# Nu

1. wykrzyknik zakazujący czegoś, najczęściej powtórzony dwu- lub trzykrotnie, zwykle używany w rozmowach z dziećmi (np. Nu, nu! Nie wolno, nie dotykaj!);
2. regionalne: wykrzyknik zachęcający, przynaglający do działania, aktywności (np. Nu, dawaj, idziemy!)

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik zakazujący czegoś, najczęściej powtórzony

(1.2) = gwara. no

Ny (ni, st.gr. νῦ, nw.gr. νι, pisana Νν) – trzynasta litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę nosową przedniojęzykowo-dziąsłową „n”. W greckim systemie liczbowym oznaczała liczbę 50.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuakszott

stolica Mauretanii; Nawakszut

Nawakszut (arab. ‏نواكشوط‎, Nawākšūṭ; fr. Nouakchott) – stolica Mauretanii, położona w zachodniej części kraju, 4 km od wybrzeża Atlantyku. Nawakszut jest również stolicą wydzielonego dystryktu stołecznego w Mauretanii. W 2013 roku miasto liczyło ok. 958 tys. mieszkańców.

W mieście istnieją zakłady odsalania wody morskiej, działa tu też międzynarodowy port lotniczy. Nawakszut charakteryzuje się także niską zabudową i brakiem wieżowców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nuba

język, którym mówią rdzenni mieszkańcy Nubii; język nubijski

Góry Nubijskie (arab. ‏جبال النوبة‎, Dżibal an-Nuba, Jibāl an-Nūbah) – pasmo górskie w południowym Sudanie, w prowincji Kordofan Południowy. Wysokość bezwzględna waha się tu od 500 do 1325 m n.p.m. Najwyższy szczyt to Dżabal Hajban. Góry zamieszkane są przez czarnoskóry lud Nuba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nubia

kraina historyczna w Afryce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nubia (nub. Nobīn, arab. ‏النُوبَة‎) – kraina historyczna w północno-wschodniej Afryce obejmująca środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą), obecnie na terenie południowego Egiptu i północnego Sudanu.

W okresie Nowego Państwa Nubia znana była pod nazwą Kusz, która wzmiankowana jest w Starym Testamencie w Księdze Rodzaju (Rodz. 10, 6–7)..

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nubijczycy

mieszkaniec Nubii

Nubijczycy – lud afrykański zamieszkujący w starożytności rejony od I do V katarakty na Nilu, czyli rejon zwany przez Egipcjan Nubią.

Starożytni Nubijczycy kilkakrotnie podbili Egipt w różnych okresach dziejów tego państwa. Nubia przyjęła chrześcijaństwo w III wieku n.e., jako jedno z pierwszych państw na świecie. Państwo to, ze stolicą w Dongoli, przetrwało do wczesnego średniowiecza, gdy zostało podbite przez Arabów. Ten podbój położył kres istnieniu Nubijczyków jako narodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nubijczyk

mieszkaniec Nubii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nubii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nubijka

mieszkanka Nubii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nubii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nubijski

przymiotnik od: Nubia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nubiologia

nauka badająca dzieje i kulturę Nubii

Nubiologia zwana inaczej archeologią Sudanu – nauka będąca częścią archeologii zajmująca się kulturą materialną oraz dziejami Nubii, krainy historycznej znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie między VI a I kataraktą. Twórcą terminu był Kazimierz Michałowski (1901–1981). Nubiologia jest nauką interdyscyplinarną dotyczącą szeroko pojętych dziejów i kultury Nubii, Etiopii i Koptów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nubiologiczny

związany z nauką badającą dzieje i kulturę Nubii

#### Źródła:

SJP.pl

# Nubira

samochód typu Daewoo Nubira

#### Źródła:

SJP.pl

# Nubuk

skóra, głównie cielęca, używana do produkcji obuwia i galanterii skórzanej

Nubuk – wyprawiona miękka skóra wykończona od strony lica po jego uprzednim oszlifowaniu polerującym. Jest ona najczęściej pochodzenia bydlęcego, cielęcego lub wieprzowego. Garbowana metodą chromową (w odróżnieniu od zamszu garbowanego metodą tłuszczową). Surowcem na nubuk mogą być tylko skóry o niewielkim uszkodzeniu lica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nubukowy

→ nubuk

Patrz:nubuk

#### Źródła:

SJP.pl

# Nucellus

część zalążka rośliny zaopatrująca przedrośle w substancje zapasowe; ośrodek

Ośrodek oznacza w naukach ścisłych środowisko o określonych właściwościach fizycznych, które mogą wpływać na przebieg procesów przebiegających w nim. Ośrodkiem jest każda substancja fizyczna. Szczególnym rodzajem ośrodka jest próżnia. Ośrodek może być jednorodny lub niejednorodny. Ze względu na podobieństwo niektórych cech ośrodków można je klasyfikować, np. na ośrodki sprężyste, ciągłe, izotropowy, nieliniowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nucenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nucić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Nucić

1. śpiewać cicho lub śpiewać jakąś melodię bez użycia słów;
2. poetycko:
a) o ptakach: wydawać melodyjne odgłosy;
b) o owadach: brzęczeć

czasownik

(1.1) śpiewać półgłosem lub bez słów

(1.2) poet. śpiewać (o ptakach)

(1.3) poet. brzęczeć (o owadach)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuckowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nucleus

[czytaj: nukleus] u roślin kwiatowych: wewnętrzna część zalążka otoczona osłonkami

- Nucleus – brytyjski zespół jazzowo-progresywny, założony w 1969 roku przez Iana Carra
- Nucleus – drugi studyjny album szwedzkiej grupy rocka progresywnego Anekdoten z 1995 roku
- Nucleus – system operacyjny dla komputerów Mera 300

Zobacz też:

- jądro komórkowe (łac. nucleus)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nucza

cedzidło; filtr o działaniu okresowym, otwarty lub zamknięty zbiornik z dnem sitowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuda

1. nieprzyjemne samopoczucie spowodowane bezczynnością, brakiem wrażeń, monotonią życia;
2. coś nudnego, nieciekawego;
3. nudny mężczyzna, chłopak; nudziarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

Nuda – negatywny stan emocjonalny, polegający na uczuciu wewnętrznej pustki, zwykle spowodowany jednostajnością, brakiem zmiany otoczenia, brakiem bodźców, a czasami chorobą.

Nuda to stan obojętności i braku zainteresowania. Jest traktowana jako odmiana frustracji lub stresu. Czasami może doprowadzić do innych stanów emocjonalnych, jak np. agresji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nude

[czytaj: njud] o kolorze: cielisty

Nude – album koncepcyjny brytyjskiej grupy Camel wydany w 1981 roku. Opowiada o Hiroo Onodzie, japońskim żołnierzu porzuconym na wyspie podczas II wojny światowej, który nie wie, że wojna się skończyła. Tekst piosenek napisała głównie Susan Hoover, z wyjątkiem "Please Come Home", którego twórcą jest Andrew Latimer. Nude jest ostatnią płytą na której zagrał Andy Ward.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nudelkula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wałek do ciasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudelzupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rosół z makaronem

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zupa z makaronem

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudes

środowiskowo: nagie lub półnagie zdjęcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdjęcie przedstawiające nagą osobę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. kawałek makaronu

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudle

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gw-pl|Poznań. kulin. makaron (najczęściej domowej roboty)

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudnawy

trochę nudny; przynudnawy

przymiotnik jakościowy

(1.1) trochę nudny, nudzący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudnie

przysłówek

(1.1) zob. nudno.

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudniej

stopień wyższy od przysłówków: nudno, nudnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Nudniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: nudny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nudno

przysłówek

(1.1) w sposób nudny, nieciekawie

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudność

cecha czegoś nudnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest nudne; cecha tych, którzy są nudni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudności

cecha czegoś nudnego

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) med. mdłości, stan poprzedzający wymioty

forma rzeczownika.

(2.1) D., C., Ms., W. lp. od: nudność

Nudności (stgr. ναυτεία, łac. nausea, vomitus, ang. nausea) – nieprzyjemne, niebolesne, subiektywne odczucie silnej potrzeby zwymiotowania. Mogą mu towarzyszyć: ślinotok, tachykardia, zblednięcie skóry i potliwość. Nudności zazwyczaj poprzedzają wymioty i odruchy wymiotne, chociaż mogą występować niezależnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nudny

nie budzący zainteresowania

przymiotnik

(1.1) wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudy

nudna kobieta, dziewczyna; nudziara

#### Źródła:

SJP.pl

# Nudysta

osoba przebywająca na zewnątrz nago

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudystka

→ nudysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: nudysta

Patrz:nudysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudystyczny

→ nudyzm; naturystyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nudyzm

przebywanie nago na powietrzu dla pełnego kontaktu z naturą

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nudzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nudzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudziak

kosmetyk o cielistym kolorze

#### Źródła:

SJP.pl

# Nudziakowy

przymiotnik

(1.1) pot. środ. w kolorze cielistym

#### Źródła:

Wiktionary

# Nudziara

kobieta nudna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: nudziarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudziarka

→ nudziarz; nudziara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. kobieta zanudzająca towarzystwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudziarski

dotyczący nudziarza; nudny, nudzący

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nudziarstwem, dotyczący nudziarstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudziarz

mężczyzna nudny; tetryk; zrzęda

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zanudzający innych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nudzić

1. opowiadać o czymś nieciekawym; przynudzać;
2. powodować, że coś staje się nudne;
3. pot. prosić o coś, nalegać na coś dłuższy czas;
4. nudzić się:
a) nie mieć zajęcia, męczyć się z tego powodu;
b) stawać się nudnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) powodować nudę

czasownik zwrotny niedokonany nudzić się (dk. brak)

(2.1) odczuwać nudę

(2.2) stpol. prowincj. niepokoić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nufcio

zdrobnienie od: Onufry (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nufel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smoczek

#### Źródła:

Wiktionary

# Nugat

ciasteczko nadziewane masą orzechową

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nugget

bryłka metalu, zwłaszcza szlachetnego, znaleziona w piasku, mule itp.; samorodek, rodzimek

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuggets

[czytaj: nagets] kawałek pieczonego kurczaka w panierce; nugget

#### Źródła:

SJP.pl

# Nugla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. makaron

#### Źródła:

Wiktionary

# Nui

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Nui – atol należący do archipelagu Tuvalu. W 2002 roku na atolu mieszkało 548 osób. Atol odkrył hiszpański podróżnik Álvaro de Mendaña de Neyra 16 stycznia 1568 roku.

Na Nui znajduje się szkoła podstawowa (Valpuna Primary School) i przedszkole (Punavani Pre-School) (stan na 2014 rok).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nujcja

roślina z rodziny gązewnikowatych; tropikalny półpasożyt drzew i krzewów

Nujcja (Nuytsia) – rodzaj roślin z rodziny gązewnikowatych (Loranthaceae). Takson monotypowy z jednym gatunkiem – Nuytsia floribunda. Jest on endemitem Australii Zachodniej, w której rośnie w rejonie wybrzeży i do kilkuset kilometrów w głąb lądu w południowo-zachodniej części stanu (na południe od okolic Geraldton). Jest to największy pasożyt w świecie roślin, którego pędy i korzenie podziemne osiągają do 150 m długości, a nadziemne do 15 m wysokości. Jest przy tym największą rośliną z rodziny gązewnikowatych i jednym tylko z trzech jej przedstawicieli pasożytujących na podziemnych kłączach i korzeniach różnych gatunków roślin. Roślina ta wyróżnia się także specyficznym przyrostem na grubość, obecnością we wszystkich organach kanałów śluzowych i efektownym kwitnieniem w grudniu (zwane jest po angielsku West Australian Christmas Tree). Jej ssawki mają specyficzną budowę – zawierają sklerenchymatyczny organ działający jak ostre nożyce, służący do przecinania korzeni żywicieli, przy czym udokumentowano także przecinanie przez nie kabli telefonicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukijczyk

mieszkaniec Nuuk (stolicy Grenlandii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nuuku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukijka

mieszkanka Nuuk (stolicy Grenlandii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nuuku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukijski

przymiotnik od: Nuuk (stolica Grenlandii)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nuukiem, dotyczący Nuuku (stolicy Grenlandii)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuklearność

→ nuklearny

Patrz:nuklearny

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuklearny

1. związany z bronią jądrową;
2. związany z jądrem atomowym; jądrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. dotyczący jądra atomu

(1.2) wojsk. dotyczący broni działającej na zasadzie rozszczepienia jądra atomu

(1.3) wojsk. dotyczący konfliktu zbrojnego z użyciem broni nuklearnej (1.2)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukleaza

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleinaza

Nukleazy – enzymy przecinające wiązania fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych. Wykazują różne stopnie specyficzności wobec substratu, mogą działać wyłącznie na jeden rodzaj kwasu nukleinowego (np. rybonukleazy, deoksyrybonukleazy), również niewybiórczo na oba z nich. Ich szczególnym przypadkiem są restryktazy, wykazujące wysoką specyficzność dla określonej sekwencji nukleotydów w DNA, przecinające nić wyłącznie w tym miejscu lub w jego pobliżu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleazy

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleinaza

Nukleazy – enzymy przecinające wiązania fosfodiestrowe w kwasach nukleinowych. Wykazują różne stopnie specyficzności wobec substratu, mogą działać wyłącznie na jeden rodzaj kwasu nukleinowego (np. rybonukleazy, deoksyrybonukleazy), również niewybiórczo na oba z nich. Ich szczególnym przypadkiem są restryktazy, wykazujące wysoką specyficzność dla określonej sekwencji nukleotydów w DNA, przecinające nić wyłącznie w tym miejscu lub w jego pobliżu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleina

dawna nazwa kwasu nukleinowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleinaza

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleinazy

enzym katalizujący rozkład kwasów nukleinowych na nukleotydy; nukleaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleofil

odczynnik, który w reakcji organicznej oddaje swoją parę elektronów w celu utworzenia nowego wiązania z atomem węgla należącym do innej cząsteczki

Nukleofil – cząsteczka lub grupa, w której występuje nadmiar elektronów i w odpowiednich warunkach może być ich donorem.

W ogólnym rozumieniu tego terminu nukleofilami są wszystkie zasady Lewisa, a zatem i Brønsteda. Należy jednak zwrócić uwagę, że w chemii organicznej słowo nukleofil ma zwykle węższe znaczenie i odnosi się do cząsteczek atakujących atomy elektrofilowe, a niekoniecznie silnie wiążących protony. Analogicznie, istnieją także zasady nienukleofilowe, które chętnie wiążą protony, lecz nie mają charakteru nukleofilowego (np. DBU).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleoid

u organizmów prokariotycznych (tj. nie posiadających jąder komórkowych) obszar cytoplazmy zawierający genofor stanowiący odpowiednik jądra komórkowego; prokarion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy

(1.2) biol. rdzeń peroksysomu

Nukleoid (prokarion) – obszar cytoplazmy komórek prokariotycznych, w którym znajduje się kolista nić kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA) w postaci genoforu. Jej odpowiednikiem u eukariontów jest jądro komórkowe, które dodatkowo otoczone jest błoną jądrową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukleolus

twór wewnątrz jądra komórkowego, w którym zachodzi intensywna synteza RNA; jąderko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleon

wspólna nazwa składników jądra atomowego: protonu i neutronu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. proton lub neutron;

(1.2) fiz. w szerszym znaczeniu: barion złożony tylko z kwarków górnych i dolnych

Nukleony – wspólna nazwa protonów i neutronów, czyli podstawowych cząstek tworzących jądro atomu. Nukleony składają się z kwarków. Choć przez obecne teorie cząstek protony i neutrony nie są uznawane za cząstki elementarne, ale z historycznych względów zalicza się je do cząstek elementarnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukleonik

specjalista w dziedzinie nukleoniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleonika

nauka o procesach jądrowych i technologii jądrowej

Atomizm fizykalny – teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów, a współcześnie: cząstek elementarnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleonowy

→ nukleon

Patrz:nukleon

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleoplazma

#### Źródła:

Wikipedia

# Nukleoproteid

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną cząsteczkę kwasu nukleinowego (DNA, RNA), występujące w cytoplazmie, jądrze komórkowym, chromosomach, rybosomach, a także w wirusach

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleoproteidy

białko złożone, zawierające jako grupę prostetyczną cząsteczkę kwasu nukleinowego (DNA, RNA), występujące w cytoplazmie, jądrze komórkowym, chromosomach, rybosomach, a także w wirusach

Nukleoproteiny, nukleoproteidy – białka złożone zbudowane z komponentów białkowych (zwykle są nimi zasadowe protaminy i histony) oraz komponentów nukleinowych stanowiących grupy prostetyczne. Składniki nukleoprotein związane są za pomocą wiązań kowalencyjnych lub oddziaływań elektrostatycznych (jonowych). Obecne w jądrach komórkowych, stanowią materiał genetyczny komórki.

Przykładem nukleoproteiny jest rybosom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleoproteina

Nukleoproteiny, nukleoproteidy – białka złożone zbudowane z komponentów białkowych (zwykle są nimi zasadowe protaminy i histony) oraz komponentów nukleinowych stanowiących grupy prostetyczne. Składniki nukleoprotein związane są za pomocą wiązań kowalencyjnych lub oddziaływań elektrostatycznych (jonowych). Obecne w jądrach komórkowych, stanowią materiał genetyczny komórki.

Przykładem nukleoproteiny jest rybosom.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nukleosom

odcinek DNA o długości około 200 par zasad, jednostka strukturalna chromatyny

Nukleosom – jednostka strukturalna chromatyny składająca się z odcinka DNA o długości ok. 200 par zasad, z których 146 nawiniętych jest na 8 histonów rdzeniowych (po dwa histony H2A, H2B, H3 i H4 - tzw. oktamer histonowy) i tworzy tzw. cząstkę rdzeniową lub rdzeń nukleosomu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleosynteza

1. w biologii: proces biosyntezy nukleotydów z ostatecznym wytworzeniem w komórkach kwasów nukleinowych: DNA i RNA;
2. w fizyce: reakcje jądrowe powodujące powstanie nowych jąder atomowych

Nukleosynteza – proces, w którym powstają nowe jądra atomowe w wyniku łączenia się nukleonów, czyli protonów i neutronów, lub istniejących już jąder atomowych i nukleonów. Obecny skład izotopowy Wszechświata jest głównie skutkiem naturalnej nukleosyntezy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleotyd

podstawowy składnik budulcowy kwasów nukleinowych (DNA i RNA)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

Nukleotydy – organiczne związki chemiczne z grupy estrów fosforanowych; są estrami nukleozydów i kwasu fosforowego (5'-fosforany nukleozydów).

Nukleotydy stanowią podstawowe składniki kwasów nukleinowych (DNA i RNA) oraz innych polinukleotydów, odgrywają też znaczącą rolę w metabolizmie i przekazywaniu sygnałów w komórce:

- Adenozynotrójfosforan (ATP) i guanozynotrójfosforan (GTP) stanowią główne źródło energii niezbędnej w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach. Energia ta jest zmagazynowana w wiązaniach bezwodnikowych między grupami fosforanowymi.
- Cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP) i cykliczny guanozynomonofosforan (cGMP) uczestniczą w szlakach sygnałowych i stanowią kofaktory dla enzymów (np. NAD+, FMN, FAD oraz koenzym A).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukleotydaza

enzym rozkładający nukleotydy na nukleozydy i kwas fosforowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleotydazy

enzym rozkładający nukleotydy na nukleozydy i kwas fosforowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleotydy

podstawowy składnik budulcowy kwasów nukleinowych (DNA i RNA)

Nukleotydy – organiczne związki chemiczne z grupy estrów fosforanowych; są estrami nukleozydów i kwasu fosforowego (5'-fosforany nukleozydów).

Nukleotydy stanowią podstawowe składniki kwasów nukleinowych (DNA i RNA) oraz innych polinukleotydów, odgrywają też znaczącą rolę w metabolizmie i przekazywaniu sygnałów w komórce:

- Adenozynotrójfosforan (ATP) i guanozynotrójfosforan (GTP) stanowią główne źródło energii niezbędnej w wielu reakcjach chemicznych zachodzących w komórkach. Energia ta jest zmagazynowana w wiązaniach bezwodnikowych między grupami fosforanowymi.
- Cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP) i cykliczny guanozynomonofosforan (cGMP) uczestniczą w szlakach sygnałowych i stanowią kofaktory dla enzymów (np. NAD+, FMN, FAD oraz koenzym A).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukleozyd

glikozyd złożony z zasady azotowej: purynowej (adenina lub guanina) lub zasady pirymidynowej (cytozyna, tymina lub uracyl) oraz części cukrowej w postaci pentozy (ryboza lub dezoksyryboza), stanowiący część kwasu nukleinowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. związek chemiczny składający się z cukru i zasady azotowej, połączonych wiązaniem glikozydowym; podstawowa jednostka tworząca nukleotydy; główny budulec kwasów nukleinowych

Nukleozydy – organiczne związki chemiczne, glikozoaminy zbudowane z zasady azotowej połączonej wiązaniem β-N-glikozydowym z pentozami (rybozą, deoksyrybozą lub rybitolem).

W zależności od rodzaju zasady azotowej wyróżnia się (wytłuszczeniem oznaczono):

- nukleozydy purynowe:
  - adenozyna
  - guanozyna
  - inozyna
  - ksantozyna
- nukleozydy pirymidynowe:
  - cytydyna
  - urydyna (w RNA)
  - tymidyna (w DNA)
  - 2′-deoksyurydyna
  - 5-metylocytydyna
  - 5-metylourydyna
- nukleozydy nikotynamidowe:
  - mononukleozyd nikotynamidowy (NMN+)
- nukleozydy flawinowe:
  - flawinomononukleozyd – tworzy z AMP dinukleotyd flawinoadeninowy (FAD).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukleozydaza

enzym z grupy hydrolaz

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleozydazy

enzym z grupy hydrolaz

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleozydowy

→ nukleozyd

Patrz:nukleozyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukleozydy

glikozyd złożony z zasady azotowej: purynowej (adenina lub guanina) lub zasady pirymidynowej (cytozyna, tymina lub uracyl) oraz części cukrowej w postaci pentozy (ryboza lub dezoksyryboza), stanowiący część kwasu nukleinowego

Nukleozydy – organiczne związki chemiczne, glikozoaminy zbudowane z zasady azotowej połączonej wiązaniem β-N-glikozydowym z pentozami (rybozą, deoksyrybozą lub rybitolem).

W zależności od rodzaju zasady azotowej wyróżnia się (wytłuszczeniem oznaczono):

- nukleozydy purynowe:
  - adenozyna
  - guanozyna
  - inozyna
  - ksantozyna
- nukleozydy pirymidynowe:
  - cytydyna
  - urydyna (w RNA)
  - tymidyna (w DNA)
  - 2′-deoksyurydyna
  - 5-metylocytydyna
  - 5-metylourydyna
- nukleozydy nikotynamidowe:
  - mononukleozyd nikotynamidowy (NMN+)
- nukleozydy flawinowe:
  - flawinomononukleozyd – tworzy z AMP dinukleotyd flawinoadeninowy (FAD).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nuklid

jądro atomowe o określonym składzie protonów i neutronów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

Nuklid – termin dwuznaczny:

- typ jądra atomowego o określonej liczbie protonów i neutronów oraz stanie energii jądrowej;
- typ atomu zdefiniowany przez powyższy typ jądra.

Wśród nuklidów wyróżnia się kilka grup:

- Nuklidy o tej samej liczbie protonów, a różniące się liczbą neutronów (ta sama liczba atomowa i różne liczby masowe) to izotopy. Również atomy z takimi nuklidami (jako jądra) nazywa się izotopami danego pierwiastka.
- Nuklidy o tej samej liczbie neutronów to izotony.
- Nuklidy o równej liczbie masowej (tej samej liczbie nukleonów w jądrze), lecz różniące się ładunkiem (liczbą atomową), to izobary.
- Nuklidy o identycznych liczbach masowych i ładunkach, ale różniące się stanem kwantowym nazywane są izomerami jądrowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuku'Alofa

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tonga;

#### Źródła:

Wiktionary

# Nukualofa

stolica Tonga

Nukuʻalofa – stolica Tonga, położona na wybrzeżu wyspy Tongatapu. Ludność miasta – 22,4 tys. (1996) – stanowi około 1/4 ludności królestwa.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z roku 1795, gdy wybrano okoliczne wzgórze (Sia ko Veionga) na siedzibę rodziny królewskiej. Na początku XIX wieku wybudowano tutaj fortecę. Nukuʻalofa zostało stolicą Tonga w roku 1845.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nukualofańczyk

mieszkaniec Nukualofy (stolicy Tonga)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nuku’alofy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukualofanka

mieszkanka Nukualofy (stolicy Tonga)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nuku'alofy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukualofański

przymiotnik od: Nukualofa (stolica i główny port Tonga); nukualofski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Nuku'alofa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nukualofski

przymiotnik od: Nukualofa (stolica i główny port Tonga); nukualofański

#### Źródła:

SJP.pl

# Nukufetau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. atol należący do państwa Tuvalu;

Nukufetau – atol należący to archipelagu Tuvalu o powierzchni lądowej 3 km².

Atol położony jest 106 km na północny zachód od Funafuti. Liczy 35 koralowych wysp (zwanych motu), ułożonych w kształt prostokąta wokół laguny o powierzchni około 13 × 7 km. Według spisu z 2012 roku atol zamieszkuje 536 ludzi. Większość osób przebywa na wyspie Savave (południowo-zachodnia część Nukufetau), na której znajdują się dwie wioski: Aulotu (331 osób) i Maneapa (191 osób).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukulaelae

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa należąca do państwa Tuvalu;

Nukulaelae – atol należący do archipelagu Tuvalu o powierzchni lądowej ok. 1,82 km². Składa się z co najmniej 15 wysp. Na jednej z nich, Fangaua, znajduje się osada Pepesala, w której mieszka 247 osób.

Na atolu znajduje się jedna szkoła podstawowa (Faikimua Primary School) i jedno przedszkole (Ulukoloa Pre-School) (stan na 2014 rok).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukunonu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. atol koralowy w archipelagu Tokelau, stanowiący jednostkę administracyjną Tokelau, będącego nowozelandzkim terytorium zależnym;

Nukunonu – koralowy atol w archipelagu Tokelau, należący administracyjnie do terytorium zależnego Nowej Zelandii – Tokelau. Atol stanowi jednocześnie jednostkę administracyjną o takiej samej nazwie.

Atol ma powierzchnię 5,46 km² (jest to największy atol archipelagu) i otacza wewnętrzną lagunę o powierzchni około 90 km². W skład atolu wchodzi 13 większych wysp i kilkadziesiąt drobnych wysepek, z których najważniejsze to: Tokelau, Na Taulaga, Te Puka i Mua, Motuhaga, Nukunonu, Te Alofi. Liczba ludności w poszczególnych latach:

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukus

miasto w Uzbekistanie, stolica Karakałpacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Nukus (uzb. cyr. i ros. Нукус; karak. Нөкис, Nókis) – miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum, siedziba administracyjna Republiki Karakałpackiej.

W 1939 r. miasto liczyło ok. 10 tys. mieszkańców, a w roku 1962 – ok. 44 tys. W następnych latach nastąpił szybki wzrost liczby ludności i w 2016 roku liczyło ok. 286,5 tys. mieszkańców. W 1962 r. 30,6% mieszkańców stanowili Karakałpacy, 28,8% Uzbecy, 26,6% Kazachowie. Oprócz nich mieszkali tu Turkmeni, Rosjanie, Tatarzy czy Koreańczycy. W 2016 roku liczyło ok. 286,5 tys. mieszkańców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nukuski

przymiotnik od: Nukus (stolica Karakałpacji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nukusem, dotyczący Nukusu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nul

liczba określona symbolem 0; zero, nic

#### Źródła:

SJP.pl

# Nula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż. zdrobn. Anula

Naula – wieś w Syrii, w muhafazie Damaszek. W 2004 roku liczyła 782 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nulifikacja

rzadko: unieważnienie, skasowanie; nullifikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Nulka

1. znak graficzny używany najczęściej przy rysowaniu wykresów funkcji signum oraz mantysy;
2. rodzaj cyrkla do kreślenia okręgów o bardzo małych średnicach; zerownik

Nulka – znak graficzny przypominający okrąg (często dla większej czytelności pogrubiony) umieszczany na wykresach funkcji. Najczęściej służy do zaznaczania punktów nienależących do wykresu funkcji, początku półprostej, punktów nieciągłości oraz otwartych końców przedziałów; rzadziej innych punktów osobliwych funkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Null

1. w językach programowania: wartość zmiennej wskazującej na pusty element pamięci; NULL;
2. potocznie: nic, zero

- literał pusty
- null – znacznik w języku SQL
- null (lub NUL) – znak sterujący o wartości liczbowej 0
- /dev/null

Występowanie tekstu hasła ze słowem „Null” lub „NULL” w tytule

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nullifikacja

rzadko: unieważnienie, skasowanie; nulifikacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zerowanie

Nullifikacja – zabieg chirurgiczny wykonywany na zlecenie, polegający na usunięciu narządów płciowych, układu moczowego czasami również sutków oraz pępka. Osoby które poddały się zabiegowi określa się terminem Nullo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nullo

Nullo, właściwie Patrycjusz Kochanowski (ur. 14 maja 1982 w Wałbrzychu), znany również jako Nullizmatyk – polski raper i producent muzyczny. Znany jest przede wszystkim z występów w grupie hip-hopowej Trzeci Wymiar. Nullo prowadzi także solową działalność artystyczną. W 2018 roku wydano płytę autorskiego projektu Nullizmatyka łączącego rap i śpiew Nulla w akompaniamencie żywych instrumentów i sampli pt. Live Session.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nullofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. paniczny lęk przed odrzuceniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Nulo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zero

#### Źródła:

Wiktionary

# Num.

skrót od: numizmatyka, numizmatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Numea

stolica Nowej Kaledonii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numeanin

mieszkaniec Numei

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Numei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numeanka

mieszkanka Numei

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Numei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numeański

przymiotnik od: Numea

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Numeą, dotyczący Numei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numen

w religii starożytnego Rzymu: tajemnicza, bezpostaciowa i nadprzyrodzona siła panująca w świecie

Numen (łac. potęga bóstwa; wyrocznia, l.mn. numina) – w religii starorzymskiej tajemnicza, bezpostaciowa i nadprzyrodzona siła panująca w świecie. Istotą religii był przede wszystkim osobisty stosunek zaufania do numenu. Postawę religijną określała zależność od numenu. W czasach cesarstwa nabrał cech osobowych, np. Pales jako numen życia pasterskiego.

Także moc twórcza, geniusz – porównaj noumen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Numenariusz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astrol. prognoza numerologiczna

#### Źródła:

Wiktionary

# Numer

1. liczba umieszczona na czymś
2. rzecz, rzadziej człowiek, oznaczona kolejną liczbą
3. kolejne wydanie czasopisma, gazety, egzemplarz
4. część programu artystycznego
5. pot. chytry, zaskakujący występek
6. pokój hotelowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

(1.2) pozycja w programie (zwykle w cyrku)

(1.3) egzemplarz czasopisma z daną datą

(1.4) identyfikator zawierający, między innymi, cyfry;

(1.5) przen. żart, przekręt, oszustwo

(1.6) pot. gagatek

Numer – oznaczenie przedmiotu, wyrobu, pojazdu, pozycji na liście itp., np. numer rejestracyjny pojazdu, numer telefonu z numerem kierunkowym, numer użytkownika komunikatora internetowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numeracja

oznaczenie czegoś numerem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system oznaczania czegoś numerem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numeracyjny

→ numeracja

Patrz:numeracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerant

potocznie: osoba robiąca kawały

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerantka

→ numerant

Patrz:numerant

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) członek Opus Dei, który żyje w celibacie;

Numerariusz lub numeraria (kobieta) – członek Opus Dei żyjący w celibacie. Niektórzy z nich (w praktyce 20%) mogą zostać księżmi prałatury Opus Dei (seminarium Dzieła to Cavabianca). Nie składa on żadnych ślubów, ale zawiera z prałaturą umowę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Numerator

1. narzędzie do numerowania;
2. urządzenie sygnalizacyjne przesyłające numer pomieszczenia, budynku itp., będącego miejscem nadania wezwania

#### Źródła:

SJP.pl

# Numeratywny

związany z numeracją - oznaczeniem kolejności przy użyciu numerów; numeracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: numer

(1.2) zawieszka lub breloczek z umieszczonym na nim numerem

(1.3) pot. przen. seks. stosunek seksualny, zwłaszcza szybki lub z prostytutką

#### Źródła:

Wiktionary

# Numeri

w metryce antycznej: stopy dłuższe niż trzyzgłoskowe

Księga Liczb [Lb], Czwarta Księga Mojżeszowa [4 Mojż], Numeri jest czwartą księgą Tory, a tym samym Starego Testamentu i Biblii. W języku hebrajskim przyjmuje się nazwę Bemidbar – במדבר („na pustyni”), od pierwszych słów księgi, w innych językach (za pośrednictwem Septuaginty i Wulgaty) przyjęła się nazwa „Księga Liczb”, ze względu na częste wymienianie różnych liczb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Numerkomat

automat do przydzielania numerków oczekującym w kolejce; kolejkomat

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerkowy

→ numerek

Patrz:numerek

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerolog

specjalista w zakresie numerologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu

Numerologia – pseudonauka badająca mistyczne lub magiczne właściwości liczb; prognozowanie z liczb, opierające się na przekonaniu, że numer przyporządkowany danemu obiektowi (numer domu, samochodu, telefonu, zakodowane pod postacią liczby imię, itp.) ma związek z jego losem. Według Erica Temple Bella należy rozróżniać numerologię jako pseudonaukę badającą mistyczne właściwości liczb i matematycznych zależności w świecie od popularnej działalności polegającej na przewidywaniu przyszłości na podstawie liczb przypisanych do nazw czy dat urodzenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Numerologiczny

dotyczący numerologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerolożka

→ numerolog

Patrz:numerolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Numerować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

#### Źródła:

Wiktionary

# Numerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|numerować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Numerowy

przymiotnik od: numer

#### Źródła:

SJP.pl

# Numeryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest numeryczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Numeryczny

w matematyce:
1. wyrażony za pomocą liczb; liczbowy;
2. numeryczne metody - stosowane w wielu dziedzinach matematyki metody opisu zagadnień, zjawisk, procesów za pomocą rozwiązań liczbowych

przymiotnik

(1.1) składający się z liczb lub cyfr

(1.2) operujący na przybliżonych wartościach liczbowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numeryk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mat. specjalista w zakresie metod numerycznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Numida

mieszkaniec Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej); Numidyjczyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Numidia

starożytna kraina w Afryce Północnej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

(1.2) hist. geogr. prowincja rzymska

Numidia – historyczne państwo Berberów w północnej Afryce. Obejmowało terytoria na zachód od Kartaginy i na wschód od Oranu. Później prowincja rzymska oraz prowincja kościelna ze stolicą w Milewe.

Numidia pojawia się po raz pierwszy na kartach historii pod koniec III wieku p.n.e. Podzielona była wówczas na dwa plemienne królestwa: wschodnie i zachodnie. W 206 p.n.e. władca wschodniej Numidii Masynissa poparł Rzym podczas II wojny punickiej. Dzięki przymierzu z Rzymianami dokonał podboju zachodniej Numidii. W 118 p.n.e. Micypsa dokonał podziału królestwa na trzy części. Dążący do skupienia władzy w swoich rękach Jugurta doprowadził do wojny z Rzymem (wojna jugurtyńska). Po przegranej przez Jugurtę wojnie Rzymianie oddali Numidię w lenno Mauretanii. Podczas wojny domowej w Rzymie król Juba I poparł Pompejusza. Po zwycięstwie Juliusza Cezara Numidia stała się na krótko rzymską prowincją Africa Nova.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numidyjczyk

mieszkaniec Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej); Numida

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Numidii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numidyjka

mieszkanka Numidii (starożytnej krainy w Afryce Północnej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Numidii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numidyjski

przymiotnik od: Numidia (kraj starożytny)

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Numidią, dotyczący Numidii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numitor

Numitor – w mitologii rzymskiej król latyńskiego miasta Alba Longa, syn Prokasa, ojciec Rei Sylwii, dziad Romulusa i Remusa.

Pozbawiony władzy przez swego brata Amuliusa, odzyskał ją przy pomocy wnuków Romulusa i Remusa.

#### Źródła:

Wikipedia

# Numizm.

skrót od: numizmatyka, numizmatyczny (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Numizmat

dawna moneta lub medal mające wartość zabytkową

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zabytkowa moneta lub medal

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numizmatyczka

1. kolekcjonerka monet, medali mających wartość zabytkową; zbieraczka numizmatów;
2. znawczyni numizmatów, specjalistka badająca i opisująca dawne monety i medale

#### Źródła:

SJP.pl

# Numizmatyczny

→ numizmat

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z numizmatyką

Patrz:numizmat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Numizmatyk

1. kolekcjoner monet, medali mających wartość zabytkową; zbieracz numizmatów;
2. znawca numizmatów, specjalista badający i opisujący dawne monety i medale

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie numizmatyki

(1.2) zbieracz numizmatów

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numizmatyka

nauka zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikacją numizmatów (dawne monety lub medale mające wartość zabytkową)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. hist. nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

(1.2) kolekcjonowanie numizmatów

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: numizmatyk

Numizmatyka (z gr. νομισματική) – nauka pomocnicza historii, zajmująca się badaniem monet, banknotów i innych znaków pieniężnych pod względem historycznym, estetycznym, a także technicznym.

Słowo to pochodzi od greckiego nomisma. Numizmatyka ma swoje początki w XIV wieku, rozwinęła się w okresie renesansu.

Największe w Polsce zbiory monet i medali znajdują się w Muzeach Narodowych w Warszawie i w Krakowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Numulit

wymarły pierwotniak z gromady otwornic, żyjący od okresu kredowego do oligocenu

Wapienie numulitowe – eoceńskie wapienie zbudowane ze skamieniałych skorupek numulitów. Numulity to duże (zwykle 1 cm - kilka centymetrów średnicy) dyskowate pierwotniaki z gromady otwornic.

W Polsce wapienie numulitowe występują na północnych zboczach Tatr oraz w południowej części Kotliny Zakopiańskiej. Można je zobaczyć w Jarcowej Skałce przed budką TPN na wejściu do Doliny Kościeliskiej. Nazywa się Jarcowa, bo numulity, wypreparowane przez erozję i widoczne na powierzchni skały, kojarzą się góralom z jarcem, czyli jęczmieniem. Również w nieczynnym kamieniołomie naprzeciw restauracji „Harnaś” odsłaniają się dolomity detrytyczne środkowego eocenu z numulitami. Odkrywki skał węglanowych z masowym wystąpieniem numulitów znajdują się także w Kamieniołomie pod Capkami w Zakopanem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Numulityczny

→ numulit

Patrz:numulit

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geol. najstarszy znany superkontynent, który w proterozoiku łączył większość lądów Ziemi;

(1.2) geogr. wieś w polsce, w województwie mazowieckim, w gminie Nasielsk;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nunatak

skała wystająca z lodowca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

Nunatak (kalaallisut: nunataq) – wzgórze, szczyt wznoszący się nad powierzchnię lądolodu i otoczony zewsząd przez pokrywę lodową.

Nunataki występują w obszarach pokrytych lądolodem (na Grenlandii, Antarktydzie) lub w silnie zlodowaconych górach np. na Spitsbergenie. Mają z reguły postać ostrych i poszarpanych skał i masywów skalnych, który jest wynikiem intensywnego wietrzenia mrozowego. Po ustąpieniu lądolodu odznaczają się w krajobrazie silnym kontrastem z obłymi formami terenu, znajdującymi się poniżej dawnej powierzchni lodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nunavut

rzeczownik, rodzaj męski, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nunchaku

[czytaj: nunczaku] broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczaku, nunczako

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj broni przypominającej cep;

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuncjatorski

→ nuncjatura, → nuncjusz

Patrz:nuncjatura, → nuncjusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuncjatura

1. przedstawicielstwo dyplomatyczne Watykanu przy rządzie jakiegoś państwa;
2. urząd nuncjusza; okres sprawowania urzędu przez nuncjusza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. dyplomatyczne przedstawicielstwo papieża

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuncjusz

stały przedstawiciel dyplomatyczny Watykanu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

Nuncjusz apostolski (wł. nunzio apostolico) – legat papieski pełniący równocześnie stałą misję dyplomatyczną. Stały szef misji dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej pierwszej klasy, a jednocześnie przedstawiciel dyplomatyczny papieża jako głowy Kościoła Rzymskokatolickiego w państwie, z którym Stolica Apostolska utrzymuje stosunki dyplomatyczne. Ranga nuncjusza odpowiada randze ambasadora, a w niektórych krajach, m.in. w Polsce, nuncjusz jest zwyczajowo dziekanem korpusu dyplomatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nunczako

broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczaku, nunchaku

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. nunchaku.

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nunczaku

broń, cep z dwóch kawałków drewna połączonych łańcuchem; nunczako, nunchaku

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. nunchaku.

Nunczako (jap. ヌンチャク nunchaku) – rodzaj broni obuchowej w formie dwóch pałek połączonych ze sobą za pomocą łańcucha lub linki (dziś nylonowej, dawniej wykonanej z włosów z końskiego ogona). Istnieje błędna teoria, iż broń powstała ze zwykłego cepa, którym młócono ryż, lecz żaden z wielkich mistrzów kobudō w Japonii (IOKA) jej nie potwierdza. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, którą akceptuje International Okinawa Kobudo Association, nunczako pochodzi z mocowania trzymającego okinawskie konie (muge), albo zostało skopiowane z chińskiej broni, przywiezionej przez chińskich imigrantów, co z kolei potwierdzają tacy mistrzowie jak Miyagi i Ikeda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuoxi

ogólna nazwa chińskich przedstawień obrzędowych z tancerzami w maskach

#### Źródła:

SJP.pl

# Nupcjalny

dawniej: odnoszący się do wesela, ślubu; weselny

przymiotnik

(1.1) przest. dotyczący wesela czy ślubu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nupel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Poznań. gw-pl|Górny Śląsk. smoczek

#### Źródła:

Wiktionary

# Nupelflasza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dziecięca butelka ze smoczkiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Nupturient

1. osoba zgłaszająca w urzędzie zamiar zawarcia małżeństwa;
2. dawniej: narzeczony

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś planowaćanujący ożenek

Nupturient (łac. nupturiens, dop. nupturientis) – w prawie rzymskim, stąd także w prawie kanonicznym oraz rodzinnym osoba mająca zawrzeć związek małżeński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nupturientka

→ nupturient

Patrz:nupturient

#### Źródła:

SJP.pl

# Nur

1. całkowite zanurzenie się w wodzie
2. ptak wodny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, wieś gminna w Polsce w województwie mazowieckim;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(3.1) imię|polski|ż.

Nur – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Nur.

Nur leży na prawym brzegu Bugu. Siedziba gminy Nur. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1425 rokiem, zdegradowany w 1870 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nur-Sułtan

dawna nazwa stolicy Kazachstanu

Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019, i ponownie od 2022 r. Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nuraghi

rodzaj budowli z epoki brązu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od nurt

#### Źródła:

Wiktionary

# Nurczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurecki

przymiotnik od: Nurek (miasto w Tadżykistanie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurek

1. osoba nurkująca zawodowo;
2. środowiskowo: piłkarz próbujący wymusić faul;
3. lekceważąco: nurek śmietnikowy - przeszukiwacz śmietników

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

(1.2) środ. slang. drobny dostawca złomu do punktu skupu; najczęściej w celu zdobycia pieniędzy na alkohol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) skok w wodę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) ornit. nazwa systematyczna|Cerorhinca monocerata|ref=tak., ptak z rodziny alk;

- Nurek – osoba uprawiająca nurkowanie
- „Nurek” (I) – okręt-baza dla nurków Marynarki Wojennej II RP
- ORP „Nurek” (II) – okręt-baza dla nurków Marynarki Wojennej II RP
- Nurek – ptak z rodziny alk
- Nurek – wł. Norak, miasto w Tadżykistanie
  - Zapora Nurecka – zapora wodna w Tadżykistanie

Część miejscowości w Polsce:

- Nurek – osada wsi Rędziny w woj. łódzkim, w pow. radomszczańskim, w gminie Żytno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuristan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem;

Nurestan, Nuristan, dawniej Kafiristan (paszto: نورستان) – kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem, w południowym Hindukuszu, między dolinami Kabulu i Pandższiru. Stolica znajduje się w Parun. W 2021 roku liczyła prawie 167 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurka

norka europejska

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurki

1. osoba nurkująca zawodowo;
2. środowiskowo: piłkarz próbujący wymusić faul;
3. lekceważąco: nurek śmietnikowy - przeszukiwacz śmietników

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurkować

1. całkowicie zanurzać się w wodzie;
2. schylać się nisko, kryjąc się;
3. o samolocie: lecieć po stromym torze w stronę ziemi;
4. środowiskowo: upadać teatralnie, symulując faul

czasownik nieprzechodni

(1.1) pływać pod powierzchnią wody

(1.2) przen. pot. wchodzić pod coś chowając się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nurkowanie

1. całkowicie zanurzać się w wodzie;
2. schylać się nisko, kryjąc się;
3. o samolocie: lecieć po stromym torze w stronę ziemi;
4. środowiskowo: upadać teatralnie, symulując faul

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nurkować.

(1.2) skakanie do wody

(1.3) pływanie pod wodą;

(1.4) przen. szybkie chowanie się w czymś

(1.5) o samolotach, ptakach szybki lot w dół

Nurkowanie – przebywanie pod wodą przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), w celach rekreacyjnych, sportowych, naukowych, technicznych, ratunkowych lub militarnych. Nurkowanie z akwalungiem (ang. scuba diving) oraz nurkowanie na zatrzymanym oddechu jest zaliczane do sportów ekstremalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurkowiec

samolot bombowy o konstrukcji przystosowanej do zrzucania bomb podczas lotu nurkowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurkowisko

miejsce do nurkowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurkowy

1. związany z nurkiem lub z nurkowaniem, np. lot nurkowy;
2. dotyczący nurki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z nurkiem i nurkowaniem, dotyczący nurka i nurkowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nurmi

Nurmi – polska organizacja ruchu oporu działająca w południowej Francji, w okresie od września 1941 roku do połowy 1942 roku, zorganizowana przez por. Teodora Dzierzgowskiego. Siatka dywersyjno-szpiegowska była podległa wywiadowi brytyjskiemu a jej głównym celem była głównie działalność wywiadowcza oraz organizowanie punktów odbioru zrzutów. Nurmi została rozbita przez francuską policję w połowie 1942 roku, przy czym znaczna część jej członków została aresztowana.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nurniczek

rodzaj ptaków z rodziny alk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów nazwa systematyczna|Aethia|ref=tak. i nazwa systematyczna|Ptychoramphus|ref=tak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nurnik

1. ptak nadmorski z rodziny alk;
2. rodzaj tłoka w pompach wodnych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Cepphus|ref=tak., morski ptak z rodziny alk;

- ptaka z rodziny alk, np.:
  - nurnik zwyczajny
  - nurnik aleucki
- tłok nurnikowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurogęś

ptak wodny, gatunek tracza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Mergus merganser|ref=tak., tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;

Nurogęś, tracz nurogęś (Mergus merganser) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Eurazję i Amerykę Północną. Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurowate

monotypowy rząd ptaków neognatycznych; nury

Nury – monotypowy rząd (Gaviiformes) i rodzina (Gaviidae) ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nurowaty

o cechach nurowatych (rząd ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nursa

potocznie: pielęgniarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurse

[czytaj: ners] angielska niania lub pielęgniarka

Nurse – debiutancki album studyjny Therapy? wydany przez A&M Records. Nagrywany w większości w Loco Studio w Caerleon, z wyjątkiem utworu „Gone”, zarejestrowanego w Annamoe. Słyszalne jest na nim odejście zespołu od noise punkowego brzmienia na rzecz bardziej industrialnego. Album został doceniony przez krytyków i osiągnął pozycję 38 w UK Albums Chart.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nursja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Norcia (łac. Nursia) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia.

Według danych na 01.01.2016 gminę zamieszkiwało 4957 osób, 18 os./km².

Miasto rodzinne świętego Benedykta i świętej Scholastyki. Znajdują się tu dwa klasztory benedyktyńskie: męski, gdzie funkcjonuje znany browar i żeński pw. św. Antoniego Opata, a także klasztor klarysek.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurski

przymiotnik od: Nur (wieś w województwie mazowieckim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurt

1. linia wyznaczająca największą prędkość przepływu wody w rzece; bieg rzeki;
2. tendencje w sztuce, filozofii itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hydrol. strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta

(1.2) tendencje w sztuce, filozofii itp.

(1.3) ciąg wydarzeń

- nurt rzeki
- tendencja, dążność w literaturze, sztuce, nauce np. Neorealizm, Minimalizm (sztuki plastyczne), Deformatyzm; prąd

prasa:

- Nurt. Pismo poświęcone kulturze polskiej – miesięcznik wydawany od marca 1943 do maja 1944 w Warszawie
- Nurt – miesięcznik wydawany od roku 1965 do 1990 w Poznaniu
- Nowy Nurt – ogólnopolski dwutygodnik literacki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurtować

1. o odczuciach, doznaniach: przenikać kogoś na wskroś;
2. o chorobach: dawać się odczuwać, nie ujawniając się na zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurtowy

→ nurt

Patrz:nurt

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurtujący

1. o odczuciach, doznaniach: przenikać kogoś na wskroś;
2. o chorobach: dawać się odczuwać, nie ujawniając się na zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurty

1. linia wyznaczająca największą prędkość przepływu wody w rzece; bieg rzeki;
2. tendencje w sztuce, filozofii itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Nury

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Gaviiformes|Sharpe|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

(1.2) syst. ornit. nazwa systematyczna|Gaviidae|J.A. Allen|ref=tak., rodzina ptaków z rodzaju nurów (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: nur

Nury – monotypowy rząd (Gaviiformes) i rodzina (Gaviidae) ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurzać

1. zagłębiać coś w jakimś płynie lub w czymś sypkim;
2. nurzać się -
a) zagłębiać się w wodzie lub czymś sypkim;
b) potocznie: pławić się w zbytkach, luksusach

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|nurzać.

Ruchy statku na fali – połączone działanie sił o rozmaitej naturze - aerodynamicznych, hydrodynamicznych, grawitacyjnych, bezwładnościowych i wypornościowych sprawia, że poruszający się na wzburzonych falach statek wykonuje mniej lub bardziej gwałtowne ruchy. Można je podzielić na sześć kategorii: trzy z nich są oscylacyjnymi obrotami wokół trzech osi, pozostałe trzy - ruchami postępowymi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurzaniec

1. jeden z dwóch gatunków europejskich płazów podobnych do żab;
2. roślina wodna z rodziny żabiściekowatych, często hodowana jako roślina akwariowa; walisneria

- nurzaniec (Pelodytes), płaz z rodziny nurzańcowatych
- nurzaniec (Vallisneria), rodzaj roślin z rodziny żabiściekowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nurzec

nurzec mały - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Pelecanoididae|ref=tak.;

- Nurzec – rzeka we wschodniej Polsce i na Białorusi, prawy dopływ Bugu
- Nurzec – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Boćki
- Nurzec – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja
- Nurzec – stacja kolejowa we wsi Nurzec-Stacja, w woj. podlaskim
- Nurzec – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1952 -1954 w woj. białostockim

- Nurzec – gromada w powiecie bielskim
- Nurzec – gromada w powiecie siemiatyckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurzec-Stacja

osada w Polsce

Nurzec-Stacja – osada w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja.

Miejscowość jest siedzibą gminy Nurzec-Stacja, rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Częstochowskiej. Natomiast prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii św. Dymitra w Żerczycach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nurzecki

przymiotnik od: Nurzec, Nurzec Stacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Nurcem, dotyczący Nurca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nurzybób

wodna bylina z rodziny grzybieniowatych, o dużych silnie pachnących kwiatach koloru białego, różowego lub żółtego; lotus, nelumbo, nurzykłąb, lotos

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurzyk

ptak nadmorski z rodziny alk wyglądem przypominający małego pingwina

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Uria|ref=tak., ptak morski gnieżdżący się na skalistych północnych wybrzeżach;

Nurzyk (zwyczajny), nurzyk podbielały (Uria aalge) – gatunek dużego ptaka morskiego z rodziny alk (Alcidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nurzykłąb

wodna bylina z rodziny grzybieniowatych, o dużych silnie pachnących kwiatach koloru białego, różowego lub żółtego; lotos, nelumbo, nurzybób

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurzyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurzypląs

rodzaj mchów z rodziny nurzypląsowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Nurzypląsowate

rodzina mchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Nusajryta

wyznawca prądu religijnego, jednego z odłamów islamu; alawita

#### Źródła:

SJP.pl

# Nusajrytka

→ nusajryta

Patrz:nusajryta

#### Źródła:

SJP.pl

# Nusbaum

nazwisko

Niemcy:

- Nusbaum – gmina w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, w powiecie Eifel Bitburg-Prüm

Osoby:

- Hilary Nussbaum (1820–1895) – polski publicysta, historyk i działacz społeczny
- Henryk Nusbaum (1849–1937) – polski lekarz neurolog
- Jan Nusbaum (1881–1927) – polski architekt, oficer wojskowy, sportowiec
- Józef Nusbaum-Hilarowicz (1859–1917) – polski zoolog
- Rozalia Nusbaum-Hilarowicz (1859–1933) – polska przyrodnik
- Czesław Nusbaum (1887–1965) – polski publicysta, poseł na Sejm Wileński
- Tadeusz Hilarowicz (1887–1958) – polski profesor prawa administracyjnego, wykładowca akademicki, działacz społeczny i polityczny
- Henryk Hilarowicz (1890–1941) – polski chirurg

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nut

rowek w drewnie, w który wchodzi wypustka drugiego elementu w miejscu spojenia

Nut (egip. noc) — w mitologii egipskiej bogini nieba należąca do Wielkiej Enneady. Nut była dzieckiem Szu, boga powietrza oraz Tefnut uosabiającej wilgoć. Za męża oraz brata Nut Egipcjanie uznawali Geba, reprezentującego Ziemię. Taka personifikacja odróżnia mitologię egipską od wielu innych, gdzie niebo kojarzono z pierwiastkiem męskim, a ziemię z żeńskim, np. Uranos i Gaja u Greków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nuta

1. znak graficzny określający wysokość i wartość rytmiczną dźwięku;
2. ton (np. śpiewać na jednej nucie);
3. odcień, zabarwienie;
4. potocznie: melodia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

(1.2) przen. delikatne wrażenie zmysłowe: dźwięku, smaku lub zapachu

(1.3) slang. utwór muzyczny

(1.4) zob. nuty.

Nuta (od łac. nota, znak) – znak graficzny dźwięku muzycznego, określający jego wysokość i czas trwania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nutacja

wahadłowe zmiany nachylenia osi obrotu ciała względem nieruchomej osi przechodzącej przez środek obrotu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko drgania osi obrotu ciała poddanego precesji;

(1.2) bot. ruch roślin powodowany przez nierówny wzrost ich boków powodujący ich wygięcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nutacyjny

związany z nutacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutella

krem orzechowo-czekoladowy marki Nutella

Nutella – krem cukrowo-tłuszczowy z dodatkiem orzechów laskowych i kakao produkcji włoskiej firmy Ferrero. Jest wykorzystywany do kanapek, ciastek, ciast (w tym tortów) i wielu innych słodkich wyrobów spożywczych.Światowy Dzień Nutelli jest obchodzony 5 lutego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nutka

zdrobnienie od: nuta

Nuu-chah-nulth (ang. Nuu-chah-nulth Nation, dawniej Nootka lub Nutka) – grupa ok. 15 spokrewnionych plemion północnoamerykańskich Indian, zamieszkujących zachodnią część wyspy Vancouver w kanadyjskiej prowincji Kolumbia Brytyjska. Kulturowo najbliżsi plemionom Chinook i Kwakwala. W 1995 grupa liczyła około 6 tysięcy osób (w 1770 było ich ok. 29 tys.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nutnik

1. pulpit, statyw do nut;
2. zeszyt do zapisywania nut

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutowy

1. przymiotnik od: nuta, np. zapis nutowy;
2. rzadko: przymiotnik od: nut

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutraceutyk

składnik w produkcie spożywczym, któremu przypisuje się działanie odżywcze i zdrowotne

Nutraceutyki – środki spożywcze łączące w sobie wartości żywieniowe i cechy środków farmaceutycznych. Oznaczają zarówno poszczególne składniki żywności, jak i substancje dodatkowe, a także gotowe produkty spożywcze oraz suplementy, których spożycie przynosi większe korzyści zdrowotne i terapeutyczne, niż te wynikające z normalnej diety.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nutria

ssak z rzędu gryzoni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (nazwa systematyczna|Myocastor coypus|ref=tak.), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

(1.2) skóra nutrii (1.1) po wyprawieniu

Nutria (Myocastor) – rodzaj ssaka z podrodziny kolczaków (Echimyinae) w obrębie rodziny kolczakowatych (Echimyidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nutriceramid

ceramid będący składnikiem odżywczym szamponu

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutrie

futro z nutrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutrient

składnik pokarmowy niezbędny do prawidłowego rozwoju organizmu; substancja odżywcza

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutriety

futro ze skór owczych, o strzyżonym i prostowanym włosie, farbowanych na brązowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutrigenetyczny

→ nutrigenetyka

Patrz:nutrigenetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutrigenetyka

nauka badająca zależności między genetycznymi predyspozycjami a odżywianiem człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutrigenomika

Nutrigenomika – dział nauki zajmujący się badaniem wpływu składników żywności na regulację ekspresji genów, które mogą warunkować m.in. występowanie stanu zdrowia lub choroby. Jednym z celów nutrigenomiki jest opracowanie indywidualnej diety zmniejszającej ryzyko wystąpienia choroby i poprawiającej stan zdrowia poszczególnych osób i społeczeństw. Termin nutrigenomika często jest mylony z terminem nutrigenetyka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nutrikosmetyk

preparat do stosowania wewnętrznego, poprawiający kondycję włosów, skóry i paznokci

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutriowate

rodzina ssaków z rzędu gryzoni

Nutria amerykańska (Myocastor coypus) – gatunek gryzonia z podrodziny kolczaków (Echyminae) w rodzinie kolczakowatych (Echimyidae); w niektórych ujęciach systematycznych M. coypus jest jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem rodziny nutriowatych (Myocastoridae).

W Europie jest gatunkiem inwazyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Nutriowaty

o cechach nutriowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutriowy

→ nutria

Patrz:nutria

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutritarianizm

dieta opierająca się na produktach zawierających najwięcej błonnika, witamin, minerałów i antyoksydantów na jedną kilokalorię

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutritariański

związany z dietą opierającą się na produktach zawierających najwięcej błonnika, witamin, minerałów i antyoksydantów na jedną kilokalorię

#### Źródła:

SJP.pl

# Nutscaping

[czytaj: natskejping] robienie zdjęć krajobrazom ze zwisającymi u góry kadru męskimi jądrami

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuty

zapis utworu muzycznego; partytura

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zapis nutowy melodii

(1.2) zeszyt z nutami (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: nuta

Nuta (od łac. nota, znak) – znak graficzny dźwięku muzycznego, określający jego wysokość i czas trwania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuuk

stolica Grenlandii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Grenlandii;

(1.2) geogr. adm. prowincja w Danii, na Grenlandii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nuworysz

człowiek, który dorobił się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starający się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; dorobkiewicz; parweniusz; nowobogacki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. lekcew. albo pogard. osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuworyszka

kobieta, która dorobiła się majątku niekoniecznie ciężką pracą, lecz wykorzystując koneksje, układy, starająca się naśladować zamożne warstwy społeczeństwa; nowobogacka; parweniuszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuworyszostwo

nowobogackość

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuworyszowski

przymiotnik od: nuworysz (np. nuworyszowski przepych, nuworyszowski styl życia); parweniuszowski; nowobogacki

przymiotnik

(1.1) dotyczący nuworysza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuż

przestarzałe:
1. wykrzyknik komunikujący, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna, np.: A pies nuż skakać; nuże;
2. wykrzyknik wyrażający ponaglenie do szybszego wykonywania czynności, np.: Nuż na wroga!; dalej, jazda, a nuże; często łączy się z bezokolicznikiem lub z formą trybu rozkazującego; nuże;
3. wyrażenie, którego używa mówiący, gdy ma nadzieję, że stanie się to, o czym mowa; a nuż

wyraz o charakterze ekspresywnym

(1.1) daw. oznaczający, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna

(1.2) nadający wypowiedzi odcień obawy, czasem nadziei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nuża

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. nudność

#### Źródła:

Wiktionary

# Nużący

taki, który nuży (się); męczący, nudny

przymiotnik

(1.1) wywołujący znużenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nużby

wyraz nuż, którego używa mówiący, gdy ma nadzieję, że stanie się to, o czym mowa, podkreślony partykułą przypuszczającą -by

#### Źródła:

SJP.pl

# Nuże

nuż; przestarzałe:
1. wykrzyknik komunikujący, że coś się nagle, nieoczekiwanie i zarazem w sposób gwałtowny zaczyna, np.: A pies nuże skakać;
2. wykrzyknik wyrażający ponaglenie do szybszego wykonywania czynności, np.: Nuże na wroga!; dalej, jazda, a nuże; często łączy się z bezokolicznikiem lub z formą trybu rozkazującego

#### Źródła:

SJP.pl

# Nużeńcowate

rodzina stawonogów z podgromady roztoczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Nużeńcowaty

o cechach nużeńcowatych (rodzina stawonogów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Nużeniec

roztocz, pasożyt torebek włosowych i gruczołów łojowych ssaków

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. med. pasożytnicze roztocze z rodzaju nazwa systematyczna|Demodex|ref=tak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Nużewko

Nużewko – wieś sołecka{ w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Nużewko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nużewo

Nużewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

Do 1954 roku istniała gmina Nużewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

We wsi znajduje się zrujnowany dwór drewniany otoczony parkiem. Przez wieś przepływa rzeka Łydynia – dopływ Wkry.

Z tej miejscowości pochodził sztangista, mistrz olimpijski Ireneusz Paliński.

#### Źródła:

Wikipedia

# Nużyć

1. sprawiać, że ktoś staje się zmęczony; męczyć, wyczerpywać;
2. wywoływać znudzenie, nudzić;
3. nużyć się:
a) męczyć się, tracić siły, odczuwać wyczerpanie;
b) nudzić się, być, stawać się nudnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. znużyć)

(1.1) wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością

czasownik zwrotny niedokonany nużyć się (dk. znużyć się)

(2.1) odczuwać zmęczenie, ulegać stopniowemu wyczerpaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Nużyca

demodekoza; choroba pasożytnicza koni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;

Nużyca, demodekoza (łac. demodecosis) – choroba skóry wywoływana przez pasożyty z rodzaju nużeńców (Demodicidae). Może atakować wiele gatunków zwierząt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia