatego też stosuje się go w leczeniu ołowicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saturować

nasycać ciecz gazem

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nasycać ciecz gazem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saturowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. nasycanie cieczy gazem

#### Źródła:

Wiktionary

# Satyna

tkanina bawełniana lub jedwabna o splocie atłasowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

Satyna – rodzaj atłasu, tkanina najczęściej bawełniana, czasem jedwabna, której prawa (błyszcząca) strona ma splot atłasowy wątkowy. Używana głównie na sukienki i inną lekką odzież kobiecą oraz jako materiał podszewkowy.

W Europie zachodniej satyna wyrabiana od średniowiecza, początkowo w Niderlandach; do Polski importowana. Szerzej zaczęła być stosowana w wieku XIX.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satynówka

maszyna z walcami do gładzenia różnych materiałów, głównie papieru i tektury

#### Źródła:

SJP.pl

# Satynowy

przymiotnik od: satyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Satyr

1. bożek płodności i urodzaju;
2. przenośnie rozpustnik, lubieżnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

- satyr (gr. Satyros, łac. Satyrus) – w mitologii greckiej każda z istot o mieszanej budowie (ludzie z koźlimi nogami i uszami oraz prąciem) z orszaku Dionizosa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satyra

1. utwór literacki ośmieszający i piętnujący wady ludzkie, obyczaje, stosunki społeczne itp.;
2. ogół takich utworów;
3. ośmieszanie, wyszydzanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

(1.2) przen. ogólnie: ośmieszanie, piętnowanie czegoś

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: satyr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satyriasis

[czytaj: satyrias-is] chorobliwe wzmożenie popędu płciowego u mężczyzn; satyryzm

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satyrowy

przymiotnik od: satyra

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do satyra

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z satyrem, dotyczący satyra

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla satyra, mający cechy satyra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satyryczka

→ satyryk

Patrz:satyryk

#### Źródła:

SJP.pl

# Satyrycznie

przysłówek

(1.1) w sposób satyryczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Satyryczność

→ satyryczny

Patrz:satyryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Satyryczny

ośmieszający lub piętnujący coś

przymiotnik

(1.1) związany z satyrą, dotyczący satyry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satyryk

autor satyr

Satyryk – autor satyr.

Obecnie pod tym pojęciem kryje się artysta kabaretowy, humorysta, kabareciarz czy komik.

Typowy satyryk koncentruje się jednak nie na samym rozrywkowym czy komediowym aspekcie humoru, a na wyszydzaniu i ośmieszaniu indywidualnych lub społecznych wad i przywar oraz ukazaniu ich samym zainteresowanym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Satyryzm

1.chorobliwe wzmożenie popędu płciowego u mężczyzn; satyriasis;
2. dawniej: satyryczność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. satyryczność

(1.2) psych. seks. hiperseksualność u mężczyzny

Hiperseksualność, hiperlibidemia – dysfunkcja seksualna objawiająca się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych, przesłaniającą inne potrzeby. U kobiet dysfunkcja ta określana jest jako nimfomania, natomiast u mężczyzn jako satyryzm (satyriasis). Hiperseksualność odnosząca się do innych zwierząt niż człowiek to snębica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satysfakcja

1. uczucie przyjemności i zadowolenia z czegoś; zaspokojenie;
2. zadośćuczynienie za wyrządzoną komuś krzywdę lub obrazę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań

(1.2) książk. zadośćuczynienie za krzywdę, urazę

Zadowolenie – chwilowe uczucie satysfakcji, pełnej afirmacji. W większości przypadków prowadzi do uczucia szczęścia. Zadowolenie nie objawia się stanem euforii, uzewnętrznia się w zależności od sytuacji (poziomu zadowolenia). Zadowolenia może być zarówno brane pod uwagę przy aspektach seksualnych, jak i wręcz przeciwnie, codziennych (dziecko zadowolone z oceny za swoją pracę np. dyktando).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Satysfakcjonować

zaspokajać czyjeś ambicje, potrzeby, pragnienia; zadowalać, kontentować

czasownik

(1.1) dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Satysfakcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|satysfakcjonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Satysfakcjonująco

→ satysfakcjonować

Patrz:satysfakcjonować

#### Źródła:

SJP.pl

# Satysfakcjonujący

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który spełnia przyjęte kryteria w wystarczającym stopniu

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: satysfakcjonować

#### Źródła:

Wiktionary

# Sauber

Sauber, od 2024 Stake F1 Team Kick Sauber – szwajcarski zespół wyścigowy stworzony przez Petera Saubera, który rywalizował w Formule 1 w latach 1993–2005, 2010–2018 i od sezonu 2024. Jego siedziba mieści się w Hinwil, Szwajcarii.

W sezonach 2006–2009 zespół startował jako BMW Sauber, a w latach 2019–2023 jako Alfa Romeo Racing – w ramach współpracy odpowiednio z BMW i Alfa Romeo. Sauber powrócił na sezon 2024 pod nazwą Stake F1 Team Kick Sauber.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saudyjczyk

obywatel Arabii Saudyjskiej; Arab Saudyjski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Arabii Saudyjskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saudyjka

obywatelka Arabii Saudyjskiej; Arabka Saudyjska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Arabii Saudyjskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saudyjski

przymiotnik od: Arabia Saudyjska

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)

(1.2) odnoszący się do dynastii Saudów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saudyjskoarabski

przymiotnik od: Arabia Saudyjska

przymiotnik

(1.1) dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saul

imię Biblijnego władcy, pierwszego króla Izraela i Judy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) bibl. postać biblijna, król Izraela

Szaweł, Saul – imię męskie pochodzenia hebrajskiego (‏שָׁאוּל‎ šā’ūl „uproszony, pożądany”).

Szaweł imieniny obchodzi 25 lutego.

Znane osoby noszące imię Szaweł:

Postacie biblijne:

- król Saul – pierwszy król Izraela
- Szaweł z Tarsu – apostoł Paweł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saum

ścisły post od świtu do nocy obowiązujący u muzułmanów

Saum (arab. صوم, ṣawm – post) – w islamie jeden z pięciu obowiązków każdego dorosłego muzułmanina. W czasie miesiąca ramadan (dziewiątego według kalendarza muzułmańskiego) od brzasku do zachodu słońca obowiązuje ścisły post – nie wolno ani jeść, ani pić, kłamać, a także palić tytoniu i odbywać stosunków seksualnych. Po zachodzie słońca post nie obowiązuje. Posiłki w czasie ramadanu to – suhur (przed wschodem słońca) oraz iftar (po zachodzie słońca).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sauna

1. łaźnia do kąpieli w gorącym suchym powietrzu zakończonych kąpielą parową i zanurzeniem się w zimnej wodzie;
2. kąpiel w takiej łaźni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

(1.2) przen. pomieszczenie, w którym jest bardzo gorąco i wilgotno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Saunamajster

pracownik sauny służący pomocą gościom; saunamistrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Saunamistrz

pracownik sauny służący pomocą gościom; saunamajster

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dbająca o gości sauny, stwarzająca im komfortowe warunki relaksu i prowadząca seanse saunowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saunamistrzyni

pracownica sauny dbająca o komfort gości

#### Źródła:

SJP.pl

# Saunarium

miejsce, w którym znajdują się sauny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) specjalny obiekt rekreacyjny lub wydzielona część większego obiektu, w którym znajduje się wybór różnego rodzaju saun

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saunować

potocznie: korzystać z sauny

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) pot. zażywać sauny, przebywać w saunie

czasownik zwrotny niedokonany saunować się

(2.1) pot. zażywać sauny, przebywać w saunie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saunowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|saunować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Saunowicz

osoba często korzystająca z sauny

#### Źródła:

SJP.pl

# Saunowiczka

kobieta często korzystająca z sauny

#### Źródła:

SJP.pl

# Saunowy

→ sauna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sauną, dotyczący sauny

Patrz:sauna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Saurianin

fikcyjny humanoidalny gad, obdarzony inteligencją, występujący w fantastyce, teoriach spiskowych i ufologii; Reptilianin, Reptilianin, Saurianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Sauromatum

#### Źródła:

Wikipedia

# Sauron

Sauron (qya. Ohydny) – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia, władca Mordoru, zły duch, który przybiera różne postaci cielesne. W Silmarillionie jest sługą Morgotha, a we Władcy Pierścieni występuje jako główny antagonista. Zostaje wspomniany również w Hobbicie jako Czarnoksiężnik, choć nie jest wymienione jego imię.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saussure'owski

→ Saussure [czytaj: sos-irowski]

#### Źródła:

SJP.pl

# Sauté

[czytaj: soTE]
1. sposób przyrządzania potrawy w mocno rozgrzanym tłuszczu bez panierowania;
2. potrawa przyrządzona w ten sposób;
3. o kobiecie: bez makijażu lub z minimalnym makijażem

przymiotnik

(1.1) kulin. o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki

(1.2) przen. żart. bez makijażu

(1.3) przen. żart. bez ubrania

Sauté (fr. sauter „skakać”) – metoda przyrządzania potraw polegająca na smażeniu w małej ilości silnie rozgrzanego tłuszczu.

Jest to również metoda smażenia mięsa, ryb, wątroby bez żadnej panierki, tylko przyprawionych solą, pieprzem lub ziołami, tzw. smażenie w sosie własnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sauter

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Gerhard Sauter – niemiecki teolog ewangelicki
- Marcin Sauter – polski reżyser filmów dokumentalnych, scenarzysta, operator filmowy i fotografik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sauternes

białe, półsłodkie wino z rejonu Bordeaux

Sauternes – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 589 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 52 osób/km² (wśród 2290 gmin Akwitanii Sauternes plasuje się na 652. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 980.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Savannah

[czytaj: sawana] miasto w USA

- Savannah – rzeka w USA

Miejscowości w USA:

- Savannah – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Chatham
- Savannah – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Andrew
- Savannah – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
- Savannah – jednostka osadnicza w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wayne
- Savannah – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Ashland
- Savannah – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Hardin
- Savannah – jednostka osadnicza w stanie Teksas, w hrabstwie Denton

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Savasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; podstawowa pozycja leżąca

#### Źródła:

Wiktionary

# Savoir-Vivre

[czytaj: sawŁAR-WIWR]
1. zasady kulturalnego i umiejętnego zachowania się w towarzystwie;
2. znajomość tych zasad, form

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zasady poprawnego zachowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Savonarola

Girolamo Savonarola (pol. Hieronim Savonarola; ur. 21 września 1452 w Ferrarze, zm. 23 maja 1498 we Florencji) – włoski dominikanin, florencki reformator religijno-polityczny. Przez Kościół katolicki uznany, pod koniec XV wieku, za heretyka i schizmatyka, skazany na śmierć przez powieszenie, a następnie spalony na stosie. W połowie XVIII wieku przez papieża Benedykta XIV wymieniony w indeksie „błogosławionych sług Bożych i mężów czcigodnych i znakomitych świętością”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sawa

1. wieś w Polsce;
2. dopływ Dunaju;
3. rzeka w Polsce, dopływ Wisłoka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;

(1.2) geogr. rzeka w południowej Polsce, dopływ Wisłoka;

(1.3) geogr. wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Raciechowice;

(1.4) folk. legendarna założycielka Warszawy (wraz z Warsem)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

- Sawa – postać kobieca z legendy o założeniu Warszawy
- Sawa – nowogrecka forma imienia męskiego pochodzenia aramejskiego, występująca na obszarze chrześcijaństwa prawosławnego

Miejscowości

- Sawa – wieś w Polsce, w woj. małopolskim, w pow. myślenickim, w gminie Raciechowice
- Sawa – obóz w Erytrei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sawanka

rodzaj ptaków śpiewających

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawanna

zbiorowisko roślin charakterystyczne dla obszarów międzyzwrotnikowych o suchym klimacie, składające się przede wszystkim z wysokich traw oraz rzadko występujących drzew i krzewów; obszar o takiej roślinności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

Sawanna – formacja trawiasta strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym, z wyraźnie zaznaczonymi 3 porami roku, tj. deszczową (ze średnią temperaturą 18–24 °C) oraz dwiema porami suchymi: chłodną (średnio 14–20 °C) i gorącą (26–30 °C, niekiedy nawet do 45 °C).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sawannowy

przymiotnik od: sawanna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z sawanną, pochodzący z terenów sawanny

przymiotnik jakościowy

(2.1) właściwy dla sawanny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sawant

osoba o wyjątkowych zdolnościach lub wiedzy w jednej dziedzinie, często z zaburzeniami rozwoju umysłowego, takimi jak autyzm

Zespół sawanta (fr. savant, uczony) – rzadko spotykany stan, gdy osoba z zaburzeniami rozwoju jest wybitnie uzdolniona (geniusz), co jest zazwyczaj połączone z doskonałą pamięcią. Zespół sawanta pojawia się w przybliżeniu u co dziesiątej osoby, u której zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu (co najmniej połowa osób z zespołem sawanta to osoby autystyczne) i u ok. 1/1400–1/2000 osób z niepełnosprawnością intelektualną lub uszkodzeniami mózgu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawantka

przestarzale o erudytce, popisującej się swoją wiedzą

Bluestocking (Błękitna Pończocha) – wyemancypowana i wykształcona kobieta, interesująca się literaturą i polityką, szczególnie w XVIII wieku w Wielkiej Brytanii. Nazwa pochodzi od Blue-Stocking Society.

We wczesnych latach pięćdziesiątych XVIII wieku Elizabeth Montagu założyła Blue-Stocking Society, pierwszą prawdziwie naukową organizację kobiecą. Do tego klubu należały m.in. Ada Lovelace i Margaret Cavendish Bentinck (księżna Portland) wraz ze swoją przyjaciółką, Mary Delany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawczuk

nazwisko

- Borys Sawczuk
- Józef Sawczuk
- Kajetan Sawczuk
- Katarzyna Sawczuk
- Mieczysław Sawczuk
- Olha Sawczuk
- Petro Sawczuk
- Piotr Sawczuk
- Tymoteusz (Sawczuk)
- Wiesław Sawczuk
- Włodzimierz Sawczuk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawczynka

sawczynka piaskowa - gatunek błonkówki z rodziny złotolitkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawice

Miejscowości w Polsce:

- Sawice-Bronisze
- Sawice-Dwór
- Sawice-Wieś

#### Źródła:

Wikipedia

# Sawicki

nazwisko

- Adam Sawicki (1887–1968) – duchowny
- Adolf Sawicki (1897–1940) – polityk
- Anatol Sawicki (1897–1948) – podpułkownik
- Andrzej Sawicki (ujednoznacznienie)
- Bogdan Sawicki (ujednoznacznienie)
- Bronisław Sawicki (1860–1931) – chirurg
- Edward Sawicki (1833–1924) – chirurg
- Feliks Sawicki (1914–1981) – proboszcz
- Feliks Sawicki (1928–1979) – statystyk medyczny
- Grzegorz Sawicki (ur. 1960) – polski samorządowiec i menedżer
- Gustaw Sawicki (1893–1981) – policjant
- Heliodor Sawicki (1943–2018) – duchowny katolicki
- Igor Sawicki (1915–1984) – malarz, kolekcjoner
- Izydor Stella-Sawicki (1881–1957) – inżynier
- Jacek Sawicki (ur. 1957) – historyk
- Jakub Sawicki (1899–1979) – prawnik, kanonista, historyk prawa, profesor
- Jan Sawicki (ujednoznacznienie)
- Jerzy Sawa-Sawicki (1886–1922) – działacz
- Jerzy Sawicki (1910–1967) – profesor prawa karnego
- Karol Sawicki (ur. 1941) – germanista
- Kazimierz Sawicki (1888–1971) – generał
- Leszek Sawicki (ur. 1924) – geolog, kartograf
- Ludomir Sawicki (1884–1928) – geograf
- Ludwik Sawicki (ujednoznacznienie)
- Maciej Sawicki (ur. 1979) – piłkarz
- Marek Sawicki (ur. 1958) – inżynier rolnik, minister rolnictwa i rozwoju wsi, polityk
- Melchior Stanisław Sawicki (zm. 1668) – kasztelan brzeski
- Michał Sawicki – ujednoznacznienie
- Mieczysław Sawicki (1917–2008) – generał
- Mirosław Sawicki (1946–2016) – minister
- Pawieł Sawicki (ur. 1994) – piłkarz
- Piotr Sawicki (ujednoznacznienie)
- Roman Sawicki (1888–1942) – nauczyciel
- Stanisław Sawicki (1907–1944) – germanista i skandynawista, tłumacz
- Stanisław Jan Sawicki – chorąży mielnicki
- Stanisław Kazimierz Sawicki (ur. 1943) – działacz partyjny i państwowy
- Stefan Sawicki (ur. 1927) – historyk literatury
- Stefan Sawicki – prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
- Tadeusz Sawicki (1957–2000) – prezydent Przemyśla
- Wiesław Stanisław Sawicki – profesor nauk farmaceutycznych, nauczyciel akademicki
- Witold Eugeniusz Sawicki (1896–1979) – pułkownik
- Władysław Sawicki (ur. 1920–2016) – polityk
- Wojciech Sawicki (inżynier) (1936–2018) – inżynier, ekonomista, autor kalendarzy
- Wojciech Sawicki (urzędnik) (ur. 1955) – sekretarz generalny Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawin

jałowiec sawina - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sabiński

- Sawin – imię
- Sawin – gmina wiejska w Polsce
- Sawin – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Sawin

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawina

jałowiec sawina - gatunek krzewu iglastego z rodziny cyprysowatych; jałowiec sabiński

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawinostwo

Sawin z żoną; Sawinowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawinowie

Sawin z żoną; Sawinostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawinowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Sawina lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawiński

związany z Sawinem

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawka

nazwisko

- Andrzej (Jędrzej, Andrij) Sawka − rusiński zbójnik i chłopski powstaniec
- Henryk Sawka − polski rysownik, satyryk i ilustrator
- Jan Sawka − polski grafik, rysownik, malarz, architekt
- Josyf Sawka − ukraiński włościanin, poseł do Sejmu Ustawodawczego
- Karolina Sawka − polska aktorka dziecięca
- Marjana Sawka − ukraińska poetka
- Mychajło Sawka − ukraiński piłkarz i trener piłkarski
- Ostap Sawka − ukraiński piłkarz
- Sawka – potok, dopływ Stradomki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawonia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Finlandii;

Sawonia (fiń. Savo, także Savonia; szw. Savolax) – fińska prowincja historyczna, zwykle dzielona na Sawonię Południową, z głównym ośrodkiem w Mikkeli oraz Sawonię Północną z centrum w Kuopio. Region cechuje duża odrębność zwyczajów, własne tradycje, a także silnie zakorzeniony dialekt.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sawrymowicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Sawrymowicz – polski historyk literatury
- Mateusz Sawrymowicz – polski pływak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Sawą, dotyczący Sawy (dopływu Dunaju)

#### Źródła:

Wiktionary

# Sawuła

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sawyer

Osoby

- Robert J. Sawyer – amerykański pisarz science fiction

Postacie fikcyjne

- Tom Sawyer – tytułowy bohater powieści Marka Twaina Przygody Tomka Sawyera
- James „Sawyer” Ford – postać z amerykańskiego serialu Zagubieni

#### Źródła:

Wikipedia

# Sax

Sax – gmina w Hiszpanii, w prowincji Alicante, we wspólnocie autonomicznej Walencja, o powierzchni 63,48 km². W 2011 roku liczyła 10 069 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Saxhorn

dęty muzyczny instrument blaszany; sakshorn

Sakshorn – rodzina instrumentów muzycznych dętych blaszanych, opracowana w 1845 przez belgijskiego budowniczego instrumentów Adolphe Saxa. Charakteryzują się zwiniętą piszczałką, która rozszerza się stożkowo niemal na całej długości. Rura instrumentów klasycznych, zaprojektowanych przez Saxa, przebiega od ustnika poziomo ku przodowi, następnie opada w jednym lub kilku zwojach i przechodzi w odcinek pionowy, przebiegający blisko ciała muzyka. Kończy się wycelowaną w górę czarą głosową. Piszczałka, w zależności od wielkości i przeznaczenia może mieć kształt trąbkowy, eliptyczny, owalny, tubowy, okrągły lub helikonowy. Sakshorny mają podobny do trąbkowego ustnik, z płytkim półkulistym kielichem, i praworęczny mechanizm złożony z trzech lub czterech wentylów obrotowych (rzadziej tłoczkowych). Nazywane są często terminami określającymi odpowiadające im skale głosu ludzkiego: sopran, alt, tenor itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Saxo

samochód typu Citroën Saxo

#### Źródła:

SJP.pl

# Say

- Say – miasto w Nigrze
- Say – rzeka w Turcji
- Say (singel Johna Mayera)
- Say (All I Need) – utwór OneRepublic

Osoby o nazwisku Say:

- Jean-Baptiste Say
- Thomas Say

#### Źródła:

Wikipedia

# Sayonara

[czytaj: sajonara] z japońskiego: do widzenia, żegnaj; sajonara

- Sayonara – dwudziesty siódmy album niemieckiej grupy muzycznej Die Flippers
- Sayonara – amerykański film z 1957 roku w reżyserii Joshua Logana
- Sayonara – synonim rodzaju ryb okoniokształtnych z rodziny strzępielowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sazan

dzika forma karpia

Sazan (alb. Sazani, wł. Sasseno) – niewielka wyspa o strategicznym położeniu u wejścia do Zatoki Vlora, należy do Albanii. Zajmuje powierzchnię 5 km², a zamieszkuje ją około 50 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sazawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Czechach, prawy dopływ Wełtawy;

Sazawa (cz. Sázava, niem. Sasau lub Sazawa) – rzeka o długości 218 km w Czechach, w krajach Wysoczyna i środkowoczeskim, prawy dopływ Wełtawy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Sazir

[czytaj: saz-ir] w sztuce islamu: zadaszona baldachimem, wyściełana kobiercami platforma, na której siadał władca

#### Źródła:

SJP.pl

# Sał

jeden z czterech (sał, ber, jon, rosz) pierwotnych elementów leksykalnych w doktrynie Nikołaja Marra; sal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu;

Sał (ros. Caл) – rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu o długości 798 km. Źródła znajdują się na wyżynie Jergieni, do Donu wpada w okolicach miasta Siemikarakorsk. Okresowo wysycha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sałaciarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. gwara. miejska taksówkarz

(1.2) daw. pejor. gwara. miejska dorożkarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Sałaciński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałacki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałaka

skarlały śledź bałtycki

Sałaka, śledź bałtycki (Clupea harengus membras) – bałtycki podgatunek śledzia atlantyckiego. Poławiany gospodarczo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Sałamacha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów., reg-pl|Kresy. mieszanina

(1.2) daw. reg-pl|Kresy. mieszane jedzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Sałaśniok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rodzaj ziemniaka otrzymywanego przez chłopów za oddawanie sałaszów pod zalesienie w XIX wieku

#### Źródła:

Wiktionary

# Sałasz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. górska hala będąca pastwiskiem

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. górska szopa dla owiec

- Dwie sąsiednie góry w Paśmie Łososińskim Beskidu Wyspowego, różnica wzniesień wynosi ok. 41 metrów, wzajemna odległość ok. 1200 metrów:
  - Sałasz, Sałasz Wschodni, Sałasz Wielki – góra na granicy między wsiami Żmiąca i Mordarka,
  - Sałasz Mały, Sałasz Zachodni – góra na granicy między wsiami Jaworzna i Mordarka.

  #### Źródła:

  Wiktionary oraz Wikipedia

# Sałasznik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. właściciel sałaszu

#### Źródła:

Wiktionary

# Sałata

1. roślina z rodziny złożonych o liściach zwiniętych w luźne główki, niektóre odmiany uprawiane jako jadalne
2. potocznie o pieniądzach, gotówce; mamona, kasiora, kasa, zielone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj roślin z rodziny astrowatych (nazwa systematyczna|Lactuca|L.|ref=tak.), wiele gatunków jadalnych;

(1.2) warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

(1.3) gw-pl|Białystok. taksówka

(1.4) slang. pieniądze, zwłaszcza dolary

(1.5) środ. film. taśma filmowa zaplątana w kamerze lub projektorze

rzeczownik, rodzaj męski

(2.1) daw. gw-pl|Warszawa. dorożkarz

Sałata (Lactuca L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae). Obejmuje w zależności od ujęcia ok. 60 lub ponad 100 gatunków. Rośliny te są szeroko rozprzestrzenione na półkuli północnej oraz w Afryce na półkuli południowej. W Polsce rodzaj reprezentowany jest przez rośliny uprawiane lub introdukowane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sałateczka

zdrobnienie od: sałatka

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałatka

1. potrawa z drobno pokrojonych warzyw, owoców, mięs, ryb, jajek itp., serwowana na zimno lub na ciepło;
2. niewielka sałata - roślina warzywna o jadalnych liściach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: sałata

(1.2) kulin. potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

Sałatka – potrawa sporządzana z pokrojonych warzyw, często z dodatkiem innych składników, także poddanych uprzednio obróbce cieplnej, oraz przypraw, z dodatkiem sosu na bazie majonezu, oliwy, śmietany czy specjalnych sosów (dressingów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Sałatkarnia

punkt gastronomiczny, w którym jako podstawowe danie sprzedaje się sałatki; bar sałatkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałatkowy

1. taki, który dotyczy sałatki;
2. taki, który nadaje się na sałatkę; sałatowy

przymiotnik

(1.1) przeznaczony na sałatkę; używany, dodawany do sałatek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Sałatowy

1. taki, który dotyczy sałaty;
2. taki, który nadaje się na sałatkę; sałatkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Sałkowice

Sałkowice – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Sałuda

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl