# Ut

dawniej: pierwszy stopień gamy C-dur; do

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. muz. dźwięk „do” (C)

Indonezja:

- Ut – wyspa

Inne:

- ut – dawna nazwa dźwięku C
- Ut – amerykański zespól muzyczny

Zobacz też:

- UT

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Uta

utwór poetycki w literaturze japońskiej; tanka

Uta – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sardynia, w prowincji Cagliari.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 6676 osób, 49,8 os./km². Graniczy z Assemini, Capoterra, Decimomannu, Siliqua i Villaspeciosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Uta-Monogatari

gatunek japońskiej poezji

#### Źródła:

SJP.pl

# Utaczać

spuszczać, ściągać pewną ilość płynu

#### Źródła:

SJP.pl

# Utah

[czytaj: juta]
1. stan w USA;
2. jezioro położone w stanie o tej samej nazwie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;

(1.2) geogr. adm. gmina w USA, w stanie Indiana

(1.3) geogr. jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;

Utah (wymowa: /ˈjuːtɑː/) – stan na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, leżący na obszarze Wielkiej Kotliny (północno-zachodnia część stanu) i Wyżyny Kolorado (południowo-wschodnia część). Graniczy na północy z Idaho i Wyoming, na wschodzie z Kolorado, na południowym wschodzie z Nowym Meksykiem (w jednym punkcie), na południu z Arizoną i na zachodzie z Nevadą. W dniu 4 stycznia 1896 roku prezydent Grover Cleveland proklamował Utah jako czterdziesty piąty stan Stanów Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utahraptor

[czytaj: jutaraptor] teropod z rodziny dromeozaruów, żyjący we wczesnej kredzie około 125 milionów lat temu

Utahraptor – rodzaj teropoda z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Obejmuje jeden gatunek – Utahraptor ostrommaysi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utaić

utrzymać coś w tajemnicy; ukryć, zataić

#### Źródła:

SJP.pl

# Utajać

rzadkie: trzymać coś w tajemnicy; ukrywać, zatajać, taić

#### Źródła:

SJP.pl

# Utajnić

otoczyć tajemnicą

#### Źródła:

SJP.pl

# Utajony

utrzymać coś w tajemnicy; ukryć, zataić

przymiotnik

(1.1) będący w utajeniu; trudny do zaobserwowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utalentowanie

rzadko: talent, uzdolnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Utalentowany

przymiotnik

(1.1) obdarzony talentem

#### Źródła:

Wiktionary

# Utalkować

bardzo mocno posypać coś białym pudrem (talkiem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utamaro

Utamaro Kitagawa (jap. 喜多川 歌麿 Kitagawa Utamaro; ur. 1753, zm. 31 października 1806 w Edo) – japoński drzeworytnik i malarz z okresu Edo. Uważany za jednego z najlepszych twórców gatunku ukiyo-e. Najbardziej znany jest z tworzenia obrazów typu bijin ōkubi-e przedstawiających piękne kobiety.

#### Źródła:

Wikipedia

# Utańcować

rzadko, potocznie: spędzić jakiś czas na tańczeniu; przetańczyć, przetańcować, przebalować

#### Źródła:

SJP.pl

# Utaneczniać

1. nadawać czemuś charakter tańca;
2. sprawiać, że ktoś lepiej tańczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Utanecznić

1. nadać czemuś charakter tańca;
2. sprawić, że ktoś lepiej tańczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Utaneczniony

1. nadać czemuś charakter tańca;
2. sprawić, że ktoś lepiej tańczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Utarczka

1. zbrojne starcie małych oddziałów wojskowych; potyczka;
2. sprzeczka, spór, kłótnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótki, ostry konflikt słowny lub fizyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utarg

pieniądze uzyskane ze sprzedaży towarów w ciągu określonego czasu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. łączny dochód ze sprzedaży towarów lub usług w określonym czasie;

Utarg – w ujęciu ekonomicznym to suma przychodów przedsiębiorstwa w pewnym okresie ze sprzedaży określonej ilości produktów (Q) po określonej cenie (P).

Utarg = cena x ilość sprzedanych produktów

W ujęciu rachunkowości utarg jest to suma wpływów gotówkowych brutto ze sprzedaży dóbr (towarów i usług) w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w ustalonym okresie rozliczeniowym. Pojęcie utargu w rachunkowości nie jest tożsame z przychodem ze sprzedaży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utargać

1. ciągnąc, urwać coś;
2. potocznie: udźwignąć i zanieść gdzieś z trudem coś ciężkiego;
3. potocznie: zdobyć coś dzięki staraniom lub w wyniku podstępu

#### Źródła:

SJP.pl

# Utargować

1. uzyskać pewną sumę pieniędzy ze sprzedaży towarów;
2. targując się uzyskać obniżenie ceny towaru

#### Źródła:

SJP.pl

# Utarty

zwyczajowy, uświęcony tradycją

przymiotnik

(1.1) powszechnie przyjęty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utarzać

przewracając wiele razy, ubrudzić, unurzać w czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Utatłać

dawniej: pobrudzić czymś, umazać; utytłać

#### Źródła:

SJP.pl

# Uteatralizować

steatralizować;
1. przerobić utwór niesceniczny na widowisko teatralne;
2. nadać czemuś cechy teatralne

#### Źródła:

SJP.pl

# Utensilia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rel. utensylia, naczynia liturgiczne

Utensylia (dawniej utensilia) – przedmioty potrzebne do wykonywania jakiejś czynności lub zajęcia; współcześnie – szeroko rozumiane narzędzia, przybory, sprzęt – akcesoria.

Określenie pochodzące z łac. utensilia – sprzęty, naczynia, narzędzia (od utensilis – użyteczny).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utensylia

przedmioty, przybory potrzebne do wykonywania czegoś

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rel. naczynia liturgiczne

(1.2) współcz. posp. jakieś narzędzia, np. kuchenne

Utensylia (dawniej utensilia) – przedmioty potrzebne do wykonywania jakiejś czynności lub zajęcia; współcześnie – szeroko rozumiane narzędzia, przybory, sprzęt – akcesoria.

Określenie pochodzące z łac. utensilia – sprzęty, naczynia, narzędzia (od utensilis – użyteczny).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utensylium

domowy przyrząd, narzędzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Uteralny

dotyczący systemu pokrewieństwa opartego na zasadzie pochodzenia wyprowadzanego w linii żeńskiej; matrylinearny

#### Źródła:

SJP.pl

# Uterfin

rodzaj cienkiej tkaniny noszonej w Polsce w XIV-XVII wieku; sukno uterfinowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Uterodynia

w medycynie: ból macicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Uteroskop

przyrząd umożliwiający badanie macicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Uteroskopia

badanie macicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Utęsknienie

przestarzałe: tęsknota, gorące pragnienie czegoś; niecierpliwość; dziś tylko w związku frazeologicznym: z utęsknieniem - z niecierpliwością, z upragnieniem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. tęsknota za kimś lub czymś; niecierpliwość

(1.2) daw. odczasownikowy od|utęsknić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utęskniony

dawniej, dziś poetycko: upragniony, wyczekiwany

#### Źródła:

SJP.pl

# Uti

podgrupa języków kaukaskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Utk

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = adm. Urząd Transportu Kolejowego;

(1.2) = eduk. urządzenia techniki komputerowej (przedmiot zajęć szkolnych)

#### Źródła:

Wiktionary

# Utkać

1. tkając, wykonać coś;
2. wypełnić dziury itp. w celu zabezpieczenia czegoś przed zimnem, wodą itp.; uszczelnić, zatkać;
3. potocznie: powtykać, poustawiać; upchać;
4. przestarzałe: poprzetykać czymś tkaninę

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|utykać.

(1.2) tkając stworzyć coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utkali

język nowoindoaryjski używany we wschodnich Indiach; orija; odri

#### Źródła:

SJP.pl

# Utkatasana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jedna z asan; pozycja stojąca, w której nogi są ugięte, pośladki nisko, ręce wyprostowane w górze, w jednej linii z kręgosłupem

#### Źródła:

Wiktionary

# Utknąć

1. zatrzymać się, nie móc się dalej poruszać;
2. przenośnie: zaciąć się;
3. potocznie: osiąść, zatrzymać się gdzieś (zwłaszcza na przekór swoim ambicjom, planom itp.)

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. utykać)

(1.1) dokonany od|utykać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utkwić

zaklinować się, uwięznąć, utknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. tkwić)

(1.1) dokonany od|tkwić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utkwiony

zaklinować się, uwięznąć, utknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Utleniać

1. potocznie: farbować włosy na blond;
2. powodować przyłączanie się tlenu do związku chemicznego lub pierwiastka;
3. zwiększać wartościowość pierwiastka chemicznego wchodzącego w skład związku;
4. utleniać się - łączyć się chemicznie z tlenem

czasownik przechodni niedokonany (dk. utlenić)

(1.1) chem. powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)

(1.2) fryzj. pot. rozjaśniać włosy utleniaczem

czasownik zwrotny niedokonany utleniać się (dk. utlenić się)

(2.1) chem. ulegać utlenianiu - łączyć się z tlenem w reakcji chemicznej

(2.2) fryzj. pot. rozjaśniać sobie włosy utleniaczem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utleniacz

związek chemiczny oddający łatwo tlen i powodujący utlenianie innych substancji; oksydant, środek utleniający

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja chemiczna, która ma zdolność utleniania innych substancji (sama ulegając redukcji, czyli przyjmując elektrony)

Utleniacz – pierwiastek lub związek chemiczny (oznaczany symbolem [O]), będący w analizowanej reakcji redoks akceptorem (przyjmującym) elektronów. Utleniacze w reakcjach zmniejszają swój stopień utlenienia (ulegają redukcji) i jednocześnie powodują jego wzrost w pozostałych produktach reakcji (ulegających utlenieniu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utlenialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest utlenialne

(1.2) ekol. ilość tlenu potrzebna do utlenienia substancji organicznych zawartych w wodzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Utlenialny

mający właściwość utleniania się; łączący się łatwo chemicznie z tlenem

#### Źródła:

SJP.pl

# Utlenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utleniać.

Utlenianie, oksydacja – reakcja chemiczna, w której atom przechodzi z niższego stopnia utlenienia na wyższy, co jest równoważne z oddaniem elektronów.

Nazwa ta ma charakter umowny, gdyż każdej reakcji utleniania musi towarzyszyć reakcja redukcji. Łącznie taki proces nazywa się reakcją redoks (redukcja + oksydacja).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utlenienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utlenić.

Utlenianie, oksydacja – reakcja chemiczna, w której atom przechodzi z niższego stopnia utlenienia na wyższy, co jest równoważne z oddaniem elektronów.

Nazwa ta ma charakter umowny, gdyż każdej reakcji utleniania musi towarzyszyć reakcja redukcji. Łącznie taki proces nazywa się reakcją redoks (redukcja + oksydacja).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utlenowanie

proces wysycenia krwi tlenem, w wyniku którego powstaje oksyhemoglobina

#### Źródła:

SJP.pl

# Utlenowany

nasycony tlenem

#### Źródła:

SJP.pl

# Utniki

Utniki – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie kozienickim, w gminie Grabów nad Pilicą. Dawniej w województwie Radomskim , Kieleckim i Sandomierskim

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętej Trójcy w Grabowie nad Pilicą.

Przypisy

#### Źródła:

Wikipedia

# Uto

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = transp. urządzenie transportu osobistego

- Uto – miasto w Japonii
- UTO – urządzenie transportu osobistego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utok

1. dawniej: wał w krośnie do nawijania utkanego materiału;
2. wątek tkaniny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. ucieczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utonąć

1. umrzeć przez zanurzenie w wodzie; utopić się;
2. zagłębić, skryć się w czymś;
3. zagubić się gdzieś;
4. zostać czymś zaabsorbowanym

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. tonąć)

(1.1) zginąć przez zanurzenie się w wodzie i uduszenie się

(1.2) opaść na dno

(1.3) zagłębić się w coś

(1.4) skryć się w czymś

(1.5) zagubić się w ogromie czegoś

(1.6) zostać czymś zafascynowanym lub zaabsorbowanym

(1.7) pławić się w czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utonięcie

1. umrzeć przez zanurzenie w wodzie; utopić się;
2. zagłębić, skryć się w czymś;
3. zagubić się gdzieś;
4. zostać czymś zaabsorbowanym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utonąć.

Utonięcie – rodzaj uduszenia gwałtownego, do którego dochodzi na skutek zablokowania dróg oddechowych płynem, najczęściej wodą.

Skutkiem tonięcia są zmiany w płucach (rozedma wodna płuc) oraz tzw. „grzybek piany” wydobywający się z ust lub nosa. W przypadku zwłok dłużej przebywających w wodzie naskórek staje się biały, pofałdowany i matowy (tzw. „skóra praczek”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utopek

podstępny demon wodny z wierzeń słowiańskich, często mylony z topielcem; utopiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. utopiec

Utopiec (lokalnie znany jako topic, topnik, topielec, utopnik, utoplec, utopek, topek, waserman) – zły i podstępny demon wodny z wierzeń słowiańskich, często utożsamiany z wodnikiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utopenec

kiełbaska w marynacie podobna do serdelka, popularna czeska przekąska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. czeska przekąska, marynowana w zalewie octowej kiełbaska;

Utopenec (cz. dosł. „topielec”, lm utopenci albo utopence) – popularna czeska przekąska, serdelkowate kiełbaski w marynacie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utopia

1. nierealny ideał szczęśliwego społeczeństwa;
2. ideologia głosząca utworzenie takiego społeczeństwa;
3. utwór fantastyczny opisujący życie idealnej społeczności;
4. pomysł niemożliwy do zrealizowania; mrzonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

(1.2) pomysł, którego nie można zrealizować; coś nierealnego

(1.3) liter. film. szt. rodzaj konwencji dydaktyczno-fantastycznej w literaturze i innych dziedzinach sztuki

Utopia – projekt lub przedstawienie idealnego ustroju politycznego, opierającego się na sprawiedliwości, solidarności i równości. Pierwsze utopie powstały w starożytności, np. dialog Państwo Platona.

Termin „utopia” pochodzi od łacińskiego tytułu eseju Utopia (1516) Tomasza More’a (Morusa). Tytuł dzieła Morusa nie jest jednoznaczny, ponieważ mógł zostać utworzony zarówno od greckiego outopos (gr. ou – „nie”, topos – „miejsce”, nie-miejsce, miejsce, którego nie ma, nieistniejące), jak i od eutopia (dobre miejsce). Można przypuszczać, że ta dwuznaczność była przez Morusa zamierzona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utopić

1. zabić przez zanurzenie w wodzie;
2. zagłębić coś w czymś;
3. książkowe: wbić głęboko, np. nóż; zatopić;
4. utopić się - umrzeć przez zanurzenie w wodzie; utonąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. topić)

(1.1) dokonany od|topić.

czasownik zwrotny dokonany utopić się (ndk. topić się)

(2.1) dokonany od|topić się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopiec

podstępny demon wodny z wierzeń słowiańskich, często mylony z topielcem; utopek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lud. mitsłow. demon wodny;

Utopiec (lokalnie znany jako topic, topnik, topielec, utopnik, utoplec, utopek, topek, waserman) – zły i podstępny demon wodny z wierzeń słowiańskich, często utożsamiany z wodnikiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utopijnie

przysłówek

(1.1) w sposób utopijny

#### Źródła:

Wiktionary

# Utopijność

nierealność jakiejś idei, koncepcji itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co utopijne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopijny

związany z utopią, mający cechy utopii

przymiotnik jakościowy

(1.1) właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopista

1. marzyciel, fantasta;
2. zwolennik socjalizmu utopijnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek mający nierealne pomysły; marzyciel, fantasta

(1.2) zwolennik utopii z socjalizmu utopijnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopistka

1. marzycielka, fantastka;
2. zwolenniczka socjalizmu utopijnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta mająca nierealne pomysły; marzycielka, fantastka

(1.2) zwolenniczka utopii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopistyczny

dotyczący utopizmu

przymiotnik

(1.1) związany z utopizmem, charakteryzujący się utopizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utopizm

1. skłonność do opierania życia na nierealnych, idealistycznych koncepcjach;
2. nierealistyczne poglądy, marzenia

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) skłonność do opierania się na utopiach

(1.2) utopijne poglądy, plany i marzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utoplec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. utopiec

Utopiec (lokalnie znany jako topic, topnik, topielec, utopnik, utoplec, utopek, topek, waserman) – zły i podstępny demon wodny z wierzeń słowiańskich, często utożsamiany z wodnikiem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utorować

czasownik przechodni dokonany (ndk. torować)

(1.1) umożliwić przejście lub przejazd poprzez usunięcie przeszkód

(1.2) umożliwić osiągnięcie wyznaczonego celu

(1.3) przyczynić się do rozwoju lub zaistnienia czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Utowarzyszać

dawniej: uznawać za towarzysza, zostawać współuczestnikiem czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Utożsamiać

1. stwierdzać tożsamość, identyczność kogoś lub czegoś z kimś albo czymś innym;
2. utożsamiać się:
a) uważać się za kogoś tożsamego z kimś innym; identyfikować się z kimś;
b) rzadko: być uznawanym za to samo

czasownik

(1.1) stwierdzać tożsamość, identyczność; uznawać za przedstawiciela grupy, za tę samą osobę

czasownik zwrotny utożsamiać się

(2.1) …z czymś / kimś / grupą – myśleć, że się jest kimś, członkiem narodu, społeczności, grupy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utożsamianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utożsamiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utożsamić

1. stwierdzić tożsamość, identyczność kogoś lub czegoś z kimś albo czymś innym;
2. utożsamić się:
a) uznać się za kogoś tożsamego z kimś innym; zidentyfikować się z kimś;
b) rzadko: być uznanym za to samo

#### Źródła:

SJP.pl

# Utp

Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy imienia Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracać

dawniej: przestawać coś mieć, zostawać pozbawionym kogoś lub czegoś; tracić

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracalność

→ utracalny

Patrz:utracalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracalny

możliwy do utracenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrącanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrącać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utracenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utracić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utracić

czasownik dokonany

(1.1) przestać być posiadaczem jakiejś rzeczy

(1.2) przestać być posiadaczem jakiejś cechy

#### Źródła:

Wiktionary

# Utracjusz

człowiek lekkomyślnie wydający pieniądze; hulaka; lekkoduch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. rozrzutny i używający życia mężczyzna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utracjuszka

kobieta lekkomyślnie wydająca pieniądze

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracjuszostwo

lekkomyślne szafowanie pieniędzmi, majątkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracjuszowski

związany z utracjuszem lub utracjuszostwem; rozrzutny (np. utracjuszowski sposób bycia)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utracki

nazwisko

- Bogusław Utracki
- Lech Utracki
- Rafał Utracki
- Roman Utracki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utragiczniać

nadawać cechy tragizmu, dramatyczności; dramatyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Utragicznić

nadać cechy tragizmu, dramatyczności; udramatyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrakwiści

Utrakwiści, także kalikstyni (z łac. calix „kielich”) – pierwotnie określenie wszystkich husytów, później umiarkowany ich odłam z głównym ośrodkiem życia religijnego w Pradze.

Utrakwiści rekrutowali się z mieszczaństwa i rycerstwa. W odróżnieniu od radykalnych ruchów husyckich stawiali na umiarkowaną społecznie i politycznie reformę kościelną. Ich program zakładał:

- prawo udzielania komunii wiernym pod dwiema postaciami (łac. sub utraque specie),
- wolność wygłaszania kazań i sprawowania liturgii w językach narodowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Utrakwista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami

(1.2) hist. pierwotnie każdy członek ruchu husyckiego, później tylko tych umiarkowanych

Utrakwiści, także kalikstyni (z łac. calix „kielich”) – pierwotnie określenie wszystkich husytów, później umiarkowany ich odłam z głównym ośrodkiem życia religijnego w Pradze.

Utrakwiści rekrutowali się z mieszczaństwa i rycerstwa. W odróżnieniu od radykalnych ruchów husyckich stawiali na umiarkowaną społecznie i politycznie reformę kościelną. Ich program zakładał:

- prawo udzielania komunii wiernym pod dwiema postaciami (łac. sub utraque specie),
- wolność wygłaszania kazań i sprawowania liturgii w językach narodowych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utrakwistka

→ utrakwista

Patrz:utrakwista

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrakwistyczny

1. dwojaki;
2. posługujący się dwoma językami

przymiotnik

(1.1) dwojaki

(1.2) który posługuje się dwoma językami

(1.3) hist. rel. związany z utrakwistami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrakwizacja

wprowadzać elementy utrakwizmu (systemu kształcenia lub doktryny religijnej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrakwizm

1. doktryna religijna i społeczna utrakwistów;
2. system nauczania z użyciem dwu języków wykładowych;
3. system kształcenia w dawnych pruskich gimnazjach, łączący nauczanie języków starożytnych i historii z przedmiotami matematyczno-przyrodniczymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Utransparentniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. utransparentnić)

(1.1) sprawiać, że jakieś działanie staje się jawniejsze

#### Źródła:

Wiktionary

# Utransparentnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. utransparentniać)

(1.1) sprawić, że jakieś działanie stało się jawniejsze

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrapiać

gnębić; dawniej:
1. przyprawiać kogoś o zmartwienie, troskę; trapić, zasmucać, martwić, przygnębiać;
2. sprawiać komuś cierpienie fizyczne lub psychiczne; udręczać, pognębiać;
3. utrapiać się:
a) pogrążać się w smutku, troskach; trapić się, zasmucać się, martwić się, troskać się;
b) doznawać cierpienia fizycznego lub psychicznego; udręczać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrapić

zgnębić; dawniej:
1. przyprawić kogoś o zmartwienie, troskę; strapić, zasmucić, zmartwić, przygnębić;
2. sprawić komuś cierpienie fizyczne lub psychiczne; udręczyć, pognębić;
3. utrapić się:
a) pogrążyć się w smutku, troskach; strapić się, zasmucić się, zmartwić się zatroskać się;
b) doznać cierpienia fizycznego lub psychicznego; udręczyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrapienie

kłopot, zmartwienie; troska, udręka, zgryzota

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrapić.

(1.2) kłopot, problem, zgryzota, zmartwienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrapieniec

potocznie: człowiek przez którego ma się kłopoty, utrapienia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba nieznośna, sprawiająca innym kłopoty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrapiony

sprawiający ciągle kłopoty

Utrapiony (stylizowany zapis uTRAPiony) – drugi album solowy polskiego rapera Buczera. Wydawnictwo ukazało się 20 września 2013 roku nakładem wytwórni muzycznej Step Records. Produkcji nagrań podjęli się Juicy, Świerzba, MeloBeats, Johnny Beats, AiFa, Aglofellaz oraz S.S.Z. Wśród gości na płycie znaleźli się m.in. Bonson, Kobra, Kroolik Underwood, Zeus, VNM oraz Bezczel.

Nagrania dotarły do 33. miejsca zestawienia OLiS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utrata

fakt, że się przestało coś posiadać

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. fakt, że ktoś został pozbawiony kogoś lub czegoś

Utrata – rzeka w województwie mazowieckim na Równinie Łowicko-Błońskiej, prawy dopływ Bzury. Ma około 76,5 km długości oraz powierzchnię dorzecza 792 km². Źródłami Utraty są dwie nikłe strugi na wysokości 160 m nad poziomem morza w okolicach Ojrzanowa (źródła w dolinie wsi Ojrzanów-Towarzystwo, Lisówek i Zaręby g. Żabia Wola). Ujście znajduje się na wysokości 69 m nad poziomem morza.

Nad rzeką rozegrała się bitwa pod Raszynem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utrechcki

dotyczący Utrechtu, miasta w Holandii

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Utrechtem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrecht

rodzaj aksamitu używany dawniej na obicia mebli

Utrecht – miasto w środkowej Holandii nad kanałem Amsterdam-Ren, ośrodek administracyjny prowincji Utrecht.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utrechtczyk

mieszkaniec Utrechtu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Utrechtu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrechtka

mieszkanka Utrechtu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Utrechtu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrefiać

dawniej: układać włosy w loki

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrefić

przestarzale: ułożyć włosy w loki, zrobić fryzurę; ufryzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Utropa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. staranie

#### Źródła:

Wiktionary

# Utropek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nieborak, oferma

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrówka

wieś w Polsce

Utrówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski.

Wieś była własnością starosty guzowskiego i nowomiejskiego Stanisława Opalińskiego, leżała w województwie podlaskim w 1673 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utrudniać

stwarzać trudności, przeszkody, czynić trudnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. utrudnić)

(1.1) sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrudnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrudniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrudnić

stworzyć trudności, przeszkody, uczynić trudnym

czasownik przechodni dokonany (ndk. utrudniać)

(1.1) dokonany od|utrudniać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrudnienie

stworzyć trudności, przeszkody, uczynić trudnym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) to, co utrudnia wykonanie czegoś

(1.2) odczasownikowy od|utrudnić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrudzić

zmęczyć, znużyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrudzony

zmęczyć, znużyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrupiać

potocznie:
1. zabijać, uśmiercać;
2. niszczyć, zaprzepaszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrupić

potocznie:
1. zabić, uśmiercić;
2. zniszczyć coś, zaprzepaścić

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrwać

potocznie:
1. utrzymać się przez pewien czas; przetrwać, wytrwać;
2. o czasie: upłynąć, minąć;
3. trwając, zająć pewien czas; potrwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrwalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. utrwalić)

(1.1) nadawać trwałość, sprawiać że coś staje się trwałe, niezmienne

(1.2) techn. zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia

(1.3) przedstawiać w formach literatury lub sztuki wycinek rzeczywistości

(1.4) starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał

(1.5) fot. nadawać trwałość zdjęciom poprzez zastosowanie właściwych odczynników

czasownik zwrotny niedokonany utrwalać się (dk. utrwalić się)

(2.1) stawać się trwalszym, ugruntowywać się, utwierdzać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrwalacz

1. substancja chemiczna służąca do utrwalania farb, perfum itp.;
2. w fotografice: roztwór do utrwalania naświetlonych i wywołanych materiałów fotograficznych;
3. we fryzjerstwie: płyn, którym się naciera włosy po trwałej ondulacji w celu jej utrwalenia;
4. żartobliwie o piwie pitym po wódce;
5. potocznie o kimś, kto utrwala, umacnia istniejący stan rzeczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja, która utwala jakiś proces chemiczny lub fizyczny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rzad. osoba, która utwala jakiś proces społeczny

Utrwalacz – kąpiel fotograficzna, w której następuje utrwalenie obrazu naświetlonego i wywołanego na materiale światłoczułym (np. filmie lub papierze fotograficznym) poprzez trwałe pozbawienie tego materiału właściwości światłoczułych, zapewniając obojętność na działanie promieniowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utrwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrwalać.

Utrwalanie – jeden z procesów fotograficznych sprawiający, że materiał fotograficzny nie będzie już reagował na światło.

Utrwalanie polega na rozpuszczeniu i usunięciu z materiału fotograficznego substancji światłoczułej, czyli chlorku, bromku i jodku srebra. Składniki utrwalacza tworzą z trudno rozpuszczalnymi solami srebra tak zwane związki zespolone – łatwo rozpuszczalne w wodzie. Istnieje wiele związków i mieszanin o działaniu utrwalającym, np. woda amoniakalna, która nadaje się jednak tylko do rozpuszczania chlorku srebra. Tak więc może być ona użyta jedynie do materiałów chlorosrebrowych, bez domieszek bromku i jodku srebra. Innym związkiem utrwalającym jest cyjanek potasu (lub sodu). Rozpuszcza on wszystkie trzy sole srebra, jednak nie jest powszechnie stosowany ze względu na niebezpieczeństwo zatrucia. Najpopularniejszym utrwalaczem jest roztwór tiosiarczanu sodu. Jego reakcja z bromkiem srebra (utrwalanie) wygląda następująco:

  \mathrm {Ag^{+}Br^{-}+4Na^{+}+2S_{2}O_{3}^{2-}\rightarrow [Ag(S_{2}O_{3})_{2}]^{3-}+4Na^{+}+Br^{-}}

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utrwalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrwalić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrwalić

1. nadać czemuś trwałość;
2. upamiętnić w utworze, dziele sztuki;
3. zarejestrować dźwięk lub obraz;
4. zachować w pamięci;
5. wypłukać materiał światłoczuły z bromku srebra

czasownik przechodni dokonany (ndk. utrwalać)

(1.1) dokonany od|utrwalać.

czasownik zwrotny dokonany utrwalić się (ndk. utrwalać się)

(2.1) dokonany od|utrwalać się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrząsarka

maszyna introligatorska z wibratorem stosowana do wyrównywania zadrukowanych lub czystych arkuszy w stosie przed dalszą ich obróbką

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrząść

utrząsnąć;
1. trzęsąc, ścieśnić;
2. wstrząsając, zrzucić część czegoś;
3. zmęczyć trzęsieniem;
4. utrząść się:
a) ułożyć się ciaśniej wskutek trzęsienia;
b) zmęczyć się wstrząsami podczas jazdy;
c) przenośnie: unormować się, ułożyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrząsnąć

utrząść;
1. trzęsąc, ścieśnić;
2. wstrząsając, zrzucić część czegoś;
3. zmęczyć trzęsieniem;
4. utrząsnąć się:
a) ułożyć się ciaśniej wskutek trzęsienia;
b) zmęczyć się wstrząsami podczas jazdy;
c) przenośnie: unormować się, ułożyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrzeć

1. rozdrobnić za pomocą tarki; rozetrzeć
2. przestarzale: wyczyścić z brudu przez potarcie, wytrzeć, obetrzeć
3. dawniej: uczynić gładkim poprzez tarcie
4. utrzeć się:
a) stać się powszechnym; upowszechnić się
b) rzadko: zostać utartym

czasownik przechodni dokonany (ndk. ucierać)

(1.1) dokonany od|ucierać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrzepać

bijąc, trzepiąc, rozmieszać, rozbić na drobne cząsteczki; roztrzepać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrzepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrzepać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzepywać

potocznie: ubijać trzepaczką, np. białka jaj, śmietanę

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrzepywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrzepywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obetrzeć

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obetrzeć

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzymać

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|utrzymywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzymanek

mężczyzna utrzymywany przez kochankę; amant, kochanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna utrzymywany przez kobietę, kochankę

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: utrzymanka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utrzymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrzymać.

(1.2) środki, pieniądze niezbędne do życia

(1.3) wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzymaniowy

→ utrzymanie

Patrz:utrzymanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrzymanka

kobieta utrzymywana przez kochanka; miłośnica, faworyta, metresa, kochanka, kochanica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. kobieta utrzymywana przez kochanka

(1.2) środ. reg. żart. uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: utrzymanek

Koszyczek lub koszyk do szklanki, podstakannik lub podstakanka – podstawka z uchem (uchwytem na palec lub palce) do szklanki napełnionej gorącym napojem.

Używanie podstakanników do serwowania herbaty w szklankach było charakterystyczne dla kuchni rosyjskiej, współcześnie tradycja ta jest w kontynuowana w cateringu oferowanym w transporcie kolejowym. Podawanie gorącej herbaty lub kawy w szklankach umieszczonych w koszyczkach było popularne w Polsce w okresie PRL-u.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utrzymany

zadbany

#### Źródła:

SJP.pl

# Utrzymywać

czasownik niedokonany (dk. utrzymać)

(1.1) zachowywać coś w określonym stanie

(1.2) mieć kogoś lub coś na utrzymaniu

(1.3) popierać pogląd, powtarzać jakąś opinię

czasownik zwrotny niedokonany utrzymywać się (dk. utrzymać się)

(2.1) opłacać swoje potrzeby

#### Źródła:

Wiktionary

# Utrzymywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utrzymywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Uttar

stan w Indiach; Uttar Pradeś

#### Źródła:

SJP.pl

# Utuczać

karmić zbyt obficie, powodując tycie; tuczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Utuczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sprawienie, że człowiek lub zwierzę jest bardziej tęgie

#### Źródła:

Wiktionary

# Utuczony

karmiąc, spowodować utycie

#### Źródła:

SJP.pl

# Utuczyć

karmiąc, spowodować utycie

czasownik dokonany (rzad. ndk. utuczać)

(1.1) uczynić tucznym, powiększyć wagę zwierzęcia

(1.2) pot. żart. o ludziach: uczynić opasłym, tęgim

(2.2) pot. żart. jedząc obficie, utyć

(2.3) pot. pejor. uzyskać co ze szkodą dla kogo innego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utulać

tuląc do siebie uspokajać kogoś, pocieszać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utulić

1. pocieszyć, przytulając;
2. utulić się - pocieszyć się, ukoić smutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Utulny

1. taki, którego przytulenie wywołuje przyjemność i poczucie bezpieczeństwa;
2. o miejscu, pomieszczeniu: taki, w którym miło się przebywa, dobrze się czuje; przytulny

#### Źródła:

SJP.pl

# Utuszować

pomalować tuszem; potuszować

#### Źródła:

SJP.pl

# Utwardzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. utwardzić)

(1.1) czynić twardym, twardszym

czasownik zwrotny niedokonany utwardzać się (dk. utwardzić się)

(2.1) stawać się twardszym

#### Źródła:

Wiktionary

# Utwardzacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja, która zmieszana z innymi substancjami może wywołać ich utwardzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Utwardzalnia

część zakładu przemysłowego, w której utwardza się tłuszcze

#### Źródła:

SJP.pl

# Utwardzalność

Utwardzalność – podatność stali na hartowanie. Jest to stosunek największej, możliwej do uzyskania po hartowaniu, twardości do warunków austenityzowania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Utwardzalny

dający się utwardzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Utwardzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utwardzać.

Utwardzanie – proces polegający na przestrzennym sieciowaniu polimerów. Termin jest kojarzony przede wszystkim z duroplastami, ale może być używany dla wszystkich procesów sieciowania, w których z cieczy uzyskuje się stały produkt.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Utwardzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. utwardzać)

(1.1) uczynić twardym, twardszym

czasownik zwrotny dokonany utwardzić się (ndk. utwardzać się)

(2.1) stać się twardszym

#### Źródła:

Wiktionary

# Utwarzać

dawniej: tworzyć, kształtować; ukształtowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utwierdzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utwierdzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utwierdzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zapewnienie, upewnienie kogoś

(1.2) zamocowanie czegoś

(1.3) oparcie czegoś na twardej podstawie

#### Źródła:

Wiktionary

# Utwierdzić

1. upewnić kogoś w czymś; upewnić, podbudować, wesprzeć czyjąś wiarę, przekonanie itp.;
2. umocować coś trwale;
3. ugruntować, ustabilizować, wzmocnić coś, np. władzę, pozycję;
4. nadać czemuś moc prawną;
5. dawniej:
a) wzmocnić, rozbudować konstrukcje obronne; ufortyfikować;
b) uznać, usankcjonować, zatwierdzić;
6. utwierdzić się:
a) nabrać pewności co do czegoś; upewnić się;
b) stać się mocnym, trwałym

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|utwierdzać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utwór

rzecz utworzona, napisana, skomponowana przez kogoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dzieło literackie lub muzyczne

(1.2) geol., zwykle w lm., jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę

Utwór (dzieło) – dobro niematerialne istniejące niezależnie od rzeczy, na której zostało utrwalone (corpus mechanicum), rezultat twórczej pracy człowieka, przedmiot prawa autorskiego. W różnych państwach obowiązują różne definicje utworu, a prawo międzynarodowe określa tylko minimalne standardy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utworek

rzadkie zdrobnienie od: utwór (dzieło naukowe, literackie itp.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utworzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zorganizowanie czegoś (stowarzyszenia, instytucji etc.)

(1.2) spowodowanie powstania czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Utworzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. tworzyć)

(1.1) dokonany od|tworzyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utyć

przybrać na wadze, stać się grubym, otyłym

#### Źródła:

SJP.pl

# Utyceński

przymiotnik od: Utyka (miasto starożytne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utyk

wypadnięcie maszyny elektrycznej z synchronizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Utyka

1. lekko kuleć, chromać;
2. zatrzymywać się, nie mogąc się dalej poruszać;
3. być przerywanym na skutek jakichś trudności; urywać się

Utyka, Utica – starożytne miasto, największe ze znajdujących się pod kontrolą Kartaginy. Jedna z najstarszych kolonii fenickich założone około 1100 p.n.e., znajdujące się nad Morzem Śródziemnym, na wschód od Białego Przylądka. Współzawodniczyła jako osiedle kupieckie z Kartaginą. W wojnie kartagińczyków z najemnikami (238 p.n.e.) miasto opowiedziało się po stronie buntowników. Podczas trzeciej wojny punickiej Utyka uznała Kartaginę za przegraną. Żywiąc do niej starą nienawiść, stanęła po stronie zwycięskiego Rzymu i stała się stolicą prowincji Afryka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utykać

1. lekko kuleć, chromać;
2. zatrzymywać się, nie mogąc się dalej poruszać;
3. być przerywanym na skutek jakichś trudności; urywać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. utkać)

(1.1) wypełniać czymś szpary, aby coś nie przedostało się przez nie

(1.2) pot. układać coś gdzieś ciasno

(1.3) tkając, robić coś z przędzy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. utknąć)

(2.1) stawać, nie mogąc poruszać się dalej

(2.2) być przerywanym z powodu jakichś trudności

(2.3) pot. zatrzymywać się na dłużej wbrew własnej woli

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(3.1) chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utylitarność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest utylitarne

#### Źródła:

Wiktionary

# Utylitarny

użytkowy, konsumpcyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który dąży do niesienia praktycznej korzyści, pożytku; jest użyteczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utylitarysta

człowiek kierujący się względami praktycznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylitarystka

→ utylitarysta

Patrz:utylitarysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylitarystyczny

→ utylitaryzm

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z utylitaryzmem, dotyczący utylitaryzmu, właściwy utylitaryzmowi

Patrz:utylitaryzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utylitaryzm

kierunek etyki głoszący, że najwyższym moralnym celem działalności człowieka jest bycie pożytecznym; dążenie do osiągnięcia celów praktycznych poprzez rezygnację z celów wyższych

Utylitaryzm (łac. utilis – użyteczny) – kierunek etyki głoszący, że to, co jest pożyteczne, jest dobre, a miarą słuszności postępowania jest użyteczność jego skutków. Powstał w XVIII wieku.

Programem utylitarystów jest próba obiektywnego ustalenia zasad działań przynoszących pozytywne i negatywne efekty. Podstawowym kryterium rozróżniania działań pozytywnych i negatywnych stała się dla utylitarystów zasada użyteczności. Głosi ona, że postępowanie jest słuszne, jeśli prowadzi do uzyskania jak największej ilości szczęścia i jak najmniejszej ilości nieszczęścia, przy czym samo pojęcie szczęścia było różnie pojmowane przez różnych przedstawicieli tego kierunku filozofii, co prowadziło często do skrajnie różnych wniosków praktycznych. Wielu utylitarystów podkreśla wagę efektów postępowania. Ich zdaniem intencja czynu nie ma większego znaczenia etycznego – ważne jest tylko, czy daje on więcej efektów korzystnych czy szkodliwych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Utylizacja

wykorzystanie, wykorzystywanie surowców odpadowych i produktów procesu przemysłowego jako surowców wtórnych do dalszej produkcji; głównym przykładem utylizacji jest recykling

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Utylizacyjny

związany z utylizacją - wykorzystywaniem surowców odpadowych i produktów procesu przemysłowego jako surowców wtórnych do dalszej produkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylizator

w technice: urządzenie służące do ponownego uzdatniania wody użytej poprzednio, np. w procesach przemysłowych, lub pochodzącej ze ścieków; uzdatniacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylizatornia

zakład wytwarzający produkty użytkowe z surowców odpadowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylizować

wykorzystywać surowce odpadowe i produkty procesu przemysłowego jako surowce wtórne do dalszej produkcji; przetwarzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utylizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utylizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Utyrać

potocznie: utyrać się - bardzo się zmęczyć, utrudzić się czymś; natyrać się, zatyrać się, natrudzić się, spracować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utyrany

potocznie: bardzo zmęczony, wyczerpany wykonywaniem ciężkiej pracy; wykończony, sterany, styrany, zatyrany, spracowany

przymiotnik

(1.1) odczuwający mocne zmęczenie, fizycznie wyczerpany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utyskiwać

uskarżać się, użalać się na coś, wyrzekać na coś

czasownik

(1.1) skarżyć się, narzekać, użalać się z jakiegoś powodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utyskiwania

uskarżać się, użalać się na coś, wyrzekać na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Utyskiwanie

uskarżać się, użalać się na coś, wyrzekać na coś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|utyskiwać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utytlać

dawniej: utytłać (pobrudzić, umazać)

#### Źródła:

SJP.pl

# Utytułowany

przymiotnik

(1.1) taki, który nosi tytuł

(1.2) taki, który dużo osiągnął, wielokrotnie wygrywał, był wielokrotnie wyróżniany

#### Źródła:

Wiktionary

# Utyty

taki, który utył

#### Źródła:

SJP.pl

# Utytłać

1. potocznie: pobrudzić czymś, umazać;
2. utytłać się - pobrudzić się czymś, umazać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Utytłany

1. potocznie: pobrudzić czymś, umazać;
2. utytłać się - pobrudzić się czymś, umazać się

przymiotnik

(1.1) pot. ubrudzony, umazany czymś

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika utytłać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Utłaczać

spłaszczać siłą lub specjalnymi narzędziami; ugniatać

#### Źródła:

SJP.pl

# Utłoczyć

spłaszczyć siłą lub specjalnymi narzędziami; ugnieść

#### Źródła:

SJP.pl

# Utłuc

uderzeniem utrącić część czegoś, odbić, obtłuc

#### Źródła:

SJP.pl

# Utłuszczać

1. zabrudzać tłuszczem;
2. zatłuszczać się - zabrudzać się tłuszczem

#### Źródła:

SJP.pl