# Gw

1. skrót od: gigawat (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. [czytaj: gie-WU] skrót od: Gazeta Wyborcza (skrót czytany także jako całe, odmienne wyrażenie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gw.

skrót od: gwara, gwarowy; gwar.

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwadalkiwir

rzeka w południowej Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Hiszpanii;

Gwadalkiwir (wym. [ɡwaðalkiˈβir], łac. Baetis lub Baetes, hiszp. Guadalquivir, z arabskiego الوادي الكبير Wadi al-Kabir – „wielka rzeka”) – rzeka, główny ciek wodny południowej Hiszpanii. Jej źródło znajduje się w Górach Betyckich, w prowincji Jaén. Płynie na zachód, przez zabagniony Las Marismas i uchodzi do Zatoki Kadyksu w Sanlúcar de Barrameda. Jest żeglowna od Kordoby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwadelupa

zamorski departament Francji w Ameryce Środkowej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

(1.2) geogr. wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwadelupa (fr. Guadeloupe) – departament zamorski Francji w Ameryce Środkowej, położony na kilku większych i kilkudziesięciu mniejszych wyspach w Małych Antylach m.in.:

- Gwadelupa (części: Grande-Terre, Basse-Terre)
- Marie-Galante
- La Désirade
- Les Saintes

Do 22 lutego 2007 w skład terytorium wchodziła również wyspa Saint-Barthélemy oraz północna część wyspy Saint-Martin, obecnie będące osobnymi terytoriami zależnymi Francji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwadelupczyk

mieszkaniec Gwadelupy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Gwadelupy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwadelupka

mieszkanka Gwadelupy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Gwadelupy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwadelupski

związany z Gwadelupą

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwadiana

rzeka w Portugalii i Hiszpanii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Gwadiana (hiszp. Guadiana, wym. [ɡwaðiˈana]; port. Guadiana, wym. [ɡwɐðiˈɐnɐ]; łac. Anas; arab. ‏وادي يانة‎, wādī-yāna) – rzeka w Hiszpanii i Portugalii, główna rzeka południowej Estremadury. Powierzchnia dorzecza wynosi 67 733 km², z tego 11 620 km² (17,1%) znajduje się na terenie Portugalii. Obszar dorzecza zamieszkuje około 1,7 mln osób, przy średniej gęstości zaludnienia 28 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwajak

niskie drzewo z Ameryki Środkowej zawierające żywicę gwajakol o leczniczych właściwościach; gwajakowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwajakol

jednometylowy eter pirokatechiny, składnik kreozotu, stosowany jako środek wykrztuśny i antyseptyczny, a także w stomatologii jako środek odkażający

Gwajakol (2-metoksyfenol) – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli. Z chlorkiem żelaza(III) daje niebieskie zabarwienie, zmieniające się następnie na zielone (reakcja charakterystyczna dla fenoli).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwajakolosulfonian

gwajakolosulfonian potasu - syntetyczny lek wykrztuśny, pochodna gwajakolu; thiocol, tiokol, sulfogwajakol

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwajakolowy

→ gwajakol, np. test gwajakolowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwajakowiec

niskie drzewo z Ameryki Środkowej zawierające żywicę gwajakol o leczniczych właściwościach; gwajak

Gwajakowiec (Guaiacum L.) – rodzaj roślin z rodziny parolistowatych (Zygophyllaceae). Obejmuje 6 gatunków. Wszyscy przedstawiciele rodzaju rosną w naturze na suchych obszarach w strefie subtropikalnej kontynentów amerykańskich, od Florydy i północnego Meksyku po Peru i Boliwię na południu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwajakowy

przymiotnik od: gwajak

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwajawa

drzewo lub krzew z rodziny mirtowatych, uprawiane m.in. dla smacznych owoców w kształcie gruszki; guawa, guajawa, gujawa, gruszla, psydia

Gujawa, gruszla (Psidium L.) – rodzaj obejmujący około 100 gatunków roślin tropikalnych z rodziny mirtowatych, znany też pod nazwami guawa, gwajawa, gojawa, psydia. Rośliny te występują na Karaibach, w Ameryce Środkowej i w północnej części Ameryki Południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwalbert

imię męskie

Walbert, Waldebert, Gwalbert – imię męskie pochodzenia germańskiego, złożone z członów waldan — "panować, rządzić" i beraht — "jasny, błyszczący". W Polsce bardziej znane w zromanizowanej formie Gwalbert (por. Wilhelm — fr. Guillaume). Istnieje trzech świętych patronów tego imienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwalbertostwo

Gwalbert z małżonką; Gwalbertowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwalbertowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwalbertowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Gwalberta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwalijar

miasto w Indiach

Gwalijar (hindi ग्वालियर, trl. Gvāliyar, trb. Gwalijar; ang. Gwalior) – miasto w środkowych Indiach, w stanie Madhya Pradesh, na północnym skraju wyżyny Dekan, na wysokości 220 metrów. Około 1,9 mln mieszkańców. Znajduje się tu port lotniczy Gwalior.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwalijarski

przymiotnik od: Gwalijar, miasto w środkowych Indiach

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwanako

lama z rodziny wielbłądowatych, żyjąca w górach Ameryki Południowej; guanako

Gwanako andyjskie, gwanako, guanako (Lama guanicoe) – gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Żyje w niewielkich stadach w Andach i w Patagonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwanina

zasada purynowa; guanina

Guanina, 2-amino-6-oksypuryna – organiczny związek chemiczny z grupy puryn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W kwasach nukleinowych tworzy komplementarną parę z cytozyną (C).

Guanina to biała substancja krystaliczna nierozpuszczalna w wodzie. Formuje ona kryształy molekularne.Nazwa „guanina” pochodzi z wyodrębnienia tego związku z odchodów (guana) ptaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwaninowy

przymiotnik od: gwanina

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwar

zgiełk, hałas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hałas spowodowany głosem wielu rozmów

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: gwara

Gwar (zapis stylizowany: GWAR) – amerykańska heavymetalowa grupa muzyczna utworzona w 1985 roku. Zespół zyskał popularność dzięki swemu wyglądowi zaczerpniętemu z filmów grozy, a także z często niepoprawnych politycznie tekstów, poruszających tematy tabu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwar.

skrót od: gwara, gwarowy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwara

w językoznawstwie:
1. odmiana języka ogólnego (narodowego) charakterystyczna dla jakiegoś terytorium, np. gwara śląska, mazowiecka; dialekt, narzecze;
2. gwara ludowa - mowa ludności wiejskiej zamieszkującej pewien niewielki obszar kraju (zwykle kilka lub kilkanaście wsi);
3. gwara kresowa - gwara powstała na podłożu ukraińskim, białoruskim i litewskim;
4. język jakiejś grupy społecznej (środowiskowej, zawodowej, ale nie terytorialnej), różniący się od języka ogólnego (narodowego) zasobem słów, wyrażeń i wymową; żargon, argot, slang, wiech, język specjalistyczny (środowiskowy, zawodowy)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

(1.2) jęz. kult. żargon określonego środowiska zawodowego lub społecznego;

Gwara – termin określający odmiany języka odrębne od odmiany ogólnej. Określenie to jest przede wszystkim odnoszone do terytorialnych, lokalnych odmian języka, odróżniających się pod względem cech językowych od odmian sąsiadujących (mowy sąsiednich okolic) i od szerzej znanej odmiany standardowej (języka ogólnego). Tak pojmowane odrębności gwarowe widoczne są zarówno w zakresie słownictwa, jak i na innych poziomach języka (fonetycznym, fonologicznym, składniowym i morfologicznym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwarana

roślina pnąca z rodziny mydleńcowatych o kwitnących na biało kwiatach, której owoce i nasiona zawierające kofeinę używane są do sporządzania pasty będącej esencją naturalnych napojów pobudzających; guarana, cierniopląt, paulinia

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarancja

1. ważne czasowo zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany zakupionego, wadliwego towaru;
2. poręczenie prawdziwości, autentyczności czegoś; rękojmia;
3. odpowiedzialność osoby trzeciej, np. banku, za zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela, umowa zakładająca spłatę czyjegoś długu przy zajściu ustalonych warunków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś;

(1.3) ekon. hand. odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela

Gwarancja

- gwarancja (prawo międzynarodowe) – w prawie międzynarodowym uprawnienie określonego państwa (bądź organizacji międzynarodowej) do ochrony określonego stanu rzeczy istniejącego w innym państwie (np. statusu grupy ludności, nienaruszalności granic, neutralności itp.)
- gwarancja (prawo cywilne) – w prawie cywilnym:
  - gwarancja przy sprzedaży (przed 25 grudnia 2014 r. gwarancja jakości) – instytucja prawna przewidziana w art. 577–581 KC; fakultatywne zobowiązanie gwaranta (np. producenta) odnośnie do towaru w stosunku do kupującego (w tym także konsumenta), w szczególności do naprawy, wymiany, zwrotu ceny rzeczy bądź zapewnienia innych usług w razie braku właściwości rzeczy określonych w oświadczeniu gwarancyjnym
  - gwarancja samoistna
    - gwarancja bankowa

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwarancyjny

→ gwarancja

przymiotnik

(1.1) dotyczący gwarancji

Patrz:gwarancja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwaranie

roślina pnąca z rodziny mydleńcowatych o kwitnących na biało kwiatach, której owoce i nasiona zawierające kofeinę używane są do sporządzania pasty będącej esencją naturalnych napojów pobudzających; guarana, cierniopląt, paulinia

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwaranin

członek plemienia Indian z Ameryki Południowej; Guaranin

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwaranka

członkini plemienia Indian z Ameryki Południowej; Guaranka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarański

związany z Gwaranami (Guaranami, Guarani), plemieniem indiańskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarant

1. osoba zapewniająca, że zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela zostaną wypełnione; poręczyciel;
2. wystawca gwarancji na dany towar;
3. osoba, dzięki której coś istnieje lub następuje

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, który daje gwarancję

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwarantka

→ gwarant

Patrz:gwarant

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarantować

czasownik

(1.1) zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwarantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gwarantować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwarantowany

pewny, niezawodny, niewątpliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwardia

1. oddział wojsk stanowiący straż przyboczną władcy;
2. doborowe oddziały różnych formacji;
3. ochotnicze oddziały zorganizowane na wzór wojska regularnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. wyborowe oddziały wojska

(1.2) wojsk. oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego

(1.3) wojsk. hist. starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących

Wojskowość:

- Gwardia – doborowe oddziały liniowe
  - Gwardia Szkocka – elitarna jednostka gwardii królów Francji 1418–1830
  - Gwardia Cesarska – elitarna formacja wojskowa I Cesarstwa Francuskiego
  - Gwardia Imperium Rosyjskiego
- Gwardia – polska grupa konspiracyjna o charakterze socjalistycznym, działająca w latach 1939–1941
- Gwardia Akademicka – formacja paramilitarna studentów Uniwersytetu Warszawskiego w powstaniu listopadowym
- Gwardia Hlinki – formacja paramilitarna Słowackiej Partii Ludowej (SLS), istniejąca w latach 1938–1945
- Gwardia Honorowa – formacja I Cesarstwa Francuskiego w latach 1812–1813
- Gwardia Ludowa – organizacja zbrojna PPR
- Gwardia Narodowa
  - Gwardia Narodowa (Francja) – nazwa milicji obywatelskiej, utworzonej w okresie rewolucji francuskiej w 1789
  - Gwardia Narodowa (Nikaragua) – 1925–1979
  - Gwardia Narodowa Stanów Zjednoczonych – formacja typu milicyjnego, mająca wspierać regularną armię USA
- Gwardia Palatyńska – nazwa nieistniejących oddziałów piechoty Państwa Watykańskiego
- Gwardia Szlachecka
- Gwardia Szwajcarska – piesza formacja wojskowa, pełniąca rolę straży przybocznej papieża
- Biała Gwardia – antykomunistyczne formacje wojskowe walczące w wojnie domowej w Rosji
- Błękitna Gwardia
- Czerwona Gwardia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwardiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwardian

przełożony klasztoru w niektórych zakonach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. przełożony niektórych męskich domów zakonnych;

Gwardian – w zgromadzeniach zakonnych funkcjonujących według reguły zakonnej Franciszka z Asyżu kadencyjny przełożony domu zakonnego.

W czasie tworzenia zakonu przez Franciszka z Asyżu, jednym z jego założeń było odcięcie się od istniejących dotychczas zasad organizacyjnych zakonów, dlatego w swojej Pierwszej Regule, która powstała w 1209 lub w 1210, w rozdziale VI, zabronił zakonnikom sprawowania funkcji przeora, a także tytułowania kogokolwiek w ten sposób. Niemniej, ani Pierwsza Reguła, ani tzw. Reguła zatwierdzona (Regula secunda), która 29 listopada 1223 otrzymała akceptację papieża Honoriusza III, nie zawierają żadnych szczegółowych informacji na temat organizacji zakonu i jego struktury. W regułach tych nie jest również określona funkcja gwardiana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwardianat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. urząd gwardiana

(1.2) kancelaria, biuro gwardiana

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardiański

przymiotnik

(1.1) kośc. związany z osobą lub stanowiskiem gwardiana

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardiaństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. urząd, godność gwardiana

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardiejsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto rejonowe w obwodzie królewieckim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwardiejsk, Tapiewo (ros. Гвардейск; niem. Tapiau) – miasto w obwodzie królewieckim. Położone na prawym brzegu rzeki Pregoły, 38 km na wschód od Królewca.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwardiejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Gwardiejskiem, dotyczący Gwardiejska

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardyjski

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. związany z gwardią, dotyczący gwardii

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardzista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. członek gwardii

(1.2) sport. zawodnik „Gwardii”

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwardzistka

→ gwardzista

Patrz:gwardzista

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarecki

przymiotnik od: gwarek

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarectwo

cech górniczy, także samo górnictwo

Gwarectwo (z niem. Gewerkschaft, z łac. communitas fovae) – spółka eksploatująca złoża rud metali nieżelaznych, a od XVIII w. także węgla kamiennego. W górnictwie środkowej Europy było znane już w końcu XII w., w Polsce od wieku XIV.

W 1987 roku polskie gwarectwa zostały zgrupowane wraz z innymi przedsiębiorstwami we Wspólnocie Węgla Kamiennego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwarek

górnik, który miał pozwolenie na wykopywanie kruszcu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny szpakowatych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) górnik mający pozwolenie na kopanie kruszcu

(2.2) członek gwarectwa

- gwarek (górnictwo)
- gwarek – ptak z rodziny szpakowatych:
  - gwarek czczony (Gracula religiosa), zwykle nazywany gwarkiem
  - gwarek cejloński (Gracula ptilogenys)
  - gwarek malabarski (Gracula indica)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwarliwiej

stopień wyższy od przysłówka: gwarliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: gwarliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarliwy

rzadko: pełen gwaru; głośny, hałaśliwy, gwarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarniej

stopień wyższy od przysłówków: gwarnie, gwarno

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: gwarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarno

przysłówek

(1.1) od: gwarny

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwarność

zgiełkliwość, hałaśliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest gwarne; cecha tych, którzy są gwarni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwarny

pełen gwaru; głośny, hałaśliwy, gwarliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwarowość

→ gwarowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest gwarowe

Patrz:gwarowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwarowy

przymiotnik od: gwara

przymiotnik

(1.1) dotyczący gwary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwaroznawca

specjalista w dziedzinie językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; dialektolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. językoznawca specjalizujący się w dziedzinie gwaroznawstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwaroznawczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest gwaroznawcze

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwaroznawczy

dotyczący dziedziny językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; dialektologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z gwaroznawstwem, nauką o gwarach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwaroznawczyni

specjalistka w dziedzinie językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwaroznawstwo

dziedzina językoznawstwa zajmująca się gwarami i dialektami; dialektologia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. nauka o gwarach

Dialektologia (gr. dialektos „gwara” i logos „słowo, nauka”), także gwaroznawstwo – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem, genezą i systematyką dialektów w obrębie jakiegoś języka lub języków. Dyscyplina ta bada odmiany poszczególnych języków oparte głównie na uwarunkowaniach geograficznych (w przeciwieństwie do odmian o podłożu społecznym – socjolektów, które są przedmiotem zainteresowań socjolingwistyki, czy też form historycznych, których klasyfikacji i opisu dokonuje językoznawstwo diachroniczne). Choć socjolekty bywają włączane w ramy terminu „dialekt”, to dialektologia jako dyscyplina koncentruje się przeważnie na odmianach terytorialnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwaryzm

cecha językowa (fonetyczna, fleksyjna, słowotwórcza, leksykalna) rozpoznawana jako gwarowa; dialektyzm

Dialektyzm (gr. diálogos „rozmowa” i dialektikē „dialektyka” z diálektos „sposób mówienia”), gwaryzm – element językowy właściwy dla dialektu lub grupy dialektów, używany głównie w komunikacji ustnej. Dialektyzmem może być np. pojedynczy wyraz (np. uświerknąć zamiast zmarznąć) lub połączenie wyrazowe (frazeologizm); wyróżnia się także dialektyzmy gramatyczne (pójdźwa zam. pójdźmy), składniowe (np. gęsi lecieli) i fonetyczne (np. kóń zam. koń).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwarzić

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rozmawiać przyjaźnie

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. mówić

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwarzyć

rozmawiać w sposób poufały

czasownik niedokonany

(1.1) rozmawiać poufale

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. opowiadać, gawędzić

(1.3) rzad. gaworzyć (o dziecku)

(1.4) przest. czynić gwar, hałasować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwasz

1. artystyczna farba wodna z domieszką kredy lub bieli, które nadają jej właściwości kryjące;
2. technika malarska posługująca się tymi farbami;
3. obraz wykonany tą techniką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;

(1.2) szt. technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

(1.3) szt. praca malarska w technice gwaszu (1.2)

Gwasz (fr. gouache, wł. guazzo, z łac. aquatio – czerpanie wody) – farba wodna z domieszką kredy lub bieli (od XIX wieku ołowiowej lub cynkowej), nadającej jej właściwości kryjące, oraz gumy arabskiej będącej spoiwem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwaszowy

przymiotnik od: gwasz

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwatemala

1. Republika Gwatemali; państwo w Ameryce Środkowej;
2. miasto, stolica państwa Gwatemala

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Ameryce Środkowej;

(1.2) geogr. stolica i największe miasto Gwatemali (1.1);

(1.3) geogr. adm. jeden z departamentów Gwatemali (1.1), położony w południowej części kraju;

Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwatemalczyk

mieszkaniec Gwatemali (miasta)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Gwatemali

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwatemalka

mieszkanka Gwatemali (miasta)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Gwatemali

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwatemalski

przymiotnik od: Gwatemala

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Gwatemala

(1.2) odnoszący się do miasta Gwatemala

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwałcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gwałcić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałcić

czasownik przechodni

(1.1) zmuszać do stosunku płciowego

(1.2) książk. naruszać siłą zasady lub normy

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałciciel

człowiek dopuszczający się gwałtu, łamiący zasady

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dopuszczająca się gwałtu

Gwałt, zgwałcenie – zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności przez jedną lub wiele osób, posługujących się siłą fizyczną, przymusem, nadużyciem władzy, podstępem lub wykorzystujących niemożność wyrażenia świadomej zgody przez daną osobę. Rodzaj przemocy seksualnej. Sprawca gwałtu nazywany jest gwałcicielem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwałcicielka

→ gwałciciel

Patrz:gwałciciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałcicielstwo

zachowanie polegające na zmuszaniu kogoś do stosunku płciowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od gwałt

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałt

1. czyn prawnie zabroniony, polegający na naruszeniu nietykalności cielesnej innej osoby, np. na tle seksualnym, rasowym;
2. pośpiech, bezład, hałas;
3. siła, przemoc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) każdy nielegalny akt przemocy

(1.2) praw. seks. zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

(1.3) pośpiech

Gwałt, zgwałcenie – zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności przez jedną lub wiele osób, posługujących się siłą fizyczną, przymusem, nadużyciem władzy, podstępem lub wykorzystujących niemożność wyrażenia świadomej zgody przez daną osobę. Rodzaj przemocy seksualnej. Sprawca gwałtu nazywany jest gwałcicielem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwałtem

potocznie:
1. z użyciem siły; przemocą;
2. natychmiast, koniecznie; na gwałt

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałtować

dawniej:
1. usilnie nalegać, domagać się natychmiastowego zrobienia czegoś, przynaglać kogoś do czegoś;
2. alarmować, niepokoić

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałtownica

→ gwałtownik; raptuska, choleryczka, impetyczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałtownie

przysłówek

(1.1) intensywnie

(1.2) nagle, raptownie

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałtowniej

stopień wyższy od przysłówka: gwałtownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałtowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: gwałtowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwałtownik

1. przestarzale: osoba porywcza, wybuchowa, gwałtowna, działająca pod wpływem impulsu; impetyk, choleryk, raptus;
2. dawniej: gwałciciel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba gwałtowna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwałtowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto zachowuje się gwałtownie, impulsywnie

(1.2) cecha tego, co jest gwałtowne i o znacznym natężeniu

(1.3) cecha czegoś, co jest nagłe i szybkie

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałtowny

przymiotnik

(1.1) nagły, szybki

(1.2) o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwałtu

dawniej: wykrzyknik wypowiadany przez osobę wzywającą pomocy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwda

rzeka w Wielkopolsce, dopływ Warty

Gwda – rzeka na Pojezierzu Południowopomorskim, w wydzielonej Dolinie Gwdy; prawy dopływ Noteci. Długość rzeki wynosi 145,1 km, a powierzchnia jej dorzecza 4943 km².

Od jeziora Wierzchowo aż do Ujścia przez rzekę prowadzi szlak kajakowy.

Fragment rzeki jest objęty rezerwatem Dolina Gwdy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwdziański

→ Gwda (rzeka na Pojezierzu Południowopomorskim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwelf

członek partii stronników władzy papieskiej we Włoszech w czasach walki cesarzy z papiestwem i miastami w XII i XIII wieku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwelfowie

członek partii stronników władzy papieskiej we Włoszech w czasach walki cesarzy z papiestwem i miastami w XII i XIII wieku

- Gwelfowie – dynastia w Niemczech i we Włoszech
- Gwelfowie – stronnictwo polityczne we Włoszech w XII-XIII w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwer

dawniej: karabin, strzelba

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. (dziś gw-pl|Śląsk Cieszyński.) wojsk. karabin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazda

1. ciało niebieskie składające się z plazmy i gazów; świecące jasnym blaskiem na skutek reakcji termojądrowych zachodzących w jego wnętrzu;
2. osoba znana publicznie, wyróżniająca się w jakiejś dziedzinie;
3. order o kształcie gwiazdy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

(1.2) kult. publ. sławna osobistość w danym środowisku

(1.3) rodzaj odznaczenia;

(1.4) sport. rodzaj ćwiczenia gimnastycznego

(1.5) elektr. rodzaj połączenia w układach trójfazowych;

(1.6) ezot. karta tarota należąca do Arkanów Wielkich;

(1.7) biol. rodzaj grzyba z rodziny gwiazdoszowatych;

(1.8) symbol, znak o promieniście rozchodzących się ramionach

Gwiazda – kuliste ciało niebieskie, stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii. Przynajmniej przez część swojego istnienia emituje w sposób stabilny promieniowanie elektromagnetyczne (w szczególności światło widzialne). Gwiazdy powstają głównie z wodoru i helu, lecz w trakcie życia przybywa w nich atomów cięższych pierwiastków (tzw. metali).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. zob. astronom.

(1.2) stpol. rzad. zob. astrolog.

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiazdeczka

1. zdrobnienie od: gwiazda;
2. przenośnie o młodej, ładnej aktorce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: gwiazdka

Korabl-Sputnik 5 – testowy radziecki statek kosmiczny, piąty, ostatni, prototyp statków Wostok, drugi w konfiguracji 3KA – całkowicie przygotowanej do lotu człowieka – którą, 12 kwietnia 1961, poleciał Jurij Gagarin. W ramach programu Wostok wyniósł na orbitę psa „Gwiazdeczkę” i manekina „Iwana Iwanowicza”. Jednym z ważniejszych celów tej misji było sprawdzenie systemów łączności radiowej i głosowej ze statkiem na orbicie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdeńka

zdrobnienie od: gwiazda; gwiazdka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazderna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. astronomia

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiazdka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) kult. Wigilia i święta Bożego Narodzenia

Wigilia Bożego Narodzenia, wigilia świąt Bożego Narodzenia (wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także Gwiazdka) (z łaciny vigilia – czuwanie, straż; vigilare – czuwać) – w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający Boże Narodzenie, kończący okres adwentu; w Polsce także uroczysta kolacja spożywana tego dnia. Od 2025 r. jest dniem wolnym od pracy w Polsce.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdkowatość

→ gwiazdkowaty

Patrz:gwiazdkowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdkowaty

anyż gwiazdkowaty - wiecznie zielony krzew z rodziny magnoliowatych, rosnący w Ameryce Północnej i Azji Wschodniej; o owocach mających zastosowanie w lecznictwie i przy wyrobie wódek i likierów; badian

przymiotnik

(1.1) przypominający gwiazdkę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazdkowe

potocznie: dodatek do pensji z okazji Gwiazdki

Patrz:Gwiazdka; bożonarodzeniowy;
2. → gwiazdka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdkowy

1. → Gwiazdka; bożonarodzeniowy;
2. → gwiazdka

przymiotnik

(1.1) składający się z gwiazdek

(1.2) związany z Gwiazdką, odnoszący się do Gwiazdki

Patrz:Gwiazdka; bożonarodzeniowy;
2. → gwiazdka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazdnica

1. bylina z rodziny goździkowatych, o pełzających, rozgałęzionych łodygach i drobnych kwiatach w kształcie białych gwiazdek, występująca m.in. w ogrodach i uprawach roślin okopowych jako chwast;
2. nitkowaty glon słodkowodny z rzędu sprzężnic; zrostnica

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdoblok

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rodzaj betonowego bloku służącego do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Gwiazdoblok (ang. tetrapod) – rodzaj betonowej konstrukcji zbudowanej na planie czworościanu foremnego stosowanej w celu zapobiegania erozji linii brzegowej spowodowanej warunkami pogodowymi. Ma na celu wzmocnienie struktur przybrzeżnych takich jak falochrony i klify.

Gwiazdobloki zostały wynalezione i opatentowane w 1950 przez Pierre'a Danela i Paula Anglèsa d'Auriaca z Laboratorium Hydraulicznego Dauphinois w Grenoble (Francja).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdonos

gwiazdonos amerykański - gatunek ssaka z rodziny kretowatych

Gwiazdonosy (Condylurini) – monotypowe plemię ssaków z podrodziny grzebaczy (Scalopinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdopodobny

podobny do gwiazdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdor

1. sławny artysta, zwłaszcza aktor; celebryta, gwiazda;
2. człowiek wyróżniający się w jakiejś dziedzinie; znakomitość;
3. regionalnie: osoba przynosząca podarki na Boże Narodzenie, odpowiednik Świętego Mikołaja

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kolędnik chodzący z gwiazdą

(1.2) rzekomy dostarczyciel prezentów bożonarodzeniowych w niektórych regionach Polski

(1.3) aktor lub muzyk cieszący się wyjątkową sławą

Gwiazdor – fikcyjna postać rozdająca prezenty w Wigilię Bożego Narodzenia, występująca w Poznańskiem, na ziemi lubuskiej, Kujawach, Warmii (a konkretnie w tych ich częściach, które były pod zaborem pruskim), Kaszubach, Kociewiu i na ziemi bydgoskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdorek

1. zdrobnienie od: gwiazdor - odpowiednik Świętego Mikołaja;
2. regionalnie: cukrowa figurka przedstawiająca świętego Mikołaja;
3. dawniej: kolędnik; gwiazdor, gwiaździarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdorka

1. zdrobnienie od: gwiazdor - odpowiednik Świętego Mikołaja;
2. regionalnie: cukrowa figurka przedstawiająca świętego Mikołaja;
3. dawniej: kolędnik; gwiazdor, gwiaździarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z gwiazdorstwem, dotyczący gwiazdorstwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiazdorskość

→ gwiazdorski

Patrz:gwiazdorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdorstwo

potrzeba wysuwania się na pierwszy plan, wyróżniania się i popularności w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) świadome dążenie do zostania gwiazdorem

(1.2) pejor. cecha tego, który pozoruje się na gwiazdę, wynosi się nad innych

(1.3) bycie gwiazdą, bycie popularnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazdorzyć

potocznie: zachowywać się jak gwiazda, wyniośle, kapryśnie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. żart. zachowywać się w towarzystwie jak gwiazda – wyniośle, kapryśnie, traktując z góry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazdosz

1. rodzaj niejadalnych grzybów z klasy podstawczaków;
2. przedstawiciel rodziny owadów z podrzędu czerwców;
3. gatunek rośliny z rodziny astrowatych; aster chiński;
4. rodzaj roślin z rodziny różowatych; nawrotnik, przywrotnik

Geastrum Pers. (gwiazdosz) – rodzaj grzybów należący do rodziny gwiazdoszowatych (Geastraceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdoszek

Gwiazdoszek (Pediastrum) – rodzaj glonów z grupy zielenic.

#### Źródła:

Wikipedia

# Gwiazdoszowate

1. rodzina grzybów podstawkowych z klasy pieczarniaków;
2. rodzina pluskwiaków

- gwiazdoszowate (Geastraceae) – rodzina grzybów podstawkowych
- gwiazdoszowate (Asterolecaniidae) – rodzina pluskwiaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdoszowaty

o cechach gwiazdoszowatych (rodzina grzybów i pluskwiaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdoszowce

rząd grzybów z klasy pieczarniaków

Gwiazdoszowce (Geastrales K. Hosaka & Castellano) – rząd grzybów należący do klasy pieczarniaków (Agaricomycetes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdotwórczy

biorący udział w powstawaniu gwiazd

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdowaty

przypominający gwiazdę, podobny kształtem do gwiazdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiazdownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. astronom

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiazdowo

Miejscowości w Polsce

- Gwiazdowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Mrągowo
- Gwiazdowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gm. Kostrzyn
- Gwiazdowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. sławieńskim, w gm. Sławno
- Gwiazdowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gm. Barwice

#### Źródła:

Wikipedia

# Gwiazdowski

nazwisko

## Osoby

- Grzegorz Gwiazdowski (ur. 1974) – polski kolarz
- Kazimierz Gwiazdowski (ur. 1962) – polski polityk i samorządowiec
- Robert Gwiazdowski (ur. 1960) – polski prawnik i komentator gospodarczy
- Tadeusz Gwiazdowski (1918–1983) – polski aktor

## Inne

- Gwiazdowski (herb szlachecki) – polski herb szlachecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiazdowy

przymiotnik od: gwiazda

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z gwiazdą, dotyczący gwiazdy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiazdozbiór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

Gwiazdozbiór (konstelacja z łac. constellatio, con od cum 'z [czym]' i stella 'gwiazda', gr. αστερισμός) – określony obszar na sferze niebieskiej ustalony przez Międzynarodową Unię Astronomiczną. Gwiazdy wchodzące w skład gwiazdozbiorów nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiazdula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zoonim, popularne imię dla krowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiaździak

nowotwór ośrodkowy układu nerwowego

Gwiaździaki (łac. astrocytomata) – grupa nowotworów ośrodkowego układu nerwowego wywodzących się z komórek gleju gwiaździstego (astrocytów).

Należą do nich:

- gwiaździak włosowatokomórkowy
- gwiaździak anaplastyczny
- gwiaździak włókienkowy
- gwiaździak tucznokomórkowy
- glejak wielopostaciowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwiaździanka

1. rząd mszaków z rzędu porostnicowców;
2. rodzaj grzybów z rodziny strzępiakowatych; strzępiak

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiaździarka

→ gwiaździarz

Patrz:gwiaździarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiaździarstwo

dawniej: zajęcie gwiaździarza; badanie gwiazd, astronomia, astrologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiaździarz

dawniej:
1. kolędnik; gwiazdor, gwiazdorek;
2. astronom;
3. astrolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. rzad. zob. astronom.

(1.2) przest. rzad. zob. astrolog.

(1.3) zob. gwiazdor. (kolędnik)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwiaździca

poetycko:
1. zbiorowisko gwiazd, gwiazdozbiór;
2. gwiazda;
3. rozgwiazda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poet. wielka gwiazda, gwiazdozbiór lub kometa

Gwiaździca, nidularium (Nidularium) – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje 50–54 gatunki. Wszystkie występują w Ameryce Południowej, we wschodniej i południowej części Brazylii. Są to rośliny epifityczne, ale też naziemne, rosnące w lasach deszczowych do 2000 m n.p.m. Rośliny te ze względu na oryginalny, atrakcyjny wygląd uprawiane są jako ozdobne, w szczególności gatunki: N. fulgens, N. innnocenti, N. procerum i N. billbergioides.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwiaździński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiaździsty

gwieździsty;
1. pełen gwiazd, usiany gwiazdami lub wyobrażeniami gwiazd;
2. złożony z figur w kształcie gwiazd;
3. w kształcie gwiazdy;
4. lśniący, świecący jak gwiazda; świetlisty

przymiotnik

(1.1) wypełniony gwiazdami

(1.2) składający się z figur w kształcie gwiazd

(1.3) w kształcie gwiazdy

(1.4) świecący jak gwiazda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwicht

ciężarek zawieszony na łańcuchu, poruszający mechanizm zegara ściennego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. odważnik

(1.2) ciężarek (zegara ściennego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwido

imię męskie

Gwido, Gwidon – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa witu oznaczającego „drzewo”, „las” i stanowi skróconą formę germańskich imion dwuczłonowych z pierwszym członem Witu-, takich jak Widukind. Jego polskim odpowiednikiem znaczeniowym byłoby imię Lasota. Do Polski trafiło za pośrednictwem języków romańskich. Na jego podstawie powstało imię Gwisław. Forma Gwidon powstała pod wpływem łacińskim. W dokumentach polskich spotyka się formę Gwido już w 1155 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwidon

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Gwido, Gwidon – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słowa witu oznaczającego „drzewo”, „las” i stanowi skróconą formę germańskich imion dwuczłonowych z pierwszym członem Witu-, takich jak Widukind. Jego polskim odpowiednikiem znaczeniowym byłoby imię Lasota. Do Polski trafiło za pośrednictwem języków romańskich. Na jego podstawie powstało imię Gwisław. Forma Gwidon powstała pod wpływem łacińskim. W dokumentach polskich spotyka się formę Gwido już w 1155 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwidona

imię żeńskie

Gwidona – imię żeńskie pochodzenia germańskiego; żeński odpowiednik imienia Gwido. Wywodzi się od słowa witu oznaczającego "drzewo, las". Wśród patronów - bł. Maria Gwidona od Miłosierdzia Bożego, siostra sakramentka, wspominana razem z bł. Marią Stellą i towarzyszkami.

Gwidona imieniny obchodzi 4 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwidoniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Gwidony lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwidonostwo

Gwidon z małżonką; Gwidonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwidonowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwidonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Gwidona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwiezdny

przymiotnik

(1.1) składający się z gwiazd

(1.2) związany z przestrzenią kosmiczną

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwieździsty

gwiaździsty;
1. pełen gwiazd, usiany gwiazdami lub wyobrażeniami gwiazd;
2. złożony z figur w kształcie gwiazd;
3. w kształcie gwiazdy;
4. lśniący, świecący jak gwiazda; świetlisty

przymiotnik

(1.1) wypełniony gwiazdami

(1.2) składający się z figur w kształcie gwiazd

(1.3) w kształcie gwiazdy

(1.4) świecący jak gwiazda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwinciarka

obrabiarka do wyrobu metalowych wkrętów i nakrętek

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinciarski

→ gwinciarz

Patrz:gwinciarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinciarz

robotnik zajmujący się gwintowaniem elementów metalowych, np. łączników rur

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwincik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od gwint

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwińczeć

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dzwonić

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwinea

dawna złota moneta angielska

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

(1.2) geogr. polit. państwo w Afryce;

Gwinea (fr. Guinée), Republika Gwinei (fr. République de Guinée) – państwo położone w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Gwineą Bissau na północnym zachodzie, Senegalem na północy, Mali na północnym wschodzie, Wybrzeżem Kości Słoniowej na wschodzie oraz Liberią i Sierra Leone na południu. Jest członkiem Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwinejczyk

1. obywatel Gwinei (państwa);
2. mieszkaniec Gwinei (regionu);
3. obywatel Gwinei Bissau;
4. obywatel Gwinei Równikowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Gwinei

(1.2) obywatel Gwinei Bissau

(1.3) obywatel Gwinei Równikowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwinejka

gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej

Gwinejka (Pteronetta hartlaubii) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Gwinejka jest kaczką afrykańskich lasów o barwie ciemnokasztanowej. Wcześniej zaliczano ją do parafiletycznego taksonu piżmówek. Potem przeniesiono gatunek do rodziny kaczek Anatinae, choć dość znacznie różni się od typowych kaczek. Dlatego też wyróżniono monotypowy rodzaj Pteronetta, aby oddać wyraz odmienności cech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwinejski

przymiotnik od:
1. Gwinea (państwo w Afryce; Republika Gwinei);
2. Gwinea Bissau (państwo w Afryce; Republika Gwinei Bissau);
3. Gwinea Równikowa (państwo w Afryce; Republika Gwinei Równikowej)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do krainy Gwinea

(1.2) odnoszący się do państwa Gwinea

(1.3) odnoszący się do państwa Gwinea Bissau

(1.4) odnoszący się do państwa Gwinea Równikowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwinon

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinona

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinoniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Gwinony lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinonostwo

Gwinon z małżonką; Gwinonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinonowie

Gwinon z małżonką; Gwinonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwinonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Gwinona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwint

spiralne wyżłobienie na śrubie, wkręcie, nakrętce itp. * forma dopełniacza l.poj. "gwinta" możliwa tylko w wyrażeniu "Pić z gwinta." - pić wprost z butelki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

(1.2) techn. śruba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwintować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. wykonywać gwinty

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwintówka

strzelba z lufą gwintowaną

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwintownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narzędzie służące do nacinania gwintów zewnętrznych;

Narzynka – narzędzie wieloostrzowe służące do nacinania gwintów zewnętrznych. Działa analogicznie do nakrętki z tą jednak różnicą, że jest wyposażona w nacinające ostrza, które wykonują gwint na przedmiocie (najczęściej walcu), na który jest nakręcana.

Odmianą narzynki jest gwintownica, służąca do nacinania gwintów zewnętrznych rur. Często posiada przestawne ostrza, umożliwiające nacinanie gwintów na rurach o różnych średnicach.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwintownik

narzędzie do nacinania gwintów wewnętrznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;

Gwintownik – narzędzie skrawające wieloostrzowe (3 do 5), służące do nacinania gwintów wewnętrznych, np. nakrętek. Budową i kształtem podobny do śruby, z tą jednak różnicą, że jest wyposażony w ostrza skrawające, które nacinają gwint w otworze, w który jest wkręcany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwintowo

→ gwintowy

Patrz:gwintowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwintowy

→ gwint

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z gwintem, dotyczący gwintu

Patrz:gwint

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwizd

1. piskliwy, wysoki dźwięk; świst
2. śpiew niektórych gatunków ptaków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

(1.2) ornit. głos niektórych ptaków (słonki i jarząbka)

(1.3) łow. ryj dzika

- Gwizd (dźwięk)
- Gwizd – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. kołobrzeskim, w gminie Ustronie Morskie
- Śpiew niektórych ptaków
  - zobacz: gwizdodzierzby, kos
- ryj dzika
- Gwizd (powieść)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwizdać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. gwizdnąć)

(1.1) wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) przen. ignorować coś, nie przejmować się czymś

(2.2) poprzez gwizdanie wyrażać dezaprobatę

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwizdacz

rodzaj ptaków z rodziny skalinkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdanie

gwizd - dźwięk lub śpiew

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gwizdać. (czynność)

(1.2) gwizd (dźwięk)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwizdała

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Hilary Gwizdała − polski malarz
- Jerzy Gwizdała − polski ekonomista, rektor Uniwersytetu Gdańskiego w latach 2016–2020
- Ryszard Gwizdała − polski polityk, poseł na Sejm
- Wilhelm Wichurski (właśc. Wilhelm Gwizdała) − polski aktor teatralny i telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwizdałka

gwizdek

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdek

1. przyrząd do wytwarzania gwizdu;
2. głos wytwarzany przez taki przyrząd;
3. potocznie: pendrive

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

(1.2) dźwięk wydawany przez gwizdek (1.1)

(1.3) ozdobna imitacja gwizdka (1.1) na sznurze mundurowym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) gwara. ktoś, kto lubi gwizdać

Gwizdek – generator akustyczny nieposiadający elementów ruchomych (ewentualnie elementy drgające) zamieniający energię strumienia gazu lub cieczy w energię drgań akustycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwizdka

regionalnie: gwizdek - przyrząd do gwizdania

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdkowy

→ gwizdek

przymiotnik

(1.1) muz. o ludzkim głosie osiągający tzw. wysokie c

Patrz:gwizdek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwizdnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. gwizdać)

(1.1) zob. gwizdać. (wydać z siebie gwizd)

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) przen. pot. ukraść

(2.2) przen. pot. uderzyć, szturchnąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwizdnięcie

gwizd - dźwięk lub śpiew

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gwizdnąć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwizdnyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. uderzyć

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ukraść

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwizdodzierzba

rodzaj ptaków z rodziny wireonków

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdokos

rodzaj ptaków z rodziny muchołówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdoń

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwizdowisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) łow. okres godowy jeleni wschodnich

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwiżdż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. robaczywy orzech laskowy

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: gwizdać

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwizjusze

Gwizjusze (fr. de Guise) – francuski ród książęcy pochodzący z Lotaryngii. Boczna linia dynastii z Vaudémont.

Protoplastą rodu był Klaudiusz de Guise, syn księcia lotaryńskiego – René II, i jego żona – Antonina de Bourbon-Vendôme.

#### Źródła:

Wikipedia

# Gwizocja

jednoroczna roślina zielna z rodziny złożonych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoli

przyimek znaczący tyle co: ze względu na coś, z powodu czegoś, względem czegoś

przyimek

(1.1) podn. przest. przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania

(1.2) daw. według woli, zgodnie z wolą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwózdek

potocznie: mały gwóźdź, gwoździk

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwóźdź

kawałek cienkiego pręta, po jednej stronie zaostrzonego, a po drugiej zakończonego główką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

(1.2) przen. najważniejsza część czegoś

Gwóźdź – wykonany z metalu trzpień zaostrzony z jednej strony, z drugiej zakończony płaskim łbem. Gwóźdź służy do łączenia różnych elementów (zazwyczaj drewna). Połączenie jest utrzymywane dzięki siłom tarcia działającym wzdłuż osi gwoździa oraz dzięki sztywności trzpienia. Początkowo gwoździe były wykonywane z kutej miedzi, następnie z kutej stali. Obecnie gwoździe wykonywane są przede wszystkim ze stalowego drutu. W Polsce pierwsze maszyny do produkcji gwoździ pojawiły się w XIX wieku.Obecnie różne rodzaje gwoździ i sposoby ich wykonywania są objęte Polskimi Normami min: PN-EN 10230-1:2003 – Gwoździe z drutu stalowego, PN-EN 10230-1 – Gwoździe budowlane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwoździak

rodzaj świderka, którym wierci się otwory w drzewie, aby ułatwić wbijanie gwoździ, haków itp.

Gwoździak – kolonia w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tyszowce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gwoździarka

1. prasa, zazwyczaj automatyczna, do wykonywania gwoździ z drutu;
2. przyrząd do szybkiego wbijania gwoździ

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do wbijania gwoździ

Gwoździarka – urządzenie elektryczne, gazowe lub pneumatyczne stosowane do wbijania gwoździ. Magazynek na gwoździe ma konstrukcję bębnową lub gwoździe podawane są jako taśma. Maszyna posiada możliwość ustawienia głębokości wbicia gwoździa a często możliwość skośnego wbijania w miejscach trudno dostępnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gwoździarnia

warsztat gwoździarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoździarz

rzemieślnik, robotnik wyrabiający gwoździe; również sprzedawca gwoździ

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoździce

Gwoździce, niem. Gwosdzütz – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Krapkowice.

#### Źródła:

Wikipedia

# Gwoździk

1. roślina z rodziny goździkowatych rosnąca w Europie, Azji i Afryce, hodowana jako ozdobna; goździk;
2. przyprawa używana m.in. do ciast, uzyskiwana z wysuszonych pączków kwiatowych goździkowca; goździk;
3. mały gwóźdź

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoździki

1. roślina z rodziny goździkowatych rosnąca w Europie, Azji i Afryce, hodowana jako ozdobna; goździk;
2. przyprawa używana m.in. do ciast, uzyskiwana z wysuszonych pączków kwiatowych goździkowca; goździk;
3. mały gwóźdź

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoździkowy

przymiotnik od: gwoździk

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwoździować

1. w gwarze środowiskowej: zbijać coś gwoździami
2. zespalać i unieruchamiać złamania zamknięte za pomocą specjalnego gwoździa ze stali nierdzewnej

czasownik niedokonany

(1.1) med. zespalać złamaną kość specjalnym gwoździem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gwoździowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gwoździować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Gwoździownica

narzędzie kowalskie, płyta z otworami do ręcznego kucia gwoździ i nitów

#### Źródła:

SJP.pl

# Gwsh

[czytaj: es-wu-gie-HA] skrót od: Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa

#### Źródła:

SJP.pl