# Ne

1. symbol neonu, pierwiastka chemicznego;
2. skrót od: Księga Nehemiasza - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu

symbol

(1.1) chem. neon (pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 10)

skrót

(2.1) = Księga Nehemiasza

- Ne – symbol pierwiastka neon
- Ne – znak japońskich sylabariuszy hiragana (ね) i katakana (ネ)
- Ne – siglum Księgi Nehemiasza
- Ne – miejscowość we Włoszech
- NE – skrót od ang. North-East, oznacza kierunek północny wschód
- NE – kod ISO 3166-2 stanu Nebraska w USA
- NE – kod ISO 3166-1 Nigru
- NE – oznaczenie literowe Elbląga na tablicach rejestracyjnych pojazdów w Polsce
- .ne – domena internetowa przypisana do Nigru
- n.e. – skrót od oznaczenia „naszej ery”
- New Executable – format plików wykonywalnych EXE
- NE – kanton Neuchâtel w Szwajcarii (oznaczenie kodowe ISO 3166-2)
- NE (ang. not evaluated) – oznaczenie gatunków o jeszcze nieoszacowany stopniu zagrożenia w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neandertal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. niewielka dolina w Niemczech, w okolicach Düsseldorfu; miejsce odnalezienia pierwszego szkieletu neandertalczyka;

Neandertal (niem. Neandertal, przed reformą pisowni w roku 1901: Neanderthal) – dolina rzeki Düssel, około 10 km od Düsseldorfu w Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech. Nazwę zawdzięcza Joachimowi Neanderowi, nauczycielowi, teologowi i kompozytorowi z Düsseldorfu, który się często przechadzał w tej okolicy szukając natchnienia. Dolinę nazwano tak na początku XIX wieku, wcześniej nazywano ją po prostu „Die Gesteine” („Skały”) albo „Das Hundsklipp” („Psie Urwiska”).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neandertalczyk

1. pierwotny człowiek żyjący w okresie plejstocenu (400-24 tys. lat temu), uważany za poprzednika lub przodka homo sapiens;
2. w przenośni: ktoś nieokrzesany; brutal, gbur

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) paleoantrop. nazwa systematyczna|Homo neanderthalensis|ref=tak., wymarły gatunek z rodzaju człowiek (nazwa systematyczna|Homo|ref=tak.) lub podgatunek człowieka rozumnego;

(1.2) przen. ekspr. osoba nieokrzesana

Człowiek neandertalski, neandertalczyk (Homo neanderthalensis) – wymarły przedstawiciel rodzaju Homo (człowiek), znany z plejstocenu (ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu), w zależności od autorów klasyfikowany jako podgatunek człowieka rozumnego – Homo sapiens neanderthalensis – lub odrębny od niego gatunek – Homo neanderthalensis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neandertalka

→ neandertalczyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) paleoantrop. samica człowieka neandertalskiego

Patrz:neandertalczyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neandertalski

przymiotnik

(1.1) dosł. związany z Neandertalem

(1.2) antrop. związany z neandertalczykami

#### Źródła:

Wiktionary

# Neapol

miasto w południowych Włoszech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Neapol (wł. Napoli (['na:poli], Wymowa), nap. Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis (wymowa ['na:pələ] lub ['na:pulə]), dosł. „nowe miasto”) – miasto położone w południowych Włoszech, nad Zatoką Neapolitańską. Stolica regionu Kampania oraz Prowincji Neapol. Miasto położone jest u podnóża Wezuwiusza. Neapol liczący w 2021 r. 922 094 mieszkańców jest trzecim pod względem populacji miastem Włoch, ustępując pod tym względem Rzymowi oraz Mediolanowi. Neapol wraz z okolicznymi miastami i okolicami tworzy aglomerację liczącą według różnych źródeł ok. 3 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neapolczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. lub rzad. neapolitańczyk, mieszkaniec Neapolu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neapolitańczyk

mieszkaniec Neapolu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mieszkaniec Neapolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neapolitanka

mieszkanka Neapolu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Neapolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neapolitański

przymiotnik od: Neapol

przymiotnik

(1.1) związany z Neapolem lub neapolitańczykami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neapolitańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem neapolitańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem neapolitańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku neapolitańskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Neapolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. lub daw. związany z Neapolem, dotyczący Neapolu, pochodzący z Neapolu

#### Źródła:

Wiktionary

# Nearktyczny

→ nearktyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

Patrz:nearktyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nearktyka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. zool. obszar zoogeograficzny obejmujący część Meksyku, Amerykę Północną i Grenlandię;

Kraina nearktyczna, Nearktyka – kraina zoogeograficzna obejmująca północną część Meksyku, Amerykę Północną i Grenlandię. Ze względu na duże podobieństwo do Palearktyki bywa czasem łączona z nią w jedną krainę holarktyczną.

Nearktyka leży w strefie klimatu zimnego i umiarkowanego. Fauna przypomina w ogólnym zakresie palearktyczną, zwłaszcza na obszarach porośniętych tundrą i tajgą. Jest to pozostałość z czasów epoki lodowcowej, kiedy to gatunki rozprzestrzeniały się między Eurazją a Ameryką dzięki połączeniu obu kontynentów w rejonie Cieśniny Beringa.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nebelung

półdługowłosa odmiana kota rosyjskiego niebieskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Nebo

babiloński bóg opiekuńczy pisarzy i piśmiennictwa; Nabu

Nazwa biblijna:

- Nebo – biblijna góra nad Morzem Martwym w Jordanii
- Nebo – starożytne biblijne miasteczko, dzisiaj stanowisko archeologiczne Khirbet el-Mukhayyet w Jordanii
- Nebo – w mitologii babilońskiej syn boga Marduka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nebokadnezar

Nebokadnezar II - władca Babilonu; Nabuchodonozor II

#### Źródła:

SJP.pl

# Nebraska

→ Nebraska (stan w USA)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Nebraska (wymowa:/nəˈbræskə/) – stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych. Ustanowiony w 1867 roku, był 37. stanem, który przystąpił do federacji. W 2024 roku osiągnął 2 mln mieszkańców. Stolicą stanu jest Lincoln, największym miastem – Omaha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nebraski

→ Nebraska (stan w USA)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nebraską, dotyczący Nebraski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nebularny

w astronomii: odnoszący się do skupisk gazu i pyłu międzygwiezdnego; mgławicowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Nebulium

dawniej, w fizyce i astronomii: hipotetyczny pierwiastek chemiczny odkryty w widmie odległych gwiazd

#### Źródła:

SJP.pl

# Nebulizacja

sposób podawania leku bezpośrednio do płuc lub oskrzeli za pomocą specjalnego inhalatora

Nebulizacja – rodzaj zabiegu medycznego. Polega na podawaniu pacjentowi płynnych leków w postaci rozpylonej mgiełki (aerozolu) metodą inhalacji poprzez usta, rurkę intubacyjną lub przez otwór tracheotomijny - bezpośrednio do układu oddechowego. Służy do tego inhalator do nebulizacji.Zaletą stosowania tej metody jest przyspieszenie działania leku oraz zmniejszenie wielkości jego dawki co pozwala ograniczać niekorzystne efekty uboczne terapii. Z nebulizacji może korzystać każdy we własnym domu, niezależnie od wieku (zabieg nie wymaga koordynacji wdechowej). Sprawdza się zarówno przy podawaniu leków (np. w astmie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, mukowiscydozie), jak i w leczeniu przeziębień (inhalacje z soli fizjologicznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nebulizator

rodzaj inhalatora służący do podawania leków bezpośrednio do oskrzeli

#### Źródła:

SJP.pl

# Nec

[czytaj: nek] przedsiębiorstwo elektroniczne

Necówka (nec) – regionalny rodzaj pieczeni wytwarzany na terenie Śląska Cieszyńskiego, wyrób wędliniarski zaliczany do wyrobów średniorozdrobnionych. Jest to polędwiczka wieprzowa umieszczona w klopsie a następnie owinięta necem (tzn. wieprzową siatką otrzewną) i upieczona. Gotowy wyrób ma kształt owalny i ok. 20 cm długości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Necik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od net

#### Źródła:

Wiktionary

# Neckar

[czytaj: nekar] rzeka w Niemczech, prawy dopływ Renu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowo-zachodnich Niemczech, prawy dopływ Renu;

Neckar – rzeka w południowo-zachodnich Niemczech, prawy dopływ Renu. Długość 367 km, powierzchnia dorzecza 13,9 tys. km². Źródła w Villingen-Schwenningen w górach Schwarzwaldu, na wysokości 706 m n.p.m. W dolnym biegu płynie w głębokiej i wąskiej dolinie u południowego podnóża masywu Odenwald. Głównym dopływem jest Jagst. Rzeka jest żeglowna na odcinku 203 km, od Plochingen jest skanalizowana (26 stopni wodnych). Główne miasta nad Neckarem to Rottweil, Tybinga, Stuttgart, Heilbronn i Heidelberg, a przy ujściu – Mannheim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neckermann

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Necking

[czytaj: neking] pieszczoty górnej połowy ciała

Seks bez penetracji (ang. outercourse, petting) – aktywność seksualna, która zwykle nie obejmuje penetracji seksualnej, chociaż niektóre jego formy, szczególnie te określane jako „outercourse”, mogą zawierać elementy penetracji związane z pieszczotami palcami lub ustami. Na ogół wyklucza seks waginalny, analny lub oralny, natomiast obejmuje różne formy aktywności seksualnej i nieseksualnej, takie jak frottage, seks manualny, wzajemną masturbację, całowanie i przytulanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Necko

jezioro w Augustowie

Necko – jezioro w Augustowie (makroregion – Pojezierze Litewskie, mezoregion – Równina Augustowska), w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Augustów. Zbiornik wodny 2 klasy.

Necko należy do typu polodowcowych jezior rynnowych. Jezioro ma dość dobrze rozwiniętą linię brzegową, w większości (70%) porośniętą lasem, z licznymi piaszczystymi plażami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neclik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. fryzj. kok

#### Źródła:

Wiktionary

# Necówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. potrawa regionalna, klops z mięsa mielonego z polędwiczką w środku, pieczony w wieprzowej siatce otrzewnej;

Necówka (nec) – regionalny rodzaj pieczeni wytwarzany na terenie Śląska Cieszyńskiego, wyrób wędliniarski zaliczany do wyrobów średniorozdrobnionych. Jest to polędwiczka wieprzowa umieszczona w klopsie a następnie owinięta necem (tzn. wieprzową siatką otrzewną) i upieczona. Gotowy wyrób ma kształt owalny i ok. 20 cm długości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neczypor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

#### Źródła:

Wiktionary

# Nedeżów

Nedeżów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Jarczów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Jarczów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 243 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Gródku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nef

średniowieczny statek towarowy

Nef (od łac. navis – statek) – typ statku towarowego używany w XII-XIII wieku w zachodniej Europie.

Konstrukcja nefu wzorowana była na knarach lub na statku normandzkim. Był jednak większy od knary, a stosunek jego długości do szerokości wynosił 3:1. Pierwsze nefy zaczęły się pojawiać już w drugiej połowie XI wieku. Używano ich przede wszystkim we flocie francuskiej, angielskiej, hiszpańskiej i portugalskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefelia

biała plamka na rogówce oka lub paznokciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefelin

minerał z grupy skaleniowców, glinokrzemian sodu i potasu

Nefelin – minerał z grupy krzemianów szkieletowych, jest skaleniowcem. Jest dość pospolity i szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od gr. nephele = chmura, mgła (R.J. Hauy - 1800 r.) - wchodząc w reakcję z kwasami powoduje ich mętnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefelinit

skała magmowa wulkaniczna zaliczana do foidytów

Nefelinit – należąca do foidytów skała magmowa, wulkaniczna o strukturze drobnoziarnistej, porfirowej, przy czym ciasto skalne jest afanitowe (szkliste). Barwa czarna lub ciemnoszara, rzadziej jasnoszara. Fenokryształy reprezentowane są głównie przez augit tytanowy i nefelin, skalenie nie występują. W niektórych odmianach dość liczny (do 7%) oliwin (nefelinit oliwinowy), sanidyn (nefelinit sanidynowy), leucyt (nefelinit leucytowy), monticellit (nefelinit monticelllitowy), melilit (nefelinit melilitowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefelometr

przyrząd optyczny używany do pomiaru stopnia zmętnienia cieczy

Nefelometr (nazwa pochodzi od greckiego słowa „nephos" (chmura)) – przyrząd optyczny służący do pomiaru stężenia cząsteczek stałych zawieszonych w cieczy lub gazie na podstawie pomiaru natężenia światła rozproszonego przez zawiesiny. Umożliwia oznaczenie stężenia zawiesiny w roztworze oraz rozmiarów i masy jej cząstek. Używany jest także do badania atmosfery. Głównymi elementami przyrządu są źródło światła i fotodetektor ustawione w stosunku do siebie pod pewnym kątem różnym od 180° (najczęściej 90°).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefelometria

stosowana w chemii analitycznej metoda określania ilościowego zmętnienia roztworów w oparciu o pomiary przepuszczalności i rozproszenia światła

Nefelometria – metoda analizy instrumentalnej wykorzystująca efekt Tyndalla i służąca do ustalania stężenia roztworu koloidalnego. Wiązka światła przechodząc przez roztwór koloidalny ulega rozproszeniu i staje się widoczna w postaci stożka Tyndalla. Pomiar intensywności światła rozproszonego pozwala na oznaczenie stężenia substancji rozpraszającej światło.

Do pomiaru używa się nefelometru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefelometryczny

→ nefelometr

Patrz:nefelometr

#### Źródła:

SJP.pl

# Neferetiti

żona Amenhotepa IV Echnatona, króla egipskiego; Nefertiti; Nefretete

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nefertiti

żona Amenhotepa IV Echnatona, króla egipskiego; Neferetiti; Nefretete

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Neferneferuaton-Nefertiti („Piękna jest piękność Atona, piękna, która nadchodzi/nadeszła/przybyła”) – małżonka faraona Echnatona z XVIII dynastii.

Pochodzenie Nefertiti nie jest jasne. Przedstawia się teorię, jakoby była księżniczką mitannijską – co tłumaczyłoby jej imię, utożsamia się ją też z Taduhepą. Przyjmuje się także, że była córką doradcy dworu Aja, który wstąpił na tron po śmierci Tutanchamona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nefoplankton

część aeroplanktonu, organizmy planktoniczne (żywe glony, bakterie i grzyby) występujące w kropelkach wody chmur, po opadnięciu z deszczem na powierzchnię ziemi mogą powodować zakwity

Nefoplankton – żywe glony, grzyby i bakterie występujące w kropelkach wody chmur. Nefoplankton jest częścią aeroplanktonu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefoskop

Nefoskop – (gr. néphos – chmura, skopéō – patrzę) – przyrząd meteorologiczny do pomiaru prędkości i kierunku ruchu chmur.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nefralgia

w medycynie: promieniujący ból okolicy nerkowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefrektomia

operacja chirurgiczna polegająca na usunięciu nerki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczne usunięcie nerki;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nefretete

żona Amenhotepa IV Echnatona, króla egipskiego; Nefertiti; Neferetiti

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Neferneferuaton-Nefertiti („Piękna jest piękność Atona, piękna, która nadchodzi/nadeszła/przybyła”) – małżonka faraona Echnatona z XVIII dynastii.

Pochodzenie Nefertiti nie jest jasne. Przedstawia się teorię, jakoby była księżniczką mitannijską – co tłumaczyłoby jej imię, utożsamia się ją też z Taduhepą. Przyjmuje się także, że była córką doradcy dworu Aja, który wstąpił na tron po śmierci Tutanchamona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nefrocyt

jedna z parzystych komórek znajdujących się wzdłuż serca owadów

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefrolepis

paproć z rodziny paprotkowatych, pochodząca z terenów równikowych; szeroko uprawiana jako roślina doniczkowa i szklarniowa; nerczyłusk

Nefrolepis, nerczyłusk (Nephrolepis) – rodzaj paproci zaliczany do monotypowej rodziny Nephrolepidaceae. Obejmuje 19 gatunków (baza Plants of the World online wymienia 28, w tym 5 pochodzenia mieszańcowego). Zasięg tych roślin obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową, najdalej na północ sięgając po Półwysep Koreański i Wyspy Japońskie, a na południu po Wyspę Północną na Nowej Zelandii. W Polsce nie rosną dziko przedstawiciele tego rodzaju, niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne rośliny pokojowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefrolog

specjalista w zakresie nefrologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka nefrologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nefrologia

dział medycyny zajmujący się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób nerek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefrologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z nefrologią, dotyczący nefrologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Nefrolożka

→ nefrolog

Patrz:nefrolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefron

podstawowa jednostka strukturalna i czynnościowa nerki, część wydzielnicza kanaliku nerkowego

Nefron – podstawowa jednostka funkcjonalno-strukturalna nerki. Składa się z dwóch zasadniczych części: ciałka nerkowego (kłębuszek nerkowy + torebka kłębuszka) oraz kanalika nerkowego. Liczba nefronów w nerce człowieka jest cechą osobniczą – wahać się może od 1 do 4 mln.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefropatia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan chorobowy w nerkach, choroba nerek

Nefropatia – proces chorobowy dotyczący nerek.

Rozróżnia się:

- cukrzycowa choroba nerek
- nefropatia IgA
- nefropatia analgetyczna
- nefropatia toczniowa
- nefropatia C1q
- choroba cienkich błon podstawnych
- nefropatia kontrastowa
- nefropatia bałkańska
- glomerulopatia lipoproteinowa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nefroskop

przyrząd optyczny do wziernikowania wnętrza nerki

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefrostomia

przetoka wytworzona na miąższu nerki

Urostomia, przetoka moczowo-skórna - zbiorcza nazwa stomii tworzonych między układem moczowym a skórą, umożliwiających swobodny odpływ moczu z dróg moczowych w przypadkach, gdy z powodu choroby nie jest to możliwe w sposób naturalny. Urostomia może być połączeniem ze skórą nerki, moczowodów lub pęcherza moczowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefrotoksyczność

cecha czegoś, co powoduje uszkodzenie nerek

Nefrotoksyczność — toksyczny lub destrukcyjny wpływ niektórych substancji chemicznych na komórki nerek. Istnieje wiele form nefrotoksyczności.

Nefrotoksyczności nie należy mylić z faktem, że niektóre leki działają specjalnie na nerki i dostosowane są do zmniejszania czynności nerek (np. heparyna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefrotoksyczny

powodujący uszkodzenie nerek

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. zdolny do powodowania uszkodzeń nerek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nefrotoksyna

substancja działająca toksycznie na nerki

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefrotomia

Nefrotomia – zabieg operacyjny nacięcia miąższu nerki. Zazwyczaj wykonywany jest w celu usunięcia kamienia nerkowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nefrotyczny

→ nefroza

Patrz:nefroza

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefroureterektomia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczne usunięcie nerki z całym moczowodem oraz rozetą z pęcherza moczowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Nefroza

przewlekła choroba nerek

#### Źródła:

SJP.pl

# Nefrydium

cewkowaty, parzysty narząd wydalniczy u bezkręgowców

Nefrydium – ogólna nazwa cewkowatego, parzystego narządu wydalniczego, którego zadaniem jest wyprowadzenie na zewnątrz organizmu zbędnych produktów metabolizmu. Termin ten jest zwykle stosowany w odniesieniu do bezkręgowców (zwłaszcza pierścienic), rzadziej do strunowców (np. lancetnika).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nefryt

skała metamorficzna barwy zielonej lub białej; cenny kamień ozdobny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady krzemianów;

(1.2) bot. ogrod. odmiana grochu

Nefryt (gr. nephros – nerka; nazywany także żadem amfibolowym) – skała metamorficzna utworzona w wyniku wielu skomplikowanych procesów metasomatycznych oraz związanych z tektoniką uskokową i działalnością ciśnień kierunkowych tzw. stressu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nefrytowy

→ nefryt

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z nefrytu

Patrz:nefryt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nefrytyczny

zespół nefrytyczny - zespół objawów uszkodzenia śródbłonka kapilar kłębuszków nerkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Neftali

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) hist. etn. nazwa jednego z dawnych plemięemion Izraela

(2.2) hist. geogr. jeden z regionów Izraela w północnej części tego kraju

Naftali, Neftali (hebr. נַפְתָּלִי – dosł. „moja walka”) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Drugi syn Jakuba i Bilhy, niewolnicy Racheli. Imię nadała mu Rachela na znak swojego zwycięstwa ze swoją siostrą Leą. Protoplasta jednego z Dwunastu Plemion Izraela.

Według rastafarian z ruchu 12 Plemion Izraela, każdy rasta urodzony w styczniu należy do domu Napthali.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Negacja

1. przeczenie czemuś lub odrzucenie czegoś; negowanie, kwestionowanie, zaprzeczanie;
2. w logice:
a) działanie na jednym argumencie, przyporządkowujące mu przeciwną wartość logiczną; przeczenie, zaprzeczenie;
b) zaprzeczenie zdania twierdzącego; zdanie postaci: nieprawda, że (zdanie twierdzące)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zaprzeczenie, przeciwieństwo

(1.2) odrzucenie, podważanie słuszności

(1.3) log. mat. zaprzeczenie w logice, symbol odpowiadający słowu „nie”;

Negacja (z łac. negatio), zaprzeczenie – pojęcie logiki i językoznawstwa o kilku znaczeniach:

- działanie jednoargumentowe na zbiorze zdań (funktor zdaniotwórczy), które każdemu zdaniu p przypisuje zdanie nie p;
- wynik tego działania, tj. wartość funktora – zdanie mające postać nieprawda, że p, gdzie p jest zdaniem;
- odpowiednią funkcję na zbiorze wartości logicznych;
- odpowiedni funktor na zbiorze nazw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Negacjonista

1. osoba zaprzeczająca istnieniu zbrodni Holokaustu;
2. potocznie: osoba będąca za wystąpieniem swojego państwa z Unii Europejskiej;
3. osoba zaprzeczająca czemuś, co jest powszechnie, naukowo uznawane za prawdziwe

#### Źródła:

SJP.pl

# Negacjonistka

→ negacjonista

Patrz:negacjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Negacjonistyczny

→ negacjonizm

Patrz:negacjonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Negacjonizm

1. zaprzeczanie istnienia zbrodni Holokaustu; kłamstwo oświęcimskie, rewizjonizm Holocaustu;
2. zaprzeczanie czemuś, co jest powszechnie, naukowo uznawane za prawdziwe, np. negacjonizm klimatyczny

- negacjonizm, rewizjonizm Holocaustu
- negacjonizm klimatyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negacyjny

związany z negacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Negat

potocznie: osoba nastawiona negatywnie do wszystkiego, co ją otacza

#### Źródła:

SJP.pl

# Negaton

elektron o ujemnym ładunku elektrycznym; negatron

Elektron, negaton, e−, β− – trwała cząstka elementarna (lepton), jeden z elementów atomu.

Elektron ma ładunek elektryczny równy e = −1,602 176 6208(98)×10−19 C (ujemny ładunek elektryczny elementarny – stąd też nazwa negaton) i masę spoczynkową me ≈ 9,109 382 91×10−31 kg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negator

osoba zwalczająca jakiś pogląd, zaprzeczająca czemuś

Bramka NOT – układ cyfrowy, bramka logiczna wykonująca logiczną negację.

Znaczenie bramki przedstawia poniższa tablica prawdy (Q=\neg A):

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negatoskop

przyrząd służący do oglądania negatywów lub diapozytywów rentgenologicznych

Negatoskop – urządzenie służące do przeglądania negatywów. Najczęściej stosowane w medycynie do przeglądania zdjęć rentgenowskich (będących właśnie negatywami) w pracowniach RTG, gabinetach lekarskich, salach operacyjnych, izbach przyjęć. Zbudowane są ze źródła światła, którego natężenie może być regulowany oraz jednolicie podświetlanej, matowej, białej, przezroczystej płyty, na której umieszcza się zdjęcie rentgenowskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negatron

elektron o ujemnym ładunku elektrycznym; negaton

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatyw

1. obraz fotograficzny na którym odwrócone są barwy i wartości tonalne;
2. materiał światłoczuły z takim utrwalonym obrazem;
3. ujemna, niekorzystna strona czegoś; minus, mankament;
4. odwrotny kształt czegoś, np. odcisk czegoś w plastycznym materiale lub forma odlewnicza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;

(1.2) fot. pot. klisza negatywowa

(1.3) odcisk wzorcowego przedmiotu, używany jako forma lub matryca do tworzenia jego kopii

(1.4) przen. niekorzystna strona czegoś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) slang. negatywny komentarz w serwisie internetowym

Negatyw – odwrotność pozytywu, czyli oryginału. Popularna nazwa błony fotograficznej negatywowej.

- W kopiowaniu brył negatyw jest symetrycznym odciśnięciem oryginału, czyli matrycą.
- W fotografii monochromatycznej jest przeciwieństwem jasności tonów z uwzględnieniem pełnej skali dynamiki nośnika (np. dla jasnego obrazu negatyw będzie ciemny).
- W fotografii kolorowej jest tym samym, co w monochromatycznej, lecz dodatkowo barwy są zamienione na barwy dopełniające.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Negatywa

dawniej: sprzeciw podczas głosowania, a zwłaszcza czarna gałka będąca znakiem tego sprzeciwu

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywista

książkowo: osoba z niechętnym stosunkiem do świata i ludzi, odrzucająca przyjęte zasady

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywistka

→ negatywista

Patrz:negatywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywistyczny

→ negatywizm

Patrz:negatywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywizm

1. postawa polegająca na kwestionowaniu dotychczasowych osiągnięć w różnych dziedzinach nauki, sztuki itp. lub zaprzeczaniu ich wartości;
2. nieuznawanie ogólnie przyjętych zasad lub wartości;
3. tendencja do przeciwstawiania się poleceniom, ignorowania ich lub działań odwrotnych od oczekiwanych

Negatywizm (kontraformizm) (u dzieci i młodzieży) – tendencja do zachowania niezgodnego z oczekiwaniami otoczenia, pojawiająca się już w wieku przedszkolnym, kiedy dziecko „sprawdza swoje siły” i często używa słowa „nie”, ale szczególnie wyraźnie w okresie dojrzewania, kiedy jest wyrazem niezadowolenia z kontroli ze strony rodziców i nauczycieli. Negatywizm dzieli się na czynny i bierny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negatywnie

przysłówek

(1.1) w sposób negatywny, ujemnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Negatywniej

stopień wyższy od przysłówka: negatywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: negatywny; bardziej negatywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Negatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co negatywne, pesymistyczne, ponure, mające zły wpływ

#### Źródła:

Wiktionary

# Negatywny

przymiotnik

(1.1) niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

(1.2) wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący

(1.3) stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)

#### Źródła:

Wiktionary

# Negatywowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z negatywem, dotyczący negatywu

#### Źródła:

Wiktionary

# Negeb

biblijna kraina na południu ziemi Kanaan, utożsamiana z obszarem pustyni Negev

#### Źródła:

SJP.pl

# Negentropia

w teorii systemów i cybernetyce: miara stopnia organizacji; ujemna entropia, negatywna entropia

Negentropia (negatywna entropia, ujemna entropia, ekstropia) – w teorii systemów i cybernetyce – miara stopnia organizacji. Stanowi różnicę pomiędzy maksymalną możliwą wartością entropii – odpowiadającą całkowitej dezorganizacji systemu, a jej aktualną wartością. Przy dezorganizacji systemu negentropia maleje, podczas gdy entropia wzrasta i – na odwrót – wzrostowi organizacji odpowiada zawsze wzrost negentropii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wyżynna pustynia na południu Izraela;

Negew (hebr. הַנֶּגֶב, Ha-Negew; arab. النقب, An-Nukab) – pustynia wyżynna na południu Izraela.

Geograficznie jest położona na wysokości od 500 do 900 metrów n.p.m. i zajmuje powierzchnię ponad 13 000 km². Zajmuje około 60% powierzchni Izraela. Na Negewie występują jedynie rzeki okresowe. Słynny jest największy krater krasowy na Ziemi – maktesz Ramon.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Negewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Negewem, dotyczący Negewu

#### Źródła:

Wiktionary

# Negging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praktyka poniżania polegająca na komplementowaniu, które uraża czyjeś poczucie wartości

#### Źródła:

Wiktionary

# Negidalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Negidalami, dotyczący Negidalów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język negidalski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Neglegentia

książkowo: lekceważenie, zaniedbanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Negligente

określenie wykonawcze: niedbale, obojętnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Negliż

niekompletny, niedbały ubiór, dzienna lub nocna bielizna

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) niekompletny, niedbały ubiór, dzienna lub nocna bielizna

(1.2) rodzaj ubioru nocnego

(1.3) pot. nagość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negliżować

przestarzale: zaniedbywać, lekceważyć, ignorować

#### Źródła:

SJP.pl

# Negliżyk

zdrobnienie od: negliż

#### Źródła:

SJP.pl

# Negocjacja

rozmowa, której celem jest dojście do porozumienia

Negocjacje – dwustronny proces komunikowania się, którego celem jest osiągnięcie porozumienia, gdy przynajmniej jedna strona nie zgadza się z daną opinią lub z danym rozwiązaniem sytuacji. Negocjacje to sposób porozumienia się w celu rozwiązania konfliktu oraz dojścia do porozumienia obydwu stron, proces wzajemnego poszukiwania takiego rozwiązania, które satysfakcjonowałoby zaangażowane w konflikt strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negocjacje

pertraktacje;
1. wspólne wyjaśnienie, przedstawienie poglądów;
2. rozmowa dyplomatyczna prowadzona przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw; rokowania;
3. targowanie się ze sprzedającym w celu uzyskania niższej ceny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

Negocjacje – dwustronny proces komunikowania się, którego celem jest osiągnięcie porozumienia, gdy przynajmniej jedna strona nie zgadza się z daną opinią lub z danym rozwiązaniem sytuacji. Negocjacje to sposób porozumienia się w celu rozwiązania konfliktu oraz dojścia do porozumienia obydwu stron, proces wzajemnego poszukiwania takiego rozwiązania, które satysfakcjonowałoby zaangażowane w konflikt strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Negocjacyjny

związany z negocjacją

przymiotnik

(1.1) dotyczący negocjacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negocjator

osoba prowadząca układy, negocjacje

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba będąca przedstawicielem którejś ze stron negocjacji

Negocjacje – dwustronny proces komunikowania się, którego celem jest osiągnięcie porozumienia, gdy przynajmniej jedna strona nie zgadza się z daną opinią lub z danym rozwiązaniem sytuacji. Negocjacje to sposób porozumienia się w celu rozwiązania konfliktu oraz dojścia do porozumienia obydwu stron, proces wzajemnego poszukiwania takiego rozwiązania, które satysfakcjonowałoby zaangażowane w konflikt strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Negocjatorka

kobieta prowadząca układy, negocjacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Negocjatorski

→ negocjator

Patrz:negocjator

#### Źródła:

SJP.pl

# Negocjować

1. wspólnie coś wyjaśniać, przedstawiać poglądy; pertraktować;
2. prowadzić negocjacje - rokowania, pertraktacje; pertraktować;
3. targować się w celu uzyskania niższej ceny

czasownik przechodni

(1.1) prowadzić rozmowy w celu ustanowienia kompromisu lub dojścia do porozumienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negocjowalność

→ negocjowalny

Patrz:negocjowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Negocjowalny

dający się negocjować, możliwy do negocjacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który może podlegać negocjacjom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negocjowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|negocjować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Negować

przeczyć, zaprzeczać

czasownik przechodni

(1.1) zaprzeczać

(1.2) odrzucać, podważać słuszność czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|negować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Negowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Negr

przestarzałe: pogardliwie o Murzynie; Negr

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obraź. czarnoskóry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negri

- Ada Negri (1891–1945) – włoska pisarka
- Adelchi Negri (1876–1912) – włoski lekarz, mikrobiolog i patolog
- Alexandre Negri (ur. 1981) – brazylijski piłkarz
- Antonio Negri (1933–2023) – włoski etyk i marksistowski filozof polityczny i pisarz
- Luigi Negri (1941-2021) – włoski duchowny katolicki
- Marco Negri (ur. 1955) – włoski siatkarz
- Marco Negri (ur. 1970) – włoski piłkarz
- Osvaldo Negri – piłkarz argentyński
- Pola Negri (1897-1987) – polska, międzynarodowa gwiazda kina niemego

#### Źródła:

Wikipedia

# Negro

[czytaj: rijo negro] Rio Negro;
1. rzeka w Brazylii;
2. rzeka w Urugwaju;
3. rzeka w Argentynie

- Negro (Rio Negro) – rzeka w Brazylii
- Negro (Río Negro) – nazwa kilkunastu rzek w krajach hiszpańskojęzycznych

Biografie:

- Donato Negro – włoski duchowny
- Paolo Negro – włoski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negroid

człowiek o brunatnej skórze, czarnych, skręconych włosach, płaskim nosie i grubych, wywiniętych wargach, zamieszkujący Afrykę, Australię i Melanezję

#### Źródła:

SJP.pl

# Negroidalny

przymiotnik od: negroid

przymiotnik jakościowy

(1.1) antrop. mający cechy negroidów, charakterystyczny dla negroidów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Negroni

koktajl alkoholowy przygotowywany z trzech równych porcji ginu, słodkiego wermutu i gorzkiego likieru, głównie campari

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negroponte

- Negroponte – dawna nazwa greckiej wyspy Eubea
- John Negroponte – amerykański dyplomata

#### Źródła:

Wikipedia

# Negryci

członek grupy niskorosłych ludów autochtonicznych zamieszkujących południowo-wschodnią Azję

Negryci (ang. Negrito) – niskorosłe ludy autochtoniczne, wykazujące cechy negroidalne, zamieszkujące trudno dostępne rejony Azji Południowo-Wschodniej, zwłaszcza Filipiny (Aetowie, Ati), Półwysep Malajski (Semangowie) i Andamany (Andamanie). Posługują się językami z rodzin austronezyjskiej i austroazjatyckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Negrycki

dotyczący Negrytów, właściwy Negrytom

#### Źródła:

SJP.pl

# Negrytka

członkini grupy niskorosłych ludów autochtonicznych zamieszkujących południowo-wschodnią Azję

#### Źródła:

SJP.pl

# Negryto

członek grupy niskorosłych ludów autochtonicznych zamieszkujących południowo-wschodnią Azję

#### Źródła:

SJP.pl

# Negus

tytuł cesarza Etiopii

Nygus, negus (amh. ነጋሲ, nəgus „król”; gyyz ንጉሥ, nəguś) – historyczny i polityczny tytuł władców krain Etiopii w okresie monarchii. Jeden z najstarszych feudalnych tytułów etiopskich, bowiem był w użyciu już w V–I wieku p.n.e. od czasów państwa Aksum, został następnie przejęty przez chrześcijańskich władców Etiopii i był używany do czasów współczesnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nehemiasz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. imię|polski|m.

- Nehemiasz (Biblia)
- Księga Nehemiasza
- Nehemiasz (imię)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nehemiaszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Nehemiasza

#### Źródła:

Wiktionary

# Nehring

Osoby o tym nazwisku:

- Beata Nehring (1930–2009) – polska architekt wnętrz, malarka, grafik
- Edward Nehring (1892–1951) – polski ogrodnik, autor podręczników szkolnych, zawodnik, działacz i trener sportowy
- Maria Symplicyta Nehring – przełożona żeńskich zgromadzeń zakonnych
- Piotr Nehring (1963- 2018) – polski dziennikarz związany z Gazetą Wyborczą
- Przemysław Nehring (ur. 1967) – polski filolog klasyczny
- Stanisław Nehring (1888–1934) – polski działacz państwowy i socjalistyczny, samorządowiec, poseł na Sejm II kadencji (1928–1930)
- Szymon Nehring (ur. 1995) – polski pianista
- Władysław Nehring (1830–1909) – polski językoznawca i historyk, badacz języka starosłowiańskiego
- Zofia Nehring (1910–1972) – polska łyżwiarka szybka, rekordzistka świata, mistrzyni i reprezentantka Polski

#### Źródła:

Wikipedia

# Nehru

Jawaharlal Nehru (hindi: जवाहरलाल नेहरू, Javāharlāl Nehrū), (uproszczona wymowa pol. [dżewa’harlal nehru]), zwany także Pandit (Nauczyciel) Nehru (ur. 14 listopada 1889 w Allahabadzie, zm. 27 maja 1964 w Nowym Delhi) – indyjski polityk, przywódca socjalistycznego skrzydła Indyjskiego Kongresu Narodowego w okresie walki o niepodległość przeciwko dominacji brytyjskiej. 15 sierpnia 1947 został pierwszym premierem Indii, piastując tę funkcję aż do śmierci. Ojciec Indiry Gandhi (trzeciej premier Indii) i dziadek Rajiva Gandhiego (szóstego premiera Indii).

#### Źródła:

Wikipedia

# Neil

[czytaj: nil] obce imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nejman

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Nejman – polski aktor, reżyser, prezenter telewizyjny, tłumacz
- Tomasz Nejman – polski wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nejtyczanka

czterokołowy pojazd konny z wyplatanym podwoziem; najtyczanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nejwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę;

Niejwa (ros. Нейва) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę. Przepływa przez obwód swierdłowski. Źródła na wschodnich zboczach Środkowego Uralu w jeziorze Tawatuj.

Długość rzeki – 294 km. Powierzchnia zlewni – 5600 km². Zasilanie mieszane, w przeważającej części śniegowe.Skuta lodem od listopada do kwietnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nek

wzniesienie o stromych i urwistych stokach, zbudowane z law zakrzepłych w kominie wulkanicznym; szyja wulkaniczna, rdzeń wulkaniczny

skrótowiec w funkcji rzeczownika

(1.1) = techn. nasycona elektroda kalomelowa;

Nek – wzniesienie o stromych i urwistych stokach, zbudowane z odpornych na procesy erozji law zakrzepłych w kominie wulkanicznym. Typowym przykładem neku jest Hvannadalshnúkur.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekenzaur

rodzaj dinozaura z rodziny tytanozaurów

Nekenzaur (Neuquensaurus australis) – dinozaur z rodziny tytanozaurów (Titanosauridae).

Żył w epoce późnej kredy (ok. 71 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała 10–15 m. Jego szczątki znaleziono w Argentynie i Urugwaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekielski

przymiotnik od: Nekla

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Neklą, dotyczący Nekli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nekla

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Nekla – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, położone przy drodze krajowej nr 92 z Poznania do Wrześni. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nekla.

Nekla uzyskała lokację miejską w 1727 roku, zdegradowana w 1793, ponowne nadanie praw miejskich w 2000.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neklanin

mieszkaniec Nekli (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Neklanka

mieszkanka Nekli (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrobioza

proces powolnego zamierania komórek lub tkanek, będący etapem normalnego cyklu życiowego organizmu lub mający związek z infekcjami bądź innego rodzaju zaburzeniami chorobowymi; obumieranie

Nekrobioza, obumieranie – proces powolnego zamierania komórek poprzedzony różnymi zmianami zwyrodniającymi. Często po nim następuje odnowa i zastąpienie obumarłych komórek młodymi (np. naskórek).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrobiznes

działalność gospodarcza związana z przechowywaniem i transportem zwłok, organizacją pochówków itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. biznes związany z przechowywaniem, transportem zwłok, organizacją pochówków itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nekrocenoza

nagromadzenie różnych gatunków kopalnych i ich szczątków, bez żadnego porządku i związku, zwykle naniesione w jedno miejsce; cmentarzysko, tanatocenoza

Nekrocenoza (łac. necrosis – martwica i gr. koinos – wspólny) – zespół szczątków organizmów obumarłych w różnym czasie lub różnych miejscach i nagromadzonych w jednym miejscu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekroceramika

ceramika znajdowana w grobach z niektórych okresów kultur pogańskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrofag

zwierzę żywiące się martwymi ciałami innych zwierząt, np. sęp, hiena, szakal; trupojad; padlinożerca

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

Nekrofagi (necrophaga), trupojady, padlinożercy (gr. nekrós „trup”, phágo „jem, pożeram”) – organizmy (np. owady) odżywiające się martwymi zwierzętami, np. sępy, hieny, niektóre owady, np. larwy chrząszczy z rodziny Silphidae (zoonecrophaga) lub roślinami, np. larwy Anobiidae (phytonecrophaga).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekrofagia

pożeranie zwłok innych osobników swojego lub innego gatunku; padlinożerność

Nekrofagia (gr. nekrós – „martwy”, phageín – „pożerać”) – odżywianie się padliną, zjadanie martwych ciał osobników własnego i innych gatunków.

Zwierzęta, które w całości lub częściowo zjadają inne martwe zwierzęta, nazywane są nekrofagami lub padlinożercami, są to np. sępy i hieny. Także owady wykorzystują materię w stanie rozkładu jako źródło protein, np. żuki gnojowe, chrząszcze z rodziny omarlicowatych, niektóre gatunki z rodziny kusakowatych, niektóre gatunki muchówek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrofil

med. człowiek cierpiący na nekrofilię

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) seks. osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

Nekrofilia (ang. necrophilia z gr. νεκρός, nekrós – „martwy”, φιλία, filía – „miłość”; inne nazwy: tanatofilia, nekrolagnia) – zaburzenie preferencji seksualnych; stan, w którym bodźcem stymulującym seksualnie mogą być jedynie ludzkie zwłoki. Skłonność ta może być jednak wygeneralizowana do wszystkich obiektów, które danej jednostce kojarzą się ze śmiercią bądź zwłokami (np. śpiące osoby).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekrofilia

dewiacja seksualna polegająca na odczuwaniu potrzeby kontaktów seksualnych ze zwłokami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

Nekrofilia (ang. necrophilia z gr. νεκρός, nekrós – „martwy”, φιλία, filía – „miłość”; inne nazwy: tanatofilia, nekrolagnia) – zaburzenie preferencji seksualnych; stan, w którym bodźcem stymulującym seksualnie mogą być jedynie ludzkie zwłoki. Skłonność ta może być jednak wygeneralizowana do wszystkich obiektów, które danej jednostce kojarzą się ze śmiercią bądź zwłokami (np. śpiące osoby).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekrofilka

→ nekrofil

Patrz:nekrofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrofilny

→ nekrofil

Patrz:nekrofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrofilski

→ nekrofilia

Patrz:nekrofilia

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrofobia

chorobliwy lęk przed śmiercią i zmarłymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy strach przed zwłokami, śmiercią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nekrograf

twórca rekonstrukcji dziejów zwłok danej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrografia

rekonstrukcja dziejów zwłok danej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrolans

potocznie: wykorzystywanie śmierci w celu przyciągnięcia do siebie uwagi i stania się popularnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrolatria

oddawanie czci religijnej zmarłym; kult zmarłych wiążący się zwykle z kultem przodków

Nekrolatria (gr. ‘kult zmarłych’ od nekros ‘martwy’ i latreía ‘służba’) – cześć oddawana zmarłym. Jest następstwem wiary w życie pozagrobowe. Zewnętrzną formą kultu są obrzędy związane z pochówkiem zmarłych oraz okresowe upamiętnianie zmarłych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrolog

zawiadomienie o śmierci podane do ogólnej wiadomości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;

(1.2) afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu

Nekrolog (gr. nekros „trup”, logos „słowo”) – informacja o śmierci danej osoby, podana do publicznej wiadomości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekrologia

1. dawniej część czasopisma poświęcona nekrologom;
2. spis osób zmarłych

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrologiczny

→ nekrologia

Patrz:nekrologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrologowy

przymiotnik

(1.1) związany z nekrologiem, dotyczący nekrologu

#### Źródła:

Wiktionary

# Nekromancja

wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych i pytaniu ich o przyszłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

(1.2) fant. ożywianie trupów

Nekromancja (gr. νεκρομαντεία nekromanteía) – forma praktyk magicznych, w której czarujący (nekromanta) przyzywa duchy zmarłych w celu poznania prawdopodobnych wersji przyszłości lub w celach własnych (np. usług). Słowo nekromancja pochodzi od greckiego νεκρός nekrós – „martwy” oraz μαντεία – „wróżyć”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekromancki

→ nekromanta

Patrz:nekromanta

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekromania

fascynacja śmiercią i zmarłymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. fascynacja śmiercią i zmarłymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nekromanta

1. osoba wywołująca duchy zmarłych w celu poznania prawdopodobnych wersji przyszłości;
2. w fantastyce: mag ożywiający i kontrolujący zwłoki

Nekromancja (gr. νεκρομαντεία nekromanteía) – forma praktyk magicznych, w której czarujący (nekromanta) przyzywa duchy zmarłych w celu poznania prawdopodobnych wersji przyszłości lub w celach własnych (np. usług). Słowo nekromancja pochodzi od greckiego νεκρός nekrós – „martwy” oraz μαντεία – „wróżyć”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekromantka

→ nekromanta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fant. osoba płci żeńskiej posiadająca moc animacji, ożywiania trupów

Patrz:nekromanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nekromantyczny

→ nekromancja

Patrz:nekromancja

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekronim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) imię nadane po narodzinach osobie, która okazała się transpłciowa lub niebinarna, a którego ta osoba przestała używać

#### Źródła:

Wiktionary

# Nekropol

nekropolia, nekropola;
1. starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz;
2. duży, zabytkowy cmentarz

Nekropolia, nekropola (gr. νεκρόπολις nekropolis, miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta albo inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekropola

nekropolia, nekropol;
1. starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz;
2. duży, zabytkowy cmentarz

Nekropolia, nekropola (gr. νεκρόπολις nekropolis, miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta albo inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekropolia

nekropola, nekropol;
1. starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz;
2. duży, zabytkowy cmentarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody

(1.2) hist. starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz

Nekropolia, nekropola (gr. νεκρόπολις nekropolis, miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta albo inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nekrosadyzm

skrajna forma sadyzmu, dewiacja seksualna objawiająca się doprowadzaniem do śmierci osoby, z którą odbywa się stosunek seksualny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekroskopia

sądowo-lekarskie oględziny zwłok osoby zmarłej śmiercią gwałtowną w celu stwierdzenia obrażeń ciała i przyczyny zgonu

Sekcja zwłok (łac. sectio: cięcie, rozcięcie), autopsja (stgr. αὐτοψία autopsia: zobaczyć na własne oczy) – badanie pośmiertne (łac. post mortem), którego celem jest najczęściej ustalenie przyczyny zgonu, rzadziej uzyskanie dodatkowych informacji potrzebnych śledczym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrospermia

obecność w moczu martwych plemników

Nekrospermia – termin oznaczający brak żywotności plemników w spermie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrosztuka

1. sztuka nagrobna;
2. wystawianie na pokaz spreparowanych zwłok

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrotycznie

→ nekrotyczny

Patrz:nekrotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekrotyczny

→ nekroza

Patrz:nekroza

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekroza

martwica;
1. miejscowe obumarcie tkanek lub narządu żywego organizmu, będące wynikiem np. niedokrwienia, oparzenia, odmrożenia, działania toksyn bakteryjnych;
2. częściowe lub całkowite zamieranie komórek i tkanek roślinnych, głównie z powodu starzenia się roślin

- nekroza – proces powolnego obumierania tkanek
  - nekroza Fourniera
- nekroza – rodzaj śmierci komórki
- nekroza – obumieranie tkanek roślinnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nekrydium

komórka charakterystyczna dla nitkowatych sinic, która zapada się i powoduje przerwanie nici; komórka wklęsła

#### Źródła:

SJP.pl

# Nektar

1. napój będący gęstym przecierem owocowym;
2. sok wydzielany przez słupek kwiatowy;
3. coś bardzo smacznego;
4. mityczny napój bogów dający nieśmiertelność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. pszcz. słodki sok wydzielany przez kwiaty

(1.2) spoż. gęsty napój z przecieru owocowego

(1.3) mitgr. napój bogów dający im nieśmiertelność

(1.4) pot. słodki, smaczny napój

- nektar – wydzielina miodników zwanych nektariami, przynęta dla owadów
- nektar – napój z przecieru owocowego
- nektar – w mitologii greckiej napój bogów
- Nektar – zespół muzyczny
- Nektar – Piwo marki Tyskie wyprodukowane dla Banialuka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nektareczek

nektareczek błękitny - gatunek ptaka z rodziny kolibrowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Nektarium

gruczołowy organ roślin miododajnych, wydzielający nektar; miodnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Nektarnik

ptak o długim dziobie, żywiący się nektarem kwiatowym

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Nectariniidae|ref=tak.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nektarniki

ptak o długim dziobie, żywiący się nektarem kwiatowym

Nektarniki, cukrzyki (Nectariniidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca około stu czterdziestu gatunków ptaków. Występują w Afryce, południowej Azji i Oceanii, jeden gatunek – nektarnik ciemnogardły (Cinnyris jugularis) – także w Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nektarodajny

zawierający nektar, dostarczający nektaru

#### Źródła:

SJP.pl

# Nektarowy

przymiotnik od: nektar

przymiotnik

(1.1) dotyczący nektaru, mający cechy nektaru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nektaryna

nektarynka;
1. odmiana brzoskwini zwyczajnej;
2. owoc tej odmiany z gładką (niewłochatą) skórką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Prunus persica|var=nucipersica|ref=tak. / nazwa systematyczna|Prunus persica|var=nectarina|ref=tak., odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

(1.2) owoc nektaryny (1.1)

Nektarynka (Prunus persica var. nucipersica) – odmiana (a właściwie grupa odmian) brzoskwini zwyczajnej, którą od brzoskwini odróżnia przede wszystkim gładka (niewłochata) skórka owoców. Pochodzenie nektarynek przez długi czas było zagadką. Podejrzewano, że jest to mieszaniec brzoskwini i śliwy. Jednak badania genetyczne wykazały, że brak charakterystycznego omszenia to skutek ujawnienia się genu recesywnego, odpowiedzialnego za tę cechę rośliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nektarynka

nektaryna;
1. odmiana brzoskwini zwyczajnej;
2. owoc tej odmiany z gładką (niewłochatą) skórką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogrod. bot. nazwa systematyczna|Prunus persica var. nucipersica|ref=tak., nazwa systematyczna|Prunus persica var. nectarina|ref=tak. odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

(1.2) spoż. owoc nektarynki (1.1)

Nektarynka (Prunus persica var. nucipersica) – odmiana (a właściwie grupa odmian) brzoskwini zwyczajnej, którą od brzoskwini odróżnia przede wszystkim gładka (niewłochata) skórka owoców. Pochodzenie nektarynek przez długi czas było zagadką. Podejrzewano, że jest to mieszaniec brzoskwini i śliwy. Jednak badania genetyczne wykazały, że brak charakterystycznego omszenia to skutek ujawnienia się genu recesywnego, odpowiedzialnego za tę cechę rośliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nektarynkowy

→ nektarynka

przymiotnik

(1.1) przym. od nektarynka

Patrz:nektarynka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nektarynowy

→ nektaryna

Patrz:nektaryna

#### Źródła:

SJP.pl

# Nektarzyk

rodzaj ptaków z rodziny nektarników

#### Źródła:

SJP.pl

# Nekton

organizmy zwierzęce swobodnie poruszające się w toni wodnej, mające zdolność przeciwstawiania się nurtowi, np. owady, gady i ryby

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. zespół organizmów aktywnie pływających w zbiornikach wodnych

Nekton (gr. nēktón ‘pływające’) – wszystkie zwierzęta zdolne do poruszania się wbrew prądom wodnym (w przeciwieństwie do swobodnie unoszącego się planktonu), występujące w przybrzeżnych i w otwartych wodach jezior, mórz i oceanów. Do grupy tej zaliczają się: ryby, kilka rzędów gadów (żółwie, węże, krokodyle), ssaki (np. walenie, foki), niektóre ptaki, głowonogi oraz dziesięcionogi. Tylko nieliczni przedstawiciele fauny nektonowej są roślinożerni (jedynie kilka gatunków przybrzeżnych lub płytkowodnych), większość (np. ryby kostnoszkieletowe, fiszbinowce) żywi się zooplanktonem lub (tak jak np. głowonogi, rekiny) poluje na większe zwierzęta morskie. Większość dziesięcionogów jest natomiast padlinożerna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nektria

nektria tatrzańska - gatunek grzyba z rodziny Bionectriaceae (rzędu rozetkowców)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nel

imię żeńskie

Nela – imię żeńskie, powstałe w XIV w. jako usamodzielnione zdrobnienie imion z zakończeniem -nela lub podobnym, takich jak na przykład Kornelia lub Petronela.

Na podstawie tego imienia stworzono polskie imię Nelosława.

Nela imieniny obchodzi 18 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nela

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) zdrobn. od Kornelia

Nela – imię żeńskie, powstałe w XIV w. jako usamodzielnione zdrobnienie imion z zakończeniem -nela lub podobnym, takich jak na przykład Kornelia lub Petronela.

Na podstawie tego imienia stworzono polskie imię Nelosława.

Nela imieniny obchodzi 18 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Neli lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Nell

- Nell – amerykański dramat psychologiczny z 1994
- Michael Nell – skoczek narciarski

#### Źródła:

Wikipedia

# Nelly

[czytaj Neli] obce imię żeńskie

- Nelly – imię żeńskie
- Nelly – amerykański raper
- Nelly Furtado – kanadyjska wokalistka
- Nellynus africanus linn – niewielki ssak afrykański

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nelma

ryba z rodziny łososiowatych

Nelma (Stenodus nelma) – gatunek dużej ryby łososiokształtnej, zaliczany do siejowatych (Coregoninae). Wcześniej klasyfikowany był jako podgatunek białorybicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nelofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. lęk przed szkłem

#### Źródła:

Wiktionary

# Nelson

chwyt w zapasach

- Nelson – imię męskie pochodzenia celtyckiego
- nelson – chwyt w zapasach
- HMS "Nelson" oraz HMS "Lord Nelson" – brytyjskie okręty wojenne

Osoby o nazwisku Nelson

- Barry Nelson – amerykański aktor
- Horatio Nelson – brytyjski admirał
- Leonard Nelson – niemiecki filozof
- Joseph S. Nelson – kanadyjski zoolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nelsonka

naczynie, w którym podaje się zrazy nelsońskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nelsoński

dotyczący Nelsona

#### Źródła:

SJP.pl

# Nelumbo

wodna bylina z rodziny grzybieniowatych, o dużych silnie pachnących kwiatach koloru białego, różowego lub żółtego; lotos, nurzykłąb, nurzybób

Lotos (Nelumbo Adans.) – rodzaj roślin z rodziny lotosowatych. Należą do niego dwa gatunki – lotos orzechodajny N. nucifera występujący w południowej Rosji, Azji południowej, wschodniej i południowo-wschodniej oraz północno-wschodniej Australii oraz lotos żółty N. lutea rosnący od Kolumbii w Ameryce Południowej, poprzez Antyle i Amerykę Środkową po wschodnią część Ameryki Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nem

jednostka wartości odżywczej pokarmu

Sajgonki, krokiety wiosenne, naleśniki wiosenne (chiń. 春卷; pinyin chūn juǎn; wiet. chả giò, wersja smażona (na północy Wietnamu: nem), wersja niesmażona: gỏi cuốn) – popularne danie kuchni chińskiej oraz kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemalit

minerał, włóknista odmiana brucytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nematolog

zoolog badający nicienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nematologia

dział zoologii zajmujący się nicieniami pasożytami roślin i owadów

Nematologia – dział biologii, którego obiektem badawczym są Nematodes, czyli nicienie. Opisano już 25 tys. gatunków nicieni, z których więcej niż połowa jest pasożytnicza. Całkowitą liczbę gatunków nicieni szacuje się na około 1 milion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nematyk

ciekły kryształ, w którym wszystkie molekuły uporządkowane są w jednym kierunku, stosowany do budowy wyświetlaczy ciekłokrystalicznych

Faza nematyczna (gr. nema – nić) to takie ułożenie cząsteczek ciekłego kryształu, że są one zorientowane w tym samym kierunku, lecz ich środki ciężkości nie są uporządkowane. Faza nematyczna jest zwykle oznaczana symbolem N. Substancje mające fazę nematyczną w szerokim zakresie temperatur, czyli takie, dla których faza ta jest dominująca, nazywamy nematykami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemea

miasto w starożytnej Grecji

Nemea (gr. Νεμέα) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Koryntia. Siedziba gminy Nemea. W 2011 roku liczyła 3853 mieszkańców.

Położony w kotlinie starogrecki ośrodek kultowy w starożytnej Argolidzie, obecnie stanowisko archeologiczne wraz z muzeum znalezisk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemeczek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nemegtozaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów

Nemegtozaur (Nemegtosaurus mongoliensis) – zauropod z grupy tytanozaurów, z rodziny nemegtozaurów (Nemegtosauridae).

Żył w epoce późnej kredy na terenach Azji. Długość ciała ok. 7 m. Jego szczątki znalazł w Chinach i Mongolii polski paleontolog Aleksander Nowiński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemejski

przymiotnik od: Nemea (miejscowość lub dolina w Argolidzie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nemeth

[czytaj: NEmet] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nemezis

przenośnie: nieubłagana, karząca sprawiedliwość; nemezys

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Nemezys.

Nemezis (także Nemezys; stgr. Νέμεσις Némesis, łac. Nemesis, Rivalitas ‘postanowienie’, ‘rozdająca to, co należne’) – w mitologii greckiej bogini zemsty, sprawiedliwości i przeznaczenia. Nazywana kobietą bez winy i wstydu. Znana była także jako Adrasteja (gr. Ἀδράστεια Adrásteia, łac. Adrastea – 'nieunikniona'). Zsyłała na ludzi szczęście lub niepowodzenie, ścigała przestępców i decydowała o losie w zależności od zasług. Córka Nyks i Ereb, uważana za uosobienie gniewu bogów. Ośrodkiem jej kultu było Ramnus w Attyce, stąd była nazywana Ramnuzją (gr. Ῥαμνουσία Rhamnusía, łac. Rhamnusia virgo). Stała na straży równowagi świata wraz z Eryniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nemezja

roślina jednoroczna z rodziny trędnikowatych, o drobnych, silnie krzewiących się kwiatach, zebranych w luźne grona

Nemezja – imię żeńskie pochodzenia greckiego, żeński odpowiednik imion: Nemezjusz i Nemezy. Wywodzi się od słowa némesis, oznaczającego „przydzielenie tego, co się komu należy”, które stało się w mitologii nazwą uosobienia sprawiedliwości (Nemezis). Patronką tego imienia jest bł. Nemezja Valle.

Nemezja imieniny obchodzi 18 grudnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemezjusz

imię męskie

Nemezjusz, Nemezy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa némesis, oznaczającego "przydzielenie tego, co się komu należy", które stało się w mitologii nazwą uosobienia sprawiedliwości (Nemezis). Istnieje kilku świętych patronów tego imienia.

Nemezjusz imieniny obchodzi 18 lipca, 1 sierpnia i 19 grudnia.

Żeński odpowiednik: Nemezja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemezys

przenośnie: nieubłagana, karząca sprawiedliwość; nemezis

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata;

Nemezis (także Nemezys; stgr. Νέμεσις Némesis, łac. Nemesis, Rivalitas ‘postanowienie’, ‘rozdająca to, co należne’) – w mitologii greckiej bogini zemsty, sprawiedliwości i przeznaczenia. Nazywana kobietą bez winy i wstydu. Znana była także jako Adrasteja (gr. Ἀδράστεια Adrásteia, łac. Adrastea – 'nieunikniona'). Zsyłała na ludzi szczęście lub niepowodzenie, ścigała przestępców i decydowała o losie w zależności od zasług. Córka Nyks i Ereb, uważana za uosobienie gniewu bogów. Ośrodkiem jej kultu było Ramnus w Attyce, stąd była nazywana Ramnuzją (gr. Ῥαμνουσία Rhamnusía, łac. Rhamnusia virgo). Stała na straży równowagi świata wraz z Eryniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nemiroff

wódka marki Nemiroff

Nemiroff – ukraińska marka wódek i jeden z największych producentów alkoholi na świecie. Produkty sprzedawane są w ponad 80 krajach świata. Firma jest jednym z trzech światowych liderów dostarczających wódkę do sklepów Duty Free. Marka ta stanowi 40% wódek eksportowanych z Ukrainy. Firma jest eksporterem nr 1 wszystkich wódek z Ukrainy i znajduje się w gronie 100 największych podatników Ukrainy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemo

1. wulkan w archipelagu Wysp Kurylskich;
2. kapitan Nemo - bohater powieści Juliusza Verne'a;
3. model samochodu marki Citroen

nemo – języku łacińskim „nikt”.

- Nemo Mettler – szwajcarski raper, zwycięzca 68. Konkursu Piosenki Eurowizji w Malmö (2024)
- Kapitan Nemo – bohater powieści Juliusza Verne’a
- Kapitan Nemo – polski piosenkarz
- Nemo – wulkan w archipelagu Wysp Kurylskich
- Nemo – singel fińskiej grupy Nightwish
- Gdzie jest Nemo? – film animowany o amphiprionie Nemo
- NEMO – centrum nauki w Amsterdamie
- NEMO – fiński moździerz samobieżny kal. 120 mm
- Nemo – singel polskiego rapera Young Igiego jego albumu studyjnego, zatytułowanego Konfetti

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nemrod

przenośnie: zapalony, zagorzały myśliwy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) podn. żart. zapalony myśliwy, wyśmienity łowca

Kalhu, Kalchu (asyr. Kalḫu), biblijne Kalach – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, na wschodnim brzegu rzeki Tygrys, w IX i VIII w. p.n.e. stolica imperium asyryjskiego. Obecnie stanowisko archeologiczne Nimrud (Nimrūd) w muhafazie Niniwa w północnym Iraku, ok. 30–35 km na południowy wschód od miasta Mosul.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nencki

Osoby o nazwisku Nencki:

- Leon Nencki
- Marceli Nencki

#### Źródła:

Wikipedia

# Neneman

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Neni

czasownik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nie ma

#### Źródła:

Wiktionary

# Nenia

1. starorzymska pieśń śpiewana na pogrzebach;
2. w XVI-XVIII wieku: żałobny utwór literacki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w starożytnym Rzymie: pieśń żałobna, tren, lamentacja, elegia

- Nenia – pieśni żałobne
- Nenia – bogini rzymska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nenufar

roślina wodna z rodziny grzybieniowatych mająca pływające, duże, skórzaste liście; grążel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. bot. nazwa systematyczna|Nymphaea alba|L.|ref=tak., grzybień biały, roślina wodna

(1.2) pot. kwiat nenufara (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nenycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Neo

- NEO (Near-Earth Objects) – obiekty bliskie Ziemi – planetoidy, komety i duże meteoroidy, których orbity znajdują się blisko (odległość peryhelium < 1,3 j.a.) orbity Ziemi i które mogą w związku z tym stanowić niebezpieczeństwo dla Ziemi

- Neo – postać fikcyjna z serii filmów Matrix
- Neo 1973 – model smartfona
- NEO – węgierska grupa muzyczna
- NEO – polska, młodzieżowa grupa muzyczna
- N.E.O. – album studyjny grupy muzycznej Pięć Dwa
- Neo – nick Filip Kubskiego, polskiego gracza w grach z serii Counter-Strike

#### Źródła:

Wikipedia

# Neo-

przedrostek

(1.1) nowy, niedawny

#### Źródła:

Wiktionary

# Neo-Grunge

[czytaj: neograndż] styl w modzie nawiązujący do stylu muzycznego grunge, charakteryzujący się oryginalnymi kombinacjami i wielowarstwowością, w kolorystyce opiera się na kolorach natury, z materiałów preferuje dzianinę, flanelę i tweed

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoanarchistka

→ neoanarchista

Patrz:neoanarchista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoanarchistyczny

→ neoanarchizm

Patrz:neoanarchizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoanarchizm

współczesna wersja anarchizmu, ideologii głoszącej zbędność państwa i jego instytucji oraz powszechną wolność i równość

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoarchaik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów geologicznych;

Neoarchaik (ang. Neoarchean)

- w sensie geochronologicznym: czwarta, najmłodsza era archaiku, trwająca 300 milionów lat (od 2800 do 2500 milionów lat temu). Neoarchaik jest młodszy od mezoarchaiku a starszy od paleoproterozoiku.

- w sensie chronostratygraficznym: czwarty eratem eonotemu archaicznego, wyższy od mezoarchaiku a niższy od paleoproterozoiku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoawangarda

Neoawangarda (fr.“avant-avant-garde”, druga awangarda) – kierunek w kulturze i sztuce. Fala nowatorskich dążeń, która pojawiła się w Europie na przełomie lat 50. i 60. Wiele w niej nawiązań do kulturowego buntu z początków wieku; w krytyce nawiązująca do haseł z tamtych lat, uzupełniona przedrostkiem “neo-” szczególnie mocno zarysowana świadomość kryzysu kultury. Pierwsza awangarda wierzyła w możliwość zmiany porządku świata przez sztukę; neoawangarda lat 60. wierzyła ponadto w możliwość zbudowania “jednej wielkiej rodziny człowieczej”; transawangarda lat 80. szukała nowej ekspresji; natomiast awangarda końca wieku (lat 90.) odrzuca eksperymenty formalne, nie wierzy w utopie, jest kulturową ucieczką w poszukiwanie form syntetycznych wszystkiego, co istniało – poszukuje bilansu. Artyści oraz nauka zauważają uporządkowany świat chaosu, poszukują języka przystosowanego do nieliniowego i niejednopłaszczyznowego obrazu rzeczywistości.Stefan Morawski, główny promotor tego pojęcia w Polsce, wyróżnia w neoawangardzie cztery nurty:

- technologiczny, mieszający instalacje, sztukę komputerową, muzykę elektroniczną, sterowaną elektronicznie rzeźbę kinetyczną, holografię
- posterowsko-hiperrealistyczny (pop-art i hiperrealizm), obejmujący dzieła bazujące na ikonosferze kultury masowej, przetwarzające papkę informacyjną, którą karmi się zbiorowa świadomość społeczeństw zachodnich
- ludyczno-aleatoryczny, reprezentowany m.in. przez akcje, happeningi, performances, teatry uliczne, poezję bitników, niektóre filmy z kręgu New American Cinema (film eksperymentalny) i powieści - kolaże Julia Cortázara
- tworzony przez manifestacje artystyczne z obszaru meta-sztuki, takie jak konceptualizm i art and language, muzykę graficzną, poezję konkretną czy sztukę ziemi

#### Źródła:

Wikipedia

# Neobarok

Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracjach elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).

W stylu neobaroku wznoszono przede wszystkim budynki użyteczności publicznej (pałac Ziemstwa Pomorskiego w Szczecinie, gmach Towarzystwa Zachęty w Warszawie), zwłaszcza teatry, gdyż włoskie i francuskie korzenie baroku kojarzyły się z rozwojem opery i dramatu. Jednocześnie powstawały neobarokowe budynki mieszkalne, wraz z neorenesansowymi. Neobarok niekiedy występował w architekturze sakralnej (np. kościół Trójcy Świętej w Korfantowie). W końcowej fazie współistniał z secesją, style wzajemnie na siebie wpływały. Sporadycznie był spotykany jeszcze do lat 20. XX wieku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neobehawiorysta

zwolennik neobehawioryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neobehawiorystka

→ neobehawiorysta

Patrz:neobehawiorysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Neobehawiorystyczny

→ neobehawioryzm

Patrz:neobehawioryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neobehawioryzm

[czytaj: neobehawioryzm albo neobihewioryzm] odmiana behawioryzmu koncentrująca się na badaniu złożonych czynności i zachowań

#### Źródła:

SJP.pl

# Neobolszewizm

1. współczesna wersja doktryny politycznej Lenina i jego filozofii sprawowania władzy;
2. pejoratywne określenie różnych przejawów domniemanej lub rzeczywistej lewicowości

#### Źródła:

SJP.pl

# Neobuddaizm

współczesna wersja buddyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neocenzura

cenzura wprowadzona ponownie po okresie, w którym nie obowiązywała

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoceratozaur

przedstawiciel grupy dinozaurów z podrzędu teropodów

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoceratozaury

grupa dinozaurów z podrzędu teropodów

Ne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neochrystianizm

współczesna wersja chrześcijaństwa poszerzona o dodatkową ideologię lub elementy innych wierzeń; neochrześcijaństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Neochrześcijanin

osoba wyznająca neochrześcijaństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Neochrześcijanka

kobieta wyznająca neochrześcijaństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Neochrześcijaństwo

współczesna wersja chrześcijaństwa poszerzona o dodatkową ideologię lub elementy innych wierzeń; neochrystianizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neodarwinista

→ neodarwinizm

Patrz:neodarwinizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neodarwinistka

→ neodarwinista

Patrz:neodarwinista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neodarwinistyczny

→ neodarwinizm

przymiotnik

(1.1) związany z neodarwinizmem

Patrz:neodarwinizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neodarwinizm

jeden z kierunków w ewolucjonizmie, przyjmujący za jedyny czynnik ewolucji organizmów dobór naturalny

Neodarwinizm – kierunek ewolucjonizmu powstały pod koniec XIX wieku, który zakłada, że jedynym mechanizmem ewolucji organizmów jest dobór naturalny, zaś cechy nabyte w trakcie ontogenezy, czyli rozwoju osobniczego, nie są dziedziczone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neodym

pierwiastek chemiczny o symbolu Nd, z szeregu lantanowców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

Neodym (Nd, łac. neodymium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od greckich słów neos i didymos dających razem określenie „nowy bliźniak”. Został odkryty w 1885 roku wraz z prazeodymem przez Carla Auera von Welsbacha w wyniku rozdzielenia tzw. dydymu na dwa osobne pierwiastki.

Stosowany jako dodatek stopowy, do produkcji katalizatorów, silnych magnesów neodymowych i laserów neodymowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neodymowy

→ neodym

przymiotnik

(1.1) dotyczący neodymu

Patrz:neodym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoekspresjonistka

→ neoekspresjonista

Patrz:neoekspresjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoekspresjonistyczny

→ neoekspresjonizm

Patrz:neoekspresjonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoekspresjonizm

tendencja w sztuce, nawiązująca do ekspresjonizmu figuratywnego, lecz bardziej agresywna w formach

Neoekspresjonizm, również nowoekspresjonizm, Nowa Ekspresja – trend w sztuce współczesnej, którego początki można odnaleźć w późnych latach 60., przeżywający swój rozkwit w latach 80. XX wieku.

Powstał w kontraście do modnego wówczas minimalizmu, konceptualizmu i abstrakcji geometrycznej. Cechą charakterystyczną Neoekspresjonistów jest wyrażanie uczuć, posługiwanie się emocjami, ekspresją i intuicją. Obrazy są często formą collage'ów, malowane ekspresywnymi, silnymi, a czasem pozornie niedbałymi pociągnięciami pędzla. Przedstawiają żywe, agresywne i osobiste widzenie świata wyrażając raczej spontaniczne odczucia niż konkretne idee.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoendecki

→ neoendecja

Patrz:neoendecja

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoendemit

gatunek powstały na ograniczonym w naturalny sposób obszarze, niemogący się dalej rozprzestrzeniać

Neoendemit – młody filogenetycznie takson powstały na danym, ograniczonym w naturalny sposób obszarze (np. wyspa, góry), poza którym nie zdążył lub nie zdołał się dalej rozprzestrzenić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoewolucjonista

zwolennik neoewolucjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoewolucjonistka

→ neoewolucjonista

Patrz:neoewolucjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoewolucjonistyczny

→ neoewolucjonizm

Patrz:neoewolucjonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoewolucjonizm

Neoewolucjonizm − współczesny nurt w naukach społecznych nawiązujący do klasycznego ewolucjonizmu. Rezygnuje m.in. z tezy o jednokierunkowym rozwoju całej ludzkości od form prymitywnych do społeczeństwa cywilizowanego. Największy rozwój tego nurtu zauważa się po II wojnie światowej. Neoewolucjonizm posiada znaczących przedstawicieli także i dziś.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neofaszysta

zwolennik neofaszyzmu, ruchu politycznego powstałego po II wojnie światowej, nawiązującego do ideologii faszystowskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik neofaszyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neofaszystka

→ neofaszysta

Patrz:neofaszysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofaszystowski

przymiotnik

(1.1) polit. związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom

#### Źródła:

Wiktionary

# Neofaszyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoficki

przymiotnik od: neofita

przymiotnik

(1.1) dotyczący neofity

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neofictwo

neofityzm;
1. żarliwe, często fanatyczne wyznawanie jakiejś religii, ideologii, którą przyjęło się niedawno;
2. stan bycia neofitą, nowym wyznawcą jakiejś religii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofilolog

specjalista w zakresie neofilologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofilologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział filologii zajmujący się językami nowożytnymi;

Neofilologia – nauka badająca język i piśmiennictwo jednego z nowożytnych narodów. Wśród działów neofilologii wyróżnia się anglistykę, germanistykę, romanistykę i slawistykę.

Przedrostek „neo-” wskazuje na odrębność neofilologii od filologii klasycznej, która z kolei zajmuje się dorobkiem literackim i językami starożytnych Greków i Rzymian.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neofilologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neofilologią, dotyczący neofilologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Neofilolożka

→ neofilolog

Patrz:neofilolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofita

1. człowiek przyjmujący nowe wyznanie; prozelita;
2. w przenośni: osoba, która niedawno radykalnie zmieniła swoje przekonania w jakiejś kwestii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który zmienił wyznanie na inne

(1.2) nowy, żarliwy wyznawca jakiejś doktryny, nauki lub ideologii

Neofita (łac. neophytus – nowo nawrócony, z gr. νεόφυτος, neóphytos – na nowo zasadzony) – osoba, która niedawno przyjęła jakąś wiarę. Określenie stosowane najczęściej w odniesieniu do chrześcijaństwa. Do XV wieku neofita nie mógł przyjmować godności kościelnych, później jednak, początkowo w Hiszpanii, a następnie na gruncie całego Kościoła, zniesiono to ograniczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neofitka

→ neofita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta, która przyjmuje albo niedawno przyjęła jakieś wyznanie, zazwyczaj chrześcijańskie

Patrz:neofita

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neofityzm

neofictwo;
1. żarliwe, często fanatyczne wyznawanie jakiejś religii, ideologii, którą przyjęło się niedawno;
2. stan bycia neofitą, nowym wyznawcą jakiejś religii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofobia

chorobliwy lęk przed wszystkim co jest nowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. fobia przed nowościami, nowinkami

Neofobia żywieniowa – zaburzenie karmienia określane jako „jedzenie wybiórcze”.

Objawia się niechęcią do spożywania nowych pokarmów, czasem również ze współwystępującym lękiem. Utrzymuje się jako stała, negatywna postawa wobec nieznanego pokarmu. W tym aspekcie różni się od grymaszenia – również charakterystycznego dla okresu dziecięcego, przejawiającego się w odmawianiu wcześniej preferowanych produktów lub niechęci do spożywania niektórych nowych pokarmów, ze względu na jakąś ich cechę, np. barwę czy konsystencję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neofowista

zwolennik neofowizmu (kierunku w malarstwie nawiązującego do fowizmu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Neofowizm

kierunek w światowym malarstwie drugiej połowy XX wieku, nawiązujący do fowizmu

Neofowizm lub neoabstrakcjonizm – kierunek w światowym malarstwie z końca lat 70., nawiązujący do doświadczeń fowizmu i abstrakcjonizmu.

Grupa niemieckich malarzy (Rainer Fetting, Salome, Bernd Zimmer oraz Helmut Middendorf) złączyła się około 1978 r. pod wspólnym sztandarem niechęci do pop-artu, tworząc tzw. Neue Wilde (czyli „Nowi dzicy”). W swoim malarstwie nawiązywali do najlepszych lat niemieckiego ekspresjonizmu, a więc lat 1907–1915 – tworząc niezwykle żywo i brutalnie, ze szczyptą fowistycznego szaleństwa barwnego.W Hiszpanii na początku lat 80. nurt ten podjął Manuel Brotto, a w Polsce pod hasłem Nowa Ekspresja tworzyli m.in.: Jerzy Świątkowski, Cezary Staniszewski, Andrzej Cisowski, Maciej Dowgiałło, Janusz Mulak, Michał Kowalski, Grzegorz Śmigielski, Krzysztof Skarbek, grupa Gruppa, Zdzisław Nitka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neofunkcjonalizm

teoria, głosząca, że proces integracji może posuwać się do przodu poprzez określanie kolejnych obszarów wspólnej polityki, które z kolei obejmą inne sektory; kontrastuje z dążeniem do integracji prowadzącej do federalizmu

- neofunkcjonalizm w politologii
- neofunkcjonalizm w socjologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neogea

obszar zoogeograficzny obejmujący krainę neotropikalną

Kraina neotropikalna – kraina zoogeograficzna obejmująca obszar Antyli i Ameryki Południowej aż do granicy z krainą nearktyczną (północny Meksyk) oraz wyspy Galapagos. W systemie państw zwierzęcych zalicza się do państwa Neogea.

Większość powierzchni tej krainy leży w strefie klimatu tropikalnego, jedynie na południowych krańcach występuje umiarkowany. Dominującą formacją roślinną są coraz bardziej niszczone lasy równikowe, zaś dalej na południe – obszary sawannowe i stepowe (pampa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neogen

młodszy podokres trzeciorzędu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi okres ery kenozoicznej;

Neogen (gr. νέος trb. neos trl. néóś, „nowy” + γίγνομαι trb. jignome trl. gígnomai, „rodzić”) – młodszy okres ery kenozoicznej trwający od 23,03 do 2,58 mln lat temu. Dzieli się na:

- pliocen od 5,333 mln do 2,58 mln lat temu,
- miocen od 23,03 mln do 5,333 mln lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neogeński

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący neogenu, występujący, powstały w neogenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Neognatyczne

takson obejmujący większość dzisiejszych ptaków, wyróżniony na podstawie budowy podniebienia

Ptaki neognatyczne, neognatyczne (Neognathae) – grupa ptaków w randze infragromady wyróżniona na podstawie budowy podniebienia. Charakteryzują się ruchomym podniebieniem i częściową redukcją niektórych kości. Należy do nich większość współczesnych ptaków. Po raz pierwszy neognatyczne miały pojawić się 66 mln lat temu, w późnej kredzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neognatyczny

o cechach neognatycznych (infragromada ptaków)

przymiotnik relacyjny

(1.1) syst. ornit. zob. ptaki neognatyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neogotycki

związany z neogotykiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neogotyk

1. styl w sztuce, zwłaszcza w architekturze, wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku;
2. budowla w tym stylu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. archit. nawiązywanie do gotyku w architekturze i sztuce

(1.2) archit. budowla neogotycka

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Najczęściej spotyka się kościoły nawiązujące do kontynentalnych gotyckich lub rozbudowane gotyckie (katedra w Kolonii, katedra św. Wita w Pradze) oraz budowle wzorowane na gotyku angielskim (zamek w Kórniku, Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neografia

nauka o odręcznym piśmie nowożytnym

Neografia (stgr. νέος néos „nowy” + γραφή graphḗ „pismo”) – nauka o odręcznym piśmie nowożytnym i nowoczesnym (tj. począwszy od XVI wieku), przekazanym na materiale nietrwałym. Neografia jest jedną z nauk pomocniczych historii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neogramatyczka

przedstawicielka grupy językoznawców niemieckich z końca XIX wieku, z tzw. szkoły lipskiej; młodogramatyczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Neogramatyczny

→ neogramatyk; młodogramatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Neogramatyk

przedstawiciel grupy językoznawców niemieckich z końca XIX wieku, z tzw. szkoły lipskiej; młodogramatyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoheglista

zwolennik neoheglizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoheglistka

→ neoheglista

Patrz:neoheglista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoheglizm

kierunek filozoficzny, nawiązujący do niektórych elementów doktryny Hegla

Neoheglizm – różne nurty recepcji filozofii G.W.F. Hegla od połowy wieku XIX do początków wieku XX. O ile w przypadku filozofii niemieckiej, neoheglizm był drugą falą zainteresowań Heglem, co uprawniało używanie przedrostka "neo", o tyle w innych krajach miała miejsce pierwsza recepcja jego filozofii. Neoheglizm rozpada się na następujące odmiany:

- Angloheglizm, nastawiony na metafizykę - F.H. Bradley, J. McTaggart.
- Neoheglizm niemiecki, nakierowany na zagadnienia kultury i wartości - K. Fischer, W. Dilthey, H. Glockner, R. Kroner.
- Neoheglizm włoski, zainteresowany zagadnieniami kultury - B. Croce, G. Gentile
- Neoheglizm francuski, ukierunkowany antropologicznie - J. Hyppolite, A. Kojève.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neohellenista

zwolennik neohellenizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohellenistka

→ neohellenista

Patrz:neohellenista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohellenistyczny

→ neohellenizm

Patrz:neohellenizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohellenizm

kierunek rozwijający się w XVIII wieku, nawiązujący do literatury i sztuki starogreckiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohesperydyna

substancja słodząca z grupy glikozydów, co najmniej kilkaset razy słodsza od sacharozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohitlerowiec

zwolennik hitleryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohitlerowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neohitleryzmem, dotyczący neohitleryzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neohumanista

zwolennik neohumanizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohumanistka

→ neohumanista

Patrz:neohumanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohumanistyczny

→ neohumanizm

Patrz:neohumanizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neohumanizm

kierunek w pedagogice opierający program wychowania na filologii i kulturze klasycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoidealista

zwolennik neoidealizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoidealistka

→ neoidealista

Patrz:neoidealista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoidealizm

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoimperialny

przymiotnik

(1.1) związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoimpresjonista

malarz malujący w nurcie neoimpresjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoimpresjonistka

→ neoimpresjonista

Patrz:neoimpresjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoimpresjonistyczny

→ neoimpresjonizm

przymiotnik

(1.1) związany z neoimpresjonizmem

Patrz:neoimpresjonizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoimpresjonizm

Neoimpresjonizm – kierunek w malarstwie francuskim, zapoczątkowany ok. 1880 roku przez Georges’a Seurata i dążący do zreformowania impresjonizmu poprzez zastąpienie lirycznej improwizacji ścisłą metodą budowania obrazu z wykorzystaniem naukowych zdobyczy optyki, analizy światła i koloru, fizjologii i psychologii widzenia. Termin został stworzony przez krytyka sztuki Félixa Fénéona.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoinstytucjonalizm

#### Źródła:

Wikipedia

# Neointegrystka

→ neointegrysta

Patrz:neointegrysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokantowski

przymiotnik

(1.1) filoz. dotyczący neokantyzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neokantysta

zwolennik kierunku filozoficznego powstałego w drugiej połowie XIX w., nawiązującego do doktryny Kanta

Neokantyzm – nurt filozoficzny zapoczątkowany w drugiej połowie XIX wieku, który wyrażał sprzeciw wobec heglizmu oraz materializmu przyrodoznawczego. Nazwa neokantyzm pochodzi stąd, że neokantyści szukali inspiracji w filozofii Kanta a jego naczelnym hasłem był „powrót do Kanta”. Neokantyzm zrodził się w opozycji wobec wyczerpującej się w połowie dziewiętnastego wieku idealistycznej tradycji postkantowskiej filozoficznych kontynuatorów J. Fichtego, F.W. Schellinga i G.W.F. Hegla. Zasadniczo neokantyzm realizował filozoficzny program teoriopoznawczego krytycyzmu. Neokantyzm w okresie od około 1870 roku aż do pierwszej wojny światowej dominował w filozofii w Niemczech i na świecie. Wśród reprezentantów tego ruchu wymienić należy takich filozofów jak Kuno Fischer, Hermann von Helmholtz, Friedrich Albert Lange, Otto Liebmann i Eduard Zeller. W latach siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku w ruchu neokantowskim dominowały dwie szkoły:

- szkoła marburska na uniwersytecie w Marburgu (Hermann Cohen, Paul Natorp, Ernst Cassirer)
- szkoła badeńska na uniwersytetach w Strasburgu, Heidelbergu oraz Freiburgu Bryzgowijskim (Wilhelm Windelband, Heinrich Rickert i Emil Lask)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokantystka

zwolenniczka kierunku filozoficznego powstałego w drugiej połowie XIX w., nawiązującego do doktryny Kanta

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokantyzm

Neokantyzm – nurt filozoficzny zapoczątkowany w drugiej połowie XIX wieku, który wyrażał sprzeciw wobec heglizmu oraz materializmu przyrodoznawczego. Nazwa neokantyzm pochodzi stąd, że neokantyści szukali inspiracji w filozofii Kanta a jego naczelnym hasłem był „powrót do Kanta”. Neokantyzm zrodził się w opozycji wobec wyczerpującej się w połowie dziewiętnastego wieku idealistycznej tradycji postkantowskiej filozoficznych kontynuatorów J. Fichtego, F.W. Schellinga i G.W.F. Hegla. Zasadniczo neokantyzm realizował filozoficzny program teoriopoznawczego krytycyzmu. Neokantyzm w okresie od około 1870 roku aż do pierwszej wojny światowej dominował w filozofii w Niemczech i na świecie. Wśród reprezentantów tego ruchu wymienić należy takich filozofów jak Kuno Fischer, Hermann von Helmholtz, Friedrich Albert Lange, Otto Liebmann i Eduard Zeller. W latach siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku w ruchu neokantowskim dominowały dwie szkoły:

- szkoła marburska na uniwersytecie w Marburgu (Hermann Cohen, Paul Natorp, Ernst Cassirer)
- szkoła badeńska na uniwersytetach w Strasburgu, Heidelbergu oraz Freiburgu Bryzgowijskim (Wilhelm Windelband, Heinrich Rickert i Emil Lask)

#### Źródła:

Wikipedia

# Neokapitalista

zwolennik neokapitalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokapitalistka

→ neokapitalista

Patrz:neokapitalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokapitalistyczny

→ neokapitalizm

Patrz:neokapitalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokapitalizm

współczesna postać kapitalizmu, w której jego klasowy charakter jest zamaskowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokartka

kartka pocztowa przygotowywana i wysyłana przez internet

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokatechumen

członek ruchu odnowy religijnej w Kościele katolickim

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokatechumenat

katolicki ruch odnowy religijnej

Droga Neokatechumenalna lub Neokatechumenat – według statutu określona jest jako „itinerarium formacji katolickiej ważnej dla społeczeństwa i czasów dzisiejszych”, którego celem jest odnowa życia parafialnego w duchu soboru watykańskiego II poprzez otwieranie i prowadzenie w diecezjach i parafiach wtajemniczenia chrześcijańskiego w formie katechumenatu pochrzcielnego. Według soboru watykańskiego II życie chrześcijańskie opiera się na trójnogu: Słowo Boże, Liturgia, Wspólnota.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokatechumenka

członkini ruchu odnowy religijnej w Kościele katolickim

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokeynesizm

doktryna ekonomiczna (od nazwiska J.M.Keynesa - angielskiego matematyka i ekonomisty)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokicz

powstały niedawno wytwór o małej wartości artystycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoklasycystyczny

→ neoklasycyzm

Patrz:neoklasycyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoklasycyzm

tendencje w sztuce, literaturze, muzyce i architekturze XIX i XX w. nawiązujące do klasycyzmu, renesansu lub baroku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoklasyczny

związany z neoklasycyzmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoklasyk

artysta tworzący w stylu neoklasycystycznym, nawiązujący w twórczości do klasycyzmu, renesansu lub baroku

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokolonialista

zwolennik neokolonializmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokolonialistyczny

→ neokolonializm

Patrz:neokolonializm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokolonializm

uzależnienie polityczne i ekonomiczne dawnych krajów kolonialnych, formalnie niepodległych, od państw wysoko rozwiniętych

Neokolonializm – kontynuacja lub ponowne narzucenie imperialistycznych rządów przez państwo (zazwyczaj byłe mocarstwo kolonialne) nad innym niepodległym państwem (zazwyczaj byłą kolonią).

Neokolonializm przyjmuje formę imperializmu ekonomicznego, globalizacji, imperializmu kulturowego i pomocy warunkowej w celu wywarcia wpływu lub kontroli nad krajem rozwijającym się, w miejsce wcześniejszych metod charakterystycznych dla kolonializmu: bezpośredniej kontroli militarnej lub pośredniej kontroli politycznej (hegemonii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokolonialny

→ neokolonializm, → neokolonialista

Patrz:neokolonializm, → neokolonialista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokom

starsza epoka kredy

Neokom – nieformalna jednostka stratygraficzna dolnej kredy.

Najczęściej do neokomu zalicza się cztery najniższe piętra kredy: berrias, walanżyn, hoteryw, barrem. W takim sensie traktował neokom Alcide d’Orbigny wprowadzając w 1842 tę jednostkę do stratygrafii, jako dolną część dolnej kredy. Nieliczni autorzy synonimizowali neokom z całą dolną kredą. Były też inne definicje stratygraficzne. Głównie z powodu stosowania tego terminu przez różnych badaczy do skał o różnym zasięgu wiekowym, obecnie dość rzadko stosuje się nazwę neokom, operując raczej formalnymi nazwami pięter.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokomski

przymiotnik od: neokom

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokomuna

1. z niechęcią o neokomunizmie, współczesnej wersji ideologii marksistowskiej, ale odrzucających komunistyczny totalitaryzm;
2. pejoratywne określenie różnych przejawów domniemanej lub rzeczywistej lewicowości; neobolszewizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokomunistka

→ neokomunista

Patrz:neokomunista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokomunizm

nieformalna nazwa współczesnych ruchów komunistycznych, wywodzących się z ideologii marksistowskiej, ale odrzucających komunistyczny totalitaryzm

Neokomunizm − nieformalna nazwa nurtu społeczno-politycznego. Reprezentuje on zasadnicze teorie społeczno-gospodarcze zawarte w dziełach Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. Odcina się częściowo lub całkowicie od metod działania dyktatury komunistycznej. Polega on na realizacji idei komunizmu w nowych warunkach, zasady i poglądy są adaptacją komunizmu i marksizmu do nowych warunków społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neokonfucjanista

zwolennik neokonfucjanizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokonfucjanizm

kierunek w filozofii chińskiej powstały podczas panowania dynastii Song (960–1279) jako odnowienie konfucjanizmu o orientacji tradycyjnej, podbudowany dualistyczną kosmologią i antropologią filozoficzną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. filoz. kierunek w chińskiej filozofii powstały w okresie panowania dynastii Sung, nawiązujący do tradycyjnego konfucjanizmu;

Neokonfucjanizm – termin używany w odniesieniu do rodzaju konfucjanizmu, który dominował w Chinach od czasów dynastii Song (960 – 1279) do dynastii Qing włącznie (1644 – 1911), którego dokładny zakres jest jednak współcześnie przedmiotem kontrowersji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neokonserwatysta

zwolennik doktryny społecznej i politycznej nawiązującej do założeń konserwatyzmu XIX w.

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokonserwatystka

zwolenniczka doktryny społecznej i politycznej nawiązującej do założeń konserwatyzmu XIX w.

#### Źródła:

SJP.pl

# Neokonserwatyzm

Neokonserwatyzm (skrótowo neocon) – doktryna polityczna, ruch polityczny w USA powstały w latach 60 XX w., będący specyficznie amerykańską odmianą konserwatyzmu. Łączy klasyczne wartości konserwatywne z elementami liberalizmu, głównie gospodarczego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neokrytycyzm

Krytyczny realizm (neokrytycyzm) – jeden z głównych, obok szkoły marburskiej i szkoły badeńskiej, ruchów filozoficznych wchodzących w skład neokantyzmu.

Do przedstawicieli tego ruchu można zaliczyć:

- Aloisa Riehla (1844–1924)
- Friedricha Paulsena (1846–1908)
- Oswalda Külpe (1862–1915)
- Heinricha Maiera (1867–1933)

#### Źródła:

Wikipedia

# Neolamarkista

zwolennik neolamarkizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neolamarkizm

Neolamarkizm – jeden z kierunków ewolucjonizmu, przeciwstawiający się darwinizmowi, negując bądź ograniczając znaczenie doboru naturalnego w procesie ewolucji organizmów. Od klasycznego lamarkizmu przejął tezę o dziedziczeniu cech nabytych, a poznanie czynników i mechanizmów ewolucji ograniczył do wyjaśnienia przyczyn dziedzicznej zmienności.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoliberalista

zwolennik neoliberalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoliberalistka

→ neoliberalista

Patrz:neoliberalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoliberalizm

1. kierunek we współczesnej ekonomii głoszący zasady liberalizmu gospodarczego, dopuszczający jednak ingerencję państwa w gospodarkę tam, gdzie nie sprawdzają się zasady wolnorynkowe;
2. kierunek we współczesnej polityce przyjmujący za podstawę przestrzeganie praw jednostki i osobistą odpowiedzialność ludzi za swój los

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

Neoliberalizm (ang. neoliberalism) – wieloznaczne określenie mające opisywać nurty w historii myśli ekonomicznej, które łączy popieranie różnorako rozumianego wolnorynkowego liberalizmu.

Współcześnie pojęcie to – w oderwaniu od jego pierwotnego historycznego kontekstu – funkcjonuje głównie jako ogólne, pejoratywne określenie polityki postrzeganej jako nadmiernie leseferystyczna, mająca zaniedbywać dobro społeczeństwa z powodu bezwzględnej nieufności wobec zawodności państwa i przez dążenie do masowej prywatyzacji, deregulacji, zaciskania pasa wydatków publicznych, redukcji podatków oraz minimalizacji ingerencji politycznych w gospodarkę. Oryginalnie, idea neoliberalizmu została sformułowana głównie w okresie 1920–1960 w odpowiedzi na identyczne obawy o ówczesną kondycję „nadmiernie leseferystycznego” liberalizmu i narastanie znaczenia totalitaryzmów oraz gospodarek planowych, jako nowa, pragmatyczna i pluralistyczna wizja liberalizmu troszczącego się o sprawiedliwość społeczną oraz równość szans przy obronie ogólnie kapitalistycznej organizacji gospodarki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoliberalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest neoliberalne; cecha tych, którzy są neoliberalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoliberalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neoliberalizmem, dotyczący neoliberalizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoliberał

→ neoliberalizm

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik neoliberalizmu

Patrz:neoliberalizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoliberałka

→ neoliberał

Patrz:neoliberał

#### Źródła:

SJP.pl

# Neolist

list tradycyjny przygotowywany i wysyłany przez internet

#### Źródła:

SJP.pl

# Neolit

epoka kamienia gładzonego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. końcowy okres epoki kamienia

Neolit (gr. néos „nowy” i líthos „kamień”), młodsza epoka kamienia, epoka kamienia gładzonego – ostatni okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano „rewolucją neolityczną”. W neolicie rozwijały się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neolityczny

dotyczący neolitu

przymiotnik

(1.1) żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neologiczny

rzadko: mający cechy neologizmu - wyrazu, zwrotu lub znaczenia wyrazu nowo utworzonego w jakimś języku

#### Źródła:

SJP.pl

# Neologista

dawniej: człowiek tworzący neologizmy - wyrazy, zwroty lub znaczenia wyrazu nowo utworzone w jakimś języku

#### Źródła:

SJP.pl

# Neologizm

wyraz, zwrot lub znaczenie wyrazu nowo utworzone w jakimś języku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

Neologizm (z gr. νεος + λογός „nowe słowo”) – nowy element językowy (zwłaszcza leksykalny) wykształcony na gruncie danego języka, pewnej jego odmiany lub – dla celów artystycznych – w ramach tekstu literackiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neologizmowy

→ neologizm

Patrz:neologizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomachista

zwolennik neomachizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomachizm

teoria filozoficzna austriackiego fizyka i filozofa Ernsta Macha, rozwijana i uzupełniana przez jego następców

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomaltuzjanista

zwolennik neomaltuzjanizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomaltuzjanizm

współczesna teoria, wg. której ograniczenie przyrostu ludności może rozwiązać trudności ekonomiczne i społeczne państwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomariawityzm

współczesna wersja mariawityzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomarksista

zwolennik neomarksizmu - kierunku filozoficznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomarksistka

→ neomarksista

Patrz:neomarksista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomarksistowski

→ neomarksizm

Patrz:neomarksizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomarksizm

kierunek filozoficzny odrzucający leninowską interpretację marksizmu, popularny w drugiej połowie XX wieku w krajach zachodnich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neomerkantylista

zwolennik neomerkantylizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomerkantylistyczny

związany z neomerkantylizmem, dotyczący neomerkantylizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neomerkantylizm

protekcjonizm gospodarczy stosowany w handlu zagranicznym po II wojnie światowej przez kraje wysoko rozwinięte w celu ochrony ich bilansu płatniczego i zwiększenia dochodów z cła

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neomodernistyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neomodernizmem, dotyczący neomodernizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) podobny do neomodernizmu, mający cechy neomodernizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neomodernizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. szt. nurt filozoficzny poddający krytyce filozofię postmodernistyczną

(1.2) archit. styl architektoniczny przełomu XX i XXI w., nawiązujący do modernizmu;

Neomodernizm – styl architektoniczny przełomu XX i XXI w., nawiązujący do repertuaru form przestrzennych i detalu modernizmu, jednak w odłączeniu od jego idei społeczno-politycznych i zwykle urbanistycznych. Nierzadko neomodernistyczna jest tylko fasada budynku, co stoi w jawnej sprzeczności z modernistyczną ideą traktowania budynku jako całości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neomycyna

antybiotyk o działaniu bakteriobójczym, stosowany głównie przy zabiegach chirurgicznych jamy brzusznej, w zakażeniach dróg moczowych i jelitowych oraz przy chorobach skóry

Neomycyna – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, naturalny antybiotyk zaliczany do grupy antybiotyków aminoglikozydowych produkowany przez Streptomyces fradiae. Głównie stosowany zewnętrznie, rzadko w postaci doustnej. Z przewodu pokarmowego wchłania się w ok. 3%, a nie jest stosowany parenteralnie ze względu na toksyczność.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neon

1. pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10, gaz szlachetny występujący w atmosferze;
2.
a) potocznie: jarzeniowa lampa elektryczna w postaci szklanej rury, stosowana m.in. jako ozdoba; rura jarzeniowa;
b) napis z takich lamp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

(1.2) szyld, reklama zbudowana z przezroczystych rurek wypełnionych neonem (1.1), który pod wpływem prądu elektrycznego świeci;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. nazwa niektórych gatunków ryb z rodziny kąsaczowatych; ; ;

- Neon z Nikomedii – święty katolicki, męczennik
- neon (pierwiastek) – pierwiastek chemiczny
- potoczna nazwa lampy neonowej – rodzaju lampy wyładowczej
- neon (reklama) – świecąca reklama wykonana z lampy neonowej
- Neon – amerykańskie przedsiębiorstwo zajmujące się dystrybucją i produkcją filmów
- gatunki ryb z rodziny kąsaczowatych:
  - neon czarny (Hyphessobrycon herbertaxelrodi)
  - neon czerwony (Paracheirodon axelrodi)
  - neon Innesa (Paracheirodon innesi)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Neonacjonalista

zwolennik neonacjonalizmu (współczesnej wersji nacjonalizmu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonacysta

osoba wyznająca ideologię nazistowską w okresie po II wojnie światowej; neonazista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonacystka

→ neonacysta; neonazistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonatolog

specjalista w zakresie neonatologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz, specjalista neonatologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka, specjalistka neonatologii

Neonatologia (łac. neonatus: „noworodek”) – priorytetowa dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem chorób dzieci w okresie prenatalnym i noworodkowym (w tym wcześniaków), a także opieką nad noworodkami zdrowymi (ocena prawidłowości rozwoju, rozwiązywanie problemów z laktacją i karmieniem piersią). W Polsce neonatologia jest jedną ze specjalizacji lekarskich, a jej konsultantem krajowym od 23 lipca 2018 jest prof. dr hab. Ewa Helwich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neonatologia

dział medycyny poświęcony zdrowiu i rozwojowi noworodków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

(1.2) pot. med. oddział szpitala, kliniki lub szkoły medycznej, który zajmuje się neonatologią (1.1)

Neonatologia (łac. neonatus: „noworodek”) – priorytetowa dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem chorób dzieci w okresie prenatalnym i noworodkowym (w tym wcześniaków), a także opieką nad noworodkami zdrowymi (ocena prawidłowości rozwoju, rozwiązywanie problemów z laktacją i karmieniem piersią). W Polsce neonatologia jest jedną ze specjalizacji lekarskich, a jej konsultantem krajowym od 23 lipca 2018 jest prof. dr hab. Ewa Helwich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neonatologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z neonatologią, dotyczący neonatologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Neonatolożka

→ neonatolog

Patrz:neonatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonaturalistka

→ neonaturalista

Patrz:neonaturalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonatus

noworodek

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonazista

osoba wyznająca ideologię nazistowską w okresie po II wojnie światowej; neonacysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik neonazizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neonazistka

→ neonazista

Patrz:neonazista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonazistowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neonazizmem, dotyczący neonazizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neonazizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. ideologia odwołująca się do nazizmu;

Neonazizm – współczesny skrajnie prawicowy ruch polityczny zmierzający do budowy ustroju opartego na nazizmie.

Głosi nadrzędność interesów narodowych umieszczając je jednak w szerszym kontekście supremacji rasowej. Odrzuca założenia komunizmu i liberalnej demokracji. Zawiera elementy antysemityzmu, kultu siły i darwinizmu społecznego. W obrębie neonazizmu występuje pewne napięcie pomiędzy dążeniem do pełnej suwerenności narodu (akcentowanym np. przez nacjonalitaryzm o zabarwieniu plemienno-rasowym) a podporządkowaniem działalności politycznej celom „białego internacjonalizmu”. Używa symboliki neonazistowskiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neonek

1. ryba akwariowa z podrzędu kąsaczy, z charakterystycznym świecącym niebiesko pasem; neon;
2. mały neon (lampa); neonik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. zool. nazwa systematyczna|Paracheirodon innesi|ref=tak., neon Innesa, mała, pochodząca z Peru, słodkowodna ryba z czerwonym tyłem i niebieskim, świecącym pasem wzdłuż ciała, popularna jako ryba akwariowa;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoniarz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzemieślnik produkujący neony

#### Źródła:

Wiktionary

# Neonik

mały neon (lampa); neonek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od neon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neonila

imię żeńskie

Nunilona, Nunila – imię żeńskie. Jego patronką jest święta Nunilona. Formą tego imienia, spotykaną w krajach wschodniosłowiańskich, jest Neonila lub Neonilla.

Nunilona imieniny obchodzi 21 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neonizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyposażenie, przyozdobienie w neony; planowyanowe instalowanie neonów w przestrzeni publicznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Neonomenklatura

nowa nomenklatura osoby z mianowania politycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Neonówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lampka neonowa

(1.2) pot. wkrętak neonowy

(1.3) pot. zool. nazwa systematyczna|Paracheirodon innesi|ref=tak., neon Innesa, mała, pochodząca z Peru, słodkowodna ryba z czerwonym tyłem i niebieskim, świecącym pasem wzdłuż ciała, popularna jako ryba akwariowa;

- Neonówka – rodzaj elektrycznego źródła światła.
- Neo-Nówka – polski kabaret

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neonowy

→ neon

przymiotnik

(1.1) dotyczący neonu (pierwiastka chemicznego)

(1.2) dotyczący neonu (elementu świetlnego)

Patrz:neon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoński

potocznie: związany z Neokatechumenatem, katolickim ruchem religijnym; neokatechumenalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Neontolog

specjalista w dziedzinie neontologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neontologia

dziedzina nauki zajmująca się żywymi organizmami żyjącymi współcześnie

Neontologia – część biologii zajmująca się badaniem organizmów żyjących współcześnie. Pojęcie używa się w przeciwieństwie do paleontologii, która zajmuje się organizmami kopalnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neopilina

mięczak z gromady jednotarczowców, jedyny współcześnie żyjący jej przedstawiciel, o niewielkiej głowie, długim tułowiu pokrytym niewielką stożkową muszlą, z sercem o dwóch parach przedsionków i parze komór

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopitagoreizm

Neopitagoreizm – ogólna nazwa starożytnych, średniowiecznych i renesansowych nurtów filozoficznych czerpiących z nauk Pitagorasa i uznających się za kontynuatorów pitagoreizmu.

W III i II w.p.n.e. szkoła pitagorejska podupadła, a jej nauki uległy w znacznej mierze zapomnieniu. Odrodzenie pitagoreizmu w I w.p.n.e. związane było z powrotem filozofii do tematyki religijnej i spirytualistycznej. Starożytni neopitagorejczycy podkreślali ciągłość swej myśli z naukami Pitagorasa i jego uczniów, jednocześnie jednak starali się wykazać, że pitagoreizm nie zaniknął na dwa wieki, lecz był integralną częścią filozofii Platona i Arystotelesa. Ich autorstwem są liczne falsyfikaty, pochodzące rzekomo od dawnych pitagorejczyków, a zawierające treści arystotelejskie i platońskiej. Miało to świadczyć o tym, że Platon i Arystoteles w istocie czerpali z nauk Pitagorasa i to jemu należy przypisywać wszelkie oryginalne myśli. W konsekwencji jednak neopitagoreizm bliski jest medioplatonizmowi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoplan

autobus, autokar marki Neoplan

Neoplan – marka autobusów produkowanych przez MAN Truck & Bus AG, do 2008 funkcjonowało odrębne przedsiębiorstwo – Neoplan Bus GmbH.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoplastycyzm

styl w sztuce zapoczątkowany w latach 20. XX wieku, charakteryzujący się ograniczeniem używanych barw do 3 podstawowych, geometrycznością kształtów i prostopadłością linii

De Stijl (z niderl. „styl“) – ugrupowanie artystyczne założone w 1917 roku w Lejdzie przez Theo van Doesburga (1883–1931) i Pieta Mondriana (1872–1944), skupiające artystów abstrakcyjnych reprezentujących neoplastycyzm – nowy kierunek w sztuce, stworzony w latach 20. XX w. przez Mondriana, charakteryzujący się użyciem linii pionowych i poziomych, które nachodząc na siebie, dzieliły płaszczyzny na kwadraty i prostokąty, oraz stosowaniem trzech barw podstawowych (żółtej, niebieskiej i czerwonej) i trzech tzw. nie-kolorów (czerni, bieli i szarości).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoplatończyk

zwolennik, przedstawiciel jednego z ostatnich wielkich systemów filozoficznych starożytności, nawiązującego do filozofii Platona; neoplatonik, nowoplatończyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoplatonik

zwolennik, przedstawiciel jednego z ostatnich wielkich systemów filozoficznych starożytności, nawiązującego do filozofii Platona; neoplatończyk, nowoplatończyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoplatonizm

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoplatonka

→ neoplatończyk

Patrz:neoplatończyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoplatoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoplazja

niekontrolowane namnażanie się komórek organizmu przekształconych w komórki nowotworowe, symptom stanu przedrakowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopoganin

wyznawca religii neopogańskiej, przedchrześcijańskich wierzeń religijnych jakiegoś kraju

Neopogaństwo, nowoczesne pogaństwo, rzad. nowopogaństwo – to zbiorcze określenie współczesnych systemów wierzeń, poglądów, zjawisk i ruchów religijnych lub parareligijnych, dążących do wytworzenia duchowości opozycyjnej wobec religii monoteistycznych. W węższym znaczeniu neopogaństwo to tworzenie religii nowych poprzez eklektyczne łączenie elementów zaczerpniętych z różnych wierzeń czy wręcz konstruowanie wyznania od podstaw, w szerszym – także usiłowanie wskrzeszenia dawnych religii (rekonstrukcjonizm). W formie przymiotnika terminem tym określa się też powszechnie niektóre oficjalnie zarejestrowane i działające związki wyznaniowe (w tym część tzw. nowych ruchów religijnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neopoganka

→ neopoganin

Patrz:neopoganin

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopogański

przymiotnik

(1.1) związany z neopoganizmem, dotyczący neopoganizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neopogaństwo

ogólne określenie różnych religii nawiązujących do wierzeń przedchrześcijańskich na danym obszarze lub w kraju

Neopogaństwo, nowoczesne pogaństwo, rzad. nowopogaństwo – to zbiorcze określenie współczesnych systemów wierzeń, poglądów, zjawisk i ruchów religijnych lub parareligijnych, dążących do wytworzenia duchowości opozycyjnej wobec religii monoteistycznych. W węższym znaczeniu neopogaństwo to tworzenie religii nowych poprzez eklektyczne łączenie elementów zaczerpniętych z różnych wierzeń czy wręcz konstruowanie wyznania od podstaw, w szerszym – także usiłowanie wskrzeszenia dawnych religii (rekonstrukcjonizm). W formie przymiotnika terminem tym określa się też powszechnie niektóre oficjalnie zarejestrowane i działające związki wyznaniowe (w tym część tzw. nowych ruchów religijnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neopopiwek

potocznie: rodzaj podatku od wynagrodzeń, który zastąpił w 1993 roku wcześniejszy podatek od ponadnormatywnych wynagrodzeń, zwany popiwkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopozytywista

zwolennik neopozytywizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopozytywistka

→ neopozytywista

Patrz:neopozytywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neopozytywistyczny

→ neopozytywizm

przymiotnik

(1.1) związany z neopozytywizmem

Patrz:neopozytywizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neopozytywizm

kierunek w filozofii XX w. uważający, że prawdziwą wiedzą jest jedynie wiedza oparta na doświadczeniu

Pozytywizm logiczny, in. neopozytywizm – filozoficzna szkoła naukowa, która powstała w 1 poł. XX w. w Wiedniu; w późniejszym czasie z pozytywizmu logicznego wyłonił się nowy nurt w filozofii nauki zwany logicznym empiryzmem, który w swoim ujęciu przyjmował bardziej złagodzone i zliberalizowane poglądy niż Koło Wiedeńskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neopren

niepalny kauczuk syntetyczny, odporny na oleje i rozpuszczalniki; polichloropren

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. nazwa handlowa syntetycznego kauczuku chloropenowego, który w postaci spienionej jest lekkim i wytrzymałym materiałem stoswanym m.in. do produkcji skafandrów nurkowych;

Neopren – nazwa handlowa kauczuku syntetycznego otrzymywanego w wyniku polimeryzacji emulsyjnej chloroprenu (2-chlorobuta-1,3-dien) - polichloroprenu. W porównaniu z kauczukiem naturalnym i tradycyjnymi kauczukami syntetycznymi, opartymi na butadienie ma większą odporność na oleje i inne rozpuszczalniki organiczne, wolniej również ulega starzeniu. Ma własności samogasnące. Neopren jest zadomowioną w Polsce nazwą potoczną, oficjalnie jest to nazwa handlowa należąca od 1931 r. do amerykańskiego koncernu chemicznego DuPont.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoprenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neoprenem, dotyczący neoprenu, wykonany z neoprenu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoprezbiter

duchowny, który niedawno przyjął święcenia kapłańskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoprofes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik, który składa lub właśnie złożył śluby

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoprofeska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica, która dopiero co złożyła śluby zakonne

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoproterozoiczny

przymiotnik

(1.1) przym. od neoproterozoik

#### Źródła:

Wiktionary

# Neoproterozoik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. ostatnia, najmłodsza era (lub eratem) proterozoiku, trwająca 1000 – 542 milionów lat temu;

Neoproterozoik (ang. Neoproterozoic)

- w sensie geochronologicznym: ostatnia era proterozoiku, trwająca 458 milionów lat (od 1000 do 542,0 mln lat temu). Neoproterozoik jest młodszy od mezoproterozoiku a starszy od paleozoiku. Dzieli się na trzy okresy: ton, kriogen i ediakar.

- w sensie chronostratygraficznym: najwyższy eratem proterozoiku, dzielący się na trzy systemy: ton, kriogen i ediakar.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neopsychoanaliza

nurt w psychoanalizie zaprzeczający, że głównym czynnikiem warunkującym osobowość jest popęd seksualny i przypisujący tę rolę czynnikom kulturowym i społecznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neorealista

zwolennik neorealizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neorealistka

zwolenniczka neorealizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neorealistyczny

→ neorealizm

Patrz:neorealizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neorealizm

ruch artystyczny w literaturze, plastyce i filmie

- neorealizm – nurt w sztuce
- neorealizm – nurt w filozofii
- neorealizm włoski – nurt artystyczny
- neorealizm – nurt badania stosunków międzynarodowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoregelia

Neoregelia (Neoregelia L.B. Sm.) – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje 97–125 gatunków. Wszystkie występują w Ameryce Południowej, we wschodniej i południowej części Brazylii oraz w Amazonii. Centrum zróżnicowania jest Mata Atlântica we wschodniej Brazylii, gdzie rosną 102 gatunki.Są to rośliny epifityczne rosnące w lasach, ale także naskalne, naziemne i heliofity.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neorenesans

Neorenesans – nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Teoretyczny grunt dla rozwoju neorenesansu został przygotowany już na początku XIX w. przez publikacje Jeana-Nicholasa-Louisa Duranda (Précis des leçons d’architecture données à l’École royale polytechnique, lata 1802–1805) oraz Auguste-Henri-Victora Grandjean de Montigny’ego (Architecture toscane: palais, maisons, églises et autres édifices publics et privés principalement des 15e, 16e et 17e siècles). Do najwcześniejszych budowli wzorowanych na renesansie rzymskim należy zabudowa Rue de Rivoli w Paryżu, projektu Charlesa Perciera i Pierre’a Fontaine’a.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neorokoko

nurt w sztukach plastycznych XIX wieku nawiązujący do rokoka

#### Źródła:

SJP.pl

# Neorokokowy

→ neorokoko

Patrz:neorokoko

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoromanizm

Neoromanizm – nurt w architekturze i sztuce XIX- wiecznego historyzmu, nawiązujący do architektury romańskiej.

Neoromanizm rozwinął się w architekturze później niż neogotyk, odwrotnie niż historyczne epoki na których się wzorowały. Największy rozkwit neoromanizmu nastąpił w Niemczech po ich zjednoczeniu, gdzie stanowił on przywołanie nacjonalistycznej romantycznej legendy I Rzeszy Niemieckiej. Faworyzowanie neoromanizmu miało też związek z rosnącą świadomością, że gotyk ma pochodzenie francuskie. Po I wojnie światowej dużo przykładów tej architektury zanikło w Polsce.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neoromantyczka

zwolenniczka lub przedstawicielka neoromantyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoromantyczny

→ neoromantyzm

przymiotnik

(1.1) liter. szt. związany z neoromantyzmem

Patrz:neoromantyzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoromantyk

badacz lub pasjonat neoromantyzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. szt. przedstawiciel, zwolennik neoromantyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoromantyka

badacz lub pasjonat neoromantyzmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. neoromantyzm

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od neoromantyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neoromantyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. szt. kierunek w literaturze i sztuce na przełomie XIX i XX w. wykazujący pewne podobieństwa do romantyzmu

(1.2) muz. kierunek w muzyce powstały w Niemczech w drugiej połowie XIX w., polegający na odrzuceniu schematów i kanonów klasycznych

Modernizm, sztuka nowoczesna (ang. modern art) – umowny okres w dziejach sztuki, którego ramy czasowe wyznacza się od lat 60. XIX wieku (w związku z impresjonizmem) do lat 70. XX wieku (konceptualizm). Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu w filozofii i zjawiskiem awangardy. Terminu modern art, w miarę skrystalizowanej formie, użył jako pierwszy Joris-Karl Huysmans w 1883.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoscholastyczny

→ neoscholastyka

Patrz:neoscholastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoscholastyk

przedstawiciel, zwolennik neoscholastyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoscholastyka

przedstawiciel, zwolennik neoscholastyki

Neoscholastyka – nurt filozoficzny odnawiający filozofię scholastyczną. Współczesna neoscholastyka zapoczątkowana została encykliką Leona XIII – Aeterni Patris. Leon XIII wezwał do zaangażowania się katolików w pracę filozoficzną i przyjęcie w niej jednego wzorca - scholastyki, w szczególności w formie nadanej przez Tomasza z Akwinu.

Neoscholastyką nazywa się także wcześniejsze formy odradzające filozofię scholastyczną w epoce nowożytnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neosecesjonistka

→ neosecesjonista

Patrz:neosecesjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neosędzia

sędzia powołany przez upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa (po reformie z 2017)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neol. publ. polit. praw. sędzia powołany z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa po jej reformie w 2017 roku

Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) – organ konstytucyjny zobowiązany do stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów, istniejący od 1989 roku. Nie jest to organ władzy sądowniczej. Zgodnie z konstytucją w skład Rady mają wchodzić osoby powołane przez organy władz ustawodawczej, wykonawczej oraz sądowniczej; w większości są to sędziowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neosem.

skrót od: neosemantyzm, neosemantyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Neosemantyczny

→ neosemantyzm

Patrz:neosemantyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neosemantyzacja

Neosemantyzacja – nadawanie wyrazom (leksemom) nowych znaczeń lub poszerzanie ich istniejących znaczeń. Oprócz neosemantyzacji dokonującej się pod wpływem obcym (por. kalkowanie) rozwija się neosemantyzacja rodzima. Do nowszych neosemantyzmów w języku polskim należą np. określenia „nagłośnić”, „wyciszyć sprawę”, „wnioskować o coś”, „komórka” (telefon komórkowy).

#### Źródła:

Wikipedia

# Neosemantyzm

wyraz już istniejący, któremu nadano nowe znaczenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, który już istnieje w danym języku, jednak przypisano mu nowe znaczenie

Neosemantyzacja – nadawanie wyrazom (leksemom) nowych znaczeń lub poszerzanie ich istniejących znaczeń. Oprócz neosemantyzacji dokonującej się pod wpływem obcym (por. kalkowanie) rozwija się neosemantyzacja rodzima. Do nowszych neosemantyzmów w języku polskim należą np. określenia „nagłośnić”, „wyciszyć sprawę”, „wnioskować o coś”, „komórka” (telefon komórkowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neoslawistyczny

→ neoslawizm

Patrz:neoslawizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoslawizm

Neoslawizm (gr. νέος néos „nowy” + łac. Slavi „Słowianie”) – ruch polityczny powstały pod koniec XIX wieku wyrastający z i jednocześnie krytyczny wobec panslawizmu. Powstał wskutek działalności narodowych działaczy czeskich.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neospasmina

środek uspokajający, zawierający krople walerianowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Neospazmina

środek uspokajający, neospasmina

#### Źródła:

SJP.pl

# Neostrada

nazwa usługi dostępu do szerokopasmowego Internetu prowadzonej przez Telekomunikację Polską

Neostrada – usługa Orange Polska (do kwietnia 2012 r. Telekomunikacji Polskiej) oparta na technologii ADSL, ADSL2+, VDSL2 (Neostrada Fiber) lub FTTH oraz na standardzie wymagającym użycia kompatybilnego modemu do połączeń internetowych. Usługa umożliwia stały dostęp do Internetu tylko na analogowej linii telefonicznej lub dedykowanym łączu FTTH.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neosłowiański

przymiotnik

(1.1) związany z neoslawizmem, będący zwolennikiem neoslawizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neotektoniczny

→ neotektonika

Patrz:neotektonika

#### Źródła:

SJP.pl

# Neotelewizja

model telewizji, w którym kładzie się największy nacisk na rozrywkę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neotenia

1. zachowanie umiejętności dziecięcych u dorosłych osobników
2. zdolność płciowego rozmnażania się larw niektórych zwierząt

Neotenia (gr. teínein ‘napinać’, ‘rozciągać’) – zdolność płciowego rozmnażania się larw niektórych zwierząt, występująca w następstwie przyspieszonego w stosunku do reszty ciała rozwoju narządów rozrodczych (neotenia pełna albo zupełna), a także zatrzymanie u osobników dorosłych pewnych cech infantylnych (neotenia niepełna albo niezupełna). Neotenia jest szczególnym przypadkiem pedogenezy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neoteniczny

→ neotenia

Patrz:neotenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoterycy

Neoterycy (od gr. hoi neoteroi poietai, dosłownie „poeci młodsi”, łac. poetae novi) – termin oznaczający grupę młodych poetów rzymskich działających w połowie I wieku p.n.e.

Neoterycy zerwali z rzymską tradycją wielkich eposów historycznych. Wzorując się na poezji hellenistycznej, zwłaszcza aleksandryjskiej, preferowali utwory niewielkich rozmiarów (epigramy, fraszki, krótkie scenki, pieśni weselne i żałobne, epyllia – małe poematy epickie), lecz wycyzelowane do perfekcji (np. jeden z nich, Helwiusz Cynna, pracował przez dziewięć lat nad epylionem zatytułowanym „Smyrna”). Znamienne było przyjęcie zasady konstruowania poezji na wzór Kallimacha. Pisali najczęściej o przeżyciach osobistych, szczególnie miłości. Charakteryzowali się uczonością – mitologiczną, geograficzną, literacką. W epyllionach mitologicznych przedstawiali mało znane mity. Poematy nie przekraczały 500 wersów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neotomista

zwolennik neotomizmu, współczesnej wersji religijno-filozoficznego nurtu ideowego, zapoczątkowanego przez św. Tomasza z Akwinu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neotomistka

→ neotomista

Patrz:neotomista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neotomistyczny

→ neotomizm

przymiotnik

(1.1) związany z neotomizmem

Patrz:neotomizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neotomizm

współczesna wersja tomizmu, teistycznego nurtu filozofii Tomasza z Akwinu, rozwijana głównie w na łonie Kościoła katolickiego

Neotomizm – współczesna wersja tomizmu, główny kierunek filozoficzny neoscholastyki, popularny w łonie katolicyzmu. Neotomiści opowiadają się za tzw. klasyczną koncepcją filozofii, akcentują różnicę między nauką a religią i sztuką; za „filozofię pierwszą” uznają teorię bytu. Istotnymi wyróżnikami neotomizmu są: realizm, pluralizm, hylemorfizm, teizm, intelektualizm, klasyczna koncepcja prawdy, umiarkowany realizm pojęciowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neotrockista

zwolennik neotrockizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neotrockizm

nurt ideologiczny po II wojnie światowej, będący próbą przystosowania koncepcji L. Trockiego do współczesnych warunków politycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Neotropikalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. biol. związany z krainą neotropikalną, dotyczący krainy neotropikalnej

#### Źródła:

Wiktionary

# Neotyp

w taksonomii: zastępczy przedstawiciel wzorcowy

Neotyp (gr. νέος „nowy” τύπος „odbicie, wzór, znak, odcisk”) – w taksonomii jest to okaz wyznaczany zamiast okazu typowego danego taksonu. Autor opisu nowego taksonu zazwyczaj w dokumentacji jego opisu zostawia do przechowania jego typowy okaz, tzw. holotyp lub lektotyp. Gdy jednak taki okaz nie został wyznaczony, został zgubiony lub uległ zniszczeniu, wyznaczany jest okaz zastępczy – neotyp. Czasami rolę neotypu pełnić może ilustracja lub zdjęcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neowagina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wagina uformowana w procesie korekty płci, w przypadku niewykształcenia się pochwy w wyniku zaburzeń rozwoju seksualnego albo podczas rekonstrukcji defektów (po operacji nowotworu, urazie)

#### Źródła:

Wiktionary

# Neowitalista

zwolennik neowitalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neowitalizm

XIX-wieczny nurt filozoficzny głoszący pogląd, że życia organicznego nie można całkowicie wyprowadzić z procesów fizyczno-chemicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Neoznaczek

znaczek pocztowy kupowany w internecie, przeznaczony do samodzielnego wydrukowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Neozoik

era w dziejach Ziemi, która rozpoczęła się po okresie kredy i trwa do dziś; era kenozoiczna, kenozoik

#### Źródła:

SJP.pl

# Neozwiązek

(zwykle w liczbie mnogiej) środowiskowo: pogardliwie o OPZZ jako kontynuacji podporządkowanych partii związków zawodowych w PRL-u

#### Źródła:

SJP.pl

# Nep

(od rosyjskiego: nowaja ekonomiczeskaja politika - nowa polityka ekonomiczna) polityka gospodarcza wczesnego Związku Radzieckiego, wprowadzona czasowo dla odbudowania kraju po zapaści z czasów komunizmu wojennego; NEP

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepal

kraj federalny w Azji Południowej, w Himalajach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji;

Nepal, oficjalnie Federalna Demokratyczna Republika Nepalu (nep. नेपाल trl. Nepāl, trb. Nepal) – demokratyczna republika federalna w Azji Południowej, położona w środkowej części Himalajów, granicząca na północy z Chinami, a na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami, bez dostępu do morza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nepalczyk

obywatel Nepalu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Nepalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nepali

język nepalski

Język nepalski, nepali (dawne nazwy: gorkhali, khas kura) – język z grupy indoaryjskiej, z rodziny języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 17 mln ludzi – w tym ok. 11 mln (spis z 2001 r.) to mieszkańcy Nepalu (reszta to m.in. mieszkańcy północnych Indii – przede wszystkim okolic Dardżylingu) i Sikkimu.

Język nepalski jest językiem urzędowym w Nepalu. Zapisuje się go w alfabecie dewanagari; najstarsze zabytki piśmiennictwa w nepali pochodzą z XIV wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nepalka

obywatelka Nepalu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Nepalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nepalski

związany z Nepalem

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Nepal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Nepalu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nepalskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem nepalskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem nepalskim

(1.3) spisany, stworzony w języku nepalskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Neper

jednostka używana zwłaszcza w telekomunikacji do wyrażania wzmocnienia lub tłumienia mocy elektrycznej, natężenia prądu itp.

Neper – bezwymiarowa logarytmiczna jednostka miary wielkości ilorazowych, oznaczana symbolem Np, stosowana w elektrotechnice i akustyce, nazwana na cześć Johna Napiera (1550-1617), którego zlatynizowane nazwisko brzmiało „Neper”.

Stosunek dwu wielkości polowych x_{1} i x_{2} w neperach jest definiowany przez jego logarytm naturalny (\ln ){:}

  L\,[{\text{Np}}]=\ln \left({\frac {x_{1}}{x_{2}}}\right).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nepomucen

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Nepomucen - imię męskie pochodzenia łacińskiego. Żeński odpowiednik to Nepomucena.

Nepomucen imieniny obchodzi: 17 października.

Znane osoby o imieniu Nepomucen:

- Św. Jan Nepomucen
- Jan Nepomucen Kamiński
- Jan Nepomucen Miller

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nepomucenostwo

Nepomucen z małżonką; Nepomucenowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepomucenowie

Nepomucen z małżonką; Nepomucenostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepomucenowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Nepomucena lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepot

krewny, ulubieniec osoby wpływowej, popierany przez nią

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotka

→ nepot

Patrz:nepot

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotyczny

→ nepotyzm; nepotystyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotysta

człowiek wpływowy, popierający krewnych, przyjaciół

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotystka

→ nepotysta

Patrz:nepotysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotystyczny

→ nepotyzm; nepotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nepotyzm

1. dawanie pierwszeństwa krewnym i znajomym przy obsadzaniu stanowisk; kumoterstwo, faworytyzm;
2. dawniej: udzielanie przez papieży przywilejów swoim krewnym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

(1.2) daw. preferowanie przez papieży swoich krewnych przy udzielaniu przywilejów

Nepotyzm (łac. nepos – wnuk, potomek) – faworyzowanie członków rodziny przy obsadzaniu stanowisk i przydzielaniu godności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neptek

w gwarze miejskiej: niedorajda, oferma

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. osoba niezaradna lub niezdarna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neptun

pierwiastek chemiczny o symbolu Np

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Neptun – gazowy olbrzym, ósma, najdalsza od Słońca planeta w Układzie Słonecznym, czwarta pod względem średnicy oraz trzecia pod względem masy. Neptun jest ponad 17 razy masywniejszy od Ziemi i masywniejszy od swojego "bliźniaka" Urana, który ma masę prawie 15 razy większą od masy Ziemi. Krąży wokół Słońca w odległości około 30 razy większej niż dystans Ziemia-Słońce. Nazwa pochodzi od rzymskiego boga mórz Neptuna. Jego symbol astronomiczny to , stylizowany trójząb Neptuna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neptuniczny

związany z żywiołem wodnym, oceanem, np. formacje neptuniczne - skały osadowe powstałe wskutek działania wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Neptunit

minerał, krzemotytanian sodu, potasu, żelaza i manganu

Neptunit – bardzo rzadki minerał z rodziny krzemianów. Neptunit został nazwany w 1893 roku przez szwedzkiego mineraloga Gustava Flinka (1848–1931) na cześć Neptuna, rzymskiego boga morza. Nazwa ta została nadana ze względu na bliskie powiązanie neptunitu w jego typowej lokalizacji w Narssârssuk na Grenlandii z egirynem nazwanym na cześć Ægira, boga morza i zwierząt morskich w mitologii nordyckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neptunizm

Neptunizm – jeden z dawnych kierunków w geologii, funkcjonujący na przełomie XVIII i XIX wieku, będący w opozycji do plutonizmu. Nazwa wywodzi się od rzymskiego boga mórz – Neptuna. Neptunizm zakładał, że wszystkie skały powstały poprzez krystalizację lub osadzanie ze środowiska wodnego. Koncepcja ta okazała się słuszna w ograniczonym stopniu, jedynie w odniesieniu do niektórych skał osadowych.

Przedstawicielami neptunizmu byli: Abraham Gottlob Werner, Jean-Baptiste de Lamarck.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neptunowy

→ neptun

przymiotnik

(1.1) dotyczący neptunu (pierwiastka)

Patrz:neptun

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ner

zgrubienie od: nerka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. rzeka środkowopolska, prawy dopływ Warty;

Ner – rzeka w środkowej Polsce, płynie przez województwo łódzkie i wielkopolskie, na Wysoczyźnie Łaskiej i w Kotlinie Kolskiej, prawy dopływ środkowej Warty, o długości 134 km. W dolnym odcinku pradolinnym dawniej zabagnione dno doliny jest obecnie uregulowane i użytkowane pod łąki. Maksymalna rozpiętość wahań stanów wody w dolnym biegu wynosi 3,5 m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nera

zgrubienie od: nerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grub. slang. od: nerka

- Nera (Rosja) – rzeka w azjatyckiej części Rosji
- Nera (Rumunia) – rzeka w Rumunii
- Nera (Włochy) – rzeka we Włoszech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nercza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerczan

gatunek skorupiaka z rodziny homarowatych; langustynka, homarzec

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerczyca

przewlekłe schorzenie nerek, będące następstwem wielu chorób zakaźnych albo zatrucia

Zespół nerczycowy, zespół nefrotyczny (łac. syndroma nephroticum) – zespół objawów chorobowych wywołany nadmierną nieskompensowaną utratą białka z moczem. Stan ten nazywa się białkomoczem, a w przypadku zespołu nerczycowego przekracza on 3,5 g/dobę lub 50 mg/kg masy ciała/dobę. Do objawów choroby należą obok białkomoczu hipoalbuminemia, lipiduria, hiperlipidemia, obrzęki i przesięki do jam ciała. Do zespołu nerczycowego może doprowadzić każdy stan chorobowy przebiegający z białkomoczem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerczyńsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Federacji Rosyjskiej, w Kraju Zabajkalskim, nad Nerczą;

Nerczyńsk (ros. Нерчинск, Nierczinsk) – miasto w Federacji Rosyjskiej (w Kraju Zabajkalskim), nad Nerczą (dopływ Szyłki).

Założone w 1654 jako ośrodek handlu futrami i warownia, w której w 1689 Rosja zawarła z Chinami pierwszy traktat regulujący granicę między obu państwami; od 1696 miasto i siedziba okręgu górniczego (srebro, ołów), należącego do dóbr rządowych (od 1704); na obecnym miejscu od 1812. Od 1826 do 1917 kolonia katorżnicza (w jej skład wchodziły m.in. więzienia algaczyńskie, akatujskie, zarentujskie, malcewskie i nad Karą – wydobycie złota), gdzie więziono m.in. dekabrystów, powstańców polskich z 1831 i 1863 oraz narodników. Znajdował się tu kościół z polskimi tablicami memoratywnymi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerczyński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nerczą (rzeką w Rosji)

(1.2) związany z Nerczyńskiem (miastem w Rosji)

#### Źródła:

Wiktionary

# Nerczyłusk

paproć z rodziny paprotkowatych, pochodząca z terenów równikowych; szeroko uprawiana jako roślina doniczkowa i szklarniowa; nefrolepis

Nefrolepis, nerczyłusk (Nephrolepis) – rodzaj paproci zaliczany do monotypowej rodziny Nephrolepidaceae. Obejmuje 19 gatunków (baza Plants of the World online wymienia 28, w tym 5 pochodzenia mieszańcowego). Zasięg tych roślin obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową, najdalej na północ sięgając po Półwysep Koreański i Wyspy Japońskie, a na południu po Wyspę Północną na Nowej Zelandii. W Polsce nie rosną dziko przedstawiciele tego rodzaju, niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne rośliny pokojowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerd

osoba zafascynowana naukami ścisłymi, komputerami i grami komputerowymi, często nieprzystosowana do życia w społeczeństwie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

Nerd – osoba przesadnie fascynująca się naukami ścisłymi, zwłaszcza informatyką, oraz grami komputerowymi. Synonimicznym określeniem nerda jest geek.

Stereotyp nerda parodiowały m.in. filmy z cyklu Zemsta frajerów (Revenge of the Nerds).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerdka

kobieta zafascynowana naukami ścisłymi, komputerami i grami komputerowymi, często nieprzystosowana do życia w społeczeństwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerdowski

→ nerd

Patrz:nerd

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerdowy

→ nerd

Patrz:nerd

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerdy

osoba zafascynowana naukami ścisłymi, komputerami i grami komputerowymi, często nieprzystosowana do życia w społeczeństwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerdzić

potocznie: poświęcać większość czasu na gry komputerowe i przeglądanie internetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nereczka

zdrobnienie od: nerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: nerka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nereczki

zdrobnienie od: nerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerecznica

Nerecznica (Dryopteris) – rodzaj paproci należących do rodziny nerecznicowatych (Dryopteridaceae). Obejmuje ok. 400 gatunków (348 jest zweryfikowanych według Plants of the World online). Są to średniej wielkości paprocie naziemne. Rodzaj jest kosmopolityczny. W Polsce udokumentowano występowanie 11 gatunków.

Niektóre gatunki (zwłaszcza nerecznica szerokolistna) uprawiane są jako rośliny ozdobne. Niektóre wykorzystywane są także jako lecznicze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nereida

według mitologii greckiej: nimfa morska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. nimfa morska

(1.2) zool. pierścienica z rodziny nereid (Nereididae)

- Nereida – księżyc Neptuna
- nereida – pospolity wieloszczet należący do pierścienic. Ten wieloszczet jest drapieżnikiem, ale pomaga w oczyszczaniu wody morskiej
- Nereida – w mitologii greckiej każda z nimf morskich, córek Nereusa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neretwa

rzeka w Bośni i Hercegowinie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku;

Neretwa (Neretva) – rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku. Największa i najdłuższa rzeka po wschodniej stronie basenu Adriatyku. Długość: 225 km, w tym 203 km w Bośni i Hercegowinie, 22 km w Chorwacji. Średni przepływ w mieście Metković (około 20 km od ujścia): 378 m³/s. Powierzchnia dorzecza: 9106 km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neretwiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Neretwą, dotyczący Neretwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Nereus

- Nereus – planetoida o numerze katalogowym 4660
- Nereus (Nereusz) – w mitologii greckiej bóg morski, syn Pontosa, ojciec Nereid

#### Źródła:

Wikipedia

# Nerka

1. organ w ciele zwierząt i ludzi, służący m.in. do filtrowania krwi;
2. naczynie w kształcie tego organu, używane m.in. przy opatrunkach;
3. niewielka saszetka na pasku;
4. niewielki mebel z blatem w kształcie nerki lub ziarna fasoli;
5. gatunek łososia pacyficznego; łosoś czerwony;
6. sztuczna nerka - aparat medyczny zastępujący pracę nerek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

(1.2) środ. naczynie w kształcie nerki (1.1) używane w szpitalu

(1.3) icht. nazwa systematyczna|Oncorhynchus nerka|ref=tak., gatunek łososia;

(1.4) pot. saszetka noszona na pasku

Nerka (łac. ren, gr. nephros) – narząd układu moczowo-płciowego pełniący rolę wydalniczą (produkcja moczu), regulacyjną (utrzymanie homeostazy) i endokrynną (produkcja i degradacja hormonów).

Nerki są narządem parzystym, którego kształt przypomina zwykle ziarno fasoli, są koloru czerwonobrązowego (wskutek dużej zawartości krwi). Kształt może być zmienny gatunkowo; u koni prawa nerka ma sercowaty kształt, u bydła obydwie nerki cechują się kształtem nieregularnego owalu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerki

potrawa z nerek zwierzęcych

Nerka (łac. ren, gr. nephros) – narząd układu moczowo-płciowego pełniący rolę wydalniczą (produkcja moczu), regulacyjną (utrzymanie homeostazy) i endokrynną (produkcja i degradacja hormonów).

Nerki są narządem parzystym, którego kształt przypomina zwykle ziarno fasoli, są koloru czerwonobrązowego (wskutek dużej zawartości krwi). Kształt może być zmienny gatunkowo; u koni prawa nerka ma sercowaty kształt, u bydła obydwie nerki cechują się kształtem nieregularnego owalu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerkoserce

urządzenie medyczne przeznaczone dla noworodków i niemowląt z ciężką niewydolnością nerek lub serca

Hemodializa, dializa pozaustrojowa – zabieg stosowany w leczeniu zaawansowanej przewlekłej i ostrej niewydolności nerek, a także niektórych zatruć. Jego celem usunięcie produktów przemiany materii, nadmiaru wody, substancji toksycznych (np. alkoholi niespożywczych, przedawkowanych leków) z krwi pacjenta poprzez sztuczną błonę półprzepuszczalną; zabieg umożliwia także korektę kwasicy metabolicznej oraz zaburzeń elektrolitowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerkosz

nerkosz jesienny - owad z rodziny koziułkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerkowaty

przypominający kształtem nerkę, podobny do nerki

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerkowcowy

→ nerkowiec

Patrz:nerkowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerkowiec

potocznie: człowiek chorujący na nerki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. gatunek drzewa z rodziny nanerczowatych, nazwa systematyczna|Anacardium occidentale|L.|ref=tak.;

Nanercz zachodni (Anacardium occidentale L.), zwany też nerkowcem zachodnim, orzechem nanerczowym albo orzechem cashew — gatunek drzewa z rodziny nanerczowatych, blisko spokrewniony z mango. Pochodzi z obszarów tropikalnych Ameryki Południowej. Jest uprawiany w większości krajów obszaru tropikalnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerkówka

cześć mięsa cielęcego wraz z nerką

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerkowokomórkowy

rak nerkowokomórkowy - najczęstszy nowotwór złośliwy nerek, stanowiący 90% zmian złośliwych tego narządu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerkowy

przymiotnik od: nerka

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. dotyczący nerek

(1.2) techn. o mikrofonach: dobrze wychwytujący dźwięki z boku oraz z przodu, ale słabo z tyłu; z kierunkowym odbiorem dźwięku graficznie podobnym do nerki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nerkozastępczy

zastępujący lub wspomagający funkcje nerek

#### Źródła:

SJP.pl

# Nero

zgrubienie od: nerka

- Grupa programów komputerowych Nero służących głównie do wypalania płyt produkowanych przez firmę Nero AG
  - program Nero BackItUp – tworzenie kopii zapasowych
  - program Nero Burning ROM – nagrywanie płyt
  - program Nero BurnRights – ustalanie praw zapisu
  - program Nero CoverDesigner – projektowanie okładek płyt
  - program Nero DiscCopy Gadget – kopiowanie płyty jednym kliknięciem
  - program Nero DiscSpeed – testowanie napędów
  - program Nero Express (uproszczona wersja Nero Burning ROM) – nagrywanie płyt
  - program Nero Home – zarządzanie plikami multimedialnymi
  - program Nero InfoTool – informacje o systemie
  - program Nero MediaHub – organizator mediów
  - program Nero PhotoSnap – edycja fotografii
  - program Nero Recode – przekodowywanie filmów DVD
  - program Nero RescueAgent – odzyskiwanie plików
  - program Nero ShowTime – odtwarzanie multimediów
  - program Nero SoundTrax – miksowanie muzyki
  - program Nero StartSmart – centralna aplikacja
  - program Nero Vision – edycja i nagrywanie filmów
  - program Nero WaveEditor – edycja muzyki

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Nerobolil

lek o silnym działaniu anabolicznym, stosowany w przypadkach niedoboru białek, zaburzeń wchłaniania, wychudzenia itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerol

płynny alkohol otrzymywany z olejku z kwiatów pomarańczy; stosowany w przemyśle kosmetycznym

Nerol – organiczny, związek chemiczny, terpen występujący w olejkach eterycznych: bergamotowym i nerolowym. Ma zapach róży.

Jest izomerem geometrycznym (o konfiguracji Z) geraniolu. Stosowany jest w przemyśle perfumeryjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neroli

olejek roślinny otrzymywany z płatków kwiatów drzewa pomarańczy gorzkiej

Neroli – album brytyjskiego muzyka eksperymentalnego Briana Eno, wydany w 1993 roku przez All Saints Records. Składa się on z jednej, niemal godzinnej ambientowej kompozycji, składającej się z przypadkowych, ale zarazem harmonijnych elementów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neron

1. Nero Claudius Drusus Germanicus Caesar; (37-68) cesarz rzymski (od 54);
2. Nero Claudius Drusus; Neron Klaudiusz Druzus (38-9 r. p.n.e.), wódz rzymski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Neron, Lucius Domitius Ahenobarbus, po adopcji Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus (ur. 15 grudnia 37 w Ancjum, zm. 9 czerwca 68 w Rzymie) – cesarz rzymski od 13 października 54 do swojej śmieci, syn Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa i Agrypiny Młodszej, późniejszej żony cesarza Klaudiusza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neronowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) hist. należący do Nerona

#### Źródła:

Wiktionary

# Nerpa

gatunek foki; foka obrączkowana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Pusa hispida|ref=tak., mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych;

Nerpa (Pusa) – rodzaj morskich ssaków z rodziny fokowatych (Phocidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neruda

1. Pablo Neruda (właściwie Neftalí Ricardo Reyes Basualto) (1904-73), poeta chilijski;
2. Jan Neruda (1834-91), pisarz czeski

#### Źródła:

SJP.pl

# Nervosol

środek uspokajający i nasenny stosowany w leczeniu nerwic

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. zob. bupropion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nerw

1. splot włókien przewodzących bodźce czuciowe i ruchowe między mózgiem a innymi częściami ciała; fibra;
2. włókniste zgrubienie w liściach roślin; żyłka;
3. wrodzona zdolność do czegoś; talent

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. med. splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

(1.2) bot. włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu;

(1.3) książk. zacięcie do czegoś

Nerw (łac. nervus) – pęczek różnej długości i grubości włókien nerwowych (wypustek neuronów – aksonów) okrytych wspólną otoczką, wchodzących w skład obwodowego układu nerwowego.

Zrąb nerwu stanowi tkanka łączna właściwa, która dzieli się na:

- śródnerwie (osłonka Keya-Retziusa, endoneurium) – otaczające pojedyncze włókna nerwowe.
- onerwie (perineurium) – otaczające pojedyncze pęczki włókien. Tworzy barierę krew-nerw nieprzepuszczalną dla większości cząstek.
- nanerwie (epineurium) – otaczające cały nerw.
- przynerwie (paraneurium) – wypełnia okolice nerwu stabilizując jego położenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerwacja

sieć wiązek przewodzących wychodzących z ogonka liściowego i rozgałęziających się w blaszce liściowej; unerwienie liścia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerwiak

zwykle łagodny i niezłośliwy nowotwór obwodowego układu nerwowego, składający się z komórek nerwowych i włókien nerwowych; neuroma

Nerwiak – rzadki, zwykle niezłośliwy nowotwór obwodowego układu nerwowego, utworzony z wypustek nerwowych lub osłonki łącznotkankowej, umiejscowiony często w kanale kręgowym.

Ma postać drobnych, pojedynczych lub mnogich czerwonobrunatnych guzków. Podobnie przedstawia się utkanie nerwiaka pourazowego, który może być przyczyną bólów fantomowych lub piekących.

Nerwiaki złośliwe prowadzą do przerzutów drogą krwi i chłonki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerwiakowłókniak

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) med. guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;

Nerwiakowłókniak (łac. neurofibroma, ang. neurofibroma) – guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego, wywodzący się z komórek Schwanna. Zwykle mnogi, powstaje z osłonek nerwów skóry całego ciała, a także unerwiających narządy wewnętrzne i z nerwów czaszkowych. Nerwiakowłókniaki mogą ulegać transformacji złośliwej. Guzy te stanowią część obrazu klinicznego fakomatoz: choroby Recklinghausena, czyli nerwiakowłókniakowatości typu 1, i nerwiakowłókniakowatości typu 2.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerwiakowłókniakowatość

choroba genetyczna podzielona na dwa typy:
a) NF-1: charakterystyczne zmiany skóry i układu nerwowego; choroba von Recklinghausena;
b) NF-2: charakterystyczne zmiany układu nerwowego i niekoniecznie skóry

Nerwiakowłókniakowatości (neurofibromatozy, łac. neurofibromatoses) – grupa chorób genetycznych dziedziczonych autosomalnie dominująco cechujących się obecnością licznych, niezłośliwych nowotworów pochodzenia nerwowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerwica

długotrwałe zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego, objawiające się nadmierną pobudliwością, drażliwością, stanami lękowymi, obsesjami, często bólami psychogennymi, depresją; neuroza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

Zaburzenia nerwicowe, zwane również neurozami – grupa zaburzeń psychicznych o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerwicotwórczy

mający wpływ na powstawanie nerwic

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwicować

wywoływać nerwicę, denerwować

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwicowiec

osoba cierpiąca na nerwicę

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od nerw

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nerwiki

Nerwiki (niem. Nerfken, Parpelauken) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nerwizm

teoria uznająca nadrzędną rolę układu nerwowego w zjawiskach zachodzących w organizmie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwoból

napady bólu wzdłuż nerwów wskutek zakażenia, zatrucia, ochłodzenia; neuralgia; newralgia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nerwówa

potocznie: nerwowa, gorączkowa atmosfera; nerwówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwowiec

osoba nieodporna nerwowo; nerwus

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwowiej

stopień wyższy od przysłówka: nerwowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwówka

potocznie: nerwowa, gorączkowa atmosfera; nerwówa

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwowo

przysłówek

(1.1) w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój

#### Źródła:

Wiktionary

# Nerwowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zaburzenie systemu nerwowego; przewrażliwienie, nadmierna pobudliwość, skłonność do zdenerwowania, rozdrażnienie

(1.2) wzburzona, niespokojna atmosfera

#### Źródła:

Wiktionary

# Nerwowy

1. dotyczący nerwów; stanowiący nerw, będący nerwem;
2. dotyczący systemu nerwowego;
3. świadczący o zdenerwowaniu; niespokojny, gwałtowny;
4. łatwo ulegający rozdrażnieniu, zdenerwowaniu

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z nerwami, dotyczący nerwów

przymiotnik jakościowy

(2.1) o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy

(2.2) świadczący o zdenerwowaniu, napięciu, niepokoju

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nerwus

potocznie: osoba łatwo tracąca panowanie nad sobą, reagująca nerwowo, histerycznie; furiat, raptus, złośnik, piekielnik, wybuchowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. człowiek nerwowy, łatwo wpadający w gniew

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nerwuska

→ nerwus

Patrz:nerwus

#### Źródła:

SJP.pl

# Nerwy

1. system nerwowy jako czynnik regulujący stany psychiczne; odporność, wytrzymałość psychiczna;
2. zdenerwowanie, irytacja

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rozdrażnienie, zdenerwowanie, niepokój

(1.2) psychiczna odporność

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lp. od: nerw

Nerw (łac. nervus) – pęczek różnej długości i grubości włókien nerwowych (wypustek neuronów – aksonów) okrytych wspólną otoczką, wchodzących w skład obwodowego układu nerwowego.

Zrąb nerwu stanowi tkanka łączna właściwa, która dzieli się na:

- śródnerwie (osłonka Keya-Retziusa, endoneurium) – otaczające pojedyncze włókna nerwowe.
- onerwie (perineurium) – otaczające pojedyncze pęczki włókien. Tworzy barierę krew-nerw nieprzepuszczalną dla większości cząstek.
- nanerwie (epineurium) – otaczające cały nerw.
- przynerwie (paraneurium) – wypełnia okolice nerwu stabilizując jego położenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neryngowo

Neryngowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Września.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W pobliżu miejscowości, choć formalnie na terenie wsi Gozdowo, był przystanek kolei wąskotorowej Neryngowo.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nerytyczny

strefa nerytyczna - strefa wód przybrzeżnych ponad dnem litoralu lub szelfu kontynentalnego mórz i oceanów (rzadziej jezior), dobrze prześwietlona, charakteryzująca się różnorodnością form życia

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. geogr. odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nesca

[czytaj: neska] potocznie: kawa rozpuszczalna; neska

#### Źródła:

SJP.pl

# Nescafé

marka kawy rozpuszczalnej

Nescafé – marka kaw rozpuszczalnych pochodząca ze Szwajcarii i należąca do Nestlé od roku 1938. Nazwa jest połączeniem dwóch wyrazów: „Nestlé” i „café”. Dostępny na rynku w formie produktów takich jak:

- Nescafé Classic
- Nescafé Excella (dostępna tylko w Japonii)
- Nescafé 3w1
- Nescafé 2w1
- Nescafé Cappucino
- Nescafé Xpress
- Nescafé Espiro
- Nescafé Gold (japońska wersja to Nescafé Gold Blend)
- Nescafé Collection
- Nescafé Decaf
- Nestlé Brite (dostępna tylko w Japonii)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nesebyr

miasto w Bułgarii

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Bułgarii, położone na niewielkim półwyspie na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nesebyr (bułg. Несебър Nesebǎr) – miasto w Bułgarii, w obwodzie Burgas i siedziba gminy Nesebyr, położone na niewielkim półwyspie na wybrzeżu Morza Czarnego, 14 157 mieszkańców.

Miasto jest rezerwatem architektonicznym i archeologicznym od 1956, a od 1983 zabytki kultury w mieście zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nesebyrski

przymiotnik od: Nesebyr, miasto w Bułgarii

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nesebyrem, dotyczący Nesebyru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neseser

walizeczka lub torebka na podręczne drobiazgi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielka walizka lub torba na podręczne przybory, rzeczy osobiste, używana w podróży

Neseser (z łac. necessarius – potrzebny) – rodzaj małej walizki, przeznaczonej do przenoszenia podręcznych drobiazgów, np. do pracy lub w podróży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neska

potocznie: kawa rozpuszczalna; nesca

#### Źródła:

SJP.pl

# Nesquik

popularny napój kakaowy w postaci pyłu do rozpuszczania w mleku lub wodzie

Nesquik – napój kakaowy, sprzedawany w postaci proszku przeznaczonego do rozpuszczania w zimnym lub ciepłym mleku lub wodzie, produkowany od 1948 roku przez firmę Nestlé. W USA produkt ten był sprzedawany do 1999 roku pod nazwą Nestle Quik, kiedy to również i w tym kraju przyjęto nazwę Nesquik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nesselrode

[czytaj: neselrod] babka z bitą śmietaną i owocami, posypana wiórkami czekoladowymi

Ludzie:

- Fryderyk Karol Nesselrode (1786–1868) (ros. Fiodor Nesselrode) – Niemiec w służbie rosyjskiej, od 1813 adiutant wielkiego księcia Konstantego, ojciec Marii Kalergis
- Karl Robert Nesselrode (1780–1862) (ros. Карл Васильевич Нессельроде) – brat Fryderyka Karola Nesselrode, w latach 1814–1856 minister spraw zagranicznych Rosji
- Wilhelm Karl Nesselrode – ojciec Fryderyka i Karla Nesselrode

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nessos

Nessos (gr. Νέσσος Néssos, łac. Nessus) – w mitologii greckiej jeden z centaurów. Był synem Iksjona i Nefele.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nesterenko

nazwisko

Niestierienko (ukr., ros. Нестеренко) – nazwisko ukraińskie. Pochodzi od imienia Nestor i sufiksu -enko. Na początku XXI wieku Ukrainę zamieszkiwało ponad 37 tysięcy osób, noszących to nazwisko.

- Jurij Niestierienko – rosyjski pisarz, zwolennik antyseksualizmu
- Julija Nieściarenka – białoruska lekkoatletka i sprinterka
- Viktors Ņesterenko – łotewski piłkarz pochodzenia ukraińskiego
- Mykyta Nesterenko – ukraiński lekkoatleta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nesterowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nesteruk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nestlé

koncern spożywczy, znany głównie z wyrobów cukierniczych

Nestlé S.A. – szwajcarskie przedsiębiorstwo spożywcze założone przez niemieckiego farmaceutę Henriego Nestlé. Siedziba przedsiębiorstwa mieści się w Vevey, w kantonie Vaud, w Szwajcarii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nestor

mądry, doświadczony starzec, będący najstarszym przedstawicielem jakiejś grupy ludzi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Nestor – imię męskie
- Nestor – kronikarz ruski, mnich pieczerskiego monasteru w Kijowie
- Nestor – w mitologii greckiej król Pylos, jeden z najstarszych uczestników wojny trojańskiej, mądry i doświadczony starzec, syn Neleusa; bohater Iliady i Odysei Homera
- nestor – rodzaj ptaków z rodziny nestorów
- Nestor – planetoida o numerze katalogowym 659
- HMAS Nestor – australijski niszczyciel z okresu II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nestorianin

zwolennik, wyznawca nestorianizmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nestorianizm

chrześcijańska herezja z V w., głosząca odrębność boskiej i ludzkiej natury Chrystusa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teol. chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nestorianka

zwolenniczka nestorianizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nestoriański

przymiotnik

(1.1) rel. dotyczący nestorianizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Nestorka

mądra, doświadczona kobieta, będąca najstarszą przedstawicielką jakiejś grupy ludzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Nestorowicz

nazwisko

Nestorowicz (cz. Nesterowicz) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Pobóg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nestorowy

przymiotnik od: nestor

#### Źródła:

SJP.pl

# Nesycki

dotyczący Nesy, starożytnego miasta na terenie dzisiejszej Turcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Neszka

zdrobnienie od: Agnieszka; Aga

#### Źródła:

SJP.pl

# Net

1. w tenisie: otarcie się piłki o siatkę, szczególnie jako błąd przy serwowaniu; w siatkówce: otarcie się piłki o siatkę po serwisie;
2. potocznie: Internet

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. młodz. Internet

net – polecenie systemu operacyjnego Microsoft Windows, i ReactOS (pochodzące z DOS) umożliwiające zarządzania i konfigurowania systemu operacyjnego z wiersza poleceń. Polecenie służy głównie do zarządzania zasobami sieciowymi. Jest również częścią programu IBM PC Network Program for DOS. Jest to zewnętrzne polecenie zaimplementowane jako `net.exe`. W przypadku użycia w pliku wsadowym przełączniki `/Y`lub `/N` mogą służyć do bezwarunkowej odpowiedzi Tak lub Nie na pytania zwrócone przez polecenie. Polecenie `net`ma kilka poleceń podrzędnych, które mogą się różnić w zależności od implementacji lub wersji systemu operacyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neta

rodzaj sieci rybackiej

## Miejsca

- Neta – wieś na Cyprze
- Neta – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Lumbini w dystrykcie Gulmi
- Neta – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Gandaki w dystrykcie Lamjung
- Neta – gaun wikas samiti w zachodniej części Nepalu w strefie Bheri w dystrykcie Surkhet

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netballowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z netballem, dotyczący netballu

#### Źródła:

Wiktionary

# Netbook

[czytaj: netbuk] mały komputer przenośny głównie do korzystania z internetu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mały, komputer przenośny mniejszy od notebooka, przeznaczony głównie do przeglądania Internetu, korzystania z aplikacji online oraz programów biurowych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Netfliksowy

przymiotnik

(1.1) pot. związany z Netflixem, wyprodukowany dla Netflixa, dostępny na Netfliksie

#### Źródła:

Wiktionary

# Netflix

#### Źródła:

Wikipedia

# Netia

firma telekomunikacyjna

Netia S.A. – jeden z największych polskich operatorów telekomunikacyjnych, część Grupy Cyfrowego Polsatu. Dostawca usług telewizyjnych, internetu stacjonarnego oraz mobilnego dla użytkowników prywatnych, firm oraz instytucji. Zatrudnia ok. 2000 osób w 70 lokalizacjach w Polsce. Od maja 2018 r. większościowy pakiet akcji Netia SA posiada Cyfrowy Polsat S.A.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netizen

środowiskowo: człowiek bardzo często korzystający z internetu i aktywnie przyczyniający się do jego rozwoju; obywatel internetu

Netizen (ang. net – sieć, citizen – obywatel) – „obywatel sieci”, aktywnie członek społeczności sieciowych, zaangażowany w podejmowanie aktywności o charakterze obywatelskim, społecznym i politycznym.

Pojęcie netizen stało się w ostatnich latach szczególnie popularne w Chinach i Korei Południowej, gdzie istnieją aktywne grupy sieciowe. Przykładem roli netizenów były wybory prezydenckie w Korei w 2002 roku, kiedy to Roh Moo-hyun został wybrany w dużej mierze dzięki poparciu społeczności sieciowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netlabel

przedsiębiorstwo lub nieformalna grupa zajmująca się dystrybucją muzyki w internecie

Netlabel (nazywany również on-line label, web label lub mp3 label) – ogólna nazwa firm i nieformalnych grup zajmujących się szczególnym sposobem dystrybucji muzyki w Internecie, głównie w formie elektronicznej (w postaci skompresowanych plików MP3 lub Ogg Vorbis). Netlabele często funkcjonują jak tradycyjne wytwórnie płytowe nagrywając i promując wydawnictwa muzyczne (np. single, albumy oraz składanki). Większość z nich posługuje się metodami "marketingu partyzanckiego" w celu promocji swojej działalności, nie wydając pieniędzy na tradycyjne techniki reklamowe. Niektóre "netlabele" prowadzą działalność komercyjną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netografia

bibliografia tekstów internetowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Netograficzny

→ netografia

Patrz:netografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Netoholiczka

kobieta uzależniona od internetu; internetoholiczka, siecioholiczka, cyberholiczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uzależniona od internetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Netoholiczny

→ netoholizm; siecioholiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Netoholik

osoba uzależniona od internetu; internetoholik, siecioholik, cyberholik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uzależniona od internetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Netoholizm

uzależnienie od internetu; internetoholizm, siecioholizm, cyberholizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uzależnienie od Internetu

Zespół uzależnienia od internetu – zespół zależności polegający na nałogowym wielogodzinnym korzystaniu z urządzeń elektronicznych, mających często dostęp do internetu, które jest dla osoby uzależnionej źródłem dystresu oraz w dłuższym okresie negatywnie wpływa na jego funkcjonowanie w sferze fizycznej, psychicznej, interpersonalnej, społecznej, rodzinnej i gospodarczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Netokracja

wizja nowej elity władzy epoki Internetu, w której naczelną wartością jest informacja

Netokracja (ang. net – sieć, aristocracy – arystokracja) – nowa klasa wyższa w społeczeństwie cyfrowym stanowiąca elitę informacyjną.

Wizja nowej rzeczywistości przedstawiona została w książce Netokracja. Nowa elita władzy i życie po kapitaliźmie Alexandra Barda i Jana Söderqvista, w której władzę przejmą netokraci, zwani nową arystokracją, arystokracją sieci. W opisanej w tej publikacji rzeczywistości naczelną wartością jest informacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netokratyczny

→ netokracja

Patrz:netokracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Netowy

→ net (internet), → neta (sieć rybacka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Netscape

- Netscape Navigator – przeglądarka internetowa
- Netscape Enterprise Server – serwer WWW
- Netscape Directory Server – serwer LDAP
- Netscape Visual JavaScript – zintegrowane środowisko programistyczne
- Netscape Certificate Management System – system zarządzania certyfikatami
- Netscape Communications – przedsiębiorstwo tworzące oprogramowanie

#### Źródła:

Wikipedia

# Netsprint

Netsprint – spółka będąca częścią Grupy Netsprint należącej do holdingu Dirlango oraz funduszu Innova Capital.

Pod tą samą nazwą funkcjonowała także wyszukiwarka internetowa opracowana przez firmę XOR Internet z Warszawy w 2000 roku, rozwijana przez spółkę Netsprint.pl do 2012 roku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Netsuke

mały przedmiot rzeźbiony w drewnie lub kości słoniowej, kuty w metalu

Netsuke (jap. 根付) – miniaturowe rzeźby używane w Japonii od około XV wieku, umieszczane na końcu sznura, na którym mocowano do pasa kimona woreczek, służący do noszenia drobnych przedmiotów lub inrō (ozdobny pojemnik na leki lub osobistą pieczęć).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Netto

w znaczeniu rzeczownika: waga bez opakowania

przysłówek

(1.1) o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów

(1.2) o masie: bez opakowania

- masa netto – masa towaru bez opakowania
- płaca netto – wynagrodzenie wypłacane do ręki
- wartość netto – wartość towaru (usługi) bez podatku VAT
- produkt krajowy netto – wartość produktów wytworzonych na terytorium danego kraju
- format netto – rozmiary karty gotowego wyrobu poligraficznego (po obcięciu spadów)
- Netto – duńska sieć supermarketów
- Netto – francuska sieć supermarketów
- Netto Marken-Discount – niemiecka sieć supermarketów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nettop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. komputer typu mini desktop przeznaczony do wykonywania podstawowych zadań (głównie związanych z Internetem), zużywający mniej energii od tradycyjnego komputera osobistego;

Nettop – typ komputera mini desktop lub Small Form Factor przeznaczony do wykonywania podstawowych zadań, takich jak przeglądanie Internetu, dostęp do aplikacji sieciowych i bogatych aplikacji internetowych, dokumentów, audio/wideo itp.

Słowo Nettop powstało z połączenia słów Internet i pulpitu (ang. Internet Desktop), podobnie do „Netizen”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Netware

NetWare – sieciowy system operacyjny firmy Novell przeznaczony dla serwerów pełniących funkcje serwera plików. Z powodzeniem pełni również funkcje serwera baz danych, routera i innych serwisów internetowych (tunelowanie, NAT, DHCP, mail, FTP, WWW, DNS, HTTPS, TFTP-PP, PxE, Virtual Office i inne).

#### Źródła:

Wikipedia

# Network

[czytaj: netłork lub netłerk] sieć komputerowa, zwykle lokalna

#### Źródła:

SJP.pl

# Networking

[czytaj: netłorking] metoda poprawy konkurencyjności regionu przy pomocy sieci kontaktów w wymiarze regionalnym, krajowym lub światowym

- Networking (profilaktyka) – działania profilaktyczne podejmowane w sieci w celu przeciwdziałaniu problemom społecznym.
- Networking (biznes) – proces wymiany informacji, zasobów, wzajemnego poparcia i możliwości, prowadzony dzięki korzystnej sieci wzajemnych kontaktów w biznesie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Networkingowy

→ networking [czytaj: netłorkingowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Networkować

[czytaj: netłorkować] w biznesie: wymieniać informacje, zasoby, możliwości dzięki sieci wzajemnych kontaktów

#### Źródła:

SJP.pl

# Netykieta

zbiór zasad przyzwoitego zachowania w internecie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór zasad obowiązujących w Internecie, np. w społecznościach internetowych, na forach, IRC-u, czacie itp.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Netzel

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Neubrandenburg

[czytaj: nojBRANdenburk] miasto w Niemczech

Neubrandenburg (pol. hist. Nowy Branibórz, Branibór Nowy), Vier-Tore-Stadt (pol. Miasto czterech bram) – miasto powiatowe w Niemczech w południowo-wschodniej części Meklemburgii-Pomorza Przedniego na Pojezierzu Meklemburskim, siedziba powiatu ziemskiego Mecklenburgische Seenplatte. Jest położone na północnym skraju jeziora Tollensesee w pobliżu miejsca, gdzie wypływa zeń rzeka Tollense. Miasto obejmuje także wzgórze Datzeberg, na którym wybudowano osiedle bloków mieszkalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neufchâtel

[czytaj: noszaTEL] francuski ser podpuszczkowy

Francja:

- Neufchâtel-en-Bray – gmina
- Neufchâtel-en-Saosnois – gmina
- Neufchâtel-Hardelot – gmina
- Neufchâtel-sur-Aisne – gmina

Szwajcaria:

- Neufchâtel – dawna nazwa miasta Neuchâtel

Osoby:

- Jean I. de Neufchâtel – francuski dyplomata
- Jean II. de Neufchâtel – francuski dyplomata

Inne:

- Neufchâtel - ser francuski

Zobacz też:

- Neuchâtel

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neugebauer

[czytaj: nojgebałer] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuma

dawny znak notacji muzycznej, używany zwłaszcza w zapisie chorału gregoriańskiego

Neumy – forma notacji muzycznej w średniowieczu. Przyjmuje się, że termin „neuma” pochodzi od starogreckich wyrazów πνεῦμα [pneuma], czyli „oddech”, lub νεῦμα [neuma] – ’znak’. Neumy stanowiły ogólny zarys linii melodycznej, informowały, czy melodia wędruje w górę, czy w dół, nie wskazując początkowo wielkości poszczególnych interwałów. Dopiero wprowadzenie linii (notacja diastematyczna) przez Gwidona z Arezzo (zm. 1050) pozwoliło na szczegółowy zapis melodii chorałowych. Notacja ta obejmuje znaki w formie kropek (punctum) i kresek (virga), które przedstawiają przybliżony przebieg melodii; nie zawsze określają one dokładny czas trwania i wysokość dźwięku. Neumy zapisywano początkowo bezliniowo, później na czterolinii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuman

nazwisko

- Andrés Neuman (ur. 1977) – pisarz, poeta, eseista i tłumacz
- Dominik Neuman (ur. 1995) – czeski kolarz szosowy
- Jan Alojzy Neuman (1902–1941) – polski artysta fotograf, publicysta
- Tomasz Neuman, znany też jako Tomas Neumann (ur. 1951) – polski aktor na stałe mieszkający w Szwecji
- Władysław Neuman (1893–1945) – polski dyplomata

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neumann

[czytaj: nojman] nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Abraham Neumann (1873–1942) – polski malarz i grafik
- Adam Neumann (ur. 1959) – polski samorządowiec
- Alexander Neumann (1861–1947) – austriacki architekt
- Alfred Neumann (1865–1920) – niemiecki lekarz
- Alfred Neumann (1909–2001) – niemiecki polityk i działacz komunistyczny
- Angelo Neumann (1838–1910) – austriacki śpiewak operowy
- Annett Neumann (ur. 1970) – niemiecka kolarka torowa
- Balthasar Neumann (1687–1753) – niemiecki architekt i inżynier wojskowy
- Bernd Neumann (ur. 1942) – niemiecki polityk
- Carl Neumann (1860–1934) – niemiecki historyk kultury i sztuki
- Carl Gottfried Neumann (1832–1925) – niemiecki matematyk
- Caspar Neumann (1648–1715) – niemiecki duchowny i uczony
- Elisabeth Noelle-Neumann (1916–2010) – niemiecka dziennikarka i publicystka
- Elżbieta Neumann (1924–2019) – działaczka polonijna z Wrocławia
- Erich Neumann (1892–1948 lub 1951) – niemiecki polityk
- Franz Ernst Neumann (1798–1895) – niemiecki fizyk, matematyk i krystalograf
- Franz Leopold Neumann (1900–1954) – niemiecki politolog
- Franz von Neumann (1844–1905) – austriacki architekt i polityk
- Gabi Neumann (1937–2012) – izraelski grafik i rzeźbiarz
- Günter Neumann (1920–2005) – niemiecki językoznawca
- Gustav Neumann (1838–1881) – niemiecki szachista
- Hannah Neumann (ur. 1984) – niemiecka polityk i politolog
- Heidi Wernerus-Neumann (1947–2011) – niemiecka działaczka społeczna i samorządowa
- Heinrich Neumann (1814–1884) – niemiecki lekarz psychiatra
- Herbert Neumann (ur. 1953) – niemiecki piłkarz i trener
- Hieronim Neumann (ur. 1948) – polski reżyser
- Hugo Neumann (1858–1912) – niemiecki lekarz pediatra
- Irene Neumann (ur. 1894) – austriacka lekkoatletka, kulomiotka i dyskobolka
- Jacek Neumann (ur. 1960) – polski duchowny katolicki, profesor nauk teologicznych
- Jan Nepomucen Neumann (1811–1860) – czeski duchowny katolicki
- John von Neumann (1903–1957) – amerykański fizyk, matematyk, informatyk i chemik pochodzenia żydowskiego
- Johnny Neumann (1950–2019) – amerykański koszykarz i trener
- Jörg Neumann (ur. 1941) – niemiecki lekkoatleta, płotkarz
- Josef Neumann (1911–1994) – szwajcarski lekkoatleta, oszczepnik i wieloboista
- Józef Neumann (1857–1932) – polski drukarz i polityk
- Jutta Neumann (ur. 1932) – zachodnioniemiecka lekkoatletka, oszczepniczka
- Karl Johann Neumann (1823—1880) – niemiecki historyk i geograf
- Karl Neumann (1887–?) – niemiecki wojskowy
- Kazimierz Neumann (1933–2011) – polski wioślarz
- Klaus Neumann (1923–2000) – niemiecki lotnik
- Klaus Neumann (ur. 1942) – niemiecki lekkoatleta, trójskoczek
- Klemens Neumann (1873–1928) – niemiecki duchowny katolicki, pedagog
- Lothar Neumann (1891–1963) – niemiecki architekt i urzędnik
- Marcel Neumann (ur. 1915) – luksemburski pływak
- Marco Neumann (ur. 1988) – niemiecki wioślarz
- Maria Hiszpańska-Neumann (1917–1980) – polska artystka zajmująca się grafiką
- Mieczysław Neumann (1904–1973) – polski bokser
- Monika Dethier-Neumann (ur. 1960) – belgijska samorządowiec i przedsiębiorca
- Otto Neumann (1902–1990) – niemiecki lekkoatleta, sprinter
- Paul Neumann (1875–1932) – austriacki pływak pochodzenia żydowskiego
- Przemysław Neumann (ur. 1979) – polski dyrygent
- Sara Neumann (ur. 2000) – polska lekkoatletka, biegaczka
- Sławomir Neumann (ur. 1968) – polski polityk
- Therese Neumann (1898–1962) – niemiecka mistyczka i stygmatyczka
- Václav Neumann (1920–1995) – czeski dyrygent
- Wanda Neumann (ur. 1945) – polska aktorka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neumatyczny

związany z neumami, dawnymi znakami notacji muzycznej, np. zapis neumatyczny - zapis muzyki za pomocą neum

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuralgia

napady bólu wzdłuż nerwów wskutek zakażenia, zatrucia, ochłodzenia; nerwoból; newralgia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuralgiczny

[czytaj: nełralgiczny] dotyczący neuralgii (newralgii, nerwobólu), napadów bólu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuraminidaza

enzym występujący w wirusach grypy odpowiedzialny za rozkład kwasu sjalowego

Neuraminidaza (EC 3.2.1.18) – należący do glikoprotein enzym odpowiedzialny za rozkład kwasu sjalowego, występujący w wirusach grypy.

Enzym ten umożliwia wirusom opuszczanie komórek przez rozpad błony komórkowej zarażonej komórki. Pozwala on także na przyłączenie się wirusa do błony komórkowej, co ułatwia wnikanie do wnętrza komórki (neuraminidaza ma duże powinowactwo do kwasu sjalowego receptorów błonowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurastenia

[czytaj: nełrastenia] jedna z postaci nerwicy, występująca często u osób pozostających w długotrwałym napięciu emocjonalnym, przepracowanych, objawiająca się osłabieniem, drażliwością, zaburzeniami snu itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

Neurastenia – najczęstsza postać nerwicy objawiająca się zwiększoną pobudliwością i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; niepokojem, niemożnością skupienia uwagi, drażliwością, bólami w okolicy serca, kołataniem serca, bólami głowy, zaburzeniami jelitowymi, osłabieniem czynności płciowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurasteniczka

[czytaj: nełrasteniczka] kobieta cierpiąca na neurastenię (jedna z postaci nerwicy)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta cierpiąca na neurastenię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurastenicznie

przysłówek

(1.1) w sposób właściwy neurastenikom

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurasteniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co neurasteniczne; cecha tego, kto neurasteniczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurasteniczny

przymiotnik od: neurastenia (rodzaj nerwicy)

przymiotnik

(1.1) psych. właściwy neurastenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurastenik

[czytaj: nełrastenik] człowiek cierpiący na neurastenię (jedna z postaci nerwicy)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. mężczyzna cierpiący na neurastenię

Neurastenia – najczęstsza postać nerwicy objawiająca się zwiększoną pobudliwością i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; niepokojem, niemożnością skupienia uwagi, drażliwością, bólami w okolicy serca, kołataniem serca, bólami głowy, zaburzeniami jelitowymi, osłabieniem czynności płciowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurastenizować

rzadko: doprowadzać do neurastenii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroanatomia

Neuroanatomia – gałąź anatomii zajmująca się budową obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego u człowieka i zwierząt. Równocześnie, stanowi jedną z najstarszych gałęzi neurobiologii.

W jej obrębie wyróżnia się między innymi neuroanatomię strukturalną, badającą wyłącznie wzajemne stosunki struktur neuroanatomicznych, i neuroanatomię czynnościową, badającą współdziałanie określonych struktur podczas określonych procesów. Czynność i budowa są jednak w neuroanatomii tak blisko powiązane, że w zasadzie nie rozpatruje się ich nigdy oddzielnie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neurobik

aktywności poprawiające kondycję mózgu; trening mózgu, fitness mózgu, trening kognitywny

Trening kognitywny, określany potocznie jako neurobik, trening mózgu lub fitness mózgu – pojęcie to obejmuje ćwiczenia i aktywności, wykonywane i powtarzane w celu przywrócenia, rozwinięcia i poprawy niektórych funkcji poznawczych człowieka, takich jak pamięć czy inteligencja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurobiolog

specjalista w zakresie neurobiologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurobiologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurobiologiczny

→ neurobiologia

Patrz:neurobiologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurobiolożka

→ neurobiolog

Patrz:neurobiolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroblast

Neuroblast – komórka macierzysta dla neuronów oraz komórek glejowych. Neuroblasty różnicują się w kierunku neuronów i komórek gleju przede wszystkim w okresie embrionalnym, ale proces neurogenezy zachodzi również w mózgowiu ssaków w okresie postnatalnym. Wykazano obecność neuroblastów w strefie przyziarnistej zakrętu zębatego i w strefie przykomorowej komór bocznych (ang. subventricular zone, SVZ)

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuroblastoma

złośliwy nowotwór współczulnego układu nerwowego; nerwiak zarodkowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuroborelioza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba przenoszona przez chore kleszcze, dotykająca układ nerwowy i powodująca proces zapalny tkanki nerwowej

Borelioza, krętkowica kleszczowa, choroba z Lyme (łac. borreliosis, morbus Lyme) – wieloukładowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie należące do krętków. Najczęściej genogatunkami będącymi czynnikiem etiologicznym są: Borrelia burgdorferi sensu stricto, Borrelia garinii i Borrelia afzelii, przenoszona na człowieka i niektóre zwierzęta przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Zakażenie człowieka następuje po ukłuciu i żerowaniu kleszcza w skórze. Rezerwuarem krętka są liczne gatunki zwierząt, głównie gryzonie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurochirurg

specjalista w dziedzinie neurochirurgii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka - specjalistka w zakresie neurochirurgii

Neurochirurgia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem operacyjnym chorób układu nerwowego. W obszarze zainteresowania neurochirurgii znajdują się: mózgowie, rdzeń kręgowy, nerwy obwodowe oraz układ naczyniowy, zaopatrujący te struktury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurochirurgia

dział medycyny zajmujący się chirurgicznym leczeniem schorzeń układu nerwowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

Neurochirurgia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką i leczeniem operacyjnym chorób układu nerwowego. W obszarze zainteresowania neurochirurgii znajdują się: mózgowie, rdzeń kręgowy, nerwy obwodowe oraz układ naczyniowy, zaopatrujący te struktury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurochirurgiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurochirurżka

→ neurochirurg

Patrz:neurochirurg

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurocybernetyczka

zwolenniczka lub przedstawicielka neurocybernetyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurocybernetyczny

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do neurocybernetyki, związany z neurocybernetyką

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurocybernetyk

zwolennik lub przedstawiciel neurocybernetyki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie neurocybernetyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurocybernetyka

zwolennik lub przedstawiciel neurocybernetyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cybern. dział biocybernetyki, cybernetyka modeli neurologicznych;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: neurocybernetyk

Neurocybernetyka – dział biocybernetyki, zajmujący się analizą i modelowaniem procesów przetwarzania informacji i sterowania w układach nerwowych zwierząt i człowieka. Główne kierunki prac to m.in.:

- ustalenie i opis matematyczny własności neuronu,
- analiza percepcji,
- badanie i modelowanie procesów uczenia się,
- badanie sieci neuronowych i hierarchicznej organizacji układu nerwowego,
- analiza systemów sterowania układu ruchu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurocyt

[czytaj: nełrocyt] część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem; perikarion

Perikarion (perycaryon), inaczej ciało komórki nerwowej, soma lub neurocyt – część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem (rzadziej dwa jądra lub więcej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurodegeneracja

obumieranie komórek neuronalnych

Choroby neurodegeneracyjne (gr./łac. νέυρο- (néuro-) = „nerwowy” oraz dēgenerāre, „degenerować”) – grupa wrodzonych lub nabytych postępujących chorób układu nerwowego, w których podstawowym zjawiskiem patologicznym jest utrata komórek nerwowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurodegeneracyjny

powodujący obumieranie komórek neuronalnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurodermatoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. atopowe zapalenie skóry.

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurodydaktyk

interdyscyplinarna dziedzina nauki, koncentrująca się na pracy mózgu i lepszym zrozumieniu procesów uczenia się oraz zapamiętywania

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurodydaktyka

interdyscyplinarna dziedzina nauki, koncentrująca się na pracy mózgu i lepszym zrozumieniu procesów uczenia się oraz zapamiętywania

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroendokrynolog

specjalista w dziedzinie neuroendokrynologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurofarmakolog

specjalista w dziedzinie neurofarmakologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurofarmakologia

nauka o farmakologii układu nerwowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurofibryla

mikroskopijne włókienko w cytoplazmie neuronów, za pomocą którego komórki nerwowe odbierają i przekazują bodźce

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurofizjolog

specjalista w zakresie neurofizjologii

Neurofizjologia, fizjologia układu nerwowego – dział biologii, zajmujący się funkcjonowaniem poszczególnych elementów oraz całości układu nerwowego. Jest ściśle powiązana z neuropsychologią, neurologią, psychiatrią, etologią i innymi naukami behawioralnymi. Wchodzi w skład neurobiologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurofizjologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. fizjologia układu nerwowego

Neurofizjologia, fizjologia układu nerwowego – dział biologii, zajmujący się funkcjonowaniem poszczególnych elementów oraz całości układu nerwowego. Jest ściśle powiązana z neuropsychologią, neurologią, psychiatrią, etologią i innymi naukami behawioralnymi. Wchodzi w skład neurobiologii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurofizjolożka

→ neurofizjolog

Patrz:neurofizjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurogeneza

zdolność organizmu do produkcji nowych neuronów

Neurogeneza (ang. neurogenesis ‘powstawanie neuronów’) – proces powstawania oraz różnicowania się (morfologicznego oraz funkcjonalnego) nowych komórek tkanki nerwowej, obejmujący zarówno neurogenezę wieku embrionalnego (prenatalnego), jak i neurogenezę wieku dorosłego (postnatalnego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurogeniczny

mający źródło w układzie nerwowym, pochodzący z procesów nerwowych; neurogenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurogenny

mający źródło w układzie nerwowym, pochodzący z procesów nerwowych; neurogeniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurogeriatria

Neurogeriatria – interdyscyplinarna dziedzina wiedzy, czerpiąca z neurologii i geriatrii, zajmująca się zaburzeniami neurologicznymi wieku podeszłego. Starzenie się społeczeństw implikuje, analogicznie jak w przypadku pediatrii, powstawanie specjalizacji szczegółowych związanych z chorobami wieku podeszłego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuroglej

ważny element odżywczy i ochronny dla neuronów

Komórki glejowe lub glej (gr. glia = klej; ang. glial cells), stanowią obok komórek nerwowych drugi składnik tkanki nerwowej. System tworzony przez komórki glejowe nazywany jest neuroglejem. Występują w wielu różnych typach i pełnią wiele różnorodnych i do końca niezbadanych funkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurografia

obrazowanie przebiegu włókien nerwowych za pomocą rezonansu magnetycznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurograficzny

→ neurografika

Patrz:neurografika

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurografika

metoda artystyczno-terapeutyczna łącząca w sobie psychologię, neurobiologię i sztukę

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurohormon

hormon wytwarzany przez komórki tkanki nerwowej, spełniający rolę łącznika układu nerwowego i układu hormonalnego, np. wazopresyna czy adrenalina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. hormon wytwarzany przez tkankę nerwową;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurohormonalny

dotyczący neurohormonów i ich działania (np. zaburzenia neurohormonalne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. dotyczący neurohormonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuroinfekcja

zakażenie dotyczące układu nerwowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroinfekcyjny

→ neuroinfekcja

Patrz:neuroinfekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurokognitywistyczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący neurokognitywistyki

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurokognitywistyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina łącząca psychologię z wiedzą na temat funkcjonowania mózgu

#### Źródła:

Wiktionary

# Neurokosmetyk

kosmetyk z substancjami oddziałującymi na skórny układ nerwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroleptanalgezja

metoda znieczulenia ogólnego

Neuroleptoanalgezja (NLA) – znieczulenie osiągane przez dożylne podanie krótko działającego analgetyku narkotycznego (np. fentanylu) oraz silnego neuroleptyku (np. droperidol), powodujące analgezję (znieczulenie) i silną sedację (uspokojenie) bez utraty przytomności. Pacjent nie odczuwa lęku ani bólu, jest uspokojony psychicznie i ruchowo, pozbawiony emocji i obojętny na bodźce zewnętrzne. Jednocześnie ma zachowaną świadomość i utrzymuje kontakt z otoczeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuroleptoanalgezja

znieczulenie osiągane przez dożylne podanie krótko działającego analgetyka narkotycznego (np. fentanylu) oraz silnego neuroleptyka, powodujące analgezję i silną sedację przy zachowaniu przytomności

Neuroleptoanalgezja (NLA) – znieczulenie osiągane przez dożylne podanie krótko działającego analgetyku narkotycznego (np. fentanylu) oraz silnego neuroleptyku (np. droperidol), powodujące analgezję (znieczulenie) i silną sedację (uspokojenie) bez utraty przytomności. Pacjent nie odczuwa lęku ani bólu, jest uspokojony psychicznie i ruchowo, pozbawiony emocji i obojętny na bodźce zewnętrzne. Jednocześnie ma zachowaną świadomość i utrzymuje kontakt z otoczeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuroleptyczny

→ neuroleptyk

Patrz:neuroleptyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroleptyk

[czytaj: nełroleptyk] lek stosowany w leczeniu psychoz i nerwic; lek neuroleptyczny, lek przeciwpsychotyczny, lek psychoplegiczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. farm. lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

Leki przeciwpsychotyczne, leki neuroleptyczne, neuroleptyki (od gr. νεῦρον neuron ‘nerw’ i λῆψις lepsis ‘napad, ujęcie, schwytanie’) – klasa leków stosowana w leczeniu zaburzeń psychicznych, głównie schizofrenii i innych psychoz, w przebiegu których występują objawy wytwórcze: urojenia, omamy, zaburzenia aktywności, uczuciowości, świadomości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurolingwistyczny

→ neurolingwistyka

Patrz:neurolingwistyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurolingwistyka

dziedzina lingwistyki zajmująca się badaniem mowy w powiązaniu z procesami zachodzącymi w mózgu

Neurolingwistyka − nauka na pograniczu lingwistyki, psychologii i neurologii, badająca mechanizmy nerwowe w obrębie ludzkiego mózgu, które kontrolują aktywność językową, oraz zmiany kształtujące się w mowie przy lokalnych zaburzeniach w pracy mózgu. Neurolingwistyka próbuje na podstawie różnych zaburzeń (afazji, jąkania, dyzartrii) skonstruować model relacji między mową a aspektami funkcjonowania mózgu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurolog

specjalista w zakresie neurologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka neurologii

Neurolog – lekarz specjalista zajmujący się diagnostyką i leczeniem chorób układu nerwowego, czyli neurologią. Prawo do używania tytułu specjalisty neurologa może uzyskać lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego odbywanego pod nadzorem kierownika specjalizacji przez co najmniej pięć lat (po ukończeniu stażu podyplomowego i zdaniu lekarskiego egzaminu praktycznego). Obecnie specjalizacja z neurologii jest jednostopniowa. Przed 1999 rokiem tytuł specjalisty neurologa (specjalisty drugiego stopnia) można było uzyskać dopiero po wcześniejszym uzyskaniu tytułu lekarza neurologa (czyli ukończeniu specjalizacji pierwszego stopnia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurologia

[czytaj: nełrologia] dział medycyny obejmujący choroby układu nerwowego, z wyjątkiem chorób psychicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurologiczny

→ neurologia [czytaj: nełrologiczny]

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący neurologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurologopeda

specjalista w zakresie neurologopedii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurologopedia

specjalizacja logopedii zajmująca się diagnozą i leczeniem zaburzeń mowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział logopedii zajmujący się wadami mowy związanymi z uszkodzeniem układu nerwowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurologopedka

→ neurologopeda

Patrz:neurologopeda

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurolożka

→ neurolog

Patrz:neurolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroma

[czytaj: nełroma] zwykle łagodny i niezłośliwy nowotwór obwodowego układu nerwowego, składający się z komórek nerwowych i włókien nerwowych; nerwiak

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuromast

ciałko czuciowe u kręgowców wodnych, rejestrujące ruch i kierunek przepływu wody

Neuromast – mechanoreceptorowe ciałko czuciowe, występujące w skórze i linii bocznej ryb oraz linii bocznej płazów (zwłaszcza kijanek). Jego zadaniem jest rejestrowanie zaburzeń hydrodynamicznych środowiska wodnego. Duża liczba neuromastów umożliwia m.in. odnajdowanie prądów o odpowiednim kierunku i szybkości czy lokalizowanie w wodzie obiektów, w tym ofiar i drapieżników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuromediator

związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); mediator, neuroprzekaźnik, przekaźnik nerwowy, neurotransmiter, transmiter

Neuroprzekaźnik, neurotransmiter, neuromediator – związek chemiczny, którego cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy, a także z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołowych. Najbardziej rozpowszechnionymi neuroprzekaźnikami są: glutaminian, GABA, acetylocholina, dopamina, noradrenalina, adrenalina, serotonina, histamina i insulina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuromodulator

związek endogenny mający wpływ na neurony

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuron

[czytaj: nełron] podstawowa jednostka układu nerwowego; komórka nerwowa wraz z wypustkami (aksonem i dendrytami), mająca zdolność wytwarzania i przewodzenia impulsów nerwowych; neurocyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

Neuron, komórka nerwowa – rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji w postaci sygnału elektrycznego. Neurony są podstawowym elementem układu nerwowego zwierząt. Najwięcej neuronów znajduje się w ośrodkowym układzie nerwowym, w skład którego wchodzi mózgowie oraz rdzeń kręgowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neuronalny

→ neuron; neuronowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuronauka

interdyscyplina naukowa zajmująca się badaniem układu nerwowego

Neuronauka – interdyscyplinarna dziedzina naukowa zajmująca się badaniem układu nerwowego, głównie OUN. Leży na pograniczu wiedzy medycznej, biologicznej, biochemicznej, biofizycznej, informatycznej, psychologicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuronowy

→ neuron; neuronalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neuronem, dotyczący neuronu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuroobrazowanie

Neuroobrazowanie – metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu. Metody neuroobrazowania pozwalają na obserwację czynności mózgu podczas przeprowadzania wybranych procesów, np. odliczania co 3, zapamiętywania twarzy, poruszania palcem wskazującym, czytania słów, itd. Neuroobrazowanie umożliwia lokalizację obszarów funkcjonalnych mózgu, odpowiednich dla danych procesów. Istotną sprawą jest to, aby w eksperymencie z wykorzystaniem neuroobrazowania dobrać odpowiednio warunek kontrolny dla wybranego warunku eksperymentalnego (zadania wykonywanego przez osobę badaną). Do badań tego typu można stosować funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy (fMRI).

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuroobrazowy

taki, który obrazuje struktury i funkcje mózgu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuropata

[czytaj: nełropata] osoba cierpiąca na neuropatię (chorobę układu nerwowego)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. człowiek cierpiący na neuropatię, podatny na schorzenia nerwowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuropatia

[czytaj: nełropatia] choroba układu nerwowego, zwłaszcza o podłożu metabolicznym lub zwyrodnieniowym, objawiająca się nadwrażliwością emocjonalną, szybkim wyczerpywaniem się, zaburzeniami snu, bólami głowy itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

Neuropatia (neuropatia obwodowa, choroba nerwów obwodowych, zapalenie nerwów obwodowych) – stan chorobowy dotyczący obwodowego układu nerwowego. Uszkodzenie lub stan zapalny zaburza przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych i oprócz bólu wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie osłabienia kończyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neuropatka

→ neuropata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. kobieta cierpiąca na neuropatię, podatna na schorzenia nerwowe

Patrz:neuropata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuropatolog

specjalista w zakresie neuropatologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w dziedzinie neuropatologii

Neuropatologia – dział patomorfologii zajmujący się zmianami chorobowymi powstającymi w wyniku chorób ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. W Polsce neuropatologia jest jedną ze specjalizacji lekarskich, a jej konsultantem krajowym od 5 marca 2020 jest prof. dr hab. Wiesława Grajkowska.

W Rosji tradycyjnie neuropatologami (ros. невропатолог) określa się lekarzy-specjalistów neurologii, natomiast neurolog (невролог) to naukowiec zajmujący się neurobiologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neuropatologia

dział patologii zajmujący się zmianami chorobowymi występującymi w chorobach układu nerwowego

Neuropatologia – dział patomorfologii zajmujący się zmianami chorobowymi powstającymi w wyniku chorób ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. W Polsce neuropatologia jest jedną ze specjalizacji lekarskich, a jej konsultantem krajowym od 5 marca 2020 jest prof. dr hab. Wiesława Grajkowska.

W Rosji tradycyjnie neuropatologami (ros. невропатолог) określa się lekarzy-specjalistów neurologii, natomiast neurolog (невролог) to naukowiec zajmujący się neurobiologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuropatologiczny

→ neuropatologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z neuropatologią, dotyczący neuropatologii

Patrz:neuropatologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuropatolożka

→ neuropatolog

Patrz:neuropatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuropatyczny

→ neuropatia

przymiotnik

(1.1) związany z neuropatią

Patrz:neuropatia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuropeptyd

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuroplastyczność

→ neuroplastyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdolność układu nerwowego do regeneracji i restrukturyzacji neuronów

Neuroplastyczność (plastyczność mózgu) – zdolność tkanki nerwowej do tworzenia nowych połączeń, mających na celu ich reorganizację, adaptację, zmienność i samonaprawę oraz procesy uczenia się i pamięci. Jest to powszechna cecha neuronów, występująca na wszystkich piętrach układu nerwowego.

Patrz:neuroplastyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neuroplegia

farmakologiczne hamowanie czynności autonomicznego układu nerwowego, stosowane w leczeniu chorób psychicznych, w zapobieganiu wstrząsowi pooperacyjnemu i w anestezjologii

Neuroplegia to kontrolowane hamowanie autonomicznego układu nerwowego. Jest to metoda lecznicza polegająca na stosowaniu środków farmakologicznych obniżających pobudliwość autonomicznego układu nerwowego i hamujących czynności ustroju regulowane przez ten układ (obniżenie przemiany materii, zahamowanie regulacji cieplnej, rozszerzenie naczyń krwionośnych, rozkurcz mięśni gładkich, zahamowanie czynności wydzielniczej gruczołów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuroprzekaźnik

związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); przekaźnik nerwowy, mediator, neuromediator, neurotransmiter, transmiter

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) biol. substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi

Neuroprzekaźnik, neurotransmiter, neuromediator – związek chemiczny, którego cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy, a także z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołowych. Najbardziej rozpowszechnionymi neuroprzekaźnikami są: glutaminian, GABA, acetylocholina, dopamina, noradrenalina, adrenalina, serotonina, histamina i insulina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neuroprzekaźnikowy

→ neuroprzekaźnik

Patrz:neuroprzekaźnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuropsychiatra

lekarz specjalizujący się w dziedzinie neuropsychiatrii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie neuropsychiatrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neuropsychiatria

dział medycyny, nauka zajmująca się badaniem, rozpoznawaniem oraz leczeniem zaburzeń psychicznych w organicznych chorobach układu nerwowego

Neuropsychiatria - dziedzina medycyny, stanowiąca wspólną część psychiatrii i neurologii. W ramach neuropsychiatrii, zaburzenia funkcji psychicznych i nieprawidłowości zachowań odnoszone są do struktur i czynności ośrodkowego układu nerwowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuropsychiatryczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący neuropsychiatrii, związany z zaburzeniami psychicznymi w organicznych chorobach układu nerwowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Neuropsycholog

specjalista w zakresie neuropsychologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuropsychologia

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuropsychologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z neuropsychologią, dotyczący neuropsychologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Neuropsycholożka

→ neuropsycholog

Patrz:neuropsycholog

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuroróżnorodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. społ. termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich;

Neuroróżnorodność (ang. neurodiversity) – określenie na różnorodność w rozwoju i funkcjonowaniu ludzkich mózgów w takich sferach jak towarzyskość, uczenie się, uwaga, nastrój i innych funkcji umysłowych bez patologizowania ich. Termin wychodzi naprzeciw panującym poglądom, że niektóre zaburzenia neurorozwojowe są z natury patologiczne (medyczny model niepełnosprawności) i zamiast tego przyjmują społeczny model niepełnosprawności, w którym bariery społeczne są głównym czynnikiem, który powoduje „niepełnosprawność” ludzi. W języku polskim, osoby mające zaburzenia neurorozwojowe lub inne nietypowe cechy rozwojowe zwykle nazywa się neuroatypowymi, neuroodmiennymi albo nieneurotypowymi), a osobami bez takich cech – neurotypowymi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurorozwojowy

dotyczący rozwoju układu nerwowego

przymiotnik

(1.1) dotyczący rozwoju układu nerwowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurosekrecja

wydzielanie hormonów do krwiobiegu przez komórki nerwowe

Neurosekrecja – czynność wydzielnicza neuronu, która obejmuje wytwarzanie wydzielanej substancji (neurosekretu) z komórki nerwowej bezpośrednio do układu krążenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurosekrecyjny

→ neurosekrecja

Patrz:neurosekrecja

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurospora

Neurospora B.O. Dodge – rodzaj grzybów z typu workowców (Ascomycota). Nazwa taksonu pochodzi od podobnych do nerwów pasków znajdujących się na jego askosporach.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neuroteologia

nauka analizująca doświadczenia duchowe pod kątem procesów zachodzących w mózgu człowieka

Neuroteologia – dyscyplina naukowa w badaniach nad duchowością. Jej metodologia polega na używaniu neurologicznych metod obrazowania pracy mózgu takich jak np. EEG, fMRI, Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa do ustalania związków pomiędzy aktywnością mózgu a indywidualnym doświadczeniem duchowym. Badaniom w szczególności poddawane są siostry zakonne, buddyści i inni ludzie wiary, którzy mają poczucie posiadania zdolności bezpośredniego komunikowania się z bóstwem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurotoksyczność

→ neurotoksyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. biochem. niepożądane oddziaływanie na układ nerwowy wynikające z narażenia na substancje toksyczne

Neurotoksyny − rodzaj toksyn działających na układ nerwowy. W przypadku dawek letalnych śmierć może nastąpić nawet w ciągu kilku minut w wyniku uduszenia na skutek ostrego paraliżu mięśni oddechowych.

Patrz:neurotoksyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurotoksyczny

→ neurotoksyna

Patrz:neurotoksyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurotoksyna

toksyna upośledzająca funkcje układu nerwowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

Neurotoksyny − rodzaj toksyn działających na układ nerwowy. W przypadku dawek letalnych śmierć może nastąpić nawet w ciągu kilku minut w wyniku uduszenia na skutek ostrego paraliżu mięśni oddechowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurotomia

chirurgiczne przecięcie nerwu

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurotransmiter

związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); transmiter, neuroprzekaźnik, przekaźnik nerwowy, mediator, neuromediator

Neuroprzekaźnik, neurotransmiter, neuromediator – związek chemiczny, którego cząsteczki przenoszą sygnały pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi) poprzez synapsy, a także z komórek nerwowych do mięśniowych lub gruczołowych. Najbardziej rozpowszechnionymi neuroprzekaźnikami są: glutaminian, GABA, acetylocholina, dopamina, noradrenalina, adrenalina, serotonina, histamina i insulina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurotransmitter

związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); transmitter, neurotransmiter, transmiter, neuroprzekaźnik, przekaźnik nerwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurotransplantacja

przeszczep tkanki nerwowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurotyczka

[czytaj: nełrotyczka] kobieta chora na nerwicę lub mająca skłonności do reakcji nerwicowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: neurotyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurotyczność

Neurotyczność – jedna z wielkiej piątki cech osobowości polegająca na silnym niezrównoważeniu emocjonalnym o charakterze nerwicowym, niskiej odporności na stres i skłonności do popadania w stany lękowe. Przeciwieństwem neurotyczności jest równowaga emocjonalna. Jednostki cechujące się dużą neurotycznością wykazują ponadprzeciętną tendencję do występowania zmiennych nastrojów oraz często doświadczają takich uczuć i odczuć jak: niepokój, zamartwianie się, strach, złość, frustracja, zazdrość, zawiść, poczucie winy, nastroje depresyjne oraz samotność. Osoby neurotyczne gorzej znoszą sytuacje stresowe i wykazują większą tendencję do interpretowania zwykłych sytuacji jako zagrażających, a także obiektywnie nieistotnych frustracji jako niezwykle trudnych do pokonania. Często są zakłopotane i nieśmiałe, a także mogą wykazywać trudności w kontrolowaniu pragnień i odraczaniu gratyfikacji. Wysokie wskaźniki neurotyczności są czynnikiem ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, fobia, zaburzenia paniczne, inne zaburzenia lękowe oraz zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych - symptomy tradycyjnie zaliczane do zaburzeń nerwicowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neurotyczny

1. skłonny do reakcji nerwicowych lub cierpiący na nerwicę;
2. występujący na skutek zaburzeń nerwicowych;
3. działający podniecająco, wywołujący niepokój

przymiotnik

(1.1) mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę

(1.2) będący skutkiem zaburzeń nerwicowych

(1.3) wywołujący niepokój

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neurotyk

[czytaj: nełrotyk] osoba cierpiąca na nerwicę lub mająca skłonności do reakcji nerwicowych

Neurotyczność – jedna z wielkiej piątki cech osobowości polegająca na silnym niezrównoważeniu emocjonalnym o charakterze nerwicowym, niskiej odporności na stres i skłonności do popadania w stany lękowe. Przeciwieństwem neurotyczności jest równowaga emocjonalna. Jednostki cechujące się dużą neurotycznością wykazują ponadprzeciętną tendencję do występowania zmiennych nastrojów oraz często doświadczają takich uczuć i odczuć jak: niepokój, zamartwianie się, strach, złość, frustracja, zazdrość, zawiść, poczucie winy, nastroje depresyjne oraz samotność. Osoby neurotyczne gorzej znoszą sytuacje stresowe i wykazują większą tendencję do interpretowania zwykłych sytuacji jako zagrażających, a także obiektywnie nieistotnych frustracji jako niezwykle trudnych do pokonania. Często są zakłopotane i nieśmiałe, a także mogą wykazywać trudności w kontrolowaniu pragnień i odraczaniu gratyfikacji. Wysokie wskaźniki neurotyczności są czynnikiem ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, fobia, zaburzenia paniczne, inne zaburzenia lękowe oraz zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych - symptomy tradycyjnie zaliczane do zaburzeń nerwicowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neurotypowy

Neurotypowość lub NT, skrót od neurologicznej typowości – neologizm stosowany w społeczności autystycznej jako sposób opisu osób spoza spektrum autyzmu. W swoim pierwotnym zastosowaniu odnosi się do każdego, kto nie jest autystyczny lub nie ma umysłu „pokrewnego” wobec „autystycznego” umysłu; termin został później zawężony w odniesieniu do osób o ściśle typowej neurologii, to znaczy bez określonych różnic neurologicznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Neurotyzm

skłonność do nerwowych reakcji

Neurotyczność – jedna z wielkiej piątki cech osobowości polegająca na silnym niezrównoważeniu emocjonalnym o charakterze nerwicowym, niskiej odporności na stres i skłonności do popadania w stany lękowe. Przeciwieństwem neurotyczności jest równowaga emocjonalna. Jednostki cechujące się dużą neurotycznością wykazują ponadprzeciętną tendencję do występowania zmiennych nastrojów oraz często doświadczają takich uczuć i odczuć jak: niepokój, zamartwianie się, strach, złość, frustracja, zazdrość, zawiść, poczucie winy, nastroje depresyjne oraz samotność. Osoby neurotyczne gorzej znoszą sytuacje stresowe i wykazują większą tendencję do interpretowania zwykłych sytuacji jako zagrażających, a także obiektywnie nieistotnych frustracji jako niezwykle trudnych do pokonania. Często są zakłopotane i nieśmiałe, a także mogą wykazywać trudności w kontrolowaniu pragnień i odraczaniu gratyfikacji. Wysokie wskaźniki neurotyczności są czynnikiem ryzyka rozwoju zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, fobia, zaburzenia paniczne, inne zaburzenia lękowe oraz zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych - symptomy tradycyjnie zaliczane do zaburzeń nerwicowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neuroza

[czytaj: nełroza] długotrwałe zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego, objawiające się nadmierną pobudliwością, drażliwością, stanami lękowymi, obsesjami, często bólami psychogennymi, depresją; nerwica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. nerwica.

Zaburzenia nerwicowe, zwane również neurozami – grupa zaburzeń psychicznych o bardzo rozmaitej symptomatyce, definiowana jako zespoły dysfunkcji narządów, psychogennych zaburzeń emocjonalnych, zakłóceń procesów psychicznych i patologicznych form zachowania występujących w tym samym czasie i powiązanych ze sobą wzajemnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neurozwyrodnieniowy

związany z neurologiczną zmianą patologiczną, np. choroba neurozwyrodnieniowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Neurula

stadium rozwojowe zarodka strunowców, w którym powstaje cewka nerwowa (rurkowata struktura stanowiąca zawiązek układu nerwowego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuryt

wypustka komórki nerwowej służąca do przewodzenia impulsów; akson; włókno osiowe

Akson, włókno nerwowe, neuryt, włókno osiowe, wypustka osiowa – element neuronu odpowiedzialny za przekazywanie informacji z ciała komórki do kolejnych neuronów lub komórek efektorowych (mięśniowych, gruczołowych). Może być okryty osłonką. Jest z reguły dłuższy od dendrytów i, w odróżnieniu od nich, w komórce występuje pojedynczo (choć może być rozgałęziony).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neustadt

[czytaj: nojsztad] miasto w Niemczech

Neustadt znaczy po polsku Nowe Miasto.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neustadzki

→ Neustadt [czytaj: NOJsztacki]; neusztadzki

#### Źródła:

SJP.pl

# Neuston

drobne organizmy, głównie roślinne, żyjące na powierzchni wód stojących lub tuż pod nią, oraz owady ślizgające się po powierzchni wody

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół organizmów żyjących na powierzchni wody lub tuż pod nią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neustria

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków, położona na północ od doliny Loary;

Neustria – kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków. Położona na północ od doliny Loary. Graniczyła z Bretanią (od zachodu), Akwitanią (od południa), Burgundią (od południowego wschodu) i Austrazją (od północnego wschodu). Głównymi ośrodkami Neustrii w czasach Franków były: Paryż, Reims, Orlean i Soissons.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Neustryjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Neustrią, dotyczący Neustrii

#### Źródła:

Wiktionary

# Neusztadzki

→ Neustadt [czytaj: NOJsztacki]; neustadzki

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutralistka

→ neutralista

Patrz:neutralista

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutralistyczny

→ neutralizm

Patrz:neutralizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutralizacja

1. osłabianie lub eliminowanie oddziaływania jakiegoś negatywnego, niepożądanego czynnika;
2. w chemii: zobojętnianie kwasu zasadą lub zasady kwasem;
3. w odniesieniu do enzymów, surowic, antybiotyków itp. substancji: utrata aktywności, określonych właściwości czynnych, zanik lub zahamowanie zdolności do reakcji chemicznych; inaktywacja;
4. uznanie jakiegoś państwa lub terytorium za neutralne, wyłączenie go z działań wojennych
5. w językoznawstwie: zanik cech różnicujących fonemy, zniesienie opozycji językowej

Neutralizacja – termin oznaczający „zobojętnianie” może odnosić się do jednego z kilku poniższych znaczeń:

- neutralizacja – w chemii: reakcja zobojętniania między kwasem a zasadą
- neutralizacja – w prawie międzynarodowym: zakaz przygotowywania i prowadzania działań wojennych na danym terytorium
- neutralizacja – w prawie międzynarodowym: uznanie państwa za neutralne
- neutralizacja – w socjologii: technika usprawiedliwiania własnej winy
- Neutralizacja - zjawisko w fonologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neutralizacyjny

związany z neutralizacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutralizm

1. polityka zagraniczna polegająca na nieprzystępowaniu do paktów militarnych i na współpracy ze wszystkimi państwami;
2. bezstronna postawa wobec cudzych spraw i sporów; bezstronność; neutralność;
3. brak oddziaływań między populacjami różnych gatunków żyjącymi na tym samym terenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. rodzaj zależności międzygatunkowej, w której żadna z dwóch populacji nie wpływa na drugą

(1.2) polit. polityka zagraniczna państw, które nie przystępują do paktów militarnych oraz współpracują ze wszystkim krajami

Neutralizm (łac. neuter 'żaden z dwu') – jedna z neutralnych zależności międzygatunkowych, w której osobniki jednego gatunku nie wpływają w żaden sposób na przedstawicieli drugiego. W zasadzie neutralizm jest brakiem oddziaływań między gatunkami. Przykładem populacji, między którymi zachodzi neutralizm, mogą być populacje bocianów i sikorek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutralizować

1. w chemii: zmieniać odczyn zasadowy lub kwaśny na obojętny; zobojętniać;
2. w chemii: pozbawiać enzymy, antybiotyki itp. określonych właściwości, np. bakteriobójczych; inaktywować;
3. w farmakologii: środek neutralizujący - związek chemiczny zobojętniający sok żołądkowy;
4. w polityce: ustanawiać neutralność państwa lub jakiegoś terytorium;
5. przenośnie: czynić słabym, łagodnym lub nieszkodliwym; osłabiać, łagodzić, moderować;
6. przenośnie: eliminować, redukować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zneutralizować)

(1.1) czynić neutralnym, nieszkodliwym

(1.2) polit. czynić neutralnym jakiś kraj lub instytucję

(1.3) chem. czynić chemicznie obojętnym

czasownik zwrotny niedokonany neutralizować się (dk. zneutralizować się)

(2.1) stawać się neutralnym; ulegać neutralizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neutralność

→ neutralny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

(1.2) powstrzymywanie się od udziału w toczącym się sporze, konflikcie, zatargu

(1.3) cecha tego, co nie wyraża ocen i emocji

(1.4) niewywieranie żadnego wpływu w sensie fizycznym

- Neutralność jako bezstronność
- Neutralność w stosunkach międzynarodowych: państwo neutralne
- Neutralność światopoglądowa państwa
- Neutralność podatkowa
- Neutralizm

Patrz:neutralny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutralny

1. nieopowiadający się za żadną ze stron w sporze, niezależny od jego tron; bezstronny;
2. w chemii: nieposiadający odczynu kwaśnego ani zasadowego; obojętny;
3. w fizyce: nieposiadający ładunku elektrycznego ani pola magnetycznego; obojętny, nieoddziałujący;
4. zachowujący neutralność polityczną, niezaangażowany w konflikt między państwami, wyłączony z działań wojennych;
5. będący w pośrednim położeniu, zachowujący równy dystans między czymś a czymś;
6. niewyrażający ocen ani emocji; zdystansowany

przymiotnik

(1.1) taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

(1.2) taki, który zachowuje neutralność polityczną, nie uczestniczy w wojnie między danymi państwami

(1.3) taki, który nie wyraża ocen, sądów lub emocji

(1.4) taki, który nie wywołuje skutków (w domyśle zwykle negatywnych)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Neutratyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. rzeczownik będący nazwą o trwale ustalonym nijakim rodzaju gramatycznym

(1.2) jęz. socjol. słowo ukute jako neutralna wersja określenia nacechowanego płciowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Neutrał

przestarzałe: osoba zajmująca równy dystans do przeciwstawnych opcji politycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutrino

cząsteczka elementarna charakteryzująca się dużą przenikalnością

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

Neutrino (ν) – cząstka elementarna należąca do leptonów. Jest posiadającym masę spoczynkową fermionem o spinie równym ½ i zerowym ładunku elektrycznym. Neutrina są cząstkami podstawowymi w modelu standardowym. Powstają w reakcjach rozpadu β+
, rozpadu mionu, rozpadu pionu i rozpadu taonu, na przykład neutrino elektronowe (νe) podczas rozpadu 11 6C:

  11 6C → 11 5B + e+
  + νe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutrinowy

→ neutrino

Patrz:neutrino

#### Źródła:

SJP.pl

# Neutrofil

rodzaj białego ciałka krwi, odpowiedzialnego w organizmie za zwalczanie drobnoustrojów; granulocyt obojętnochłonny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biała komórka krwi, odpowiedzialna za zwalczanie drobnoustrojów

Neutrofil, granulocyt obojętnochłonny – rodzaj komórek układu odpornościowego. Neutrofile stanowią 50–75% leukocytów i najliczniejszą populację wśród granulocytów. Pełnią one zasadniczą rolę w działaniu układu immunologicznego nieswoistego i są pierwszą linią obrony organizmu przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Ich znaczenie polega głównie na zdolności do szybkiego reagowania, dzięki obecności odpowiednich receptorów na powierzchni komórki i możliwości bezpośredniego uruchomienia szeregu mechanizmów niszczących patogeny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutrofilia

zbyt duża ilość granulocytów obojętnochłonnych w obrazie (rozmazie) krwi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej;

Neutrofilia – zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej powyżej 8000/µl. Fizjologicznie stan ten towarzyszy ciąży, stanom stresowym (ból, strach, emocje), a także daje się stwierdzić po obfitych posiłkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutron

nietrwała, ciężka cząstka elementarna w jądrze atomowym, elektrycznie obojętna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

Neutron (z łac. neuter, obojętny) – cząstka subatomowa występująca w jądrach atomowych. Jest elektrycznie obojętna, ma spin ½.

Według modelu standardowego neutron jest cząstką złożoną, hadronem należącym do grupy barionów, a dokładniej nukleonów i składa się z dwóch kwarków dolnych (d) i jednego górnego (u), związanych ze sobą oddziaływaniem silnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Neutropenia

obniżenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Neutrum

w gramatyce: rodzaj nijaki

#### Źródła:

SJP.pl

# Nevada

stan w Stanach Zjednoczonych; Newada

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nevers

miasto we Francji

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Nevers – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Nièvre.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 41 968 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 2422 osoby/km² (wśród 2044 gmin Burgundii Nevers plasuje się na 3. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 543).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newa

rzeka w Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w europejskiej części Rosji, wypływająca z jeziora Ładoga i uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Newa (ros. Нева, Niewa) – rzeka w europejskiej części Rosji, długość 74 km; wypływa z jeziora Ładoga i uchodzi do Zatoki Fińskiej w Sankt Petersburgu.

Dorzecze Newy oprócz stosunkowo niewielkiego fragmentu między Ładogą a Bałtykiem obejmuje całą zlewnię Ładogi, do której uchodzą m.in. Swir, Wołchow i Vuoksi, stąd rzeka pomimo niewielkiej długości należy, ze średnim przepływem ponad 2500 m³/s, do kilku największych w Europie, a z rzek uchodzących do Bałtyku – ma przepływ największy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newada

stan w Stanach Zjednoczonych; Nevada

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newage'Owy

przymiotnik

(1.1) właściwy New Age'owi

#### Źródła:

Wiktionary

# Newage'owski

→ New Age [czytaj: niuejdżowski]; newage'owy, niuejdżowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Newage'owy

→ New Age [czytaj: niuejdżowy]; newage'owski, niuejdżowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Newari

jeden z języków tybetańskich

Język newarski, newari lub newar (newari: नेपाल भाषा Nepal bhasza, również Newah bhaye) – język z grupy tybeto-birmańskiej rodziny języków chińsko-tybetańskich. Używany głównie przez ponad 800 tys. Newarów, zamieszkujących Dolinę Katmandu w Nepalu. Posiada bogatą tradycję literacką (zapoczątkowaną pod koniec XIV w., z pierwszymi zapiskami w XII w.). Zapisywany jest alfabetem dewanagari.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Newarami, dotyczący Newarów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język newarski;

#### Źródła:

Wiktionary

# Newbie

[czytaj: niubi] slangowo: początkujący, nowicjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. inform. osoba początkująca w danej dziedzinie;

Newbie – nowicjusz; slangowy termin oznaczający osobę początkującą, niedoświadczoną w danej dziedzinie. Najczęściej używany w żargonie informatycznym. Zwykle określenie newbie nie ma nacechowania negatywnego i początkujący często sami ostrzegają przy jego pomocy o swoim ograniczonym rozeznaniu w danym temacie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newcastle

[czytaj: NJUkasl]
1. miasto w Australii;
2. miasto w RPA

Miasta w Wielkiej Brytanii:

- Newcastle upon Tyne – miasto w Anglii, w hrabstwie Tyne and Wear
- Newcastle – miejscowość w hrabstwie Shropshire (Anglia)
- Newcastle-under-Lyme – miasto w Anglii, w hrabstwie Staffordshire
- Newcastle – miasto w Irlandii Północnej w hrabstwie Down

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Białoruś

- Newel – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie pińskim, w sielsowiecie Chojno

Niemcy

- Newel – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Trier-Saarburg

Rosja

- Newel – miasto
- Newel – jezioro

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Newelski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Newlem, dotyczący Newla

#### Źródła:

Wiktionary

# Newerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nevers, dotyczący Nevers

#### Źródła:

Wiktionary

# Newiz

w geologii: jedno z podpięter oksfordu

#### Źródła:

SJP.pl

# Newman

- John Henry Newman – angielski święty kardynał
- Paul Newman – amerykański aktor

Miejscowości w USA:

- Newman – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Stanislaus
- Newman – miasto w stanie Illinois, w hrabstwie Douglas
- Newman Grove

#### Źródła:

Wikipedia

# Newport

[czytaj: ńjuport]
1. nazwa wielu miejscowości w USA;
2. nazwa wielu miejscowości w Wielkiej Brytanii;
3. hrabstwo w USA;
4. nazwa dwóch miast w Irlandii

Holandia:

- Newport – wieś w osadzie Santa Barbara, w kraju autonomicznym Curaçao

Irlandia:

- Newport – miasto w hrabstwie Tipperary
- Newport – miasto w hrabstwie Mayo

Stany Zjednoczone:

- Newport – miasto w stanie Arkansas, w hrabstwie Jackson
- Newport – miejscowość w stanie Delaware, w hrabstwie New Castle
- Newport – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Vermillion
- Newport – miasto w stanie Kentucky, w hrabstwie Campbell
- Newport – jednostka osadnicza w stanie Maine, w hrabstwie Penobscot
- Newport – miejscowość w stanie Maine, w hrabstwie Penobscot
- Newport – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Washington
- Newport – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Rock
- Newport – miejscowość w stanie New Hampshire, w hrabstwie Sullivan
- Newport – jednostka osadnicza w stanie New Hampshire, w hrabstwie Sullivan
- Newport – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Herkimer
- Newport – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Herkimer
- Newport – miejscowość w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Carteret
- Newport – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Lincoln
- Newport – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Perry
- Newport – miasto w stanie Rhode Island, w hrabstwie Newport
- Newport – jednostka osadnicza w stanie Ohio, w hrabstwie Washington
- Newport – jednostka osadnicza w stanie Ohio, w hrabstwie Shelby
- Newport – jednostka osadnicza w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie York
- Newport – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Cocke
- Newport – miasto w stanie Vermont, w hrabstwie Orleans
- Newport – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Columbia
- Newport – miasto w stanie Waszyngton, w hrabstwie Pend Oreille
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Lake
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Johnson
- Newport (ang. Newport Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Penobscot
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Barton
- Newport (ang. Newport Town) – gmina w stanie New Hampshire, w hrabstwie Sullivan
- Newport (ang. Newport Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Herkimer
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Karolina Północna, w hrabstwie Carteret
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie McHenry
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Washington
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Luzerne
- Newport (ang. Newport Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Marshall
- Newport (ang. Newport Town) – gmina w stanie Vermont, w hrabstwie Orleans
- Newport (ang. Newport Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Columbia
- Newport (ang. Newport County) – hrabstwo w stanie Rhode Island

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newralgia

napady bólu wzdłuż nerwów wskutek zakażenia, zatrucia, ochłodzenia; nerwoból; neuralgia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nerwoból

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newralgiczność

→ newralgiczny

Patrz:newralgiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Newralgiczny

1.
a) ważny dla funkcjonowania czegoś;
b) niebezpieczny, grożący powstaniem zagrożenia;
2. dotyczący newralgii (neuralgii, nerwobólu), napadów bólu

przymiotnik

(1.1) med. związany z newralgią, nerwobólem

(1.2) książk. mający dużą szansę na wywołanie konfliktu lub zagrożenia

(1.3) książk. ważny, kluczowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Newroza

dawniej: długotrwałe zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego, objawiające się nadmierną pobudliwością, drażliwością, stanami lękowymi, obsesjami, często bólami psychogennymi, depresją; neuroza, nerwica

#### Źródła:

SJP.pl

# News

[czytaj: ńjus] nius;
1. potocznie: sensacyjna wiadomość z ostatniej chwili;
2. środowiskowo: wiadomość w internetowej grupie dyskusyjnej

- wiadomość, informacja
- patrz: NNTP i Usenet

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newski

przymiotnik od rzeki: Newa

przymiotnik relacyjny

(1.1) od Newa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Newsletter

[czytaj: niusleter] biuletyn lub czasopismo wysyłane poprzez pocztę elektroniczną do prenumeratorów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. biuletyn internetowy, kolportowany przez Internet, głównie poprzez pocztę elektroniczną;

Newsletter – biuletyn lub czasopismo rozsyłane do prenumeratorów za pomocą poczty elektronicznej.

Dawniej (przed powstaniem Internetu) była to forma szybkiego czasopisma naukowego powielanego na kserokopiarce i rozsyłanego do zainteresowanych prenumeratorów. Forma taka była szybsza niż tradycyjne przygotowanie poligraficzne, służyła do szybkiej dyskusji naukowej. Obecnie papierowa forma kserowanych newsletterów znajduje się w zaniku i wypierana jest przez coraz powszechniejsze wersje elektroniczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newsletterowy

→ newsletter [czytaj: niusleterowy]

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z newsletterem, dotyczący newslettera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Newsowiec

[czytaj: niusowiec] dziennikarz zajmujący się zbieraniem i opracowywaniem aktualnych wiadomości dla środków masowego przekazu; reporter

#### Źródła:

SJP.pl

# Newsowy

przymiotnik od: news

#### Źródła:

SJP.pl

# Newspeak

[czytaj: njuspik] sztuczny język państwa totalitarnego, opisany w powieści George'a Orwella "Rok 1984"; nowomowa

Nowomowa (ang. newspeak) – sztuczny język obowiązujący w fikcyjnym, totalitarnym państwie Oceania, przedstawionym w powieści Rok 1984 (1949) George’a Orwella. Charakteryzuje się tendencją do eliminacji jak największej liczby „niepotrzebnych” lub niekorzystnie (z punktu widzenia ideologii państwowej) nacechowanych wyrazów przez zastąpienie ich sztucznymi ekwiwalentami, w celu strywializowania języka (ogłupienie ludności) oraz wyeliminowania nieprawomyślności przez takie przekonstruowanie języka, by niemożliwe stało się sformułowanie w myśli czegokolwiek, co godziłoby w panujący reżim – zarówno przez mowę, jak i myśli (tzw. myślozbrodnia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newsroom

[czytaj: niusrum] pomieszczenie w radiu lub telewizji, w którym opracowuje się serwisy informacyjne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych;

Newsroom (ang. news – wiadomość; room – pokój) – termin ze świata mediów, oznaczający pomieszczenie w redakcji, gdzie pracują dziennikarze, wydawcy, prezenterzy, reporterzy, oraz, producenci i kierownicy produkcji. Zazwyczaj jest to, niczym nieograniczona, przestrzeń, w której każdy pracownik ma swoje biurko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Newsweek

amerykański tygodnik

Newsweek – amerykański tygodnik społeczno-polityczny, który przedstawia wydarzenia z kraju i całego świata, z różnych dziedzin życia.

Został założony przez byłego redaktora „Time’a” Thomasa J. C. Martyna. Pierwszy numer pisma ukazał się pod nazwą „News-Week” 17 lutego 1933 (egzemplarz kosztował 10 centów), a w 1961 roku Newsweek został zakupiony przez Washington Post Company. Z powodu znaczącego spadku sprzedaży (38% w latach 2007–2009), w sierpniu 2010 roku tytuł został zakupiony przez Sidneya Harmana, założyciela firmy Harman Kardon. Zapłacił on za Newsweeka symboliczną kwotę jednego dolara, zgadzając się równocześnie na przejęcie zobowiązań finansowych pisma opiewających na kwotę 47 milionów dolarów. Tym samym uratował on tytuł przed upadkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newton

[czytaj: niuton] jednostka siły w Układzie SI; niuton

Fizyka:

- Isaac Newton – angielski uczony
- niuton (N) – jednostka siły w układzie SI

Sztuka:

- Newton – obraz Williama Blake’a

Technika:

- „Newton” – francuski okręt podwodny z okresu I wojny światowej
- Newton – jedno z pierwszych urządzeń PDA
- XMM-Newton – satelita naukowy
- Skala Newtona – skala termometryczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newtonium

hipotetyczny pierwiastek chemiczny zaproponowany przez Dymitra Mendelejewa w 1902 roku, który miał być cięższy od wszystkich znanych pierwiastków; koronium

Koronium, newtonium – hipotetyczny pierwiastek chemiczny zaproponowany na przełomie XIX i XX wieku, którego obecnością tłumaczono występowanie jednej z linii emisyjnych w widmie korony słonecznej.

Według teorii Fraunhofera powstałej około 1814 roku, dany zestaw linii ciemnych w spektrum promieniowania słonecznego związany jest z konkretnym pierwiastkiem. Podczas zaćmienia Słońca 7 sierpnia 1869 Charles Young i William Harkness odkryli w spektrum korony słonecznej linię emisyjną o słabej intensywności w jego zielonej części. Young zidentyfikował ją jako linię żelaza nr 1474 na skali Kirchhoffa. Wzbudziło to jednak wątpliwości, gdyż obecność żelaza w koronie słonecznej powinna przejawiać się wystąpieniem kilkuset linii spektralnych. Obserwacje zaćmienia z roku 1898 pozwoliły na ustalenie, że długość fali tajemniczej linii wynosi 5303 Å. W celu jej wyjaśnienia pojawiła się hipoteza o istnieniu nieznanego pierwiastka dopełniającego swoim promieniowaniem spektrum promieniowania korony Słońca – stąd nazwa koronium. Pierwsze takie domniemanie przypisuje się Dymitrowi Mendelejewowi ok. 1902 roku (uczony ten później zaproponował inną nazwę dla hipotetycznego pierwiastka: newtonium).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Newtonowski

[czytaj: niutonowski] taki jak u Newtona, wywodzący się z praw mechaniki Newtona; niutonowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Nexia

[czytaj: neksja] samochód typu Daewoo Nexia

#### Źródła:

SJP.pl

# Nexus

- Google Nexus – urządzenia multimedialne, m.in. smartfony i tablety projektowane przez firmę Google.
- Nexus – związek między podmiotem i orzeczeniem
- Nexus Polaris – album muzyczny grupy The Kovenant
- The Nexus – profesjonalna grupa wrestlerów
- Nexus (czasopismo) – dwumiesięcznik poświęcony tajnej geopolityce, teoriom spiskowym, parapsychologii, ukrywanym technologiom
- Nexus: The Jupiter Incident – kosmiczna strategiczna gra czasu rzeczywistego
- Nexus 6 – seria androidów z powieści Philipa K. Dicka
- Nexus – japońskie studio animacji

#### Źródła:

Wikipedia

# Ney

Miejscowości:

- Ney – gmina we Francji
- Ney – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Rhein-Hunsrück
- Ney – wieś w Stanach Zjednoczonych

Osoby:

- Bogdan Ney – polski geodeta
- Elly Ney – niemiecka pianistka
- Michel Ney – francuski marszałek
- Nora Ney – polska aktorka
- Roman Ney – polski poseł
- Teofil Ney – major

#### Źródła:

Wikipedia

# Neymar

[czytaj: nejmar] obce imię męskie

Neymar, właśc. Neymar da Silva Santos Júnior (ur. 5 lutego 1992 w Mogi das Cruzes) – brazylijski piłkarz, występujący na pozycji napastnika w brazylijskim klubie Santos FC oraz w reprezentacji Brazylii.

Karierę seniorską rozpoczął w Santosie FC, w którym zadebiutował w 2009. W ciągu pięcioletniego pobytu w brazylijskim klubie dwukrotnie zdobył Campeonato Paulista, raz Copa do Brasil i Copa Libertadores. W 2013 przeniósł się do FC Barcelony, z którą zdobył potrójną koronę w sezonie 2014/2015, wygrywając Primera División, Copa del Rey i rozgrywki Ligi Mistrzów UEFA. W 2017, za rekordową kwotę222 milionów euro, został zakupiony przez Paris Saint-Germain. Z paryskim klubem cztery razy zdobywał mistrzostwo Francji, trzy razy Puchar Francji, dwa razy Puchar Ligi Francuskiej i trzy razy Superpuchar Francji, a w sezonie 2019/2020 został finalistą Ligi Mistrzów UEFA. W 2023 przeszedł do Al Hilal.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia