# De

1. nazwa litery D;
2. eufemistycznie: dupa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nazwa litery d / D

(1.2) eufem. dupa

Belgia:

- De Haan – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Zachodnia, w okręgu Ostenda
- De Pinte – gmina w Regionie Flamandzkim, w prowincji Flandria Wschodnia, w okręgu Gandawa

Holandia:

- De Klundert – osada w Willemstadzie
- De Savaan – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao
- De Savaan (Volkswoningen) – osada (buurt) w Willemstadzie, w kraju autonomicznym Curaçao

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# De-

przedrostek

(1.1) …tworzący / modyfikujący czasowniki; dodaje znaczenie odwracania czynności wcześniej wykonanej

(1.2) …przymiotników, przysłówków i rzeczowników; odwraca znaczenie wyrazu pierwotnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Deadline

[czytaj: dedlajn] ostateczny termin na realizację czegoś; dead line

rzeczownik

(1.1) nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

Deadline – angielski termin oznaczający cezurę bądź granicę czasową, przed jaką dana czynność ma zostać wykonana. W teorii zarządzania projektami określenie to pojawia się najczęściej w kontekście kamieni milowych projektu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deadname

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki

(1.1) imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać

Deadnaming – użycie imienia nadanego przy urodzeniu lub innego poprzedniego imienia (które jest „martwe” – ang. dead) osoby transpłciowej lub niebinarnej bez jej zgody. Deadnaming może być przypadkowy; jednak może być użyty do celowego odrzucenia lub zaprzeczenia tożsamości płciowej danej osoby.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deadname'Owanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. społ. pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy

#### Źródła:

Wiktionary

# Deadnaming

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. społ. pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy

Deadnaming – użycie imienia nadanego przy urodzeniu lub innego poprzedniego imienia (które jest „martwe” – ang. dead) osoby transpłciowej lub niebinarnej bez jej zgody. Deadnaming może być przypadkowy; jednak może być użyty do celowego odrzucenia lub zaprzeczenia tożsamości płciowej danej osoby.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deafizm

[czytaj: defizm] dyskryminowanie słyszących przez osoby z niepełnosprawnością słuchu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deagenturyzacja

usuwanie tajnych agentów z urzędów, wojska itp.; dezagenturyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deaktualizować

pozbawiać aktualności, czynić nieaktualnym; dezaktualizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deaktywacja

dezaktywizacja, dezaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Deaktywacyjny

→ deaktywacja; dezaktywacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deaktywować

dezaktywować;
1. czynić nieaktywnym, wyłączać;
2. usuwać skażenie promieniotwórcze

#### Źródła:

SJP.pl

# Deal

[czytaj: dil] potocznie: ubity interes, zawarta umowa; dil

- Deal – miasto w Anglii, w hrabstwie Kent
  - Deal (stacja kolejowa)
- Deal – wieś w Rumunii, w okręgu Alba, w gminie Câlnic
- Deal – miasto w New Jersey (USA)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dealer

[czytaj: diler] diler;
1. osoba lub firma pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. osoba zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków

Diler – anglicyzm, spolszczona wersja angielskiego słowa dealer, oznaczającego osobę pośredniczącą w transakcjach kupna i sprzedaży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dealerka

[czytaj: dilerka] dealerka;
1. kobieta pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. kobieta zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków;
3. potocznie: zajęcie, praca dilera, dilerki; dilerstwo, dealerstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Dealerski

→ dealer [czytaj: dilerski]; dilerski

#### Źródła:

SJP.pl

# Dealerstwo

[czytaj: dilerstwo] dilerstwo;
1. pośredniczenie w sprzedaży produktów określonej firmy, zwłaszcza drogich, np. samochodów;
2. rozprowadzanie narkotyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Dealkilacja

proces eliminacji grupy alkilowej z cząsteczki związku organicznego

Dealkilowanie, dealkilacja – proces odwrotny do alkilowania, eliminacja grupy alkilowej z cząsteczki związku organicznego. Dealkilacji łatwo ulegają estry kwasów nieorganicznych, same działając w takich procesach jako czynniki alkilujące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dealować

[czytaj: dilować] potocznie: rozprowadzać narkotyki; dilować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deaminacja

reakcja chemiczna polegająca na wyeliminowaniu z cząsteczki grupy aminowej; dezaminacja

Deaminacja (dezaminacja) - reakcja chemiczna polegająca na eliminacji z cząsteczki związku chemicznego grupy aminowej (-NH2), najczęściej z wydzieleniem amoniaku.

W wielu przypadkach deaminacji towarzyszą reakcje następcze, prowadzące do zastąpienia grupy aminowej inną grupą organiczną. Bardzo częstą formą deaminacji jest przekształcenie grupy aminowej do ketonowej w cyklicznych związkach organicznych. Przykładem może być deaminacja cytozyny, w wyniku której powstaje uracyl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dean

[czytaj: di:n]
1. nazwisko angielskie, m.in. James Dean (1931-1955) - amerykański aktor filmowy i teatralny;
2. obce imię męskie

- Dean Guitars – amerykański producent gitar

W USA

- Dean – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Clay
- Dean (ang. Dean Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie LaMoure
- Dean (ang. Dean Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Cambria

W Wielkiej Brytanii:

- Dean – miejscowość w Kumbrii (Anglia)
- Dean – stacja kolejowa we wsi West Dean w hrabstwie Wiltshire

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deanimacja

pozbawienie czucia oraz odruchów z mózgu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deasemblacja

w informatyce: odtworzenie kodu źródłowego z programu zapisanego w kodzie maszynowym; dezasemblacja

Deasembler, dezasembler (czasem „disasembler” od ang. disassembler) – program komputerowy, który tłumaczy język maszynowy lub kod bajtowy na język asemblera (tj. do postaci mnemonicznej). Deasembler jest niskopoziomowym odpowiednikiem dekompilatora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deasembler

w informatyce: program komputerowy tłumaczący język maszynowy na język asemblera; dezasembler

Deasembler, dezasembler (czasem „disasembler” od ang. disassembler) – program komputerowy, który tłumaczy język maszynowy lub kod bajtowy na język asemblera (tj. do postaci mnemonicznej). Deasembler jest niskopoziomowym odpowiednikiem dekompilatora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deathmetalowy

→ death metal [czytaj: defmetalowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Debaj

w fizyce: jednostka momentu dipolowego

Debaj (D) – jednostka miary elektrycznego momentu dipolowego nienależąca do układu SI stosowana w fizyce atomowej i chemii do opisu momentów dipolowych cząsteczek.

1 D = 10−18 Fr·cm

1 D = 10−10 Fr·Å

1 D ≈ 3,33564×10−30 C·m

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debalcewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Debalcewem, dotyczący Debalcewa

#### Źródła:

Wiktionary

# Debarkacja

opuszczanie przez pasażerów statku lub wyładowywanie towarów ze statku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mors. uwalnianie statku z ładunku – towaru, pasażerów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debarkader

dawniej: budynek pływający na barce lub pontonie zamocowanym do brzegu, przeznaczony na wyładunek towarów ze statku

#### Źródła:

SJP.pl

# Debarkować

wysiadać lub wyładowywać towary ze środków komunikacji wodnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Debarkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|debarkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Debata

dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

Debata (franc. débat od débattre, roztrząsać, z łac. bat(t)uere, uderzać, rozbijać na kawałki) – rodzaj wymiany poglądów na określony, konkretny temat, mający sformalizowany charakter i ustrukturyzowaną formę, zakładający ponadto prezentację przeciwstawnych stanowisk i argumentów, służącą pokonaniu adwersarza i przekonaniu słuchaczy do swoich racji. Debata toczy się więc wokół określonej tezy i często kończy się wyłonieniem zwycięzcy w formie głosowania publiczności lub decyzji jurorów (celem jest wygrana).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debatancki

przymiotnik

(1.1) związany z debatą

#### Źródła:

Wiktionary

# Debatant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) czynny uczestnik debaty

#### Źródła:

Wiktionary

# Debatantka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynna uczestniczka debaty

#### Źródła:

Wiktionary

# Debatować

dyskutować, rozprawiać, radzić nad czymś, dysputować

czasownik

(1.1) prowadzić debatę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|debatować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Debatowany

będący przedmiotem debaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Debecylina

penicylina o przedłużonym działaniu, stosowana w leczeniu i profilaktyce m.in. przewlekłych stanów zapalnych; penicylina benzatynowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debel

1. w tenisie ziemnym, stołowym i badmintonie:
a) gra dwóch zawodników jednej płci przeciwko dwóm rywalom tej samej płci; gra podwójna;
b) każdy z zespołów grających w meczu deblowym;
2. łódź dwuosobowa na cztery wiosła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. gra parami;

(1.2) karc. kontra w brydżu

(1.3) sport. żegl. typ dwuosobowej łodzi z czterema wiosłami

Debel (z ang. doubles) – inna nazwa: gra podwójna. W grze deblowej zawodnicy tej samej płci rywalizują w dwuosobowych zespołach.

Sporty, w których zawodnicy rywalizują również w deblu: Tenis ziemny, tenis stołowy, teqball, badminton, speed-ball.Debel różni się od miksta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debellacja

podbój terytorium nieprzyjaciela w wyniku zwycięskiej wojny

Zawojowanie (łac. debellatio „zawojowanie”, od bellum „wojna”) – całkowite zajęcie terytorium państwa i przejęcie kontroli nad nim w drodze zbrojnej; pozbawienie dotychczasowego suwerena władzy zwierzchniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debeściacki

potocznie: najlepszy pod jakimś względem, doskonały; debeściarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Debeściak

potocznie, żartobliwie: ktoś, kto jest najlepszy w czymś; mistrz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) slang. młodz. ktoś dobry w jakiejś dziedzinie, godny podziwu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debeściara

→ debeściak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. młodz. kobieta, dziewczyna doskonała w jakiejś dziedzinie, godna podziwu

Patrz:debeściak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debeściarski

potocznie: najlepszy pod jakimś względem, doskonały; debeściacki

przymiotnik

(1.1) pot. taki, który jest „the best”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debeściarsko

przysłówek

(1.1) na sposób debeściarski, po debeściarsku

#### Źródła:

Wiktionary

# Debeściarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. to co jest debeściarskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Debet

1. księgowy zapis po lewej stronie rachunków obejmujący aktywa, "winien";
2. potocznie: ujemny stan konta bankowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bank. ujemne saldo na koncie;

(1.2) księg. lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami);

- Debet – termin związany z bankowością.
- Debet – termin związany z rachunkowością.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debetować

obciążać czyjś rachunek, zapisywać w debet

#### Źródła:

SJP.pl

# Debetowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|debetować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Debetówka

potocznie: karta debetowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Debetowość

cecha czegoś mającego możliwość doprowadzenia do ujemnego stanu konta w banku

#### Źródła:

SJP.pl

# Debetowy

związany z debetem

#### Źródła:

SJP.pl

# Debian

Debian (wym. ˈdɛbiən) – projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, inne odmiany BSD, a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.

#### Źródła:

Wikipedia

# Debil

osoba o niskim ilorazie inteligencji; człowiek umysłowo upośledzony

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. med. osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;

(1.2) pot. obraź. osoba mało inteligentna

- debilizm – stan upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim
- Debil – album niemieckiego zespołu punkrockowego Die Ärzte

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debile

określenie wykonawcze: słabo

rzeczownik

(1.1) M. W. lm. zob. debil.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debilitować

dawniej: czynić słabym; osłabiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Debilizm

ociężałość umysłowa

Niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim (upośledzenie umysłowe lekkie, dawniej debilizm – nazwa niestosowana z uwagi na negatywne znaczenie w języku potocznym) – poziom intelektualny osób dorosłych charakterystyczny dla 12 roku życia. Ta forma deficytu intelektualnego stanowi najwięcej rozpoznań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debilka

1. kobieta cierpiąca na debilizm;
2. obraźliwe określenie kobiety, dziewczyny o niskim ilorazie inteligencji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: debil

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debilniej

stopień wyższy od przysłówka: debilnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Debilność

→ debilny; durność, idiotyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest debilne; cecha tych, którzy są debilni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debilny

idiotowaty, debilowaty, idiotyczny;
1. w medycynie: taki, który ma cechy debila, czyli osoby niedorozwiniętej umysłowo; chory psychicznie, chory umysłowo;
2. potocznie: głupi, bezmyślny, bezsensowny; kretyński, imbecylny, durny

#### Źródła:

SJP.pl

# Debilowaty

idiotowaty, idiotyczny, debilny;
1. w medycynie: taki, który ma cechy debila, czyli osoby niedorozwiniętej umysłowo; chory psychicznie, chory umysłowo;
2. potocznie: głupi, bezmyślny, bezsensowny; kretyński, imbecylny, durny

#### Źródła:

SJP.pl

# Debilski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z debilem, dotyczący debila

#### Źródła:

Wiktionary

# Debit

1. pozwolenie na rozpowszechnianie zagranicznych czasopism na terenie innego państwa;
2. w geologii: natężenie wypływu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urz. zezwolenie na sprowadzanie lub rozpowszechnianie wydawnictw

Debit – zezwolenie urzędu cenzury na rozpowszechnianie wydawnictwa. Także zezwolenie na sprowadzanie wydawnictw zagranicznych (tzw. debit pocztowy albo komunikacyjny).

Słowo pochodzi od francuskiego wyrazu débit, oznaczającego „sprzedaż”, „zbyt”, „miejsce sprzedaży”. To określenie wywodzi się z kolei z łacińskiego źródłosłowu debēre („być [komuś] winnym”), podobnie jak wyraz debet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debitowy

związany z debitem

przymiotnik relacyjny

(1.1) sprowadzany lub rozprowadzany na podstawie debitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debiucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od debiut

#### Źródła:

Wiktionary

# Debiut

1. pierwsze publiczne wystąpienie, rozpoczynające działalność artystyczną, literacką, karierę sportową itp.
2. w szachach: ruchy rozpoczynające partię

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

(1.2) szach. początkowa faza partii szachów;

Debiut (fr. début – pierwszy rzut) – pierwsze publiczne wystąpienie w jakiejś dziedzinie, zwykle oznaczające rozpoczęcie kariery zawodowej; w kulturze i sztuce pierwsze dzieło jakiejś osoby – debiutanta.

W literaturze debiut oznacza na przykład pierwszy wydany utwór danego autora lub zespołu autorskiego. W kulturze i sztuce jako debiut uznać można pierwsze dzieło (np. rzeźba, obraz, album muzyczny) autora lub zespołu autorskiego. W filmie i teatrze debiut, w określeniu do aktorów, oznacza pierwszy występ w jakimś przedstawieniu (np. w spektaklu), oznaczający rozpoczęcie kariery zawodowej, a w odniesieniu do reżyserów – pierwsze wyreżyserowane przez określoną osobę przedstawienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debiutancki

odnoszący się do debiutanta lub debiutu, właściwy debiutantowi

przymiotnik

(1.1) związany z osobą debiutanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debiutanckość

→ debiutancki

Patrz:debiutancki

#### Źródła:

SJP.pl

# Debiutant

osoba występująca gdzieś pierwszy raz, zwłaszcza artysta lub sportowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

- debiutant – osoba, która debiutuje
- Debiutant (Tadpole) – amerykański film z 2002 w reżyserii Gary’ego Winicka
- Debiutant (The Rookie) – amerykański film z 2002 w reżyserii Johna Lee Hancocka
- Debiutant (Rookie) – amerykański film z 2021 w reżyserii Lievena Van Baelena

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debiutantka

→ debiutant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

Debiutantka – polski film obyczajowy z 1981 roku.

Patrz:debiutant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debiutować

występować (wystąpić) gdzieś po raz pierwszy, rozpoczynając działalność artystyczną, literacką, karierę sportową itp.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadebiutować)

(1.1) zaczynać coś oficjalnie; występować pierwszy raz; rozpoczynać karierę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debiutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występowanie gdzieś po raz pierwszy, robienie czegoś po raz pierwszy

#### Źródła:

Wiktionary

# Debiutowy

związany z debiutem

przymiotnik relacyjny

(1.1) szach. związany z debiutem, otwarciem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debizantyzacja

ograniczenie przywilejów urzędników państwowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Debl

debel (częściej); w tenisie ziemnym, stołowym i badmintonie:
1. gra dwóch zawodników jednej płci przeciwko dwóm rywalom tej samej płci; gra podwójna;
2. każdy z zespołów grających w meczu deblowym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. gra parami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deblista

zawodnik grający w grze podwójnej (w deblu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Deblistka

→ deblista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. zawodniczka występująca w parze z drugą osobą w deblu

Patrz:deblista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deblokaż

odblokowanie (zwłaszcza w brydżu, w celu uniknięcia wpustki)

#### Źródła:

SJP.pl

# Deblokować

w drukarstwie: wstawiać właściwy znak graficzny (literę, cyfrę) w miejsce uprzednio zablokowane czcionką przypadkową, dowolną

#### Źródła:

SJP.pl

# Deblokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deblokować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deblowy

związany z deblem, dotyczący debla

#### Źródła:

SJP.pl

# Debora

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) bibl. starotestamentowa prorokini z plemięemienia Naftalego;

(1.2) imię|polski|ż.;

Debora (hebr. ‏דְּבוֹרָה‎; żyła ok. 1200 p.n.e.) – postać ze Starego Testamentu, żona Lappidota, pochodząca z plemienia Naftalego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deborah

[czytaj: debora] angielskie imię żeńskie

- Deborah – polski film wojenny w reżyserii Ryszarda Brylskiego z 1995
- Deborah – meksykańska telenowela z 1967
- Deborah – album muzyczny Debbie Gibson
- Mount Deborah – góra na Alasce

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deborzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Debory lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Deboszować

dawniej: prowadzić życie lekkie, awanturnicze, hulaszcze; hulać, lumpować, knajpować, bumblować || bumlować || bomblować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deboł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabeł

#### Źródła:

Wiktionary

# Debra

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debrza, debrze

Debrza lub debra – forma ukształtowania powierzchni ziemi: wąska, płytka, V-kształtna dolina sucha o znacznym i niewyrównanym spadku.

Samuel Linde w Słowniku języka polskiego podaje, że debrza to dolina wązka między górami, obrosła drzewami, wodą oblana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debrak

pasyn debrak - gatunek motyla z rodziny rusałkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Debrandować

usuwać dodatki zainstalowane na telefonie przez operatorów komórkowych i pozostawiać czyste oprogramowanie producenta

#### Źródła:

SJP.pl

# Debreczyn

miasto na Węgrzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodnich Węgrzech;

Debreczyn (węg. Debrecen, niem. Debreczin, Debrezin, słow. Debrecín) – drugie co do wielkości miasto Węgier, największe miasto we wschodniej części kraju. W 2011 liczba mieszkańców Debreczyna wynosiła 208,02 tys. Stolica komitatu Hajdú-Bihar. Miasto to jest jednym z siedmiu centrów regionalnych kraju oraz największym miastem krainy historycznej Kriszana (większa jej część położona jest obecnie w Rumunii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debreczynianin

mieszkaniec Debreczyna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Debreczyna; osoba z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debreczynianka

mieszkanka Debreczyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Debreczyna; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debreczyński

przymiotnik od: Debreczyn

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Debreczyna, dotyczący Debreczynu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Debrza

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debra, debrze

Debrza lub debra – forma ukształtowania powierzchni ziemi: wąska, płytka, V-kształtna dolina sucha o znacznym i niewyrównanym spadku.

Samuel Linde w Słowniku języka polskiego podaje, że debrza to dolina wązka między górami, obrosła drzewami, wodą oblana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debrze

sucha dolina o stromych zboczach i wąskim dnie; debrza, debra

Debrza lub debra – forma ukształtowania powierzchni ziemi: wąska, płytka, V-kształtna dolina sucha o znacznym i niewyrównanym spadku.

Samuel Linde w Słowniku języka polskiego podaje, że debrza to dolina wązka między górami, obrosła drzewami, wodą oblana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debrzeński

przymiotnik od: Debrzno

#### Źródła:

SJP.pl

# Debrznianin

mieszkaniec Debrzna

#### Źródła:

SJP.pl

# Debrznianka

mieszkanka Debrzna

#### Źródła:

SJP.pl

# Debrzno

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Debrzno (tuż po wojnie Frydląd Pomorski, kaszub. Frédląd, niem. Preußisch Friedland) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Debrzno.

Według danych z 1 stycznia 2018 Debrzno liczyło 5152 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debuger

w informatyce: program pomagający odnajdywać błędy w kodzie źródłowym programu

Debugger albo debuger – program komputerowy służący do dynamicznej analizy innych programów, w celu odnalezienia i identyfikacji zawartych w nich błędów, zwanych z angielskiego bugami (robakami). Proces nadzorowania wykonania programu za pomocą debuggera określa się mianem debugowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debugger

[czytaj: dibager] program do analizy kodu źródłowego programu w celu znalezienia w nim błędów programistycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów;

Debugger albo debuger – program komputerowy służący do dynamicznej analizy innych programów, w celu odnalezienia i identyfikacji zawartych w nich błędów, zwanych z angielskiego bugami (robakami). Proces nadzorowania wykonania programu za pomocą debuggera określa się mianem debugowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Debugging

[czytaj: dibaging] wykrywanie i poprawianie błędów w kodzie źródłowym programu komputerowego; debugowanie

Debugowanie (z ang. debugging) – proces systematycznego redukowania liczby błędów w oprogramowaniu bądź systemie mikroprocesorowym, który zazwyczaj polega na kontrolowanym wykonaniu programu pod nadzorem debuggera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debugować

[czytaj: debagować] wykrywać i usuwać błędy z kodu źródłowego programu

#### Źródła:

SJP.pl

# Debugowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|debugować.

Debugowanie (z ang. debugging) – proces systematycznego redukowania liczby błędów w oprogramowaniu bądź systemie mikroprocesorowym, który zazwyczaj polega na kontrolowanym wykonaniu programu pod nadzorem debuggera.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Debussy

[czytaj: debiS-I] nazwisko francuskie, m.in. Klaudiusz (Claude) Debussy (1862-1918) - kompozytor francuski

Achille-Claude Debussy (wym. /aˈʃil kloʊd də büˈsi/, ur. 22 sierpnia 1862 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 25 marca 1918 w Paryżu) – francuski kompozytor, przedstawiciel impresjonizmu muzycznego.

Muzyka Debussy’ego charakteryzuje się gęstą fakturą, żywą kolorystyką, wyraźnym wpływem orientalnych kultur muzycznych oraz zastosowaniem niekonwencjonalnych skal muzycznych i systemów centrów tonalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Debuszować

dawniej: przechodzić w rozwiniętym szyku do walki po przebyciu gór, lasów itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Debłować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dokazywać

#### Źródła:

Wiktionary

# Dec

nazwisko, m.in. Władysław Dec (1898-1965) - polski wojskowy, uczestnik I powstania śląskiego, walk we wrześniu 1939 roku, dowódca batalionu w bitwie pod Narvik, dowódca brygady w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka

- dec – dziesiętny system liczbowy, decymalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deca

nazwisko, m.in. Władysław Dec (1898-1965) - polski wojskowy, uczestnik I powstania śląskiego, walk we wrześniu 1939 roku, dowódca batalionu w bitwie pod Narvik, dowódca brygady w 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Decathlon

[czytaj: dekatlon] wielobojowa dyscyplina lekkoatletyczna złożona z dziesięciu konkurencji, rzadziej o innej podobnej dyscyplinie; dziesięciobój (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decembrysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. hist. zwolennik Napoleona III i jego zamachu stanu z 1851 roku

(1.2) daw. rzad. hist. dekabrysta

#### Źródła:

Wiktionary

# Decemwir

urzędnik rzymski powoływany do kodyfikacji (spisania) prawa zwyczajowego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek decemwiratu

Decemviri (łac. dziesięciu mężów) - kolegium urzędnicze w republice rzymskiej składające się z 10 członków, w latach 451 - 449 p.n.e. sprawujące najwyższą władzę w państwie.

W 452 p.n.e. plebejusze i patrycjusze porozumieli się w sprawie stworzenia dziesięcioosobowego kolegium, które miałoby zająć się kodyfikacją prawa. Kolegium decemvirów zostało powołane w roku 451 p.n.e. Ne jego czele stanęli wybrani na ten rok na konsulów Appius Claudius Crassus i Titus Genucius Augurinus. Decemvirom przekazano całkowitą władzę w państwie i pełnili oni kompetencje wszystkich urzędników państwowych. Co 10 dni każdy decemvir miał prawo do liktorów. Decemvirowie powołali wówczas komicja centurialne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decemwirat

1. grupa dziesięciu urzędników, decemwirów, sprawująca rządy;
2. okres rządów takiej grupy;
3. urząd, stanowisko decemwira

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. kolegium rządzące Rzymem zamiast konsulów 451-449 p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decemwirowie

urzędnik rzymski powoływany do kodyfikacji (spisania) prawa zwyczajowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Decennium

dziesięciolecie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. rzad. dziesięciolecie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decentracja

1. w psychologii: umiejętność wyobrażenia sobie sposobu widzenia rzeczy przez inną osobę, przyjęcia czyjegoś punktu widzenia rzeczy, spraw;
2. w optyce: rozbieżność osi soczewek tworzących układ optyczny

W psychologii decentracja to umiejętność wyobrażenia sobie formy przedmiotów z punktu widzenia osoby siedzącej naprzeciwko (eksperyment z górami u Piageta). Przeciwieństwo centracji myślenia – tj. koncentracja na swoim stanowisku, ujmowanie wszystkiego z własnego punktu widzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decentralistka

→ decentralista

Patrz:decentralista

#### Źródła:

SJP.pl

# Decentralistyczny

→ decentralizm

Patrz:decentralizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Decentralizacja

proces lub zjawisko przekazywania kompetencji organom niższej instancji; decentralizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

Decentralizacja – ustawowe, trwałe, chronione prawem przekazywanie organom decentralizowanej władzy publicznej (gminom, powiatom, województwom) zadań, kompetencji, środków i odpowiedzialności, w które do tej pory były wyposażone organy władzy centralnej.

- Przyczyna – liczba zadań, ich zróżnicowanie i charakter, zapewnienie udziału obywateli, lepsze wykonanie zadań przez struktury stykające się z nim bezpośrednio.
- Cel – identyfikacja i organizowanie zaspokojenia zbiorowych potrzeb miejscowej ludności (sprawowanie władzy musi spoczywać na władzach najbliższych obywatelom).
- Wyodrębnienie niezależnych i względnie samodzielnych podmiotów, które nie są podporządkowane hierarchicznie organom występującym na wyższych szczeblach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decentralizacyjny

przymiotnik od: decentralizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Decentralizm

proces lub zjawisko przekazywania kompetencji organom niższej instancji; decentralizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Decentralizować

ograniczać lub likwidować centralizację czegoś; przekazywać "na dół" większe uprawnienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Decentralizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. adm. delegowanie uprawnień i władzy na rzecz niższych szczebli administracji

#### Źródła:

Wiktionary

# Decerebracja

cięcie wzdłuż pnia mózgu w części powyżej rdzenia przedłużonego, które czasowo obniża aktywność spoczynkową nerwowego układu współczulnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Decernat

dawniej: dział instytucji zajmujący się określonym rodzajem spraw

#### Źródła:

SJP.pl

# Decernent

urzędnik wydający decyzje administracyjne; decydent

Decernent (z łac. decernens – decydujący, rozstrzygający, od decernere) – określenie urzędników administracji publicznej, do których zadań należy wydawanie decyzji administracyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dech

tchnienie; oddech; oddychanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. oddech

(1.2) przen. powiew, podmuch

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od decha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decha

mocna, gruba lub długa deska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: deska

(1.2) gwara. muz. gitara elektryczna bez pudła rezonansowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dechenit

rzadki minerał

#### Źródła:

SJP.pl

# Decher

w rzemieślnictwie: wiązka dziesięciu wyprawionych skórek zwierzęcych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dechomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. med. przyrząd służący do mierzenia ilość powietrza wdychanego i wydychanego

#### Źródła:

Wiktionary

# Dechrystianizacja

działanie mające na celu zmniejszenie wpływów religii chrześcijańskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie

(1.2) proces odchodzenia od chrześcijaństwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dechrystianizacyjny

→ dechrystianizacja

Patrz:dechrystianizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dechrystianizator

osoba podejmująca działania prowadzące do zmniejszenia wpływów religii chrześcijańskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Dechrystianizować

działać tak, aby pozbawić coś cech chrześcijańskich

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) teol. zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dechrystianizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ograniczanie lub zniesienie wpływów chrześcijaństwa na danym terenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Dechy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwara. więzienna: kara polegająca na spaniu na twardym łożu

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: decha

Dechy : miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Nord.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 5464 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 589 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Dechy plasuje się na 159. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 368). Liczne skupisko Polaków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Decise

[czytaj: dec-ize] określenie wykonawcze: stanowczo, zdecydowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Decjusz

nazwisko

- Trajan Decjusz – cesarz rzymski w latach 249-251
- Herenniusz Decjusz (? - 251) – starszy syn cesarza Decjusza
- Decjusze – ród rzymski, do którego należeli:
  - Publiusz Decjusz Mus (ojciec) – polityk rzymski z IV w. p.n.e.
  - Publiusz Decjusz Mus (syn) – polityk rzymski z IV w. p.n.e.
  - Publiusz Decjusz Mus III – polityk rzymski z III w. p.n.e.
  - Publiusz Decjusz – polityk rzymski z II w. p.n.e.

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Deck

[czytaj: dek]
1. magnetofon lub gramofon bez wzmacniacza
2. część magnetofonów, wież, odtwarzaczy płyt kompaktowych; kieszeń

- deck – magnetofon lub gramofon bez wzmacniacza
- Gabriel Deck
- Théodore Deck
- Inspectah Deck

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decorum

[czytaj: dekorum] dekorum;
1. zasada literacka układu i wyglądu dzieła;
2. przestarzale: należyty wygląd

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. antyczna zasada właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego, doboru formy do treści;

(1.2) przen. właściwość zachowania się lub wyglądu w określonych okolicznościach

Decorum – zasada zgodności treści z formą, inaczej jednorodność stylistyczna. Sformułowana przez Arystotelesa, rozwijana przez Cycerona i Horacego. Była stosowana do każdego gatunku literackiego. Polegała na odpowiednim dobraniu stylu pisania, słownictwa i składni do gatunku oraz tematyki dzieła. Ściśle związana z Arystotelesem i jego sposobem ukształtowania starożytnej tragedii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decoupage

dekupaż; [czytaj: dekuPAŻ] z francuskiego:
1. metoda zdobienia przedmiotów kawałkami wycinanego papieru i lakierów;
2. technologia tłoczenia płaskich kształtów, zwłaszcza w kartonie lub warstwie plastiku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) technika zdobienia przedmiotów wzorami wyciętymi z papieru lub papierowych serwetek;

Dekupaż, Decoupage (fr. découpage, [de.ku.paʒ]) — technika zdobnicza polegająca na przyklejaniu na odpowiednio spreparowaną powierzchnię (np. drewno, metal, szkło, tkanina, plastik, ceramika) wzoru wyciętego z papieru lub serwetki papierowej (technika serwetkowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decrescendo

[czytaj: dekreszendo] określenie wykonawcze: coraz ciszej; diminuendo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decumanus

Decumanus (właśc. decumanus maximus) – jedna z dwóch głównych ulic przecinająca rzymskie miasto lub umocniony obóz wojskowy na osi wschód-zachód. Druga, prostopadła do niej cardo maximus, przebiegała na linii północ-południe. W punkcie ich przecięcia sytuowane było forum, ponadto w rzymskiej urbanistyce ich przebieg wyznaczał ukierunkowanie (siatkę) innych równoległych ulic w centurialnym podziale obszaru miasta: decumani minores i cardo minores.

#### Źródła:

Wikipedia

# Decybel

jednostka równa 1/10 bela

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

(1.2) decybele: pot. coś głośnego

Decybel – logarytmiczna jednostka miary równa {\tfrac {1}{10}} bela, oznaczana symbolem dB. Używana jest ona w sytuacji, gdy należy porównywać wielkości zmieniające się liniowo w bardzo szerokim zakresie, a najbardziej interesujące są zmiany względne (np. procentowe). Przykładem takiej sytuacji jest pomiar wielkości, których zmiany ludzkie zmysły rejestrują zgodnie z prawem Webera-Fechnera (np. głośność dźwięku, wrażenia węchowe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decybele

jednostka równa 1/10 bela

#### Źródła:

SJP.pl

# Decybelomierz

miernik natężenia dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl

# Decybelowy

związany z decybelem

#### Źródła:

SJP.pl

# Decydencki

urzędowo: odnoszący się do decydenta - osoby mającej prawo lub obowiązek postanawiania w jakiejś sprawie z racji piastowanego urzędu, pełnionej funkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Decydent

urzędowo: osoba mająca prawo lub obowiązek decydować o czymś z racji piastowanego urzędu, pełnionej funkcji; decernent, referent, dysponent, prominent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba mająca prawo i obowiązek do podejmowania decyzji z racji pełnionych funkcji

Decydent – pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające podmiot procesu decyzyjnego, czyli podmiot dokonujący wyboru ostatecznego wariantu decyzji.

Decydentem może być na przykład:

- człowiek – np. osoba, która zastanawia się w sklepie, jaki prezent kupić
- grupa osób – np. rada miasta
- maszyna – np. sterownik ustalający optymalną temperaturę w piecu hutniczym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decydentka

→ decydent

Patrz:decydent

#### Źródła:

SJP.pl

# Decydować

1. podejmować decyzję; postanawiać, rozstrzygać, wyrokować;
2. przesądzać o czymś, odgrywać zasadniczą rolę;
3. decydować się:
a) postanawiać coś po rozważeniu innych możliwości;
b) o losie kogoś lub czegoś: rozstrzygać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdecydować/zadecydować)

(1.1) podejmować decyzję, postanawiać o czymś

(1.2) mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę

czasownik zwrotny niedokonany decydować się (dk. zdecydować się)

(2.1) postanawiać coś zrobić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decydowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) podejmowanie decyzji

#### Źródła:

Wiktionary

# Decydujący

przesądzający o czymś; rozstrzygający

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) przesądzający o czymś, przełomowy

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od decydować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decygram

jednostka masy równa 1/10 grama (skrót: dm)

Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest jednostką podstawową.

W Międzynarodowym Układzie Miar jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decygramowy

związany z decygramem

#### Źródła:

SJP.pl

# Decyhenr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. metrol. dziesiąta część henra

#### Źródła:

Wiktionary

# Decyl

parametr charakteryzujący rozkład zmiennej losowej w rachunku prawdopodobieństwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stat. kwantyl rzędu 1/10, 2/10, 3/10, …, 9/10

Decyl – kwantyl rzędu k/10, gdzie k=1,...,9.

Niekiedy używa się średniej decylowej – średniej po usunięciu obserwacji mniejszych od pierwszego oraz większych od dziewiątego decyla:

  DM={\frac {\sum _{i=1}^{9}D_{i}}{9}}

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decyliard

liczba wynosząca 10^63

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decylion

liczba odpowiadająca jedynce z sześćdziesięcioma zerami (10^60)

liczebnik, opcjonalnie rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba 10⁶⁰

Decylion – liczba 1060, czyli jeden i sześćdziesiąt zer w zapisie dziesiętnym. W krajach byłego ZSRR i Stanach Zjednoczonych, decylion oznacza 1033.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decylitr

jednostka objętości równa 1/10 litra

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka objętości równa jednej dziesiątej litra, czyli stu mililitrom albo 100 centymetrom sześciennym

Litr, oznaczenie l (mała litera) – pozaukładowa jednostka objętości. W przeliczeniu na jednostki SI 1 l = 1/1000 m³ = 1 dm³.

W USA, Kanadzie, Australii do oznaczania tej jednostki stosuje się oficjalnie wielką literę L, w pozostałych krajach świata, w tym w Polsce, normą jest stosowanie małej litery l, choć stosowanie wielkiej litery jest również dopuszczalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decylitrowy

związany z decylitrem

przymiotnik

(1.1) mający objętość jednego decylitra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decylowy

związany z decylem

#### Źródła:

SJP.pl

# Decyma

interwał muzyczny złożony z oktawy i tercji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. interwał

(1.2) liter. zwrotka złożona z dziesięciu wersów

Decyma – interwał złożony zawarty między dziesięcioma kolejnymi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje decyma mała i decyma wielka. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decymacja

kara polegająca na zabiciu co dziesiątej osoby

Decymacja (łac. decimatio – dziesiątkowanie) – kara stosowana w armiach starożytnych oraz w niektórych wojskach nowożytnych państw autorytarnych, polegająca na zabiciu (ścięciu lub rozstrzelaniu) co dziesiątego żołnierza ukaranego oddziału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decymalizacja

wprowadzanie systemu dziesiętnego

Decymalizacja (fr. décimalisation ze ś.łc. decimalis „dziesiętny”) – reforma walutowa, polegająca na zastąpieniu dotychczasowej waluty kraju (opartej na systemie innym niż dziesiętny) nową, opartą na systemie dziesiętnym, bez ingerencji w kurs walutowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decymalny

w odniesieniu do sposobu zapisu liczb: dziesiętny

przymiotnik

(1.1) zob. dziesiętny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decymetr

jednostka długości równa m.in. 0,1 metra, 10 centymetrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka długości równa dziesiątej części metra;

Decymetr (symbol: dm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden decymetr równa się 10 centymetrom (0,1 metra). W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-1 m oznaczający 0,1 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Decymetrów używa się w geodezji do skalowania łat niwelacyjnych.

- Dla określenia powierzchni używa się czasami decymetrów kwadratowych (dm2), gdzie 1 dm2 równa się 100 cm2, co jest równe 0,01 m².
- Dla określenia objętości używa się decymetrów sześciennych (dm³), znanych pod nazwą litr. 1 litr równa się 1 dm³, który jest równy 1000 cm³ (0,001 m³).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decymetrowy

związany z decymetrem

przymiotnik

(1.1) fiz. mający długość bliską jednej dziesiątej metra

(1.2) fiz. związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decymować

1. karać przez zabijanie co dziesiątej osoby; dziesiątkować;
2. dawniej: składać dziesięcinę - dawny podatek na rzecz Kościoła

#### Źródła:

SJP.pl

# Decyteks

jednostka miary równa 1/10 teksa

#### Źródła:

SJP.pl

# Decytona

jednostka masy używana w rolnictwie, równa 100 kilogramom; kwintal

Decytona [dt] – jednostka miary stosowana w rolnictwie. Zastąpiła stosowaną wcześniej jednostkę miary w postaci kwintala.

  1 decytona [dt] = 0,1 tony [t] = 1 kwintal = 100 kg

Miara ta podawana jest przede wszystkim przy obliczaniu płodów rolnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Decyzja

postanowienie, orzeczenie w danej sprawie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

Decyzja (z łac. decisio – ugoda, postanowienie, rozstrzygnięcie) – wynik wyboru mający prowadzić do celu.

Stanowi pojęcie z języka naturalnego, kluczowe we wszystkich naukach i jest wynikiem „podjęcia decyzji”.Subtelna różnica między podjęciem decyzji a procesem decyzyjnym jest tylko ta, że proces decyzyjny nie zawsze doprowadza do decyzji.Decyzją może być działanie/akt lub opinia/sąd w jakiejś sprawie.Aby proces decyzyjny miał sens, potrzebne są co najmniej dwie różne możliwości wyboru (kandydaci na decyzje), a więc istnienie alternatywy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Decyzyjność

prawo albo możliwość decydowania o czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prawo lub możliwość decydowania o czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Decyzyjny

→ decyzja

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący decyzji, związany z decyzją

Patrz:decyzja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deczewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. makatka

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. serwetka

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przykrycie na becik chrzcielny

#### Źródła:

Wiktionary

# Deczko

potocznie: troszkę, odrobinkę; z deka, z deczka, kapkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Ded.

skrót od: dedykacja, dedykować, dedykowany; dedyk.

skrót

(1.1) = dedykacja, dedykować, dedykowany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dedal

mit. gr. ateński architekt i wynalazca, ojciec Ikara

Dedal (gr. Δαίδαλος Daídalos, łac. Daedalus) – w mitologii greckiej architekt i wynalazca. Ojciec Ikara żonaty z Naukrate (niewolnicą Minosa).

Syn Metiona (lub Palamona), wnuk Eupalamosa, prawnuk ateńskiego króla Erechteusza.Według innych źródeł był synem Eupalamosa i Alkippe, Merope albo Ifinoe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dedalowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dedala lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedecius

[czytaj: dedecjus] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dededo

miejscowość i okręg administracyjny Guamu

Dededo (czamorro: Dededou) – okręg administracyjny Guamu i jednocześnie jedna z miejscowości. Okręg ma powierzchnię 78 km², a zamieszkany jest przez 44 943 osób (dane spisowe z 2010), co czyni go największym okręgiem Guamu pod względem liczby ludności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dedeerowski

przymiotnik od: DDR (niem. (Die) Deutsche Demokratische Republik - Niemiecka Republika Demokratyczna); dederowski, DDR-owski, enerdowski, NRD-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dederko

nazwisko

- średniowieczne polskie zdrobnienie imienia Deder (Dieter)
- Jakub Ignacy Dederko (1751-1829) – biskup
- Marian Dederko (1880-1965) – fotografik, ojciec Witolda
- Witold Dederko (1906-1988) – fotografik, syn Mariana
- Henryk Dederko (1944) – reżyser filmowy
- Ewa Dederko (1974) – triathlonistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dederon

tworzywo sztuczne produkowane w NRD, używane m.in. do szycia ubrań

Polikaprolaktam, poliamid-6, PA-6 – organiczny związek chemiczny z grupy poliamidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dederónka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Zaolzie. rodzaj koszuli męskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Dederonowy

związany z dederonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Dederowski

przymiotnik od: DDR (niem. (Die) Deutsche Demokratische Republik - Niemiecka Republika Demokratyczna); dedeerowski, DDR-owski, enerdowski, NRD-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedolaryzacja

ograniczanie użycia dolara w handlu i finansach międzynarodowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. polit. hand. proces mający na celu zmniejszenie istotności dolara amerykańskiego w transakcjach międzynarodowych;

Dedolaryzacja – proces mający na celu zminimalizowanie znaczenia dolarów amerykańskich w transakcjach międzynarodowych.

Proces nasilił się na szeroką skalę w XXI wieku. Przede wszystkim jest związany ze wzrostem wykorzystywania juana w transakcjach międzynarodowych. Zaczęto nim płacić w wymianach między rozwijającymi się krajami afrykańskimi a Chinami. Podobnie Iran i Federacja Rosyjska przyjmują zapłatę za ropę w juanach, zamiast do tej pory używanych dolarach. Złożono również projekt rezygnacji z dolara na terenie Wspólnoty Niepodległych Państw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dedra

samochód typu Lancia Dedra

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedukcja

forma wnioskowania opartego na zbiorze przesłanek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) log. filoz. wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

(1.2) wnioskowanie, rozumowanie, wywód

(1.3) daw. odejmowanie, potrącenie z sumy

(1.4) hist. praw. w Polsce przedrozbiorowej: publiczne przedstawienie rodowodu osoby, której szlachectwo jest kwestionowane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dedukcjonizm

pogląd w metodologii nauk empirycznych zakładający m.in., że rozwój wiedzy polega na stawianiu hipotez; hipotetyzm

Dedukcjonizm – w nauce prąd myślowy odrzucający znaczenie indukcji logicznej, a podkreślający wagę dedukcji, czyli logicznego rozważania teorii naukowych oraz wypływających z nich wniosków dających się obserwować eksperymentalnie. Przeciwieństwem dedukcjonizmu jest indukcjonizm.

Robert Grosseteste traktował etap dedukcyjny jako „składanie” fragmentów celem zrekonstruowania pierwotnych zjawisk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dedukcyjność

→ dedukcyjny

Patrz:dedukcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedukcyjny

przymiotnik od: dedukcja

przymiotnik

(1.1) związany z dedukcją; oparty na dedukcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dedukować

wyciągać wnioski z przesłanek za pomocą logicznego ciągu powiązań przyczynowo-skutkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Deduplikacja

eliminowanie powtarzających się części w zbiorze danych

Deduplikacja – eliminowanie powtarzających się części w zbiorze danych. Jest to proces stosowany przy okazji tworzenia kopii zapasowych danych (tzw. backup). Celem procesu deduplikacji jest ograniczanie ilości miejsca potrzebnego do przechowywania kopii zapasowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deduplikować

eliminować powtarzające się części w zbiorze danych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedycja

u dawnych Rzymian: poddanie się wroga, oddanie się w niewolę

#### Źródła:

SJP.pl

# Dedyk.

skrót od: dedykacja, dedykować, dedykowany; ded.

skrót

(1.1) = dedykacja, dedykować, dedykowany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dedykacja

1. krótki tekst o charakterze osobistym, pisany ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowany do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: krótki tekst poprzedzający dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie;
3. u dawnych Rzymian: poświęcenie przez konsula lub dwóch wybranych przez lud przedstawicieli jakiegoś przedmiotu bogom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby;

- dedykacja – pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby,
- dedykacja – uroczyste nadanie wezwania świątyni katolickiej,
- Dedykacja – album z muzyką Stanisława Syrewicza do wierszy znanych poetów polskich z udziałem: Magdy Umer, Daniela Olbrychskiego, Piotra Fronczewskiego, Marka Kondrata i Krzysztofa Wakulińskiego (1977),
- Dedykacja – album Sylwii Wiśniewskiej (2004)
- Dedykacja – film z 2007 roku w reż. Justina Theroux

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dedykacyjny

1. taki, który ma charakter dedykacji - krótkiego tekstu o charakterze osobistym, pisanego ręcznie na fotografii, egzemplarzu książki lub innym przedmiocie, skierowanego do obdarowanego przez ofiarodawcę;
2. w literaturoznawstwie: taki, który dotyczy dedykacji - krótkiego tekstu poprzedzającego dzieło, w którym autor informuje, że poświęca je jakiejś osobie

przymiotnik

(1.1) związany z dedykacją; będący dedykacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dedykować

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)

czasownik przechodni niedokonany (dk. zadedykować)

(1.1) dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)

(1.2) inform. przeznaczać (np. serwer, łącze) do użycia wyłącznie w jednym celu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dedykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dedykować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dedykowany

poświęcić, poświęcać coś komuś (np. piosenkę, film, powieść); ofiarować (ofiarowywać)

#### Źródła:

SJP.pl

# Deemulgacja

proces odwrotny do emulgacji polegający na rozdzieleniu emulsji poprzez łączenie się drobnych cząsteczek jednego ze składników; demulgacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deemulgator

substancja, która dodana do emulsji powoduje rozdzielenie wchodzących w jej skład faz ciekłych; demulgator

#### Źródła:

SJP.pl

# Deemulgować

powodować rozdzielenie faz ciekłych emulsji; demulgować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deepfake

[czytaj: dip fejk]
1. fałszywy, ale realistycznie wyglądający obraz, film wideo lub nagranie dźwiękowe, wygenerowane z użyciem sztucznej inteligencji
2. technika generowania takich materiałów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. metoda cyfrowej manipulacji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligencji;

(1.2) obraz lub film wykonany metodą deepfake (1.1)

Deepfake (zbitka wyrazowa od ang. deep learning „głębokie uczenie” oraz fake „fałszywy”) – wygenerowane lub zmanipulowane przez sztuczną inteligencję obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deesbekizacyjny

→ deesbekizacja

Patrz:deesbekizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deesis

typ ikonograficzny przedstawiający Chrystusa na tronie jako Zbawiciela i Sędziego; deisis

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deeskalacja

zmniejszanie, ograniczanie czegoś, zwłaszcza dotyczy to działań wojennych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. wojsk. ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deeskalacyjny

→ deeskalacja

Patrz:deeskalacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deeskalować

stopniowo zmniejszać intensywność czegoś, wygaszać (np. konflikt)

#### Źródła:

SJP.pl

# Deet

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. dietylotoluamid, N,N-dietylo-m-toluamid;

#### Źródła:

Wiktionary

# Deetatyzacja

ograniczenie wpływu władz państwowych na gospodarkę, usamodzielnienie i prywatyzacja przedsiębiorstw; dezetatyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deetatyzować

o gospodarce: uniezależniać od decyzji władz państwowych, zwykle przez usamodzielnienie i prywatyzację przedsiębiorstw; odpaństwawiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Deewangelizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. działalność prowadząca do zmniejszenia wpływu doktryny chrześcijańskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Deewangelizować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) teol. zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Deewangelizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) teol. zmniejszanie się gdzieś wpływów chrześcijaństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Def

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. med. defibrylator

#### Źródła:

Wiktionary

# Def.

skrót

(1.1) = definicja

#### Źródła:

Wiktionary

# Defa

potocznie:
1. definicja;
2. defensywa

#### Źródła:

SJP.pl

# Defasonować

pozbawiać właściwego fasonu, kształtu; deformować

#### Źródła:

SJP.pl

# Defaszyzacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech i Włoszech z faszyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Default

[czytaj: diFOLT] w informatyce: odgórnie ustalona wartość lub rodzaj przyjętego ustawienia w programie komputerowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Defaultowy

[czytaj: difoltowy] w informatyce o wartościach lub ustawieniach: odgórnie ustalony lub przyjęty; standardowy, domyślny

#### Źródła:

SJP.pl

# Defectivum

[czytaj: defektiwum] rzeczownik, zaimek lub czasownik defektywny, niemający pewnych form fleksyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Defekacja

1. wydalanie kału; wypróżnianie (się)
2. oczyszczanie soku buraczanego za pomocą wapna niegaszonego lub mleka wapiennego; nawapnianie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. wydalanie kału;

(1.2) oczyszczanie soku z buraków cukrowych;

- defekacja (cukrownictwo) – oczyszczanie soku z buraków cukrowych
- defekacja (medycyna) – wydalanie kału

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defekacyjny

przymiotnik od: defekacja

przymiotnik

(1.1) związany z defekacją, wydalaniem; służący do defekacji, wydalania

(1.2) związany z defekacją (procesem w cukrownictwie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defekator

urządzenie do oczyszczania

#### Źródła:

SJP.pl

# Defekcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od defekt

#### Źródła:

Wiktionary

# Defekować

oddawać kał; wypróżniać się, załatwiać się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdefekować)

(1.1) książk. fizj. wydalać kał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. fizj. wydalanie kału

#### Źródła:

Wiktionary

# Defekt

wada lub uszkodzenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

(1.2) fiz. biol. niedobór, brak;

(1.3) ułomność moralna

Nauka:

- Defekt sieci krystalicznej – w krystalografii
  - Defekt Frenkla
  - Defekt Schottky'ego
- Defekt kwantowy − w fizyce atomowej
- Defekt masy – w fizyce jądrowej
- Defekt trójkąta – w matematyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defektariusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. farmaceuta uzupełniający braki leków w aptece

#### Źródła:

Wiktionary

# Defektogram

zapis badania wad w strukturze ciała stałego za pomocą defektogramu

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektolog

specjalista w dziedzinie defektologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektologia

umiejętność lub nauka o przywracaniu ludzi przewlekle chorych do zdrowia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defektologiczny

dotyczący defektologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektoskop

urządzenie do ultradźwiękowego badania wad materiałów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat służący do wykrywania wad w strukturze metalu

Defektoskopia – dział badań nieniszczących (NDT) zmierzających do wykrycia nieciągłości materiału. Wykrywane są wady materiału takie jak: wtrącenia, ubytki korozyjne, pustki, pęknięcia, odwarstwienia, łuski, szczeliny, braki przetopu itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defektoskopia

badania wykrywające wewnętrzne wady materiału

Defektoskopia – dział badań nieniszczących (NDT) zmierzających do wykrycia nieciągłości materiału. Wykrywane są wady materiału takie jak: wtrącenia, ubytki korozyjne, pustki, pęknięcia, odwarstwienia, łuski, szczeliny, braki przetopu itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Defektoskopowy

związany z defektoskopem

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektować

powodować defekt (wadę, uszkodzenie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektowny

dawniej: taki, który ma defekt, usterkę; defektowy, defektywny, uszkodzony

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektowy

rzadko: taki, który ma defekt, usterkę; defektowny, defektywny, uszkodzony

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektywność

→ defektywny

Patrz:defektywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Defektywny

ułomny;
1. mający defekt, usterkę; uszkodzony, defektowy, defektowny;
2. w językoznawstwie: niemający pewnych form fleksyjnych typowych dla danej części mowy (np. czasownik "słychać" występujący tylko w bezokoliczniku i w formach nieosobowych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Defeminizacja

1. zmniejszenie się stosunku liczby kobiet do liczby mężczyzn zajmujących się jakąś dziedziną życia;
2. zaburzenia w organizmie kobiety, powodujące zanik typowo kobiecych cech a także pojawienie się cech męskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Defender

samochód typu Land Rover Defender

## Muzyka

- Defender (singel Manowar)
- Defender (singel Gabrielli Cilmi)
- Defender (album) – album Rory'ego Gallaghera

## Informatyka

- Windows Defender – program chroniący przed programami szpiegującymi
- Mac Defender – koń trojański

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Defenestracja

śmierć spowodowana wyrzuceniem lub wypadnięciem przez okno

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

(1.2) książk. przen. śmierć poprzez wyrzucenie przez okno bądź wypadnięcie przez nie

- defenestracja (czynność)
- defenestracja praska
- defenestracja wrocławska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defenestrować

wyrzucić kogoś przez okno, zwykle powodując jego śmierć

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensa

dawniej: obrona

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensor

gracz broniący bramki

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensorka

→ defensor

Patrz:defensor

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensywa

obrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działania mające na celu obronę przed atakiem

(1.2) wojsk. obronne działania wojskowe

(1.3) sport. część drużyny piłkarskiej przeznaczona do zadań obronnych

(1.4) hist. w Polsce międzywojennej kontrwywiad

Defensywa (łac. defensivus, obronny) – niewłaściwy termin z zakresu wojskowości, używany potocznie zamiast określenia obrona. Termin ten używany był w Polsce w okresie międzywojennym na określenie Oddziału II Sztabu Generalnego/Głównego Wojska Polskiego, zajmującego się wywiadem i kontrwywiadem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defensywniej

stopień wyższy od przysłówka: defensywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: defensywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Defensywność

przyjmowanie postawy obronnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest defensywne; cecha tych, którzy są defensywni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defensywny

obronny

#### Źródła:

SJP.pl

# Defenzor

preparat antykorozyjny, ciekły roztwór żywic, poliolefin i stearynianów w benzynie lakowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Deferencja

dawniej: szacunek, poważanie, względy

#### Źródła:

SJP.pl

# Deferens

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się epicykl (mniejszy okrąg), po którym z kolei porusza się ciało niebieskie; deferent

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deferent

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się epicykl (mniejszy okrąg), po którym z kolei porusza się ciało niebieskie; deferens

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Defetysta

ktoś niewierzący w powodzenie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba akceptująca porażkę bez walki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defetystka

→ defetysta

Patrz:defetysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Defetystyczny

pozbawiony wiary w powodzenie, z góry zakładający klęskę

przymiotnik

(1.1) nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defetyzm

brak wiary w zwycięstwo, w powodzenie jakiejś sprawy; pesymizm, czarnowidztwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defibracja

proces rozdrabniania drewna lub masy celulozowej podczas produkcji papieru

#### Źródła:

SJP.pl

# Defibracyjny

dotyczący defibracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Defibrator

urządzenie do rozdrabniania materiałów włóknistych, np. drewna; rozwłókniarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Defibrować

dokonywać defibracji drewna; rozwłókniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Defibrylacja

pobudzenie serca do prawidłowej pracy za pomocą impulsów elektrycznych płynących z defibrylatora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym

Defibrylacja, defibrylacja elektryczna – zabieg medyczny stosowany podczas reanimacji. Polega na zastosowaniu terapeutycznej dawki elektrycznej prądu stałego o określonej energii poprzez powierzchnię klatki piersiowej lub bezpośrednio na mięsień serca, w celu wygaszenia najpoważniejszych zaburzeń rytmu serca – migotania komór (łac. fibrillatio ventriculorum) oraz częstoskurczu komorowego (łac. tachycardia ventricularis) bez tętna. Energia defibrylatora wyrażana jest w dżulach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defibrylacyjny

→ defibrylacja

Patrz:defibrylacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Defibrylator

urządzenie do pobudzania akcji serca, wykorzystujące działanie energii prądu elektrycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. techn. urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;

Defibrylator – urządzenie medyczne służące do przeprowadzania zabiegu defibrylacji serca. Może zakończyć zaburzenia rytmu serca takie jak migotanie komór lub częstoskurcz komorowy bez wyczuwalnego tętna. Defibrylatory są utrzymywane w gotowości do natychmiastowego użycia na oddziałach intensywnej terapii, na salach operacyjnych, w izbach przyjęć oraz w pojazdach służb ratowniczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defibrynować

wytrącać z krwi fibrynę; przeprowadzać defibrynację

#### Źródła:

SJP.pl

# Deficjencja

wybrakowanie

Deficjencja – aberracja chromosomowa polegająca na delecji końcowego (dystalnego) odcinka chromosomu.

Zapis ISCN dla przykładowej delecji terminalnej chromosomu 5 od końca ramienia p do q10: `46,XX,del(5)(pter -> q10)`

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deficycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od deficyt

#### Źródła:

Wiktionary

# Deficyt

niedobór;
1. w ekonomii: nadwyżka rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficytowość;
2. niedostateczna ilość czegoś, niepokrywająca zapotrzebowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niedobór, brak;

(1.2) ekon. przewaga wydatków nad dochodami

- deficyt budżetowy
- deficyt cykliczny
- deficyt handlowy
- deficyt masy
- deficyt tlenowy
- deficyt tętna
- deficyt uwagi
- deficyt pierwotny
- deficyt wody
- deficyty psychiczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deficytowość

1. w ekonomii: stan charakteryzujący się nadwyżką rozchodów nad przychodami, z czego wypływa brak w pokryciu wydatków; deficyt, niedobór;
2. stan charakteryzujący się zbyt małą podażą wobec popytu, brakiem czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Deficytowy

1. w ekonomii: taki, którego wydatki przewyższają dochody, przynoszący więcej strat niż zysków; niedochodowy, nieopłacalny, nierentowny, niezyskowny;
2. taki, którego jest za mało w stosunku do zapotrzebowania

przymiotnik

(1.1) przynoszący większe straty niż zyski

(1.2) istniejący, występujący w zbyt małej ilości, by zaspokoić zapotrzebowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defiguracja

deformacja przedmiotu lub postaci

#### Źródła:

SJP.pl

# Defilada

uroczysty przemarsz w szyku paradnym grupy wojsk, przejazd kolumny pojazdów lub przelot eskadry samolotów wojskowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;

(1.2) pot. przen. ostentacyjne przechadzanie się

Defilada (z fr. défilé) – rodzaj parady wojskowej, przemarsz oddziałów wojska, a także przejazd pojazdów i broni zmechanizowanych, w szyku paradnym przed dowódcą lub ważnymi osobistościami. Defiladą nazywany bywa też przemarsz członków organizacji lub grup ludności przed przedstawicielami władz. Zwykle okazją do organizacji defilady jest święto lub uroczystość.

W czasie defilady wojsko idzie tzw. krokiem defiladowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defiladowy

przymiotnik od: defilada, np. szyk defiladowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Defilator

zwierzę poruszające się równolegle do linii myśliwych

#### Źródła:

SJP.pl

# Defilować

przechodzić, paradować przed kimś, w celu zwrócenia na siebie uwagi

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) maszerować grupowo w defiladzie

(1.2) przen. przechadzać się ostentacyjnie, chcąc być zauważonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) maszerowanie, przejeżdżanie, przelatywanie w czasie defilady

#### Źródła:

Wiktionary

# Defiltracja

oddzielenie płynu przez sączenie; odsączenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Definicja

wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

Definicja (z łac. definitio; od czas. definire: de + finire, „do końca, granicy”; od finis: granica, koniec) – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowania, np. jego zakres nazwy. Wyróżnia się kilkanaście rodzajów definicji:

- realne, a wśród nich – klasyczne;
- nominalne, a wśród nich – treściowe, zakresowe, analityczne, syntetyczne i regulujące;
- wyraźne;
- w uwikłaniu, a wśród nich – przez postulaty, indukcyjne (rekurencyjne) i przez abstrakcję;
- cząstkowe;
- perswazyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Definicyjnie

→ definicyjny

Patrz:definicyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Definicyjny

przymiotnik od: definicja

przymiotnik

(1.1) związany z definicją; stanowiący definicję

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Definiendum

człon definiowany, to, czego znaczenie się określa (np. definiendum w tej definicji jest samo słowo "definiendum")

Definicja (z łac. definitio; od czas. definire: de + finire, „do końca, granicy”; od finis: granica, koniec) – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowania, np. jego zakres nazwy. Wyróżnia się kilkanaście rodzajów definicji:

- realne, a wśród nich – klasyczne;
- nominalne, a wśród nich – treściowe, zakresowe, analityczne, syntetyczne i regulujące;
- wyraźne;
- w uwikłaniu, a wśród nich – przez postulaty, indukcyjne (rekurencyjne) i przez abstrakcję;
- cząstkowe;
- perswazyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Definiens

człon definiujący, ta część definicji, w której określa się znaczenie członu definiowanego (np. w tej definicji definiensem jest: "człon definiujący, ta część definicji, w której określa się znaczenie członu definiowanego")

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. człon definiujący

Definicja (z łac. definitio; od czas. definire: de + finire, „do końca, granicy”; od finis: granica, koniec) – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowania, np. jego zakres nazwy. Wyróżnia się kilkanaście rodzajów definicji:

- realne, a wśród nich – klasyczne;
- nominalne, a wśród nich – treściowe, zakresowe, analityczne, syntetyczne i regulujące;
- wyraźne;
- w uwikłaniu, a wśród nich – przez postulaty, indukcyjne (rekurencyjne) i przez abstrakcję;
- cząstkowe;
- perswazyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Definiować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

#### Źródła:

Wiktionary

# Definiowalny

dający się zdefiniować, możliwy do zdefiniowania

przymiotnik relacyjny

(1.1) możliwy do zdefiniowania, dający się zdefiniować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Definiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) formułowanie definicji

Definiowanie – czynność, którą podejmuje się w celu ustalenia, jakie znaczenie posiada w danym języku dane wyrażenie. Zabieg taki najczęściej znajduje zastosowanie w następujących czterech przypadkach:

1. jeśli dane wyrażenie językowe należy do słownika danego języka, ale nie znamy w ogóle jego znaczenia;
2. jeśli dane wyrażenie językowe należy do słownika danego języka, ale jego znaczenie nie jest jasne, tzn. nie potrafimy jednoznacznie wskazać zbioru desygnatów tego pojęcia, a zatem znamy tylko niektóre jego znaczenia i chcemy poznać jego pozostałe znaczenia;
3. jeśli dane wyrażenie językowe należy do słownika danego języka, znamy jego znaczenie, ale chcemy je zmienić;
4. jeśli dane wyrażenie językowe nie należy do słownika danego języka i chcemy je tam wprowadzić.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Definitor

doradca prowincjała

#### Źródła:

SJP.pl

# Definitorium

Definitorium – doradcze kolegium ministra prowincjalnego (prowincjała) w niektórych zakonach męskich, np. u franciszkanów. Składa się zazwyczaj z kilku członów tej samej prowincji zakonnej, którzy złożyli profesję wieczystą. Członkowie definitorium zwykle nazywani są definitorami lub dyskretami. Tą samą nazwą bywa określane cykliczne zebranie członków rady.

#### Źródła:

Wikipedia

# Definitorka

→ definitor

Patrz:definitor

#### Źródła:

SJP.pl

# Definitywnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

Definitywnie – trzeci album solowy polskiego rapera Te-Trisa. Wydawnictwo ukazało się 23 października 2015 roku nakładem wytwórni muzycznej Step Records. Album został wyprodukowany przez samego rapera przy współpracy z Sir Michem, Kacprem Winiarkiem oraz Nerwusem. Wśród gości pojawili się raperzy: Kuba Knap, Astek z zespołu Dwa Sławy i Ras z grupy Rasmentalism.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Definitywność

→ definitywny

Patrz:definitywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Definitywny

kończący sprawę, roztrzygający, ostateczny

przymiotnik

(1.1) kończący sprawę, rozstrzygający, ostateczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deflacja

1. spadek ogólnego poziomu cen, przeciwieństwo inflacji;
2. w geologii: wywiewanie przez wiatr luźnego materiału skalnego z płaskich suchych powierzchni, np. obszarów pustynnych, wyschniętych jezior itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

(1.2) geol. wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu

- deflacja (ekonomia) – wzrost wartości pieniądza w czasie.
- deflacja (geomorfologia) – przenoszenie przez wiatr piasku bądź pyłu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deflacyjność

→ deflacyjny

Patrz:deflacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deflacyjny

→ deflacja

przymiotnik

(1.1) ekon. dotyczący deflacji

(1.2) w geomorfologii: dotyczący deflacji

Patrz:deflacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deflagracja

nieeksplozyjne, stosunkowo wolne spalanie się materiału wybuchowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

Deflagracja (łac. deflagratio de- 'z, od, wy-' i flagrare 'płonąć') – rodzaj stosunkowo powolnego rozkładu materiałów wybuchowych, który rozprzestrzenia się z prędkością znacznie mniejszą niż prędkość dźwięku w tym materiale. Jest jednym z dwóch – obok detonacji – możliwych typów eksplozji materiałów wybuchowych i gazów palnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deflagracyjny

→ deflagracja

Patrz:deflagracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deflator

wskaźnik ekonomiczny, procentowy stosunek dochodu narodowego w ujęciu nominalnym do dochodu narodowego w ujęciu realnym

Deflator PKB – indeks zmiany wszystkich cen w gospodarce, który jest obliczany jako relacja między PKB w cenach nominalnych (bieżących) a PKB w cenach stałych (z wybranego okresu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deflegmacja

w procesie destylacji: skraplanie się mniej lotnych składników mieszaniny, kiedy bardziej lotne pozostają jeszcze w postaci pary

#### Źródła:

SJP.pl

# Deflegmator

urządzenie zwiększające efektywność procesu destylacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deflektometr

urządzenie redukujące odchylenia igły magnetycznej w kompasie pokładowym statku

Deflektometr (deflektor) to przyrząd pomiarowy używany w żeglarstwie przy kompensacji dewiacji kompasu magnetycznego. Wyznacza on natężenie pola magnetycznego odchylającego igłę kompasu od kierunku południka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deflektor

element zmieniający kierunek przepływu gazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) element do zmiany kierunku strumienia gazów, cząstek, zanieczyszczeń, itp.;

Deflektor (z łac. deflecto = odginam, odchylam):

- deflektor – urządzenie do zmieniania kierunku przepływu gazów i cieczy, np. w celu wytrącania cząstek pyłu lub poprawy aerodynamiki na dachach samochodów ciężarowych
  - deflektor wiatrowy – siatka mocowana za oparciami foteli w autach z nadwoziem otwartym
  - deflektor tłokowy – wypukła część tłoka kierująca mieszankę paliwową w górną część komory spalania
  - deflektor kominowy – urządzenie zwiększające ciąg komina
  - deflektor – w samochodach inaczej owiewka przyokienna

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Defloracja

rozrywanie błony dziewiczej przy pierwszym stosunku płciowym; rozdziewiczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przerwanie błony dziewiczej

Dziewictwo, również prawictwo – termin określający stan osoby, która nigdy nie podejmowała stosunków seksualnych. Istnieją tradycje kulturowe i religijne, które przywiązują szczególną wartość i znaczenie temu stanowi, zwłaszcza wobec niezamężnych kobiet, kojarzonemu z pojęciami czystości osobistej, honoru i wartości. Utrata dziewictwa bywa nazywana defloracją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defloracyjny

→ defloracja, np. krwawienie defloracyjne

#### Źródła:

SJP.pl

# Deflorować

pozbawiać dziewictwa; rozdziewiczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Defoe

[czytaj: diFOŁ albo diFO] nazwisko angielskie, m.in. Daniel Defoe (1660-1731) - pisarz angielski

#### Źródła:

SJP.pl

# Defoliacja

usuwanie liści z roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. usuwanie liści rośliny za pomocą środków chemicznych

Defoliacja – pozbawienie rośliny liści wskutek oddziaływania czynników zewnętrznych lub substancji chemicznych, będących zazwyczaj składnikiem pestycydów.

Może ona następować pod wpływem:

- owadów (gradacja)
- chorób roślinnych
- defoliantów (np.: tiomocznik, chloran sodu)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defoliacyjny

przymiotnik od: defoliacja

przymiotnik

(1.1) roln. związany z defoliacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defoliant

środek stosowany do usuwania liści z roślin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. biol. substancja powodująca zrzucanie liści przez rośliny;

Defolianty (ang. defoliant z łac. de- 'od-' i folium 'liść; karta') – substancje chemiczne, które powodują zrzucanie liści przez rośliny.

Stosowane w rolnictwie w celu przyspieszenia dojrzewania roślin i ułatwienia zbioru. Zabieg ten ma zastosowanie na nasiennych plantacjach wolno dojrzewających roślin strączkowych, jak łubin, bób, na 1-3 tyg. przed zbiorem. Znajdują także zastosowanie w szkółkarstwie do usuwania liści z podkładek drzew owocowych w celu przyspieszenia przejścia w okres spoczynku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defonologizacja

zanikanie różnicy w wymowie między dwiema głoskami

#### Źródła:

SJP.pl

# Deforestacja

niszczenie lasów; ogołacanie z lasów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów

Wylesianie, deforestacja, wycięcie – proces zmniejszania udziału terenów leśnych w ogólnej powierzchni danego obszaru, zazwyczaj wskutek antropopresji (np. nadmierne wykorzystanie gospodarcze lasów, zanieczyszczenie środowiska itp.).Może prowadzić do powodzi, susz, osunięć ziemi i lawin błotnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deforma

lekceważąco: zła reforma

#### Źródła:

SJP.pl

# Deformacja

niszczenie, zmiana kształtu czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

- odkształcenie (deformacja) – w mechanice zmiana wzajemnego położenia części ciała
- deformacja (w plastyce) – zmiana kształtu postaci lub form przedmiotów w stosunku do ich pierwowzorów istniejących w rzeczywistości, dokonana zgodnie z założeniami danego kierunku artystycznego (np. ekspresjonizmu) lub nieświadomie (jak np. w sztuce dziecięcej, ludów prymitywnych)
- deformacja (w medycynie) – rodzaj wady wrodzonej płodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deformacyjny

→ deformacja

Patrz:deformacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deformować

wypaczać;
1. powodować zniekształcenia; zniekształcać, szpecić;
2. zmieniać pierwotny sens czegoś;
3. powodować zwyrodnienie, upadek moralny; degenerować, wynaturzać, demoralizować

czasownik niedokonany

(1.1) pejor. pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deformowalność

cecha czegoś, co łatwo ulega zniekształceniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deformowalny

1. łatwo ulegający zniekształceniu;
2. algorytm deformowalny - w kryptografii: taki, że adwersarz ma możliwość zmiany szyfrogramu bez znajomości tekstu jawnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Deformująco

→ deformujący

Patrz:deformujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Defragmentacja

procedura zapisu pliku znajdującego się na dysku twardym tak, aby wszystkie części danego pliku były zapisane w kolejnych sektorach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defragmentacyjny

przymiotnik

(1.1) dotyczący defragmentacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Defragmentator

narzędzie do defragmentacji dysków twardych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. program komputerowy do defragmentowania plików

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defragmentować

czasownik

(1.1) inform. wykonywać defragmentację

#### Źródła:

Wiktionary

# Defragmentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. wykonywanie defragmentacji, zachodzenie defragmentacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Defraudacja

przeznaczenie powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Defraudacyjny

związany z przeznaczeniem powierzonych publicznych pieniędzy lub majątku na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z defraudacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defraudancki

→ defraudacja; defraudacyjny, malwersacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z defraudantami, tymi, którzy dopuszczają się defraudacji, taki jak oni

(1.2) służący do defraudacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Defraudant

człowiek, który dopuścił się defraudacji; złodziej

#### Źródła:

SJP.pl

# Defraudantka

→ defraudant

Patrz:defraudant

#### Źródła:

SJP.pl

# Defraudować

przeznaczać powierzone publiczne pieniądze lub majątek na niewłaściwy cel, najczęściej dla osobistej korzyści i niezgodnie z prawem

#### Źródła:

SJP.pl

# Degas

[czyta: deGA] nazwisko francuskie, m.in. Edgar Dega (1834-1917) - malarz francuski

Edgar Degas, właśc. Hilaire-Germain-Edgar de Gas, wym. [ilɛʀ ʒɛʁmɛ̃ ɛdɡɑʀ dəˈɡɑ] (ur. 19 lipca 1834 w Paryżu, zm. 27 września 1917 tamże) – francuski malarz i rzeźbiarz impresjonistyczny. Pełna inwencji kompozycja, świetna kreska i umiejętność przedstawiania postaci w ruchu przyczyniły się do uznania go za jednego z największych malarzy końca XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Degazacja

1. niszczenie gazów bojowych;
2. usuwanie pozostałości gazów używanych w procesach obróbki materiałów, np. przy sterylizacji gazowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Degazator

środek do niszczenia bojowych substancji trujących

#### Źródła:

SJP.pl

# Degażować

podcinać, cieniować włosy specjalnymi nożyczkami (degażówkami)

#### Źródła:

SJP.pl

# Degażówki

fryzjerskie nożyczki do degażowania (cieniowania włosów)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) fryzj. nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;

Degażówki – rodzaj nożyczek z ostrzami w kształcie zębów – na jednym lub na obu ostrzach. Używane we fryzjerstwie do przerzedzania (degażowania) włosów oraz występujące w odmianie do pielęgnacji sierści zwierząt (psów, kotów).

Ten typ nożyczek stosuje się do zmniejszania objętości włosów (przerzedzania), cieniowania, strzyżenia punktowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Degeneracja

1. zatracenie norm moralnych i poczucia godności; wyradzanie się, zwyrodnienie, wynaturzenie;
2. poważne zniekształcenie struktury, organizacji czegoś;
3. w medycynie:
a) nieodwracalne zmiany organiczne, utrudniające lub hamujące funkcje życiowe osobnika, prowadzące do jego wyginięcia;
b) patologiczne zmiany w komórkach, tkankach lub narządach, prowadzące do upośledzenia ich funkcji lub do zaniku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

(1.2) biol. nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach

Degeneracja to ogólnie zwyrodnienie, wynaturzenie, zniekształcenie – zasadnicza (najczęściej niekorzystna) zmiana (proces), często także wynik procesu degeneracyjnego.

- w matematyce, fizyce i chemii:
  - figura geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerowe pole powierzchni; bryła geometryczna jest zdegenerowana, gdy ma zerową objętość
  - degeneracja (zwyrodnienie) poziomów energetycznych – stan, w którym jednej wartości energii układu odpowiada wiele stanów kwantowych
  - degeneracja (zwyrodnienie) widma – właściwość widma operatora w przestrzeni Banacha

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Degeneracki

przymiotnik od: degenerat

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z degeneratem; taki jak degenerat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degeneracyjność

cecha czegoś mającego tendencję do stopniowego pogarszania swojego stanu

#### Źródła:

SJP.pl

# Degeneracyjny

związany ze stopniowym pogarszaniem stanu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Degenerat

1. człowiek, który trwale zatracił normy moralne i poczucie godności; zwyrodnialec;
2. potocznie: zboczeniec;
3. człowiek całkowicie zniszczony przez długotrwałe uzależnienie od środków chemicznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. pejor. osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degeneratka

→ degenerat

Patrz:degenerat

#### Źródła:

SJP.pl

# Degeneria

niewielkie drzewo z rodziny degeneriowatych, pochodzące z wyspy Fidżi

Degeneriowate (Degeneriaceae I.W. Bailey & A.C. Sm.) – monotypowa rodzina roślin należąca do rzędu magnoliowców. Obejmuje jeden rodzaj degeneria Degeneria z dwoma gatunkami. Są to drzewa będące endemitami wysp Fidżi na Oceanie Spokojnym. Z powodu usunięcia naturalnych barier między populacjami obu gatunków w wyniku działalności człowieka – oba taksony krzyżują się. Nie jest znane znaczenie ekonomiczne tych roślin. Kwiaty zapylane są przez chrząszcze, a nasiona roznoszone są przez gołębie i papugi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Degeneriowate

o cechach degeneriowatych (rodzina roślin)

Degeneriowate (Degeneriaceae I.W. Bailey & A.C. Sm.) – monotypowa rodzina roślin należąca do rzędu magnoliowców. Obejmuje jeden rodzaj degeneria Degeneria z dwoma gatunkami. Są to drzewa będące endemitami wysp Fidżi na Oceanie Spokojnym. Z powodu usunięcia naturalnych barier między populacjami obu gatunków w wyniku działalności człowieka – oba taksony krzyżują się. Nie jest znane znaczenie ekonomiczne tych roślin. Kwiaty zapylane są przez chrząszcze, a nasiona roznoszone są przez gołębie i papugi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Degeneriowaty

o cechach degeneriowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Degenerować

wynaturzać, wyrodnieć, karłowacieć, cofać w rozwoju

#### Źródła:

SJP.pl

# Deglacjacja

zespół procesów prowadzących do zaniku pokrywy lodowej

Deglacjacja, cofanie się lodowca – proces polegający na stopniowym zaniku lub zmniejszaniu się powierzchni lodowca i odsłanianiu się zlodowaconego terenu, głównie wskutek zmian klimatu.

Wyróżnia się:

- deglacjację frontalną – powolne cofanie się czoła lodowca (w wyniku przewagi topnienia nad napływem nowego lodu) bez utraty jego zwartości; charakterystyczna dla lodowców górskich;
- deglacjację arealną – powierzchniowe zanikanie lodowca, zachodzące równomiernie od góry; lodowiec nie zachowuje swojej zwartości, pozostają bryły martwego lodu zazwyczaj pokryte moreną powierzchniową.
- deglacjację subakwalną – deglacjacja zbiornikowa, podwodna
- deglacjację z oscylacjami i nasunięciami

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deglacjacyjny

przymiotnik od: deglacjacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deglobalizacja

proces polegający m.in. na zmniejszeniu obrotów handlu międzynarodowego oraz osłabieniu przepływu kapitału, ludzi i technologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Deglomeracja

proces hamujący wzrost zagęszczenia ludności, przez rozszerzanie się terenów przeznaczonych na budownictwo (zwłaszcza jednorodzinne) daleko poza centra miast

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) planowy lub samoczynny proces rozpraszania się skupisk ludności i jej działalności (firm, instytucji itp.);

Deglomeracja (z łac. de – od, glomerare – skupiać) – proces mający na celu zahamowanie wzrostu zagęszczenia ludności. Wyróżnia się dwa typy deglomeracji: czynną (przenoszenie zakładów pracy poza granice aglomeracji) i bierną (niedopuszczanie do powstawania nowych miejsc zatrudnienia na terenie aglomeracji).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deglomeracyjny

przymiotnik od: deglomeracja

przymiotnik

(1.1) przym. od deglomeracja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deglomerować

1. przeciwdziałać nadmiernemu rozrastaniu się wielkich miast;
2. rozpraszać wielkie skupiska ludności

czasownik

(1.1) o skupiskach ludzi i ich działalności, zwłaszcza przemyśle: planowo lub samoczynnie rozpraszać się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deglomerowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deglomerować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Degolówka

czapka kroju wojskowego kepi francuskiego, popularna wśród młodzieży w Polsce po wizycie de Gaulle'a (we wrześniu 1967 roku)

#### Źródła:

SJP.pl

# Degórski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Degorżować

usuwać osad drożdżowy z butelek szampana lub innego wina musującego, w których zakończyła się wtórna fermentacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Degradacja

1. obniżenie wartości, rangi, stanowiska;
2. niszczenie środowiska naturalnego;
3. utrata pozycji, przynależności do wyższej grupy klasowej; deklasacja;
4. rozpad lub rozkład związku chemicznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe

(1.2) obniżenie pozycji / rangi / wartości

(1.3) niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje

(1.4) rozkład związku chemicznego na prostsze związki

- degradacja w pracy – przeniesienie pracownika z wyższego stanowiska na niższe lub obniżenie jego stopnia służbowego (to drugie zwykle jako kara dyscyplinarna)
- degradacja zawodowa – przejście na niższe stanowisko lub podjęcie zawodu niżej cenionego niż wcześniej wykonywany albo utrata pracy
- degradacja w wojsku – odebranie dotychczasowego stopnia wojskowego i nadanie stopnia szeregowego
- degradacja geologiczna – obniżenie produktywności i żyzności gleby
- degradacja siedliska rolniczego – obniżenie potencjału wytwórczego ekosystemów rolniczych
- degradacja środowiska przyrodniczego – pogorszenie się stanu środowiska przyrodniczego i ekosystemów
- degradacja chemiczna – rozpad związku chemicznego
  - degradacja Edmana – metoda sekwencjonowania peptydów
  - degradacja Hofmanna (inaczej przegrupowanie Hofmanna) – reakcja chemiczna amidów pierwszorzędowych
  - degradacja polimerów – nazwa procesów rozpadu cząsteczek polimerów

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Degradacyjny

przymiotnik od: degradacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Degradować

1. przenosić kogoś ze stanowiska wyższego na niższe;
2. w wojsku: karnie przenosić do stopnia szeregowca;
3. obniżać rolę, rangę, wartość czegoś;
4. powodować niszczenie środowiska naturalnego;
5. degradować się:
a) stawać się mniej wartościowym;
b) o środowisku, jego elementach: ulegać degradacji

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) tracić korzystne cechy

czasownik zwrotny niedokonany degradować się (dk. brak)

(3.1) stawać się mniej wartościowym

(3.2) ulegać procesowi niszczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degradowalny

łatwo ulegający rozkładowi, degradacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Degradowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) obniżanie komuś stopnia wojskowego, zwykle karnie

(1.2) tracenie korzystnych cech

#### Źródła:

Wiktionary

# Degradujący

1. przenosić kogoś ze stanowiska wyższego na niższe;
2. w wojsku: karnie przenosić do stopnia szeregowca;
3. obniżać rolę, rangę, wartość czegoś;
4. powodować niszczenie środowiska naturalnego;
5. degradować się:
a) stawać się mniej wartościowym;
b) o środowisku, jego elementach: ulegać degradacji

Patrz:degradować

#### Źródła:

SJP.pl

# Degras

moellon; uboczny produkt utleniania tranu, do natłuszczania skór

#### Źródła:

SJP.pl

# Degrengolada

upadek moralny lub materialny; staczanie się

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. zanik wartości moralnych lub estetycznych

Degrengolada – ósmy album studyjny polskiej piosenkarki Nosowskiej. Został wydany 19 maja 2023 nakładem wydawnictwa Kayax.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Degresja

stopniowe zmniejszanie się; obniżanie się poziomu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Degresywność

w ekonomii: cecha czegoś, czemu stopniowo jest zmniejszana wartość

#### Źródła:

SJP.pl

# Degresywny

w ekonomii: związany ze stopniowym zmniejszeniem wartości czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Degustacja

1. ocena smaku produktów żywnościowych;
2. potocznie: poczęstunek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ocena smaku produktów spożywczych

(1.2) pot. poczęstunek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degustacyjny

przymiotnik od: degustacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z degustacją, dotyczący degustacji, służący do degustacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degustator

specjalista określający jakość produktów żywnościowych (np. wina, herbaty) na podstawie ich smaku; kiper

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczestnik degustacji

(1.2) profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku

Kiper – degustator, osoba zawodowo zajmująca się organoleptyczną oceną smaku, wyglądu, zapachu, jakością i klasyfikacją wszelkiego rodzaju potraw i napojów. Pojęcie to odnosi się głównie do osób degustujących i oceniających napoje alkoholowe takie jak wino, piwo, whisky itp. Kiper powinien wykazywać się szczególną wrażliwością smakowo-węchową oraz posiadać odpowiednią wiedzę, pozwalającą mu na obiektywną ocenę degustowanych trunków lub potraw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Degustatorka

kobieta oceniająca jakość artykułów żywnościowych na podstawie smaku tych artykułów

#### Źródła:

SJP.pl

# Degustatorski

→ degustator

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z pracą lub osobą degustatora, dotyczący degustatora

Patrz:degustator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Degustować

1. smakować potrawy i napoje;
2. oceniać jakość produktów spożywczych na podstawie ich smaku

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdegustować)

(1.1) podn. próbować jedzenia lub napojów w sposób świadomy, z uwagą, aby docenić ich smak, aromat, teksturę i inne walory

(1.2) pot. przyprawiać o niesmak

czasownik zwrotny niedokonany degustować się (dk. zdegustować się)

(2.1) pot. czerpać przyjemność z długotrwałego czy bardzo szczegółowego zajmowania się czymś

(2.2) podn. być degustowanym

(2.3) pot. ulegać odrazie, zniesmaczeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dehellenizacja

wyzwalanie się spod wpływów kultury starożytnej Grecji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehelmintyzacja

uwalnianie organizmu od pasożytów przy użyciu odpowiednich środków; odrobaczanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehermetyzacja

rozszczelnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehermetyzacyjny

przymiotnik od: dehermetyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehermetyzować

powodować utratę szczelności

#### Źródła:

SJP.pl

# Deheroizacja

pozbawianie kogoś lub czegoś cech heroicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Deheroizacyjny

przymiotnik od: deheroizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deheroizować

pozbawiać kogoś lub coś cech bohaterskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehnel

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehumanizacja

1. pozbawianie cech ludzkich; odczłowieczenie;
2. proces zmian powodujących zanik wartości humanitarnych; dehumanizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi

Dehumanizacja (od łac. humanus, ludzki), odczłowieczanie, odczłowieczenie – proces zanegowania człowieczeństwa drugiej osoby, czyli zmiany stosunków interpersonalnych, w wyniku którego zaczyna się postrzegać drugiego człowieka jako zwierzę lub przedmiot pozbawiony jakichkolwiek uczuć, afektów i emocji. Praktyczna definicja określa to zjawisko jako postrzeganie i traktowanie innych ludzi tak, jakby nie posiadali oni zdolności umysłowych, którymi dysponujemy jako istoty ludzkie. W takim ujęciu każdy czyn lub myśl, które traktują kogoś jako mniej niż człowieka, jest aktem odczłowieczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dehumanizacyjny

przymiotnik od: dehumanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehumanizm

proces zmian powodujących zanik wartości humanitarnych; dehumanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehumanizować

1. pozbawiać cech ludzkich, właściwych człowiekowi; odczłowieczać;
2. dehumanizować się - tracić cechy ludzkie; odczłowieczać się

czasownik

(1.1) pozbawiać cech ludzkich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dehydratacja

1. utrata wody przez komórki i tkanki organizmu; odwodnienie;
2. odszczepianie cząsteczek wody od uwodnionych związków chemicznych

- dehydratacja (odwodnienie) – usunięcie ze związku chemicznego atomów wodoru i tlenu w stosunku atomowym 2:1, czyli w takim jak w wodzie, lub też usunięcie cząsteczek wody z uwodnionego związku chemicznego
- dehydratacja (odwodnienie) – usunięcie warstwy cząsteczek wody związanych bezpośrednio z powierzchnią zolu, w wyniku czego zol ten zmienia się z zolu liofilowego na zol liofobowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dehydratacyjny

→ dehydratacja

Patrz:dehydratacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehydrator

odwilżacz, aparat do usuwania wody z czynnika chłodniczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehydratyzacja

próżniowe suszenie surowców w naturalnej temperaturze 4˚C

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehydrocholesterol

prowitamina witaminy D3

#### Źródła:

SJP.pl

# Dehydrogenacja

usuwanie atomów wodoru z cząsteczki związku chemicznego; odwodornianie; dehydrogenizacja

Odwodornienie (dehydrogenacja) – reakcja chemiczna polegająca na odszczepianiu od cząsteczek atomów wodoru. Jest reakcją odwrotną do uwodorniania.

Reakcje odwodornienia dzieli się zazwyczaj według rodzaju wiązań w cząsteczce, od których wodór jest odszczepiany.

- węgiel – węgiel
- węgiel – tlen
- węgiel – azot

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dehydrogenaza

enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru lub elektronów od niektórych substancji i przenoszenie ich na inne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym katalizujący odszczepianie atomów wodoru od metabolitów i przenoszenie ich na inne związki chemiczne;

Dehydrogenazy – ogólna nazwa grupy enzymów zaliczanych do oksydoreduktaz, odczepiających atomy wodoru (łac. hydrogenium) z rozmaitych związków organicznych występujących w organizmach żywych. Przykładem może być kompleks dehydrogenazy kwasów tłuszczowych czy enzymy cyklu Krebsa. Odrywany atom wodoru nie występuje w postaci rodnika tylko jest wiązany z NAD i tak używany do hydrogenacji (uwodorniania) albo utleniany w kaskadzie oksydacyjnej mitochondrium produkując ATP.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dehydrogenizacja

usuwanie atomów wodoru z cząsteczki związku chemicznego; odwodornianie; dehydrogenacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dei

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) socjol. ekon. różnorodność, równość, inkluzywność

#### Źródła:

Wiktionary

# Deichmann

nazwa sieci sklepów obuwniczych

Deichmann SE – międzynarodowa sieć sklepów obuwniczych, której placówki znajdują się w kilkudziesięciu krajach Europy, a także w Turcji oraz USA. W ofercie sklepów Deichmann poza obuwiem znajdują się akcesoria takie jak: torebki, paski, portfele, czapki itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deifikacja

uznanie człowieka, innej istoty żywej lub przedmiotu za bóstwo; ubóstwienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

Deifikacja (łac. deificatio; deus „bóg”, facere „czynić”) – ubóstwienie, przypisanie cech boskich temu, co bogiem nie jest, a następnie uprawienie kultu ubóstwionej istoty lub rzeczy.

W mistycyzmie pojęcie to związane jest m.in. z przebóstwieniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deifikować

przypisywać komuś lub czemuś cechy boskie

czasownik niedokonany

(1.1) przypisywać rangę lub cechy boskie; uważać za boga/bóstwo, oddawać boską cześć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypisywanie rangi lub cech boskich; uważanie za boga/bóstwo, oddawanie boskiej czczci

#### Źródła:

Wiktionary

# Deiksa

w językoznawstwie: gramatyczny morfem czasu, wskazujący element sytuacji, o której mowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Deiktyczność

→ deiktyczny

Patrz:deiktyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deiktyczny

partykuła deiktyczna - partykuła wskazująca

#### Źródła:

SJP.pl

# Deimos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Dejmos.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

- Dejmos (Deimos) – księżyc Marsa
- Dejmos (gr. Deimos, łac. Deimus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie trwogi, brat Fobosa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deinonych

drapieżny gad z rodziny dromeozaurów, występujący na terenie Ameryki Północnej w okresie kredy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. gatunek dinozaura z grupy teropodów;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deinonychozaur

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy

#### Źródła:

SJP.pl

# Deinonychozaury

przedstawiciel nadrodziny dinozaurów gadziomiednicznych z okresu kredy

Deinonychozaury (Deinonychosauria), grupa dinozaurów gadziomiednicznych; żyły w okresie kredy; długość ciała do 7 m, masa do 700 kg; stosunkowo duży mózg; przednie kończyny krótkie; ogon długi, smukły; szybkie i ruchliwe drapieżniki, atakowały za pomocą długich, ostrych pazurów.

Klasyfikacja:
Deinonychozaury (Deinonychosauria)

- Rodzina: dromeozaury (Dromaeosauridae)
- Rodzina: troodony (Troodontidae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deinstalacja

usunięcie zainstalowanego programu komputerowego; dezinstalacja, odinstalowanie

Dezinstalacja programu lub krótko dezinstalacja – proces w założeniu w pełni odwrotny do instalacji.

Wykonywany jest przez specjalny program komputerowy lub skrypt dezinstalacyjny, usuwający pliki aplikacji uprzednio skopiowane na dysk komputera użytkownika z jednoczesnym przywróceniem ustawień środowiska systemu operacyjnego sprzed instalacji – o ile jest to możliwe. Niekiedy usuwanie plików jest dwuetapowe, gdy są one w trakcie dezinstalacji używane przez inne programy (procesy) – wtedy w trakcie instalacji pliki takie są zaznaczane jako podlegające usunięciu po przeładowaniu systemu operacyjnego. Operacja dezinstalacji może być wykonywana na podstawie dziennika instalacji, o ile program instalacyjny taki dziennik utworzył.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deinstalacyjny

→ deinstalacja; dezinstalacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deinstalator

program do odinstalowywania innych programów; dezinstalator

#### Źródła:

SJP.pl

# Deinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; odinstalowywać, dezinstalować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deinstytucjonalizacja

Deinstytucjonalizacja – proces rozwoju działań i usług świadczonych na poziomie i przez społeczności lokalne, którego celem jest jak najszersza eliminacja konieczności świadczenia działań i usług instytucjonalnych (zakładowych) – świadczonych przez państwo lub samorząd.

#### Źródła:

Wikipedia

# Deisis

typ ikonograficzny przedstawiający Chrystusa na tronie jako Zbawiciela i Sędziego; deesis

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deista

zwolennik poglądu filozoficznego z okresu Oświecenia, według którego Bóg stworzył świat materialny i rządzące nim prawa, ale nie ma wpływu na jego działanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wyznawca deizmu

Deizm – nurt religijno-filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego, będącego konstruktorem świata rozumianego jako mechanizm oraz źródłem praw, według których ten mechanizm świata działa. Tak rozumiany Bóg nie ingeruje w stworzony świat. Deizm nie jest zwartym systemem ani szkołą filozoficzną. Rozpowszechnił się głównie w Europie, a także w Ameryce Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deistka

zwolenniczka deizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka deizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deistyczny

przymiotnik od: deizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z deizmem, dotyczący deizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deizm

pogląd filozoficzny z okresu Oświecenia, według którego Bóg stworzył świat materialny i rządzące nim prawa, ale nie ma wpływu na jego działanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. filoz. pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

Deizm – nurt religijno-filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego, będącego konstruktorem świata rozumianego jako mechanizm oraz źródłem praw, według których ten mechanizm świata działa. Tak rozumiany Bóg nie ingeruje w stworzony świat. Deizm nie jest zwartym systemem ani szkołą filozoficzną. Rozpowszechnił się głównie w Europie, a także w Ameryce Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dej

1. tytuł oficerski w wojskach janczarskich;
2. tytuł namiestników tureckich w Algierii i Tunisie

- Dej (miasto)
- Dej (stopień wojskowy)
- pseudonim Gheorghe Gheorghiu-Dej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejanira

1. mitologiczna żona Heraklesa;
2. szata (koszula) Dejaniry - przedmiot przynoszący nieszczęście, źródło cierpień

Dejanira (gr. Δηιάνειρα, Dēíaneira, łac. Deianira) – w mitologii greckiej królewna kalidońska, córka Ojneusa, żona Heraklesa, który pokonał innych zalotników, ubiegających się o jej rękę; z zazdrości obdarzyła go zatrutą szatą, doprowadzając do jego śmierci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejdwud

podwodna część statku; dejwud

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejewski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisław Dejewski – polski brakarz
- Tomasz Dejewski – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejguński

przymiotnik od: Dejguny (jezioro)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejguny

jezioro w Polsce

Dejguny – jezioro w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich, w dorzeczu Węgorapy w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Giżycko.

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 762,5 ha do 765,3 ha.Zwierciadło wody położone jest na wysokości 116,8 m n.p.m. lub 116,6 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 12,0 m, natomiast głębokość maksymalna 45,0 m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji (obwód królewiecki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły;

- Dejma – rzeka w obwodzie królewieckim w Rosji
- Dejma – cywilna formacja obronna na Malcie (XV–XVIII w.)
- Dejma – afrochrześcijańska wspólnota religijna z Wybrzeża Kości Słoniowej

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dejman

marynarz dorywczo zatrudniony na statku w czasie postoju w porcie, zastępujący członka załogi

Dejman (od ang. day man) – członek załogi (pokładowej oraz maszynowej) statku zatrudniony w systemie dniówkowym (tzw. dejmanka), czyli niezatrudnionych w systemie wachtowym; kierownicy działów oraz kapitan nie są dejmanami z uwagi na nienormowany czas pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejmek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejmos

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. zob. Deimos.

- Dejmos (Deimos) – księżyc Marsa
- Dejmos (gr. Deimos, łac. Deimus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie trwogi, brat Fobosa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dejnarowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejneka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejon

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejonizacja

proces redukcji jonów znajdujących się w cieczach lub gazach

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejonizacyjny

→ dejonizacja

Patrz:dejonizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejonizator

przyrząd zmniejszający stopień jonizacji cieczy lub gazów

- Dejonizator wody – urządzenie do produkcji wody ultraczystej
- Dejonizator (neutralizator ładunków) – urządzenie przeznaczone do neutralizacji nadmiarowych ładunków elektrostatycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dejonizować

usuwać jony z wody, gazu itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Dejwud

podwodna część statku; dejdwud

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i tylnicy lub pawęży;

(1.2) żegl. podwodne trójkątne wzmocnienie szkieletu łodzi, na połączeniu stępki i dziobnicy

(1.3) mar. konstrukcja pochwy wału śrubowego

Węzłówka rufowa, dejwud, kolano rufowe - wiązanie będące elementem szkieletu jednostki pływającej. Jest elementem wzmacniającym połączenie głównej belki szkieletu, czyli stępki (leżącej na dnie wzdłuż osi jednostki) z główną belką rufy, czyli tylnicą, a gdy tej nie ma to bezpośrednio ze ścianą rufy, czyli pawężą. W przypadku, gdy jednostka nie ma stępki, lub też stępka z powodu dużego nawisu rufowego nie dochodzi do rufy, węzłówka ta może łączyć pawęż ze strzałą konchy (wtedy oddzielna węzłówka łączy stępkę z tylnicą).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dek

pokład statku

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) żegl. pokład;

Pokład statku – trwałe, wodoszczelne pokrycie zamykające od góry kadłub statku. Może być stalowe, drewniane lub wykonane z kompozytów. W nomenklaturze żeglarskiej nazywane jest dekiem lub pokładówką.

Na statku może być kilka pokładów. Rozróżnia się:

- Pokład dziobowy (Fordek) – część pokładu górnego znajdująca się na dziobie lub osobny pokład rozciągający się od dziobu na niecałą długość statku. Najbardziej wysunięta, skrajna część pokładu dziobowego to bak.
- Pokład rufowy (Achterdek) – część pokładu górnego znajdująca się na rufie lub osobny pokład na rufie.
- Pokład górny – najwyższy, nieprzerwany pokład, rozciągający się na całej długości statku.
- Pokład grodziowy – do którego dochodzą poprzeczne grodzie wodoszczelne.
- Pokład nadbudówki lub pokładówki (Spardek) – nakrywający nadbudówkę lub pokładówkę.
- Pokład wolnej burty – do którego mierzona jest wolna burta. Jest to zwykle pokład górny.
- Pokład wytrzymałościowy – stanowiący górny element konstrukcji statku.
- Pokład dolny – znajdujący się poniżej pokładu górnego.
- Pokład pojazdowy – na promach i samochodowcach, na którym przewożone są pojazdy.
- Szkafut – występujący na żaglowcach i dużych jednostkach żaglowych pokład znajdujący się na śródokręciu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deka

1. ściana pudła rezonansowego instrumentu muzycznego;
2. przykrycie, pokrowiec;
3. średniowieczna broń sieczna, rodzaj sztyletu; daga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. koc

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. międzykondygnacyjna płyta betonowa

Deka (da) (z gr. δέκα [deka] oznaczającego dziesięć) – przedrostek jednostki miary oznaczający mnożnik 10 = 101. Przed wprowadzeniem w Polsce układu SI w 1966 roku funkcjonował skrót dk. Przedrostek ten (podobnie jak decy) jest stosowany dość rzadko w porównaniu z niektórymi innymi przedrostkami jednostek miary. Przykładowo, używany jest wraz z niutonem jako daN do oznaczania ciężaru z przyczyn praktycznych, bowiem 1 daN odpowiada w przybliżeniu 1 kG (kilogram-siła).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deka-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć

(1.2) fiz. pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekabrysta

rosyjski rewolucjonista szlachecki występujący zbrojnie w grudniu 1825 r. przeciwko samowładztwu carskiemu i stosunkom pańszczyźnianym w Rosji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekabrystka

→ dekabrysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. forma żeńska od: dekabrysta

Patrz:dekabrysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekabrystowski

przymiotnik

(1.1) hist. dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekada

okres dziesięciu dni, miesięcy lub lat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziesięć dni

(1.2) dziesięć tygodni

(1.3) dziesięć miesięcy

(1.4) dziesięć lat

- dekada – jednostka czasu
- dekada – w elektronice, rząd wielkości częstotliwości
- „Dekada” – pismo konspiracyjne

- Dekada – album grupy Strachy na Lachy
- Dekada 1997–2007 – album kompilacyjny Jacka „Meza” Mejera
- Dekada – album grupy Jeden Osiem L

- „Dekada” – sieć galerii i centrów handlowych
- Dekada – polska spółka akcyjna, właściciel sieci centrów handlowych Dekada

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekadencja

1. upadek dotychczasowych wartości moralnych, społecznych lub kulturowych;
2. ogół ruchów artystycznych i prądów myślowych reprezentujących schyłkową fazę danej epoki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chylenie się ku upadkowi

(1.2) rozkład wartości moralnych i kulturowych

(1.3) tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX

Dekadencja (decadence – fr. z łac. decadentia – odpadnięcie, odstąpienie, zmarnienie) – rozkład wartości kulturowych, społecznych; chylenie się ku upadkowi; kryzys lub schyłek (literatury, sztuki itp.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekadencki

1. schyłkowy, zawierający elementy rozkładu dotychczasowych wartości moralnych, kulturalnych lub społecznych;
2. odnoszący się do dekadentyzmu, z epoki dekadentyzmu

przymiotnik

(1.1) taki który posiada cechy dekadencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekadenckość

→ dekadencki

Patrz:dekadencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekadent

1. przedstawiciel dekadentyzmu; schyłkowiec;
2. człowiek mający pesymistyczne nastawienie do życia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. przedstawiciel dekadentyzmu

(1.2) osoba pesymistycznie nastawiona do życia, spodziewająca się rychłego końca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekadentka

1. przedstawicielka dekadentyzmu;
2. kobieta o pesymistycznym nastawieniu do życia mająca świadomość upadku dotychczasowych wartości

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekadentyzm

1. określenie wszelkich ruchów artystycznych i okresów, reprezentujących schyłkową fazę danej epoki;
2. prąd duchowy końca XIX w., wyrażający się w postawie pesymistycznej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;

Dekadentyzm (z fran. décadence – „chylenie się ku upadkowi”, „schyłek”) – nurt światopoglądowy i artystyczny funkcjonujący na przełomie drugiej połowy XIX i początku XX wieku, cechujący się przeświadczeniem o kryzysie i rychłym upadku tradycyjnych form kultury zachodniej. Jego podłożem były zjawiska związane z postępującym procesem urbanizacji i industrializacji objawiające się erozją dotychczasowych układów i więzi społecznych oraz kwestionowaniem tradycyjnych norm moralnych i obyczajowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekadówka

potocznie: bilet dziesięciodniowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. to co trwa, jest ważne lub jest związane z jakimiś dzięsięcioma jednostkami czasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekadowy

1. związany z dekadą - okresem dziesięciu dni, lat (rzadziej: tygodni, miesięcy);
2. w fizyce: związany z dekadą - zakresem wartości danej wielkości fizycznej od a do 10a (np. od 10 do 100 MHz);
3. związany z dekadą - dziesięciodniową częścią miesiąca w starożytnym kalendarzu egipskim i rewolucyjnym, wprowadzonym w czasach Wielkiej Rewolucji Francuskiej, kalendarzu francuskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekaedr

bryła ograniczona dziesięcioma wielokątami regularnymi; dziesięciościan

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekagon

wielokąt mający 10 kątów; dziesięciokąt; dziesięciobok

Dziesięciokąt foremny (znany też pod grecką nazwą dekagon) – wielokąt, który ma dziesięć boków o jednakowej długości i dziesięć kątów równej miary. Każdy kąt ma miarę 144°, zaś suma miar wszystkich kątów jest równa 1440°.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekagonalny

mający dziesięć kątów; dziesięciokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekagram

jednostka masy równa 10 gramom (skrót: dag)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka masy równa dziesięciu gramom

Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest jednostką podstawową.

W Międzynarodowym Układzie Miar jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekagramowy

związany z dekagramem

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który waży dekagram; wyrażany w dekagramach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekaherc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. fiz. rzad. jednostka częstotliwości równa dziesięciu hercom

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekal

kalka ceramiczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekalcyfikacja

utrata wapnia z kości i zębów; odwapnianie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekalina

węglowodór wielopierścieniowy

Dekalina – organiczny związek chemiczny, dwupierścieniowy węglowodór nasycony, produkt całkowitego uwodornienia naftalenu. Bezbarwna ciecz o słabym zapachu, stosowana jako rozpuszczalnik (np. żywic). Używana również jako składnik paliw do silników spalinowych, a także zamiast terpentyny w produkcji lakierów i pokostów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekalitr

jednostka objętości równa 10 litrom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. dziesięć litrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekalitrowy

związany z dekalitrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekalkomania

1. metoda zdobienia ceramiki;
2. zdobienie wykonane tym sposobem

- Dekalkomania (technika malarska)
- Dekalkomania (zdobnictwo w ceramice)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekalog

1. zbiór dziesięciu przykazań objawionych wg Biblii Mojżeszowi na górze Synaj przez Boga, stanowiących podstawę moralności żydowskiej i chrześcijańskiej; Dekalog, dziesięcioro, dziesięć przykazań (Bożych);
2. przenośnie: zbiór podstawowych zasad postępowania w jakimś środowisku lub jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. praw. w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Dekalog (stgr. δεκάλογος dekalogos – dziesięć słów), Dziesięć przykazań, w tradycji żydowskiej Dziesięć Oświadczeń (עשרת הדיברות, Aseret ha-Dibrot) – zbiór podstawowych nakazów moralnych obowiązujących pierwotnie wyznawców judaizmu, a następnie przyjęty w zmienionej formie przez chrześcijan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekalogiczny

związany z dekalogiem - zbiorem dziesięciu przykazań Bożych; dekalogowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekalogowy

związany z dekalogiem - zbiorem dziesięciu przykazań Bożych; dekalogiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dekalogiem, dotyczący dekalogu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekalumen

jednostka miary strumienia świetlnego, dekalumen = 10 lumenów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekameron

Dekameron (Il Decamerone, z greki deka hemeron, dziesięć dni) – dzieło literackie Giovanniego Boccaccia, napisane w języku włoskim prawdopodobnie w latach 1350–1353, a po raz pierwszy wydane drukiem ok. 1470 roku. W 1559 roku Dekameron umieszczono w indeksie ksiąg zakazanych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dekametr

jednostka długości równa 10 metrów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. jednostka długości równa dziesięciu metrom;

Dekametr (symbol: dam) – wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jeden dekametr równa się 10 metrom. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E+1 m oznaczający 10 × 1 m.

Nie jest powszechnie używany jako jednostka odległości. Dekametrów używa się czasami w meteorologii do określenia wysokości geopotencjału.

- Dla określenia powierzchni używa się dekametrów kwadratowych (dam2), znanych pod nazwą ar. 1 ar równa się 1 dam2, który jest równy 100 metrom kwadratowym (100 m²).
- Dla określenia objętości używa się czasami dekametrów sześciennych (dam3), gdzie 1 dam3 równa się 1 000 m³.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekametrowy

związany z dekametrem

przymiotnik

(1.1) fiz. mający długość 10 metrów

(1.2) fiz. techn. związany z długością rzędu 10 metrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekan

węglowodór nasycony (alkan) z dziesięcioma atomami węgla w cząsteczce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rozległy płaskowyż w centralnej i południowej części Półwyspu Indyjskiego;

- Dekan – wyżyna w Indiach
- dekan – alkan z 10 atomami węgla w cząsteczce
- Dekan – starożytni astronomowie greccy dzielili niekiedy ekliptykę na 36 dekanów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekanacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dekanat

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekanalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do dekanatu, związany z dekanatem

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekanat

dziekanat;
1. w Kościele katolickim: jednostka administracyjna składająca się z kilku parafii, zarządzana przez dziekana;
2. urząd, funkcja dziekana katolickiego; dziekania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

(1.2) kośc. stanowisko, urząd dziekana, zarządcy dekanatu (1.1)

Dekanat (wikariat rejonowy, rejon) – jednostka organizacyjna kościołów katolickich, prawosławnych i zielonoświątkowych.

W katolicyzmie – z dziekanem (wikariuszem rejonowym, archiprezbiterem) na czele (zastępuje go wicedziekan), wizytującym parafie podległego mu rejonu w sposób określony przez biskupa diecezjalnego. Obowiązki i prawa dziekana określa prawo powszechne i partykularne. Dekanat obejmuje kilka do kilkunastu parafii, stąd wywodzi się nazwa (łac. decanus = zarządzający dziesięcioma).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekanowy

→ dekan

Patrz:dekan

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekański

przymiotnik od: Dekan (wyżyna w Indiach)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dekanem, dotyczący Dekanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekantacja

sposób oddzielania cieczy od osadu polegający na ostrożnym usunięciu jej znad osadu, np. poprzez zlanie

Dekantacja – zlewanie cieczy znad osadu, który zalega pod cieczą w naczyniu. Jest to czynność laboratoryjna, gospodarcza lub przemysłowa wykonywana podczas procesu złączenia cieczy i ciał stałych dla skrócenia czasu trwania procesu filtracji fazy stałej w celu jej dalszego wykorzystania lub dla wstępnego oczyszczenia fazy ciekłej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekantacyjny

→ dekantacja

Patrz:dekantacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekanter

urządzenie służące do dekantacji; odstojnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naczynie szklane w kształcie szerokiej karafki, służące do dekantacji wina;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekantować

przelewać płyn po odstaniu z jednego naczynia do drugiego, w celu oddzielenia powstałego osadu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekapilator

aparat lub preparat służący do usuwania zbędnego owłosienia; depilator

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekapitacja

wykonanie wyroku śmierci przez ścięcie głowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ucięcie głowy;

Ścięcie (dekapitacja) – metoda wykonywania kary śmierci poprzez oddzielenie głowy od reszty ciała. Ścięcia dokonuje się zazwyczaj za pomocą broni białej (np. toporem, mieczem, maczetą) lub za pomocą specjalnych urządzeń (np. na gilotynie, pregilotynie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekapitalizacja

spadek wartości majątku trwałego, np. budynków, urządzeń technicznych, wskutek ich starzenia się i eksploatacji bez odpowiednich nakładów na ich odnawianie

Dekapitalizacja - proces zmniejszania się wartości środków trwałych w sytuacji, gdy fizycznemu ich zużyciu nie towarzyszą dostatecznie duże inwestycje, uzupełniające na bieżąco ubytki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekapitować

ścinać głowę; dokonywać dekapitacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekapitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekapitować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekapol

liga 10 miast zawiązywana w różnych okresach historycznych; dekapolis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. antyczny związek dziesięciu miast na Bliskim Wschodzie;

Dekapol, Decapolis – związek dziesięciu miast hellenistycznych, położonych (prócz Scytopolis) w Transjordanii i zasiedlonych przez zhellenizowaną ludność nieżydowską i mniejszość żydowską.

Najwcześniej w źródłach pisanych Dekapol został wzmiankowany w Ewangelii Mateusza (Mt 4,25) i Ewangelii Marka (Mk 5,20). Pierwotnie do związku należało dziesięć miast, z biegiem czasu skład Dekapolu zmieniał się. W dziele Historia naturalna (Hist. nat., V, 4) z I wieku Pliniusz Starszy wzmiankował o dziesięciu miastach Dekapolu, aczkolwiek nadmieniał, że u innych autorów skład Dekapolu różni się od jego informacji. W II wieku Klaudiusz Ptolemeusz w swojej Geografii (Geogr., V, 14, 18) wymienił jedenaście miast. Stefanos z Bizancjum w IV wieku wspominał, że członkami Dekapolu było 14 miast.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekapolis

liga 10 miast zawiązywana w różnych okresach historycznych; dekapol

rzeczownik, rodzaj żeński lub nijaki

(1.1) hist. liga dziesięciu miast

Dekapol, Decapolis – związek dziesięciu miast hellenistycznych, położonych (prócz Scytopolis) w Transjordanii i zasiedlonych przez zhellenizowaną ludność nieżydowską i mniejszość żydowską.

Najwcześniej w źródłach pisanych Dekapol został wzmiankowany w Ewangelii Mateusza (Mt 4,25) i Ewangelii Marka (Mk 5,20). Pierwotnie do związku należało dziesięć miast, z biegiem czasu skład Dekapolu zmieniał się. W dziele Historia naturalna (Hist. nat., V, 4) z I wieku Pliniusz Starszy wzmiankował o dziesięciu miastach Dekapolu, aczkolwiek nadmieniał, że u innych autorów skład Dekapolu różni się od jego informacji. W II wieku Klaudiusz Ptolemeusz w swojej Geografii (Geogr., V, 14, 18) wymienił jedenaście miast. Stefanos z Bizancjum w IV wieku wspominał, że członkami Dekapolu było 14 miast.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekarboksylacja

proces odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli, odbywający się przy udziale dekarboksylazy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. usunięcie grupy karboksylowej z cząsteczki;

Dekarboksylacja, dekarboksylowanie – reakcja chemiczna, w której dochodzi do usunięcia grupy karboksylowej z kwasów karboksylowych lub ich soli i estrów. W wyniku tej reakcji następuje zazwyczaj wydzielenie dwutlenku węgla. W organizmie jest wywoływana najczęściej poprzez działanie enzymów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekarboksylaza

enzym katalizujący reakcję dekarboksylacji - odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarboksylazy

enzym katalizujący reakcję dekarboksylacji - odłączania molekuły dwutlenku węgla od kwasu karboksylowego lub jego soli

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarboksylować

usuwać grupę karboksylową z cząsteczki, uwalniając dwutlenek węgla

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarboksylowanie

usuwać grupę karboksylową z cząsteczki, uwalniając dwutlenek węgla

Dekarboksylacja, dekarboksylowanie – reakcja chemiczna, w której dochodzi do usunięcia grupy karboksylowej z kwasów karboksylowych lub ich soli i estrów. W wyniku tej reakcji następuje zazwyczaj wydzielenie dwutlenku węgla. W organizmie jest wywoływana najczęściej poprzez działanie enzymów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekarbonizacja

Dekarbonizacja – proces polegający na usuwaniu z wody uzdatnianej węglanów, czyli pozbycia się zasadowości.

Dekarbonizacja wody wapnem – jest to metoda zmiękczania wody polegająca na usuwaniu z niej twardości węglanowej w wyniku wytrącania trudno rozpuszczalnych związków wapnia oraz częściowo magnezu. Uzyskuje się to dawkując do wody wapno w postaci mleka lub wody wapiennej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dekarbonizacyjny

→ dekarbonizacja

Patrz:dekarbonizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarbonizować

1. usuwać z jakiegoś napoju dwutlenek węgla;
2. usuwać węglany wapnia i magnezu z wody w celu jej zmiękczenia;
3. uniezależniać od źródeł energii wydzielających dwutlenek węgla

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarcha

możny w starożytnej Grecji, sprawujący władzę najwyższą w państwie wspólnie z 9 innymi dekarchami

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarchia

w starożytnej Grecji:
1. grupa dekarchów - dziesięciu mężów stanu, którzy sprawowali najwyższą władzę;
2. okres rządów takiej grupy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarski

dotyczący dekarza, dekarstwa; związany z budową dachu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekarstwo

rzemiosło polegające na kryciu lub remontowaniu dachów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzemiosło, praca przy kryciu lub naprawie dachów

Dekarz – rzemieślnik, zajmujący się pokrywaniem i naprawianiem dachów materiałami dekarskimi tj.: dachówkami, blachodachówkami, kamieniem np. łupkiem naturalnym lub strzechą.

Dekarz jako zawód wyodrębnił się w dwóch ostatnich dziesięcioleciach XIX wieku. Cieśla po wywieszeniu wiechy i poczęstunku u gospodarza pozostawiał dalszą część pracy dekarzowi. Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od deku – formy pokrycia dachowego z targanej słomy, przyciśniętej młodymi drzewkami i ciężkimi gałęziami. Z tej nazwy wywodzi się słowo dekować, czyli układać dach. Wcześniej zadaniami dekarza zajmował się cieśla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekartelizacja

proces polegający na rozbiciu wielkich organizacji przemysłowych zwanych kartelami; pozbawienie czegoś cech kartelu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekarz

rzemieślnik kryjący lub remontujący dachy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. wykonawca pokrycia dachowego;

Dekarz – rzemieślnik, zajmujący się pokrywaniem i naprawianiem dachów materiałami dekarskimi tj.: dachówkami, blachodachówkami, kamieniem np. łupkiem naturalnym lub strzechą.

Dekarz jako zawód wyodrębnił się w dwóch ostatnich dziesięcioleciach XIX wieku. Cieśla po wywieszeniu wiechy i poczęstunku u gospodarza pozostawiał dalszą część pracy dekarzowi. Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od deku – formy pokrycia dachowego z targanej słomy, przyciśniętej młodymi drzewkami i ciężkimi gałęziami. Z tej nazwy wywodzi się słowo dekować, czyli układać dach. Wcześniej zadaniami dekarza zajmował się cieśla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekastyl

w klasycznym stylu greckim: fronton mający dziesięć kolumn

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekatron

wieloelektronowa gazowana lampa elektronowa, używana w latach 50. i 60. XX wieku do pomiarów impulsów elektrycznych

Lampa zliczająca to lampa elektronowa licząca impulsy w systemie dziesiętnym (od 0 do 9). Niektóre z nich również wyświetlają wynik zliczania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekatyzacja

poddawanie tkaniny działaniu gorącej wody, pary i zimnej wody w celu uodpornienia tkaniny przed kurczeniem się

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. jeden z ostatnich etapów produkcji tkaniny: naprzemienne poddawanie jej działaniu gorącej i zimnej wody

Dekatyzacja – poddawanie zawierającej włókna naturalne tkaniny lub dzianiny kolejno działaniu gorącej (ok. 60 °C) wody, pary wodnej i zimnej wody, mające doprowadzić do wykurczenia się włókien w kontrolowanych warunkach i stabilizacji ich wymiarów. Ma to na celu uniknięcie zbiegania się tkaniny w okresie użytkowania (przeciwdziała nadmiernej kurczliwości). Tkaniny i dzianiny niepoddane dekatyzacji mają tendencję do kurczenia się pod wpływem działania wilgoci oraz wysokiej temperatury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekatyzarka

maszyna do dekatyzowania tkanin

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekatyzer

osoba zajmująca się zawodowo dekatyzacją tkanin

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekatyzować

poddawanie tkaniny działaniu nasyconej pary co zapobiega jej odkształcaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekatyzować.

Dekatyzacja – poddawanie zawierającej włókna naturalne tkaniny lub dzianiny kolejno działaniu gorącej (ok. 60 °C) wody, pary wodnej i zimnej wody, mające doprowadzić do wykurczenia się włókien w kontrolowanych warunkach i stabilizacji ich wymiarów. Ma to na celu uniknięcie zbiegania się tkaniny w okresie użytkowania (przeciwdziała nadmiernej kurczliwości). Tkaniny i dzianiny niepoddane dekatyzacji mają tendencję do kurczenia się pod wpływem działania wilgoci oraz wysokiej temperatury.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekatyzy

dekatyzowane spodnie dżinsowe, charakteryzujące się marmurkowym wzorem; marmurki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) pot. dekatyzowane spodnie dżinsowe, w biało-granatowe wzorki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekawka

modna nazwa samochodu DKW, dość popularnego w Polsce i w Niemczech w latach 30, teraz wzbudzającego zainteresowanie głównie koneserów historii motoryzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Deken

alken o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce

Deken – organiczny związek chemiczny z grupy alkenów o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekert

nazwisko, m.in. Jan Dekert (1786-1861), biskup katolicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekiel

1. szczelnie dopasowana pokrywa, np. dekiel kotła, menażki, pojemnika;
2. pokrywa osłaniająca śruby, którymi przykręcone jest koło auta;
3. czapka korporancka z kolorowego sukna o okrągłym, haftowanym denku i małym daszku, noszona przez studentów w Niemczech i w Polsce w latach 1919-1939;
4. potocznie: głowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szczelna pokrywa, dopasowana pokrywka

(1.2) daw. okrągła barwna czapka korporancka

(1.3) przen. slang. głowa

(1.4) mot. kołpak koła samochodowego

(1.5) obraź. ktoś głupi, irytujący

(1.6) gw-pl|Górny Śląsk. pokrywka na garnek

Dekiel (z niem. Deckel, m.in. „czapka”) – rodzaj czapki z daszkiem noszony przez członków korporacji akademickich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekielek

zdrobnienie od: dekiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: dekiel

(1.2) fot. element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekin

alkin o dziesięciu atomach węgla w cząsteczce

Dekin – organiczny związek chemiczny z grupy alkinów, ciekły węglowodór nienasycony zawierający 10 atomów węgla i jedno wiązanie potrójne. Wzór sumaryczny: C10H18, masa molowa 138,25 g/mol. Izomer dekinu o szkielecie nierozgałęzionym występuje w postaci 5 izomerów funkcyjnych:

- dek-1-in (1-dekin, dekin-1, oktyloacetylen): CH≡CCH2CH2CH2CH2CH2CH2CH2CH3;
- dek-2-in (2-dekin, dekin-2): CH3C≡CCH2CH2CH2CH2CH2CH2CH3; CAS 2384-70-5
- dek-3-in (3-dekin, dekin-3): CH3CH2C≡CCH2CH2CH2CH2CH2CH3; t. wrz. 175-176 °C, CAS 2384-85-2
- dek-4-in (4-dekin, dekin-4): CH3CH2CH2C≡CCH2CH2CH2CH2CH3; CAS 2384-86-3
- dek-5-in (5-dekin, dekin-5): CH3CH2CH2CH2C≡CCH2CH2CH2CH3; t. topn. -73 °C, CAS 1942-46-7, PubChem 16030

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekl

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. osoba robiąca głupie rzeczy po pijaku

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekl.

skrót od: deklinacja

skrót

(1.1) = gram. deklinacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamacja

1. wygłaszanie utworu literackiego w sposób artystyczny; recytacja;
2. przenośnie: mowa, przemówienie, tekst o nieszczerej treści, pełne przesady i sztuczności; frazes, banał, ogólnik, pustosłowie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

(1.2) patetyczna i przesadzona wypowiedź, puste słowa

Deklamacja (łac. dēclāmātiō) – publiczne wygłoszenie utworu literackiego z pamięci, najczęściej wierszowanego, jako sztuka interpretacji tekstu na głos. Deklamatoryka (lub recytacja) to nauka o prawidłach deklamacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deklamacyjność

1. to, co jest charakterystyczne dla deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny;
2. napuszoność, sztuczność, mówienie pustych słów; gołosłowność, deklamatorstwo, patetyczność

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklamacyjny

deklamatorski;
1. taki, który dotyczy deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny; recytatorski;
2. taki, który dotyczy deklamacji - mowy, przemówienia, tekstu o nieszczerej treści, pełnych przesady i sztuczności; pusty, pompatyczny, czczy, górnolotny

przymiotnik

(1.1) książk. związany z deklamacją; mający charakter, formę deklamacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamator

1. osoba deklamująca, wygłaszająca utwór literacki; recytator;
2. przenośnie: osoba posługująca się czczymi frazesami; blagier

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba recytująca utwór literacki

(1.2) osoba używająca frazesów, udawająca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamatorka

1. kobieta deklamująca, wygłaszająca utwór literacki; recytator;
2. przenośnie: kobieta posługująca się czczymi frazesami; blagierka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta recytująca utwór literacki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamatorski

deklamacyjny;
1. taki, który dotyczy deklamacji - wygłaszania utworu literackiego w sposób artystyczny; recytatorski;
2. taki, który dotyczy deklamacji - mowy, przemówienia, tekstu o nieszczerej treści, pełnych przesady i sztuczności; pusty, pompatyczny, czczy, górnolotny

przymiotnik

(1.1) związany z deklamatorem; taki jak u deklamatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamatorstwo

napuszoność, sztuczność, mówienie pustych słów; gołosłowność, deklamacyjność, patetyczność

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklamatoryczny

dotyczący deklamatoryki

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklamatoryka

nauka o zmieniających się na przestrzeni epok prawidłach deklamacji; teoria, reguły artystycznego wygłaszania utworu literackiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklamować

1. wygłaszać utwór literacki, recytować;
2. przenośnie: mówić w sposób nienaturalny, napuszony, posługiwać się frazesami; koloryzować, fantazjować

czasownik

(1.1) z ekspresją wygłaszać utwór literacki

(1.2) wypowiadać się w sposób napuszony, używając rozmaitych frazesów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deklamować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deklaracja

1. publiczne oświadczenie w danej sprawie, wyrażone ustnie lub pisemnie; manifest, proklamacja;
2. pisemne zobowiązanie, oświadczenie, które mają moc prawną;
3. blankiet, formularz do podpisywania zeznań i zobowiązań;
4. wyraźne wyrażenie zgody na coś;
5. w informatyce: wyrażenie języka źródłowego, które określa najczęściej typy zmiennych, obszary pamięci lub stałe programu;
6. dawniej: prośba o rękę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

(1.2) praw. zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

- deklaracja – inaczej oświadczenie lub zeznanie
  - deklaracja podatkowa
  - deklaracja lojalności
- deklaracja – nazwa aktu prawnego
  - Deklaracja Narodów Zjednoczonych
  - Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych
  - Deklaracja niepodległości Izraela
  - Deklaracja praw człowieka i obywatela
  - Powszechna deklaracja praw człowieka

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Deklaracyjny

mający charakter deklaracji, oświadczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklaratoryjnie

→ deklaratoryjny

Patrz:deklaratoryjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklaratoryjny

potwierdzający istniejący stan prawny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklaratywność

cecha orzeczenia sądu, w którym stwierdzone zostaje uprzednie (niezależne od bytu orzeczenia) zaistnienie określonego stanu faktycznego lub prawnego; deklaratoryjność; przeciwieństwo konstytutywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklaratywny

ograniczający się do deklaracji, stwierdzenia faktu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklarować

1. wyrazić, wyrażać gotowość do czegoś, przyrzec, przyrzekać pomoc, zobowiązać się, zobowiązywać się do czegoś;
2. oficjalnie podać, podawać do wiadomości, ogłosić, ogłaszać coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zadeklarować)

(1.1) wypowiadać oficjalnie

(1.2) wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc

czasownik zwrotny niedokonany deklarować się (dk. zadeklarować się, zdeklarować się)

(2.1) zobowiązywać się do zrobienia czego

(2.2) wyrażać swoje poparcie lub sprzeciw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklarowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deklarować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deklasacja

1. obniżanie pozycji klasowej;
2. przewyższanie w znacznym stopniu kogoś w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obniżenie się czyjejś pozycji społecznej, zwłaszcza na skutek pogorszenia się sytuacji ekonomicznej

(1.2) wypadnięcie lub wyrzucenie poza obręb klasy

Deklasacja – jest to obniżenie, utrata przez jednostkę, grupę jej dotychczasowej pozycji społecznej, mające związek z degradacją ekonomiczną, pauperyzacją, osłabieniem prestiżu społecznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deklasować

1. obniżyć, obniżać pozycję społeczną lub towarzyską jakiejś osoby lub grupy ludzi;
2. osiągnąć, osiągać rezultat znacznie lepszy niż przeciwnicy

czasownik niedokonany

(1.1) sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekliczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Zaolzie. zdrobn. od: dekiel

(1.2) gw-pl|Zaolzie. górna część maśniczki

#### Źródła:

Wiktionary

# Deklik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. dekielek, wieczko

#### Źródła:

Wiktionary

# Deklinacja

1. odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki i liczby;
2. odległość kątowa danego punktu na niebie mierzona od płaszczyzny równika niebieskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gram. odmiana przez przypadki i liczby;

(1.2) astr. jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

- deklinacja w gramatyce
  - deklinacja attycka
  - deklinacja łacińska
  - deklinacja w języku polskim
- deklinacja (astronomia)
- deklinacja magnetyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deklinacyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. rzad. zdrobn. od deklinacja (odmiana wyrazów przez przypadki i liczby)

#### Źródła:

Wiktionary

# Deklinacyjny

→ deklinacja

przymiotnik

(1.1) gram. związany z deklinacją, odmianą przez przypadki i liczby, przypadkowaniem

Patrz:deklinacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklinator

igła magnetyczna umieszczona na osi pionowej w taki sposób, że może się obracać w płaszczyźnie poziomej; igła deklinacyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklinizm

teoria zanikania państwa wskutek przejmowania przez niesuwerenne podmioty zadań przypisywanych uprzednio państwu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklinometr

przyrząd do pomiaru deklinacji magnetycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Deklinować

odmieniać rzeczowniki, przymiotniki, zaimki lub liczebniki przez przypadki i liczby

czasownik

(1.1) jęz. odmieniać przez przypadki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deklinowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. dokonywanie odmiany przez przypadki i liczby

#### Źródła:

Wiktionary

# Deknąć

czasownik

(1.1) reg-pl|Poznań. uderzyć

#### Źródła:

Wiktionary

# Deko

potocznie: dekagram; deka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. dekagram

Kilogram, oznaczenie kg – jednostka masy, w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest jednostką podstawową.

W Międzynarodowym Układzie Miar jest to jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoder

urządzenie lub program komputerowy do odszyfrowywania informacji; deszyfrator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące do odkodowywania zaszyfrowanych informacji;

Dekoder należy do klasy układów kombinacyjnych. Jest to układ posiadający n wejść oraz k=2n wyjść. Jego działanie polega na zamianie naturalnego kodu binarnego (o długości n), lub każdego innego kodu, na kod „1 z k” (o długości k). Działa odwrotnie do kodera, tzn. zamienia kod binarny na jego reprezentację w postaci tylko jednego wybranego wyjścia. W zależności od ilości wyjść nazywa się go dekoderem 1 z N.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoderowy

→ dekoder

Patrz:dekoder

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekodować

przetwarzać informację zakodowaną na informację pierwotną

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekofeinizacja

proces pozbawiania kawy kofeiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekokcja

w browarnictwie: sposób zacierania słodu przez poddawanie go gwałtownym zmianom temperatury

Dekokcja (łac. decoquere, decoctum = zagotowanie, wygotowanie) – metoda zacierania słodu browarnego, w trakcie której gęsta część zacieru (ze słodem) czyli ok. 1/3 całego zacieru zostaje oddzielona i zagotowana w oddzielnym kotle. Następnie gorąca zwracana jest do kadzi zaciernej z zacierem głównym (rzadszym), podnosząc skokowo jego temperaturę. Czynność tę wykonuje się głównie dla lepszego skleikowania skrobi i osiągnięcia piwa o pełniejszym smaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekokcyjnie

→ dekokcyjny

Patrz:dekokcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekokcyjny

→ dekokcja

Patrz:dekokcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekokt

napój leczniczy składający się z ziół itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. odwar; napój sporządzony z wywaru ziół lub innych substancji; wywar leczniczy

Dekokt (z łac. decoquo, decocsi, decoctum = gotować) - w piwowarstwie określenie części zacieru, zwykle 1/3, która pobierana jest z kadzi zaciernej, doprowadzana do wrzenia w kotle zaciernym, a następnie ponownie wlewana do zacieru głównego.

Dawniej dekokt oznaczał wywar wodny z ziół lekarskich lub innych składników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoktacja

kilkunastominutowe działanie wrzątkiem lub gorącą parą wodną w celu zniszczenia drobnoustrojów

Dekoktacja – dawniej stosowane wyjaławianie przez gotowanie w maszynkach elektrycznych lub podgrzewanych płomieniem palnika. Poddawano temu procesowi strzykawki, igły, narzędzia chirurgiczne. W procesie dekoktacji nie są niszczone wirusy zapalenia wątroby oraz przetrwalniki bakterii. Należy stosować wodę destylowaną, gdyż woda wodociągowa pozostawia osad (kamień kotłowy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekokter

urządzenie do niszczenia drobnoustrojów, używane w przypadku braku sterylizatorów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekolcik

zdrobnienie od: dekolt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dekolt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekolektywizacja

rozdzielenie uprzednio skolektywizowanych gospodarstw rolnych, gruntów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekolektywizować

przywracać własność indywidualną gospodarstw rolnych i środków produkcji rolnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekolonizacja

proces polegający na wyzwalaniu się narodów spod zależności kolonialnej i tworzeniu niepodległych państw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekolonizacyjny

przymiotnik od: dekolonizacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. polit. związany z dekolonizacją, dotyczący dekolonizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekolonizować

czasownik

(1.1) dokonywać procesu dekolonizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekolonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. dokonywanie procesu dekolonizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekoloryzacja

usuwanie naturalnego koloru

Dekoloryzacja przy użyciu rozjaśniacza jest najczęstszą formą usuwania pigmentu z włosów. Dzięki pozbyciu się pigmentów sztucznych jak i naturalnych uzyskujemy rozjaśnienie. Podczas tego procesu uwydatniają się tak zwane 'ukryte pigmenty', od czerwonych przez pomarańczowe, aż do żółtych. Żółte pigmenty są najcięższymi pigmentami do usunięcia. Proces wymaga czasu, wiedzy i umiejętności. Produktem używanym do rozjaśnienia jest rozjaśniacz w połączeniu z oxydantem (woda utleniona). Im wyższy oksydant tym proces będzie przechodził gwałtowniej. Stężenia najczęściej używane podczas zabiegu to oxydo 3% i 6%. Na włosy po rozjaśnieniu nakładana jest farba lub toner z kontra kolorem, który neutralizuje niechciane refleksy. Czasami aby uzyskać wymarzony efekt potrzebne są dwa lub trzy zabiegi. Najciężej usuwa się pigmenty z farb metalicznych (często farby drogeryjne). Przy dekoloryzacji włosów po produktach ziołowych typu henna, efekt dekoloryzacji to zielone włosy nie reagujące na kontra kolory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekolt

wycięcie w ubraniu odsłaniające szyję, ramiona, piersi, plecy; ciało odsłonięte przez to wycięcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy

(1.2) część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekoltowany

odsłaniający plecy, szyję, ramiona lub piersi

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoltowy

→ dekolt

Patrz:dekolt

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekomercjalizacja

proces przeciwny do komercjalizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekomercjalizować

pozbawiać jakąś dziedzinę cech komercyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekompensacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. załamanie się wydolności narządu pod wpływem dużych obciążeń

(1.2) psych. załamanie się mechanizmòw obronnych psychiki

Dekompensacja nerwicowa – załamanie się adaptacyjnych mechanizmów jednostki w obliczu przeciążenia trudnymi sytuacjami, problemami i zadaniami, przy czym w jej ocenie prawdopodobieństwo poradzenia sobie z nimi jest dość nikłe. Przejawami dekompensacji są zaburzone reakcje i zachowania, objawy psychopatologiczne i niesprawne odgrywanie ról społecznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekompensacyjny

→ dekompensacja

przymiotnik

(1.1) dotyczący dekompensacji

Patrz:dekompensacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekompilacja

odtworzenie postaci źródłowej programu w oparciu o jego kod wynikowy

Dekompilator – program przekształcający język maszynowy lub kod bajtowy do postaci języka wyższego poziomu. Proces tłumaczenia kodu nazywa się dekompilacją. Dekompilacja nie odtwarza kodu źródłowego programu sprzed jego kompilacji, a jedynie postać źródłową w pewnym języku wyższego rzędu (zależnym od dekompilatora) i mającą identyczne działanie jak dekompilowany kod.

Przykładami dekompilatorów są projekt Ghidra oraz IDA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekompilować

odtwarzać postać źródłową programu w oparciu o jego kod wynikowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekompletować

1. pozbawiać jakąś całość jednego lub wielu elementów, powodować niekompletność czegoś;
2. dekompletować się - stawać się niekompletnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekomponować

rozkładać jakąś całość na części, doprowadzać do rozpadu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekomponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekomponować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekompozycja

→ dekomponować

Patrz:dekomponować

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekompozycyjny

→ dekomponować

Patrz:dekomponować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekompresator

zawór w silniku spalinowym zmniejszający ciśnienie przy rozruchu; dekompresor

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekompresja

1. obniżenie ciśnienia;
2. rozpakowanie skompresowanego pliku lub folderu do postaci sprzed kompresji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spadek ciśnienia w zamkniętej przestrzeni, wywołany umyślnie lub spowodowane uszkodzeniem

(1.2) stopniowe zmniejszanie ciśnienia działającego na osobę wynurzającą się z dużej głębokości w celu zapobiegnięcia chorobie dekompresyjnej

(1.3) inform. przywrócenie pierwotnego rozmiaru informacji, której rozmiar został uprzednio zmniejszony

- dekompresja – wynik celowego lub przypadkowego obniżenia ciśnienia w zamkniętej przestrzeni takiej jak cylinder silnika spalinowego, kabina ciśnieniowa samolotu, statku kosmicznego, okrętu podwodnego czy też skafandra kosmonauty bądź nurka
- dekompresja – w informatyce, proces odwrotny do kompresji, pot. wypakowanie danych
- dekompresja – w nurkowaniu, proces usuwania gazów nagromadzonych w organizmie nurka
- Dekompresja – klub muzyczny w Łodzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekompresor

zawór w silniku spalinowym zmniejszający ciśnienie przy rozruchu; dekompresator

Odprężnik, dekompresor (też: dekompresator) – urządzenie w silniku spalinowym (może być to zawór – szczególnie w silniku dwusuwowym), może być dźwignia w głowicy uchylająca zawór wydechowy. Po użyciu dekompresatora następuje rozszczelnienie (odprężanie) – część ładunku ulatuje na zewnątrz silnika, przez co wydatnie zmniejsza się ciśnienie sprężania. W efekcie zmniejsza się moc potrzebna do rozruchu, rosną obroty silnika. We właściwym momencie osoba uruchamiająca silnik zamyka odprężnik (i zawór wydechowy), a rozpędzony wcześniej silnik podejmował normalną pracę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekompresować

1. przeprowadzać proces odwrotny do kompresji, najczęściej w odniesieniu do danych, potocznie: rozpakować (pliki), przywracać formę początkową sprzed zakodowania zmniejszającego wielkość pliku;
2. powodować spadek ciśnienia np. poprzez rozszczelnienie pomieszczenia lub obiektu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekompresyjny

→ dekompresja, np. komora dekompresyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekomunizacja

działania mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w krajach dawnego bloku radzieckiego z komunizmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu

Dekomunizacja – postulat zgłaszany przez antykomunistyczne ugrupowania polityczne i stowarzyszenia obywatelskie zmiany systemowej w państwach postkomunistycznych. Obecnie proces dekomunizacji dotyczy głównie państw dawnego bloku wschodniego (Niemcy, Polska, Litwa, Estonia, Czechy, Słowacja, Węgry, Ukraina, Rosja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekomunizacyjny

przymiotnik od: dekomunizacja

przymiotnik

(1.1) związany z procesem dekomunizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekomunizator

osoba likwidująca struktury właściwe komunizmowi, usuwająca ze stanowisk ludzi związanych z ustrojem komunistycznym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba usuwająca z życia publicznego osoby związane z ustrojem komunistycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekomunizować

likwidować struktury właściwe ustrojowi komunistycznemu; odkomunizowywać

czasownik niedokonany

(1.1) hist. polit. usuwać wpływy doktryny komunistycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekomunizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. usuwanie wpływów doktryny komunistycznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekoncentracja

1. rozproszenie uwagi;
2. rozpraszanie czegoś, co jest skupione w jednym miejscu, skoncentrowane

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpraszanie tego co było skupione

Dekoncentracja – formalny lub nieformalny podział kompetencji władczych pomiędzy kilka podmiotów, instytucji, ośrodków decyzyjnych. Metoda dekoncentracji kompetencji jest na dużą skalę stosowana w obrębie poszczególnych szczebli organizacyjnych (np. w każdej gminie, powiecie i województwie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoncentracyjny

przymiotnik od: dekoncentracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoncentrować

2. rozpraszać uwagę;
2. rozpraszać coś, co było skoncentrowane w jednym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoncentrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekoncentrować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekoniunktura

ogół zjawisk wywierających negatywny wpływ na rozwój ekonomiczny jakiejś branży lub całego kraju; kryzys

Dekoniunktura – pojęcie ekonomiczne oznaczające ogół czynników decydujących o niekorzystnej sytuacji na rynku; kryzys; zastój; recesja; zahamowanie rozwoju ekonomicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekoniunkturalny

→ dekoniunktura

Patrz:dekoniunktura

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonspiracja

wyjawienie czegoś ukrywanego, zakonspirowanego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonspirować

1. pozbawiać tajności; ujawniać, demaskować;
2. dekonspirować się - ujawniać się, demaskować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstrukcja

analiza tekstu pod kątem jego semiotyczno-językowej budowy

Dekonstrukcja, dekonstrukcjonizm lub dekonstruktywizm – podejście filozoficzne i zbiór pojęć stworzonych przez Jacques’a Derridę ok. 1960 roku.

Odnosi się do wielości możliwych interpretacji i odczytań języka i wytworów kultury. Zwraca uwagę na to, co sam tekst i język podkreśla jako istotne, ale także to, co pomija. Jacques Derrida twierdził, że dekonstruktywizm nie jest kierunkiem filozoficznym ani nową szkołą myślenia, a jedynie sposobem odbioru tekstu. Komentatorzy i kontynuatorzy Derridy stworzyli jednak charakterystyczny, odrębny nurt w filozofii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekonstrukcjonistka

→ dekonstrukcjonista

Patrz:dekonstrukcjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstrukcjonistyczny

→ dekonstrukcjonizm

Patrz:dekonstrukcjonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstrukcjonizm

kontrowersyjna teoria analizy tekstu przypisująca mu brak stałego odniesienia przedmiotowego

Dekonstrukcja, dekonstrukcjonizm lub dekonstruktywizm – podejście filozoficzne i zbiór pojęć stworzonych przez Jacques’a Derridę ok. 1960 roku.

Odnosi się do wielości możliwych interpretacji i odczytań języka i wytworów kultury. Zwraca uwagę na to, co sam tekst i język podkreśla jako istotne, ale także to, co pomija. Jacques Derrida twierdził, że dekonstruktywizm nie jest kierunkiem filozoficznym ani nową szkołą myślenia, a jedynie sposobem odbioru tekstu. Komentatorzy i kontynuatorzy Derridy stworzyli jednak charakterystyczny, odrębny nurt w filozofii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekonstrukcyjny

→ dekonstrukcja

Patrz:dekonstrukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruktor

specjalista zajmujący się dekonstrukcją maszyn, budynków itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruktywistka

→ dekonstruktywista

Patrz:dekonstruktywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruktywistyczny

→ dekonstruktywizm

Patrz:dekonstruktywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruktywizm

nurt we współczesnej sztuce

- Dekonstruktywizm – kierunek w filozofii postmodernistycznej i literaturze
- Dekonstruktywizm – kierunek w architekturze postmodernistycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekonstruktywny

dotyczący dekonstruktywizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruować

zmieniać konstrukcję czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekonstruowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekonstruować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekonsumpcja

ograniczenie konsumpcji produktów i usług

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekontaminacja

1. odkażanie biologiczne, radiologiczne lub chemiczne ludzi, sprzętu, terenu itp.;
2. oczyszczenie lub usunięcie zużytej powłoki czegoś, np. lakieru samochodowego

Dekontaminacja (łac. de- 'od-, wy-'; contaminatio 'zetknięcie; splamienie') – proces polegający na usunięciu i dezaktywacji substancji szkodliwej (chemikaliów, materiałów radioaktywnych, czynników biologicznych), która zagraża życiu lub zdrowiu organizmu żywego poprzez kontakt bezpośredni lub używane sprzęty. Dekontaminacji poddawani są zarazem ludzie, zwierzęta, jak i środowisko nieożywione (infrastruktura itd.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekontaminacyjny

→ dekontaminacja

Patrz:dekontaminacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekontenans

dawniej: brak swobody w zachowaniu, niepewność siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekor

motyw dekoracyjny, zwłaszcza na wyrobach ceramicznych i na dawnej zbroi

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoracja

1. ozdabianie, dekorowanie;
2. ozdoba, ornament;
3. dekorowanie odznaką, orderem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

(1.2) w lm.: plastycznyastyczne tło sceny teatralnej

- Dekoracja – element ozdabiający, ozdoba
- Dekoracja teatralna – plastyczne tło sceny teatralnej lub planu filmowego
- Dekoracja ścienna – zespół elementów służący do ozdoby ściany
- Dekoracja – odznaczanie, przypinanie odznaki, orderu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoracyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób dekoracyjny, z dużą ilością dekoracji

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekoracyjniej

stopień wyższy od przysłówka: dekoracyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoracyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dekoracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoracyjność

→ dekoracyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoracyjne; cecha tych, którzy są dekoracyjni

Patrz:dekoracyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekoracyjny

1. służący do upiększania czegoś; ozdobny;
2. mający piękną formę;
3. dotyczący dekoracji teatralnej, filmowej itp.

przymiotnik

(1.1) związany z dekoracją, stanowiący dekorację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekorator

1. osoba projektująca dekoracje w teatrze; scenograf;
2. osoba specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

- dekorator – w informatyce, wzorzec projektowy należący do grupy wzorców strukturalnych
- dekorator – przyrząd kuchenny (szpryca, strzykawka)
- dekorator – przyrząd kuchenny (rękaw/worek cukierniczy)
- Dekorator – powieść detektywistyczna Borisa Akunina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekoratorka

1. kobieta projektująca dekoracje w teatrze;
2. kobieta specjalizująca się w projektowaniu wystroju wnętrz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej zajmująca się dekorowaniem wnętrz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekoratornia

zakład, firma zajmująca się urządzaniem mieszkań

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoratorski

→ dekorator

przymiotnik

(1.1) związany z osobą lub zawodem dekoratora

Patrz:dekorator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekoratorstwo

1. zajęcie dekoratora;
2. sztuka dekoratorska

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoratywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: dekoratywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekoratywność

→ dekoratywny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest dekoratywne; cecha tych, którzy są dekoratywni

Patrz:dekoratywny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekoratywny

służący jako dekoracja, upiększenie; dekoracyjny, zdobniczy, ozdobny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekornizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. zabieg usuwania rogów bydłu;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekorować

czasownik

(1.1) upiększać coś, dodawać dekoracje

(1.2) przypinać odznaczenie, order lub odznakę

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekorować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekort

w handlu: obniżka ceny towaru; bonifikacja, bonifikata, rabat, opust, opust

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekortykacja

wydobywanie do celów przędnych włókien łykowych z łodyg lnu, konopi, juty

Dekortykacja – zabieg operacyjny, polegający na usunięciu części zewnętrznej warstwy tkanek organów, takich jak płuca, nerki, mózg.

Najczęściej wykonywana jest dekortykacja płuca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekortykacyjny

przymiotnik od: dekortykacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekortykator

Dekortykacja to wydobywanie, do celów włókienniczych, roślinnych włókien łykowych wyłącznie (bez poddawania innym procesom, np. chemicznym, cieplnym, biologicznym) metodą mechaniczną, poprzez łamanie, miażdżenie i trzepanie łodyg, zwykle lnu, konopi, juty.

Dekortykator to maszyna służąca do tego celu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dekorum

decorum;
1. zasada literacka układu i wyglądu dzieła;
2. przestarzale: należyty wygląd

Decorum – zasada zgodności treści z formą, inaczej jednorodność stylistyczna. Sformułowana przez Arystotelesa, rozwijana przez Cycerona i Horacego. Była stosowana do każdego gatunku literackiego. Polegała na odpowiednim dobraniu stylu pisania, słownictwa i składni do gatunku oraz tematyki dzieła. Ściśle związana z Arystotelesem i jego sposobem ukształtowania starożytnej tragedii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekotora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) japoński styl obfitego, monumentalnego dekorowania ciężarówek, często w liczne iluminacje, malowidła, elementy przestrzenne, rzeźby itp.

(1.2) ciężarówka ozdobiona w stylu dekotora (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekować

1. zwykle w odniesieniu do służby wojskowej: unikać obowiązków, chronić w bezpiecznym miejscu, osłaniać;
2. zabezpieczać rośliny na polu przed wymarzaniem poprzez okrycie słomą, obornikiem lub łętami

czasownik

(1.1) pomagać komuś w ukrywaniu się i uchylaniu się od obowiązku

(1.2) wykonywać czynności ochraniające zasiew przed przemarznięcie zimą

(1.3) gw-pl|Mazury, Warmia. pokrywać, nakrywać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Mazury, Warmia. dachówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekownik

potocznie: osoba unikająca obowiązków; leń, kunktator, dezerter

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekowy

potocznie: dekagramowy (ważący 1 dekagram)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekrement

przestarzałe: zmniejszanie się, ubywanie czegoś; ubytek

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekrementacja

w informatyce: operacja powodująca zmniejszenie wartości argumentu o jeden, realizowana często za pomocą specjalnego rozkazu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. operacja zmniejszenia wartości o jeden

(1.2) inform. operacja zmiany wskazania iteratora z pewnego elementu na poprzedni

Inkrementacja (łac. incrementum, wzrost) i dekrementacja (łac. decrementum, ubywanie, ubytek) – operacje informatyczne powodujące odpowiednio zwiększenie lub zmniejszenie wartości argumentu o jeden. Występują zarówno jako operacje w wielu procesorach (np. PDP-11, x86), jak i w językach programowania wyższych rzędów (np. Turbo Pascal, C). Mogą być realizowane jako instrukcja, operator (C i pochodne) lub procedura standardowa (Turbo Pascal).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekrepitacja

w chemii:
1. głośne pękanie niektórych materiałów krystalicznych podczas wyprażania;
2. odgłos towarzyszący temu procesowi

Dekrepitacja (ang. decrepitation) - pękanie materiałów z charakterystycznym odgłosem pod wpływem działania wysokiej temperatury, przykładowo podczas prażenia. Przykładem substancji ulegającej dekrepitacji jest azotan ołowiu(II), Pb(NO3)2.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekrescent

wiersz, w którym każdy kolejny wers jest krótszy od poprzedniego o jedną sylabę

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekret

akt prawodawczy mający moc ustawy, wydany z upoważnienia władzy ustawodawczej przez inny organ państwowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

(1.2) hist. w Polsce w XV-XVI w. – akt prawny wydany samodzielnie przez króla

(1.4) rel. dokument wydawany przez zwierzchnika diecezji rzymskokatolickiej, decydujący o przydzieleniu duchownego do parafii

(1.5) adnotacja na dokumencie określająca sposób ujęcia w księgach

Dekret – akt normatywny mający moc ustawy, wydany nie przez parlament, ale przez organ władzy wykonawczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekretacja

w administracji, księgowości: adnotacja na dokumencie ustalająca dalszy tryb załatwiania sprawy

Dekretacja – zarządzenie odpowiedniej osoby, dotyczące zwłaszcza pism wpływających do komórki organizacyjnej, nadaje właściwy bieg dokumentacji wpływającej zgodnie z przyjętą instrukcją kancelaryjną lub innymi przepisami regulującymi obieg danego rodzaju dokumentów (np. księgowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekretacyjny

→ dekretacja

Patrz:dekretacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretalia

dekretały;
1. orzeczenia papieskie w sprawach związanych z prawem kościelnym;
2. zbiory tych orzeczeń, stanowiące prawo kanoniczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretalistka

→ dekretalista

Patrz:dekretalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretarz

dawniej: księga sądowa, w której zapisywano orzeczenia wraz z ich uzasadnieniami

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretał

dekretalia;
1. wypowiedź papieska na piśmie zawierająca normatywne wyjaśnienia z zakresu prawa kościelnego;
2. zbiór takich wypowiedzi, które stanowiły kiedyś prawo kanoniczne w Kościele katolickim

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretować

1. wydawać (wydać) dekret, ustanawiać (ustanowić) coś dekretem;
2. dokonywać (dokonać) dekretacji, głównie w dokumentach księgowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dekretować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dekretowy

związany z dekretem

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekretynizacja

potocznie, żartobliwie: usunięcie z życia publicznego niemądrych osób i bezsensownych zjawisk

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekryminalizacja

1. zespół działań mających na celu zmniejszenie przestępczości;
2. w prawie: uznanie, że czyn nie jest już przestępstwem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

Dekryminalizacja – uznanie, iż czyn nie jest już przestępstwem. Termin ten niekoniecznie musi oznaczać to samo co depenalizacja, ponieważ dany czyn może być kwalifikowany jako wykroczenie, które nie jest przestępstwem, a mimo to ponosi się z tego tytułu odpowiedzialność.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekryminalizować

ustawowo uznawać, że coś nie jest przestępstwem

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekryptaż

odczytanie zaszyfrowanego tekstu; rozszyfrowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekspantenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. analog alkoholowy będący witaminą kwasu pantotenowego, regenerujący skórę

Pantenol, dekspantenol – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi polihydroksylowych, analog kwasu pantotenowego, jedna z substancji stanowiących witaminę B5. Dekspantenol (izomer D) ulega w organizmie przemianie do kwasu pantotenowego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekstralny

położony z prawej strony; prawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekstran

roztwór wielkocząsteczkowego polimeru glukozy, stosowany jako płyn krwiozastępczy w przypadkach skrwawień, wstrząsu pourazowego i w oparzeniach; fluidex

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekstrokardia

sytuacja, kiedy serce znajduje się w prawej części klatki piersiowej

Dekstrokardia (łac. dextrocardia) – medyczne określenie sytuacji, gdy serce znajduje się po prawej stronie klatki piersiowej.

Jeżeli towarzyszy mu nieprawidłowe (po przeciwnych stronach, jakby odbite w lustrze) położenie innych narządów w obrębie klatki piersiowej i jamie brzusznej mówimy o odwróceniu trzewi (łac. situs inversus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekstrometorfan

organiczny związek chemiczny (pochodna morfiny), używany jako środek przeciwkaszlowy (bromowodorek)

Dekstrometorfan, DXM (łac. dextromethorphanum) – organiczny związek chemiczny, prawoskrętny enancjomer metorfanu używany w medycynie pod postacią bromowodorku jako lek przeciwkaszlowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekstroza

monosacharyd (cukier prosty) łatwo rozpuszczalny w wodzie, będący źródłem energii dla każdego żywego organizmu, stosowany głównie w przemyśle spożywczym i w lecznictwie; glukoza, glikoza, cukier gronowy, cukier skrobiowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. cukier prosty pozyskany z kukurydzy poprzez hydrolizę skrobi

Glukoza, D-glukoza – organiczny związek chemiczny, monosacharyd (cukier prosty) z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Jest bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu). Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.

Enancjomerem D-glukozy jest L-glukoza, niewystępująca w organizmach wyższych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dekstryna

pośredni produkt rozkładu skrobi lub glikogenu

Dekstryny – grupa złożonych węglowodanów, zbudowanych z pochodnych cukrów prostych, połączonych wiązaniami α-1,4-glikozydowymi, o długości od 3 do ok. 12–14 merów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekstryniarnia

zakład lub oddział fabryki chemicznej, gdzie wytwarza się dekstryny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekstrynowy

związany z dekstryną

przymiotnik

(1.1) związany z dekstryną; zawierający dekstrynę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dekulturacja

Dekulturacja – proces społeczny, który zachodzi w trakcie kontaktów międzykulturowych doprowadzających do ubożenia danej kultury poprzez zanikanie jej określonych elementów w danym czasie. Dekulturacja prowadzi do ujednolicania się wszystkich kultur, które pozostają ze sobą we względnie stałym kontakcie. Jest efektem procesów akulturacji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dekunek

dekowanie się; ukrywanie się

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekupaż

decoupage;
1. metoda zdobienia przedmiotów kawałkami wycinanego papieru i lakierów;
2. technologia tłoczenia płaskich kształtów, zwłaszcza w kartonie lub warstwie plastiku

Dekupaż, Decoupage (fr. découpage, [de.ku.paʒ]) — technika zdobnicza polegająca na przyklejaniu na odpowiednio spreparowaną powierzchnię (np. drewno, metal, szkło, tkanina, plastik, ceramika) wzoru wyciętego z papieru lub serwetki papierowej (technika serwetkowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekurażować

dawniej:
1. odbierać odwagę, zniechęcać, zrażać;
2. dekurażować się - tracić odwagę

#### Źródła:

SJP.pl

# Dekurion

1. w starożytnym Rzymie dowódca dziesięcioosobowego oddziału jazdy;
2. w starożytnych rzymskich mniejszych miastach i osadach wyższy urzędnik lub senator

Dekurion (łac. decurio) – ma trzy różne znaczenia:

- Członek senatu (lub rady miejskiej) w municypium (zaanektowane miasto) lub kolonii (miasto założone przez obywateli rzymskich). Dekurioni mieli w swoich miastach uprawnienia podobne do rzymskich senatorów w sprawach administracji lokalnej, finansowych i postępowania sądowego. Od II wieku, w związku z pogarszaniem się sytuacji finansowej cesarstwa, urząd z bardzo zaszczytnego i pożądanego stawał się coraz bardziej uciążliwy. Dekurioni odpowiadali majątkiem za zebranie podatków centralnych. Z braku chętnych urząd stał się dziedziczny i obowiązkowy.
- W rzymskiej armii dowódca dekurii (decuria), czyli dziesięcioosobowego oddziału jazdy ekwitów, a zatem dziesiętnik. W okresie cesarstwa, gdy armia straciła charakter obywatelski, dekurion to dowódca wojsk przybocznych wodza, a także tytuł dowódcy szwadronu jazdy (ala).
- Osoba niższa stopniem niż animator

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dekwalifikacja

utrata kwalifikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Del

rzeczownik

(1.1) inform. jeden z klawiszy na klawiaturze komputerowej

`Delete` – klawisz na komputerowej klawiaturze architektury PC. Jego najczęstszym zastosowaniem jest usuwanie znaków znajdujących się za kursorem tekstu. Nazwa ta bywa czasem skracana do formy „`Del`”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Del.

skrót od: deleatur (w poligrafii: znak przekreślenia używany w korekcie drukarskiej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dela

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Delabializacja

Delabializacja – proces fonetyczny przeciwny do labializacji, zanik zaokrąglenia warg przy wymowie samogłosek tylnych. Np. przejście ū w y (IPA [ɯ:]) i zapewne krótkiego u w ъ (prawdopodobnie [ɯ]) w języku prasłowiańskim.

#### Źródła:

Wikipedia

# Delabializować

wymawiać samogłoskę tylną z wargami spłaszczonymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Delacja

denuncjacja, tajne oskarżenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Delacroix

[czytaj: delaKRŁA] nazwisko, m.in.: Eugene Delacroix, przedstawiciel malarstwa romantycznego

Ferdinand Victor Eugène Delacroix (IPA: [ø.ˈʒɛn də.la.kʁˈwa]; ur. 26 kwietnia 1798 w Charenton-Saint-Maurice, zm. 13 sierpnia 1863 w Paryżu) – francuski malarz, przedstawiciel romantyzmu. Sztuki malarskiej uczył się u Pierre-Narcisse Guérina, pozostawał pod silnym wpływem malarstwa Rubensa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delacyja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ostateczny termin

#### Źródła:

Wiktionary

# Deląg

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Delaminacja

proces biologiczny zachodzący podczas rozwoju zarodka zwierząt; jeden ze sposobów przebiegu gastrulacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uszkodzenie laminatu polegające na utracie spójności poszczególnych warstw składowych

- gastrulacja przez delaminację – jeden ze sposobów powstawania gastruli
- delaminacja – proces degradacji kompozytów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delanoe

[czytaj: delanoE] nazwisko, m.in. Bertrand Delanoe, francuski polityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Delaroche

[czytaj: dölaROSZ] nazwisko francuskie, m.in. Paul Delaroche (właściwie: Hippolyte Delaroche) ( 1797-1856) - malarz francuski

#### Źródła:

SJP.pl

# Delator

1. tajny oskarżyciel, denuncjator;
2. w dawnej Polsce: oskarżyciel w sprawach karnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktoś, kto denuncjuje, donosi; zdrajca

(1.2) daw. gwara. więz. osoba okradziona na ulicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delatorski

dotyczący delatora lub delatorstwa

przymiotnik

(1.1) związany z osobą lub funkcją delatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delatorstwo

1. poufne donoszenie na innych do władz lub przełożonych; denuncjatorstwo, donosicielstwo;
2. w dawnej Polsce: wniesienie oskarżenia przed sąd; doniesienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Delatyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim rejonie nadwórniańskim Ukrainy, niedaleko Nadwórnej u wschodniego przedproża Gorganów;

Delatyn (ukr. Делятин) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie nadwórniańskim, do 1945 miasto w Polsce, w województwie stanisławowskim, w powiecie nadwórniańskim.

W granicach Delatyna znajduje się dawniej samodzielna wieś Łuh.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Delavigne

[czytaj: dölaWIŃ] nazwisko francuskie, m.in. Casimir Delavigne (1793-1843) - poeta francuski

#### Źródła:

SJP.pl

# Delawar

Indianin Ameryki Północnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Delaware

[czytaj: delełer] język Delawarów

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan w Stanów Zjednoczonych;

(1.2) geogr. rzeka na wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Delaware (wymowa:/ˈdɛləwɛər/) – stan na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, w regionie Stanów Środkowoatlantyckich, na Nizinie Atlantyckiej, nad zatoką Delaware. Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland, na północy ze stanem Pensylwania, a na północnym wschodzie z New Jersey. Jeden z trzynastu stanów pierwotnych. Leży na obszarze Niziny Nadbrzeżnej i obok Florydy jest najniżej położonym stanem Stanów Zjednoczonych. Nazwa stanu pochodzi od Thomasa Westa, 3. barona De La Warr (1576- 1618), angielskiego arystokraty i pierwszego gubernatora kolonialnego stanu Wirginia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delawarka

Indianka Ameryki Północnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Delawarowie

Indianie Ameryki Północnej

Delawarowie – plemię Indian Ameryki Północnej należące do algonkiańskiej rodziny językowej. Sami siebie nazywali Lenni Lenape, znani także jako Wapanachki (Naród Czystej Krwi). Nazwa Delaware nadana została przez Francuzów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delawarski

przymiotnik od: Delaware

przymiotnik

(1.1) związany ze stanem Delaware, rzeką Delaware lub zatoką Delaware

(1.2) związany z plemięemieniem Delawarów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delbeta

rodzaj szczepionki wzmacniającej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. farm. szczepionka działająca immunostymulująco, składająca się z paciorkowców, gronkowców i pałeczek ropy błękitnej, podawana domięśniowo lub podskórnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deleatur

w poligrafii: znak przekreślenia używany w korekcie drukarskiej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) poligr. znak używany w korekcie drukarskiej dla oznaczenia skreśleń w tekście

Deleatur, kasownik (z łac.: ma zostać usunięty, usunięta) – znak korektorski, którym oznacza się fragmenty tekstu, które mają zostać usunięte (pojedyncze litery, słowa, zdania czy całe akapity).

Kształt znaku pochodzi od litery "d" w odręcznym piśmie niemieckim (kurrenta).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delecja

jeden z typów spontanicznej mutacji genowej dotyczącej zmiany składu nukleotydowego DNA, polegający na utracie jednej lub kilku par nukleotydów z DNA genowego

Delecja – zmiana w materiale genetycznym polegająca na utracie jego fragmentu. Ubytek taki może obejmować od jednego lub kilku nukleotydów (mutacja punktowa), poprzez ubytek większych fragmentów genów, całych genów lub ich grup (strukturalna aberracja chromosomowa), aż po całe chromosomy (liczbowa aberracja chromosomowa). Niektóre delecje są przyczyną chorób genetycznych, inne mają charakter neutralny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delecta

[czytaj: delekta] marka spożywcza

Delecta – marka branży spożywczej, należąca do grupy kapitałowej Bakalland, dawniej nazwa włocławskich zakładów spożywczych.

Pod marką Delecta sprzedawane są dania gotowe, zupy, desery (kisiele mleczne, kisiele owocowe, galaretki), ciasta gotowe, ciasta do samodzielnego przygotowania, dodatki do ciast, przyprawy oraz kawa zbożowa (Anatol i Kujawianka). Czołowym produktem marki Delecta jest ciasto i krem Karpatka oraz ciasto Krówka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delecyjny

→ delecja

Patrz:delecja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deleg.

skrót od: delegacja, delegat

#### Źródła:

SJP.pl

# Delegacja

1. wyjazd w sprawach służbowych;
2. grupa ludzi reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości;
3. dokument upoważniający do wyjazdu służbowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazd w sprawach służbowych

(1.2) grupa osób reprezentująca pewną społeczność

(1.3) praw. urz. częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ

(1.4) dokument potwierdzający delegację (1.1)

- delegacja, w prawie – przeniesienie części lub całości kompetenecji
- delegacja – jednostka administracyjna Meksyku
- Delegacja – albańsko-grecko-francusko-kosowski film fabularny z roku 2018
- Delegacja – polsko-niemiecko-izraelski film młodzieżowy﻿ z roku 2023

Zobacz też

- delegacja ustawowa
- delegacja służbowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delegacki

→ delegat (rzadko)

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z delegatem, delegatami, dotyczący delegatów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delegacyjny

dotyczący delegacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Delegalizacja

uznanie czegoś za nielegalne; zdelegalizowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urzędowe uznanie czegoś za nielegalne

Delegalizacja – wyjęcie spod prawa, zakazanie działalności.

- delegalizacja posługiwania się jakimś przedmiotem (pot.) – penalizacja
- delegalizacja partii politycznej, związku zawodowego, stowarzyszenia, związku wyznaniowego itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delegalizacyjny

→ delegalizacja

Patrz:delegalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Delegalizować

1. uznawać jakąś organizację lub instytucję za nielegalną; odbierać prawo do istnienia i działania;
2. delegalizować się - stawać się nielegalnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdelegalizować)

(1.1) praw. uznawać coś za niezgodne z prawem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delegalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uznawanie czegoś za nielegalne od jakiegoś momentu

#### Źródła:

Wiktionary

# Delegat

osoba reprezentująca interesy jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delegatka

→ delegat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od delegat

Patrz:delegat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delegatura

1. przedstawicielstwo jakiejś firmy lub urzędu w terenie;
2. funkcja delegata

#### Źródła:

SJP.pl

# Delegitymizacja

#### Źródła:

Wikipedia

# Delegitymizować

odbierać zaufanie społeczne, dobre imię, władzę

#### Źródła:

SJP.pl

# Delegować

urzędowo:
1. wysłać, wysyłać kogoś w charakterze swego delegata;
2. wysłać, wysyłać pracownika do pracy poza miejscem, w którym pracuje on na co dzień

czasownik przechodni niedokonany (dk. wydelegować)

(1.1) wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delegowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|delegować.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deleksykalizacja

w językoznawstwie: używanie wyrazu lub zwrotu w znaczeniu pierwotnym, wynikającym z jego budowy

Deleksykalizacja – rodzaj chwytu stylistycznego, który ma za istotę odwołanie się do określonej etymologii użytego wyrazu w danej wypowiedzi. Ten chwyt jest stosowany do uzyskiwania efektu humorystycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delekta

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Delektować

delektować się - smakować w czymś, zajmować się czymś z przyjemnością, upajać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Delektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|delektować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Delerue

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deleseria

glon z typu krasnorostów, mający plechę rozgałęzioną, która u niektórych gatunków przybiera kształt liści; rośnie w morzach; żebrowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Delesyt

minerał z grupy leptochlorytów, występujący w promienisto-pręcikowych lub ziemistych skupieniach wypełniających próżnie migdałowe w melafirze

#### Źródła:

SJP.pl

# Delete

[czytaj: dilit] klawisz na klawiaturze komputera usuwający znak znajdujący się za kursorem; Delete

`Delete` – klawisz na komputerowej klawiaturze architektury PC. Jego najczęstszym zastosowaniem jest usuwanie znaków znajdujących się za kursorem tekstu. Nazwa ta bywa czasem skracana do formy „`Del`”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfcki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Delftem, dotyczący Delftu, pochodzący z Delftu (miasta w Holandii)

#### Źródła:

Wiktionary

# Delficki

przymiotnik od: Delfy (starożytne miasto greckie); m.in. wyrocznia delficka - słynna wyrocznia, znajdująca się w światyni Apollina w Delfach, gdzie Pytia odpowiadała na stawiane jej pytania

przymiotnik

(1.1) taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny

(1.2) geogr. związany z Delfami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delfin

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni, z rodzin Delphinidae (delfiny oceaniczne) i Platanistidae (delfiny słodkowodne), obejmujące średniej wielkości walenie charakteryzujące się wydłużonym pyskiem i obecnością melonu. W ściślejszym ujęciu odnosi się ono też do rodzaju należącego do rodziny delfinowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delfina

1. dawniej: następca tronu francuskiego;
2. żartobliwie: syn pierworodny

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Siemkowice;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od Delfin

- Delfina – imię
- Delfina – wieś w woj. łódzkim, w powiecie pajęczańskim, w gminie Siemkowice
- delfina Francji – tytuł żony następcy tronu francuskiego
- Delfina – księżniczka Belgi
- Delfina – członkini monakijskiej rodziny książęcej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delfinacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Delfinatem, dotyczący Delfinatu

#### Źródła:

Wiktionary

# Delfinarium

duży zbiornik wody przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) obiekt przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów, lub innych waleni

Delfinarium – zbiornik wodny przeznaczony do hodowli, tresury i pokazów wytresowanych delfinów, a czasem innych waleni. W pierwotnym znaczeniu delfinarium to akwarium dla delfinów. W szerszym znaczeniu delfinarium nazywany jest cały obiekt, w którym znajduje się zasadniczy zbiornik, jego zaplecze techniczne oraz miejsca przeznaczone dla zwiedzających. Delfinarium jest szczególnym rodzajem oceanarium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delfinat

kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w południowo-wschodniej Francji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delfinek

zdrobnienie od: delfin

Delfinek (Stenella) – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Delphininae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfini

→ delfin (ssak); delfinowy

przymiotnik

(1.1) rzad. dotyczący delfina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delfiniak

drewniana rozpórka umocowana do bukszprytu do napięcia watersztagu

Delfiniak (łabędziak, strzała Marcina) – rozpórka watersztagu.

Delfiniak to krótkie drzewce stosowane na niektórych żaglowcach, biegnące w płaszczyźnie symetrii jednostki, oparte prostopadle (lub prawie prostopadle) o bukszpryt, zwiększające kąt działania watersztagu na bukszpryt, a przez to zwiększające jego działanie usztywniające. Stosowane jest przy dłuższych bukszprytach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfiniarz

potocznie: sportowiec pływający delfinem; delfinista

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinidyna

barwnik roślinny

Delfinidyna – organiczny związek chemiczny z grupy antocyjanidynów; występuje naturalnie jako barwnik roślinny, między innymi w owocach (np. winogrona, czarne jagody, czarny bez, żurawina) i płatkach kwiatów (np. bratek, kosaciec i malwa), nadając im niebieski kolor. Stosowana jako niebieski barwnik do żywności o numerze E163b.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfininy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Delfiny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinista

1. sportowiec pływający delfinem; delfiniarz;
2. w dawnej Francji: zwolennik delfina - następcy francuskiego tronu

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinistka

→ delfinista

Patrz:delfinista

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinium

roślina z rodziny jaskrowatych; ostróżka

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinolog

zoolog badający życie delfinów

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinoterapeuta

terapeuta leczący poprzez kontakt z delfinami

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinoterapeutyczny

związany z leczeniem poprzez kontakt z delfinami

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinoterapia

terapia poprzez kontakt z delfinami

Delfinoterapia – odmiana zooterapii oraz hydroterapii, w której pacjent znajduje się w bliskim kontakcie z delfinami. Nie istnieją przekonujące dowody naukowe potwierdzające skuteczność tej terapii. Kontrowersyjne są również kwestie etycznego traktowania delfinów w bardzo sztucznym dla nich środowisku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfinowate

rodzina waleni uzębionych, dużych, posługujących się echolokacją, żywiących się rybami, mięczakami i skorupiakami, żyjących w grupach we wszystkich oceanach i przyległych do nich morzach

Delfinowate, delfiny oceaniczne (Delphinidae) – rodzina ssaków wodnych z parworząd zębowców w obrębie infrarzędu waleni (Cetacea). Należą do niej delfiny oceaniczne i przybrzeżne, których naturalnym środowiskiem życia jest woda słona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfinowaty

o cechach delfinowatych (rodzina waleni uzębionych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfinowiec

rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych

Delfinowiec (Lagenorhynchus) – rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych (Delphinidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delfinowski

→ delfin (następca tronu francuskiego); delfinowy

przymiotnik

(1.1) związany z osobą lub tytułem delfina

(1.2) należący do delfina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delfinowy

1. → delfin (ssak); delfini;
2. → delfin (następca tronu francuskiego); delfinowski

przymiotnik

(1.1) hist. należący do delfina (następcy tronu francuskiego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delfiny

grupa ssaków wodnych z rzędu waleni, posiadających wydłużony pysk i narząd echolokacyjny

Delfin – ogólne określenie wodnych ssaków z rzędu waleni, z rodzin Delphinidae (delfiny oceaniczne) i Platanistidae (delfiny słodkowodne), obejmujące średniej wielkości walenie charakteryzujące się wydłużonym pyskiem i obecnością melonu. W ściślejszym ujęciu odnosi się ono też do rodzaju należącego do rodziny delfinowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delft

holenderski fajans użytkowy lub dekoracyjny, wytwarzany w Delfcie w XVII i XVIII wieku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

(1.2) geogr. adm. gmina z siedzibą w Delfcie (1.1)

Delft – miasto i gmina w zachodniej Holandii w prowincji Holandia Południowa, nad rzeką Schie, na południe od Hagi. Od końca XVI wieku jeden z głównych europejskich ośrodków produkcji fajansu, a później porcelany. Ośrodek przemysłu metalowego (produkcja kabli), chemicznego (farmaceutyki), optycznego i elektronicznego, niegdyś również skórzanego i tytoniowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delftycki

→ Delft (miasto w Holandii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Delfy

starożytne miasto w środkowej Grecji

Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – stanowisko archeologiczne w Grecji Środkowej obejmujące ruiny antycznego sanktuarium poświęconego Apollinowi, gdzie funkcjonowała wyrocznia delficka oraz sanktuarium Ateny Pronaja („Ateny Strażniczki Świątyni”); ze stanowiskiem sąsiaduje współczesna miejscowość Delfy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delgado

Delgado – miasto w środkowym Salwadorze, w departamencie San Salvador, w zespole miejskim San Salvador, położone na północny wschód od stolicy kraju. Ludność (2007): 112,2 tys. (miasto), 120,2 tys. (gmina).

W mieście rozwinął się przemysł ceramiczny oraz rolno-spożywczy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Delhi

[czytaj: deli]
1. stolica Indii;
2. terytorium związkowe w Indiach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delhijczyk

[czytaj: delijczyk] mieszkaniec Delhi (stolicy Indii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Nowego Delhi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delhijka

[czytaj: delijka] mieszkanka Delhi (stolicy Indii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Nowego Delhi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delhijski

→ Delhi [czytaj: delijski]

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Nowe Delhi

(1.2) odnoszący się do miasta Delhi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deli

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłużej

Deliler (tur. deliler dosł. „szaleni”, lp. deli) – w Imperium Osmańskim formacja oddziałów lekkiej jazdy utrzymywanej przy granicy z krajami chrześcijańskimi, podczas wojny pełniąca funkcję straży przedniej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Delia

długi, lekko dopasowany wierzchni ubiór męski, podbity futrem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. długie, lekko dopasowane męskie okrycie wierzchnie, podbite futrem, z futrzanym kołnierzem i szerokimi niezszytymi rękawami, noszone w Polsce przez szlachtę głównie w XVI–XVIII w.

(1.2) rzad. koc, dera podbita futrem i okrywająca nogi w czasie jazdy powozem, saniami itp.

Delia – element ubioru męskiego szlachty noszony na żupanie. Rodzaj płaszcza, w odróżnieniu od kontusza nie przepasywana, czasami noszona jak opończa – rozpięta i jedynie zarzucona na ramiona. Wykonana z wełny lub bardziej luksusowych materiałów, często wykańczana futrem. Zwykła delia miała krótkie, luźne i rozcięte rękawy i metalowe guziki, ale bywały delie bardzo bogate, z guzikami ze złota i kołnierzami z soboli. Jak większość ubiorów szlachty była pochodzenia orientalnego (Turcja) i pojawiła się w Polsce w połowie XVI w. Była ulubionym ubiorem galowym towarzyszy husarskich, przy czym często zmieniał się krój, długość kołnierza itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deliberacja

przestarzale: zastanawianie się nad czymś, rozważanie, naradzanie się; namysł, rozwaga

Deliberacja (łac. deliberare 'rozważać; zastanawiać się' od libra 'waga') to proces rozważania i konfrontowania ze sobą lub z innymi własnych uczuć, emocji czy poglądów.

W psychologii jest to, według Pierre'a Janet, jeden z głównych procesów odpowiadających za kształtowanie i ewolucję osobowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deliberacyjny

→ deliberacja

Patrz:deliberacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliberatoria

w Polsce przedrozbiorowej: pisma kancelarii królewskiej, rozsyłane do senatorów przed sejmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliberatywny

mający charakter rozważania; rozważający, zastanawiający się

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliberować

przestarzale: zastanawiać się nad czymś, rozważać, naradzać się; rozmyślać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. żart. rozważać, rozmyślać, debatować, roztrząsać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deliberowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deliberować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Delibes

[czytaj: deLIB] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Delicja

coś bardzo smacznego; smakołyk, rarytas, specjał, delikates

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. coś pysznego; smakołyk

(1.2) pot. ciastko biszkoptowe z galaretką, polane czekoladą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delicje

coś bardzo smacznego; smakołyk, rarytas, specjał, delikates

#### Źródła:

SJP.pl

# Delicyje

rzeczownik

(1.1) stpol. rozkosze

#### Źródła:

Wiktionary

# Delij

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłużej

#### Źródła:

Wiktionary

# Delijski

1. → Delos (wyspa);
2. problem delijski - jeden z trzech, obok trysekcji kąta i kwadratury koła, wielkich problemów starożytnej matematyki greckiej; podwojenie sześcianu

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Delos, dotyczący Delos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delikacieć

rzadko: stawać się delikatniejszym; delikatnieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikacik

delikatniaczek; lekceważąco:
1. osoba mało odporna psychicznie, przesadnie wrażliwa;
2. osoba słaba fizycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikat

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikates

książkowo: smaczny, drogi, wykwintny artykuł spożywczy; specjał, rarytas, przysmak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. kulin. wykwintny, wyszukany artykuł spożywczy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delikatesik

1. zdrobnienie od: delikates;
2. żartobliwie: osoba rozpieszczona, rozkapryszona

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatesowość

→ delikatesowy

Patrz:delikatesowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatesowy

→ delikatesy, → delikates

Patrz:delikatesy, → delikates

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatesy

duży sklep spożywczy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hand. dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B. i W. lm. od delikates

Delikatesy (z fr. délicatesse lub niem. Delikatesse) – wykwintne, niecodzienne, wyszukane artykuły spożywcze, dawniej często sprowadzane z kolonii. Niektóre występują tylko lokalnie, na przykład fugu w Japonii lub escamoles w Meksyku. Słowo to ma kilka synonimów, o takim samym lub zbliżonym znaczeniu: specjały, frykasy, delicje, rarytasy, przysmaki, smakołyki.

Delikatesami nazywa się także sklepy z takimi towarami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delikatniaczek

delikacik; lekceważąco:
1. osoba mało odporna psychicznie, przesadnie wrażliwa;
2. osoba słaba fizycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Delikatnieć

stawać się delikatniejszym; delikacieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatniej

stopień wyższy od przysłówka: delikatnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: delikatny; bardziej delikatny

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatniś

człowiek bardzo rozpieszczony, wydelikacony; pieszczoch

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatnisia

kobieta bardzo rozpieszczona, wydelikacona

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatniuchny

zdrobnienie od: delikatny; delikatniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Delikatniutki

zdrobnienie od: delikatny; delikatniuchny

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: delikatny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delikatność

→ delikatny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest delikatne

Delikatność (fr. La Délicatesse) – francuska komedia romantyczna w reżyserii Stéphane'a Foenkinosa i Davida Foenkinosa. Film jest ekranizacją książki Davida Foenkinosa pod tym samym tytułem, która osiągnęła sprzedaż ponad 700 tys. egzemplarzy we Francji jeszcze przed premierą filmu. Zdjęcia kręcono w Paryżu, Clichy i Montgeroult.

Patrz:delikatny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Delikatny

1. kruchy, łamliwy, słaby;
2. drobny, niemasywny;
3. wrażliwy, subtelny;
4. słaby, lekki, nieznaczny;
5. lekkostrawny, lekki;
6. w przenośni: trudny, drażliwy problem

przymiotnik jakościowy

(1.1) charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

(1.2) skomplikowany

(1.3) wymagający taktu, taktowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delikt

czyn niedozwolony, naruszenie prawa; przestępstwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. wykroczenie przeciw prawu

Delikt (łac. delictum – czyn niedozwolony, błąd, przewinienie) – pojęcie prawnicze, mające swe korzenie w czasach starożytnego Rzymu, współcześnie funkcjonuje w wielu dziedzinach prawa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deliktowy

→ delikt

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z deliktem, dotyczący deliktu

Patrz:delikt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delikwent

1. w prawodawstwie: osoba sądzona za przestępstwo; skazaniec; przestępca;
2. potocznie: ktoś, kto jest zależny od kogoś, np. klient, pacjent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna sądzony za przestępstwo

(1.2) pot. klient, petent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delikwentka

kobieta sądzona za przestępstwo, winowajczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Delille

[czytaj: deLIL] nazwisko francuskie, np. Jacques Delille, francuski poeta, tłumacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Delimitacja

1. rozdzielenie czegoś, rozgraniczenie;
2. wytyczenie granic między państwami na podstawie umowy międzynarodowej

Delimitacja (z łac. limes dpn. limitis „granica”) – pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego oznaczające ustalenie przebiegu granicy państwowej. Zazwyczaj podstawą jej przeprowadzenia jest odpowiednia umowa międzynarodowa. Postanowienia o delimitacji najczęściej spotkać można w traktatach pokoju oraz umowach o cesji terytorium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delimitacyjny

dotyczący delimitacji

przymiotnik

(1.1) związany z delimitacją, rozgraniczaniem, odgraniczaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delimitować

usuwać (usunąć) granicę, limit czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Delimitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|delimitować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Delina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. deska w podłodze

#### Źródła:

Wiktionary

# Delineavit

wyrażenie

(1.1) formułka stawiana czasami przez twórców rycin i rysunków, w podpisie dzieła, obok swojego nazwiska;

Delineavit, del. (łac. narysował) – formułka (wyrażenie lub skrót) stawiana czasami przez twórców rycin i rysunków, w podpisie dzieła, obok własnego nazwiska.

Podobnie stosowane formułki to: pinxit (u malarza i grafika) oraz sculpsit (u rytownika).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Delinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. belka podłogowa w chlewie

#### Źródła:

Wiktionary

# Deliny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podłoga

#### Źródła:

Wiktionary

# Delirante

określenie wykonawcze: gorączkowo, z wściekłością

#### Źródła:

SJP.pl

# Delirium

1. zaburzenie świadomości, któremu towarzyszą omamy, lęki oraz pobudzenie psychoruchowe; obłęd;
2. delirium tremens - obłęd drżący, ostry stan zaburzeniowy u nałogowych alkoholików objawiający się drżeniem mięśni, zakłóceniem krążenia krwi, urojeniami; biała gorączka

- delirium – inaczej majaczenie
- Delirium – album zespołu Sedes
- Delirium – album Ellie Goulding
- Delirium – album Lacuna Coil
- Delirium – film w reżyserii Igora Podolczaka z 2013 roku
- Delirium – film w reżyserii Dennisa Iliadisa z 2018 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delirka

potocznie: stan po wypiciu alkoholu, charakteryzuje się trzęsieniem rąk; delirium tremens

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliryczny

deliryjny;
1. związany z delirium, dotyczący delirium;
2. wywołujący halucynacje, zaburzenia świadomości

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliryjny

deliryczny;
1. związany z delirium, dotyczący delirium;
2. wywołujący halucynacje, zaburzenia świadomości

#### Źródła:

SJP.pl

# Deliryk

potocznie: osoba przeżywająca delirium tremens (psychozę występującą u nałogowych alkoholików)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dell

komputer marki Dell

Dell Technologies Inc. (wcześniej Dell Inc. i Dell Computer Corporation) – amerykańskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Round Rock w stanie Teksas, które opracowuje, sprzedaje, naprawia i obsługuje komputery oraz powiązane produkty i usługi. Nazwa pochodzi od nazwiska założyciela firmy Michaela Della i jest jednym z największych przedsiębiorstw technologicznych na świecie, zatrudniającą ponad 103 300 osób w różnych krajach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dellenit

odmiana petrograficzna porfiru

#### Źródła:

SJP.pl

# Delmoplastyczny

→ delmoplastyka; taksydermiczny, taksidermiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Delmoplastyk

rzadko: człowiek zajmujący się wypychaniem nieżywych zwierząt; dermoplasta, taksidermik (rzadko), taksidermista, taksydermista

#### Źródła:

SJP.pl

# Delmoplastyka

rzadko: sztuka preparowania zwierząt; taksydermia, taksidermia

#### Źródła:

SJP.pl

# Deloitte

[czytaj: dilojt] międzynarodowa firma świadcząca usługi konsultingowe i audytorskie

Deloitte – międzynarodowa sieć spółek świadczących usługi doradcze i audytorskie. Należy do tzw. wielkiej czwórki firm zajmujących się audytem finansowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delokalizacja

1. przesunięcie z miejsca właściwego, typowego w inne; przemieszczenie;
2. w chemii: delokalizacja elektronów - stan, w którym elektron bierze udział w tworzeniu więcej niż jednego wiązania

#### Źródła:

SJP.pl

# Delon

nazwisko francuskie, m.in. Alain Delon [czytaj: aLĘ deLĄ albo aLEN deLON] - aktor francuski

Nazwisko Delon:

- Alain Delon (1935–2024) – francuski aktor
- Anthony Delon (ur. 1964) – francuski aktor
- Nathalie Delon, właściwie: Francine Canovas (1941–2021) – francuska aktorka
- Marcus Delon Wesson (ur. 1946, Kansas) – amerykański masowy morderca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delors

[czytaj: deLOR] nazwisko, m.in. Jacques Delors, francuski polityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Delos

skalista grecka wyspa w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim

Delos (gr. Δήλος, Dḗlos, Dilos) – w starożytności zwana początkowo Ortygią, mała, skalista grecka wysepka w archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim, na południowy wschód od Grecji kontynentalnej.

Leży w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Mykonos, w gminie Mykonos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delosperma

ciepłolubna roślina z rodziny goździków

Delosperma (Delosperma N. E. Brown) – rodzaj roślin należący do rodziny pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych). Obejmuje 170 gatunków występujących w południowej i wschodniej Afryce, na Madagaskarze i na Półwyspie Arabskim. Jako rośliny zawleczone i zdziczałe rosną na obszarach o ciepłym klimacie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. układać podłogę z desek

#### Źródła:

Wiktionary

# Delówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. deski na podłogę

#### Źródła:

Wiktionary

# Delożować

gwarowo: usuwać (usunąć) kogoś z jakiegoś miejsca, eksmitować

czasownik

(1.1) gw-pl|Kresy. usuwać z mieszkania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Delphi

nazwa środowiska programistycznego

- Delphi – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Indiana, w hrabstwie Carroll
- Delphi – środowisko programistyczne
- Delphi – korporacja zajmująca się produkcją części dla przemysłu samochodowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Delszy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dłuższy

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dalszy

#### Źródła:

Wiktionary

# Delta

1. czwarta litera alfabetu greckiego;
2. równinny obszar u ujścia rozwidlającej się rzeki, mający kształt trójkąta;
3. trójkątny układ skrzydeł samolotu;
4. samochód typu Lancia Delta;
5. wariant koronawirusa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

(1.2) geogr. ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);

(1.3) mat. pot. wyróżnik funkcji kwadratowej

## Geografia

### Belgia

- Delta – stacja kolejowa w Brukseli

### Brazylia

- Delta – miasto

### Grecja

- Delta – gmina w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja, w regionie Macedonia Środkowa, w jednostce regionalnej Saloniki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deltiolog

kolekcjoner pocztówek

#### Źródła:

SJP.pl

# Deltiologia

hobby polegające na zbieraniu pocztówek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kolekcjonowanie pocztówek;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deltoid

czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; romboid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt symetryczny względem jednej z przekątnych

Deltoid – rodzaj czworokąta, definiowany różnie i nierównoważnie:

- deltoid w sensie najszerszym to każdy czworokąt mający oś symetrii przechodzącą przez jego dwa wierzchołki. Innymi słowy jest to dowolny czworokąt symetryczny względem swojej przekątnej;
- deltoid w sensie węższym to czworokąt wypukły o powyższej własności;
- deltoid w sensie najwęższym dodatkowo nie może mieć wszystkich boków równych – nie może być rombem. Większość źródeł nie tworzy jednak takich wyjątków i uważa romb za szczególny przypadek deltoidu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deltoida

rzadko: czworokąt mający dwie pary boków sąsiednich równych; deltoid, romboid

Hipocykloida – krzywa płaska, jaką zakreśla ustalony punkt okręgu toczącego się bez poślizgu wewnątrz okręgu o większym promieniu. Krzywa ta jest szczególnym przypadkiem hipotrochoidy.

Kształt hipocykloidy (liczba ostrzy) zależy od ilorazu {\tfrac {R}{r}} promieni okręgów, nieruchomego do toczącego się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deltoidalny

→ deltoid

Patrz:deltoid

#### Źródła:

SJP.pl

# Deltowaty

ujście deltowate - rozgałęzione ujście rzeki

przymiotnik

(1.1) taki jak delta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deltowy

związany z deltą

przymiotnik

(1.1) dotyczący delty, stworzony w delcie lub przez deltę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deluwialny

w geologii: osadowy, np. gleby deluwialne - gleby powstające na skutek osadzania się cząstek mineralnych u podnóży wzniesień podczas erozji

#### Źródła:

SJP.pl

# Deluwium

w geologii: osad materiału zmytego ze stoku i osadzonego u jego stóp

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geol. osad powstały u podnóża wzgórz w wyniku zmywania zboczy przez wody opadowe

Deluwium (łac. deluvium, wymycie), osad deluwialny – luźny lub słabo spojony osad powstający w wyniku akumulacji (osadzania) drobnych cząstek mineralnych z gleb, glin, lessów, pokryw zwietrzelinowych itp., wypłukanych i zmytych ze stoków przez wody opadowe. Deluwia powstają przez przenoszenie produktów wietrzenia z wyższych do niższych części stoku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dem

jednostka administracyjna starożytnego państwa ateńskiego; demos

Dem (gr. demos δῆμος; l.mn. demoi) – podstawowa jednostka administracyjna i terytorialna w starożytnej Grecji, gmina.

Równolegle słowo to posiadało jeszcze dwa znaczenia.

- ludność wolna, prawowicie i na stałe zamieszkująca teren danego, konkretnego demu lub wywodząca się zeń.
- lud, jako źródło prawa i władzy w państwie, jednak w rozumieniu ograniczonym do spisu pełnoprawnych obywateli (polskie określenie: demos).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dema

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Demagnetyzacja

w fizyce: przywracanie namagnesowanemu ciału ferromagnetycznego stanu obojętnego; odmagnesowanie

Rozmagnesowanie, demagnetyzacja (demag) – usunięcie namagnesowania np. narzędzi, okrętów itp.

Wykonuje się je zanikającym, przemiennym polem magnetycznym. Małe przedmioty (narzędzia, maski kineskopów) rozmagnesowuje się przesuwając je przez cewkę zasilaną prądem zmiennym z sieci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demagnetyzacyjny

służący do demagnetyzacji - przywracania namagnesowanemu ciału ferromagnetycznemu stanu obojętnego; odmagnesowujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagnetyzer

urządzenie do demagnetyzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagnetyzować

w fizyce: przywracać namagnesowanemu ciału ferromagnetycznego stan obojętny; odmagnesowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagog

1. osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; populista, politykier;
2. przywódca ludu podczas buntu w starożytnych Atenach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

(1.2) hist. przywódca ludowy w starożytnej Grecji

- Osoba stosująca demagogię,
- Skrótowa nazwa Stowarzyszenia Demagog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demagogia

1. głoszenie chwytliwych, nierealnych, zgodnych z oczekiwaniami większości haseł politycznych w celu zdobycia poparcia społecznego; populizm, politykierstwo;
2. wszelka akcja obliczona na łatwy poklask i schlebianie najniższym gustom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

Demagogia (gr. dēmagōgía – prowadzenie ludu) – wpływanie na opinię publiczną w celu pozyskania i utrzymania zwolenników za pomocą nierealnych obietnic oraz zwodniczych haseł.

Demagogia rozwinęła się już w starożytnej Grecji, lecz pierwotnie miała nieco inne niż współcześnie znaczenie. Po grecku znaczy to „prowadzący lud”. Nazywano tak doskonałych mówców potrafiących wpływać na decyzję zgromadzenia ludowego. Izokrates przeciwstawiał demagoga tyranowi, lecz już wówczas Tukidydes zauważał, że demagog prowadzi lud, schlebiając jego próżności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demagogiczność

cecha czegoś polegającego na głoszeniu nierealistycznych haseł i posługiwaniu się czczymi obietnicami

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagogiczny

właściwy demagogowi - osobie starającej się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; populistyczny, politykierski, pokazowy

przymiotnik

(1.1) związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demagogizm

przestarzałe: postępowanie właściwe demagogowi - osobie starającej się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagogizować

postępować jak demagog - osoba starająca się uzyskać poparcie społeczne, posługując się czczymi obietnicami lub czasem nawet kłamstwem; mamić, bałamucić, zwodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Demagogizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|demagogizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Demagożka

→ demagog

Patrz:demagog

#### Źródła:

SJP.pl

# Demakijaż

usuwanie makijażu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) usuwanie makijażu przy pomocy wacika nasączonego odpowiednimi kosmetykami

- demakijaż – usuwanie makijażu
- Demakijaż – album Marii Sadowskiej
- Demakijaż – film z 2009 w reż. Marii Sadowskiej, Doroty Lamparskiej i Anny Maliszewskiej
- Demakijaż – polski program telewizyjny prowadzony przez Krzysztofa Ibisza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demantoid

minerał z grupy granatów, zielona odmiana andradytu; szmaragd uralski

Demantoid – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy granatów (gemmologiczna odmiana andradytu). Minerał bardzo rzadki.

Nazwa pochodzi od niderlandzkiego demant – diament, co ma wskazywać na znaczne podobieństwo ogni kamienia oszlifowanego do diamentu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demarch

demarcha;
1. w starożytnym państwie ateńskim i jego koloniach: urzędnik kierujący administracją demu, wybierany na rok
2. w cesarstwie bizantyjskim: urzędnik administracji lokalnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Demarcha

demarch;
1. w starożytnym państwie ateńskim i jego koloniach: urzędnik kierujący administracją demu, wybierany na rok
2. w cesarstwie bizantyjskim: urzędnik administracji lokalnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Demarczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demarkacja

1. wyznaczenie granic w terenie na podstawie zawartych umów;
2. oddzielanie się tkanek żywych od martwych w postaci nacieku na granicy ogniska martwiczego w organizmie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami

- demarkacja (medycyna)
- demarkacja (prawo)
- Problem demarkacji – filozoficzny problem rozróżnienia nauki od innych dziedzin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demarkacyjny

dotyczący demarkacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Demaskacja

rzadko: demaskowanie, ujawnianie; demaskatorstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ujawnienie prawdy o kimś lub o czymś nieuczciwym lub negatywnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demaskacyjny

przymiotnik od: demaskacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Demaskator

osoba ujawniająca tajne spiski, nielegalne powiązania, działania osób, które swoją działalność chcą pozostawić w ukryciu; sygnalista, demistyfikator, whistleblower

Demaskator (ang. Blacklight) – australijsko-amerykańsko-chiński dreszczowiec z 2022 roku w reżyserii Marka Williamsa. W głównych rolach wystąpili Liam Neeson, Aidan Quinn i Taylor John Smith. Film miał premierę 10 lutego 2022 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demaskatorka

kobieta ujawniająca tajne spiski, nielegalne powiązania, działania osób, które swoją działalność chcą pozostawić w ukryciu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej, która kogoś lub coś demaskuje, ujawnia ukryte fakty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demaskatorski

wydobywający prawdę spod maskujących ją pozorów

przymiotnik

(1.1) taki, który demaskuje; który ujawnia to, co skrywane (np. czyjeś tajemnice, tajne informacje)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demaskatorstwo

działanie demaskatora, demaskowanie kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Demaskować

ujawniać prawdę o kimś lub o czymś nieuczciwym, negatywnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Demaskowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|demaskować.

Demaskowanie - ujawnianie przez przeciwnika danych o wojskach na podstawie cech, według których można wykryć lub ustalić określone obiekty, rozpoznać zamierzenia i działania wojsk. Na podstawie cech demaskujących można np. według pracy radiostacji ustalić typ i miejsce, kolein czołgu określić jego rodzaj, czas przejazdu, kierunek i szybkość jazdy, na podstawie błysków i wybuchów wystrzałów w nocy zdemaskować artylerię.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dematerializacja

znikanie przedmiotów, zjawisko postrzegane w spirytyzmie i okultyzmie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. nagłe zniknięcie z pola widzenia

(1.2) książk. całkowite, tajemnicze zniknięcie

(1.3) fiz. anihilacja cząstek i antycząstek

(1.4) ekon. wniesienie papierów wartościowych na rachunek inwestycyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dematerializować

1. sprawiać, żeby jakaś postać lub rzecz przestała istnieć;
2. w ekonomii: oddawać papiery wartościowe do banku lub biura maklerskiego w celu zastąpienia ich materialnej postaci zapisem na rachunku inwestycyjnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Demawend

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Iranie, w ostanie Teheran;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dembek

nazwisko

Osoby noszące to nazwisko:

- Barbara Dembek (1926–1990) – polska Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
- Bernard Dembek (1878–1937) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dembicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dembiński

nazwisko

- Dembiński – polskie nazwisko, forma żeńska – Dembińska
- Dembińscy – polski ród szlachecki

Znane osoby:

- Andrzej Samuel Dembiński herbu Rawicz (zm. 15 lutego 1649) − kasztelan biecki w latach 1618–1649, podstoli krakowski w latach 1604–1618, starosta będziński w latach 1591–1604, kilkukrotny poseł na sejm walny
- Bogdan Dembiński (ur. 1954) – polski filozof i historyk filozofii, miłośnik astronomii, taternik i żeglarz morski, profesor nauk humanistycznych
- Bolesław Dembiński (1833–1914) – polski kompozytor i dyrygent
- Bronisław Dembiński (1858–1939) – polski historyk
- Czesław Dembiński (ur. 1937) – polski polityk, poseł na Sejm PRL VIII kadencji
- Erazm Dembiński herbu Rawicz – dziekan krakowski i kantor sandomierski w 1571 roku, sekretarz królewski w 1576 roku
- Felicjan Cieszkowski-Dembiński (1901–1981) – polski profesor w dziedzinie rolnictwa, agrotechnik, botanik, hodowca roślin, ekonomista
- Henryk Dembiński (1791–1864) – polski generał
- Henryk Dembiński (1908–1941) – działacz społeczny
- Jacek Dembiński (ur. 1969) – polski piłkarz
- Jakub Dembiński (1427–1490) – kasztelan krakowski, kanclerz wielki koronny
- Jan Baptysta Dembiński (zm. 1632) – pierwszy polski kapucyn
- Maciej Dembiński (1804–1878) – polski organista, dyrygent i kompozytor
- Marian Dembiński (ur. 1947) – polski polityk
- Michał Dembiński (1803–1873) – polski działacz patriotyczny, wydawca jednych z pierwszych polskich czasopism turystyczno-krajoznawczych
- Ryszard Dembiński (1934–1986) – polski aktor teatralny i filmowy
- Ryszard Dembiński (1924–2008) – polski weteran II wojny światowej i polonijny działacz społeczny
- Stanisław Kostka Dembiński (1708–1781) – wojewoda krakowski
- Stanisław Tadeusz Dembiński (ur. 1933) – polski fizyk, profesor, były rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, senator I kadencji
- Stefan Jacek Dembiński (1887–1972) – polski generał
- Walenty Dembiński (1504–1584) – kasztelan krakowski, kanclerz wielki koronny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dembowski

nazwisko

Dembowski, Dembowska

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dembski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Paweł Dembski (1540-1614) – katolicki ksiądz
- Janusz Dembski (1929-1997) – polski bibliotekarz, historyk i animator kultury
- Wojciech Dembski (1934-1995) – polski orientalista
- Wiesław Dembski (1933-2017) – polski grafik, malarz
- William A. Dembski (ur. 1960) – amerykański matematyk, filozof, teolog ewangelikalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demczuk

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Mychajło Demczuk (1881-1941) – ukraiński działacz społeczny, pedagog
- Ryszard Demczuk (ur. 1959) – polski marynarz
- Tomasz Demczuk (ur. 1983) – rosyjski biskup prawosławny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demencja

otępienie; zespół symptomów związanych z pogarszającą się pamięcią

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. utrata zdolności umysłowych organizmu spowodowana chorobą lub starzeniem się

Otępienie, demencja (łac. dementia) – grupa chorób mózgu, powodujących długoterminowe i często postępujące obniżenie zdolności myślenia i zapamiętywania, które są na tyle poważne, że utrudniają, a często uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie. Inne objawy obejmują zaburzenia emocjonalne, kłopoty z komunikacją i językiem oraz utratę aktywności. Świadomość najczęściej pozostaje zachowana. Rozpoznanie otępienia wymaga stwierdzenia odmiany w codziennym funkcjonowaniu umysłowym dotkniętej nim osoby oraz ubytków większych niż można się spodziewać w danym wieku. Nie zaleca się przeprowadzania badań przesiewowych w kierunku demencji w populacji ogólnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demencyjny

→ demencja

Patrz:demencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dementi

oficjalne sprostowanie nieprawdziwej lub nieścisłej informacji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości

Dementi – (fr.) oficjalne zaprzeczenie lub sprostowanie informacji

- Dementi – album zespołu 2Tm2,3
- Dementi – zespół muzyczny stworzony w 1998 roku
- Niezależna Agencja Fotograficzna Dementi – społeczna agencja fotograficzna w PRL

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dementować

stwierdzać fałszywość jakiejś informacji; prostować, zaprzeczać, przeczyć

czasownik

(1.1) prostować nieprawdziwe informacje, zaprzeczać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dementowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dementować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Demeryt

dawniej: ksiądz skazany za wykroczenie przeciw prawu kościelnemu na karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych; demeryta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ksiądz, który po wejściu w konflikt z prawem kanonicznym odbywa karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych;

Demeryt, także demeryta (ze śr.-fr. démérite– przestępstwo) – dawna nazwa określająca księdza skazanego na pokutę w odosobnieniu za wykroczenie przeciw moralności.

Synod w Toledo w 675 nakazywał podawanie demerytom jedynie chleba i wody, biczowanie i obcięcie włosów. Więziono ich w karcerach oraz poddawano karze władzy świeckiej. Sobór trydencki utrzymał karę odosobnienia w zależności od ciężkości przestępstwa. Czasowe pozbawienie wolności następowało za przyzwoleniem władzy świeckiej. W Polsce domy demerytów powstawały przy klasztorach lub, po ich kasacie, w zabudowaniach poklasztornych. Jednym z najbardziej znanych był powstały w 1834 dom księży demerytów w klasztorze w Osiecznej, przeniesiony później do klasztoru w Miejskiej Górce. Sprawy te regulowały np. konkordaty podpisywane z Bawarią w 1817 czy też z Austrią w 1855. Konkordat podpisany z Polską w 1925 ustalał jako miejsce odosobnienia dla duchownych skazanych przez władze świeckie klasztor lub inne pomieszczenia w domach zakonnych. Rozporządzenia ministra sprawiedliwości w 1927 i 1931 wyznaczały takie miejsca w więzieniach w Warszawie na Mokotowie, we Wronkach i Drohobyczu. Kodeks prawa kanonicznego z 1917 regulował kwestię w kan. 2302. W czasach zaborów w domach demerytów osadzano także duchownych za niesubordynację wobec władzy świeckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demeryta

dawniej: ksiądz skazany za wykroczenie przeciw prawu kościelnemu na karę odosobnienia w domu poprawy dla duchownych; demeryt

Demeryt, także demeryta (ze śr.-fr. démérite– przestępstwo) – dawna nazwa określająca księdza skazanego na pokutę w odosobnieniu za wykroczenie przeciw moralności.

Synod w Toledo w 675 nakazywał podawanie demerytom jedynie chleba i wody, biczowanie i obcięcie włosów. Więziono ich w karcerach oraz poddawano karze władzy świeckiej. Sobór trydencki utrzymał karę odosobnienia w zależności od ciężkości przestępstwa. Czasowe pozbawienie wolności następowało za przyzwoleniem władzy świeckiej. W Polsce domy demerytów powstawały przy klasztorach lub, po ich kasacie, w zabudowaniach poklasztornych. Jednym z najbardziej znanych był powstały w 1834 dom księży demerytów w klasztorze w Osiecznej, przeniesiony później do klasztoru w Miejskiej Górce. Sprawy te regulowały np. konkordaty podpisywane z Bawarią w 1817 czy też z Austrią w 1855. Konkordat podpisany z Polską w 1925 ustalał jako miejsce odosobnienia dla duchownych skazanych przez władze świeckie klasztor lub inne pomieszczenia w domach zakonnych. Rozporządzenia ministra sprawiedliwości w 1927 i 1931 wyznaczały takie miejsca w więzieniach w Warszawie na Mokotowie, we Wronkach i Drohobyczu. Kodeks prawa kanonicznego z 1917 regulował kwestię w kan. 2302. W czasach zaborów w domach demerytów osadzano także duchownych za niesubordynację wobec władzy świeckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demeszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. szabla z damasceńskiej stali

#### Źródła:

Wiktionary

# Demeter

w mitologii greckiej: bogini zbóż, jedno z najstarszych bóstw ziemi uprawnej; Demetra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 1108;

Demeter (także Demetra; stgr. Δημήτηρ, Δήμητρα Dēmḗtēr, Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa; matka Kory-Persefony. Siostra Zeusa, Posejdona, Hadesa, Hestii i Hery. Miała z Zeusem córkę Korę-Persefonę. Córka Rei i Kronosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demetra

mit. gr. bogini zbóż, jedno z najstarszych bóstw ziemi uprawnej; Demeter

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. zob. Demeter.

Demeter (także Demetra; stgr. Δημήτηρ, Δήμητρα Dēmḗtēr, Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa; matka Kory-Persefony. Siostra Zeusa, Posejdona, Hadesa, Hestii i Hery. Miała z Zeusem córkę Korę-Persefonę. Córka Rei i Kronosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demetria

imię żeńskie

Demetria – żeński odpowiednik imienia Demetriusz. Znaczy "należący do Demeter".

Demetria imieniny obchodzi: 9 kwietnia i 21 czerwca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demetriusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

- Demetriusz – imię
- Demetriusz – postać biblijna
- Demetriusz Cynik – filozof grecki żyjący w I wieku n.e.
- Demetriusz z Aleksandrii – retor grecki żyjący w II wieku n.e.
- Demetriusz z Alopeke (V/IV w. p.n.e.) – rzeźbiarz grecki
- Demetriusz z Faleronu (ok. 345–283 p.n.e.) – filozof grecki
- Demetriusz z Gadary – stronnik Pompejusza, płacił za wznoszone przez niego budowle
- Demetriusz I Poliorketes (337–283 p.n.e.) – wódz macedoński, król Macedonii w latach 294–288 p.n.e.
- Demetriusz II Antygonida (ok. 276–229 p.n.e.) – król Macedonii z dynastii Antygonidów od 239 p.n.e.
- Demetriusz Chronograf (koniec III w. p.n.e.) – żydowski historyk tworzący w języku greckim
- Demetriusz I Baktryjski – król Baktrii od ok. 190 p.n.e. do ok. 167 p.n.e.
- Demetriusz I Soter (ok. 187–150 p.n.e.) – władca monarchii Seleukidów od 162 p.n.e.
- Demetriusz II Nikator (161–125 p.n.e.) – władca monarchii Seleukidów w latach 145–139 p.n.e. i 129–125 p.n.e.
- Demetriusz III Filopator – władca monarchii Seleukidów w latach 95–88 p.n.e.
- Demetriusz – patriarcha Antiochii; sprawował urząd w latach 254–260
- Demetriusz (ur. 1205; zm. 1230) – król Tesaloniki
- Demetriusz Chalkondyles (1424–1511) – humanista, nauczyciel filozofii greckiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demi

potocznie: osoba odczuwająca popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązała silną więź emocjonalną; demiseksualista

Demi (stylizowany na D E M I) – czwarty solowy studyjny album amerykańskiej piosenkarki Demi Lovato wydany w Stanach Zjednoczonych 14 maja 2013 roku nakładem Hollywood Records. W pierwszym tygodniu sprzedaży, album trafił na 3. miejsce amerykańskiej listy przebojów Billboard 200 sprzedając się tam w 110 tysięcy egzemplarzy. Do tej pory płyta rozeszła się w nakładzie 500 tysięcy kopii w Stanach Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demi-Monde

[czytaj: dmi-mąd] z francuskiego, przestarzałe: półświatek; środowisko prostytutek i sutenerów usiłujących dorównać światu wyższego towarzystwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Demi-Saison

[czytaj: dmiseZĄ] z francuskiego: przejściowy, międzysezonowy; zwykle o odzieży noszonej wiosną lub jeszienią, np. płaszcz demi-saison

#### Źródła:

SJP.pl

# Demi-Sec

[czytaj: semi sek] o trunku, zwykle winie: półwytrawny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demi-Vierge

[czytaj: dmi wierż] z francuskiego: półdziewica; kobieta zachowująca fizyczne dziewictwo, ale nieunikająca erotycznych kontaktów

#### Źródła:

SJP.pl

# Demian

Demian: Dzieje młodości Emila Sinclaira – powieść niemieckiego pisarza Hermanna Hessego. Napisał ją w roku 1917, wydana została w roku 1919 pod pseudonimem Emil Sinclair, pod którym Hesse zmuszony był publikować swoje artykuły od 1917 roku.

Demian opowiada o dojrzewaniu głównego bohatera i odnajdowaniu własnej tożsamości za pośrednictwem przyjaciela, Maksa Demiana. Emil Sinclair przeżywa wiele wątpliwości, szybko również zauważa swoją odmienność. Demian uświadamia mu rzeczywiste, duchowe przyczyny tych rozterek. Wtajemnicza go w to, co w życiu najważniejsze, pomaga mu odciąć się od tego, co go zniewala. Poprzez swoje działania pomaga mu nie tylko odnaleźć siebie, ale i zjednoczyć się z innymi ludźmi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Demiańczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demianiuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demianów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim;

Demianów (ukr. Дем'янів) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie iwanofrankiwskim.

Przez wieś przebiega droga krajowa N09. Znajduje tu się stacja kolejowa Bursztyn, położona na linii Lwów – Czerniowce.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Demidowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demidówka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Demidówka (ukr. Демидівка) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie i stolica rejonu obwodu rówieńskiego, położone na Wołyniu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Demielinizacja

zanik lub rozpad osłonek mielinowych włókien nerwowych (dendrytów i aksonów) spowodowany przez zakażenia, zatrucia, niedotlenienie i procesy autoimmunologiczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces patologicznego rozpadu osłonek mielinowych w układzie nerwowym

Demielinizacja – proces patologiczny układu nerwowego polegający na rozpadzie osłonek mielinowych w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym.

Większość włókien nerwowych (aksonów) otoczonych jest osłonką mielinową, w skład której wchodzi mielina. Za wytwarzanie mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiadają oligodendrocyty, zaś w obwodowym układzie nerwowym komórki Schwanna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demijohn

[czytaj: DEmidżon] pękaty pojemnik opleciony łoziną, o pojemności najczęściej od 8 do 54 litrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Demilitaryzacja

1. ograniczenie lub likwidacja sił wojskowych na określonym terytorium; rozbrojenie;
2. przywrócenie cywilnego charakteru czemuś wcześniej zmilitaryzowanemu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. proces, w którym określony obszar, państwo lub organizacja pozbawiane są zdolności wojskowych

Demilitaryzacja (łac. de- 'z (czego), od, wy-' i militaria 'ćwiczenia wojskowe' od militaris 'wojskowy' od miles dpn. militis 'żołnierz') – proces, w którym pozbawia się dany teren wojsk oraz budynków i maszyn o charakterze wojennym. Pojęcie to odnosi się także do rozbrajania formacji militarnych i paramilitarnych (także oddziałów partyzanckich), stanowiąc najczęściej element demobilizacji. Obszar poddany takiemu procesowi nazywany jest strefą zdemilitaryzowaną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demilitaryzacyjny

dotyczący demilitaryzacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. związany z demilitaryzacją, dotyczący demilitaryzacji, rozbrojenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demimondka

dawniej: dama z półświatka; demimondówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Demimondówka

dawniej: dama z półświatka; demimondka

#### Źródła:

SJP.pl

# Demineralizacja

1. usuwanie soli mineralnych z jakiejś substancji, zwłaszcza z wody;
2. utrata soli mineralnych, np. demineralizacja płynów ustrojowych

- demineralizacja wody
- demineralizacja (fizjologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demineralizacyjny

dotyczący demineralizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Deminutivum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutiwum; deminutyw; deminutywum

#### Źródła:

SJP.pl

# Deminutiwum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutyw; deminutywum

#### Źródła:

SJP.pl

# Deminutyw

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutiwum; deminutywum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zdrobnienie

Zdrobnienie (deminutyw, deminutywum, deminutiwum, łac. deminutivum) – wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczający rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny (lub lekko pogardliwy) stosunek do omawianego obiektu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deminutywność

→ deminutywny

Patrz:deminutywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deminutywny

w językoznawstwie: zdrabniający, mający charakter zdrobnienia; zdrobniały

przymiotnik

(1.1) zdrobniały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deminutywum

zdrobnienie, wyraz powstały poprzez dodanie odpowiedniego formantu, oznaczający przedmiot mniejszy w stosunku do przedmiotu opisywanego przez wyraz, do którego dodany został formant; deminutivum; deminutiwum; deminutyw

#### Źródła:

SJP.pl

# Demirel

nazwisko, m.in. Süleyman Demirel, turecki polityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Demirowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demirski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demiseksualista

osoba odczuwająca popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązała silną więź emocjonalną; demi

#### Źródła:

SJP.pl

# Demiseksualizm

popęd płciowy wyłącznie do osób, z którym nawiązało się silną więź emocjonalną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. neol. odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;

Demiseksualność, inaczej demiseksualizm – orientacja seksualna osób, które mogą odczuwać pociąg seksualny do innej osoby wyłącznie w przypadku nawiązania z nią wcześniej silnej więzi emocjonalnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demiseksualny

odczuwający popęd płciowy wyłącznie do osób, z którymi nawiązało się silną więź emocjonalną

#### Źródła:

SJP.pl

# Demisezonowy

o odzieży: przejściowy, przeznaczony do noszenia wiosną lub jesienią

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikacja

wykrycie, ujawnienie mistyfikacji; zdemaskowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikacyjny

ujawniający mistyfikację; demistyfikatorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikator

ten, kto demaskuje jakąś mistyfikację

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikatorka

kobieta, która demaskuje jakąś mistyfikację

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikatorski

ujawniający mistyfikację; demistyfikacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demistyfikować

wykrywać i ujawniać mistyfikację; demaskować

#### Źródła:

SJP.pl

# Demitologizacja

1 pozbawienie czegoś cech mitu, legendy; odmitologizowanie;
2. obalenie mitów, legend; odmitologizowanie;
3. nurt religijny dążący do oddzielenia istotnej treści Słowa Bożego od mitów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demiurg

1. twórca, protoplasta;
2. dawniej: twórca świata;
3. dawniej: wykonawca wolnego zawodu lub rękodzielnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

(1.2) książk. przen. człowiek obdarzony niesamowitym talentem twórczym

(1.3) hist. w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy

(1.4) hist. w starożytnej Grecji urzędnik wysokiego szczebla

Demiurg (gr. δημιουργός dēmiourgós) – w filozofii i religiach starożytnych istota boska stwarzająca świat materialny.

Demiurg może być rozumiany jako postać, bezosobowa siła sprawcza czy metafora opisująca funkcjonowanie przyrody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demiurgiczny

→ demiurg

Patrz:demiurg

#### Źródła:

SJP.pl

# Demko

zdrobnienie od: demo

#### Źródła:

SJP.pl

# Demkowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Demlin

wieś w Polsce

Demlin (kaszb.Demlënò, za II RP Dęblin) – wieś kociewska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Skarszewy przy drodze wojewódzkiej nr 224. W skład sołectwa Demlin wchodzi również Nowe Gołębiewko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demo

1. demonstracyjna wersja programu komputerowego;
2. demonstracyjne nagranie muzyczne lub zbiór takich nagrań

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. wersja demonstracyjna, np. gry komputerowej, utworu, programu

(1.2) pot. demonstracja (protest uliczny)

- demo − twórczość np.: muzyczna, plastyczna (grafika komputerowa), filmowa, programistyczna; zapisana i udostępniana jako demonstracja możliwości twórców (często w celach promocyjnych − wyjątek demoscena).
  - demo − w kinematograffi, zwiastun, anglicyzm trailer
  - demo − 1) rodzaj albumu muzycznego; 2) pierwsza nagrana, niedopracowana forma utworu muzycznego
  - demo − w informatyce, wersja z ograniczonymi możliwościami, mająca zachęcić do kupna oprogramowania
  - demo − w sztuce komputerowej, zobacz: demoscena
  - tryb demo (RTV) − tryb demonstracyjny w sprzęcie RTV

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Demobil

1. sprzęt wojskowy, który wyszedł z użycia;
2. potocznie: odzież wzorowana na mundurach żołnierskich

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przestarzały lub zużyty sprzęt wojskowy sprzedawany na rynku cywilnym

Demobil − wycofany z użytkowania sprzęt wojskowy, przekazywany lub odsprzedawany na rynku cywilnym. Także sprzęt nadprogramowy, pozostały po demobilizacji wojska.

Skład demobilu jest zróżnicowany i może obejmować zarówno oporządzenie indywidualne, pojazdy jak i niektóre elementy uzbrojenia. Jego odbiorcami są z zasady cywile, wykorzystujący zbędne wojsku wyposażenie do prywatnych celów. W Polsce mieniem wojskowym, które wyszło z użycia, dysponuje Agencja Mienia Wojskowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demobilizacja

1. przechodzenie państwa ze stanu wojny do stanu pokoju;
2. zwolnienie do rezerwy osób pełniących służbę wojskową;
3. utrata gotowości do działania, osłabienie chęci do aktywności, walki; zniechęcenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego

(1.2) zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

(1.3) przen. utrata motywacji do działania

Demobilizacja – ogół czynności związanych z przejściem państwa ze stanu wojennego do pokojowego.

Celem demobilizacji jest przestawienie gospodarki narodowej, tj. m.in.: przemysłu, rolnictwa, transportu, łączności z produkcji wojskowej na produkcję na potrzeby cywilne, a także redukcja sił zbrojnych poprzez zwalnianie części żołnierzy do rezerwy oraz redukcji środków i sprzętu służącego wojsku podczas prowadzenia wojny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demobilizacyjny

dotyczący demobilizacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z demobilizacją, dotyczący demobilizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demobilizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdemobilizować)

(1.1) wojsk. przenosić powołanych do udziału w walce zbrojnej do rezerwy

(1.2) wojsk. przeznaczać sprzęt wojskowy do użytku cywilnego

(1.3) książk. zniechęcać, osłabiać chęć do działania

czasownik zwrotny niedokonany demobilizować się (dk. zdemobilizować się)

(2.1) wojsk. poddawać się rozbrojeniu i przeniesieniu do rezerwy

(2.2) książk. zniechęcać się, tracić chęć do działania

#### Źródła:

Wiktionary

# Demobilizująco

w sposób odbierający motywację i zdolność do działania, walki

#### Źródła:

SJP.pl

# Demobilowy

związany z demobilem

#### Źródła:

SJP.pl

# Demodekoza

nużyca; choroba pasożytnicza koni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. nużyca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demodekozy

nużyca; choroba pasożytnicza koni

#### Źródła:

SJP.pl

# Demodulacja

proces, w którym z przebiegu zmodulowanego uzyskuje się przebieg modulujący; umożliwia odtworzenie dźwięków mowy i myzyki lub sygnału obrazu w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; detekcja

Modulacja – samorzutna lub celowa zmiana parametrów sygnału. Jeżeli modulowane są sygnały sinusoidalne, to proces ten może powodować zmiany amplitudy, częstotliwości lub fazy drgań. W przypadku fal prostokątnych (często stosowanych w technice cyfrowej) procesowi modulacji podlega szerokość, amplituda, pozycja (układ) oraz gęstość impulsów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demodulacyjny

przymiotnik od: demodulacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Demodulator

urządzenie lub układ służący do detekcji zmodulowanego przebiegu elektrycznego

Modulacja – samorzutna lub celowa zmiana parametrów sygnału. Jeżeli modulowane są sygnały sinusoidalne, to proces ten może powodować zmiany amplitudy, częstotliwości lub fazy drgań. W przypadku fal prostokątnych (często stosowanych w technice cyfrowej) procesowi modulacji podlega szerokość, amplituda, pozycja (układ) oraz gęstość impulsów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demogr.

skrót od: demografia, demograficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demograf

osoba wyspecjalizowana w demografii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zawodowo zajmująca się demografią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demografia

nauka zajmująca się ludnością, a zwłaszcza jej statystycznym, ogólnym opisem pod względem: liczby, wieku, płci, rasy, wykształcenia, zawodu itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. eduk. nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

Demografia – dziedzina nauki zajmująca się powstawaniem, życiem i przemijaniem społeczności ludzkiej. Obejmuje m.in. takie zagadnienia jak: przyrost naturalny, migracje, struktura społeczna (wiek, płeć, przynależność zawodowa, narodowość, wyznanie) oraz ich rozmieszczenie przestrzenne i oddziaływania społeczne i socjologiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demograficzny

przymiotnik

(1.1) dotyczący demografii

#### Źródła:

Wiktionary

# Demografizm

w socjologii: koncepcja, według której czynniki demograficzne zasadniczo wpływają na zjawiska społeczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Demografka

→ demograf

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo zajmująca się demografią

Patrz:demograf

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokr.

skrót od: demokracja, demokratyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demokracja

1. ustrój polityczny, w którym o sprawach państwa większością głosów decydują wszyscy obywatele;
2. państwo o takim ustroju;
3. demokracja socjalistyczna - określenie totalitarnego ustroju w państwach komunistycznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

(1.2) polit. państwo o ustroju demokratycznym

(1.3) polit. stronnictwo polityczne opowiadające się za zasadami demokratycznymi

(1.4) socjol. sposób funkcjonowania i wzajemne relacje w grupie

Demokracja (gr. dḗmos „lud”, krátos „władza” – dosł. „rządy ludu, ludowładztwo”) – jeden z typów ustroju państwa, zakładający udział obywateli w sprawowaniu władzy.

Demokracja ma swój początek w starożytnej Grecji. Znaczący wkład w rozwój demokracji miał także starożytny Rzym oraz kultura Zachodu (Europa, Ameryka Północna i Południowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demokrata

1. członek partii demokratycznej;
2. zwolennik demokracji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik demokracji

(1.2) osoba należąca do partii demokratycznej

Demokracja (gr. dḗmos „lud”, krátos „władza” – dosł. „rządy ludu, ludowładztwo”) – jeden z typów ustroju państwa, zakładający udział obywateli w sprawowaniu władzy.

Demokracja ma swój początek w starożytnej Grecji. Znaczący wkład w rozwój demokracji miał także starożytny Rzym oraz kultura Zachodu (Europa, Ameryka Północna i Południowa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demokratka

1. kobieta o przekonaniach demokratycznych;
2. w gwarze szoferskiej: samochód marki Chevrolet

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka demokracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokratura

forma rządów z elementami demokracji i dyktatury

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. forma sprawowania władzy będąca dyktaturą przybierającą pozory demokracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokratycznie

przysłówek sposobu

(1.1) zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Demokratyczniej

stopień wyższy od przysłówka: demokratycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Demokratyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: demokratyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demokratyczność

→ demokratyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co demokratyczne

Patrz:demokratyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokratyczny

→ demokracja

przymiotnik

(1.1) polit. związany z demokracją

Patrz:demokracja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokratyzacja

wprowadzanie zasad demokratycznych, reorganizacja państwa, organizacji itp. według zasad demokracji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

Demokratyzacja – proces zmierzający do przekształcenia dotychczasowej formy rządów w ustrój demokratyczny. W wyniku głębokich reform w sferze społecznej i politycznej mechanizm ustrojowy państwa zaczyna funkcjonować w oparciu o zasady demokracji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demokratyzacyjny

dotyczący demokratyzacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. przekształcający w duchu zasad demokratycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demokratyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. wyznawanie demokratycznych zasad

Demokratyzm – ideologia polityczna i filozoficzna oparta na poparciu dla demokracji uznawanej za najlepszą formę rządów. Przeciwieństwem demokratyzmu jest antydemokratyzm, którego zwolennicy wolą monarchię lub dyktaturę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Demokratyzować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) dokonywać procesu demokratyzacji

czasownik zwrotny niedokonany demokratyzować się (dk. brak)

(2.1) dokonywać na sobie procesu demokratyzacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Demokratyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadawanie czemuś demokratycznego charakteru

#### Źródła:

Wiktionary

# Demokryt

Demokryt z Abdery (ok. 460-ok. 370 p.n.e.), filozof grecki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Demokryt z Abdery (gr. Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης Demokritos ho Abderites, dosł. Demokryt Abderyta, ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) – myśliciel i podróżnik, uczeń Leucypa, naukowiec, znany jako „śmiejący się filozof”. Prace Demokryta, których stworzył 70, dotyczyły wielu różnych dziedzin (fizyki, astronomii, medycyny, chemii, gramatyki, techniki, logiki, strategii, muzyki itd.) w większości nie zachowały się, przetrwały z nich nieliczne fragmenty, głównie dzięki Epikurowi i poematowi Lukrecjusza „De rerum natura”. Według części historyków był jednym z nauczycieli Hipokratesa. Jego przydomek „śmiejącego się filozofa” wynikał prawdopodobnie z pogody ducha, ale według niektórych źródeł był związany z podejrzewaniem go przez mieszkańców Abdery o szaleństwo – manię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demokrytowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Demokryta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Demolens

szkło okularowe o zerowej zdolności skupiającej

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoliberalizm

odmiana dziewiętnastowiecznego liberalizmu dopuszczająca pewne elementy demokratyczne; liberalizm demokratyczny

Liberalizm demokratyczny (demoliberalizm) – wyrosły z tradycji utylitaryzmu odłam myśli liberalnej łączącej wolność z demokracją.

Po raz pierwszy doktryna demoliberalna została zarysowana w wydanej w 1861 roku książce Johna Stuarta Milla O rządzie reprezentatywnym (Consideration on Representative Government). Mill akceptował demokrację, odrzucając część zastrzeżeń wobec niej formułowanych przez liberałów klasycznych i konserwatywnych, postulował jednak cenzus wykształcenia, a także odebranie prawa głosu osobom bez majątku oraz jawność głosowań. Z czasem pomysły te zostały przez demoliberałów odrzucone, a demokracja przyjęta przez nich w swej obecnej, powszechnej formie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demoliberalny

→ demoliberalizm

Patrz:demoliberalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Demolka

potocznie: demolowanie, niszczenie czegoś; rozróba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. czynność celowego niszczenia czegoś, zwłaszcza pomieszczenia

(1.2) pot. efekt demolki (1.1)

(1.3) środ. bójka, bijatyka

(1.4) środ. przestępców napad na mieszkanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demolować

1. niszczyć, rozwalać w gwałtowny sposób;
2. działać na szkodę kogoś lub czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdemolować)

(1.1) świadomie niszczyć coś w sposób nieodwracalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demolowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|demolować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Demolud

potocznie: kraj byłego systemu socjalistycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kraj o ustróju komunistycznym

- Demoludy – potoczne określenie bloku wschodniego
- „Demoludy” – międzynarodowy festiwal teatralny organizowany przez Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demon

uosobienie złych mocy; szatan; zły duch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mit. istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

(1.2) inform. program, który automatycznie przeprowadza określone procesy bez konieczności interakcji z użytkownikiem;

Demon (stgr. δαίμων daimon, nadprzyrodzona potęga, dola; łac. daemon) – istota występująca w wielu wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, która zajmuje pozycję pośrednią między bogami a ludźmi, między sferą ziemsko-ludzką, materialną a sferą boską, czysto duchową; istota o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazny człowiekowi duch, związany pierwotnie z pojęciem nieczystości sakralnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demonetaryzacja

1. odebranie banknotom lub monetom prawnego znaczenia pieniądza, wycofanie ich z obiegu;
2. spadek wartości obiegowego pieniądza w okresie inflacji;
3. demonetaryzacja złota - odstąpienie od traktowania złota jako równoważnika pieniądza

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonetyzacja

demonetaryzacja;
1. odebranie banknotom lub monetom prawnego znaczenia pieniądza, wycofanie ich z obiegu;
2. spadek wartości obiegowego pieniądza w okresie inflacji;
3. demonetyzacja złota - odstąpienie od traktowania złota jako równoważnika pieniądza

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonetyzować

1. wycofywać z obiegu banknoty, monety;
2. pozbawiać możliwości uzyskania dochodu z opublikowanej w internecie treści

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonica

→ demon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) demon płci żeńskiej

Patrz:demon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demonicznie

przysłówek sposobu

(1.1) charakterystycznie dla demona (dosłownie lub w przenośni)

#### Źródła:

Wiktionary

# Demoniczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: demoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoniczność

→ demoniczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co demoniczne

Patrz:demoniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demoniczny

niesamowity; upiorny; szatański

przymiotnik

(1.1) przen. taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity

(1.2) związany z demonem, dotyczący demona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonizacja

1. przypisywanie, przypisanie komuś lub czemuś cech demonicznych;
2. wyolbrzymianie, wyolbrzymienie roli lub złych cech kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonizm

1. wiara w demony, złe duchy;
2. demoniczny charakter kogoś lub czegoś; diabolizm, szatańskość

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonizować

1. wyolbrzymiać złe cechy, negatywne zjawiska;
2. przypisywać demoniczne cechy

czasownik

(1.1) wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyolbrzymianie negatywnych zjawisk lub złych cech

#### Źródła:

Wiktionary

# Demono-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z demonem

#### Źródła:

Wiktionary

# Demonofobia

chorobliwy lęk przed demonami lub duchami

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonokracja

rządy demonów, władza szatana

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonolatria

oddawanie czci demonom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. czczenie demonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonolog

specjalista w dziedzinie demonologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) teol. specjalista w dziedzinie demonologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonologia

1. dział teologii, którego przedmiotem są moce i siły, które zajmują pośrednią pozycję między Bogiem a ludźmi;
2. dział kulturoznawstwa i etnografii zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. dział teologii zajmujący się demonami

(1.2) etn. dział etnografii i religioznawstwa zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach;

Demonologia (gr. δαίμων, daimon; λογος, logos – nauka o demonach) – termin wieloznaczny

- część doktryny religijnej dotycząca demonów – bytów, mocy i sił o pozycji pośredniej między bogami lub Bogiem a ludźmi;
- dział teologii rozwijający tę doktrynę; w teologii chrześcijańskiej demonologia jest częścią angelologii, ponieważ demony są uważane za upadłe anioły;
- dział religioznawstwa badający te doktryny; jest też działem etnografii i historii religii badającym wyobrażenia o demonach, ich przedstawienia w kulturze itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demonologiczny

→ demonologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) teol. dotyczący demonologii (działu teologii)

(1.2) etn. dotyczący demonologii (działu etnografii)

Patrz:demonologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonolożka

→ demonolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. specjalistka w dziedzinie demonologii

Patrz:demonolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonoman

→ demonomania

Patrz:demonomania

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonomania

1. opętanie przez demony;
2. przeświadczenie o wszechobecności złych mocy, demonów

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonopolizacja

likwidowanie monopoli w dziedzinie przemysłu, handlu, komunikacji, informacji, organizacji społecznych itd.

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonopolizacyjny

→ demonopolizacja

Patrz:demonopolizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonopolizować

likwidować monopol

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonstracja

1. wystąpienie zbiorowe, np. pochód, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie opinii (najczęściej protestu lub poparcia dla kogoś, czegoś); manifestacja;
2. publiczne okazywanie uczuć, poglądów wobec kogoś lub czegoś; manifestacja, przejaw;
3. pokaz, podczas którego wyjaśnia się obserwatorom lub klientom zasady działania jakiegoś urządzenia; prezentacja, promocja;
4. w naukach doświadczalnych: metoda nauczania opierająca na wykonywaniu doświadczeń przed audytorium; pokaz;
5. w wojsku: ruchy wojska w celu zmylenia, odwrócenia uwagi wroga; dywersja;
6. w wojsku: działania wojskowe wobec innego państwa mające na celu stworzenie stanu zagrożenia, wywarcie nacisku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynność pokazywania czegoś

(1.2) ostentacyjne wyrażanie czegoś w taki sposób, żeby zwrócić na siebie uwagę

(1.3) polit. zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;

(1.4) wojsk. manewr taktyczny odciągający uwagę przeciwnika;

Demonstracja (łac. demonstratio – wskazanie, inaczej manifestacja) – wystąpienie zbiorowe, zgromadzenie, mające na celu wyrażenie protestującej przeciw czemuś lub popierającej coś części opinii publicznej. Jest to publiczne okazywanie uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę. W państwie demokratycznym stanowi sposób korzystania z wolności zgromadzeń. Jest jednym z przejawów protestu politycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demonstracyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób demonstracyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Demonstracyjność

książkowo: prowokacyjny, demonstracyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, zamanifestowanie swojej obecności; ostentacja, ostentacyjność, manifestacyjność

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonstracyjny

1. taki, który publicznie coś okazuje, zwraca na siebie uwagę; ostentacyjny, manifestacyjny;
2. taki, który służy prezentacji zasad działania jakiegoś urządzenia, czyichś osiągnięć, pomysłów, np. wersja demonstracyjna gry komputerowej;
3. mający charakter demonstracji - wystąpienia zbiorowego, mającego na celu wyrażenie opinii (najczęściej protestu lub poparcia dla kogoś, czegoś); manifestacyjny

przymiotnik

(1.1) służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia

(1.2) obliczony na efekt

(1.3) związany z demonstracjami ulicznymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstrant

uczestnik demonstracji, zgromadzenia, pochodu zwołanego dla wyrażenia poglądów grupy ludzi; manifestant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) uczestnik demonstracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstrantka

→ demonstrant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: demonstrant

Patrz:demonstrant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstrator

1. osoba dokonująca pokazu, wykonująca prezentację czegoś przed jakąś publicznością;
2. organizator lub uczestnik demonstracji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba demonstrująca lub prezentująca coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstratorka

1. kobieta dokonująca pokazu, wykonująca prezentację czegoś przed jakąś publicznością;
2. organizatorka lub uczestniczka demonstracji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: demonstrator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstratywny

rzadko: mający charakter dowodu, oparty na dowodzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Demonstrować

1. brać udział w demonstracji; manifestować;
2. publicznie wyrażać swoje uczucia, poglądy, postawy; manifestować;
3. dokonywać pokazu; prezentować

czasownik

(1.1) prezentować coś – urządzenie, towar lub działanie czegoś

(1.2) brać udział w publicznym proteście, demonstracji

(1.3) okazywać w sposób ostentacyjny swoje uczucia, siłę, możliwości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demonstrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|demonstrować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Demontaż

1. rozkładanie na części składowe maszyn, urządzeń, konstrukcji itp.; rozbiórka;
2. zjawisko stopniowego rozkładu, niszczenia czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozkładanie na części przedmiotu tak, że przestaje istnieć jako całość

(1.2) usunięcie skądś pełniącej daną funkcję instalacji

(1.3) książk. unicestwienie danej całości mającej określony cel, np. instytucji lub ustroju

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demontażowy

związany z demontażem

#### Źródła:

SJP.pl

# Demontażysta

specjalista od rozkładania maszyn, urządzeń na części

#### Źródła:

SJP.pl

# Demontować

zdemontowywać;
1. rozkładać na zespoły lub części; rozbierać, rozmontowywać;
2. zdejmować jakieś urządzenie z miejsca, w którym było zamontowane;
3. 2. przenośnie: burzyć jakiś porządek; rozmontowywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demontowalny

1. dający się rozłożyć na zespoły lub części;
2. dający się zdjąć z miejsca, w którym był zamontowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Demontowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie demontażu

#### Źródła:

Wiktionary

# Demontownia

fabryka lub hala fabryczna, w której się odbywa rozbieranie na części maszyn, urządzeń itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoralizacja

upadek moralności i zepsucie obyczajów, które przejawiają się w nasileniu przestępstw, rozwiązłości, nieuczciwości, korupcji itp.; deprawacja, zepsucie, wykolejenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych

(1.2) działanie powodujące demoralizację (1.1) u innych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demoralizacyjny

przymiotnik

(1.1) związany z demoralizacją; powodujący demoralizację

#### Źródła:

Wiktionary

# Demoralizator

osoba, która demoralizuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawator, gorszyciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoralizatorka

kobieta, która demoralizuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawatorka, gorszycielka

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoralizatorski

→ demoralizator; deprawatorski, demoralizujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoralizować

1. powodować upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawować, gorszyć, znieprawiać;
2. podejmować działania mające na celu obniżenie morale osoby lub grupy osób

czasownik niedokonany

(1.1) gorszyć, szerzyć demoralizację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demoralizujący

taki, który powoduje upadek moralności i zepsucie obyczajów; deprawujący, gorszący

#### Źródła:

SJP.pl

# Demorfologizacja

w językoznawstwie: proces utraty wyrazistości morfologicznej, zwłaszcza fleksyjnej, przez określone formy lub całe kategorie fleksyjne

#### Źródła:

SJP.pl

# Demos

1. w starożytnej Grecji: lud, pospólstwo;
2. jednostka administracyjna starożytnego państwa ateńskiego; dem

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) obywatele, lud

Dimos, demos (gr. δήμος – dimos) – jednostka podziału administracyjnego Grecji, odpowiadająca polskiemu pojęciu gminy lub dzielnicy miasta. W starożytności słowo to posiadało więcej znaczeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Demoscena

subkultura użytkowników komputerów tworzących dema (dzieła audiowizualne), demonstrujące ich umiejętności

Demoscena – międzynarodowa subkultura zajmująca się tworzeniem dzieł audiowizualnych, w szczególności tzw. dem – samodzielnych programów demonstrujących możliwości sprzętu komputerowego. Ideą demosceny jest niekomercyjne tworzenie, prezentowanie i wymiana dzieł będących owocem wspólnej pracy osób tworzących kod komputerowy, muzykę i grafikę. Dema i inne produkcje demoscenowe – grafika tekstowa (ASCII-Art i ANSI_art), grafika bitmapowa, grafika wektorowa, wizualizacje 3D, muzyka, animacja, filmy, gry, ziny itp.) są prezentowane przede wszystkim podczas demoparty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demoscenowiec

→ demoscena

Patrz:demoscena

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoscenowy

→ demoscena

Patrz:demoscena

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoskop

osoba badająca metodami statystycznymi opinie i nastroje społeczne w celu ustalenia istniejącego stanu i opracowania prognoz; statystyk społeczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoskopia

badanie poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. badanie opinii publicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demoskopijny

związany z badaniem poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy; demoskopowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Demoskopowy

związany z badaniem poglądów i nastrojów społeczeństwa w celu określenia istniejącego stanu i opracowania prognozy; demoskopijny

#### Źródła:

SJP.pl

# Demostenes

Demostenes (384-322 p.n.e.), grecki mówca, polityk

Demostenes (gr. Δημοσθένης Dēmosthénēs, 384–322 p.n.e.) – mówca grecki, polityk, stanowczy przeciwnik macedońskiej dominacji w świecie greckim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demot

potocznie: połączenie wymownego obrazka bądź zdjęcia z komentującym jego zawartość podpisem, wywołujące najczęściej uczucie nostalgii, smutku, tęsknoty lub wzrost niechęci do podjęcia jakichś działań lub decyzji; demotywator

#### Źródła:

SJP.pl

# Demotyczny

pismo demotyczne - najbardziej uproszczona forma staroegipskiego pisma hieratycznego

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do demosu, ludowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demotyk

grecki język ludowy (mówiony)

Język nowogrecki, język grecki nowożytny, greka nowożytna, demotyk(a) (η Ελληνική γλώσσα, i Ellinikí glóssa; τα Ελληνικά, ta Elliniká) – język indoeuropejski używany współcześnie w Grecji (ok. 11 mln mówiących) i na Cyprze (ok. 750 tys.). Jest on jednocześnie językiem urzędowym tych państw (na Cyprze obok tureckiego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demotyka

1. odmiana pisma hieratycznego w Dolnym Egipcie w Trzecim Okresie Przejściowym;
2. język potoczny zapisywany tym pismem, używanym w Starożytnym Egipcie

Demotyka (stgr. δημοτικά demotika ‘ludowe’, od δημοτικὰ γράμματα demotika grammata ‘pismo ludowe’) – nazwa zarówno odmiany pisma wywodzącego się z regionalnego wariantu hieratyki stosowanej w Dolnym Egipcie w trzecim okresie przejściowym, jak i ówczesnego potocznego języka zapisywanego tym pismem używanego w starożytnym Egipcie w epoce późnej, okresie greckim i rzymskim. Jako pismo codziennego użytku wyparło hieratykę w czasach XXVI dynastii. Po raz pierwszy termin ten został wprowadzony przez Herodota dla odróżnienia go od inskrypcji zapisywanych przy użyciu hieratyki lub hieroglifów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demotywacja

1. ogół czynników wpływających na niechęć lub wzrost niechęci do podjęcia jakichś działań lub decyzji;
2. stan psychiczny objawiający się brakiem energii, chęci, zapału; zniechęcenie, apatia

#### Źródła:

SJP.pl

# Demotywacyjny

obniżający motywację; demotywujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Demotywator

połączenie wymownego obrazka bądź zdjęcia z komentującym jego zawartość podpisem, wywołujące najczęściej uczucie nostalgii, smutku, tęsknoty lub wzrost niechęci do podjęcia jakichś działań lub decyzji; demot

Demotywator, demot – demotywujący obrazek, połączenie wymownego obrazka bądź zdjęcia z komentującym jego zawartość podpisem. Demotywator ma najczęściej charakter ironiczny lub cyniczny.

Demotywatory są parodią plakatów motywacyjnych. W wielu biurach (głównie amerykańskich) wiszą plakaty motywujące pracowników do osiągnięcia celu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demotywować

powodować, że ktoś traci chęć działania, pozytywne nastawienie wobec kogoś lub czegoś; zniechęcać

czasownik niedokonany

(1.1) zniechęcać do działania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Demotywujący

→ demotywować

Patrz:demotywować

#### Źródła:

SJP.pl

# Demówka

potocznie:
1. nagranie demonstracyjne; demo;
2. wersja demonstracyjna programu komputerowego; demo;
3. kobieta, której nie da się poderwać i namówić na seks

- Demówka, obecnie Demiwka – wieś na Ukrainie
- Demówka – zob. demo
- Demówka EP – minialbum raperów Białasa i Quebonafide

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dempsey

nazwisko, m.in. Jack Dempsey (1895-1983), amerykański bokser

- Clint Dempsey – amerykański piłkarz
- Jack Dempsey – amerykański bokser
- Jack (Nonpareil) Dempsey – irlandzki bokser
- Patrick Dempsey – irlandzko-amerykański aktor, model i kierowca wyścigowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demski

nazwisko

- Eva Demski (ur. 1944) – pisarka niemiecka
- Władysław Demski (1884-1940) – polski duchowny, błogosławiony

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Demuksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyodrębnianie z obrazu wideo ścieżki audio, napisów i innych elementów

#### Źródła:

Wiktionary

# Demulgacja

proces odwrotny do emulgacji polegający na rozdzieleniu emulsji poprzez łączenie się drobnych cząsteczek jednego ze składników; deemulgacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Demulgacyjny

→ demulgacja

Patrz:demulgacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Demulgator

substancja, która dodana do emulsji powoduje rozdzielenie wchodzących w jej skład faz ciekłych; deemulgator

#### Źródła:

SJP.pl

# Demulgować

powodować rozdzielenie faz ciekłych emulsji; deemulgować

#### Źródła:

SJP.pl

# Demultiplekserowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z demultiplekserem, dotyczący demultipleksera

#### Źródła:

Wiktionary

# Demurrage

[czytaj: demarejdż] opłata karna, odszkodowanie płacone przez:
1. port armatorowi statku za jego przestój na redzie lub w porcie z winy władz portowych;
2. czarterującego armatorowi w przypadku przedłużenia czasu czarteru ponad ustaloną umowę

Demurrage – rodzaj odszkodowania, które jest wypłacane przez czarterującego w razie przekroczenia określonego w umowie czarterowej czasu załadunku/rozładunku danego statku, bądź w razie zbyt długiego czasu oczekiwania na wejście do portu przez określony statek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Den

dna moczanowa (potocznie skaza moczanowa), zapalenie stawów o charakterze napadowym, potem przewlekłym, spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, należy do chorób reumatycznych; artretyzm

Den – piąty władca starożytnego Egiptu z I dynastii, pierwszy noszący tytuł króla Górnego i Dolnego Egiptu.

Lata panowania:

- 3050–2995 p.n.e. (Grimal)
- 2930–2910 p.n.e. (Schneider)
- 2939–2892 p.n.e. (Kwiatkowski)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denacjonalizacja

zwrot majątku przejętego przez państwo jego uprzednim właścicielom; odpaństwowienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. zwrot skonfiskowanych przez państwo dóbr ich prawowitym właścicielom

(1.2) daw. zniszczenie poczucia przynależności kogoś do określonego narodu

Denacjonalizacja – proces przekazywania majątku państwowego w ręce prywatne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denacjonalizacyjny

→ denacjonalizacja

Patrz:denacjonalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denacyfikacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech i Włoszech z nazizmu; denazyfikacja, defaszyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denacyfikacyjny

przymiotnik od: denacyfikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denacyfikować

oczyszczać z nazizmu; denazyfikować

#### Źródła:

SJP.pl

# Denar

dynar;
1. w średniowieczu: podstawowa moneta srebrna różnych krajów europejskich, także i Polski;
2. starorzymska moneta srebrna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) srebrna moneta bita w starożytności i średniowieczu;

(1.2) monet. waluta Macedonii;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. ustawiany w ogniu żelazny trójnóg, na którym stawiano garnek

Denar (łac. dēnārǐŭs, l.mn. denarii, stgr. δηνάριον) – dawna moneta srebrna, pierwszy raz wybita w Rzymie około 215–211 roku p.n.e. Nazwa pochodzi z łac. deni („po dziesięć”), gdyż wówczas miała wartość dziesięciu brązowych asów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denarek

zdrobnienie od: denar

#### Źródła:

SJP.pl

# Denarowy

związany z denarem

#### Źródła:

SJP.pl

# Denasalizacja

zjawisko zaniku rezonansu nosowego głoski

#### Źródła:

SJP.pl

# Denaseryzacja

działania mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego Egiptu z socjalistycznej ideologii Gamala Abdela Nasera, autorytarnego władcy Egiptu w latach 1954-70

#### Źródła:

SJP.pl

# Denat

1. osoba zmarła śmiercią gwałtowną, nienaturalną;
2. żartobliwie: osoba bardzo zmęczona lub pijana

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

(1.2) pot. ktoś bardzo pijany lub zmęczony

(1.3) pot. denaturat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denatka

1. kobieta zmarła śmiercią gwałtowną, nienaturalną;
2. żartobliwie: kobieta bardzo zmęczona lub pijana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej, która zginęła w wyniku morderstwa, samobójstwa lub wypadku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denaturacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od denaturat

#### Źródła:

Wiktionary

# Denaturacja

1. zmiana struktury cząsteczek białkowych pod wpływem działania czynników fizycznych lub chemicznych;
2. zanieczyszczenie spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji

- denaturacja białka
- denaturacja DNA

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denaturacyjny

→ denaturacja

Patrz:denaturacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denaturalizacja

pozbawienie obywatelstwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie kogoś obywatelstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denaturalizować

1. pozbawiać obywatelstwa;
2. dawniej: pozbawiać naturalności, czynić sztucznym;
3. denaturalizować się -
a) tracić obywatelstwo;
b) dawniej: tracić naturalność, stawać się sztucznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Denaturat

etanol skażony barwnikiem i substancjami trującymi, wykorzystywany jako rozpuszczalnik i paliwo, np. w kuchenkach turystycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denaturka

potocznie: denaturat

#### Źródła:

SJP.pl

# Denaturować

1. nieodwracalnie zmieniać strukturę cząsteczek białkowych przez działanie czynników fizycznych lub chemicznych;
2. skażać spirytusu w celu uniemożliwienia użycia go do konsumpcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Denaturowiec

potocznie: alkoholik pijący denaturat

#### Źródła:

SJP.pl

# Denazalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe;

Denazalizacja lub odnosowienie to zmiana fonetyczna polegająca na zatracie artykulacji nosowej przez samogłoskę nosową i przejściu jej w samogłoskę ustną.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Denazyfikacja

działania podjęte po II wojnie światowej w celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Niemczech z nazizmu; denacyfikacja, defaszyzacja

Denazyfikacja (niem. Entnazifizierung) – środki podjęte po II wojnie światowej w celu wykorzenienia zasad, ustaw oraz organizacji nazistowskich z życia polityczno-społecznego Niemiec oraz Austrii.

Zapowiedziana została na konferencji jałtańskiej, a konkretne postanowienia podjęto na konferencji poczdamskiej. Realizowana przez wojskowe władze okupacyjne czterech mocarstw (USA, ZSRR, Wielkiej Brytanii, Francji) w podległych im strefach okupacyjnych Niemiec na mocy ustaw oraz rozporządzeń Sojuszniczej Rady Kontroli Niemiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denazyfikacyjny

przymiotnik od: denazyfikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denazyfikator

osoba oczyszczająca życie polityczne, społeczne i kulturalne z nazizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Denazyfikować

oczyszczać z nazizmu; denacyfikować

#### Źródła:

SJP.pl

# Denazyfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. polit. przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Dendera

regionalna nazwa rośliny z rodziny psiankowatych - bielunia dziędzierzawy; dędera

Dendera, Tentyra (egip. Junet, stgr. Τεντυρις) – miasto w Górnym Egipcie (Tebaida), na prawym brzegu Nilu; w starożytności ośrodek kultu bogini Hathor, przez Greków utożsamianej z Afrodytą. Położone w okolicy, w której bieg Nilu nietypowo kieruje się ze wschodu na zachód.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendrarium

powierzchnia uprawna drzew i krzewów dla celów hodowlanych i badawczych; arboretum

Arboretum (łac. arbor, arboris – drzewo), ogród dendrologiczny, dendrarium – miejsce, w którym kolekcjonuje się drzewa i krzewy oraz zwykle prowadzi się badania nad nimi. Przy arboretach działają często placówki naukowe badające morfologię, anatomię, ekologię, fizjologię i genetykę roślin drzewiastych oraz możliwości aklimatyzacji gatunków obcych. Arboreta funkcjonować mogą jako placówki samodzielne, ale stanowić też mogą część ogrodów botanicznych o wszechstronnych kolekcjach. Gatunki dawniej nasadzano w kolekcjach arboretów głównie kierując się względami estetycznymi. Współczesne kolekcje gromadzą różne gatunki według kryterium ekologicznego (tworząc grupy o podobnych wymaganiach siedliskowych) lub systematycznego (grupując gatunki i rodzaje spokrewnione).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem

#### Źródła:

Wiktionary

# Dendrobena

dżdżownica używana jako przynęta przy łowieniu ryb

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrobium

gatunek storczyka; drzewoporzec

Dendrobium (Dendrobium Sw.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Należy do niego ponad 1500 gatunków. Jest to jeden z rodzajów storczykowatych, obejmujących największą liczbę gatunków, dodatkowo odznaczających się niezwykle dużą zmiennością oraz adaptacją do różnych warunków klimatycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendrochronologia

metoda określania wieku drewnianych przedmiotów na podstawie analizy koncentrycznych pierścieni wzrostu drzew, tzw. słojów drzewnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. metoda datowania drewna i wytworów z niego;

Dendrochronologia – gałąź dendrologii, naukowa metoda datowania zjawisk przyrodniczych, zabytków i znalezisk archeologicznych zawierających drewno. Polega na analizie wzoru przyrostów rocznych (słojów) drzew i pozwala określić wiek z próbek drewna z dokładnością przynajmniej do roku, a czasem nawet co do sezonu. Metoda została opracowana w latach 20. XX wieku przez amerykańskiego astronoma A.E. Douglassa, założyciela Laboratory of Tree-Ring Research na Uniwersytecie Stanu Arizona w Tucson.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dendrochronologiczny

dotyczący dendrochronologii; związany z dendrochronologią (np. metoda dendrochronologiczna, badania dendrochronologiczne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dendrochronologią, dotyczący dendrochronologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dendroekologia

dziedzina wiedzy wykorzystująca dendrometrię do rozwiązywania zagadnień ekologicznych, takich jak np. badanie historii pożarów czy gradacji owadów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrofil

osoba cierpiąca dewiację seksualną, w której obiektem seksualnym są drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrofilia

dewiacja seksualna, w której obiektem seksualnym są drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrofilka

kobieta cierpiąca dewiację seksualną, w której obiektem seksualnym są drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrogram

diagram w kształcie drzewa ukazujący związki pomiędzy wybranymi elementami na podstawie przyjętego kryterium

Dendrogram – diagram w kształcie drzewa ukazujący związki pomiędzy wybranymi elementami na podstawie przyjętego kryterium. Dendrogramem jest filogram, kladogram i fenogram. Dendrogram stosowany jest powszechnie w naukach przyrodniczych do przedstawiania zależności ewolucyjnych i podobieństw między organizmami i zespołami roślinnymi lub zwierzęcymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendroklimatologia

Dendroklimatologia – nauka zajmująca się rekonstruowaniem warunków klimatycznych i ich zmian w czasie i przestrzeni na podstawie pomiarów słojów drzew. Dzięki technikom dendroklimatologii jest możliwe poznanie kierunków zmian klimatu. Techniki umożliwiają rekonstrukcję danych dotyczących temperatury, opadów i innych czynników klimatycznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dendrolog

specjalista w dziedzinie nauki o drzewach i krzewach; drzewoznawca

Dendrologia (gr. déndron „drzewo”, lógos „słowo, nauka”), drzewoznawstwo – dział botaniki zajmujący się drzewami i krzewami, w tym m.in. ich morfologią, anatomią, geografią, genetyką. Zajmuje się też introdukcją – wprowadzeniem do uprawy obcych gatunków roślin oraz ich aklimatyzacją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendrologia

nauka o drzewach i krzewach; drzewoznawstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

Dendrologia (gr. déndron „drzewo”, lógos „słowo, nauka”), drzewoznawstwo – dział botaniki zajmujący się drzewami i krzewami, w tym m.in. ich morfologią, anatomią, geografią, genetyką. Zajmuje się też introdukcją – wprowadzeniem do uprawy obcych gatunków roślin oraz ich aklimatyzacją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dendrologiczny

związany z nauką o drzewach i krzewach; drzewoznawczy

przymiotnik

(1.1) bot. leśn. związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dendrolożka

→ dendrolog; drzewoznawczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrometria

Dendrometria (gr. déndron – drzewo; metréō – mierzę) – nauka zajmująca się metodami pomiaru drzew i drzewostanów. Przede wszystkim określa się:

- miąższość,
- przyrost miąższości,
- wiek drzew i drzewostanów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dendrometryczny

przymiotnik od: dendrometria

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrymer

pierwsza sztucznie otrzymana substancja, której cząsteczki mają trójwymiarową formę

Dendrymer (stgr. δενδρον dendron, drzewo) – organiczne związki chemiczne o regularnej, rozgałęzionej budowie, zbudowane z przyłączanych sekwencyjnie merów wielofunkcyjnych.

Dendrymery dzięki swojej wielkiej regularności tworzą fraktalopodobne struktury, które mają szereg unikatowych własności przydatnych w wielu zastosowaniach, np. jako ciekłe siatki dyfrakcyjne, kontrolery stężenia leków w organizmie, składniki testów diagnostycznych w medycynie i wiele innych.Dendrymery otrzymuje się w wyniku sekwencyjnej, naprzemiennej, ściśle kontrolowanej polimeryzacji. Najczęściej dendrymery są otrzymywane w następujący sposób:

- W pierwszym etapie wyjściowy związek posiadający trzy lub więcej jednakowych grup funkcyjnych (określmy je tu grupami A) poddaje się reakcji z dużym nadmiarem związku posiadającego dwie lub więcej grup funkcyjnych (B) zdolnych do szybkiej i zachodzącej ze 100% wydajnością reakcji z grupami A. Powstaje w ten sposób pierwsza generacja dendrymeru.
- Ze względu na użycie dużego nadmiaru związku z grupami B, bardzo dużo tych grup pozostaje nieprzereagowanych w produkcie. Jeśli teraz podda się taki związek reakcji ze związkiem zawierającym ponownie dwie lub więcej grup funkcyjnych A to uzyska się dendrymer drugiej generacji posiadający tym razem dużą liczbę nieprzereagowanych grup A, które z kolei można ponownie poddać reakcji ze związkiem z grupami B uzyskując trzecią generację, którą znowu można poddać reakcji ze związkiem A itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendryt

1. zespół drobnych kryształów tworzący się podczas tężenia stopów metali lub odlewów
2. krystaliczny osad minerałów o kształcie przypominającym odciski liści paproci
3. wypustka neuronu odbierająca impulsy nerwowe od innych komórek
4. wykres w formie rozgałęzionego drzewa; popularnie: drzewo, drzewko

- dendryt – element neuronu
- dendryt – agregat drobnych kryształów
- dendryt – w teorii grafów graf, który jest acykliczny i spójny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dendryta

dawny, wschodni asceta, który spędzał życie na drzewach

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrytowy

przymiotnik od: dendryt (np. agat dendrytowy, metoda dendrytowa); dendrytyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dendrytyczny

przymiotnik od: dendryt (np. kryształ dendrytyczny, komórka dendrytyczna); dendrytowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Deneka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Denerwacja

celowe uszkodzenie czuciowych włókien nerwowych jako metoda leczenia przewlekłego bólu

#### Źródła:

SJP.pl

# Denerwować

1. drażnić, wyprowadzać z równowagi;
2. martwić się o kogoś lub o coś;
3. denerwować się - wpadać w rozdrażnienie, złość

czasownik niedokonany (dk. zdenerwować)

(1.1) działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej

czasownik zwrotny niedokonany denerwować się (dk. zdenerwować się)

(2.1) być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denerwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|denerwować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Denerwujący

pobudzający do gniewu; drażniący, irytujący

przymiotnik

(1.1) wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deneuve

nazwisko francuskie, m.in. Catherine Deneuve [czytaj: katRIN deNEW] - francuska aktorka filmowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Denga

ostra wirusowa choroba zakaźna, przenoszona przez komary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

Denga – infekcyjna choroba tropikalna wywoływana przez wirus dengi. Objawy obejmują gorączkę, ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę, przypominającą spotykaną w odrze. W odosobnionych przypadkach choroba prowadzi do zagrażającej życiu gorączki krwotocznej z krwotokami, trombocytopenią i hipowolemią, może się także rozwinąć wstrząs.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deni

moneta macedońska, 1/100 denara

Deni – dawna północnomacedońska moneta zdawkowa. 1 denar dzielił się na 100 deni.

Deni stał się oficjalnym środkiem płatniczym 10 maja 1993, w związku z ówczesną denominacją denara. W obiegu znajdowały się monety o nominale jedynie 50 deni. Zostały one wycofane z użycia 1 stycznia 2013.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denialista

sceptyk odrzucający, podważający jakąś prawdę naukową lub fakt

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. socjol. osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denialistka

→ denialista

Patrz:denialista

#### Źródła:

SJP.pl

# Denializm

odrzucanie, podważanie prawdy, faktu, rzeczywistości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) społ. psych. postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denier

jednostka miary grubości włókna

- Denier – miejscowość i gmina we Francji
- denier – jednostka gęstości liniowej włókna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denigrować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. rzad. rozpowiadać krzywdzące, nieprawdziwe informacje na czyjś temat

#### Źródła:

Wiktionary

# Denim

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu

Denim (z ang. jeans), również teksas i potocznie dżins– tkanina bawełniana wykonana w splocie skośnym, obecnie używana przede wszystkim do produkcji ubrań denimowych. Nazwa dżins pochodzi od francuskiego bleu de Genes czyli błękit genueński, a nazwa denim od miasta Nîmes we Francji (de Nîmes = z Nîmes). W obu tych miastach już od XVI wieku produkowano tkaninę o tym splocie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denimowy

→ denim

Patrz:denim

#### Źródła:

SJP.pl

# Denimy

dżins, jeans;
1. mocna i gruba tkanina bawełniana;
2. ubranie uszyte z denimu

#### Źródła:

SJP.pl

# Denis

1. imię męskie;
2. nazwisko

Osoby:

- Claire Denis – francuska reżyserka
- Maurice Denis – francuski malarz
- Michael Denis – austriacki poeta

Inne:

- Denis & Denis – chorwacki zespół muzyczny

Zobacz też:

- Dionizy
- Saint-Denis

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denise

[czytaj: denis] obce imię żeńskie

Denise – miasto i gmina w Brazylii, w stanie Mato Grosso.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denisiuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Denisowianin

wymarły gatunek człowieka, znany z DNA odkrytego w jaskini Denisowa w Rosji

Człowiek z Denisowej Jaskini, denisowianin – niezdefiniowany co do rangi systematycznej takson z rodzaju człowiek (Homo) z epoki paleolitu opisany w 2010 r. Zidentyfikowany został w oparciu o analizę molekularną mitochondrialnego DNA z dwóch zębów i kości palca u ręki. Szczątki należały do osobników, które żyły około 41 tys. lat temu. Znaleziono je w Denisowej Jaskini w paśmie górskim Ałtaj na Syberii. Jak wykazały badania, palec i zęby należały do dwóch różnych osób. Jedną z nich było zidentyfikowane na podstawie DNA z małego palca u ręki dziecko płci żeńskiej między piątym a siódmym rokiem życia. Denisowianie wykazywali niskie zróżnicowanie genetyczne, z drugiej zaś strony wysoki i zróżnicowany poziom hybrydyzacji z neandertalczykiem oraz innym (nieznanym dotąd) archaicznym przedstawicielem rodzaju Homo. Przedstawiciele Homo sapiens z Azji i Oceanii wykazują domieszkę genetyczną denisowian, u Papuasów jest ona najwyższa i wynosi ok. 6%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denitryfikacja

proces zachodzący w środowiskach beztlenowych (np. w zalanych wodą glebach), podczas którego azotany zostają zredukowane do azotu gazowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. proces redukcji azotanów do azotu cząsteczkowego w warunkach beztlenowych;

Denitryfikacja – reakcja chemiczna polegająca na redukcji azotanów do azotu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denitryfikacyjny

dotyczący denitryfikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Denitryfikator

Denitryfikator, źródełko – filtr akwarystyczny ostatniego etapu oczyszczania wody. Pozwala na rzadszą wymianę wody oraz ogranicza wzrost glonów.

Usuwa azotany będące końcowym produktem oczyszczania wody przez bakterie tlenowe w filtrze biologicznym. Dodatkowo usuwa część fosforanów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Deniwelacja

różnica pomiędzy najwyższym i najniższym wzniesieniem na określonym terenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. geol. różnica wysokości terenu;

Deniwelacja – różnica wysokości pomiędzy najwyżej i najniżej położonym punktem na określonym terenie. Termin jest stosowany jako względna miara wysokości góry od jej podstawy lub danego punktu (np. parkingu, początku szlaku, schroniska).

Stosuje się go również w speleologi jako miarę głębokości jaskini. W przypadku gdy najwyżej położonym punktem jest otwór wejściowy, deniwelacja jest głębokością jaskini.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deniwelacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do deniwelacji, związany z deniwelacją

#### Źródła:

Wiktionary

# Deniwelator

przyrząd służący w geodezji do ustalania poziomu terenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Denkarka

obrabiarka używana w bednarstwie do wycinania drewnianych den do beczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Denkiewicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Arkadiusz Denkiewicz – polski milicjant
- Marceli Denkiewicz – polski restaurator, powstaniec styczniowy
- Marian Denkiewicz – polski wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denko

zdrobnienie od: dno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. dno

(1.2) pot. dno niewielkiego pojemnika

(1.3) przykrywka czegoś

(1.4) górna część niektórych nakryć głowy

Denko, Deńko

- Denko – część tłoka w silniku
- Denko – u okrzemek, mniejsza, nakrywana większym wieczkiem, część ściany komórkowej
- Aichi S1A – prototypowy myśliwiec japoński

Deńko - nazwisko ukraińskie

- Mikołaj Deńko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denkowiec

wymarły paleozoiczny koralowiec; tabulat

#### Źródła:

SJP.pl

# Denkowy

→ denko

Patrz:denko

#### Źródła:

SJP.pl

# Denner

[czytaj: dener] nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Balthasar Denner (1685–1749) – niemiecki malarz
- Johann Christoph Denner (1655–1707) – niemiecki konstruktor instrumentów muzycznych
- Michael Denner (ur. 1958) – duński gitarzysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denniak

w górnictwie: dolna warstwa pokładu rudy żelaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Dennica

1. spód ula;
2. deska kładziona na całą długość wozu między drabinami;
3. ścianka zamykająca otwór cylindrycznego walczaka lub pionowego zbiornika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. dolny element ula

## Element konstrukcji

Dennica może oznaczać element konstrukcji związany z dnem, np.

- dennica w pszczelarstwie – spodnia część ula
- dennica w wozie drabiniastym – belka biegnąca wzdłuż całego wozu między drabinami
- w kotle dennica oznacza stalowe zamknięcie otworu kotła mające kształt cylindryczny, półkulisty lub inny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dennicowy

→ dennica

Patrz:dennica

#### Źródła:

SJP.pl

# Denniej

stopień wyższy od przysłówka: dennie

#### Źródła:

SJP.pl

# Denniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: denny (potocznie: beznadziejny, bezwartościowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dennik

1. ryba morska;
2. poprzeczny element konstrukcji dennej statku

- dennik – gatunek morskiej ryby skorpenokształtnej z rodziny dennikowatych.
- dennik – element szkieletu statku, poprzeczne wiązanie mocowane od góry do stępki, dające oparcie poszyciu dna kadłuba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dennikowate

rodzina głębinowych ryb morskich, obejmująca wiele gatunków żyjących w Atlantyku i Pacyfiku

Dennikowate (Liparidae) – rodzina morskich ryb skorpenokształtnych (Scorpaeniformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dennikowaty

o cechach dennikowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dennis

1. obce imię męskie;
2. nazwisko obce

Miejscowości w USA:

- Dennis – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
- Dennis – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable
- Dennis – jednostka osadnicza w stanie Oklahoma, w hrabstwie Delaware

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denny

1. dotyczący dna
2. w przenośni: kiepski, bezwartościowy

przymiotnik

(1.1) związany z dnem, dolną powierzchnią jakiegoś zagłębienia

(1.2) pejor. pot. pozbawiony jakiejkolwiek wartości

- Denny – wyspa w Anglii, w hrabstwie Somerset
- Denny – opuszczone miasto w Kalifornii
- Denny – wyspa w Kanadzie, w Kolumbii Brytyjskiej
- Denny – miasto w Szkocji
- (23257) Denny – planetoida

Biografie:

- Charles Denny – brytyjski kolarz torowy
- Ebenezer Denny – amerykański polityk
- James William Denny – amerykański polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denominacja

1. wymiana pieniędzy w państwie związana z obniżeniem ich nominału (przy zachowanej wartości nabywczej) lub ze zmianą nazwy;
2. zmiana nazwy czegoś; przemianowanie;
3. w Europie: grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA: każda grupa wyznaniowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. obniżenie nominału danej waluty;

(1.2) jęz. zmiana nazwy czegoś

(1.3) kośc. w Europie – grupa wyznaniowa, która oddzieliła się od macierzystej formacji religijnej; w USA – każda grupa wyznaniowa;

Denominacja – reforma walutowa, polegająca na zastąpieniu dotychczasowej waluty kraju nową, bez ingerencji w kurs walutowy. Denominacji nie należy mylić z dewaluacją, ta bowiem zakłada realne obniżenie wartości waluty krajowej wobec innych walut, podczas gdy denominacja ma charakter usprawnienia czysto technicznego, a wszelkie obniżki mają w tym wypadku charakter wyłącznie nominalny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denominacyjny

przymiotnik od: denominacja (np. podział denominacyjny, reforma denominacyjna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. związany z denominacją, dotyczący denominacji

(1.2) rel. związany z denominacją, dotyczący denominacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denominator

w ekonomii: waluta służąca do wyznaczania kursów innych walut

#### Źródła:

SJP.pl

# Denominować

zmieniać wartość wyrażaną przez jakąś jednostkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Denotacja

zbiór wszystkich desygnatów danej nazwy, zakres znaczenia nazwy; ekstensja

Denotacja – zakres danej nazwy N (jej ekstensja), tj. zbiór jej desygnatów, czyli obiektów, o których powiedzenie „To jest N” będzie zdaniem prawdziwym. Denotacją nazwy „kot” jest zbiór wszystkich (przeszłych, obecnych i przyszłych) kotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denotacyjny

przymiotnik od: denotacja (np. opis denotacyjny, status denotacyjny); denotatywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Denotat

osoba lub przedmiot będący odniesieniem przynależnej mu nazwy; desygnat

#### Źródła:

SJP.pl

# Denotatywny

przymiotnik od: denotacja (np. funkcja denotatywna); denotacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Denotować

o nazwie: odnosić się, wyznaczać pewien zakres przedmiotów

#### Źródła:

SJP.pl

# Densometr

przyrząd do mierzenia gęstości optycznej; densytometr

#### Źródła:

SJP.pl

# Densymetr

przyrząd do mierzenia gęstości cieczy lub stężenia roztworu (używany m.in. do pomiaru gęstości elektrolitu w akumulatorach samochodowych); gęstościomierz; areometr

Densymetr (łac. densus – gęsty, gr. metréō – mierzę) – rodzaj areometru wyskalowanego w jednostkach gęstości. Służy do mierzenia gęstości cieczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Densymetryczny

→ densymetr

Patrz:densymetr

#### Źródła:

SJP.pl

# Densytometr

przyrząd do mierzenia gęstości optycznej; densometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do pomiaru gęstości optycznej materiałów;

(1.2) med. urządzenie diagnostyczne do pomiaru gęstości kości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Densytometria

metoda pomiaru stopnia zaczernienia materiałów światłoczułych w wyniku działania światła oraz obróbki chemicznej

Densytometria – technika pomiaru stopnia zaczernienia światłoczułego materiału fotograficznego w wyniku działania światła i obróbki chemicznej (wywołania i utrwalenia). Stosowana jest w pomiarach czułości ogólnej i barwoczułości materiałów fotograficznych (sensytometria), oraz pomiaru stopnia zaczernienia materiału światłoczułego, a poprzez to pośrednio do pomiaru stopnia pochłaniania promieniowania zaczerniającego materiał światłoczuły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dent.

skrót od: dentysta, dentystyczny

skrót

(1.1) = med. dentysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dentalny

wymawiany z udziałem czubka języka i górnego szeregu zębów; zębowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dentobus

autobus z gabinetem stomatologicznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Dentyna

tkanka kostna otaczająca miazgę zębową; zębina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dentynowy

→ dentyna

Patrz:dentyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dentysta

lekarz specjalizujący się w zakresie dentystyki (stomatologii); stomatolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zob. stomatolog.;

Lekarz dentysta pot. dentysta (z łac. dens dopełniacz dentis „ząb”), dawniej lekarz stomatolog – zawód zaufania publicznego wykonywany przez osobę uprawnioną do praktycznego stosowania wiedzy z zakresu stomatologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dentystka

kobieta specjalizująca się w dziedzinie dentystyki (stomatologii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta stomatolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dentystyczny

→ dentystyka; stomatologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dentystyka

dział medycyny, nauka zajmująca się chorobami i wadami rozwojowymi zębów, jamy ustnej oraz metodami ich leczenia; stomatologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. pot. stomatologia

Stomatologia, dentystyka (gr. stoma – usta + gr. logia – nauka; łac. dens – ząb) – dział medycyny zajmujący się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, języka, błony śluzowej i innych tkanek jamy ustnej oraz ją otaczających, a także stawu skroniowo-żuchwowego człowieka. Przed wejściem Polski do Unii Europejskiej używano tytułu lekarz stomatolog, potem lekarz dentysta, jednakże Naczelna Izba Lekarska dopuszcza możliwość używania obydwu tytułów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denudacja

proces wietrzenia, erozji i osuwania się mas skalnych, prowadzący do obniżenia wysokości kontynentów

Denudacja (etym. łac. denudare, ogołacać, odkrywać; inaczej: degradacja, etym. łac. degradatio, obniżenie) – degradacja, procesy denudacyjne – procesy niszczące powodujące wyrównywanie i stopniowe obniżenie powierzchni Ziemi. Obejmuje procesy takie jak wietrzenie, erozja i ruchy masowe (przemieszczanie okruchów skalnych, efektów dezintegracji blokowej i ziarnowej) z terenów górskich i wyżynnych na nizinne, powodujące wyrównanie terenu (peneplenizacja). Zazwyczaj transportowany materiał trafia ostatecznie do oceanów, gdzie jest deponowany w postaci skał okruchowych jak piaskowce. Na obszarach obfitych w zwietrzelinę denudacja zmierza do obniżenia podłoża skalnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denudacyjny

dotyczący denudacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuklearyzacja

tworzenie stref pozbawionych broni nuklearnej; dezatomizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuklearyzacyjny

dotyczący denuklearyzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuklearyzować

tworzyć terytoria pozbawione broni nuklearnej; dezatomizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjacja

tajne oskarżenie przed władzą, doniesienie, donos

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poufna skarga na kogoś naruszającego ustalony porządek

Donos, denuncjacja – poufne lub tajne (anonim) pismo oskarżające daną osobę lub instytucję, skierowane do osoby lub instytucji (np. policji) dysponującej sankcjami wobec oskarżanego w nim. Stanowi gatunek literatury stosowanej.

Prócz donosów ściśle poufnych zdarzają się także donosy drukowane w formie artykułu publicystycznego – donosy drukowane chęć wywołania użycia sankcji wobec osoby oskarżanej wzmacniają poprzez wywieranie nacisku na opinię publiczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Denuncjacyjny

→ denuncjacja

Patrz:denuncjacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjant

osoba denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosiciel, denuncjator, konfident

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjantka

kobieta denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosicielka, denuncjatorka

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjator

osoba denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosiciel, denuncjant, konfident

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto denuncjuje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denuncjatorka

kobieta denuncjująca (poufnie donosząca władzy o popełnieniu wykroczenia); donosicielka, denuncjantka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej, która potajemnie donosi na kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denuncjatorski

związany z denuncjacją (np. nadzorowanie czegoś w denuncjatorski sposób, list denuncjatorski)

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjatorstwo

poufne donoszenie na innych do władz lub przełożonych; delatorstwo, donosicielstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Denuncjować

informować poufnie o czymś władze, zwykle o wykroczeniu przeciw obowiązującemu prawu; donosić

czasownik

(1.1) donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Denuncjowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) potajemne donoszenie władzom o popełnieniu przez kogoś wykroczenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Denver

miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kolorado

Denver – miasto w Stanach Zjednoczonych w stanie Kolorado i stolica tego stanu. Miasto stanowi jednocześnie hrabstwo Denver (wspólna administracja). Położone na równinie u podnóża Gór Skalistych, nad rzeką Platte Południową.

Centrum administracyjne ma powierzchnię 400,7 km² i liczbę ludności 715 522 (2020), natomiast obszar metropolitalny Denver ma powierzchnię 21 790 km² i liczbę ludności 2 963 821 (2020). Jest to największe miasto stanu Kolorado, oraz dziewiętnasta co do wielkości aglomeracja Stanów Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Denwerczyk

mieszkaniec Denver

#### Źródła:

SJP.pl

# Denwerka

mieszkanka Denver

#### Źródła:

SJP.pl

# Denwerski

→ Denver

Patrz:Denver

#### Źródła:

SJP.pl

# Deo

potocznie o dezodorancie

#### Źródła:

SJP.pl

# Deoksyrybonukleaza

enzym trawienny pochodzenia trzustkowego; dezoksyrybonukleaza

Deoksyrybonukleazy, w skrócie DN-azy – enzymy hydrolityczne z grupy nukleaz katalizujące hydrolizę łańcucha DNA na krótsze łańcuchy lub pojedyncze nukleotydy. Miejscem ataku deoksyrybonukleaz jest wiązanie fosfodiestrowe w szkielecie fosfocukrowym DNA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deoksyrybonukleinowy

kwas deoksyrybonukleinowy - organiczny związek chemiczny pełniący rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych i wirusów; DNA, kwas dezoksyrybonukleinowy

przymiotnik

(1.1) chem. tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deoksyryboza

pięciowęglowy cukier wchodzący w skład DNA; dezoksyryboza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych;

Deoksyryboza (2-deoksyryboza, dezoksyryboza) – cukier prosty z grupy aldopentoz. W deoksyrybozie w pozycji 2, zamiast grupy hydroksylowej obecnej w rybozie, znajduje się atom wodoru, w związku z czym nie podlega ona pod wzór ogólny węglowodanów [Cx(H2O)y].

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deontolog

specjalista w zakresie deontologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Deontologia

1. dział etyki traktujący o obowiązkach moralnych i o tym, co decyduje o moralnej wartości czynów
2. ogół elementarnych zasad moralnych obowiązujących w danym środowisku, zawodzie, np. lekarza, prawnika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dział etyki zajmujący się obowiązkami moralnymi i zasadami postępowania, zwłaszcza w określonych zawodach

Deontologia (gr. déon, „to, co niezbędne, właściwe”; „obowiązek” i logos, „mowa”, „słowo”; przez ang. deontology, pierwotnie „etyka prywatna” (Jeremy'ego Benthama)) – nauka o powinnościach i obowiązkach, a także pogląd przeciwstawny konsekwencjalizmowi – jeśli chce się osiągnąć dobry rezultat, należy do niego dojść dobrą drogą („cel nie uświęca środków”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deontologiczny

odnoszący się do deontologii (np. argumenty deontologiczne, kodeks deontologiczny, wymiar deontologiczny); deontyczny

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deontologizm

kierunek w etyce, wg którego nakaz miarodajnego autorytetu konstytuuje moralną powinność działania człowieka i zobowiązuje go do działania

#### Źródła:

SJP.pl

# Deontyczny

wynikający z obowiązku lub powinności, np. logika deontyczna, normy deontyczne; deontologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deorbitacja

Deorbitacja – sprowadzenie statku kosmicznego z orbity w gęste warstwy atmosfery. Początek deorbitacji powoduje praca silnika rakietowego o wstecznym ciągu, czyli o ciągu ze zwrotem przeciwnym do zwrotu prędkości statku kosmicznego. Impuls całkowity silnika rakietowego niezbędny do inicjacji deorbitacji zależy od masy statku kosmicznego i wysokości orbity.

#### Źródła:

Wikipedia

# Deorbitacyjny

→ deorbitacja

Patrz:deorbitacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deotyma

grecka filozofka z V w. p.n.e., uważana za nauczycielkę Sokratesa i twórczynię koncepcji miłości platonicznej

Diotyma z Mantinei lub Deotyma (gr. Διοτίμα, V w. p.n.e.), grecka filozofka. Żyła za czasów Sokratesa. Jej postać znana jest głównie dzięki umieszczeniu jej przez Platona w jego dialogu Uczta. Ponieważ jest to praktycznie jedyne dotyczące jej źródło, nie jest pewne, czy jest postacią historyczną, jednak prawie wszystkie postacie pojawiające się w Dialogach Platona były oparte na rzeczywistych osobach żyjących w starożytnych Atenach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dep.

skrót od: departament

skrót

(1.1) = departament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depa

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Depalatalizacja

w językoznawstwie: zanik palatalnej (miękkiej) wymowy głosek, zwłaszcza spółgłosek (np. mazowieckie "lypa" zamiast "lipa"); dyspalatalizacja

Depalatalizacja – proces fonetyczny przeciwny do palatalizacji (zmiękczenia). Np. zanik miękkości sz, cz, ż, c w języku polskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depaletyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozładowywanie towaru z palet

#### Źródła:

Wiktionary

# Depaletyzator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie do rozładowywania towaru z palet

#### Źródła:

Wiktionary

# Depaletyzować

czasownik

(1.1) rozładowywać towar z palet

#### Źródła:

Wiktionary

# Depaletyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozładowywanie towaru z palet

#### Źródła:

Wiktionary

# Depardieu

[czytaj: döparDJÖ albo deparDJE] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Departamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od departament

#### Źródła:

Wiktionary

# Departament

1. jednostka administracyjna Republiki Francuskiej oraz wielu państw Afryki i Ameryki Łacińskiej;
2. jednostka organizacyjna wyższego rzędu w ministerstwie lub innej instytucji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

(1.2) adm. jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,

(1.3) daw. na Litwie sąd główny

- departament – jednostka podziału administracyjnego
- departament – jednostka podziału administracyjnego we Francji
- departament – jednostka podziału administracyjnego w Gabonie
- departament – dawna jednostka podziału administracyjnego w Holandii
- departament – jednostka podziału administracyjnego w Kamerunie
- departament – jednostka podziału administracyjnego w Księstwie Warszawskim
- departament – jednostka organizacyjna organów administracji w Polsce
- departament – ministerstwo m.in. w USA, Kanadzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Departamentalizm

struktura administracyjna charakteryzująca się niezależnością departamentów, skutkująca zmniejszonym podporządkowaniem organom władzy politycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Departamentalny

związany z departamentem (np. komitet departamentalny, szczebel departamentalny); departamentowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z departamentem, dotyczący departamentu, obejmujący zakresem departament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Departamentowy

związany z departamentem (np. system departamentowy, rady departamentowe); departamentalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z departamentem, dotyczący departamentu, obejmujący zakresem departament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Depech

potocznie: fan zespołu Depeche Mode; depeszowiec, depesz

#### Źródła:

SJP.pl

# Depees

potocznie: dom pomocy społecznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Depek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. praw. nazwa od DPK – dobrowolne poddanie się karze

#### Źródła:

Wiktionary

# Depenalizacja

obniżenie wymiaru i ograniczenie zakresu kar ustawowych za pewne rodzaje przestępstw lub uznanie za legalne czynów wcześniej karalnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;

Depenalizacja – przeciwieństwo penalizacji, jest to rezygnacja z karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie. Rozróżnia się depenalizację pełną oraz częściową:

- depenalizacja pełna polega na całkowitym zniesieniu karalności czynu (zniesienie odpowiedzialności karnej), a tym samym i kary za popełniony czyn, który nie jest już traktowany jako przestępstwo lub wykroczenie,
- depenalizacja częściowa polega na przekształceniu przestępstwa w wykroczenie (likwidacji typu przestępstwa i wprowadzaniu typu wykroczenia, a zatem likwidacji odpowiedzialności karnej i wprowadzeniu odpowiedzialności za wykroczenie) - inaczej kontrawencjonalizacja lub dekryminalizacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depenalizować

rezygnować z karania określonego rodzaju czynów, łagodzić kary za pewne rodzaje przestępstw

#### Źródła:

SJP.pl

# Dependencja

1. dawniej: zależność, zawisłość, podległość;
2. dobra, majątek, instytucje zależne od innych instytucji;
3. kraj, państwo zależne od innego;
4. praktyka prawnicza, zajęcie dependenta

Dependencja – termin wywodzący się z łacińskiego dependare, czyli „być rządzonym przez kogoś”, „zależeć od kogoś”. Obecnie termin dependencja stosowany w politologii, dotyczy dwóch rodzajów zależności terytoriów.

Pierwszy rodzaj dotyczy specyficznej formy zależności kolonialnej terytorium od metropolii. W sensie tym termin dependencja jest wyróżniany w języku polskim – w wielu innych językach jest on natomiast synonimem określenia „terytorium zależne”. Obecnie istnieją cztery takie terytoria:

- Dependencje Korony brytyjskiej – terytoria w praktyce zależne od Wielkiej Brytanii, choć formalnie nie wchodzące w skład Zjednoczonego Królestwa. Obecnie istnieją trzy takie dependencje: Guernsey, Jersey, Wyspa Man.
- Dependencja Rossa – terytorium zależne Nowej Zelandii stanowiące konstytucyjną część tego państwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dependent

przestarzale: praktykant, pomocnik u adwokata lub notariusza

#### Źródła:

SJP.pl

# Depersonalizacja

depersonifikacja;
1. odebranie czemuś indywidualnego charakteru lub pozbawienie kogoś odrębności;
2. zaburzenie psychiczne występujące głównie w schizofrenii i głębokich stanach depresyjnych, polegające na braku wiary w swoje odczucia, w swój obraz, we własne istnienie itp.

Depersonalizacja – objaw psychopatologiczny związany ze zmienionym odczuwaniem siebie jako osoby.

Depersonalizację zalicza się do zaburzeń spostrzegania, dokładniej zaś do zaburzeń spostrzegania własnej osoby i otoczenia, będących na pograniczu zaburzeń spostrzegania i zaburzeń świadomości, wraz z derealizacją bądź też do zaburzeń scalania czynności psychicznych, a w ich obrębie do objawów zaburzeń poczucia siebie. W obrębie tych ostatnich depersonalizacja wraz z dezorientacją zaliczają się do ogólnych zaburzeń poczucia siebie, jednej z czterech grup zaburzeń poczucia siebie – oprócz zaburzeń jaźni, schematu ciała i poczucia zdrowia i choroby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depersonalizacyjny

przymiotnik od: depersonalizacja (np. zespół depersonalizacyjny, zaburzenia depersonalizacyjne); depersonifikacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Depersonalizować

1. odbierać czemuś indywidualny charakter;
2. pozbawiać kogoś poczucia odrębności;
3. usuwać z dokumentów czyjeś dane personalne;
4. powodować, że relacje międzyludzkie tracą charakter osobowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Depersonifikacja

depersonalizacja;
1. odebranie czemuś indywidualnego charakteru lub pozbawienie kogoś odrębności;
2. zaburzenie psychiczne występujące głównie w schizofrenii i głębokich stanach depresyjnych, polegające na braku wiary w swoje odczucia, w swój obraz, we własne istnienie itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Depersonifikacyjny

przymiotnik od: depersonifikacja; depersonalizacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Depesz

komunikat w formie tekstu przesłany telegraficznie; telegram

#### Źródła:

SJP.pl

# Depesza

komunikat w formie tekstu przesłany telegraficznie; telegram

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) telekom. tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

(1.2) telekom. prasowa wiadomość telegraficzna

(1.3) daw. urzędowa wiadomość, list pilny, dotyczący spraw państwowych

Telegram (gr. tele – „daleko” + grámma – „litera, pismo”) – tekst przesłany początkowo przez telegraf, później przez dalekopis, współcześnie przez telefon, faks, e-mail lub SMS. Usługę wysyłania telegramów świadczyły placówki pocztowe. Kiedyś telegram był przesyłany w postaci teleksu za pomocą dalekopisu. W placówkach pocztowych nieposiadających dalekopisu, telegram był przekazywany do urzędu nadrzędnego telefonicznie. Obecnie usługa jest świadczona głównie za pośrednictwem internetu, a jej dostępność jest różna w różnych państwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depeszka

fanka zespołu muzycznego Depeche Mode

#### Źródła:

SJP.pl

# Depeszować

wysyłać depeszę, zawiadamiać o czymś telegraficznie; telegrafować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zadepeszować)

(1.1) nadawać depeszę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depeszowiec

1. dziennikarz redagujący najnowsze wiadomości;
2. potocznie: fan zespołu Depeche Mode; depesz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. członek subkultury związanej z zespołem Depeche Mode;

(1.2) środ. muz. młodz. fan zespołu Depeche Mode

Depesze lub depeszowcy – subkultura fanów brytyjskiej grupy muzycznej Depeche Mode, która pojawiła się w Polsce w latach 80. XX wieku. Depeszowcy nie są subkulturą według jej ściśle pojętej definicji – nie posiadają własnej ideologii, lecz jedynie własny oryginalny wygląd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depeszowski

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla okresu działania i twórczości grupy Depeche Mode

#### Źródła:

Wiktionary

# Depeszowy

związany z depeszą

#### Źródła:

SJP.pl

# Depigmentacja

proces usuwania pigmentu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) utrata barwy skóry

Hipopigmentacja – jedno z zaburzeń barwnikowych skóry polegające na niedoborze melaniny w naskórku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depigmentacyjny

→ depigmentacja

Patrz:depigmentacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Depilacja

epilacja;
1. usuwanie nadmiernego, niepożądanego owłosienia w celach leczniczych lub kosmetycznych;
2. mechaniczne usuwanie sztywnych włosów ze skór futerkowych w celu ich wykończenia i uszlachetnienia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. med. usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

(1.2) techn. proces uszlachetniania i wykańczania skór futerkowych poprzez mechaniczne usuwanie sztywnych, wystających włosów

Depilacja – termin określający usuwanie owłosienia ciała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depilacyjny

dotyczący depilacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z depilacją, dotyczący depilacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depilator

przyrząd służący do usuwania nadmiernego, niechcianego owłosienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

(1.2) kosmet. preparat kosmetyczny służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami

- depilator (urządzenie)
- depilator (substancja)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depilatorium

środek do usuwania zbędnego owłosienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Depilować

usuwać niepożądane owłosienie

czasownik

(1.1) dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depilowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kosmet. usuwanie zbędnego owłosienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Depionierka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) harc. zajęcia związane z rozebraniem obozu harcerskiego na jego koniec po zakończeniu wszystkich zajęć, przed wyjazdem

#### Źródła:

Wiktionary

# Deplanacja

wypaczenie się elementu początkowego płaskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Deplazmoliza

przenikanie wody z otoczenia do odwodnionej komórki; turgor

Deplazmoliza – proces odwrotny do plazmolizy, polegający na pobieraniu wody przez komórkę przeniesioną z roztworu hipertonicznego i zanurzoną w roztworze hipotonicznym. W wyniku deplazmolizy komórka odzyskuje turgor, a błona komórkowa w komórkach roślinnych, ponownie w pełni przylega do ściany komórkowej.

Deplazmoliza zachodzi tylko jeżeli białka błony komórkowej nie uległy denaturacji, a błona jest nierozerwana, dzięki czemu wciąż cechuje ją półprzepuszczalność.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deplecja

zmniejszenie, wyczerpanie, uszczuplenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Depluralizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przekształcenie zapożyczanego wyrazu występującego pierwotnie w liczbie mnogiej do liczby pojedynczej w języku pożyczającym

#### Źródła:

Wiktionary

# Depnąć

potocznie:
1. nadepnąć;
2. przyspieszyć, prowadząc samochód; wcisnąć gaz do dechy

#### Źródła:

SJP.pl

# Depo

dépôt;
1. miejsce postoju oraz naprawy parowozów, wagonów; lokomotywownia;
2. skład, magazyn

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. kolej. miejsce postoju, konserwacji i obsługi lokomotyw i wagonów

(1.2) przest. magazyn, skład

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. remiza

- w bankowości: rodzaj transakcji na rynku pieniężnym
- w kolejnictwie: lokomotywownia, a także skład, magazyn, zajezdnia, miejsce postoju i remontu lokomotyw i wagonów
- w sportach motorowych: aleja serwisowa
- Wacław Depo – polski biskup rzymskokatolicki, teolog
- Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Krzyczew, w rejonie krzyczewskim, w obwodzie mohylewskim, na Białorus
- Depo – przystanek kolejowy w miejscowości Ryga, na Łotwie
- Depo – przystanek kolejowy w pobliżu miejscowości Stare Koszary, w rejonie kowelskim, w obwodzie wołyńskim, na Ukrainie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depok

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Poznań. guzik

Depok – miasto w Indonezji na Jawie w prowincji Jawa Zachodnia w zespole miejskim Dżakarty.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Depolaryzacja

zmniejszenie stopnia polaryzacji światła, ogniwa galwanicznego itp.

Depolaryzacja – zmniejszenie ujemnego potencjału elektrycznego wewnątrz neuronu spowodowane napływem przez kanały jonowe w błonie komórkowej jonów sodu do cytoplazmy komórki (potencjał zmienia się średnio od −80 mV do +10 mV). Prowadzi ona do pobudzenia komórki nerwowej lub mięśniowej. Jeżeli wartość potencjału przekroczy wartość progową to dojdzie do przekazania informacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depolaryzacyjny

przymiotnik od: depolaryzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Depolaryzator

substancja zmniejszająca polaryzację elektrod w pracujących elektrolizerach

Depolaryzator (substancja elektroaktywna) – substancja chemiczna obecna w roztworze elektrolitu, która ulegając procesom utleniania bądź redukcji na powierzchni elektrody, przeciwdziała jej polaryzacji, tj. powoduje zmiany potencjału elektrody w kierunku potencjału równowagowego. Pojęcie depolaryzator jest też często używane w sensie ogólniejszym, jako określenie substancji dodawanej do elektrolitu w celu zapobiegania wszelkim niepożądanym reakcjom elektrodowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depolaryzować

znosić lub osłabiać polaryzację

#### Źródła:

SJP.pl

# Depolimeryzacja

proces rozpadu polimeru w monomer lub w polimer o zmniejszonym ciężarze cząsteczkowym, zachodzący ze zmianą lub bez zmiany składu chemicznego

Depolimeryzacja – reakcja chemiczna rozpadu polimeru (związku wielkocząsteczkowego) na monomery, zachodząca tak samo jak reakcja polimeryzacji, tyle że w przeciwną stronę.

Depolimeryzacją nazywa się proces, w którym głównym produktem są wyjściowe monomery. Jeśli proces rozkładu polimeru przebiega z wytworzeniem innych produktów nazywa się go degradacją. Przykładem degradacji, (a nie depolimeryzacji) jest np. rozkład usieciowanej żywicy fenolowo-formaldehydowej (bakelit), która pod wpływem wysokiej temperatury rozkłada się na mieszaninę wielu związków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depolimeryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|depolimeryzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Depolityzacja

pozbawienie czegoś charakteru politycznego, oddzielenie od wpływu polityki i polityków

#### Źródła:

SJP.pl

# Depolonizacja

zatracenie polskości, wynaradawianie się Polaków

Depolonizacja – działania w zakresie języka, kultury, własności zmierzające do zmniejszenia poczucia polskości, zaniku pamięci o polskim języku, korzeniach i tradycjach. Przeciwieństwo polonizacji.

Depolonizacja w XVIII/XIX wieku obejmowała celowe działania na terenie wszystkich 3 rozbiorów (zabór pruski, zabór austriacki, zabór rosyjski) Polski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depolonizacyjny

dotyczący depolonizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Depolonizować

1. odbierać czemuś cechy polskości, polski charakteru;
2. wynaradawiać Polaków;
3. depolonizować się - o Polaku: wynaradawiać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Deponariusz

osoba, u której coś zdeponowano; depozytariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Deponens

czasownik mający formę bierną, a znaczenie czynne - głównie w łacinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Deponent

1. osoba składająca pieniądze lub przedmioty na przechowanie, w depozyt; depozytor;
2. dawniej: osoba składająca zeznania, świadek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. osoba posiadająca depozyt

(1.2) praw. zaprzysiężony świadek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ekon. firma lub organizacja posiadająca depozyt

Deponent – osoba, przedsiębiorstwo lub organizacja, która złożyła depozyt. W odniesieniu do deponentów nie należy stosować terminu depozytariusz, ponieważ odnosi się on do osoby lub instytucji, która przyjmuje depozyt.

W znaczeniu ekonomicznym deponent składa zazwyczaj depozyt bankowy w postaci pieniężnej lub rzeczowej. W zamian za ulokowanie depozytu pieniężnego, bank płaci deponentowi odsetki, które są zależne głównie od długości zadeklarowanego czasu depozytu i stóp procentowych na rynku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deponentka

→ deponent

Patrz:deponent

#### Źródła:

SJP.pl

# Deponować

składać coś, np. pieniądze, w depozyt

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) praw. pozostawiać gdzieś lub u kogoś pieniądze albo kosztowności, w celu ich zabezpieczenia

(1.3) ekol. składować dane materiały lub płyny w miejscu, gdzie nie stanowią one zagrożenia dla ludzi i środowiska naturalnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depopulacja

zmniejszenie się zaludnienia w terenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

Depopulacja albo spadek populacji – dowolne zmniejszenie liczebności jakiegoś organizmu na wskazanym terenie. Zwykle określa się tym terminem drastyczne zmniejszenie populacji ludzi na jakimś obszarze. Może ono być spowodowane zarówno powolnymi trendami demograficznymi, jak migracje czy ujemny przyrost naturalny, bądź gwałtownymi wydarzeniami, takimi jak katastrofy naturalne, epidemie czy wojny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depopulacyjny

dotyczący depopulacji

przymiotnik

(1.1) związany z depopulacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depopularyzacja

utrata popularności, stawanie się niepopularnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Depopularyzować

1. zmniejszać popularność kogoś lub czegoś;
2. depopularyzować się - stawać się mniej popularnym, tracić popularność

#### Źródła:

SJP.pl

# Deport

umowa na określony termin

Deport (ang. backwardation) – to warunki rynkowe, w których cena towaru o dostawie w bliższym terminie jest wyższa niż cena towaru o dłuższym terminie dostawy.

Uwaga: W żargonie branżowym backwardation może odnosić się do sytuacji, w której ceny kontraktów futures znajdują się poniżej bieżącej ceny spot.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deportacja

1. przymusowe przesiedlenie, zesłanie skazanego do odległego, izolowanego miejsca, połączone z częściowym lub całkowitym ograniczeniem wolności;
2. wydalenie z terenu państwa przebywającego w nim nielegalnie obywatela innego kraju, głównie do kraju ojczystego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

(1.2) praw. polit. wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

- deportacja (politologia) – przymusowe przesiedlenie najczęściej całej grupy osób z powodów politycznych,
- deportacja (prawo) – wydalenie cudzoziemca na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deportacyjny

dotyczący deportacji

przymiotnik

(1.1) dotyczący deportacji, deportowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deportivo

nazwa wielu klubów sportowych w krajach hispanojęzycznych

- Deportivo Alavés – hiszpański klub piłkarski z Vitorii
- Deportivo Cali – kolumbijski klub piłkarski
- Deportivo La Coruña – hiszpański klub piłkarski z La Corunii
- Deportivo Saprissa – kostarykański klub piłkarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deportować

czynność polegająca na wydaleniu cudzoziemca z danego kraju

czasownik przechodni

(1.1) zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deportowana

1. kobieta skazana na deportację;
2. kobieta poddana deportacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Deportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deportować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deportowany

osoba skazana na deportację

#### Źródła:

SJP.pl

# Deportowy

związany z deportem

#### Źródła:

SJP.pl

# Depot

dépôt, depo; dawniej:
1. miejsce postoju oraz naprawy parowozów, wagonów; lokomotywownia;
2. skład, magazyn;
3. dworzec, zajezdnia

Depot – przysiółek wsi Dąbrówka Wielkopolska w Polsce położony w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Zbąszynek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depozycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od depozyt

#### Źródła:

Wiktionary

# Depozycja

1. pozbawienie urzędu duchownego;
2. stopniowe przemieszczanie się luźnych materiałów

- depozycja (archeologia)
- depozycja (geologia)
- depozycja (geografia)
- depozycja (medycyna)
- depozycja (prawo)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depozycyjny

przymiotnik od: depozycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Depozyt

1. umowa, na mocy której jedna osoba lub instytucja przyjmuje na przechowanie np. pieniądze czy kosztowności drugiej osoby;
2. pieniądze, kosztowności itp., przechowywane na podstawie tej umowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

(1.2) miejsce przechowywania wartościowych rzeczy

(1.3) bank. środki pieniężne przechowywane w banku

Depozyt (z łac. depositum, r. n. od depositus, imiesłów od deponere ‘odłożyć’, de- 'od-' i ponere ‘ustawić, położyć’) – miejsce przeznaczone do przetrzymywania zabezpieczonych pieniędzy lub innych, wartościowych dla deponenta przedmiotów. Pojęcie to ma wielorakie znaczenie, z biegiem czasu stając się ważnym elementem szeregu instytucji w sferze prawa i bankowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depozytariusz

osoba, u której złożono depozyt

Depozytariusz – w prawie międzynarodowym państwo, grupa państw, organizacja międzynarodowa lub organ organizacji międzynarodowej przechowujący oryginał umowy międzynarodowej (wielostronnej) oraz dokumenty z nią związane (dokumenty ratyfikacyjne, zastrzeżenia, sprzeciwy do zastrzeżeń, oświadczenia, itd). Depozytariusz informuje strony umowy o wszelkich zmianach dotyczących tej umowy, np. o przystąpieniu do niej kolejnych stron, wypowiedzenia umowy przez obecną stronę (strony) itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depozytariuszka

kobieta, u której złożono depozyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Depozytor

osoba składająca pieniądze lub przedmioty wartościowe w depozyt; deponent

#### Źródła:

SJP.pl

# Depozytorka

kobieta składająca pieniądze lub przedmioty wartościowe w depozyt; deponentka

#### Źródła:

SJP.pl

# Depozytowy

związany z depozytem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z depozytem, dotyczący depozytu, stanowiący depozyt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprawacja

zdemoralizowanie kogoś, doprowadzenie do zepsucia, zgorszenia, upadku moralności; demoralizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprawacyjny

→ deprawacja

Patrz:deprawacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprawator

osoba demoralizująca otoczenie, powodująca czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizator, gorszyciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprawatorka

kobieta, która deprawuje otoczenie, powoduje czyjś upadek moralności i zepsucie obyczajów; demoralizatorka, gorszycielka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprawatorski

→ deprawator; demoralizatorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprawować

pozbawiać zasad moralnych, szerzyć zgorszenie, doprowadzać do zepsucia; demoralizować, gorszyć, znieprawiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprawowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deprawować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deprawująco

książkowo: w sposób powodujący deprawację; demoralizująco, gorsząco

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprecha

potocznie: depresja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. pot. psych. depresja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprecjacja

obniżenie wartości czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

(1.2) obniżenie wartości czegoś

Deprecjacja (łac. depretiare 'obniżać cenę' od de- 'z, od, wy-' i pretium 'cena; wartość; nagroda') – spadek wartości towaru lub dobra.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deprecjacyjny

obniżający wartość, wyrażający pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś; deprecjatywny

przymiotnik

(1.1) przym. od deprecjacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprecjatywność

cecha czegoś obniżającego wartość, wyrażającego pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprecjatywny

obniżający wartość, wyrażający pogardę, negatywny stosunek do kogoś lub czegoś; deprecjacyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) jęz. wyrażający negatywny stosunek do kogoś lub czegoś, obniżający jego wartość, wyrażający pogardę lub ironię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprecjonować

obniżać wartość

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) obniżać wartość, powodować utratę wartości

(1.2) przedstawiać coś w gorszym świetle, umniejszać wartość

czasownik zwrotny niedokonany deprecjonować się

(2.1) zmniejszać swoją wartość, tracić na wartości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprecjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deprecjonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deprecjonująco

→ deprecjonujący

Patrz:deprecjonujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprekować

dawniej: przepraszać, przeprosić w obecności świadków

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) daw. przeprosić/przepraszać w obecności świadków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Depresant

osoba cierpiąca na depresję

Depresanty – grupa środków psychoaktywnych działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (uspokajająco, relaksująco, usypiająco, przeciwlękowo i spowalniająco).

Depresanty są często nadużywane (alkohol etylowy jest najpopularniejszym z nich). W dużej dawce mogą powodować utratę świadomości lub nawet śmierć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Depresantka

kobieta cierpiąca na depresję

#### Źródła:

SJP.pl

# Depresator

dodatek do paliwa obniżający temperaturę zamarzania

#### Źródła:

SJP.pl

# Depresja

1. zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się m. in. obniżeniem nastroju;
2. potocznie: niechorobowy stan pogorszonego nastroju; przygnębienie;
3. niezalany obszar leżący poniżej poziomu morza;
4. okres braku popytu na towary, niskiego poziomu cen i słabej aktywności gospodarczej; dekoniunktura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;

(1.2) pozorne pogłębienie poziomu, kąt między płaszczyzną poziomą a linią wiodącą od oka obserwatora do wyodrębnionego punktu na horyzoncie

(1.3) ekon. faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie

(1.4) geogr. obszar leżący poniżej poziomu morza;

(1.5) meteorol. obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego

- depresja – grupa zaburzeń psychicznych
- depresja – niż baryczny; w meteorologii system niżowy, w którym występują zazwyczaj układy frontalne
- depresja – obszar lądu położony poniżej poziomu morza
- depresja – w topografii wklęsła forma rzeźby terenu
- Depresja – singel Urszuli
- Depresja – album muzyczny zespołu De Łindows wydany w 2004 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Depresjogenny

przymiotnik jakościowy

(1.1) psych. sprzyjający rozwijaniu się depresji

#### Źródła:

Wiktionary

# Depresyjność

→ depresyjny

Patrz:depresyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Depresyjny

→ depresja

przymiotnik

(1.1) psych. taki, który wywołuje depresję, przygnębienie

(1.2) psych. taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie

(1.3) geol. położony poniżej poziomu morza

Patrz:depresja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprogramator

rodzaj aparatu ortodontycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Deproletaryzacja

proces wzbogacania pracowników najemnych przez uzyskanie praw własności do środków produkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprymometr

dawniej: barometr - przyrząd do mierzenia ciśnienia powietrza

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprymować

1. wprowadzać w zakłopotanie, powodować, że ktoś traci pewność siebie;
2. deprymować się - wpadać w zakłopotanie, tracić pewność siebie

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdeprymować)

(1.1) wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

(1.2) zniechęcać, przygnębiać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deprymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deprymować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deprymujący

taki, który wprowadza w zakłopotanie, powoduje, że ktoś traci pewność siebie; przygnębiający, przygniatający, przytłaczający

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprywacja

1. w psychologii: pozbawienie możliwości działania, doprowadzenie do bezsilności;
2. w polityce: utrudnianie lub zamknięcie dostępu do stanowisk publicznych określonym grupom ludzi ze względu na narodowość lub rasę

- deprywacja – ciągłe niezaspokojenie jakiejś potrzeby biologicznej, bądź psychologicznej
- deprywacja polityczna
- deprywacja w antropologii
- deprywacja w psychologii
  - deprywacja potrzeby
  - deprywacja relatywna
  - deprywacja sensoryczna
  - deprywacja snu
  - deprywacja zmysłowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deprywacyjny

przymiotnik od: deprywacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deprywatyzacja

odebranie czemuś cech prywatności, spowodowanie, że coś prywatnego, np. religia, staje się przedmiotem publicznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Depta

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deptać

przygniatać coś, stąpając po tym

czasownik przechodni niedokonany (dk. depnąć)

(1.1) przygniatać coś, stąpając po tym

(1.2) przemierzać jakąś drogę lub przestrzeń pieszo, chodzić dużo, stale po jakichś miejscach

(1.3) przen. brutalnie znieważać, poniewierać kogoś lub coś

(1.4) przen. brutalnie łamać zasadę, umowę

(1.5) pot. chodząc zostawiać ślady stóp, brudzić nogami

(1.6) pot. (także gw-pl|Śląsk Cieszyński.) ornit. o samcach ptaków: zapładniać

(1.7) kulin. ugniatać kapustę lub winogrona we wstępnej obróbce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deptacz

osoba udeptująca coś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ten, który depcząc ugniata coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deptaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od deptak

#### Źródła:

Wiktionary

# Deptaczka

→ deptacz

Patrz:deptacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Deptak

1. potocznie: elegancki aleja spacerowa, najczęściej w obrębie miasta, wyłączona z ruchu kołowego;
2. w technice: pedał miechów przy organach, służący do kalikowania;
3. w technice: pedał w danych maszynach tkackich;
4. krąg udeptany przez chodzące w kieracie konie;
5. dawniej:urządzenie napędowe w postaci koła z łopatkami, poruszane ciężarem wspinających się ludzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

Strefa piesza, deptak – ulica, skwer, aleja lub plac wyłączone całkowicie (lub prawie całkowicie) z ruchu kołowego. Najczęściej położona w śródmieściu, spełnia funkcje centrum handlowego i gastronomicznego, niekiedy kulturalnego. Strefy piesze lokalizuje się też w związku ze wzmożonym ruchem turystycznym. Podobnym rozwiązaniem jest strefa uspokojonego ruchu, z tym, że w tych obszarach dopuszcza się ograniczony ruch pojazdów, np. w formie woonerf.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deptakowy

→ deptak

Patrz:deptak

#### Źródła:

SJP.pl

# Deptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przygniatanie czegoś, następowanie na coś w czasie chodzenia

(1.2) reg-pl|Mazury. okres godowy ptactwa domowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Deptanka

deptanie po czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chodzenie po czymś z celowym deptaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deptuła

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od deputat

#### Źródła:

Wiktionary

# Deputacja

1. przestarzale: grupa przedstawicieli, pełnomocników jakiejś zbiorowości, delegacja
2. grupa osób wyznaczona do spełnienia określonej czynności, określonego zadania; komisja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. urząd posła

(1.2) hist. wysłanie osoby

(1.3) przest. delegacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deputacki

związany z deputatem

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputant

przestarzale: członek deputacji; deputowany, delegat; deputat

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputat

przestarzale: członek deputacji; deputowany, delegat; deputant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. członek deputacji

(1.2) przest. deputowany

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) część uposażenia lub uposażenie dodatkowe wypłacane w naturze artykułami pierwszej potrzeby, typu opał, żywność;

- deputat (ekonomia)
- deputat (I Rzeczpospolita) – deputat trybunalski

osoby o nazwisku „Deputat”:

- Marek Deputat (ur. 1964) – polski biegacz długodystansowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deputatka

→ deputat; deputowana

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputatowicz

osoba, której przysługuje deputat

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputatowy

przymiotnik od: deputat

#### Źródła:

SJP.pl

# Deputować

dawniej: posłać, posyłać kogoś jako przedstawiciela, wysłannika, pełnomocnika; delegować (wydelegować)

czasownik

(1.1) zastępować się kimś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deputowana

kobieta będąca członkiem parlamentu lub innych władz wybieralnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) członkini parlamentu lub innych władz wybieralnych

Deputowany (forma żeńska: deputowana; etymologia: łac. deputatus – wyznaczony) – przedstawiciel ludności w wybieralnym organie przedstawicielskim, takim jak parlament, rada gminy, rada powiatu czy też sejmik województwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deputowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deputować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deputowany

1. członek niższej izby parlamentu w niektórych krajach
2. w Polsce przedrozbiorowej: poseł na sejm wybierany przez stan mieszczański

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

Deputowany (forma żeńska: deputowana; etymologia: łac. deputatus – wyznaczony) – przedstawiciel ludności w wybieralnym organie przedstawicielskim, takim jak parlament, rada gminy, rada powiatu czy też sejmik województwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dera

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; derka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: derka

Dera (cyr. Дера) – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskiej, w mieście Prijedor. W 2013 roku liczyła 753 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deracjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyzbycie się racjonalizmu, poznania rozumowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Derain

[czytaj: deRĘ] nazwisko, m.in. André Derain (1880-1954), francuski malarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Deranżować

dawniej: wprawiać w stan zakłopotania, sprawiać zamieszanie; przeszkadzać, deprymować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) daw. przeszkadzać, krępować

czasownik zwrotny niedokonany deranżować się

(2.1) daw. krępować się, żenować się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Derapaż

dawniej: zarzucanie tylnej części samochodu przy gwałtownym hamowaniu lub jeździe po drodze pokrytej lodem albo błotem; dérapage

#### Źródła:

SJP.pl

# Deratyzacja

tępienie szkodliwych gryzoni (głównie szczurów i myszy), przeprowadzane ze względu na wyrządzane przez nie szkody gospodarcze i zagrożenie zdrowia ludzi; odszczurzanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. odszczurzanie.;

Deratyzacja, odszczurzanie – zwalczanie za pomocą środków chemicznych, fizycznych lub biologicznych wszelkich szkodliwych gryzoni, najczęściej szczurów i myszy. Przeważnie zatrutym pokarmem lub za pomocą pułapek, rzadziej innymi metodami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deratyzacyjny

dotyczący deratyzacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z deratyzacją, odszczurzaniem, dotyczący deratyzacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deratyzator

osoba zajmująca się zawodowo deratyzacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Deratyzować

tępić szkodliwe gryzonie; odszczurzać, odmyszać

#### Źródła:

SJP.pl

# Derażnia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim;

Derażnia (ukr. Деражня) – miasto na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie chmielnickim, nad rzeką Wowk, siedziba hromady. W 2016 roku liczyło ok. 10,4 tys. mieszkańców.

Znajduje tu się stacja kolejowa Derażnia, położona na linii Odessa – Lwów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Derbencki

przymiotnik od: Derbent

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Derbentem, dotyczący Derbentu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Derbent

miasto w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

- Derbent (Rosja) – miasto w Dagestanie, najdalej na południe położone miasto Rosji
- Derbent (Turcja) – nazwa przesmyku między morzami Kaspijskimi i Czarnym w pobliżu gór Kaspijskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derbistka

klacz uczestnicząca w zawodach

#### Źródła:

SJP.pl

# Derbowy

związany z derbami

#### Źródła:

SJP.pl

# Derby

1. zawody sportowe z udziałem dwóch drużyn z jednego miasta lub regionu;
2. gonitwa koni odbywająca się raz w roku na dystansie 2400 metrów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rodzaj angielskiej gonitwy dla koni;

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) sport. spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;

(2.2) obuwie męskie z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy

Derby (wym. [ˈdɑːbi]) – miasto i dystrykt (unitary authority) w środkowej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie ceremonialnym Derbyshire, nad rzeką Derwent (dopływ Trentu).

Miasto założone zostało ok. 2000 lat temu. Jest obecnie podzielone na 17 okręgów. Derby to miasto typowo przemysłowe. Było ośrodkiem angielskiej rewolucji przemysłowej w XVIII w. Znajduje się tam drugoligowy klub piłkarski Derby County.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derda

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Derdać

dawniej: dyrdać - podbiegać drobnymi kroczkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Derealizacja

pojawiające się w chorobach psychicznych przekonanie o nierzeczywistości otaczającego świata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

Derealizacja – zaburzenie psychiczne określające różnego rodzaju odczuwanie zmian otaczającego świata. Osoba dotknięta derealizacją ma poczucie jakby otaczający ją świat był w jakiś sposób zmieniony, nierealny, oddalony. Główną przyczyną pojawienia się tego zaburzenia jest lęk, jednak może do niej również doprowadzić zmęczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereczka

zdrobnienie od: derka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereferencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. uzyskanie dostępu do zmiennej lub obiektu w pamięci na podstawie ich adresów lub referencji;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deręgowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deregulacja

wycofywanie się państwa z regulowania jakichś dziedzin życia społecznego lub gospodarczego, unieważnienie uznanych za zbędne przepisów prawnych, regulujących jakiś rodzaj aktywności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ekon. zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

Deregulacja (łac.) – zmniejszenie oddziaływania państwa na rynek. Proces usuwania lub zmniejszania liczby regulacji prawnych lub quasi prawnych ograniczających konkurencję, stwarzających bariery wejścia na rynek, dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej lub ustalania cen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deregulacyjny

→ deregulacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) adm. ekon. związany z deregulacją, dotyczący deregulacji

Patrz:deregulacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deregulować

zmniejszać liczbę regulacji prawnych w jakiejś dziedzinie życia, gospodarki itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereistyczny

→ dereizm

Patrz:dereizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereizm

myślenie odwracające się od realności świata i praw logiki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derek

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; dera

#### Źródła:

SJP.pl

# Derelikt

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. rzecz porzucona

#### Źródła:

Wiktionary

# Deremeński

dracena deremeńska - roślina uprawna z rodziny szparagowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereń

1. drzewo lub krzew z rodziny dereniowatych, występujący w około 50 gatunkach, o czerwonych, jadalnych owocach;
2. owoc tego drzewa lub krzewu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Cornus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny dereniowatych;

(1.2) bot. ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

(1.3) spoż. drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

(1.4) drewno derenia (1.2)

(1.5) przest. jujuba

Dereń (Cornus L.) – rodzaj krzewów z rodziny dereniowatych (Cornaceae). Obejmuje 50 gatunków. Rośliny te występują głównie w strefie umiarkowanej półkuli północnej z nielicznymi przedstawicielami sięgającymi obszaru okołobiegunowego oraz strefy tropikalnej. Do polskiej flory należą cztery gatunki, w tym jeden wymarły (dereń szwedzki C. suecica), dwa introdukowane (biały C. alba i rozłogowy C. sericea) oraz jeden rodzimy dziko rosnący – dereń świdwa C. sanguinea. Derenie rosną w różnych formacjach i siedliskach – na torfowiskach, w lasach i zaroślach, na terenach suchych, na nizinach i w górach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dereniak

wódka otrzymywana za pomocą fermentacji moszczu owoców derenia - małego drzewa, osiągającego wysokość do 9 metrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Derenina

krzew derenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereniowate

rodzina drzew i krzewów dwuliściennych strefy umiarkowanej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dereniowaty

o cechach dereniowatych (rodzina roślin)

przymiotnik

(1.1) przypominający dereń, podobny do derenia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(2.1) zob. dereniowate.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dereniowce

rząd roślin okrytonasiennych

Dereniowce (Cornales) – rząd roślin okrytonasiennych stanowiący klad bazalny grupy roślin astrowych odpowiadającej nadrzędowi astropodobnych Asteranae w systemie Ruggiero i in. z 2015. Oddzielony ze wspólnego pnia po zróżnicowaniu się linii rozwojowej goździkowców Caryophyllales, a przed wyodrębnieniem się wrzosowców Ericales.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derenióweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: dereniówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Dereniowiec

przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereniówka

nalewka sporządzona z jadalnych owoców derenia - małego drzewa, osiągającego wysokość do 9 metrów; nalewka dereniowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka z derenia

Dereniówka – nalewka przygotowywana na owocach derenia jadalnego, zazwyczaj na przełomie sierpnia i września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dereniowy

przymiotnik od: dereniem

przymiotnik

(1.1) związany z dereniem, dotyczący derenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deresz

1. koń o maści karej, gniadej lub kasztanowej z domieszką szarych włosów, dających wrażenie "szpakowatości"; dereszowaty
2. potocznie, przestarzałe: lichy, słaby alkohol; lura, rzadzizna, cienkusz;
3. dawniej: ławka, na której wymierzano uczniom chłosty

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hipol. koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. stpol. ławka, na której wymierzano uczniom karę chłosty

(2.2) dendr. zepsuty sęk w drewnie dębu

- dołczan deresz – owad
- maść dereszowata (pleśniawa)
- dawniej ławka, na której chłostano uczniów za karę, podobnie słow. dereš "stołek, na którym bity leży"
- z ukraińskiego (дереш) krasy koń, u Karłowicza „koń pochodzący z Węgier”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dereszowata

klacz o maści karej, gniadej lub kasztanowej z domieszką szarych włosów, dających wrażenie "szpakowatości"

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereszowaty

o koniu lub jego maści: podobny do deresza, charakterystyczny dla deresza

przymiotnik jakościowy

(1.1) hipol. ciemnej barwy z domieszką białej sierści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Derewiecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dereziński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Derik

żuraw masztowy; derrik

#### Źródła:

SJP.pl

# Derka

gruby koc, używany głównie jako okrycie na konie; dera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stary, zniszczony koc

(1.2) jeźdz. okrycie dla konia

Derka – okrycie konia, zakrywające jego cały tułów (kłodę), zad i czasem szyję, wykonane z różnych materiałów w zależności od funkcji, jaką mają spełniać. Derki mocuje się paskami przebiegającymi w okolicy mocowania popręgu oraz między tylnymi nogami konia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derkać

o derkaczu: wydawać głos

#### Źródła:

SJP.pl

# Derkacz

ptak z rodziny chruścieli

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Crex crex|ref=tak., smukły ptak o terkoczącym głosie;

Derkacz, derkacz zwyczajny (Crex crex) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae). Wędrowny; w sezonie lęgowym zamieszkuje Eurazję, zimuje w Afryce na południe od równika. Większość obserwacji dotyczy jedynie jego charakterystycznego głosu, ponieważ jest to ptak bardzo płochliwy, o skrytym trybie życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derkaczyk

rodzaj ptaków z rodziny chruścieli

#### Źródła:

SJP.pl

# Derknąć

o derkaczu: wydać charakterystyczny głos

#### Źródła:

SJP.pl

# Derkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Derlatka

nazwisko

Derlatka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Trojanów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Woli Zadybskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derlukiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Derma

1. tworzywo sztuczne imitujące skórę; dermatoid;
2. potoczna nazwa skóry właściwej, czyli środkowej warstwy skóry naturalnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. tworzywo imitujące skórę;

(1.2) anat. środkowa warstwa skóry

Skaj, skay – materiał będący imitacją skóry naturalnej. Jest to tkanina poliestrowa pokryta warstwą plastyfikowanego polichlorku winylu lub poliuretanu o fakturze przypominającej skórę zwierzęcą.

Materiał ten stosuje się w pokryciach tapicerskich, głównie ze względu na niższą cenę w porównaniu do prawdziwej skóry, jak również do wyrobu galanterii, ubrań, obuwia, okładek książek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dermabrazja

zabieg chirurgii estetycznej, polegający na złuszczeniu naskórka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermato-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze skórą

#### Źródła:

Wiktionary

# Dermatofit

grzyb chorobotwórczy pasożytujący na naskórku, we włosach i paznokciach, wywołujący grzybicę - dermatomikozę

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatoglif

rysunek linii papilarnych na dolnych powierzchniach dłoni i stóp

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatograf

1. urządzenie do ozdabiania skór lub imitacji skóry różnego rodzaju deseniami poprzez odciskanie;
2. specjalny ołówek do rysowania i pisania na taśmie filmowej; dermograf;
3. w prawie: odcisk palca

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatoid

tworzywo sztuczne imitujące skórę; derma

Skaj, skay – materiał będący imitacją skóry naturalnej. Jest to tkanina poliestrowa pokryta warstwą plastyfikowanego polichlorku winylu lub poliuretanu o fakturze przypominającej skórę zwierzęcą.

Materiał ten stosuje się w pokryciach tapicerskich, głównie ze względu na niższą cenę w porównaniu do prawdziwej skóry, jak również do wyrobu galanterii, ubrań, obuwia, okładek książek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermatoidowy

przymiotnik od: dermatoid

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatokosmetyczny

→ dermatokosmetyka; dermokosmetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatokosmetyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermokosmetyk, dermoceutyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatokosmetyka

zabiegi kosmetyczne do pielęgnacji skóry; dermokosmetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatol

lek o działaniu wysuszającym; bizmutawy galusan zasadowy

Dermatol (łac. Bismuthi subgallas) – nazwa zwyczajowa zasadowego galusanu bizmutawego. Substancja ma postać ciężkiego, żółtego proszku. Dermatol jest wykorzystywany w lecznictwie jako zasypka na skórę, służy jako środek odkażający, osuszający, ściągający i przeciwzapalny. Ponadto może być używany doustnie jako środek przeciwbiegunkowy i osłaniający błonę śluzową żołądka i dwunastnicy (dawniej posiadał duże znaczenie jako lek przeciwwrzodowy). Stosowany jako składnik maści i zasypek w chorobach skóry takich jak: stany zapalne skóry, rany sączące i wrzody. Podobne zastosowanie posiadają inne połączenia bizmutowe, m.in. zasadowy azotan bizmutawy, zasadowy węglan bizmutawy, zasadowy salicylan bizmutawy oraz kseroform.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermatolog

lekarz chorób skórnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. kobieta dermatolog (1.1), dermatolożka

Dermatologia (gr. derma – skóra) – dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze (np. łagodne i złośliwe nowotwory, jak czerniak złośliwy lub rumień guzowaty).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dermatologia

1. dział medycyny zajmujący się problemami i chorobami skóry;
2. oddział chorób skórnych w szpitalu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

Dermatologia (gr. derma – skóra) – dziedzina medycyny zajmująca się badaniem oraz opisem struktury i funkcji skóry, a także schorzeniami skóry i jej przydatków (włosów, paznokci) oraz niektórymi chorobami ogólnoustrojowymi, ujawniającymi się przede wszystkim na skórze (np. łagodne i złośliwe nowotwory, jak czerniak złośliwy lub rumień guzowaty).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dermatologiczny

dotyczący dermatologii

przymiotnik

(1.1) med. związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dermatolożka

→ dermatolog

Patrz:dermatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatom

aparat lub nóż chirurgiczny służący do pobierania przeszczepów skóry, stosowany w chirurgii plastycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermatomalny

przymiotnik od: dermatom

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatomikoza

rodzaj grzybicy o przebiegu łagodnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatoplastyka

dziedzina chirurgii zajmująca się operacyjnym uzupełnianiem ubytków skóry i poprawą jej stanu; dermoplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatoskop

urządzenie do badania zmian na skórze

Dermatoskopia – metoda diagnostyczna stosowana do oceny zmian skórnych.

Pozwala ona w gabinecie lekarza bez pobierania wycinków tkankowych stwierdzić, czy dana zmiana barwnikowa jest groźna, czy nie. Ma szczególne znaczenie w diagnostyce różnicowej czerniaka złośliwego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermatoskopia

w medycynie: badanie diagnostyczne skóry pod powiększeniem

Dermatoskopia – metoda diagnostyczna stosowana do oceny zmian skórnych.

Pozwala ona w gabinecie lekarza bez pobierania wycinków tkankowych stwierdzić, czy dana zmiana barwnikowa jest groźna, czy nie. Ma szczególne znaczenie w diagnostyce różnicowej czerniaka złośliwego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermatoskopowy

→ dermatoskop

Patrz:dermatoskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermatoza

choroba skóry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba skóry

Choroby skóry (dermatozy) – schorzenia obejmujące skórę. Mogą one dotyczyć tak powierzchni naskórka, jak i skóry właściwej oraz tkanki podskórnej, a także przydatków – gruczołów łojowych i gruczołów potowych, mieszków włosowych i paznokci. Bywa, że procesy chorobowe zachodzą w obrębie naczyń krwionośnych i naczyń chłonnych oraz zakończeń nerwowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dermatyn

minerał, brunatnozielony żelazokrzemian magnezu, zbliżony do serpentynu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermo-

temat słowotwórczy

(1.1) zob. dermato-.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dermoceutyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyk, dermokosmetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermograf

1. ołówek do rysowania na skórze, imitacjach skóry i szkle, stosowany w celach dydaktycznych i diagnostycznych;
2. specjalny ołówek do rysowania i pisania na taśmie filmowej; dermatograf

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przyrząd używany do pisania po ludzkiej skórze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dermografizm

występowanie na skórze wypukłych linii pod wpływem mechanicznych podrażnień, świadczące zwykle o zaburzeniu regulacji wegetatywnej naczyń krwionośnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

Pokrzywka dermograficzna (dermografizm) – jedna z najpowszechniejszych odmian pokrzywki, w której zmiany skórne wywoływane są przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry.Od kilkunastu do kilkuset sekund po zadziałaniu bodźca mechanicznego, na skórze pojawiają się charakterystyczne bąble pokrzywkowe, których kształt i ułożenie odwzorowuje sposób zadziałania bodźca. Zmiany te utrzymują się najwyżej kilka godzin. Podejrzewa się związek pierwszego epizodu objawów klinicznych z wstrząsem psychicznym w życiu pacjenta. Mediatorem reakcji zapalnej w dermografizmie jest histamina, uwalniana przez komórki tuczne skóry bez obecności antygenów. Przeciwciałami odpowiedzialnymi za powstanie bąbli pokrzywkowych najczęściej są immunoglobuliny E, rzadziej IgA, IgG lub IgM.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dermokonsultacja

badanie skóry w celu dobrania odpowiednich kosmetyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermokonsultant

specjalista w sprawach pielęgnacji skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermokonsultantka

specjalistka w sprawach pielęgnacji skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermokosmetyczny

→ dermokosmetyka; dermatokosmetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermokosmetyk

kosmetyk do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyk, dermoceutyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kosmet. farm. produkt kosmetyczny zawierający aktywne biologicznie substancje, które mają mieć działanie podobne do tego, jakie mają leki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dermokosmetyka

zabiegi kosmetyczne do pielęgnacji skóry; dermatokosmetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermoplasta

człowiek zajmujący się wypychaniem nieżywych zwierząt; delmoplastyk (rzadko), taksidermik (rzadko), taksidermista, taksydermista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermoplastyczny

→ dermoplastyka

Patrz:dermoplastyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dermoplastyka

dziedzina chirurgii zajmująca się operacyjnym uzupełnianiem ubytków skóry i poprawą jej stanu; dermatoplastyka

Dermoplastyka – dział chirurgii plastycznej zajmujący się operacyjnym pokrywaniem ubytków skóry oraz usuwaniem wrodzonych i nabytych zniekształceń skóry, w celu poprawienia jej czynności i wyglądu. Do pokrycia ubytków stosuje się przeszczepy różnych tkanek, najczęściej skóry (z innej okolicy ciała lub od innego osobnika), powięzi, tkanki tłuszczowej, a także tworzywa sztuczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dermosan

rodzaj tłustego kremu do pielęgnacji skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Dernąć

czasownik

(1.1) stpol. uciec

#### Źródła:

Wiktionary

# Derogacja

1. w prawodawstwie: pozbawienie przepisu prawnego mocy obowiązującej przez zastąpienie go innym przepisem prawnym;
2. zawieszenie obowiązywania jakiegoś prawa Unii Europejskiej wobec któregoś państwa członkowskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

(1.2) wyłączenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej z obowiązku wypełniania części zobowiązań płynących ze stosowania prawa Unii;

- derogacja w prawie
- derogacja w handlu emisjami
- derogacja w międzynarodowym systemie ochrony praw człowieka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derogacyjny

dotyczący derogacji, związany z derogacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Derogować

1. uchylić (uchylać) dotychczas obowiązujący akt prawny, ustawę, przywilej w całości lub częściowo;
2. czasowo lub trwale wyłączyć (wyłączać) nowego członka Unii Europejskiej spod pewnych zasad prawnych Unii

#### Źródła:

SJP.pl

# Derożka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Kresy. posp. dorożka

#### Źródła:

Wiktionary

# Derrida

nazwisko, m.in. Jacques Derrida (1930-2004), francuski filozof

Jacques Derrida (ur. 15 lipca 1930 w El-Biar w Algierii, zm. 8 października 2004 w Paryżu) – francuski filozof, uważany za przedstawiciela postmodernizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derrik

żuraw masztowy; derik

#### Źródła:

SJP.pl

# Dersław

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Derus

dawniej:
1. zdzierca, zdzierus;
2. obszarpaniec, obdartus

#### Źródła:

SJP.pl

# Derusyfikacja

uwalnianie od wpływów rosyjskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Derusyfikować

uwalniać od wpływów rosyjskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Deruta

dawniej: ucieczka w nieładzie; zamieszanie, zdezorientowanie, dezorientacja

Deruta – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 8085 osób, 183,8 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derutować

dawniej:
1. wprowadzać w błąd, dezorientować;
2. derutować się - tracić pewność siebie

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. sprowadzać kogoś z prostej drogi, zbijać z tropu

czasownik zwrotny niedokonany derutować się (dk. brak)

(2.1) przest. być zmieszanym, tracić pewność siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Derwisz

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

(1.2) rel. pobożny i ascetyczny muzułmański mnich wędrowny

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegrzeczne dziecko

Derwisz (pers. درویش, darwisz) – członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; także żebrzący, ascetyczny, wędrowny mnich muzułmański (fakir). Bractwa derwiszów zaczęły powstawać w XI wieku i opierały się na doktrynie sufizmu. Część historyków nazywa derwiszami ogólnie mahdystów – bojowników biorących udział w sudańskim powstaniu Mahdiego i w takim kontekście pojawiają się oni w powieści Henryka Sienkiewicza pt. W pustyni i w puszczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derwisze

1. członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; mewlewita;
2. w niektórych krajach islamskich: pobożny żebrak

Derwisz (pers. درویش, darwisz) – członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym; także żebrzący, ascetyczny, wędrowny mnich muzułmański (fakir). Bractwa derwiszów zaczęły powstawać w XI wieku i opierały się na doktrynie sufizmu. Część historyków nazywa derwiszami ogólnie mahdystów – bojowników biorących udział w sudańskim powstaniu Mahdiego i w takim kontekście pojawiają się oni w powieści Henryka Sienkiewicza pt. W pustyni i w puszczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Derwiszowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z derwiszem, dotyczący derwiszów

#### Źródła:

Wiktionary

# Derywacja

1. tworzenie wyrazów pochodnych od wyrazu podstawowego;
2. odchylenie pocisku od płaszczyzny rzutu w prawo lub w lewo;
3. przemieszczanie się samolotu w kierunku poprzecznym do wyznaczonej trasy pod wpływem wiatru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;

(1.2) jęz. rozwinięcie zdania

(1.3) lotn. kąt znoszenia samolotu;

(1.4) wojsk. kąt znoszenia pocisku

(1.5) socjol. pozalogiczne uzasadnienie ludzkiego działania;

- derywacja (socjologia) – pozalogiczne uzasadnienia ludzkiego działania
- derywacja (językoznawstwo) – jeden z procesów słowotwórczych
- derywacja (lotnictwo) – kąt znoszenia
- derywacja (wojskowość) – odchylenie lotu pocisku
- derywacja (logika)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derywacyjny

dotyczący derywacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Derywat

wyraz utworzony od innego wyrazu; wyraz pochodny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyraz pochodny

- derywat (językoznawstwo) – pojęcie związane z językoznawstwem,
- derywat – pojęcie związane z chemią,
- derywat – pojęcie związane z ekonomią, inna nazwa instrumentów pochodnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Derywometr

przyrząd pokładowy do wyznaczania derywacji samolotu; znoszeniomierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Derywować

1. w językoznawstwie: tworzyć wyrazy pochodne od podstawowych
2. w gramatyce generatywnej: rozwijać zdanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Derzyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. uciekać, pędzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Des

dźwięk d obniżony o pół tonu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk d obniżony o półton;

- stent uwalniający lek (ang. drug-eluting stent)
- dietylostylbestrol – lek
- rozlany skurcz przełyku
- D♭ – dźwięk
- Data Encryption Standard – standard szyfrowania
- Deep Ecliptic Survey – program przeszukiwania pasa Kuipera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Des-Dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku des

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord durowy oparty na tonice tonacji Des-dur (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Des-Moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku des

#### Źródła:

SJP.pl

# Desa

1. potocznie: salon staroci, handlujący głównie dziełami sztuki oraz antykami; antykwariat, antykwarnia;
2. sklep należący do sieci przedsiębiorstwa Desa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. pot. sklep z dziełami sztuki

- Desa – przedsiębiorstwo

W Rumunii

- Desa – wieś w okręgu Dolj, w gminie Desa
- Desa – gmina w okręgu Dolj

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desakralizacja

1. przejście określonego podmiotu spod władzy kościelnej do świeckiej; zeświecczenie, laicyzacja, sekularyzacja;
2. pozbawienie czegoś cech świętości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie czegoś cech świętości lub utrata przez coś tych cech

(1.2) proces eliminowania elementów sakralnych (odwrotność konsekracji); jej przejawami są laicyzacja i sekularyzacja, skrajnymi - nawet profanacja; ograniczanie tego, co należy do sfery sacrum

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desakralizacyjny

→ desakralizacja

Patrz:desakralizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Desakralizować

nadawać czemuś cechy świeckie, usuwać wpływ duchowieństwa z różnych dziedzin życia społecznego; zeświecczać, sekularyzować, laicyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Desancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od desant

#### Źródła:

Wiktionary

# Desant

przetransportowanie wojsk na teren zajęty przez wroga; także oddziały przerzucone w ten sposób na teren nieprzyjaciela

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela;

(1.2) wojsk. część załogi pojazdu bojowego przeznaczona do spieszenia w czasie walki;

(1.3) wojsk. żołnierze przewożeni np. na czołgu;

(1.4) wojsk. formacja wojskowa, która została przerzucona na teren wroga;

(1.5) więz. paczka żywnościowa

Desant – operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren przeciwnika, w celu wykonania określonego zadania, najczęściej opanowania terenu przeciwnika lub uchwycenia punktów o istotnym znaczeniu.

Rozróżnia się desanty: strategiczne, operacyjne lub taktyczne. W zależności od wykorzystanego do tego celu środka transportu wyróżnia się desant morski lub powietrzny (szybowcowy, spadochronowy lub śmigłowcowy). Największym nowożytnym manewrem desantowym była powietrzno-morska operacja Overlord, rozpoczęta 6 czerwca 1944 mająca na celu zdobycie przyczółka i rozwinięcie drugiego frontu na terenie zachodniej Francji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desantować

1. w wojsku: dokonywać desantu;
2. żartobliwie: uciekać, ulatniać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Desantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|desantować.

Desantowanie – działanie wojsk obejmujące załadowanie wydzielonych sił i środków na określone rodzaje transportu (morskiego, powietrznego), przewóz (przelot) do nakazanego rejonu, przygotowanie i zabezpieczenie lądowania desantu w celu wykonania zadania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Desantowiec

żołnierz dokonujący desantu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. żegl. okręt służący do desantu morskiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) wojsk. żołnierz, którego zadaniem jest wykonanie desantu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desantowy

przymiotnik od: desant

przymiotnik relacyjny

(1.1) wojsk. związany z desantem, dotyczący desantu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desargues

[czytaj: dezarg] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Desaturacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. proces odsycania gazu z cieczy

- desaturacja (biochemia)
- desaturacja – wydzielenie (się) składnika mieszaniny (np. gazu z jego roztworu nasyconego lub cieczy z nasyconego nią podłoża)
- desaturacja (medycyna)
- desaturacja – usunięcie barw podczas przetwarzania zdjęcia

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Descartes

René Descartes (Kartezjusz) [czytaj: reNE deKART] - francuski filozof i matematyk (1596-1650)

- Kartezjusz
- Descartes (Indre i Loara) – miasto we Francji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Descendent

krewny w linii zstępnej

Zstępny – każdy kolejny potomek tej samej osoby: dziecko, wnuk, prawnuk, praprawnuk itd. Stosunek faktyczny pomiędzy czyimś zstępnym a daną osobą polega na tym, że ten pierwszy pochodzi od tej drugiej. Osoby te są spokrewnione ze sobą w linii prostej. Wspólni zstępni to zstępni tej samej pary, pochodzący z tego samego związku kobiety i mężczyzny (nie tylko z małżeństwa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Descendentalny

przymiotnik od: descendent

#### Źródła:

SJP.pl

# Descens

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. upław

#### Źródła:

Wiktionary

# Descort

[czytaj: deskort] rodzaj pieśni w poezji staroprowansalskiej o zmiennej długości wersów, ich rytmu i melodii

#### Źródła:

SJP.pl

# Descriptio

[czytaj: deskriptio] w retoryce: obrazowe, plastyczne opisanie czegoś lub kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Deseczka

zdrobnienie od: deska; deszczułka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: deska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desegregacja

proces znoszenia wszelkich praktyk oddzielania, izolacji grup rasowych, narodowych lub wyznaniowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Deseń

haftowany lub wytłaczany wzór zdobiący tkaninę, tapetę, posadzkę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

(1.2) przypadkowy układ powtarzalnych elementów, który daje wrażenie wzoru

Szrafowanie (nazywane też kreskowaniem) – metoda oddawania kolorów lub stopni szarości za pomocą cienkich, równoległych lub krzyżujących się kresek. Metoda zastępcza stosowana w wielu technikach rysunkowych lub graficznych nie umożliwiających posługiwania się półtonami. Kreski mogą być ciągłe, przerywane lub nawet składające się z rzędów kropek, mogą być o stałej lub różnej gęstości. Szrafowanie może być też stosowane do cieniowania lub ukazania trójwymiarowości motywu obrazu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deseniarka

prasa do wyciskania deseni na skórze

#### Źródła:

SJP.pl

# Desenik

drobny deseń

#### Źródła:

SJP.pl

# Deseniować

środowiskowo: zdobić deseniem, układać deseń

#### Źródła:

SJP.pl

# Deseniowy

przymiotnik od: deseń

#### Źródła:

SJP.pl

# Desensybilizacja

1. zabieg medyczny zmniejszający lub likwidujący alergię; odczulanie;
2. zmniejszenie lub zlikwidowanie światłoczułości materiału fotograficznego;
3. w psychologii: zmniejszenie wrażliwości na jakiś bodziec; relaksacja

Odczulanie, odwrażliwianie, desensybilizacja (łac.) – podawanie małych dawek alergenu, stopniowo coraz większych. Zastosowana po raz pierwszy przez Freemana i Noona w 1911 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desensybilizacyjny

→ desensybilizacja

Patrz:desensybilizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Desensytyzacja

zanikanie wrażliwości organizmu na jakiś bodziec w wyniku jego powtarzania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. terapia polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej;

Desensytyzacja lub odwrażliwianie – proces terapeutyczny polegający na redukowaniu intensywności reakcji lękowej (np. na traumatyczne przeżycia, obiekt wywołujący fobię) poprzez konstruowanie sytuacji, w których osoba (w rzeczywistości lub w wyobraźni) może skonfrontować się ze złagodzoną wersją swoich doświadczeń (czy obiektem lęku). Może oznaczać także pozbawienie wrażliwości wynikające z przyzwyczajenia się do widoku drastycznych scen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deser

jedno z dań podawanych zwykle na końcu posiłku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

Deser (wyraz pochodzi od francuskiego desservir = „sprzątać ze stołu”) – słodka potrawa podawana jako osobne słodkie danie na koniec posiłku (obiadu, kolacji lub przyjęcia), ale także na podwieczorek albo podczas niezobowiązującego spotkania o dowolnej porze dnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deserant

osoba zajmująca się robieniem deserów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przyrządza desery w kawiarni lub restauracji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deserantka

→ deserant

Patrz:deserant

#### Źródła:

SJP.pl

# Deserek

zdrobnienie od: deser; nieduży deser

#### Źródła:

SJP.pl

# Deserowy

przymiotnik od: deser

przymiotnik

(1.1) dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desertyfikacja

proces powstawania obszarów pustynnych; dezertyfikacja, pustynnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deses

dźwięk d obniżony o dwa półtony

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk d obniżony o cały ton;

Deses – dźwięk, którego częstotliwość dla deses¹ wynosi około 261,6 Hz. Jest to obniżony za pomocą podwójnego bemola dźwięk d. Dźwięki enharmonicznie równoważne to: his i c.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desiderium

[czytaj: des-iderium] dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, dezyderat

#### Źródła:

SJP.pl

# Design

[czytaj: diZAJN] wzornictwo, projektowanie, projekt; dizajn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaw. szt. wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym

(1.2) zaw. szt. stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.

Design (z ang. design /dɪˈzaɪn/, wzór), wzornictwo, dizajn lub wzornictwo przemysłowe (z ang. industrial design) – wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki, oznaczający ich wygląd albo projektowanie. Design można zdefiniować jako „ogół działań o charakterze twórczym, dotyczącym projektowania dóbr i usług, których celem jest tworzenie wartości dodanej z perspektywy klienta, firmy oraz w wymiarze całego kraju jego powstawania”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Designatus

z łaciny: wybrany; w republice rzymskiej: tytuł noszony przez osobę wybraną na urząd od dnia wyboru do momentu objęcia funkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Designer

[czytaj: dizajner] projektant przedmiotów lub systemów użytkowych; dizajner

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. szt. specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Designerka

[czytaj: dizajnerka] projektantka przedmiotów lub systemów użytkowych; dizajnerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zaw. szt. forma żeńska od: designer, projektantka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Designerski

[czytaj: dizajnerski] mający ciekawą formę plastyczną, interesujące wzornictwo

przymiotnik

(1.1) zaw. szt. projektancki; przym. od designer

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Designerskość

→ designerski

Patrz:designerski

#### Źródła:

SJP.pl

# Designerstwo

[czytaj: dizajnerstwo] zajęcie designera

#### Źródła:

SJP.pl

# Deska

1. płaski, prostokątny kawałek drewna;
2. płaski przedmiot, np. deska surfingowa lub deska kreślarska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaski kawałek drewna;

(1.2) podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny

(1.3) przen. grub. kobieta z małym biustem

(1.4) przen. pot. narta lub snowboard

(1.5) gwara. sport. plastikowy ochraniacz wkładany w getry

(1.6) gwara. muz. gitara elektryczna bez pudła rezonansowego

(1.13) gwara. sport. szachownica

Deska – drewniany element w kształcie płaskiego i silnie wydłużonego prostopadłościanu, wykorzystywany głównie jako materiał budowlany, półprodukt stolarski do wykonywania mebli lub materiał wykończeniowy w architekturze wnętrz, wykorzystywany na przykład do układania boazerii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deskarka

potocznie:
1. snowboardzistka (snowboarderka);
2. windsurferka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. kobieta jeżdżąca lub serfująca na desce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskarz

1. osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkarz, deskorolkowicz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter;
2. osoba jeżdżąca na desce snowboardowej; snowboardzista;
3. osoba pływająca na desce windsurfingowej; windsurfer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. sport. osoba jeżdżąca na snowboardzie

(1.2) pot. sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

(1.3) pot. sport. osoba serfująca na wodzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deski

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przen. scena teatralna

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: deska

#### Źródła:

Wiktionary

# Deskolaryzacja

proces mający na celu ograniczenie roli szkolnictwa w życiu społecznym; descholaryzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskorolka

deska z czterema rolkami, na której można jeździć i wykonywać ewolucje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

Deskorolka (ang. skateboard) – deska wykonana ze sklejki (zwykle 7-warstwowej) pokryta papierem ściernym (grip), posiadająca 4 kółka i 8 łożysk mocowanych do dwóch trucków (osiek) używana do rekreacji, oraz wykonywania ewolucji. Deskorolka pojawiła się w Kalifornii w latach 50. XX wieku, kiedy to entuzjaści surfingu doczepili do desek kółka, żeby móc szlifować technikę surfowania na suchym podłożu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deskorolkarka

kobieta jeżdżąca na deskorolce; skateboardzistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskorolkarski

→ deskorolkarz; skejtowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskorolkarstwo

jazda na deskorolce; skateboard, skateboarding, skating, skate, skejt

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sport. jazda na deskorolce;

Jazda na deskorolce (ang. skateboarding) – aktywność, w której wykonuje się różne triki na deskorolce. Osobę uprawiającą tę aktywność nazywamy skaterem (lub skateboarderem; w języku angielskim skater oznacza także łyżwiarza, hokeistę-lodowego-niebramkarza, osobę jeżdżącą na łyżworolkach, hulajnodze lub rowerze tzw. BMX). Zawody deskorolkowe rozgrywane są zazwyczaj w określonych kategoriach, zależnie od przeszkód na jakich się odbywają: Bowl (zawody w bowlu – w specjalnym betonowym wgłębieniu przypominającym pusty basen), Vert (na drewnianych bądź betonowych rampach i minirampach), Skatepark (na zwyczajnych skateparkowych przeszkodach) oraz Street (na przeszkodach „naturalnych” stworzonych przez drobną lub średnią architekturę lub też na specjalnie zbudowanych imitujących takowe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deskorolkarz

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkowicz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. ktoś, kto jeździ na deskorolce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskorolki

deska z czterema rolkami, na której można jeździć i wykonywać ewolucje

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskorolkowicz

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowiec, deskorolkarz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskorolkowiec

osoba jeżdżąca na deskorolce; deskorolkowicz, deskorolkarz, deskarz, skateboardzista, skateowiec, skejt, skate, skater, skejter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. osoba jeżdżąca na deskorolce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskorolkowy

→ deskorolka

Patrz:deskorolka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskować

tworzyć formę do zalania mieszanką betonową; szalować

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskowanie

szalunek, szalówka, deskówka, szalowanie; w budownictwie:
1. wewnętrzne obicie z desek pokrywające ściany budowli, pomieszczeń, wykopów itp.;
2. prowizoryczna konstrukcja z drewna, tworząca formę dla masy betonowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|deskować.

(1.2) bud. ściana, sufit, pokrycie dachu wykonane z desek połączonych lub przylegających krawędziami

(1.3) bud. forma stosowana przy wznoszeniu konstrukcji, utrzymująca mieszankę betonową aż do jej zastygnięcia w gotowy element

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deskowaty

1. przypominający deskę, podobny do deski;
2. potocznie:
a) płaski;
b) mający mało wydatny biust

przymiotnik jakościowy

(1.1) podobny do deski, mający cechy deski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskowiec

potocznie: wysoki i długi blok mieszkalny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. archit. pogard. wysoki i długi blok mieszkalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskowisko

skład tarcicy w tartaku

Deskowisko – składowisko tarcicy na terenie tartaku.

Ponieważ tarcica zwykle nie jest odbierana natychmiast po przetarciu, musi być przez pewien czas, w odpowiednich warunkach, przechowywana na terenie tartaku. W tym celu składowana jest w sztaplach na deskowisku. Sztaplowanie, oprócz ładu na składowisku umożliwia przewietrzanie tarcicy, co ogranicza paczenie się drewna.

Przez analogię, składowisko kłód nazywane jest czasem kłodowiskiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deskówka

wewnętrzne obicie z desek pokrywające ściany budowli, pomieszczeń lub wykopów; szalowanie, szalówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskowy

przymiotnik od: deska

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z deską, dotyczący deski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deskrypcja

1. opis;
2. wyrażenie nie będące imieniem własnym oraz posiadające jedną lub więcej danych nazw odnoszących się do osoby lub zjawiska

Deskrypcja – nazwa złożona zbudowana przez deskrypcyjny funktor nazwotwórczy określony na argumentach, które mogą być tylko jednostkowymi nazwami indywidualnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deskrypcyjny

opisowy, opisujący coś; deskryptywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskryptor

- deskryptor pliku;
- deskryptor segmentu;
- deskryptor (bibliotekoznawstwo) – krótkie określniki elementów rzeczywistości lub pojęć abstrakcyjnych służących do katalogowania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Deskryptorowy

przymiotnik od: deskryptor

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskryptywizm

opisowość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

(1.2) jęz. dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez wartościowania jego elementów;

(1.3) jęz. amerykański strukturalizm;

(1.4) filoz. deskryptywna teoria nazw

- dążność do opisywania osób, rzeczy, faktów, wydarzeń bez ich oceny
- deskryptywizm – w lingwistyce: neutralne opisywanie systemu językowego
- deskryptywizm – w lingwistyce: strukturalizm amerykański
- deskryptywizm – podejście polityki gospodarczej
- deskryptywizm – w metaetyce
- deskryptywizm – w filozofii języka: deskryptywna teoria nazw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deskryptywny

opisowy, opisujący coś; deskrypcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Desktop

typ obudowy komputera

- desktop – obudowa komputera
- desktop – pulpit
- desktop – oprogramowanie komputerowe
- desktop – rozszerzenie plików

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desktopowy

→ desktop

Patrz:desktop

#### Źródła:

SJP.pl

# Deskur

nazwisko, m.in. Andrzej Deskur, polski aktor

Deskur (Descour, Góra Złotoskalista) – polski herb szlachecki z indygenatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deskwamacja

złuszczanie się naskórka występujące w chorobach zakaźnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Desman

ziemnowodny ssak z rodziny kretowatych; chochoł; wychuchol

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Desmanini|ref=tak. zwierzę futerkowe z rodziny kretowatych;

Desman (Desmana) – rodzaj ssaków z podrodziny kretów (Talpinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desmidia

słodkowodny glon należący do zielenic

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmidie

rodzina glonów z gromady zielenic

Desmidie – według różnych ujęć podrząd (Desmidiales) lub rodzina (Desmidiaceae) glonów z gromady zielenic. W większości jednokomórkowe (czasem tworzące nitkowate cenobia, np. Bambusina, Spondylosium). Komórki wykazują symetrię osiową, przy czym lustrzane części, najczęściej posiadające po jednym chloroplaście, oddzielone są przewężeniem i połączone przesmykiem (isthmus). W ten sposób uzyskują atrakcyjne estetycznie kształty półksiężyców (nowik), gwiazd (Micrasterias), krzyży maltańskich (Euastrum) itp. Błona komórkowa segmentowana, z otworkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desmin

minerał z grupy zeolitów, uwodniony glinokrzemian wapnia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. stilbit.

Stilbit (Desmin) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów. Jest minerałem pospolitym.

Nazwa pochodzi od gr. stilbe = połysk; nazwa desmin od gr. desme = wiązka (snop) i nawiązuje do snopowych skupień tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desmofit

morski organizm jednokomórkowy rozmnażający się wegetatywnie przez podział podłużny

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmologia

dział anatomii zajmujący się budową i działaniem powięzi i ścięgien

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmologiczny

dotyczący desmologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmosom

połączenie między komórkami przypominające swoisty zatrzask zbudowany z białkowych włókienek

Desmosomy (ang. macula adherens, łac. maculae adherentes) – połączenie międzykomórkowe ściśle łączące sąsiednie komórki ze sobą na zasadzie zatrzasków za pośrednictwem filamentów pośrednich. W połączeniu tym uczestniczą białka adhezyjne należące do kadheryn (desmogleiny i desmokoliny), cytoplazmatyczna płytka łącząca (desmoplakina) oraz filamenty pośrednie. Odległość pomiędzy błonami komórkowymi sąsiednich komórek w obrębie desmosomu może wynosić od ok. 20 nm do ok. 50 nm. Są szczególnie liczne w tkankach poddawanych stresowi mechanicznemu jak mięsień sercowy (występują tu filamenty desminowe) i tkanki nabłonkowe (filamenty keratynowe, tzw. tonofilamenty).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desmosomalny

przymiotnik od: desmosom

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmosomowy

przymiotnik od: desmosom

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmostyl

przedstawiciel rzędu wymarłych ssaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmostyle

rząd wymarłych ssaków

Desmostyle (†Desmostylia) – rząd wymarłych ssaków spokrewnionych blisko z trąbowcami (Proboscidae) i brzegowcami (Sirenia). Były to ssaki ziemnowodne, o czteropalczastych kończynach z palcami najprawdopodobniej spiętymi błoną pławną i zakończonymi kopytkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desmotropia

Tautomeria (zwana też dawniej desmotropią) – rodzaj przemiany izomerycznej, w której dany związek chemiczny występuje w dwóch formach (zwanych tautomerami) zawierających tę samą liczbę tych samych atomów w cząsteczce, ale inaczej z sobą połączonych, zgodnie z ogólnym schematem:

  R–A–B=C ⇌ A=B–C–R

#### Źródła:

Wikipedia

# Desmotropowy

przymiotnik od: desmotropia

#### Źródła:

SJP.pl

# Desmurgia

nauka o opatrunkach i materiałach opatrunkowych

Desmurgia (gr.desmos - więź, więzadło) – dział chirurgii, którego domeną są opatrunki. W kręgu zainteresowania desmurgii leży zarówno materiał służący do opatrywania ran, czyli opatrunek, jak również jego budowa, funkcja oraz sposób założenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru;

- Desna – rzeka w Rosji i na Ukrainie, dopływ Dniepru
- Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie czernihowskim
- Desna – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w obwodzie winnickim
- Desna – ukraiński klub piłkarski z Czernichowa
- Desna – ochotnicza kolaboracyjna jednostka wojskowa Wehrmachtu na Ukrainie
- Desná – miasto w Czechach, w kraju libereckim
- Desná – rzeka w Czechach, dopływ Morawy
- SA-75 Desna – radziecka rakieta przeciwlotnicza

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Desneński

przymiotnik od: Desna, rzeka w Rosji i na Ukrainie

#### Źródła:

SJP.pl

# Desocjalizacja

wyobcowanie osoby z jakiejś grupy społecznej na skutek nieprzestrzegania obowiązujących w niej reguł

#### Źródła:

SJP.pl

# Desocjalizować

1. izolować od jakiejś społeczności; wyobcowywać;
2. desocjalizować się - odizolowywać się od jakiejś społeczności; wyobcowywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Desolidaryzacja

odsunięcie od władzy ludzi wywodzących się z Solidarności

#### Źródła:

SJP.pl

# Desorber

ogrzewany zbiornik chłodziarki absorpcyjnej; warnik

Desorber (warnik) – ogrzewany zbiornik chłodziarki absorpcyjnej służący do odparowywania czynnika chłodniczego z jego stężonego roztworu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desorpcja

proces przeciwny do absorpcji i adsorpcji, polegający na uwolnieniu przyswojonych przez absorbent lub adsorbent składników w celu ich identyfikacji i odtworzenia absorbentu (adsorbentu)

Desorpcja – przemiana fizyczna, odwrotna do sorpcji, polegająca na uwalnianiu cząsteczek, atomów lub jonów z powierzchni lub z masy jednej ciągłej fazy fizycznej do drugiej.

Desorpcji sprzyjają:

- podwyższenie temperatury
- zmniejszenie stopnia dyspersji
- zmniejszenie stężenia zaabsorbowanych lub zaadsorbowanych jonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desorpcyjny

przymiotnik od: desorpcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Desowietyzacja

uwalnianie od wpływów sowieckich i systemu ustrojowego narzucanego przez ZSRR

#### Źródła:

SJP.pl

# Desowietyzować

uwalniać od wpływów sowieckich i systemu ustrojowego narzucanego przez ZSRR

#### Źródła:

SJP.pl

# Despekt

dawniej: uchybienie komuś, ubliżenie; afront

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. postępek uchybiający komu

Despekt – skała w grupie skał Czarciego Korytarza w Doliny Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Znajduje się w obrębie wsi Będkowice, w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś.

Cztery skały Czarciego Korytarza tworzą dwa równoległe rzędy o pionowych ścianach, pomiędzy którymi jest wąski korytarz. W dolnym rzędzie są skały Ząb i Despekt, w górnym Wschodni Wierzchołek i Czarci Kamień. Uprawiana jest na nich wspinaczka skalna. Paweł Haciski opisuje je pod wspólną nazwą Czarci Korytarz. Również na mapie Geoportalu są opisane pod tą, wspólną nazwą. Wszystkie trzy skały wymienia natomiast internetowa baza topo portalu wspinaczkowego, ponadto do Czarciego Korytarza zalicza znajdująca się po północnej stronie samotną skałę Czarci Kamień.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desperacja

stan rozpaczy, brak nadziei

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwątpienie w powodzenie działań

(1.2) stanowczość i zdecydowanie w postępowaniu, spowodowane znalezieniem się w skrajnie trudnym położeniu

- Desperacja (powieść) – powieść autorstwa Stephena Kinga
- Desperacja (film 1988) – polski film historyczny w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego
- Desperacja (film 2006) – amerykański horror w reżyserii Micka Garricka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desperacjonizm

filozofia osób zrozpaczonych, zrezygnowanych; defetyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Desperacki

właściwy desperatowi - osobie zrozpaczonej, pogrążonej w rozpaczy, beznadziejności; rozpaczliwy

przymiotnik

(1.1) właściwy desperacie, świadczący o rozpaczy, utracie nadziei i gotowości na wszystko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desperak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Desperat

osoba, która wskutek rozpaczy lub z powodu znalezienia się w sytuacji ekstremalnej, skłonna jest do gwałtownych, czasem nieobliczalnych zachowań; straceniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desperatka

kobieta, która wskutek rozpaczy lub z powodu znalezienia się w sytuacji ekstremalnej, skłonna jest do gwałtownych, czasem nieobliczalnych zachowań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która jest zdesperowana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desperować

rozpaczać, lamentować

czasownik

(1.1) rozpaczać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Despiralizacja

despiralizacja chromosomów - proces zachodzący w przebiegu podziału komórki w etapie mejozy prowadzący do odtworzenia chromatyny

Despiralizacja chromosomów – proces polegający na rozkondensowaniu chromosomów i odtworzeniu struktury chromatyny. Zaczyna się w telofazie mitozy i mejozy. W interfazie despiralizacja jest już na tyle silna, że możliwa jest transkrypcja – synteza RNA na matrycy DNA. Proces odwrotny – spiralizacja chromosomów następuje w pachytenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Despocja

despotia; przestarzałe:
1. państwo rządzone despotycznie;
2. nieograniczona, absolutna władza, sprawowana przez jednostkę lub grupę z zastosowaniem przemocy, terroru, łamaniem praw obywatelskich; tyrania

#### Źródła:

SJP.pl

# Despot

tytuł przysługujący władcom niektórych państw (czasem też członkom ich rodzin), zwłaszcza cesarzom bizantyjskim i władcom państwa serbskiego w XV wieku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. tytuł cesarzy bizantyjskich i ich krewnych

(1.2) hist. tytuł władców serbskich

Despota (stgr. δεσπότης, despotēs, r.ż. δέσποινα, despoina, bułg. i serb. деспот, despot, r.ż. деспотица, despotitsa) – tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, przyjęty w Cesarstwie Łacińskim, Bułgarii, Serbii i Cesarstwie Trapezuntu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Despota

tyran, dyktator, satrapa, autokrata;
1. osoba mająca władzę nieograniczoną, niekontrolowaną przez nikogo, rządząca bezwzględnie; władca absolutny, samowładca;
2. osoba bezkompromisowa, narzucająca innym swoje zdanie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

(1.2) polit. władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

(1.3) przen. człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę

Despota (stgr. δεσπότης, despotēs, r.ż. δέσποινα, despoina, bułg. i serb. деспот, despot, r.ż. деспотица, despotitsa) – tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, przyjęty w Cesarstwie Łacińskim, Bułgarii, Serbii i Cesarstwie Trapezuntu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Despotia

despocja; przestarzałe:
1. państwo rządzone despotycznie;
2. nieograniczona, absolutna władza, sprawowana przez jednostkę lub grupę z zastosowaniem przemocy, terroru, łamaniem praw obywatelskich; tyrania, anarchia

#### Źródła:

SJP.pl

# Despotka

kobieta narzucająca wszystkim swoje zdanie, nielicząca się z opiniami innych, tyranizująca otoczenie; tyranka, ksantypa, dyktatorka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: despota

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Despotycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób despotyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Despotyczniej

stopień wyższy od przysłówka: despotycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Despotyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: despotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Despotyczność

cecha despoty - osoby, która narzuca wszystkim swoją wolę, nie liczy się z opiniami innych; apodyktyczność, bezwzględność, bezkompromisowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co despotyczne; cecha tych, którzy są despotyczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Despotyczny

1. dotyczący despotyzmu, mający nieograniczoną władzę, rządzący państwem w sposób bezwzględny (np. despotyczny władca); tyrański, dyktatorski, totalitarny;
2. odnoszący się do despoty - osoby bezwzględnej, charakterystyczny dla takiej osoby (np. despotyczne zachowanie); autorytatywny, absolutny, autorytarny

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą

(1.2) książk. narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa

(1.3) charakterystyczny dla despoty lub despotki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Despotyzm

1. system rządów opartych na nieograniczonej władzy monarchy rządzącego w sposób bezwzględny, nieuznającego żadnych praw oprócz własnej woli, opierający się na terrorze i argumentach siły; tyrania, dyktatura, despotia, despocja, reżim, reżym;
2. bezwzględne, bezkompromisowe działanie, nie respektujące opinii innych; absolutyzm, autokracja, autokratyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

(1.2) bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

Monarchia despotyczna, despotyzm – ustrój, w którym cała władza nad państwem skupiona jest w ręku jednej osoby, tytułującej się przeważnie królem lub cesarzem. Władca sprawuje legalnie zdobytą władzę, nie podlegając żadnym prawom.

Władca skupia w swoim ręku władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. W celu utrzymania władzy stosuje często narzędzia siłowe do zastraszania społeczeństwa oraz eliminuje ewentualnych konkurentów. Typowym przykładem jest Egipt i panowanie faraonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dessau

1. miasto w Niemczech;
2. Paul Dessau (1894-1979), niemiecki kompozytor i dyrygent

Dessau – do 2007 miasto na prawach powiatu we wschodnich Niemczech, w Saksonii-Anhalt. Po połączeniu z Roßlau (Elbe) stanowi południową (lewobrzeżną) część Dessau-Roßlau.

Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z 1213 r. Po podziale księstwa Anhalt, do którego należało od początku swego istnienia, znalazło się w granicach Anhalt-Zerbst. W 1396 r. stało się stolicą księstwa niższego rzędu (Fürstentum) – Anhalt-Dessau, które przetrwało do 1561 r. Wówczas miasto powróciło do Anhalt-Zerbst, aby w 1603 r. znowu stać się stolicą Anhalt-Dessau, mającego identyczny status, jak przed 1561 r. W XVIII stuleciu Dessau stanowiło jeden z głównych ośrodków niemieckiego oświecenia. Wtedy powstały m.in. słynne ogrody Dessau-Wörlitz. W 1807 r. Anhalt-Dessau podniesiono do rangi księstwa wyższego rzędu (Herzogtum) i funkcjonowało ono do 1863 r., kiedy stało się częścią ponownie zjednoczonego księstwa Anhalt, będącego od 1871 r. częścią Cesarstwa Niemieckiego. Na I poł. XIX wieku datuje się początek industrializacji i największego w historii rozwoju Dessau.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dessous

[czytaj: deSU] książkowo, czasem żartobliwie lub eufemistycznie: komplet lub część dziennej bielizny damskiej; desu

Francja:

- Abbans-Dessous – gmina
- Auxon-Dessous – gmina
- Argut-Dessous – gmina
- Benque-Dessous-et-Dessus – gmina
- Clermont-Dessous – gmina
- Saint-Offenge-Dessous – gmina

Szwajcaria:

- Ormont-Dessous – gmina w kantonie Vaud, w okręgu Aigle

Zobacz też:

- Brot-Dessous
- Dessus

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Destabilizacja

zachwianie, utrata stanu pewności, trwałości, brak równowagi, zakłócenie spokojnego rozwoju; chwiejność, nierównowaga, labilność, rozchwianie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destabilizacyjny

→ destabilizacja

przymiotnik

(1.1) związany z destabilizacją; powodujący destabilizację

Patrz:destabilizacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destabilizator

1. czynnik zmniejszający lub znoszący równowagę;
2. dodatkowy płat na przedniej części kadłuba samolotu lub rakiety, polepszający sterowności przy prędkościach przydźwiękowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Destabilizować

powodować destabilizację, zachwianie stanu równowagi

czasownik niedokonany

(1.1) wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

czasownik zwrotny niedokonany destabilizować się

(2.1) wchodzić w stan destabilizacji, tracić równowagę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destabilizujący

taki, który powoduje zachwianie stanu równowagi, prowadzi do destabilizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Destalinizacja

działania prowadzone po śmierci Stalina, mające na celu oczyszczenia ze stalinizmu życia politycznego, społecznego i kulturalnego w Związku Radzieckim i krajach bloku sowieckiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. polit. likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

Destalinizacja – proces zapoczątkowany przez Nikitę Chruszczowa odczytaniem referatu na XX zjeździe KC KPZR 25 lutego 1956 roku, mający na celu porzucenie wprowadzonego przez Józefa Stalina kultu jednostki. Termin określa także zmiany w polityce ZSRR spowodowane tzw. odwilżą polityczną po śmierci Stalina. Destalinizacja zakładała odejście od masowego terroru. W efekcie wydarzeń mających miejsce w ZSRR w polityce wewnętrznej PRL nastąpiła tzw. odwilż gomułkowska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destalinizować

usuwać cechy stalinizmu w dziedzinie politycznej, gospodarczej i kulturalnej

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hist. polit. usuwać wpływy doktryny stalinowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destan

epika wierszem i prozą nawiązująca do dawnych legend, podań, baśni oraz klasycznej, heroicznej poezji irańskiej; dastan

#### Źródła:

SJP.pl

# Destandaryzować

1. usuwać jednolite normy, zwłaszcza w przemyśle;
2. destandaryzować się - przestawać być standardowym; różnicować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Destra

prawa ręka; prawica

#### Źródła:

SJP.pl

# Destratyfikator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie zapobiegające warstwowemu układowi czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Destrojs

środowiskowo: silny, bezwzględny kibic, stojący najwyżej w hierarchii w swoim środowisku

#### Źródła:

SJP.pl

# Destroy

[czytaj: destroj] typowy dla młodzieży styl bycia, charakteryzujący się celowo eksponowanym nieładem

Destroy – trzeci album studyjny węgierskiej grupy muzycznej Ektomorf.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Destruent

organizm cudzożywny; reducent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekol. zob. reducent.

Reducenci (łac. redūcō – zmniejszam, niszczę), destruenci (łac. dēstruō – burzę) – organizmy stanowiące końcowy etap łańcucha pokarmowego. Odżywiają się szczątkami innych organizmów i rozkładają złożone związki organiczne na prostsze związki, także nieorganiczne. Do destruentów zalicza się: saprofity, detrytusofagi (detrytusożercy), saprobionty, saproby, nekrofagi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destrukcja

akt przeciwstawny kreacji; całkowite zniszczenie lub samoistny rozpad czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niszczenie, zniszczenie, rozpad

- destrukcja, uszkodzenie
- Destrukcja – film z 2015
- Destrukcja – drugi tom serii Krucjata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destrukcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób destrukcyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Destrukcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: destrukcyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Destrukcyjność

→ destrukcyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest destrukcyjne; cecha tych, którzy są destrukcyjni

Patrz:destrukcyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destrukcyjny

powodujący rozprzężenie lub zniszczenie; destruktywny, niszczący, rujnujący, zgubny

przymiotnik

(1.1) mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destrukt

1. papier przeznaczony do zniszczenia; makulatura;
2. banknot wycofany z obiegu;
3. arkusz zepsuty w druku

Destrukt (z łac. destruetus ‘zniszczony’ ) – termin odnoszący się do zniszczonych, uszkodzonych przedmiotów, są to np.:

- w bibliotekarstwie: książki lub czasopisma nienadające się do włączenia do zbiorów
- w drukarstwie: arkusze zniszczone w procesie druku
- w bankowości i numizmatyce: zniszczone pieniądze papierowe ; monety z wadami powstałymi na etapie bicia, czyli tzw. destrukty mennicze, np. obrócenie rewersu względem awersu, negatywowe odbicie jednej ze stron, niepełny wizerunek spowodowany przesunięciem krążka metalu
- w budownictwie: materiał o charakterze odpadu, nadający się jednak do ponownego wykorzystania, np. destrukt asfaltowy, betonowy
- w militarystyce: uszkodzona broń, amunicja, wydobywana z akwenów lub gruntu
- w archeologii, muzealnictwie i naukach pokrewnych: zniszczone artefakty, np. naczynia, uszkodzona rzeźba (np. korpus bez oryginalnych rąk)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Destruktor

czynnik niszczący

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskorzeczowy

(1.1) czynnik lub osoba niszcząca

Destruktor – specjalna metoda, wywoływana przez program przed usunięciem obiektu i niemal nigdy nie wywoływana wprost w kodzie używającym obiektu. Pod względem funkcjonalnym jest to przeciwieństwo konstruktora.

Destruktor ma za zadanie wykonać czynności składające się na jego „zniszczenie”, inne niż zwolnienie pamięci zajmowanej przez sam obiekt, a przygotowujące obiekt do fizycznego usunięcia. Po jego wykonaniu obiekt znajduje się w stanie osobliwym i zazwyczaj nie można już z tym obiektem zrobić nic poza fizycznym usunięciem. Destruktor zwykle wykonuje takie czynności, jak zamknięcie połączenia z plikiem/gniazdem/potokiem, wyrejestrowanie się z innych obiektów, czasem również zanotowanie faktu usunięcia, a także usunięcie obiektów podległych, które obiekt utworzył lub zostały mu przydzielone jako podległe (jeśli jest ich jedynym właścicielem), lub wyrejestrowanie się z ich użytkowania (jeśli są to obiekty przezeń współdzielone).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destruktorka

→ destruktor

Patrz:destruktor

#### Źródła:

SJP.pl

# Destruktywistyczny

→ destruktywizm

Patrz:destruktywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Destruktywnie

przysłówek

(1.1) w sposób destruktywny

#### Źródła:

Wiktionary

# Destruktywniej

stopień wyższy od przysłówka: destruktywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Destruktywność

→ destruktywny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest destruktywne; cecha tych, którzy są destruktywni

Patrz:destruktywny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destruktywny

powodujący rozprzężenie lub zniszczenie; destrukcyjny, niszczący, rujnujący, zgubny

przymiotnik

(1.1) powodujący rozprężenie lub zniszczenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destruować

dokonywać destrukcji, niszczyć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. niszczyć, rozkładać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destylacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od destylat

#### Źródła:

Wiktionary

# Destylacja

oddzielanie ciał lotnych od nielotnych lub składników ciekłej mieszaniny przez zamianę ich w stan pary, a następnie oziębianie i skraplanie tej pary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

Destylacja (łac. destilatio, de- 'od' i stillare 'skraplanie' od stilla 'kropla') – rozdzielanie ciekłej mieszaniny wieloskładnikowej poprzez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych. Proces wykorzystuje różną lotność względną składników mieszaniny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destylacyjny

dotyczący destylacji

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z destylacją, destylowaniem, dotyczący destylacji, destylowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destylarka

mały aparat do destylacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Destylarnia

zakład lub dział fabryki, gdzie odbywa się destylacja

Destylarnia – zakład przemysłowy lub laboratorium, w którym przeprowadza się destylację.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Destylarniany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z destylarnią, dotyczący destylarnii

#### Źródła:

Wiktionary

# Destylat

czysty produkt destylacji; odpęd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) produkt destylacji;

Destylat – produkt destylacji (końcowy lub pośredni), który jest otrzymywany przez skroplenie par lotnych składników (zwykle jednego) destylowanej mieszaniny ciekłej.

W przypadku wyodrębniania jednego związku chemicznego, z mieszaniny dwóch lub więcej związków, jego stężenie w destylacie jest tym większe, im bardziej różni się on temperaturą wrzenia od pozostałych, pod warunkiem, że mieszanina nie znajduje się w punkcie azeotropowym. Na czystość destylatu znaczny wpływ ma też tempo destylacji, które powinno być jak najwolniejsze, ale jednocześnie na tyle szybkie aby zapewnić ciągłość procesu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destylator

urządzenie służące do destylacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat służący do destylacji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba zatrudniona przy destylowaniu

(2.2) przest. właściciel destylarni

Destylacja (łac. destilatio, de- 'od' i stillare 'skraplanie' od stilla 'kropla') – rozdzielanie ciekłej mieszaniny wieloskładnikowej poprzez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych. Proces wykorzystuje różną lotność względną składników mieszaniny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Destylatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z destylatorem, dotyczący destylatora (osoby coś destylującej)

#### Źródła:

Wiktionary

# Destylatowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z destylatem, dotyczący destylatów

#### Źródła:

Wiktionary

# Destylować

poddawać destylacji

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) chem. poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destylowany

oczyszczony

przymiotnik

(1.1) chem. poddany procesowi destylacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destynacja

1. środowiskowo: cel podróży;
2. dawniej: przeznaczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. przeznaczenie

(1.2) cel podróży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destynator

osoba, dla której coś przeznaczono; odbiorca towaru wskazany ekspedytorowi przez wysyłającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Destynować

dawniej: przeznaczać, wyznaczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Destytucja

dawniej: złożenie z urzędu, wydalenie, zwolnienie ze służby państwowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) złożenie kogoś z urzędu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Destytuować

dawniej: zwalniać ze służby państwowej, odwoływać z urzędu; dymisjonować

#### Źródła:

SJP.pl

# Desu

[czytaj: deSU] książkowo, czasem żartobliwie lub eufemistycznie: komplet lub część dziennej bielizny damskiej; dessous

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żart. eufem. część lub komplet damskiej bielizny

De Su – polska żeńska grupa wokalna działająca w latach 1993–2001.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desuetudo

zjawisko długotrwałego niestosowania lub nieprzestrzegania normy prawnej, wskutek czego traci ona moc obowiązującą; martwe prawo

Desuetudo (wym. [deswetudo] lub [desłetudo], nie „desuetudo”; z łac. odwyknienie, odzwyczajenie) – termin prawniczy oznaczający jedną z reguł derogacyjnych, według której długotrwałe niestosowanie lub nieprzestrzeganie w praktyce określonej normy prawnej skutkuje utratą przez nią mocy obowiązującej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desulfitacja

usuwanie z przetworów (najczęściej owocowych i warzywnych) dwutlenku siarki, użytego do ich konserwacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Desulfonacja

usuwanie się ze związku chemicznego grupy sulfonowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Desusy

żartobliwie: damskie majtki; desu, dessous

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) żart. kobiece majtki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desygnacja

wyznaczanie lub proponowanie kogoś na jakieś stanowisko, do pełnienia określonych funkcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Desygnacyjny

→ desygnacja

Patrz:desygnacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Desygnat

1. przedmiot myśli odpowiadający wyrazowi
2. osoba lub przedmiot będący odniesieniem przynależnej mu nazwy; denotat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. log. dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens;

Desygnat (łac. designatus, 'oznaczony') (rzadko: referent) – każdy konkretny obiekt pasujący (denotowany) do nazwy lub, ściślej, każda rzecz oznaczana przez dany znak, wyraz, wyrażenie lub pojęcie (na przykład desygnatem słowa „pies” jest zwierzę, o którym można zgodnie z prawdą powiedzieć, że jest psem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Desygnować

1. zlecić, zlecać komuś objęcie jakiejś funkcji, władzy, jakiegoś stanowiska; nominować, wyznaczyć (wyznaczać), obwołać (obwoływać), powołać (powoływać);
2. w logice: wiązać nazwę z jej odniesieniem przedmiotowym; nazywać

czasownik niedokonany

(1.1) mianować kogoś, powierzyć komuś stanowisko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Desygnowany

w republice rzymskiej: osoba wybrana na urząd, ale jeszcze go niepełniąca

#### Źródła:

SJP.pl

# Desykacja

1. metoda elektrochirurgii polegająca na wysuszaniu powierzchniowej warstwy tkanki, np. płaskiego naczyniaka skóry, za pomocą jednobiegunowej diatermii;
2. stosowanie środków chemicznych do wysuszania liści i łodyg roślin uprawnych przed zbiorem w celu ułatwienia zbioru

Desykacja (łac. desicco ‘osuszam’), wysychanie – chemiczny zabieg agrotechniczny stosowany w celu wysuszenia roślin uprawnych przed zbiorem (tzw. dosychanie na pniu). Do jego przeprowadzenia wykorzystuje się desykanty (chociaż proces ten może zachodzić również naturalnie, np. pod wpływem działania suchego powietrza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desykant

środek chemiczny stosowany do wysuszania listowia i źdźbeł roślin przed zbiorami

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Desynch

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) elektron. pot. stan utraty synchronizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Desynchronizacja

1. zakłócenie synchronizacji, zaburzenie zgodności czasowej jakichś zjawisk, zdarzeń;
2. w medycynie: nierytmiczne pobudzenia neuronów korowych mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proces tracenia synchronizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszarżować

dawniej: strzelać salwami lub w celu pozbycia się naboju

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszcz

1. krople wody spadające z chmur;
2. przenośnie: bardzo duża ilość czegoś; grad, ulewa;
3. potocznie: złoty deszcz - oddawanie moczu na ciało partnera lub partnerki; chiński deszczyk, pissing

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

(1.2) przen. duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

Deszcz – opad atmosferyczny (hydrometeor), dosięgający powierzchni Ziemi w postaci kropel wody o średnicy większej od 0,5 mm. Gdy krople są mniejsze niż 0,5 mm, opad taki nazywa się mżawką. Opad niesięgający powierzchni Ziemi nazywa się virgą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszczeński

związany z Deszcznem

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczno

wieś w Polsce

Deszczno (niem. Dechsel) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Deszczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego a w latach 1950–1975 do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deszczochron

dawniej: parasol

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczodajny

będący przyczyną deszczu; powodujący deszcz

przymiotnik relacyjny

(1.1) poet. dający deszcz, będący przyczyną deszczu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszczolubny

o roślinie: lubiący klimat o dużej ilości opadów; ombrofilny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczomierz

przyrząd służący do pomiaru ilości opadów atmosferycznych; ombrometr, pluwiometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. metrol. aparat do pomiaru opadów deszczowych;

Deszczomierz (ombrometr, pluwiometr) – przyrząd do pomiaru ilości opadów atmosferycznych.

Najpowszechniej używane deszczomierze Hellmanna są naczyniami o ostrych krawędziach, znanej powierzchni górnego otworu (np. w Polsce stosuje się deszczomierze o powierzchni recepcyjnej/zbierającej = 200 cm²), umieszczanymi na wysokości 1 m nad gruntem w przypadku gdy przyrząd jest ustawiony do wysokości 500 m n.p.m. i 1,5 m na wysokości powyżej 500 m n.p.m. Zebraną w naczyniu wodę opadową zlewa się do menzurki wyskalowanej odpowiednio do powierzchni recepcyjnej i mierzy jej objętość, przynajmniej raz na dobę. Do automatycznych pomiarów ciągłych służą pluwiografy rejestrujące ilość, czas trwania i natężenie opadów na pasku umieszczonym na bębnie zegarowym; do zdalnego przekazywania wyników służą telepluwiografy. Obecnie wprowadzane deszczomierze automatyczne dokonują pomiaru wysokości opadu (przykładowo co 0,1 mm) i zapisują tę informację w pamięci elektronicznej, a następnie przekazują je do centrów zbierania danych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszczonośny

przynoszący deszcz

przymiotnik

(1.1) przynoszący opady deszczu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszczoodporność

→ deszczoodporny

Patrz:deszczoodporny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczoodporny

nieprzepuszczający wody deszczowej; nieprzemakalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczosiewność

rozsiewanie diaspor roślin przez wodę deszczową; ombrochoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczować

w rolnictwie: nawadniać pola uprawne, sady itp. za pomocą sztucznego deszczu z deszczownic

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczowiec

płaszcz z tkaniny impregnowanej, chroniący od deszczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczówka

potocznie:
1. woda deszczowa;
2. opona deszczowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. woda pochodząca z opadów deszczu

(1.2) techn. rura kanalizacyjna służąca do odprowadzania wody deszczowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszczówki

potocznie:
1. woda deszczowa;
2. opona deszczowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczownia

1. urządzenie do wytwarzania sztucznego deszczu; deszczownica;
2. zbiornik wody deszczowej

- Deszczownia (rolnictwo)
- Deszczownia (akwarystyka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deszczowniany

→ deszczownia

Patrz:deszczownia

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczownica

w rolnictwie: urządzenie do wytwarzania sztucznego deszczu; deszczownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj baterii prysznicowej o dużym „talerzu” zapewniającym szeroki strumień wody, montowanej podtynkowo (na ścianie lub na suficie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszczownik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bot. zimowit

Deszczownik (Hylaeamys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszczowny

dawniej: deszczowy, dżdżysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczowo

przysłówek

(1.1) tak, jak jest podczas deszczu

#### Źródła:

Wiktionary

# Deszczowo-Gradowy

deszczowy i gradowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczowy

przymiotnik od: deszcz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

przymiotnik jakościowy

(2.1) obfitujący w deszcz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszczułeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: deszczułka

#### Źródła:

Wiktionary

# Deszczułka

mała deska; deseczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczułkarka

obrabiarka do obróbki deszczułek posadzkowych; parkieciarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczułkarnia

wytwórnia deszczułek posadzkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczułkowy

→ deszczułka

Patrz:deszczułka

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. o deszczu padać

#### Źródła:

Wiktionary

# Deszczyk

zdrobnienie od: deszcz (opad lub duża ilość czegoś)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: deszcz

(1.2) mały, drobny deszcz lub mżawka

(1.3) deseń z drobnych kresek

Deszczyk (ros. Дождик, дождик, пуще!) – radziecki krótkometrażowy film animowany z 1982 roku w reżyserii Borisa Chraniewicza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszczysko

zgrubienie od: deszcz; niespodziewany, uporczywy deszcz

Deszczysko – część wsi Zabrnie w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Szczucin.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deszczysty

deszczowy; dżdżysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszeret

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu;

Deszeret (staroegip. dšrt) także: Net – (dosł. czerwony – tzn. korona czerwona) lub Bit (dosł. pszczoła – symbol Dolnego Egiptu, także oznacza: król Dolnego Egiptu) lub Mehes (dosł. korona Dolnego Egiptu) – korona egipskich władców o kształcie ściętej czapy o wysokiej tylnej części, dekorowanej z przodu spiralą Chabet. Był to atrybut władzy faraona nad Dolnym Egiptem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deszkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Desznica

wieś w Polsce

Desznica (j. łemkowski Дошниця) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Nowy Żmigród.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii Matki Bożej Niepokalanej, należącej do dekanatu Nowy Żmigród, diecezji rzeszowskiej.

Wschodnie zabudowania Desznica stanowi dawna wieś Hałbów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deszperactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegodziwość

#### Źródła:

Wiktionary

# Desztaplować

czasownik

(1.1) rozkładać towar ze sztapli

#### Źródła:

Wiktionary

# Desztaplowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozkładanie towaru ze sztapli

#### Źródła:

Wiktionary

# Deszyfracja

odczytywanie zaszyfrowanej, zakodowanej informacji; odczytywanie kodu, dekodowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. proces przetwarzania zakodowanej informacji w informację pierwotną; odczytywanie kodu, dekodowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deszyfrant

osoba odczytująca zaszyfrowane, zakodowane informacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszyfrantka

→ deszyfrant

Patrz:deszyfrant

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszyfrator

urządzenie (lub program komputerowy), służący do odgadywania zaszyfrowanych informacji; dekoder

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszyfraż

1. odczytywanie informacji zapisanych szyfrem, stosowane zwykle w służbie wywiadowczej lub wojskowej;
2. grupa osób systematycznie zajmujących się rozwiązywaniem szyfrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Deszyfrować

przetwarzać zakodowaną informację w informację pierwotną, bez zmiany jej treści; odczytywać kod, dekodować

#### Źródła:

SJP.pl

# Det.

skrót od: detaliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Detailer

[czytaj: ditejler] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailer, autodetailingowiec, detailingowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zawodowo zajmująca się auto detailingiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detailerka

→ detailer [czytaj: ditejlerka]; autodetailerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Detailing

[czytaj: ditejling] dokładne czyszczenie, odnowienie i konserwacja samochodu; autodetailing, auto detailing, cardetailing, car detailing

#### Źródła:

SJP.pl

# Detailingowiec

[czytaj: ditejlingowiec] osoba zawodowo odnawiająca samochody; autodetailer, detailer, autodetailingowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Detailingowy

→ detailing [czytaj: ditejlingowy]; autodetailingowy, cardetailingowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Detaksa

zwrot podatku VAT od towaru zakupionego z zamiarem wywozu za granicę

#### Źródła:

SJP.pl

# Detaksacja

ocenianie wartości, szacowanie czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Detal

1. szczegół, drobiazg, drobnostka;
2. drobny element architektoniczny;
3. handel detaliczny, sprzedaż towarów bezpośrednio konsumentowi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szczegół, coś mało ważnego

(1.2) ekon. forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi

(1.3) szczegół, fragment dzieła sztuki

Detal – niewielki element, szczegół będący integralną częścią większej, złożonej całości. Coś mało ważnego, drobiazg.

- detal - w architekturze bywa rozumiany jako element dekoracyjny lub też szczegół
- detal – forma handlu
- detal – najbliższy z planów filmowych, ukazujący szczegóły niewidoczne z większej perspektywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detaliczniej

dawny stopień wyższy od przysłówka: detalicznie (dokładnie, drobiazgowo)

#### Źródła:

SJP.pl

# Detaliczność

→ detaliczny

Patrz:detaliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Detaliczny

1. odnoszący się do sprzedaży towarów w małych ilościach;
2. przestarzałe: szczegółowy, drobiazgowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) hand. dotyczący drobnej sprzedaży

(1.2) pot. odnoszący się do szczegółu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detalista

kupiec prowadzący handel detaliczny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hand. przedsiębiorstwo lub kupiec zajmujący się handlem w małych ilościach

(1.2) przen. człowiek skupiający się na szczegółach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detalistka

→ detalista

Patrz:detalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Detalizować

szczegółowo, drobiazgowo rozpatrywać; opowiadać ze szczegółami

#### Źródła:

SJP.pl

# Detalować

odtwarzać z rysunków zbiorczych lub montażowych poszczególne elementy składowe jakiegoś mechanizmu w celu sporządzania rysunków warsztatowych, pozwalających na wykonanie każdej części składowej z osobna

#### Źródła:

SJP.pl

# Detalowy

dawniej: szczegółowy, drobiazgowy; detaliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Detaszować

dawniej:
1. odłączyć (odłączać), oddzielić (oddzielać);
2. w wojsku: odkomenderować (odkomenderowywać) grupę, oddział

#### Źródła:

SJP.pl

# Detefon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rad. prosty radioodbiornik detektorowy nie wymagający zasilania, produkowany masowo po 1927 roku w Polsce;

Detefon – nazwa handlowa polskiego radioodbiornika wyposażonego w detektor kryształkowy. Został opracowany w roku 1929 przez Wilhelma Rotkiewicza i produkowany do wybuchu wojny przez Państwową Wytwórnię Łączności, potem przez Państwowe Zakłady Tele- i Radiotechniczne, jako prosty i tani odbiornik po przystępnej cenie. Kosztował 39 ówczesnych złotych (tj. około 10 ówczesnych dolarów USA) w komplecie z anteną i słuchawkami wysokoomowymi. Można było do niektórych odbiorników podłączyć drugą parę słuchawek. Odbiornik dostępny był w systemie sprzedaży ratalnej, sprzedaż prowadziły m.in. urzędy pocztowe. Słuchacze odbiorników kryształkowych płacili połowę abonamentu radiowego – 1,50 zł miesięcznie, a od 1934 r. mieszkańcy wsi płacili złotówkę (od 1936 r. rozciągnięto tę ulgę na wszystkich posiadaczy odbiorników kryształkowych). Normalnie abonament wynosił 3 zł za miesiąc. Równocześnie oddano do użytku nowy nadajnik radiostacji warszawskiej o mocy 120 kW, umożliwiającej odbiór detektorowy na terenie całego kraju.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Detek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) lwów. melonik

Detek – wieś i gmina w północno-wschodniej części Węgier, w pobliżu miasta Encs.

Miejscowość leży na obszarze Średniogórza Północnowęgierskiego. Administracyjnie gmina należy do powiatu Encs, wchodzącego w skład komitatu Borsod-Abaúj-Zemplén i jest jedną z jego 36 gmin.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Detekcja

1. wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania jonizującego;
2. proces, w którym z przebiegu zmodulowanego uzyskuje się przebieg modulujący; umożliwia odtworzenie dźwięków mowy i myzyki lub sygnału obrazu w odbiornikach radiowych i telewizyjnych; demodulacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykrywanie

Detekcja:

- wykrywanie dowolnych sygnałów, np. elektrycznych, promieniowania, w tym np. jonizującego;
- wykrywanie zdarzeń, np. wykrywanie ruchu obiektów, cząstek elementarnych
- demodulacja – proces odwrotny do modulacji, w wyniku którego z przebiegu zmodulowanego otrzymuje się przebieg modulujący.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detekcyjność

cecha czegoś związanego z detekcją, np. parametry detekcyjności

#### Źródła:

SJP.pl

# Detekcyjny

→ detekcja

Patrz:detekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Detektor

1. urządzenie do wykrywania czegoś;
2. urządzenie służące do wyodrębnienia z modulowanego prądu sygnału modulacyjnego; demodulator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie służące wykrywaniu obecności substancji, cząsteczek albo obiektów;

Detektor – urządzenie służące do wykrywania (detekcji) i ewentualnie rejestracji. Detekcji podlegać mogą różne obiekty, zjawiska i parametry fizyczne. Detektory stosuje się wówczas, gdy badany sygnał nie możne być zarejestrowany bezpośrednio zmysłami człowieka lub wówczas, gdy działa jako element urządzenia automatycznie reagującego na nadejście sygnału oraz wtedy, gdy pożądana jest bezobsługowa rejestracja sygnałów. Detektor zamienia wykrywany sygnał na formę możliwą do obserwacji lub rejestracji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detektorowy

→ detektor

przymiotnik

(1.1) techn. związany z detektorem; służący do wykrywania

Patrz:detektor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detektorysta

osoba szukająca przedmiotów zakopanych pod ziemią za pomocą wykrywacza metali

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba poszukująca artefaktów historycznych przy pomocy detektora metali

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detektorystka

kobieta szukająca przedmiotów zakopanych pod ziemią za pomocą wykrywacza metali

#### Źródła:

SJP.pl

# Detektyw

1. człowiek zajmujący się odpłatnie wynajdywaniem informacji;
2. tajny agent śledczy policji kryminalnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

Detektyw (ang. detective, z łac. detego co oznacza „odkryć, wykryć, wyjawić”.) – tytuł zawodowy osoby świadczącej usługi detektywistyczne oraz nazwa stanowiska utajnionego pracownika policji zajmującego się czynnościami śledczymi w sposób dyskretny. W niektórych krajach nazywany jest tak jawny funkcjonariusz policji albo innych służb ochrony porządku publicznego zajmujący się czynnościami śledczymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detektywistyczny

1. dotyczący detektywa, związany z detektywem;
2. przedstawiający przygody, pracę detektywów

przymiotnik

(1.1) związany z detektywistyką i detektywami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detektywka

1. kobieta zajmująca się odpłatnie wynajdywaniem informacji;
2. tajna agentka śledcza policji kryminalnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Detektywny

przestarzale:
1. detektywistyczny;
2. związany z detekcją sygnałów radiowych; detektorowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Detencja

dawniej:
1. przymusowe zatrzymanie kogoś w areszcie lub zakładzie psychiatrycznym, najczęściej stosowane wobec sprawcy przestępstwa
2. bezprawne zatrzymanie cudzej własności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detencyjny

→ detencja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z detencją, dotyczący detencji

Patrz:detencja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detepowiec

środowiskowo: osoba zawodowo zajmująca się przygotowywaniem publikacji za pomocą komputera; DTP-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Detergent

środek powierzchniowo czynny, tj. zmniejszający napięcie powierzchniowe wody; znajduje się w szamponach, płynach do mycia naczyń, proszkach do prania i innych środkach myjących i piorących

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. środek piorący, myjący lub czyszczący; także. substancja chemiczna zawarta w takim środku;

Detergenty

1. sole sodowe estrów kwasu siarkowego z wyższymi alkoholami (np. laurylosiarczan sodu)
2. związki lub ich mieszaniny, które stanowią aktywny czynnik wszelkich środków czystości, takich jak szampony, proszki do prania, płyny do mycia naczyń, środki do mycia naczyń w zmywarkach itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detergentowy

przymiotnik od: detergent

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z detergentami, dotyczący detergentów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deterioracja

pogorszenie się stanu czegoś; zrujnowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogorszenie stanu, spadek sprawności, przydatności, wartości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deterioratiwum

w językoznawstwie: wyraz nacechowany ujemnie, deprecjonująco; deterioratywum

#### Źródła:

SJP.pl

# Deterioratywny

przymiotnik od: deterioracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Deterioratywum

w językoznawstwie: wyraz nacechowany ujemnie, deprecjonująco; deterioratiwum

#### Źródła:

SJP.pl

# Deterlon

nazwa handlowa substancji powierzchniowo czynnej produkcji polskiej, zawierającej jako główny składnik dodecylobenzenosulfonian sodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Determinacja

1. zdolność do podejmowania konkretnych, stanowczych decyzji spowodowana mocnym wewnętrznym przekonaniem i siłą woli;
2. determinacja płci - uwarunkowanie płci przez rodzaj chromosomu płciowego niesionego przez zapładniający plemnik;
3. dawniej: postanowienia, decyzja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdecydowanie i wytrwałość w dążeniu do celu mimo przeciwności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Determinant

parametr określający, wyznaczający coś, wpływający w zasadniczy sposób

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynnik mający decydujący wpływ

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Determinanta

czynnik wpływający na coś w zasadniczy sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Determinatyw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Determinista

zwolennik poglądu filozoficznego, że każde zdarzenie jest ściśle wyznaczone przez warunki, w jakich zachodzi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik determinizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deterministka

→ determinista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka determinizmu

Patrz:determinista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deterministyczny

uwarunkowany przyczynowo, nieprzypadkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Determinizm

1. twierdzenie, że wszystkie zjawiska i działania są połączone związkiem przyczynowo-skutkowym;
2. pogląd filozoficzny głoszący, że każde zdarzenie jest jednoznaczne i uwarunkowane swoimi przyczynami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;

Determinizm przyczynowy (łac. determinare – oddzielić, ograniczyć, określić) – koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo-skutkowym, a zatem każde zdarzenie i stan jest zdeterminowane przez swoje uprzednio istniejące przyczyny (również zdarzenia i stany).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Determinować

wpływać na coś w decydujący sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Detersja

wygładzanie i szlifowanie podłoża skalnego materiałem niesionym w dnie lodowca

Detersja – wygładzanie rzeźby terenu przez transportowany w stopie lodowca materiał morenowy. W wyniku detersji powstają m.in. wygłady lodowcowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detka

nazwisko

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;

(1.2) wypełniony powietrzem balon wewnątrz piłki

(1.3) pot. żart. człowiek zmęczony

(1.4) pot. człowiek mało zorientowany w jakiejś dziedzinie

(1.5) białystok. bombka

(1.6) daw. bąbel, bańka na płynie

(1.7) daw. perełka dęta, paciorek dęty

(1.8) daw. rodzaj leguminy, suflet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detoks

1. usuwanie z organizmu substancji trujących; odtruwanie, detoksykacja;
2. oddział szpitalny, w którym przeprowadza się detoks;
3. potocznie: odwyk

Detoksykacja, potocznie detoks (łac. detoxicatio znaczy „usuwanie toksyny”) – sposób leczenia uzależnień polegający na nagłym odstawieniu danej substancji psychoaktywnej, w połączeniu z terapią farmakologiczną lub psychologiczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detoksowy

→ detoks

Patrz:detoks

#### Źródła:

SJP.pl

# Detoksykacja

usuwanie z organizmu substancji trujących; odtruwanie, detoks

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) toksykol. oczyszczanie organizmu z substancji trujących;

Detoksykacja, potocznie detoks (łac. detoxicatio znaczy „usuwanie toksyny”) – sposób leczenia uzależnień polegający na nagłym odstawieniu danej substancji psychoaktywnej, w połączeniu z terapią farmakologiczną lub psychologiczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detoksykacyjny

związany z detoksykacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Detonacja

1. huk towarzyszący eksplozji pocisków, wystrzałom, pękaniu wielkich mas jakiejś substancji itp. ;
2. rodzaj reakcji chemicznej przebiegającej wybuchowo, odznaczającej się bardzo dużą, stałą prędkością liniową rozprzestrzeniania się;
3. nadmiernie szybkie spalanie się paliwa w cylindrze silnika połączone z eksplozją

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;

(1.2) spowodowanie detonacji (1.1)

(1.3) chem. reakcja chemiczna przebiegająca wybuchowo

(1.4) mech. nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem

Detonacja (fr. détonation z łac. detonare ‘grzmieć’) – wybuch (fala reakcji chemicznych) rozprzestrzeniający się w materiale wybuchowym z prędkością ponaddźwiękową, a najczęściej z wysoką prędkością hiperdźwiękową (z reguły wynosi od kilku tysięcy m/s do ponad 10 tysięcy m/s), powodujący powstanie w otaczającym go ośrodku fali uderzeniowej. Na jej czole występuje bardzo wysokie ciśnienie (do ok. 50 GPa) i temperatura (do ok. 5800 °C).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detonacyjny

związany z detonacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z detonacją, służący do detonacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detonator

niewielki ładunek materiału wybuchowego do detonacji właściwego ładunku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

Detonator:

1. ładunek pobudzający – materiał wybuchowy umieszczony między spłonką a właściwym materiałem kruszącym miny lub pocisku. Materiały wybuchowe użyte do budowy detonatora muszą się charakteryzować dużą mocą i podwyższoną podatnością na detonację (trotyl prasowany, tetryl, heksogen lub pentryt).
2. czynnik mechaniczny, elektryczny albo chemiczny powodujący wybuch materii eksplodującej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detonometr

przyrząd sygnalizujący zjawiska detonacji, stosowany w silnikach lotniczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Detonować

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdetonować)

(1.1) powodować wybuch

(1.2) wywoływać onieśmielenie

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zdetonować)

(2.1) rozrywać się z hukiem; ulegać eksplozji

(2.2) muz. wykonywać dźwięki nieczysto

czasownik zwrotny niedokonany detonować się (dk. zdetonować się)

(3.1) być lub stawać się speszonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inicjowanie, powodowanie detonacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Detonowany

1. eksplodować, wybuchać;
2. powodować wybuch;
3. książkowo: peszyć, onieśmielać;
4. w muzyce: grać lub śpiewać nieczysto; fałszować

#### Źródła:

SJP.pl

# Detotalitaryzacja

działania po obaleniu rządów totalitarnych, mające na celu oczyszczenia życia politycznego, społecznego i kulturalnego z totalitaryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Detrakcja

wyrywanie przez lodowiec bloków i okruchów skalnych z podłoża

Detrakcja – proces wyrywania, wydzierania przez lodowiec okruchów i bloków skalnych z podłoża poprzez działalność mechaniczną i zamróz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detranzycja

proces odwracania tranzycji płciowej

Detranzycja – proces zatrzymania lub odwracania tranzycji płciowej. Rozumiana jest jako zaprzestanie terapii korekty płci i próba cofnięcia zmian, jakie zaszły w jej wyniku. Nakierowana jest na przywrócenie cech płciowych zgodnych z płcią przypisaną przy narodzinach. Niektóre osoby przechodzą detranzycję tymczasowo, a inne permanentnie. Detranzycja nie jest tożsama z odczuwaniem żalu z powodu tranzycji. Decyzja o zaprzestaniu procesu tranzycji może być podjęta ze względu na zmianę tożsamości płciowej lub inne powody, takie jak obawy dotyczące zdrowia, presja społeczna, dyskryminacja, stygmatyzacja, przekonania polityczne lub religijne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detreomycyna

handlowa nazwa antybiotyku, chloramfenikolu

Chloramfenikol (chloromycetyna, detreomycyna) – antybiotyk o działaniu bakteriostatycznym wobec szeregu bakterii G- i G+, a także riketsji, mykoplazm, chlamydii i innych. Pierwotnie wyizolowany w 1947 roku przez Paula Burkholdera i współpracowników z produktów Gram-dodatnich bakterii Streptomyces venezuelae. Można go również uzyskać syntetycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detroicki

[czytaj: ditrojcki albo potocznie detrojcki] przymiotnik od: Detroit

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Detroit, dotyczący Detroit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detroiczanin

[czytaj: ditrojczanin] mieszkaniec Detroit

#### Źródła:

SJP.pl

# Detroiczanka

[czytaj: ditrojczanka] mieszkanka Detroit

#### Źródła:

SJP.pl

# Detroit

[czytaj: diTROJT albo potocznie deTROit] rzeka i miasto w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;

(1.2) geogr. miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Detroit (wym. [dɨˈtrɔɪt]; z fr. cieśnina) – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie. Na południu sąsiaduje z kanadyjskim miastem Windsor. Według danych z 2023 roku liczy 633,2 tys. mieszkańców, oraz 4,3 mln w obszarze metropolitalnym (14. co do wielkości metropolia Stanów Zjednoczonych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detronizacja

1. pozbawienie panującego monarchy władzy;
2. pozbawienie kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu;

(1.2) przen. pozbawienie kogoś (czegoś) pierwszego miejsca

Detronizacja (gr. thrónos, tron) – rodzaj depozycji, pozbawienie panującego władcy tronu, pozbawienie urzędu siłą lub pokojowym traktatem. Najczęściej detronizacja jest skutkiem zamachu stanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detronizacyjny

związany z detronizacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z detronizacją, dotyczący detronizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detronizować

1. pozbawiać panującego monarchę władzy;
2. pozbawiać kogoś najwyższej pozycji w jakiejś grupie

czasownik niedokonany

(1.1) pozbawiać panującego władzy monarszej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Detronizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) usuwanie monarchy z tronu

#### Źródła:

Wiktionary

# Detrybalizacja

1. rezygnacja z przynależności plemiennej lub jej zatracenie;
2. rezygnacja z odrębności plemiennych na rzecz nowego procesu narodowotwórczego w państwach postkolonialnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Detrytofag

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ekol. zwierzę odżywiające się detrytusem

#### Źródła:

Wiktionary

# Detrytus

1. geologia: pokruszony materiał skalny;
2. ekologia: podlegająca rozkładowi lub silnie rozdrobniona materia organiczna pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, występująca w toni wodnej w postaci zawiesiny lub w postaci osadów dennych, w środowisku lądowym wchodząca w skład próchnicy glebowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna;

(1.2) geol. produkt rozpadu skał;

- detrytus – w ekologii: martwa materia organiczna
- detrytus – w geologii: produkt rozpadu skał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Detrytusowy

przymiotnik od: detrytus (np. detrytusowy łańcuch pokarmowy, gytia detrytusowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do detrytusu, mający związek z detrytusem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dettlaff

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dettloff

nazwisko, m.in. Szczęsny Dettloff (1878-1961), polski historyk sztuki

Osoby o tym nazwisku:

- Szczęsny Dettloff – katolicki duchowny i historyk sztuki
- Werner Dettloff – duchowny katolicki, teolog i dogmatyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Detto

z włoskiego: to samo, jak wyżej; ditto

#### Źródła:

SJP.pl

# Deubekizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. dezubekizacja.

Dezubekizacja (nienormatywne formy: deubekizacja, deesbekizacja) – postulat zgłaszany przez różne ugrupowania określające się jako antykomunistyczne dotyczący pozbawienia przywilejów byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL. Dezubekizacja jest elementem szeroko rozumianej dekomunizacji.

Zgłaszane pomysły dotyczyły:

- obniżenia wysokości emerytury;
- pozbawienia możliwości sprawowania funkcji publicznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Deuter

izotop wodoru o liczbie masowej 2, którego jądro zawiera jeden proton i jeden neutron; ciężki wodór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

Deuter (2
H, D) – stabilny izotop wodoru występujący naturalnie. W wodzie morskiej (SMOW) występuje w ilości około 1 atomu na 6420 atomów protu (około 0,02 grama w 1 litrze wody). Jądro deuteru (deuteron) składa się z jednego protonu i jednego neutronu, podczas gdy jądrem protu jest jeden proton. Masa atomowa deuteru jest około dwukrotnie większa od izotopu 1
H i wynosi 2,0140 u. Ze względu na małą masę i mały przekrój czynny (0,11 σ/fm²) deuter jest dobrym moderatorem szybkich neutronów. Związki deuteru (np. ciężka woda) wykorzystywane są w reaktorach jądrowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deuteranomalia

niedowidzenie barwy zielonej

Deuteranomalia – zaburzenie rozpoznawania barw, podobnie jak protanomalia charakteryzujące się jedynie obniżoną percepcją nasycenia (ale nie jaskrawości) zieleni. Barwa czerwona, pomarańczowa, żółta, kanarkowa i zielona są przesunięte w kierunku zieleni. Deuteranomalia dotyczy około 6% mężczyzn i około 0,4% kobiet (daje to około 95% wszystkich zaburzeń rozpoznawania barw u mężczyzn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deuteranopia

Deuteranopia (daltonizm) – wada wzroku, odmiana ślepoty barw, polegająca na nierozpoznawaniu barwy zielonej (lub myleniu jej z barwą czerwoną). Objawia się to dokładnie brakiem rozróżnienia koloru czerwonego, pomarańczowego, żółtego i zielonego. Percepcja jaskrawości nie zmienia się. Występuje za to brak rozróżnienia w percepcji składowych czerwonej i zielonej, co prowadzi do odbioru fioletu i cyjanu jako ten sam kolor.

#### Źródła:

Wikipedia

# Deuterek

związek chemiczny zawierający deuter (ciężki izotop wodoru)

#### Źródła:

SJP.pl

# Deuterium

dawniej: izotop wodoru o liczbie masowej 2, którego jądro zawiera jeden proton i jeden neutron; deuter, ciężki wodór

#### Źródła:

SJP.pl

# Deutero-Izajasz

umowna nazwa anonimowego autora rozdziałów 40-55 biblijnej Księgi Izajasza

Deutero-Izajasz – od końca XVIII w. umowne określenie anonimowego, nietożsamego z Izajaszem autora rozdziałów 40–55 biblijnej Księgi Izajasza.

Tło rozdziałów 40–55 jest zupełnie odmienne od tła rozdziałów 1–39 Księgi Izajasza, albowiem jest późniejsze od tych ostatnich o około 150 lat. Rozdziały te dotyczą ostatnich lat niewoli babilońskiej i ukazują atmosferę uprowadzonego ludu Izraela, a Autor-prorok informuje o zbliżającym się wyzwoleniu, podkreślając przy tym, że głównym wrogiem Izraelitów nie jest już Asyria, a Babilonia. Deutero-Izajasz wspomina również o Cyrusie II, którym posłuży się Jahwe w celu pogromu Babilonii (Iz 44,28; 45,1). Zdaniem biblistów wprawdzie możliwe jest, że Proto-Izajasz (Izajasz „właściwy”, w odróżnieniu od Deutero- oraz Trito-Izajasza) mógł głosić proroctwa dotyczące przyszłej niewoli babilońskiej i wyswobodzenia Żydów z niej, ale mało prawdopodobne jest, by napisał on w szczegółowej wizji przyszłości aż tyle rozdziałów Księgi. Próba pocieszenia narodu żydowskiego, zawarta w Iz 40,1n, nie miałaby większego sensu, bowiem naród żydowski podczas życia Proto-Izajasza był niepodległy i nic nie wskazywało na utratę niepodległości, tak więc wersety 1-2 rozdziału 40 spełniałyby odwrotną funkcję niż założona przez proroka, byłyby bowiem nie pocieszeniem, a groźbą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deuterokanoniczny

księgi deuterokanoniczne - księgi Starego Testamentu, które chrześcijaństwo włączyło do kanonu Biblii później niż pozostałe; odrzucone wcześniej przez protestantyzm i judaizm; księgi wtórokanoniczne

przymiotnik

(1.1) rel. o księdze biblijnej: początkowo nieuznawany za kanoniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deuteron

jądro atomowe deuteru, złożone z neutronu i protonu; deuton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. jądro atomu deuteru;

Deuteron – jądro atomowe deuteru, czyli izotopu wodoru 2 1H, zwanego ciężkim wodorem. Deuteron składa się z jednego neutronu i jednego protonu.

Liczba atomowa deuteronu wynosi Z=1, zaś liczba masowa A=2, energia wiązania 2,225 MeV. Deuteron oznaczany jest symbolem chemicznym D, lub częściej symbolem d, przyjętym w zapisach przemian jądrowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deuteronomium

Księga Powtórzonego Prawa; ostatnia księga Pięcioksięgu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deuterowy

przymiotnik od: deuter

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący deuteru, związany z deuterem, zasilany deuterem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deuton

jądro atomowe deuteru, złożone z neutronu i protonu; deuteron

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. fiz. chem. deuteron

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deutoplazma

żółtko

Żółtko, deutoplazma – substancja zapasowa w komórce jajowej, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla rozwijającego się zarodka. Jest lepkim, gęstym płynem z zawieszonymi, mikroskopowej wielkości, ziarenkami, płytkami lub kulkami. Składa się m.in. z: białek (witellogenin), węglowodanów (głównie glikogenu), lipidów (głównie fosfolipidów, np. lecytyny), soli mineralnych oraz niektórych witamin. Powstaje w procesie witelogenezy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Deutoplazmatyczny

→ deutoplazma

Patrz:deutoplazma

#### Źródła:

SJP.pl

# Deutsch

[czytaj: dojcz] nazwisko

## Geografia

### Austria

- Deutsch Goritz – gmina w kraju związkowym Styria, w powiecie Südoststeiermark
- Deutsch Kaltenbrunn – gmina w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Jennersdorf
- Deutsch Schützen-Eisenberg – gmina w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Oberwart
- Deutsch-Griffen – gmina w kraju związkowym Karyntia, w powiecie Sankt Veit an der Glan
- Deutsch-Wagram – miasto w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Gänserndorf
- Bad Deutsch-Altenburg – gmina targowa w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Bruck na der Leitha

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Developer

deweloper;
1. osoba lub firma przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. osoba lub instytucja tworząca programy komputerowe

- deweloper budowlany (ang. real estate developer) - w budownictwie, inwestor który inwestuje w budowę nieruchomości budynkowych z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem
- programista (ang. software developer) - w informatyce, twórca oprogramowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Developerka

deweloperka;
1. kobieta przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. potocznie: rynek, branża budownictwa deweloperskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Devito

nazwisko, m.in. Danny DeVito, amerykański aktor

#### Źródła:

SJP.pl

# Devon

wyspa na Morzu Arktycznym

Devon – hrabstwo administracyjne (niemetropolitalne), ceremonialne i historyczne w Anglii, w regionie South West England, położone we wschodniej części Półwyspu Kornwalijskiego, pomiędzy Kornwalią na zachodzie a hrabstwami Somerset i Dorset na wschodzie. Jest jedynym hrabstwem położonym nad dwoma akwenami morskimi – kanałem La Manche na południu i Kanałem Bristolskim na północy – z oddzielną linią brzegową. Granice hrabstwa administracyjnego są tożsame z hrabstwem ceremonialnym z wyłączeniem Plymouth i Torbay, które stanowią osobne jednostki administracyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewa

w hinduizmie: ogólna nazwa każdego z bogów uosabiających siły dobra i harmonii kosmicznej, biorących udział w tworzeniu świata

Dewa (sanskryt देव, trl. deva, „świetlisty”, „jaśniejący”, „oświecony”, ang. Deva; w innych językach: tybetański lha, chiński tiān (天), koreański chǒn, japoński ten, wiet. thiên) – nieposiadająca ciała fizycznego istota nadprzyrodzona, bóg lub półbóg, występujący w religiach dharmicznych i mitach kultur azjatyckich. Żeńskim odpowiednikiem dewy jest dewi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewadasi

tancerka świątynna wykonująca klasyczne tańce hinduskie

Dewadasi (w sanskrycie boska niewolnica, port. bailadeira – tancerka, z fr. bayadère – bajadera) – tancerka kultowa w Indiach wykonująca klasyczne tańce indyjskie. Zazwyczaj mieszkała blisko świątyni, była oficjalnie uznawana za boską małżonkę i otaczana dużym szacunkiem. Rozpoczynała naukę tańca w bardzo młodym wieku, około szóstego roku życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewajtis

Dewajtis. Powieść współczesna – pozytywistyczna powieść obyczajowa Marii Rodziewiczówny z 1889 roku.

Nagrodzona w konkursie literackim „Kuriera Warszawskiego”, drukowana w nim była po raz pierwszy (nr 121-256). Wydanie książkowe ukazało się dopiero w roku następnym nakładem również „Kuriera”. Do końca XIX w. powieść jeszcze dwukrotnie wznawiano, a za życia autorki osiągnęła 13 wydań po polsku. Towarzyszyły temu liczne przekłady na języki obce: litewski (1890), niemiecki (1894), serbski (1896), angielski (1901), francuski (1904), węgierski (1912), czeski (1921), słowacki (1933). W kraju adaptowano ją też na scenę (1910) i na słuchowisko radiowe (1969). W latach wojny i okupacji ukazywała się także na obczyźnie (Londyn 1943; Chicago, Palestyna 1944; Rzym 1945). W okresie powojennym najwięcej wydań osiągnęła w edycji Wydawnictwa Literackiego; wciąż poczytna i wznawiana, również przez wydawnictwa prywatne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dewaloryzacja

obniżenie się wartości lub znaczenia czegoś; dewaluacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obniżanie się wartości czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewaloryzacyjny

→ dewaloryzacja

Patrz:dewaloryzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewaloryzować

obniżać wartość lub znaczenie czegoś; dewaluować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewaluacja

1. urzędowe obniżenie wartości danej waluty w stosunku do złota lub walut zagranicznych; obniżenie się realnej wartości pieniędzy;
2. przenośnie: obniżenie się wartości lub znaczenia czegoś; dewaloryzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

(1.2) książk. obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś

Dewaluacja (łac. de 'z (czego), od, wy-' i valor 'wartość') – ustawowe bądź administracyjne osłabienie sztywnego kursu waluty narodowej wobec innych walut przez rząd lub bank centralny, np. w celu poprawienia bilansu płatniczego czy zwiększenia cenowej konkurencyjności zewnętrznej gospodarki danego kraju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewaluacyjny

związany z dewaluacją

przymiotnik

(1.1) przym. od dewaluacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewaluować

1. przeprowadzać (przeprowadzić) reformę pieniężną opartą na dewaluacji;
2. przenośnie: obniżać (obniżyć) wartość lub znaczenie czegoś; dewaloryzować

czasownik

(1.1) ekon. urzędowo obniżać kurs danej waluty

(1.2) książk. obniżać wartość lub znaczenie czegoś

czasownik zwrotny

(2.1) książk. tracić na wartości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewaluowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dewaluować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewanagari

sylabiczne pismo północnoindyjskie używane do zapisu np. sanskrytu i hindi; nagari

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva „bóg” + nagari „gród, miasto”) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewastacja

celowe niszczenie czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bezwzględne niszczenie, rujnowanie

Dewastacja – umyślne i bezprawne spowodowanie szkody w mieniu, niszczenie czegoś w wyniku celowego działania lub następujące wskutek zaniedbań. W myśl prawa dewastacja jest zniszczeniem mienia i jest czynem zabronionym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewastacyjny

związany z dewastacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dewastacją; mający na celu dewastację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewastator

osoba siejąca spustoszenie, zniszczenie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba, która niszczy, dewastuje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewastatorka

kobieta siejąca spustoszenie, zniszczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewastować

niszczyć, pustoszyć, rujnować

czasownik przechodni

(1.1) niszczyć coś celowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewastowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dewastować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewatnoście

liczebnik główny

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewiętnaście

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewatnost

liczebnik główny

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dziewiętnaście

#### Źródła:

Wiktionary

# Deweloper

developer;
1. osoba lub firma przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. osoba lub instytucja tworząca programy komputerowe

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bud. osoba lub przedsiębiorstwo inwestujące w budowę nieruchomości;

(1.2) inform. twórca oprogramowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) druk. magnetyczny proszek, który transportuje toner na wałek

- deweloper budowlany (ang. real estate developer) - w budownictwie, inwestor który inwestuje w budowę nieruchomości budynkowych z przeznaczeniem na sprzedaż lub wynajem
- programista (ang. software developer) - w informatyce, twórca oprogramowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Deweloperka

developerka;
1. kobieta przeznaczająca środki finansowe na budowę domów w celu sprzedaży lub wynajmu;
2. potocznie: rynek, branża budownictwa deweloperskiego;
3. kobieta tworząca programy komputerowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Deweloperoza

zbytnie nagromadzenie budynków mieszkalnych wybudowanych przez deweloperów na jakimś terenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Deweloperstwo

inwestowanie w budowę domów na sprzedaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Deweloping

rzadko: deweloperstwo - inwestowanie w budowę domów na sprzedaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewerbalny

w językoznawstwie: pochodzący, utworzony od czasownika; odczasownikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. zob. odczasownikowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewetyna

tkanina będąca imitacją aksamitu; dywetyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewetynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. z dewetyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewey

[czytaj: diłej] nazwisko, m.in. John Dewey (1859-1952), amerykański filozof

Ludzie:

- John Dewey (1859-1952) – amerykański pedagog

Miejscowości w USA:

- Dewey – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Washington
- Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Burnett
- Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Portage
- Dewey – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Rusk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewi

Dewi (devanagari: देवी ; „Bogini”), Śri Devi – imię, którym nazywane są często wszystkie bóstwa żeńskie panteonu hinduistycznego, jako różne aspekty tej samej bogini. Dewi często uważana jest za główne bóstwo na równi z Wisznu i Śiwą. Jest bóstwem dobrotliwym jako Parwati, lub traktowana jest całkowicie niezależnie, a wówczas górę biorą jej groźniejsze aspekty w postaci Durgi i Kali.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dewiacja

1. silne odchylenie od pewnych ustalonych wartości, norm w postępowaniu, zachowaniu itp. (np. dewiacja seksualna);
2. odchylenie kątowe między kierunkiem magnetycznym a kierunkiem wskazywanym przez igłę magnetyczną kompasu, wywołane przez obiekty znajdujące się w pobliżu kompasu;
3. zboczenie z właściwego kierunku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. zaburzenie osobowości

- Dewiacja kompasu
- Dewiacja społeczna
- Dewiacja seksualna – dawna nazwa parafilii seksualnej
- Dewiacja częstotliwości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewiacyjność

→ dewiacyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest dewiacyjne

Patrz:dewiacyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewiacyjny

związany z dewiacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) psych. związany z dewiacją, dotyczący dewiacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewiant

osoba zachowująca się w sposób odbiegający od normy; dewiat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. psych. osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewiantka

kobieta zachowująca się w sposób odbiegający od normy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. psych. kobieta cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewiat

osoba zachowująca się w sposób odbiegający od normy; dewiant

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewiator

specjalista w zakresie przeprowadzania dewiacji kompasu (ustalania różnicy między kursem kompasowym a kursem magnetycznym, spowodowanej zakłóceniami wskazań kompasu przez obiekty znajdujące się w jego pobliżu)

- Dewiator (naprężenie) – macierz opisująca stan czystego ścinania (dewiacyjny) – opisuje zmianę postaci ciała.

- Dewiator – specjalista zajmujący się określaniem dewiacji kompasu magnetycznego i kompensowaniem jej w celu zmniejszenia wpływu pól magnetycznych okrętu (statku) na kompas, a co z tym związane, zminimalizowania błędów wskazań kompasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewiować

zachowywać się w sposób rażąco odbiegający od przyjętych norm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewitryfikacja

proces krystalizacji składników szkła, zachodzący w warunkach naturalnych pod wpływem zmian ciśnienia i temperatury lub w czasie produkcji wyrobów szklanych; odszklenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewitryfikat

tworzywo o jednorodnej, drobnoziarnistej strukturze, otrzymywane w wyniku odszklenia; tworzywo dewitryfikacyjne, dewitryfikator

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewitryfikator

tworzywo o jednorodnej, drobnoziarnistej strukturze, otrzymywane w wyniku odszklenia; tworzywo dewitryfikacyjne, dewitryfikat

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewiza

1. zwięzła zasada, którą ktoś kieruje się w życiu; motto, sentencja, myśl przewodnia;
2. rzadkie zgrubienie od: dewizka (łańcuszek przy zegarku kieszonkowym)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

(1.2) herald. tekst umieszczony na wstędze pod herbem

Dewiza (z fr. devise „godło, zawołanie”, łac. sententia divisa „myśl wydzielona”) – krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach; także rodzaj epigrafu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewiziarz

potocznie: człowiek nielegalnie handlujący obcymi walutami; cinkciarz, waluciarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewizka

1. łańcuszek przy zegarku kieszonkowym;
2. zdrobnienie od: dewiza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) łańcuszek do zegarka kieszonkowego

(1.2) zdrobn. od: dewiza

Dewizka – złoty lub srebrny łańcuszek do zegarka noszony obecnie tylko do żakietu.

Pierwotnie dewizką nazywano pieczęć z herbem rodowym. Nazwa pochodzi od dewizy – hasła na tarczy herbowej. Dewizki powszechnie używane były w XVIII wieku, zwłaszcza za panowania Augusta III. W Szkatule Królewskiej księżnej Izabeli Czartoryskiej przechowywana była złota dewizka Stanisława Augusta Poniatowskiego na jedwabnej taśmie (obecnie przedmiot uchodzi za zaginiony). Oprócz pieczątki do łańcuszka czy taśmy przyczepiano również breloczki i kluczyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewizochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. relacja pomiędzy ilością dewiz (walut obcych) wydanych na określone składniki do wartości towarów z nich wyprodukowanych

(1.2) ekon. całkowite zapotrzebowanie na dewizy (walut obce)

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewizochłonny

przymiotnik

(1.1) ekon. wymagający relatywnie dużej ilości dewiz (walut obcych) wydanych na składniki potrzebne do bycia wytworzonym w stosunku do własnej wartości

(1.2) ekon. wymagający dużej ilości dewiz (walut obcych) w ujęciu całkowitym

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewizotwórczy

zapewniający dopływ dewiz

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewizowiec

potocznie: cudzoziemiec płacący w Polsce dewizami

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewizówka

w Polsce Ludowej:
1. potocznie: kobieta uprawiająca prostytucję za dewizy (zagraniczne środki płatnicze);
2. środowiskowo: oddział Milicji Obywatelskiej do zwalczania handlu dewizami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. przestępcza: prostytutka, która świadczy swoje usługi za dewizy

Dewizówka (ros. Интердевочка) – radziecko-szwedzki dramat obyczajowy z 1989 roku w reżyserii Piotra Todorowskiego, na podstawie powieści Władimira Kunina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewizowy

związany z dewizą

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dewizami, dotyczący dewiz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewizy

zagraniczne środki płatnicze

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) ekon. zagraniczne środki płatnicze

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) M. B. W. lm. zob. dewiza.

Dewizy (tylko w l. mnogiej) – według polskiego prawa są to papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Nazwa pochodzi z franc. devise – „waluta”.

Dewizami mogą być:

- krótkoterminowe należności
- dokumenty stwierdzające istnienie zagranicznych należności u zagranicznych kontrahentów (np. papiery wartościowe pełniące funkcją płatniczą – weksle, czeki, czeki podróżne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewociarski

właściwy dewotom, dewotkom; nacechowany dewocją

przymiotnik

(1.1) rzad. nacechowany dewocją, właściwy dewocji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewocja

1. pobożność, gotowość służenia Bogu przez życie w zgodzie z religią;
2. przerost form zewnętrznej pobożności przy braku istotnych treści duchowych; bigoteria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;

Dewocja (łac. devotio – poświęcenie, ofiarowanie) lub bigoteria (fr. bigoterie – jw.) – pobożność, gorliwość w zachowaniach religijnych. Cechuje się zwykle rygoryzmem moralnym wobec zachowań własnych oraz innych ludzi. Termin „dewocja” może mieć znaczenie pozytywne i pejoratywne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewocjonalia

1. przedmioty przedstawiające świętych lub symbolizujące prawdy wiary;
2. przedmioty używane w praktykach religijnych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hand. różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;

Dewocjonalia (z łac. devovere – poświęcić) – drobne przedmioty kultu religijnego (np. medaliki, różańce, obrazki) znajdujące się w handlu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewocjonalium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) drobny przedmiot związany z kultem religijnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewocjonalny

przymiotnik

(1.1) dotyczący dewocjonalium

#### Źródła:

Wiktionary

# Dewocyjność

→ dewocyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co dewocyjne; cecha tych, którzy są dewocyjni

Patrz:dewocyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewocyjny

związany z dewocją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dewocją

przymiotnik jakościowy

(2.1) pogard. świętoszkowaty, przesadnie pobożny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewódzki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewojtylizacja

odchodzenie od nauk i poglądów Jana Pawła II

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewolaj

rodzaj kotletów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewolucja

w administracji - przeniesienie kompetencji z jednego organu na drugi

- dewolucja – teoria o stopniowym zaniku złożoności organizmów
- dewolucja – pojęcie prawnicze

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewolucyjny

→ dewolucja; dewolutywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewolutywność

stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji

Dewolutywność – stan prawny przenoszący postępowanie do organu wyższej instancji. Dewolutywność spotykana jest w postępowaniu administracyjnym, administracyjnosądowym, cywilnym oraz karnym. Zaskarżony środek rozpatrywany jest przez organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który ów środek wydał (w postępowaniu administracyjnym) albo sąd wyższej instancji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewolutywny

→ dewolucja; dewolucyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dewon

czwarty okres ery paleozoicznej, trwający od ok. 395 do ok. 345 mln lat temu, dzielący się na trzy epoki: dewon dolny, środkowy i górny; okres dewoński

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

Dewon – termin o dwojakim znaczeniu:

- w sensie geochronologicznym – czwarty okres ery paleozoicznej. Trwał około 60 milionów lat (od 419,2 ± 3,2 do 358,9 ± 0,4 mln lat temu). Dzieli się na trzy epoki: dewon wczesny, dewon środkowy i dewon późny.
- w sensie chronostratygraficznym – czwarty system eratemu paleozoicznego, leżący powyżej syluru, a poniżej karbonu. Dzieli się na trzy oddziały: dewon dolny, dewon środkowy i dewon górny. Międzynarodowy stratotyp granicy sylur–dewon znajduje się w Klonku koło Suchomastów (około 35 km SW od Pragi). Granica oparta jest na pojawieniu się graptolita Monograptus uniformis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dewoński

przymiotnik od: dewon (np. okres dewoński)

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący dewonu, występujący, powstały w dewonie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewot

człowiek świętoszkowaty, przesadnie religijny; bigot; pobożniś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. osoba manifestacyjnie pobożna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewota

człowiek świętoszkowaty, przesadnie religijny; bigot; pobożniś

Dewocja (łac. devotio – poświęcenie, ofiarowanie) lub bigoteria (fr. bigoterie – jw.) – pobożność, gorliwość w zachowaniach religijnych. Cechuje się zwykle rygoryzmem moralnym wobec zachowań własnych oraz innych ludzi. Termin „dewocja” może mieć znaczenie pozytywne i pejoratywne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dewotka

kobieta manifestacyjnie religijna; bigotka; świętoszka; nabożnisia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: dewot

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dewulgaryzacja

utrata, zanik cechy ordynarności, nieprzyzwoitości

#### Źródła:

SJP.pl

# Deyna

[czytaj: dejna] nazwisko, np. Kazimierz Deyna (1947-1989), polski piłkarz

- Kazimierz Deyna (1947-1989) – polski piłkarz
- Deyna Cup

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezabil

swobodny strój domowy poranny lub nocny; niekompletne ubranie, strój negliżowy

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) przest. żart. ubiór domowy, negliż

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezabilka

dawniej: swobodny, domowy ubiór ranny lub nocny: negliż, dezabil

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezadaptacyjny

w psychologii: uniemożliwiający przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska

przymiotnik jakościowy

(1.1) psych. taki, który uniemożliwia komuś przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezaeracja

usunięcie z czegoś powietrza lub innych gazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaerować

odpowietrzać, pozbawiać gazu; dokonywać dezaeracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezagenturyzacja

usuwanie tajnych agentów z urzędów, wojska itp.; deagenturyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaktualizacja

utrata aktualności, stanie się nieaktualnym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) utrata aktualności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezaktualizować

pozbawiać aktualności, czynić nieaktualnym; deaktualizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaktywacja

dezaktywizacja, deaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie albo osłabienie aktywności czegoś

(1.2) wyłączenie usługi

Dezaktywacja (dez- z fr. dés- od łac. de-; aktywacja z łac. activus 'czynny') – usuwanie substancji powodujących skażenie promieniotwórcze terenu, wody, żywności, sprzętu, uzbrojenia, itp. Procesy dezaktywacji świadczone są przez specjalistyczne służby DDD.

Zobacz: dekontaminacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezaktywacyjny

→ dezaktywacja

Patrz:dezaktywacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaktywizacja

dezaktywacja, deaktywacja;
1. oczyszczanie z elementów radioaktywnych;
2. pozbawienie czegoś aktywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaktywować

deaktywować (niezalecane);
1. czynić nieaktywnym, wyłączać;
2. usuwać skażenie promieniotwórcze

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaktywująco

→ dezaktywujący

Patrz:dezaktywujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaminacja

reakcja chemiczna polegająca na wyeliminowaniu z cząsteczki grupy aminowej; dezaminacja

Deaminacja (dezaminacja) - reakcja chemiczna polegająca na eliminacji z cząsteczki związku chemicznego grupy aminowej (-NH2), najczęściej z wydzieleniem amoniaku.

W wielu przypadkach deaminacji towarzyszą reakcje następcze, prowadzące do zastąpienia grupy aminowej inną grupą organiczną. Bardzo częstą formą deaminacji jest przekształcenie grupy aminowej do ketonowej w cyklicznych związkach organicznych. Przykładem może być deaminacja cytozyny, w wyniku której powstaje uracyl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezaminaza

w biochemii: dezaminaza (adeninowa) - enzym katalizujący rozerwanie wiązania pomiędzy węglem i azotem, przy utworzeniu amoniaku jako produktu tej reakcji; aminohydrolaza adenozyny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezamortyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii

Dezamortyzacja (hiszp. desamortización) – hiszpański proces zainicjowanej przez państwo i regulowanej ustawowo redystrybucji ziemi; polegał on najpierw na wywłaszczaniu terenów będących pod kontrolą różnych instytucji (głównie Kościoła Katolickiego i wspólnot komunalnych), a następnie ich sprzedaży na licytacjach.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezaprobacja

dawniej: dezaprobata - negatywna ocena czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaprobata

negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) negatywny stosunek do czegoś, negatywna ocena

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezaprobować

ujemnie oceniać coś, nie pochwalać czegoś; potępiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezaprobujący

→ dezaprobować

Patrz:dezaprobować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezasemblacja

w informatyce: odtworzenie kodu źródłowego z programu zapisanego w kodzie maszynowym; deasemblacja

Deasembler, dezasembler (czasem „disasembler” od ang. disassembler) – program komputerowy, który tłumaczy język maszynowy lub kod bajtowy na język asemblera (tj. do postaci mnemonicznej). Deasembler jest niskopoziomowym odpowiednikiem dekompilatora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezasembler

w informatyce: program komputerowy tłumaczący język maszynowy na język asemblera; deasembler

Deasembler, dezasembler (czasem „disasembler” od ang. disassembler) – program komputerowy, który tłumaczy język maszynowy lub kod bajtowy na język asemblera (tj. do postaci mnemonicznej). Deasembler jest niskopoziomowym odpowiednikiem dekompilatora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezatomizacja

tworzenie stref pozbawionych broni nuklearnej; denuklearyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezatomizować

tworzyć terytoria pozbawione broni nuklearnej; denuklearyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezawantaż

szkoda, strata

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. strata, ubytek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezawuacja

pomniejszanie czyichś zasług lub wartości czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezawuować

nie uznawać czyjegoś prawa do jakichś działań

czasownik przechodni niedokonany (dk. zdezawuować)

(1.1) umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezawuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dezawuować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Deżdż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. deszcz

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezel

potocznie: stary, zniszczony lub podniszczony przedmiot; rupiec, grat, gruchot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. stary, wyeksploatowany, zniszczony samochód

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezelować

potocznie: niszczyć w wyniku używania; dezolować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. niszczyć coś wskutek intensywnego używania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dezelować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezercja

1. ucieczka z wojska;
2. przenośnie: ucieczka skądś lub rezygnacja z czegoś z braku odwagi, by stawić czoła trudnościom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ucieczka z wojska

(1.2) odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie

Dezercja (łac. desertio „opuszczenie”) – przestępstwo w postaci samowolnego opuszczenia jednostki wojskowej lub pozostawania poza nią, z zamiarem uchylania się od służby wojskowej. Żołnierz dokonujący dezercji określany jest dezerterem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezercyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dezercją, dotyczący dezercji

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezerter

1. żołnierz, który uciekł z wojska; zbieg;
2. przenośnie: osoba unikająca obowiązków, czegoś sprawiającego kłopot; kapitulant, kunktator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

- Dezerter – polska grupa muzyczna
- Dezerter – singel zespołu Dezerter
- Dezerter – radziecki film z 1933 roku w reżyserii Wsiewołoda Pudowkina
- Dezerter – polski film z 1958 roku w reżyserii Witolda Lesiewicza i Janusza Weycherta
- Dezerter – amerykański film z 1971 w reżyserii Burta Kennedy’ego
- Dezerter – australijski film z 1985 roku w reżyserii Michaela Jenkinsa
- Dezerter – film z 2002 roku w reżyserii Martina Huberty’ego
- Dezerter – niemiecki film z 2020 roku w reżyserii Floriana Gallenbergera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezerterka

kobieta uciekająca z wojska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. kobieta dokonująca dezercji – ucieczki z wojska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezerterować

1. dopuszczać się dezercji, uciekać z wojska;
2. przenośnie: uciekać z jakiegoś miejsca, aby uniknąć czegoś przykrego, niewygodnego, sprawiającego kłopot

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezerterski

→ dezerter

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dezerterem, dotyczący dezertera

Patrz:dezerter

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezertyfikacja

proces powstawania obszarów pustynnych; desertyfikacja, pustynnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezeta

DZ - dezeta - typ łodzi żaglowej

DZ (Dezeta, DeZeta) – bezpokładowy jacht mieczowy wiosłowo-żaglowy (dziesięciowiosłowy, skrót DZ pochodzi od "Dziesięć Załogi") o ożaglowaniu kecza gaflowego, kadłub drewniany lub z tworzywa sztucznego. Powierzchnia ożaglowania ok. 30 m², maksymalna załoga 12 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezetatyzacja

ograniczenie wpływu władz państwowych na gospodarkę, usamodzielnienie i prywatyzacja przedsiębiorstw; deetatyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezetka

mała dezeta (łódź żaglowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezful

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Dezful (perski: دزفول) – miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan, nad rzeką Dez, przy Kolei Transirańskiej.

W 2011 roku miejscowość liczyła 248 380 mieszkańców; dla porównania, w 2006 było ich 235 819, w 1996 – 202 639, zaś w 1966 – około 84,5 tysiąca. Ośrodek przemysłu spożywczego i skórzanego. Wyrabia się tam dywany. Miejscowość leży na trasie Kolei Transirańskiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezideologizacja

[czytaj: dez-ideologizacja] pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego, oddzielenie od ideologii, zaprzestanie kierowania się jakąś ideologią

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pozbawienie czegoś charakteru ideologicznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deziluzja

[czytaj: dez-iluzja] brak, pozbawienie iluzji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak iluzji

(1.2) pozbawienie złudzeń, rozczarowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Deziluzyjny

[czytaj: dez-iluzyjny] przymiotnik od: deziluzja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezindustrializacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zanikanie uprzemysłowienia;

Dezindustrializacja lub odprzemysłowienie – przeciwieństwo industrializacji (uprzemysłowienia); czyli proces w którym następuje zanik standardowych gałęzi przemysłu, zwłaszcza ciężkiego i powiązanych gałęzi (np. górnictwa).

Stanowiące dotychczas główny napęd ekonomiczny racjonalizacja i korzyści skali ustępują miejsca zdolnościom innowacyjnym w sferze techniki oraz innowacjom w kontaktach z klientami. W miejsce przemysłu zwiększa się znaczenie sektora usług. Niekiedy może wystąpić proces dużego wzrostu wydajności pracy w przemysłach wysokiej techniki przy równoczesnym spadku zatrudnienia w tradycyjnych gałęziach przemysłu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezinflacja

[czytaj: dez-inflacja] w ekonomii: spadek tempa inflacji, wolniejszy wzrost cen

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. spadek tempa inflacji przy zachowaniu jej dodatniej wartości;

Dezinflacja – obniżanie stopy inflacji, czyli wolniejszy wzrost cen.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezinflacyjny

→ dezinflacja [czytaj: dez-inflacyjny]

przymiotnik

(1.1) przym. od dezinflacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezinformacja

[czytaj: dez-informacja]
1. fałszywa, rzekoma informacja;
2. zamierzone wprowadzanie w błąd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

Dezinformacja – zamierzona i konsekwentna formułaprzekazu informacji w tym fałszywych lub zmanipulowanych oraz fabrykowanie takiego przekazu poprzez tworzenie różnego rodzaju nieprawdziwych dokumentów, obrazów graficznych, zdjęć zmodyfikowanych, filmów, organizacji itd. które wprowadzają w błąd (powodują powstanie obrazu świata niezgodnego z rzeczywistością) i wywołują określone efekty w postaci:

- podejmowania przez odbiorcę błędnych decyzji,
- wytworzenia poglądu,
- działania lub jego braku,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezinformacyjny

[czytaj: dez-informacyjny] przymiotnik od: dezinformacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinformator

[czytaj: dez-informator] osoba wprowadzająca kogoś w błąd; matacz, krętacz, kombinator

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinformatorka

kobieta wprowadzająca kogoś w błąd; mataczka, krętaczka, kombinatorka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinformować

[czytaj: dez-informować] wprowadzać w błąd podając fałszywe informacje, udzielać mylących informacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinstalacja

[czytaj: dez-instalacja] usunięcie zainstalowanego programu komputerowego; deinstalacja, odinstalowanie

Dezinstalacja programu lub krótko dezinstalacja – proces w założeniu w pełni odwrotny do instalacji.

Wykonywany jest przez specjalny program komputerowy lub skrypt dezinstalacyjny, usuwający pliki aplikacji uprzednio skopiowane na dysk komputera użytkownika z jednoczesnym przywróceniem ustawień środowiska systemu operacyjnego sprzed instalacji – o ile jest to możliwe. Niekiedy usuwanie plików jest dwuetapowe, gdy są one w trakcie dezinstalacji używane przez inne programy (procesy) – wtedy w trakcie instalacji pliki takie są zaznaczane jako podlegające usunięciu po przeładowaniu systemu operacyjnego. Operacja dezinstalacji może być wykonywana na podstawie dziennika instalacji, o ile program instalacyjny taki dziennik utworzył.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezinstalator

[czytaj: dez-instalator] program do odinstalowywania innych programów; deinstalator

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinstalować

usuwać zainstalowany program komputerowy; odinstalowywać, deinstalować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintegracja

[czytaj: dez-integracja] dezyntegracja;
1. osłabienie integralności lub rozpad całości na elementy cząstkowe;
2. w psychologii: osłabienie lub rozpad wewnętrznej organizacji psychiki (osobowości);
3. w geologii: rozpad skał na bloki, płyty lub ziarna pod wpływem zmian temperatury lub rozrastania się korzeni roślin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozpad jakiejś całości

(1.2) osłabienie czynników jednoczących

- Dezintegracja skał
- Dezintegracja – termin z zakresu psychologii (zob. dezintegracja pozytywna)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezintegracyjny

[czytaj: dez-integracyjny] związany z dezintegracją (dezyntegracją); dezyntegracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintegralny

[czytaj: dez-integralny] nieobejmujący wszystkich elementów; dezyntegralny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintegrator

[czytaj: dez-integrator] maszyna do rozdrabniania brył na kawałki określonej wielkości; kruszarka, rozdrabniarka; łamacz; dezyntegrator

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintegrować

[czytaj: dez-integrować] powodować dezintegrację, pozbawiać spójności, jednolitości; dezyntegrować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintegrująco

→ dezintegrujący

Patrz:dezintegrujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezintermediacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zarz. eliminowanie pośredników z łańcucha dostaw i świadczonych usług;

Dezintermediacja („odpośredniczenie”) – pojęcie stosowane w ekonomii oznaczające eliminowanie pośredników.

W miejsce rozwijania tradycyjnych kanałów dystrybucji, które zawierają pewne rodzaje pośrednictwa (jak np. dystrybutor, hurtownik, broker czy agent), przedsiębiorstwa mogą obsługiwać każdego klienta w sposób bezpośredni (np. przez Internet). Głównym celem tego typu rozwiązań jest ograniczanie kosztów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezinwestycja

[czytaj: dez-inwestycja] wyzbycie się aktywów o niskiej produktywności lub uznanych za zbędne; dywestycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezinwestycyjny

[czytaj: dez-inwestycyjny] związany z dezinwestycją (formą restrukturyzacji przedsiębiorstwa), dotyczący dezinwesycji, np. transakcja dezinwestycyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezodorancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dezodorant

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezodorant

1. kosmetyk eliminujący lub osłabiający przykry zapach ciała;
2. środek do odświeżania powietrza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hig. produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

Dezodorant – środek chemiczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała.

Pierwsze wzmianki o pierwowzorze dezodorantu pojawiły się około 5500 lat temu na terenie dzisiejszych Chin. Początkowo były to minerały zawierające glin. W Europie odpowiedniki dzisiejszych dezodorantów pojawiły się w I wieku p.n.e, 3400 lat później niż w Chinach. Uzyskiwane były również ze związków glinu przez Rzymian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezodorantowy

→ dezodorant

Patrz:dezodorant

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezodorować

potocznie: dezodorować się - używać preparatu zmniejszającego lub eliminującego nieprzyjemny zapach ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezodoryzacja

likwidacja przykrej woni z produktów lub pomieszczeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) usuwanie niemiłego zapachu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezodoryzacyjny

→ dezodoryzacja

Patrz:dezodoryzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezodoryzator

odwaniacz;
1. substancja eliminująca lub osłabiająca nieprzyjemne zapachy
2. urządzenie przemysłowe do odwaniania produktów

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezodoryzować

usuwać przykry zapach, niemiłą woń z produktów lub pomieszczeń; odwaniać

czasownik

(1.1) usuwać niemiły zapach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezodoryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dezodoryzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezoksydacja

usuwanie tlenu ze związku chemicznego; odtlenianie, redukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezoksykortykosteron

hormon wytwarzany przez korę nadnerczy, mający wpływ na gospodarkę sodu i potasu w ustroju; DOCA

Deoksykortykosteron (łac. Desoxycortonum; daw. dezoksykortykosteron; DOC) – hormon produkowany przez korę nadnerczy, odpowiedzialny za zatrzymywanie w organizmie wody i sodu oraz wydalanie potasu (resorpcja w proksymalnych i dystalnych odcinkach kanalików krętych w nefronie). Jest powszechnie stosowany w lecznictwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezoksyrybonukleaza

enzym trawienny pochodzenia trzustkowego; deoksyrybonukleaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezoksyrybonukleinowy

kwas dezoksyrybonukleinowy - organiczny związek chemiczny pełniący rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych i wirusów; DNA, kwas deoksyrybonukleinowy

przymiotnik

(1.1) daw. chem. tylko w wyrażeniu: kwas dezoksyrybonukleinowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezoksyryboza

pięciowęglowy cukier wchodzący w skład DNA; deoksyryboza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. zob. deoksyryboza.

Deoksyryboza (2-deoksyryboza, dezoksyryboza) – cukier prosty z grupy aldopentoz. W deoksyrybozie w pozycji 2, zamiast grupy hydroksylowej obecnej w rybozie, znajduje się atom wodoru, w związku z czym nie podlega ona pod wzór ogólny węglowodanów [Cx(H2O)y].

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezolacja

przestarzałe: rozpacz, desperacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezolować

potocznie: niszczyć w wyniku używania; dezelować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorganizacja

brak organizacji, porządku; nieład, zamęt, rozprzężenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak porządku, zamęt w jakiejś strukturze, działaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezorganizacyjny

związany z dezorganizacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorganizator

osoba wprowadzająca zamęt, chaos, niszcząca coś zorganizowanego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorganizować

1. powodować dezorganizację, niszczyć ład; rozprzęgać;
2. dezorganizować się - ulegać dezorganizacji; rozprzęgać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorganizujący

1. powodować dezorganizację, niszczyć ład; rozprzęgać;
2. dezorganizować się - ulegać dezorganizacji; rozprzęgać się

Patrz:dezorganizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorientacja

1. utrata, brak orientacji;
2. mylny, błędny pogląd;
3. zaburzenie orientacji związanej z miejscem, czasem, sytuacją lub własną osobą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak orientacji w jakiejś sprawie, niewłaściwy pogląd

(1.2) utrata lub zaburzenie orientacji dotyczącej czasu, miejsca, sytuacji lub tożsamości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezorientować

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezorientujący

1. powodować utratę orientacji, wprowadzać w błąd; mylić;
2. dezorientować się - tracić orientację

Patrz:dezorientować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezubekizacja

potocznie: ogół działań mających na celu zniwelowanie efektów działania UB i SB w PRL i pozbawienie agentów tych służb wpływów na życie polityczne i gospodarcze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. publ. element dekomunizacji, postulat pozbawienia przywilejów byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL;

Dezubekizacja (nienormatywne formy: deubekizacja, deesbekizacja) – postulat zgłaszany przez różne ugrupowania określające się jako antykomunistyczne dotyczący pozbawienia przywilejów byłych funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa PRL. Dezubekizacja jest elementem szeroko rozumianej dekomunizacji.

Zgłaszane pomysły dotyczyły:

- obniżenia wysokości emerytury;
- pozbawienia możliwości sprawowania funkcji publicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezubekizacyjny

→ dezubekizacja

przymiotnik

(1.1) publ. związany z dezubekizacją, dotyczący dezubekizacji

Patrz:dezubekizacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezurbanistyczny

→ dezurbanizm

Patrz:dezurbanizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezurbanizacja

1. odchodzenie od miejskiego charakteru zabudowy;
2. odpływ ludności miejskiej na wieś;
3. tendencja do unikania zwartych skupień w planowaniu i budowaniu miast; dezurbanizm

Dezurbanizacja – proces polegający na spadku liczby ludności miast w obszarach metropolitalnych oraz aglomeracjach, któremu towarzyszy rozwój oddalonych od nich małych miast.

W demograficzno-strukturalnym modelu cyklu życia miejskiego Leo van den Berga dezurbanizacja jest fazą w rozwoju miasta następującą po suburbanizacji i poprzedzająca reurbanizację. Początkowo jest to dezurbanizacja relatywna, podczas której wrasta liczba ludności na peryferiach, ale wolniej w stosunku do spadku liczby ludności w centrum, a następnie dochodzi do dezurbanizacji absolutnej, podczas której również na przedmieściach i w całym obszarze metropolitalnym następuje wyludnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezurbanizacyjny

→ dezurbanizacja

Patrz:dezurbanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezurbanizm

tendencja do unikania zwartych skupień w planowaniu i budowaniu miast; dezurbanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od dezyderat

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezyderat

jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderium, desiderium

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żądanie, życzenie, postulat

Dezyderat (łac. desideratum „pragnienie”) – rodzaj aktu prawnego zawierającego oficjalnie wystosowywane postulaty lub życzenia kierowane przez jedną instytucję do drugiej.

W Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej dezyderaty są tworzone przez komisje sejmowe w określonych sprawach i mogą być skierowane do Rady Ministrów lub poszczególnych jej członków, Prezesa NIK, Prezesa NBP, Prokuratora Generalnego lub Głównego Inspektora Pracy – (art. 159 ust. 1 regulaminu Sejmu RP). Adresat nie ma prawnego obowiązku wykonania postulatów zawartych w dezyderacie, ale musi zająć wobec nich stanowisko w ciągu 30 dni od dnia otrzymania dezyderatu, chyba że Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ustali inny termin.Odpowiedź rozpatruje komisja. W razie nieotrzymania odpowiedzi w terminie lub uznania otrzymanej odpowiedzi za niezadowalającą, komisja może ponowić dezyderat, przedłożyć Marszałkowi Sejmu RP wniosek o zwrócenie odpowiedzi jako niezadowalającej lub przedłożyć Sejmowi RP projekt odpowiedniej uchwały lub rezolucji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezyderata

poemat napisany przez Maxa Ehrmanna, zawierający wskazówki odnośnie dobrego życia

Dezyderata, oryg. ang. Desiderata (dezyderaty, życzenia) – poemat napisany przez Maxa Ehrmanna, zawierający wskazówki na temat dobrego życia.

Polskie tłumaczenie Dezyderatów w przekładzie Andrzeja Jakubowicza ukazało się w książce Kazimierza Jankowskiego „Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej” (Warszawa 1972).

Odwoływali się do niego hippisi, jest też popularny wśród uczestników ruchu Anonimowych Alkoholików.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezyderia

dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderat, desiderium

Dezyderia – żeński odpowiednik imienia Dezydery. Oznacza "upragniona".

Dezyderia imieniny obchodzi razem z Dezyderym/Dezyderiuszem: 11 lutego i 23 maja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezyderium

dawniej: jasno sformułowane żądanie, życzenie lub propozycja; postulat, dezyderat, desiderium

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderiusz

imię męskie

- Dezyderiusz (imię)
- Dezyderiusz Akwitański – książę Akwitanii
- Dezyderiusz – król Longobardów w latach 757–774
- Dezyderiusz – opat klasztoru na Monte Cassino
- Dezyderiusz – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 305 r.
- Dezyderiusz z Vienne – święty chrześcijański, męczennik, zm. w 607 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezyderiuszostwo

Dezyderiusz z małżonką; Dezyderiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderiuszowie

Dezyderiusz z małżonką; Dezyderiuszostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderostwo

Dezydery z małżonką; Dezyderowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderowie

Dezydery z małżonką; Dezyderostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyderowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderego lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezydery

imię męskie

Dezydery, również: Dezyderiusz lub Dezyder – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa desiderius oznaczającego „upragniony”. Imię to jest obecne w Polsce od XIII w. Patronem imienia jest m.in. św. Dezydery, arcybiskup Bourges.

Żeńskim odpowiednikiem jest Dezyderia.

Dezydery imieniny obchodzi: 11 lutego, 23 maja i 17 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dezyderzyny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dezyderii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynfekcja

niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych lub gnilnych w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

Dezynfekcja (po polsku dosłownie oznacza odkażanie) – postępowanie mające na celu niszczenie drobnoustrojów i ich przetrwalników. Dezynfekcja niszczy formy wegetatywne mikroorganizmów, ale nie zawsze usuwa formy przetrwalnikowe. Zdezynfekowany materiał nie musi być jałowy. Dezynfekcja, w przeciwieństwie do antyseptyki dotyczy przedmiotów i powierzchni użytkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezynfekcyjny

→ dezynfekcja

przymiotnik

(1.1) taki, który dezynfekuje

Patrz:dezynfekcja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezynfekować

niszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub gnilne w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażać

czasownik

(1.1) dokonywać dezynfekcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezynfekowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. usuwanie drobnoustrojów chorobotwórczych

#### Źródła:

Wiktionary

# Dezynfektor

człowiek zatrudniony przy dezynfekowaniu, przeprowadzający dezynfekcję

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która dezynfekuje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przyrząd do dezynfekcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dezynfektorka

kobieta zatrudniona przy dezynfekowaniu, przeprowadzająca dezynfekcję

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynfektyk

środek do niszczenia drobnoustrojów; antyseptyk, środek dezynfekcyjny (odkażający)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynfekujący

niszczyć drobnoustroje chorobotwórcze lub gnilne w celu zapobiegnięcia zakażeniu; odkażać

Patrz:dezynfekować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynsekcja

tępienie owadów i innych szkodliwych stawonogów, zwłaszcza środkami chemicznymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

Dezynsekcja – tępienie szkodliwych owadów (zwłaszcza pasożytniczych jak: muchy, komary, pchły, wszy, pluskwy i karaluchy), ich jaj i larw, ze względów sanitarnych i gospodarczych. W szerszym znaczeniu niszczenie stawonogów w ogóle.

Dezynsekcję można wykonać przez zastosowanie środków fizycznych (para, ogień, gorące powietrze, promieniowanie ultrafioletowe, gaz, szron), mechanicznych (wyłapywanie, trzepanie, oczyszczanie), chemicznych (środki owadobójcze) i biologicznych (zwalczanie za pomocą innych organizmów żywych np. nicieni).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dezynsekcyjny

związany z dezynsekcją

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynsekować

tępić owady i inne szkodliwe stawonogi, zwłaszcza środkami chemicznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyntegracja

dezintegracja;
1. osłabienie integralności lub rozpad całości na elementy cząstkowe;
2. w psychologii: osłabienie lub rozpad wewnętrznej organizacji psychiki (osobowości);
3. w geologii: rozpad skał na bloki, płyty lub ziarna pod wpływem zmian temperatury lub rozrastania się korzeni roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyntegracyjny

związany z dezyntegracją (dezintegracją); dezintegracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyntegralny

nieobejmujący wszystkich elementów; dezintegralny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyntegrator

maszyna do rozdrabniania brył na kawałki określonej wielkości; kruszarka, rozdrabniarka, dezintegrator, łamacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezyntegrować

powodować dezyntegrację, pozbawiać spójności, jednolitości; dezintegrować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dezynwoltura

nadmierna swoboda w zachowaniu; nonszalancja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekceważące, zbyt swobodne zachowanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary