# Et

1. wykrzyknik wyrażający zniechęcenie, lekceważenie itp.;
2. znak pisarski &; etka

wykrzyknik

(1.1) wykrzyknik wyrażający lekceważenie

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), & – znak pisarski będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et”, polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć można potraktować go jako nietypową ligaturę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eta

1. litera grecka;
2. japońska kasta

rzeczownik, rodzaj żeński (rzad. nijaki)

(1.1) polit. organizacja terrorystyczna walcząca o niepodległość Kraju Basków

Eta (stgr. ἦτα, pisana Ηη) – siódma litera alfabetu greckiego oznaczająca w języku starogreckim długą „ē” (długie „e”). W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 8.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etablować

1. umieszczać, ustanawiać, osiedlać;
2. etablować się - umieszczać się, osiedlać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Etacik

zdrobnienie od: etat

#### Źródła:

SJP.pl

# Etalaż

wystawa przed sklepem

#### Źródła:

SJP.pl

# Etalon

niezwykle starannie wykonany wzorzec jednostki miary, służący jako wzór do sprawdzania podobnych, będących w użyciu wzorców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;

Etalon (fr. wzorzec) – termin odnosi się do różnych pojęć:

- etalon – wzorzec jednostki miary
- etalon – rodzaj interferometru Fabry’ego-Perota
- Étalon – miejscowość we Francji
- Etalon – rodzina rosyjskich satelitów geodezyjnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etamaż

pokrywanie cyną

#### Źródła:

SJP.pl

# Etamina

przezroczysta tkanina o splocie płóciennym z prześwitami

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etaminowy

związany z etaminą

#### Źródła:

SJP.pl

# Etamsylat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek hemostatyczny z grupy sulfonianów;

Etamsylat (łac. etamsylatum) – organiczny związek chemiczny z grupy sulfonianów, lek o działaniu hemostatycznym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etan

węglowodór nasycony o dwóch atomach węgla w cząsteczce, składnik gazu ziemnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

Etan (C2H6) – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Występuje w przyrodzie jako jeden ze składników gazu ziemnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etanal

aldehyd octowy, acetaldehyd

Aldehyd octowy, acetaldehyd, CH
3CHO – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etanol

alkohol etylowy; lotna, bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze wzór chemiczny|C2H5OH.;

Etanol, alkohol etylowy, C
2H
5OH – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etanoloamina

najprostszy aminoalkohol, ciecz o zapachu amoniaku; ma silne właściwości zasadowe; kolamina

Etanoloamina, kolamina (z gr. kólla, klej, + amina), aminoetanol – organiczny związek chemiczny z grupy aminoalkoholi. Należy do grupy amin biogennych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etanolowy

→ etanol

Patrz:etanol

#### Źródła:

SJP.pl

# Etanowy

związany z etanem

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z etanem, dotyczący etanu; zawierający etan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etap

1. część przebywanej drogi, odległość między dwoma postojami;
2. okres rozwoju; stadium procesu; faza;
3. miejsce postoju;
4. dawniej: transport więźniów lub zesłańców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

(1.2) część, fragment, odcinek pokonywanej drogi

(1.3) hist. miejsce postoju przemieszczanych więźniów albo zesłańców

(1.4) daw. transport wojska lub aresztantów pod eskortą, także sama ich eskorta

- ogólnie etap – część pewnej całości rozciągnięta w czasie
- etap operacji w wojskowości
- etapy projektowania badania w metodologii nauki
- Etap (zsyłka) – termin odnoszący się do transportu zesłańców w Rosji Carskiej
- Etap – drukowane polskie pismo o tematyce LGBT
- Etap – dawne pojęcie wojskowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etapować

przestarzałe: przebywać na etapie, to jest w miejscu postoju w czasie podróży

#### Źródła:

SJP.pl

# Etapówka

środowiskowo: wieloetapowy wyścig kolarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Etapowość

→ etapowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest etapowe

Patrz:etapowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etapowy

związany z etapem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etapem, dotyczący etapu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etat

1. stała posada z określoną płacą;
2. ściśle określona liczba żołnierzy i ilość zaopatrzenia w danej jednostce wojskowej;
3. w leśnictwie: etat rębny - ilość drewna przeznaczona do wyrębu w określonym czasie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stanowisko pracy ze stałym wynagrodzeniem i w pełnym wymiarze godzin

(1.2) liczba godzin pracy przewidziana jako pełny wymiar dla osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę

(1.3) wojsk. określona liczba żołnierzy i środków materiałowych w jednostce wojskowej

- etat (praca) – stała posada
- etat (wojsko) – dokument określający liczbę żołnierzy i środków materiałowych w danej jednostce wojskowej
- etat (leśnictwo) – wysokość pozyskania drewna dla danego gospodarstwa leśnego

Zobacz też

- etatyzacja
- ETAT, Chemins de Fer de l'État – kolej państwowa we Francji 1878–1938
- szkoła etatowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etatowiec

potocznie: osoba zatrudniona na etacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Etatowość

→ etatowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest etatowe; cecha tych, którzy są etatowi

Patrz:etatowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etatowy

związany z etatem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etatem, dotyczący etatu

(1.2) taki, który jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, czyli posiadający etat

(1.3) przen. stale występujący w jakiejś roli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etatysta

zwolennik możliwie najszerszej kontroli państwa nad gospodarką

#### Źródła:

SJP.pl

# Etatystka

→ etatysta

Patrz:etatysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Etatystyczny

związany z etatyzmem, kierunkiem politycznym propagującym szeroki udział przedsiębiorstw państwowych w gospodarce i wpływy administracji państwowej na ekonomię

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etatyzmem, dotyczący etatyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etatyzacja

Etatyzacja (etat – fr. état „państwo”) – pojęcie ekonomiczne i socjologiczne określające działanie polegające na ustaleniu liczby zatrudnienia w danej instytucji, wraz z wysokością budżetu przeznaczoną na ich wynagrodzenia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Etatyzm

prowadzenie przez państwo kapitalistyczne działalności gospodarczej przy pomocy przedsiębiorstw państwowych

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. doktryna polityczna promująca wizję silnego państwa angażującego się oraz ingerującego w gospodarkę

Etatyzm (fr. l’État „państwo”) – koncepcja zakładająca podporządkowanie jednostkowych i grupowych interesów społeczeństwa interesowi państwa.

Etatyzm oznacza ingerencję państwa w różne dziedziny życia gospodarczego, społecznego, kulturalnego, w życie samorządów, stowarzyszeń, małych grup i jednostek i przejęcie odpowiedzialności za wiele sfer aktywności społecznej; w znaczeniu gospodarczym etatyzm jest odmianą interwencjonizmu państwowego i oznacza przejmowanie przez państwo funkcji podmiotu gospodarczego: Państwo jest inwestorem, pracodawcą, producentem, nabywcą i sprzedawcą określonych surowców, półproduktów, wyrobów gotowych, usług i technologii, eksporterem i importerem, kredytodawcą lub pożyczkodawcą, organizatorem procesów gospodarczych, zarządcą, dysponentem i właścicielem przedsiębiorstw. Historycznie etatyzm jest przeciwieństwem anarchizmu, dziś jednak rozumiany jest raczej jako alternatywa dla wolnorynkowej gospodarki kapitalistycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etaż

dawniej: kondygnacja (piętro lub parter budynku)

#### Źródła:

SJP.pl

# Etażerka

mały, lekki mebel składający się z kilku otwartych półek, stawiany na podłodze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) otwarta półka na książki, gazety czy bibeloty;

Etażerka (z franc. étagère, od étage – piętro) – lekki, otwarty mebel stojący na podłodze, składający się z kilku półek, umieszczonych jedna nad drugą. Pojawił się w końcu XVIII wieku we Francji wraz z rozwojem czytelnictwa i nasilającą się modą na kolekcjonowanie drobnych przedmiotów.
W języku polskim rozróżnia się etażerkę i regał. W języku francuskim étagère to etażerka, ale także regał.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etażowa

przymiotnik od: etaż (dawniej: kondygnacja)

#### Źródła:

SJP.pl

# Etażowy

przymiotnik od: etaż (dawniej: kondygnacja)

przymiotnik

(1.1) kondygnacyjny (w ramach jednej kondygnacji), centralny (w ramach jednego budynku)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etc.

skrót od: et cetera (i tak dalej)

skrót w funkcji przysłówka

(1.1) = łac. et cetera → itd., itp., i tak dalej, i temu podobne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etefon

fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów fosfonowych, regulator wzrostu roślin

Etefon (kwas 2-chloroetylofosfonowy), ClCH2CH2PO3H2 – fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów fosfonowych, regulator wzrostu i rozwoju roślin.

Jest stosowany w rolnictwie do regulacji rozwoju roślin w rozmaitych fazach oraz do przyspieszania dojrzewania owoców i warzyw. W sadownictwie, przy obfitym zawiązywaniu się owoców, do przerzedzania zawiązków w gatunkach ziarnkowych etefon stosowany jest w formie oprysku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eten

związek organiczny, najprostszy węglowodór nienasycony; etylen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

Eten, etylen, C2H4 – organiczny związek chemiczny, najprostszy możliwy alken (węglowodór nienasycony).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eteokles

Eteokles (gr. Ἐτεοκλῆς „prawdziwie wsławiony”) – w mitologii greckiej syn Edypa i Jokasty. Prowadził z bratem, Polinikiem, spór o tron Teb. Wygnał z miasta brata i mianował się królem. Gdy Polinik próbował odzyskać tron zbrojnie w wyprawie siedmiu przeciw Tebom, Eteokles zginął w obronie miasta podczas pojedynku z bratem.

Kreon nakazał uczcić Eteoklesa pogrzebem, zabronił zaś pochowania Polinika jako zdrajcy, zakaz ten złamała siostra poległych Antygona.

#### Źródła:

Wikipedia

# Eter

1. przestrzeń, w której rozchodzą się fale radiowe;
2. związek organiczny, pochodna alkoholu lub fenolu, stosowana głównie w lecznictwie i jako rozpuszczalnik;
3. jeden z najstarszych środków znieczulających; oczyszczony eter dietylowy;
4. według wierzeń filozofów starogreckich: substancja wypełniająca wszechświat; pierwotna materia;
5. według poglądów z XIX wieku: hipotetyczna substancja wypełniająca wszechświat, zdolna do przenoszenia światła;
6. poetycko: powietrze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg jasnego światła, uosobienie wyższych rejonów niebieskich; górne powietrze;

- Eter – imię męskie
- eter – potoczna nazwa eteru dietylowego, najczęściej stosowanego związku z grupy eterów
- eter naftowy – mieszanina węglowodorów (nie eterów), głównie pentanu, heksanu i heptanu
- eter, eter kosmiczny – w filozofii, hipotetyczna substancja wypełniająca cały Wszechświat
- eter, eter kosmiczny – w fizyce, sfalsyfikowana hipoteza ośrodka, w którym miały się rozchodzić fale elektromagnetyczne
- Eter – w mitologii greckiej uosobienie wyższych rejonów niebieskich, syn Ereba
- Eter – film w reżyserii Krzysztofa Zanussiego z 2018 roku
- Eter – album zespołu Hemp Gru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eternalny

rzadko: odwieczny, wieczysty, wiekuisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Eternit

materiał budowlany prasowany z masy cementowej z dodatkiem włókien azbestowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;

Eternit (z łac. aeternum – wieczność), azbestocement – azbestowo-cementowy materiał budowlany, opracowany przez austriackiego wynalazcę Ludwiga Hatscheka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eternitowy

związany z eternitem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z eternitem; wykonany z eternitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eterofon

elektroniczny instrument muzyczny skonstruowany w 1920 roku przez Lwa Termena; termenvox, theremin

Theremin (eterofon, termenvox) – instrument muzyczny z grupy elektrofonów elektronicznych skonstruowany przez rosyjskiego fizyka i wynalazcę Lwa Termena. Dźwięki emitowane przez theremin są ubogie harmonicznie i przypominają w swym brzmieniu wycie, jęk, kobiecy głos, gwizd, piłę, flet, skrzypce lub inne instrumenty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eteromania

nałóg wąchania lub picia eteru w celu osiągnięcia stanu upojenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego;

Eteromania (narkomania eteryczna) – uzależnienie od wąchania lub picia eteru dietylowego, zwanego potocznie po prostu „eterem”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eterowy

przymiotnik od: eter

przymiotnik

(1.1) dotyczący eteru, związany z eterem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etery

grupa związków organicznych będących pochodnymi alkoholi lub fenoli, wykorzystywanych np. jako rozpuszczalniki, zagęszczacze farb drukarskich, składniki kompozycji zapachowych

Etery – organiczne związki chemiczne, w których występują wiązania C−O−C, przy czym żaden z atomów węgla nie jest związany z więcej niż jednym atomem tlenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eterycznie

przysłówek

(1.1) w sposób eteryczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Eteryczniej

stopień wyższy od przysłówka: eterycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Eteryczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: eteryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Eteryczność

zwiewność, ulotność

#### Źródła:

SJP.pl

# Eteryczny

1. dotyczący eteru - związku organicznego; posiadający cechy tegoż związku organicznego
2. delikatny, subtelny; niematerialny

przymiotnik

(1.1) chem. związany z eterami, bliski ich właściwościom

(1.2) książk. delikatny, subtelny

(1.3) książk. niematerialny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eteryfikacja

reakcja doprowadzająca do powstania eterów

Eteryfikacja – reakcja chemiczna, w wyniku której z alkoholu tworzy się eter. Typową reakcją eteryfikacji jest reakcja alkoholu z chlorkiem alkilu, np. w celu otrzymania eteru koronowego.

Eteryfikacja może być także wykorzystana do wprowadzenia grupy ochronnej zabezpieczającej grupę hydroksylową związku wielofunkcyjnego podczas dalszych transformacji związku. Przykładowe eterowe grupy ochronne to grupa benzylowa lub trytylowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etezja

gorący suchy wiatr śródziemnomorski wiejący w ciepłej porze roku głównie nad Morzem Egejskim

Etezje (etezja, wiatry etezyjskie, meltemi) z gr. etos 'rok', etesios 'sezonowy, coroczny' – łagodne, suche wiatry wiejące regularnie każdego roku w porze ciepłej (od maja/czerwca do października) we wschodniej części Morza Śródziemnego - głównie nad Morzem Egejskim. Wieją przeważnie z kierunków północnych lub północno-wschodnich. Etezje w Grecji nazywane są także (μελτέμι meltemi), a w Turcji meltem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ethernet

standard używany przy budowie lokalnych sieci komputerowych

Ethernet – technika, w której zawarte są standardy wykorzystywane w budowie głównie lokalnych sieci komputerowych. Obejmuje ona specyfikację przewodów oraz przesyłanych nimi sygnałów. Ethernet opisuje również format ramek i protokoły z dwóch najniższych warstw Modelu OSI. Jego pierwotna specyfikacja została podana w standardzie IEEE 802.3.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ethernetowy

→ Ethernet [czytaj: iternetowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Ethos

[czytaj: etos] zbiór norm moralnych i obyczajowych, kodeks zachowań pewnej zbiorowości; etos

#### Źródła:

SJP.pl

# Etin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. błędna nazwa etynu

Etyn, acetylen, C
2H
2 – organiczny związek chemiczny, najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etiolacja

ogół zmian w budowie i czynnościach rośliny wyrosłej w ciemnościach; wypłonienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etiolina

żółty pigment w roślinach uprawianych bez wystarczającego światła; prekursor chlorofilu

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiolog

specjalista badający przyczyny zjawisk, procesów, faktów, zwłaszcza przyczyny przestępczości albo przyczyny chorób

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiologia

1. zespół przyczyn składających się na powstanie czegoś;
2. nauka badająca przyczyny zjawisk, procesów, faktów, zwłaszcza przyczyny przestępczości i chorób; ajtiologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przyczyny choroby

(1.2) badanie przyczyny zjawisk, procesów i faktów;

Etiologia (średniowieczna łac. aetiologia – stwierdzenie przyczyny albo powodu; z gr. aitiología – badanie przyczyn od aitía „przyczyna” i logia „zbiór, kolekta”) – nauka badająca przyczyny zjawisk, procesów i faktów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etiologiczny

dotyczący etiologii, odnoszący się etiologii

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z etiologią, dotyczący etiologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etiop

rzadko: obywatel Etiopii; Etiopczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiop.

skrót od: etiopski

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiopczyk

obywatel Etiopii; Etiop

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Etiopii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etiopia

państwo w Afryce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etiopia (amh. ኢትዮጵያ, trl. Ityopp’ya), oficjalnie Federalna Demokratyczna Republika Etiopii (amh. የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ, trl. yeʾĪtiyoṗṗya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk), dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem i Sudanem Południowym, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etiopista

specjalista w zakresie etiopistyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiopistka

specjalistka w zakresie etiopistyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiopistyczny

dotyczący etiopistyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Etiopistyka

nauka badająca kulturę, historię i język Etiopii

Etiopistyka, inaczej abisynistyka – dziedzina orientalistyki zajmująca się badaniem języków, kultur i historii Etiopii, w mniejszym stopniu również Erytrei.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etiopka

1. gatunek etiopskiego ptaka z podrodziny kaczek;
2. etiopka jednopręga, etiopka trójpręga - afrykańskie gatunki ryb z gromady promieniopłetwych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Etiopii

Etiopka (Cyanochen cyanoptera) – gatunek endemicznego dla Etiopii ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etiopski

związany z Etiopią

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etiuda

1. rodzaj utworu muzycznego, zwykle przeznaczony do celów dydaktycznych;
2. krótki film

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;

(1.2) muz. forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

Etiuda – krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp. W niektórych rodzajach dzieł (np. w utworach muzycznych) etiudą często nazywa się pełnowartościowe dzieło, kiedy etiuda jest utworem ćwiczącym walory techniczne pianisty, jak również dziełem popisowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etka

potocznie: znak pisarski &; et

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poligr. znak „&”

Et (ang. ampersand, niem. Kaufmanns-Und), & – znak pisarski będący daleko przetworzonym symbolem łacińskiego spójnika „et”, polskiego „i” – stąd potoczna polska nazwa tego znaku – „etka”. Norma PN-I-06000 określa ten znak jako „handlowe i” (dosł. z niem.). „Et” jest popularnym znakiem samodzielnym, choć można potraktować go jako nietypową ligaturę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etmolit

masa skalna utworzona z magmy zakrzepłej w głębi Ziemi; zwężający się lejkowato ku dołowi lakkolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Etn.

etnogr.; skrót od:
1. etnografia;
2. etnograficzny; etnograf.

#### Źródła:

SJP.pl

# Etna

wulkan we Włoszech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etna (łac. Aetna; scn. Mungibeddu, Muntagna lub Mongibello) – czynny stratowulkan we Włoszech, na wschodnim wybrzeżu Sycylii. Najwyższy i największy w Europie stożek wulkaniczny.

Etna zajmuje powierzchnię co najmniej 1250 km². Wulkan zaczął powstawać ok. 500 tys. lat temu. Pierwsze wzmianki o erupcjach pochodzą z ok. 1500 roku p.n.e. Szacuje się, że od tamtego czasu było ponad 200 wybuchów. Aktualna wysokość to ok. 3357 m n.p.m. (aktywność wulkanu powoduje zmiany wysokości ).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnarcha

tytuł naczelników okręgów autonomicznych we wschodnich prowincjach imperium rzymskiego

Etnarcha (gr. ἐθνάρχης – władca ludu) – używany w hellenistycznym kręgu kulturowym tytuł, określający monarchę o niższej pozycji od króla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnarchia

system rządów w cesarstwie rzymskim, polegający na podziale terytorium między etnarchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Etneński

→ Etna (wulkan we Włoszech)

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) antrop. grupa osób mających wspólnych przodków, własną tożsamość kulturową i swoją ojczyznę;

Etnia – wspólnota mająca wspólne mity pochodzeniowe, własną tożsamość kulturową, w tym nazwę, oraz związek z ziemią ojczystą. W ujęciu Anthony’ego Smitha etnie przyczyniły się do powstania ideologii etnicznych i nacjonalizmów, a chociaż narody i ruchy etniczne kształtować się zaczęły w społeczeństwie nowoczesnym, to można mówić o ciągłości kulturowej. Koncepcja ta pomija to, że wytwory kultury, w tym symbole narodowe, w nowoczesnych społeczeństwach nabierają nowych znaczeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnicznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób etniczny, dotyczący etniczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Etniczność

→ etniczny

Etniczność (ang. ethnicity, fr. ethnicité) – termin, pochodzący od gr. ethnos, wywodzącego się z kolei od ethnikos – „barbarzyńca”, „poganin”. Żelazny, opisując genezę pojęcia etniczność, wychodzi od greckiego podziału na polis (państwa-miasta) i ethne (l. poj. ethnos). Społeczeństwa, które znajdowały się poza greckimi polis, rządzone były zdaniem Greków przez tyranów i charakteryzowały się tym, że nie potrafiły wykształcić demokratycznych struktur. Słowo ethnos było używane także przez Aleksandryjskich Żydów w odniesieniu do wszystkich innych ludów niż Izraelici.

Patrz:etniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etniczny

związany z przynależnością do danego narodu

przymiotnik

(1.1) związany z przynależnością do grupy narodowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etno

1. gatunek muzyczny nawiązujący do tradycyjnej muzyki etnicznej;
2. potocznie: etniczny, np. festiwal etno, styl etno

World music (z ang. „muzyka świata”) – szerokie pojęcie obejmujące swym zakresem głównie muzykę ludową, bądź muzykę nią inspirowaną, ale również muzykę zbliżoną stylistycznie do popularnej muzyki rozrywkowej, niezależnie od miejsca jej tworzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etno-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną

#### Źródła:

Wiktionary

# Etnoarcheologia

dyscyplina naukowa wykorzystująca studia nad żyjącymi społecznościami do rekonstrukcji starożytnych kultur; archeoetnografia, etnografia archeologiczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnobotaniczka

specjalistka badająca związki między roślinami i kulturą społeczności

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnobotanik

nauka, której przedmiotem badań i poznania są związki między roślinami i kulturą społeczności

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnobotanika

nauka, której przedmiotem badań i poznania są związki między roślinami i kulturą społeczności

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnocentryczny

→ etnocentryzm

Patrz:etnocentryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnocentryzm

postawa wyrażająca się w przekonaniu, że kultura własnej grupy społecznej, jako wyższa od innych, jest dla pozostałych kultur punktem odniesienia i kryterium wartościowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

Etnocentryzm – postawa ujawniająca się przy zetknięciu z innymi kulturami, polegająca na uznawaniu własnego narodu lub grupy etnicznej za szczególnie wartościową oraz na wywyższaniu własnej kultury, którą traktuje się jako miernik w ocenianiu innych grup, co prowadzi często do postaw niechęci, a nawet wrogości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnogenetyczny

→ etnogeneza

Patrz:etnogeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnogeneza

proces wyodrębniania się, różnicowania i kształtowania grup etnicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. proces kształtowania się grup etnicznych;

Etnogeneza – proces kształtowania się etnosu grup etnicznych, a według niektórych badaczy także samej grupy etnicznej. Badaniem etnogenezy zajmuje się historia, etnologia, archeologia, antropologia kulturowa, socjologia i językoznawstwo. Termin wywodzi się od neologizmu ethnogenesis użytego pierwszy raz w połowie XIX wieku przez Henry`ego Timroda. Następnie pojęcie przejął świat XX-wiecznych antropologów - akademików.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnogenia

nauka o tworzeniu się narodów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. etn. nauka o powstawaniu narodów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etnogonia

nauka o pochodzeniu ludów

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnogr.

skrót od: etnografia, etnograficzny; etn.

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnograf

specjalista nauki o powstawaniu, rozwoju i zróżnicowaniu kultur różnych ludów; ludoznawca, kulturoznawca, kulturolog

Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej, jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne bądź też jedną z nich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnograf.

skrót od: etnograficzny; etn.

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnografia

1. nauka zajmująca się badaniem powstawania, rozwoju i zróżnicowania kultur różnych ludów; ludoznawstwo, kulturoznawstwo, kulturologia;
2. kierunek studiów zajmujący się tą nauką;
3. wydział wyższej uczelni, w którym wykłada się taki kierunek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o kulturze ludowej danej społeczności;

Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej, jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne bądź też jedną z nich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnograficzny

dotyczący nauki o powstawaniu, rozwoju i zróżnicowaniu kultur różnych ludów; ludoznawczy, kulturoznawczy, kulturologiczny

przymiotnik

(1.1) związany z etnografią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etnografka

specjalistka w dziedzinie nauki o powstawaniu, rozwoju i zróżnicowaniu kultur różnych ludów; ludoznawczyni, kulturoznawczyni, kobieta kulturolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnolekt

odmiana językowa charakterystyczna dla danej grupy etnicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etn. jęz. język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;

Etnolekt – odmiana językowa (lekt) właściwa dla jakiejś wyodrębnionej grupy etnicznej, postrzegana jako wyznacznik jej tożsamości. W ścisłej klasyfikacji lingwistycznej etnolekt może odpowiadać takim jednostkom, jak: gwara (poddialekt), dialekt, zespół dialektów, język czy też kompleks językowy. Etnolekt można rozumieć jako zbiór bardzo zbliżonych do siebie idiolektów (odmian indywidualnych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnolingwista

osoba zajmująca się etnolingwistyką, badaniem związków między językiem a kulturą

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnolingwistka

→ etnolingwista

Patrz:etnolingwista

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnolingwistyczny

→ etnolingwistyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki

Patrz:etnolingwistyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etnolingwistyka

dział lingwistyki badający związki między językiem a kulturą

Etnolingwistyka – dziedzina badań lingwistycznych, której przedmiotem są wzajemne związki między językami, myśleniem, zachowaniem się człowieka i rzeczywistością, to znaczy między formalną strukturą języka panującą powszechnie a resztą kultury społeczności posługującej się danym językiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnolog

specjalista w dziedzinie etnologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnologia

1. nauka o człowieku w jego środowisku kulturowym; nauka pokrewna antropologii kulturowej;
2. kierunek studiów na wyższej uczelni obejmujący studia w tym zakresie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) antrop. nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnologiczny

→ etnologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etnologią, dotyczący etnologii

Patrz:etnologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etnolożka

→ etnolog

Patrz:etnolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnometodolog

socjolog badający codzienne interakcje, w trakcie których ludzie interpretują wzajemne zachowania oraz konstruują poczucie sensu i realności porządku społecznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnometodologia

nauka badająca potoczne metody, za pomocą których ludzie wytwarzają przeświadczenie o istnieniu porządku społecznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnomuzykolog

specjalista w dziedzinie etnomuzykologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnomuzykologia

dział muzykologii, badający muzykę ludu jako grupy etnicznej; etnografia muzyczna, folklorystyka muzyczna

Etnografia muzyczna (etnomuzykologia) – dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad muzyką tradycyjną, oraz muzyką cywilizacji pozaeuropejskich. Głównymi zadaniami etnomuzykologii są badania struktury muzycznej utworów oraz kontekstów, w których utwory są wykonywane. Etnomuzykologia jest dziedziną pośrednią pomiędzy muzykologią a etnologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etnomuzykologiczny

→ etnomuzykologia

Patrz:etnomuzykologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnomuzykolożka

→ etnomuzykolog

Patrz:etnomuzykolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnonim

nazwa własna narodu, plemienia lub grupy etnicznej, np. Polak, Kaszub, Łemko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa ludu, rodu, klanu, plemięemienia, szczepu, narodu;

Etnonim (gr. Έθνος, etnos „lud, naród” i ὄνυμα „nazwa”) – nazwa danego narodu, plemienia, grupy etnicznej, np. Francuzi, Japończycy, Nawahowie.

Wyróżnia się dwa rodzaje etnonimów:

- endoetnonim – nazwa własna używana przez przedstawicieli danego ludu, np. „Inuici”.
- egzoetnonim – nazwa nadana przez przedstawicieli obcej grupy, np. „Eskimosi”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnonimia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o nazwach plemięemion i narodów

#### Źródła:

Wiktionary

# Etnopsychiatria

dział medycyny zajmujący się leczeniem chorób umysłowych w związku z przynależnością chorego do danej grupy etnicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnopsycholog

specjalista w zakresie etnopsychologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnopsychologia

nauka zajmująca się psychologiczną charakterystyką ludów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psychologia ludów, poddyscyplina antropologii kulturowej;

Etnopsychologia – inaczej psychologia ludów, poddyscyplina antropologii kulturowej. Etnopsychologia została zapoczątkowana przez Wilhelma Wundta.

Zajmuje się psychologiczną charakterystyką zbiorowości ludzkich. Bada wybrane wytwory z życia psychicznego, przejawiające się: w: mowie, religii, prawie, sztuce, polityce, a także poszukuje i analizuje skutki oddziaływania na siebie kultur różnych ludów lub narodów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnos

1. grupa ludzi o wspólnym pochodzeniu i kulturze odczuwająca więź grupową; grupa etniczna;
2. zespół cech kultury danej grupy etnicznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. socjol. grupa etniczna;

(1.2) zespół cech charakteryzujących grupę etniczną

Grupa etniczna – grupa ludzi, identyfikujących się ze sobą w oparciu o wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne. Przynależność do grupy etnicznej najczęściej wiąże się jednym lub kilkoma wspólnymi elementami: dziedzictwem kulturowym, językiem, strukturą społeczną, wierzeniami, rytuałami, kuchnią, ubiorem czy wyglądem zewnętrznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etnosocjolog

specjalista w zakresie etnosocjologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Etnosocjologia

Etnosocjologia – poddyscyplina antropologii kulturowej. Wykorzystuje metodę badań porównawczych, analizuje różne zjawiska, a także instytucje społeczne i organizacje społeczno-kulturowe związane z procesami etnicznymi. Analizuje także procesy zmiany społeczeństwa zachodzące w obrębie grup etnicznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Etnosocjologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z etnosocjologią, dotyczący etnosocjologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Etognozja

nauka o zwyczajach i obyczajach ludów

#### Źródła:

SJP.pl

# Etogram

#### Źródła:

Wikipedia

# Etoksylowanie

reakcja wprowadzania grupy etoksylowej do związku

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|etoksylować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etoksylowany

przymiotnik

(1.1) chem. poddany procesowi etoksylowania

#### Źródła:

Wiktionary

# Etoksylowy

grupa etoksylowa - grupa zawierająca atom tlenu przyłączony do etylu

#### Źródła:

SJP.pl

# Etol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Etolii

#### Źródła:

Wiktionary

# Etola

kobiecy szal lub pelerynka z futra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etolczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Etolii

#### Źródła:

Wiktionary

# Etolia

kraina historyczna w środkowej Grecji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w starożytnej Grecji

Etolia – górzysta kraina w starożytnej Grecji, od południa ograniczona Zatoką Patraską i Koryncką, zamieszkana przez Etolów. Największe znaczenie miała w III wieku p.n.e., w czasach istnienia Związku Etolskiego.

Obecnie terytorium Etolii wraz z historyczną Akarnanią wchodzi w skład jednostki administracyjnej Etolia-Akarnania w regionie Grecja Zachodnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Etolii

#### Źródła:

Wiktionary

# Etolog

specjalista w dziedzinie etologii

Etologia (gr. ήθος – obyczaj) – dział zoologii badający zachowania zwierząt, zarówno dziedziczone, jak i nabyte, ich aspekt przystosowawczy, społeczny, rozwój osobniczy, orientację przestrzenną.

Twórcą nowoczesnej etologii jest Konrad Lorenz. Porównując zachowania (np. drapanie się) różnych gatunków, stwierdził on, że mogą one pomóc w poznaniu ewolucji, a na podstawie badań kaczek doszedł do wniosku, że zachowania zależą w prosty sposób od genów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etologia

1. nauka zajmująca się badaniem zachowań i obyczajów ludzi, powiązanych z ich funkcjonowaniem w społeczeństwie;
2. nauka o zachowaniu się zwierząt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nauka o zachowaniu się zwierząt;

(1.2) filoz. nauka badająca powstawanie charakteru i sposobu zachowania się człowieka

Etologia (gr. ήθος – obyczaj) – dział zoologii badający zachowania zwierząt, zarówno dziedziczone, jak i nabyte, ich aspekt przystosowawczy, społeczny, rozwój osobniczy, orientację przestrzenną.

Twórcą nowoczesnej etologii jest Konrad Lorenz. Porównując zachowania (np. drapanie się) różnych gatunków, stwierdził on, że mogą one pomóc w poznaniu ewolucji, a na podstawie badań kaczek doszedł do wniosku, że zachowania zależą w prosty sposób od genów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etologiczny

→ etologia

przymiotnik

(1.1) biol. związany z etologią, dotyczący etologii

(1.2) filoz. związany z etologią, dotyczący etologii

Patrz:etologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etolożka

→ etolog

Patrz:etolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Etolski

przymiotnik od: Etolia (kraina starożytnej Grecji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Etolią, dotyczący Etolii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etopozyd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym;

Etopozyd (łac. Etoposidum) – półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym. Należy do leków fazowo-specyficznych (działa w interfazie). Jego mechanizm działania nie jest do końca poznany. Wiadomo, że działanie etopozydu opiera się na następujących mechanizmach: zrywanie jednoniciowego i dwuniciowego DNA, hamowanie topoizomerazy II, tworzenie wolnych rodników oraz hamowanie wbudowywania tymidyny do DNA.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etos

zbiór norm moralnych i obyczajowych, kodeks zachowań pewnej zbiorowości; ethos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół norm, wartości, kryteria charakteryzujące określone środowisko, grupę ludzi;

Etos (z gr. εθος zwyczaj lub ηθος usposobienie) – realizowany i obowiązujący w grupie społecznej, społeczności czy kategorii społecznej zbiór idealnych wzorów kulturowych (ideałów), jasno określonych. Dzięki zaangażowaniu w realizację tych wzorów zachowań uwidaczniają się wartości danej grupy oraz kształtuje się obraz wyidealizowanego stylu życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etosiarz

etosowiec; pejoratywnie:
1. członek opozycji antykomunistycznej w latach 70. i 80., odwołujący się wówczas do etosu "Solidarności", a dziś robiący karierę wbrew temu etosowi;
2. człowiek wierzący w jakiś etos

#### Źródła:

SJP.pl

# Etosowiec

etosiarz; pejoratywnie:
1. członek opozycji antykomunistycznej w latach 70. i 80., odwołujący się wówczas do etosu "Solidarności", a dziś robiący karierę wbrew temu etosowi;
2. człowiek wierzący w jakiś etos

#### Źródła:

SJP.pl

# Etosowy

→ etos

Patrz:etos

#### Źródła:

SJP.pl

# Etpc

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) = praw. Europejski Trybunał Praw Człowieka;

#### Źródła:

Wiktionary

# Etr.

skrót od: etruski; etrus.

#### Źródła:

SJP.pl

# Etranżer

przestarzale, żartobliwie: cudzoziemiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. żart. cudzoziemiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etranżerka

→ etranżer; cudzoziemka

#### Źródła:

SJP.pl

# Etrog

owoc cytrusowy przypominający cytrynę, symbol radości, szczególnie podczas obchodów żydowskiego święta Sukkot

Cytron, cedrat (Citrus medica L.) – gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych (Rutaceae Juss.). Prawdopodobnie pochodzi z podnóża Himalajów (północno-wschodnie Indie, północna Mjanma). Rozprzestrzeniony już w starożytności do Chin i Europy (tu dotarł jako pierwszy z owoców cytrusowych ok. 300 r. p.n.e.). Jest prawdopodobnie jednym z trzech gatunków rodzicielskich (obok pomarańczy olbrzymiej i mandarynki) większości form uprawnych cytrusów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etruria

1. starożytna kraina znajdująca się w środkowej Italii, obejmująca obszar dzisiejszej Toskanii;
2. królestwo utworzone z Wielkiego Księstwa Toskanii przez Napoleona I

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) staroż. geogr. starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etrus.

skrót od: etruski; etr.

#### Źródła:

SJP.pl

# Etrusk

członek starożytnego ludu, mieszkającego w Etrurii, krainie w środkowej Italii; Tyrren

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etruska

przymiotnik od: Etruria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Etrusk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etruski

przymiotnik od: Etruria

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Etrurii lub Etrusków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język Etrusków;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etruskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługiwał się językiem etruskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługiwali się językiem etruskim

(1.3) spisany, stworzony w języku etruskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Etruskolog

specjalista w dziedzinie etruskologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Etruskologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków;

Etruskologia – historyczna nauka interdyscyplinarna, dział filologii klasycznej, której przedmiotem zainteresowań i badań jest starożytna cywilizacja Etrusków, wchłonięta przez Rzym w czasach republiki.

Za prekursora etruskologii można uznać szkockiego historyka, Thomasa Dempstera, który z polecenia Wielkiego Księcia Toskanii Kosmy II napisał dzieło pt. De Etruria Regali Libri Septem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etruskologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) archeol. związany z etruskologią, dotyczący etruskologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Etruskolożka

→ etruskolog

Patrz:etruskolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Etruskowie

starożytny lud mieszkający w Etrurii, krainie w środkowej Italii; Tyrrenowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ettringit

minerał, uwodniony krzemian wapnia

Ettringit – bardzo rzadki minerał, będący uwodnionym siarczanem wapnia i glinu.

Nazwa pochodzi od jego typowej lokalizacji – Ettringen w Niemczech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etui

futerał, puzderko do przechowywania drobiazgów, pokrowiec na okulary

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. książk. futerał, pudełko lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

Etui (fr. étui, wym. etṻi) – niewielki usztywniony pojemnik chroniący różne przedmioty użytkowe i wartościowe.

Może mieć postać jednoczęściowego rozkładanego pudełka, zamykanego pokrowca (futerału) albo prostej pochewki (otwartej lub z klapką zamykającą). Bywa wykonane z rozmaitych materiałów: metalu, skóry, tworzyw sztucznych, tkaniny, a nawet kartonu czy folii. Istotną cechą jest wykonanie z materiału dostatecznie sztywnego lub z wypełnieniem usztywniającym, często z odpowiednimi przegródkami bądź miękką wykładziną wewnętrzną. W tej postaci służy do przechowywania przedmiotów drobnych, łatwych do zgubienia względnie posiadających szczególną wartość.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etulia

rodzaj roślin z rodziny astrowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Etwesz

jednostka geofizyczna

Eötvös, etwesz (E) – do 5 czerwca 1970 jednostka zmiany siły ciężkości między różnymi warstwami geologicznymi lub w różnych geograficznych miejscach używana była w geofizyce i pochodzi od nazwiska węgierskiego geofizyka Loránda Eötvösa.

1 E = 10-9 gal/cm = 10-9 s-2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etyczka

kobieta zajmująca się etyką

#### Źródła:

SJP.pl

# Etycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób zgodny z etyką

#### Źródła:

Wiktionary

# Etyczniej

stopień wyższy od przysłówka: etycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Etyczność

postępowanie zgodnie z przyjętymi zasadami moralnymi, bycie etycznym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co etyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etyczny

przymiotnik od: etyka

przymiotnik

(1.1) związany z etyką, dotyczący etyki

(1.2) zgodny z zasadami etyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etyk

autor rozpraw o etyce, pisarz poruszający zagadnienia etyki; wykładowca etyki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. filoz. specjalista w zakresie etyki

(1.2) rzad. autor tekstów o etyce lub dotyczących etyki

Etyka (z stgr. ἦθος, ēthos – stałe miejsce zamieszkania, obyczaj, zwyczaj) – dział filozofii dotyczący powinności moralnej: moralnego dobra lub zła. Etyka wyznacza jej szczegółową treść, czyli słuszności, a także szuka ostatecznych wyjaśnień norm, genezy zła i sposobów jego przezwyciężenia.

Etykę odróżnia się od moralności i innych badających ją dyscyplin jak psychologia moralności, socjologia moralności, etologia czy teologia moralna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etyka

1. moralność; ogół ocen i norm moralnych przyjętych w danej epoce i zbiorowości społecznej
2. nauka o moralności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

(1.2) kult. ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: etyk

Etyka (z stgr. ἦθος, ēthos – stałe miejsce zamieszkania, obyczaj, zwyczaj) – dział filozofii dotyczący powinności moralnej: moralnego dobra lub zła. Etyka wyznacza jej szczegółową treść, czyli słuszności, a także szuka ostatecznych wyjaśnień norm, genezy zła i sposobów jego przezwyciężenia.

Etykę odróżnia się od moralności i innych badających ją dyscyplin jak psychologia moralności, socjologia moralności, etologia czy teologia moralna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etykieciarka

urządzenie do nanoszenia etykiet

Etykieciarka – urządzenie mechaniczne służące do nanoszenia etykiet na wyrób. Etykieciarki zaopatrzone są w zespoły: napędowy, detekcji etykiet, detekcji opakowania, pozycjonowania produktu. Najczęściej stosowane do oklejania wyrobów są etykiety samoprzylepne drukowane na papierze lub folii, sztancowane i po oddzieleniu zbędnego ażuru pozostające na silikonowym papierze podkładowym. Etykiety bez kleju wymagają oddzielnych aplikatorów kleju, natomiast etykiety z klejem bez podkładu (typu liner less) ze względu na trudności techniczne w ich podawaniu nie znalazły szerszego zastosowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etykieta

1. obowiązujący sposób zachowania się w jakimś środowisku; formy towarzyskie, konwenans;
2. nalepka na towarze lub opakowaniu z informacjami o nim;
3. tabliczka z nazwą i opisem eksponatu;
4. ogólna, powierzchowna opinia o kimś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;

(1.2) nalepka na produkcie zawierająca jego nazwę, zawartość, cenę itp.

- etykieta, kurtuazja – zbiór norm zachowania, zwyczajów i form towarzyskich (savoir-vivre) obowiązujący w określonej grupie społecznej lub środowisku (np. etykieta dworska – ceremoniał dworski, różny na dworach różnych monarchów). Etykieta może być formalnie ustalona i spisana albo nieformalna, przekazywana ustnie. Etykieta była też częścią obszerniejszych kodeksów (np. kodeks etyczny, etos rycerski, kodeks bushidō), które poza regułami zachowania określały też obowiązującą członka danej społeczności postawę moralną, dążenia czy sposób myślenia.
- etykieta dworska – grzecznościowe zasady zachowania przyjęte na dworach
- etykieta dyplomatyczna – protokół dyplomatyczny
- netykieta – etykieta obowiązująca użytkowników Internetu
- etykieta – informacja umieszczana bezpośrednio na produkcie lub jego opakowaniu informująca sprzedawcę i kupującego o cechach produktu, producencie, dacie ważności, cenie itp. też metka
- etykieta zastępcza
- etykieta instrukcji (informatyka)
- etykietowanie, stygmatyzacja – termin z zakresu psychologii i psychiatrii
- Etykieta – widżet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etykietalniej

stopień wyższy od przysłówka: etykietalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Etykietalny

zgodny z etykietą, ceremonialny, oficjalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Etykietka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: etykieta

(1.2) mała etykieta, nalepka

(1.3) opinia o kimś, często powierzchowna

#### Źródła:

Wiktionary

# Etykietować

1. oceniać kogoś powierzchownie, klasyfikować według uproszczonych schematów;
2. umieszczać etykietę na towarze

#### Źródła:

SJP.pl

# Etykietowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|etykietować.

Stygmatyzacja, naznaczanie – proces nadawania określeń dotyczących zachowania jednostkom, grupom społecznym lub kategoriom społecznym, w wyniku czego przyjmują one nadane im cechy i zaczynają działać zgodnie z przypisanymi im etykietami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Etykietowy

→ etykieta; etykietalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Etyl

rodnik alkilowy wywodzący się od węglowodoru etanu

Grupa alkilowa, potocznie alkil – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją często literą R (symbol „R”, od ang. residue, nie jest jednak dla niej zarezerwowany i może symbolizować dowolną grupę funkcyjną), a jej wzór ogólny to CnH2n+1.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etylen

1. związek organiczny, najprostszy węglowodór nienasycony; eten;
2. dwuwartościowa grupa organiczna wywodząca się z etanu; grupa etylenowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. eten.

- etylen (węglowodór)
- etylen (grupa funkcyjna)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etylenizacja

przyspieszenie procesu dojrzewania owoców lub warzyw przez oddziaływanie na nie gazowym etylenem

#### Źródła:

SJP.pl

# Etylenodiamina

zasada organiczna, lotna ciecz o zapachu amoniaku; stosowana jako przyspieszacz wulkanizacji kauczuku

Etylenodiamina, skr. en – organiczny związek chemiczny z grupy amin. W warunkach normalnych jest bezbarwną cieczą o charakterystycznym zapachu podobnym do amoniaku. Jest umiarkowanie mocną zasadą aminową. Szeroko stosowana w przemyśle chemicznym jako składnik wielu syntez chemicznych. Roczna produkcja światowa w roku 1998 wyniosła ok. 500 tys. ton.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etylenowy

związany z etylenem

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący etylenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etylina

rodzaj benzyny o wyższej liczbie oktanowej uzyskanej poprzez zmieszanie jej z płynem etylowym

Etylina – nazwa handlowa benzyny silnikowej, sprzedawanej przez Centralę Produktów Naftowych, w której jako środek przeciwstukowy stosowany był tetraetyloołów, PbEt4. Z czasem zaniechano używania etyliny w pojazdach lądowych i w maszynach, na rzecz benzyny bezołowiowej, czyli takiej, w której liczbę oktanową podnoszą związki niezawierające ołowiu, np. eter tert-butylowo-metylowy (ang. MTBE).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etylinowy

→ etylina

Patrz:etylina

#### Źródła:

SJP.pl

# Etylizować

wprowadzać rodnik etylowy do cząsteczki związku organicznego na miejsce atomu; etylować

#### Źródła:

SJP.pl

# Etyloamina

organiczny związek chemiczny, bezbarwna ciecz wykorzystywana w syntezie chemicznej i przy produkcji leków

Etyloamina, etanoamina, CH
3CH
2NH
2 – organiczny związek chemiczny z grupy amin. Poniżej temperatury wrzenia (16,6 °C) jest bezbarwną cieczą o słonym smaku i zapachu przypominającym amoniak lub ryby. Dobrze miesza się z wodą, etanolem i eterem dietylowym. Jest wykorzystywana w syntezie chemicznej, w przetwórstwie ropy naftowej, przy produkcji leków, pestycydów, surfaktantów, inhibitorów korozji czy barwników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etylobenzen

pochodna benzenu posiadająca grupę etylową przyłączoną do pierścienia aromatycznego

Etylobenzen – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów aromatycznych, pochodna benzenu. Otrzymywany w procesie alkilacji benzenu etenem w obecności katalizatora (np. chlorku glinu). Jest stosowany jako półprodukt do syntezy styrenu, polistyrenu, kauczuków syntetycznych oraz jako rozpuszczalnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Etylolit

metaloorganiczny związek litu i etylu

#### Źródła:

SJP.pl

# Etylować

wprowadzać rodnik etylowy do cząsteczki związku organicznego na miejsce atomu; etylizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Etylowanilina

organiczny związek chemiczny o zapachu przypominającym wanilię, stosowany w przemyśle spożywczym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. substancja aromatyczna dodawana do żywności, silniejsza od waniliny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etylowy

związany z etylem

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z etylem, dotyczący etylu; zawierający etyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etym.

skrót od: etymologia, etymologiczny

skrót

(1.1) = etymologia, etymologiczny

Etymologia – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu.

Ponadto terminem „etymologia” określa się również pochodzenie danego wyrazu. W tym sensie używane jest też określenie „źródłosłów”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etymolog

specjalista w dziedzinie etymologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. naukowiec badający pochodzenie wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etymologia

1. dział językoznawstwa badający pochodzenie i pierwotne znaczenie wyrazów
2. źródłosłów, pochodzenie wyrazu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;

(1.2) jęz. pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

Etymologia – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu.

Ponadto terminem „etymologia” określa się również pochodzenie danego wyrazu. W tym sensie używane jest też określenie „źródłosłów”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Etymologicznie

przysłówek

(1.1) jęz. w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią

#### Źródła:

Wiktionary

# Etymologiczny

1. związany z pochodzeniem wyrazu;
2. związany z etymologią lub etymologiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany lub odnoszący się do etymologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etymologizować

badać pochodzenie wyrazów

czasownik przechodni niedokonany (dk. zetymologizować)

(1.1) jęz. dochodzić źródła danego wyrazu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etymolożka

→ etymolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta naukowiec badająca pochodzenie wyrazów

Patrz:etymolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etymon

wyraz lub rdzeń uważany za podstawę etymologiczną danego wyrazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. podstawa etymologiczna wyrazu lub związku wyrazowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Etyn

najprostszy węglowodór nienasycony należący do szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz o słabym, eterycznym zapachu, wykorzystywany m.in. w spawalnictwie; acetylen (nazwa zwyczajowa)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;

Etyn, acetylen, C
2H
2 – organiczny związek chemiczny, najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia