# Ap

1. [czytaj: a pe lub ej pi] skrót od: Associated Press - amerykańska agencja prasowa;
2. skrót od: Adobe Photoshop - program graficzny;
3. skrót od: Aeroklub Polski - stowarzyszenie zrzeszające ludzi uprawiających sport i rekreację polegającą na różnych formach latania w powietrzu

skrót

(1.1) = bibl. Apokalipsa świętego Jana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ap.

skrót od: apostoł; apost.

skrót

(1.1) = rel. apostoł

(1.2) = apelatyw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) reg-pl|Poznań. przest. opryszek, oprych, zbój

Apach – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Mozela.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 798 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 238 osób/km² (wśród 2335 gmin Lotaryngii Apach plasuje się na 441. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1148.).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apache

[czytaj: apacz] helikopter marki Apache

- Apacze – plemię Indian północnoamerykańskich
- Apache (polski tytuł: Ostatnia walka Apacza) – amerykański western z 1954 roku
- Boeing AH-64 Apache – amerykański śmigłowiec szturmowy
- North American A-36 Apache – amerykański samolot myśliwsko-szturmowy
- Apache – serwer HTTP
- Apache Software Foundation – fundacja oprogramowania
- Apache License – licencja wolnego oprogramowania
- Apache – gra komputerowa pod system MS-DOS
- skala APACHE

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apacki

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Apaczami, dotyczący Apaczów

#### Źródła:

Wiktionary

# Apacz

Indianin należący do zespołu grup etnicznych Ameryki Północnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apacze

Indianie Ameryki Północnej dawniej prowadzący koczowniczy tryb życia, współcześnie rolnicy i hodowcy w rezerwatach Nowego Meksyku i Arizony

Apacze (N’de lub Dine’é – „ludzie”) – zespół grup etnicznych Indian Ameryki Północnej, spokrewnionych prawdopodobnie z Atabaskami, zamieszkujący głównie stan Nowy Meksyk.

Nazwa Apacze obejmuje wiele grup mówiących dialektami południowo-atabaskańskimi, spośród których najbardziej znanymi były Mescalero, Jicarilla, Chiricahua i tzw. Apacze-Kiowa (właściwie Naishadena, żyjący w ścisłych związkach z plemieniem Kiowa z kaddoańskiej grupy językowej, inaczej Apacze Preriowi). Najdalej wysuniętych na zachód określa się Western Apaczami (społeczności znane pod nazwą San Carlos, White Mountains i Tonto). W zachodnim Teksasie mieszkali Apacze Lipan, którzy po walkach z Meksykiem i z napierającymi na nich osadnikami amerykańskimi zostali wyparci do Nowego Meksyku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apaczka

Indianka należąca do zespołu grup etnicznych Ameryki Północnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. członkini indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apadana

w starożytnej Persji: monumentalna sala audiencyjna o stropie wspartym na kolumnach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apage

z greki: idź precz, oddal się!

#### Źródła:

SJP.pl

# Apagoge

dowód nie wprost, polegający na udowodnieniu, że fałszywe jest negowanie twierdzenia, które trzeba udowodnić; dowód apagogiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apaj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) reg-pl|Poznań. przest. opryszek, oprych, zbój

#### Źródła:

Wiktionary

# Apanasewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Apanaż

1. w monarchii: pensja dla członków rodu panującego
2. dawniej: zasiłek, środki na utrzymanie, zwykle niezbyt zasłużone i nadmierne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apanaże

1. dochody, zwłaszcza za pracę wykonywaną nieregularnie (na zlecenie) lub w formie wolnego zawodu;
2. w historii: ziemia przyznawana dla członków dynastii niezasiadających na tronie, jako źródło utrzymania

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) urz. pieniądze przeznaczane na utrzymanie członków panującego rodu

(1.2) hist. fragment królewskich posiadłości, które panujący wydzielił dla młodszych członków rodu

(1.3) przen. książk. zyski wynikające z pełnienia wysokich funkcji

(1.4) przen. książk. pieniądze przeznaczane na czyjeś utrzymanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apanażowy

przymiotnik od: apanaż

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z apanażem, apanażami, dotyczący apanażu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apanowicz

nazwisko

Apanowicz:

- Franciszek Apanowicz
- Jerzy Apanowicz
- Magda Apanowicz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apap

lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy; paracetamol, acetaminofen, acenol

Paracetamol, acetaminofen (łac. paracetamolum) – organiczny związek chemiczny, hydroksylowa pochodna acetanilidu, stosowany jako lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. W handlu znajduje się od 1955. W Polsce stał się popularny w latach 90. XX wieku, wypierając z rynku aminofenazon, powszechnie wówczas używany lek przeciwgorączkowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aparacik

zdrobnienie od: aparat (przyrząd)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aparat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aparacikowy

przymiotnik od: aparacik

#### Źródła:

SJP.pl

# Aparat

1. urządzenie do wykonywania określonych czynności lub funkcji;
2. system powiązanych ze sobą urzędów, organów funkcyjnych, działających w jakiejś sferze życia publicznego (np. aparat władzy);
3. całość metod i środków służących weryfikacji hipotez naukowych (np. aparat pojęciowy);
4. zespół narządów organizmu pełniący daną funkcję (np. aparat ruchowy)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny

(1.2) med. przyrząd do korekcji wad

(1.3) anat. grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania

(1.4) instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. uczn. zabawny lub szokujący człowiek

(2.2) gwara więzienna cwaniak

Biblistyka:

- aparat Eutaliusza

Biologia:

- aparat gębowy
- aparat Golgiego
- aparat gnykowy
- aparat mowy
- aparat szparkowy
- aparat Webera

Chemia:

- aparat absorpcyjny
- aparat Deana-Starka
- aparat destylacyjny – destylator
- aparat Graefego
- aparat Kippa
- aparat Kocha
- aparat Orsata
- aparat Ruttnera
- aparat Soxhleta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aparatczyk

pogardliwie o działaczu i urzędniku aparatu partyjnego, kiedyś zwłaszcza w odniesieniu do urzędników partii komunistycznej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. polit. członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

Aparatczyk (ros. аппара́тчик) – etatowy, zawodowy funkcjonariusz Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego lub aparatu rządowego Związku Radzieckiego (ros. аппарат, aparat), ktokolwiek, kto sprawował jakąkolwiek funkcję biurokratyczną lub polityczną, z wyjątkiem wyższych szczebli zarządzania zwanych nomenklaturą. James H. Billington zdefiniował to słowo jako człowieka niesnującego wielkich planów, lecz wykonującego mrówczą pracę. Termin ten jest często uważany za pejoratywny, mający negatywne konotacje do jakości, kompetencji i postawy tak opisywanej osoby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aparatczykowy

przymiotnik od: aparatczyk; aparatczykowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Aparatka

→ aparat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: aparat; pot. uczn. kobieta zabawna lub szokująca

Aparatka (tyt. oryg. Braceface) – kanadyjsko-amerykańsko-chiński serial animowany dla nastolatków, nadawany w latach 2001–2004. Był produkowany dla studia Nelvana przez amerykańską aktorkę Alicię Silverstone, która również użyczyła głosu głównej bohaterce. W polskiej wersji językowej dubbinguje ją Małgorzata Kożuchowska.

Patrz:aparat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aparatownia

pomieszczenie, w którym umieszczone są aparaty wylęgowe piskląt

#### Źródła:

SJP.pl

# Aparatowy

przymiotnik od: aparat

przymiotnik

(1.1) związany z aparatem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) specjalista obsługujący dany rodzaj aparatów, maszyn lub procesów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aparatura

ogół aparatów zestawionych razem dla wykonania pewnego zadania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aparaturowy

przymiotnik od: aparatura

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z aparaturą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aparencja

dawniej:
1. pozór;
2. okazałość, blask

#### Źródła:

SJP.pl

# Apart

wypowiedź "na stronie" postaci teatralnej, skierowana do pozornie nieistniejącej publiczności

Apart Sp. z o.o. – polskie przedsiębiorstwo jubilerskie z siedzibą w Suchym Lesie koło Poznania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apartamencik

zdrobnienie od: apartament

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: apartament

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apartament

wygodne, elegancko urządzone, luksusowe mieszkanie lub pokój w hotelu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) reprezentacyjne wnętrze pałacu, ambasady itp.;

(1.2) wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

(1.3) hotel. komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu

Apartament – wielopokojowe mieszkanie w wysokim standardzie lub zespół pomieszczeń przeznaczonych dla potrzeb jednego użytkownika np. w hotelu. Nazwa pochodzi od francuskiego appartement oznaczającego większe mieszkanie, które z kolei wywodzi się z włoskiego appartare (oddzielić).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apartamentowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nowoczesny budynek z drogimi ekskluzywnymi mieszkaniami

Apartamentowiec – budynek mieszkalny składający się z apartamentów, zaprojektowany zgodnie z wysokimi standardami, usytuowany najczęściej w prestiżowej lokalizacji oraz wykonany z materiałów wysokiej jakości.

Z zasady apartamentowiec ma jedno wyróżniające się przeszklone wejście, zamiast kilku klatek, jakie mają bloki. Na parterze znajduje się recepcja, obsługiwana przez portiera.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apartamentowy

przymiotnik od: apartament

#### Źródła:

SJP.pl

# Apartheid

[czytaj: aparthejd] koncepcja "prawa do osobnego rozwoju", stanowiąca od roku 1948 podstawę rasistowskiej dyskryminacji ludności niebiałej; stworzona przez burskich nacjonalistów w Afryce Południowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

(1.2) polit. (w szerszym rozumieniu) polityka segregacji rasowej połączona z dyskryminacją

Apartheid (z afr. apartheid) – ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Południowej Afryce do połowy lat 90 XX wieku, oparty na segregacji rasowej. System segregacji był oparty na przekonaniu o wyższości rasy białej i dyskryminował ludność czarną i kolorową. W 1968 został uznany przez Organizację Narodów Zjednoczonych za zbrodnię przeciwko ludzkości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aparthotel

hotel składający się z apartamentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Apartnie

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Poznań. osobno

#### Źródła:

Wiktionary

# Apartny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Poznań. osobny

#### Źródła:

Wiktionary

# Apartyjność

deklarowanie nieprzynależenia do żadnej partii politycznej; bezpartyjność

#### Źródła:

SJP.pl

# Apartyjny

nienależący do żadnej partii politycznej; bezpartyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aparycja

wygląd zewnętrzny; prezencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. wygląd zewnętrzny (powierzchowny)

(1.2) przest. ukazanie się, pokazanie się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aparycyjny

rzadko: dotyczący wyglądu zewnętrznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Apastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego najbardziej oddalony od gwiazdy obieganej

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apasz

człowiek należący do świata przestępczego; opryszek, rzezimieszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś należący do przestępczego półświatka, w szczególności paryskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apaszka

trójkątna lub kwadratowa chustka noszona na szyi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

Apaszka – rodzaj kwadratowej chusty (najczęściej jedwabnej), składanej w trójkąt i zawiązywanej na szyi.

Pierwotnie element stroju apasza, czyli ulicznego chuligana, bandyty – stąd jej nazwa. W drugiej połowie XIX wieku noszona przez paryskich robotników. Później, w latach 20. XX wieku stała się popularna w sportowym stroju kobiecym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apaszkowy

→ apaszka

Patrz:apaszka

#### Źródła:

SJP.pl

# Apaszowski

łobuzerski; przymiotnik od: apasz (łobuz, włóczęga, huligan z fantazją)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apaszowy

przymiotnik od: apasz

#### Źródła:

SJP.pl

# Apate

iluzja sztuki, zwłaszcza teatru, mająca na celu wywołanie u widza prawdziwych uczuć za pomocą pozorowanych sytuacji

Apate (także Zdrada; gr. Ἀπάτη Apátē) – w mitologii greckiej uosobienie zdrady; córka Nyks; jedno z nieszczęść zawartych w puszce Pandory

Jej rzymską odpowiedniczką była Fraus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apateista

zwolennik poglądu, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. neol. zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apateistka

zwolenniczka poglądu, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka apateizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apateistyczny

taki, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia

przymiotnik

(1.1) filoz. neol. rzad. związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apateizm

pogląd, według którego Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. neol. założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

Apateizm (ang. apatheism) – przekonanie, założenie lub zaakceptowanie poglądu, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia.

Termin ten to neologizm, portmanteau powstałe z połączenia słów apatia i teizm, po raz pierwszy użyty w roku 2003 przez Jonathana Raucha w The Atlantic Monthly w artykule zatytułowanym Let It Be.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apatetyczny

polegający na stwarzaniu złudzenia, zwodniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Apatheia

ideał stoickiej doskonałości: brak uczuć, niedoznawanie żadnych emocji

Apatheia (stgr. ἀπάθεια, apátheia, od a 'brak' i páthos 'doświadczenie) – w filozofii starożytnej stan lub postawa nieczułości, beznamiętności, niewzruszoności osiągany przez mędrca i któremu przypisywano wartość etyczną .

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apatia

nieczułość na bodźce zewnętrzne, brak zaangażowania w cokolwiek, niezdolność do odczuwania i okazywania wzruszeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

(1.2) filoz. u stoików stan spokoju wewnętrznego

- Apatheia (filozofia)
- Apatia (psychopatologia)

- Apatia (grupa muzyczna)
- Apatia – album studyjny polskiego zespołu Pneuma

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apator

klub sportowy

Apator – polska grupa kapitałowa producentów oraz dystrybutorów urządzeń i systemów pomiarowych, a także dostawców nowoczesnych rozwiązań do automatyzacji pracy sieci elektroenergetycznej. Grupa działa w trzech segmentach biznesowych: energia elektryczna, woda i ciepło oraz gaz, dostarczając rozwiązania w zakresie opomiarowania wszystkich mediów użytkowych (liczniki energii elektrycznej, wodomierze, ciepłomierze, gazomierze), jak również zaawansowane technologicznie rozwiązania dla inteligentnych sieci elektroenergetycznych, wodnych i gazowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apatozaur

rodzaj dużego zauropoda z rodziny diplodoków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apatriotyczny

przymiotnik od: apatriotyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Apatryda

osoba nie posiadająca obywatelstwa żadnego państwa; bezpaństwowiec; apolita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która nie posiada żadnego obywatelstwa państwowego;

Apatryda (gr. άπατρις „pozbawiony ojczyzny”), bezpaństwowiec (ang. stateless person) – osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa.

Konwencja o statusie bezpaństwowców z 1954 definiuje w art. 1 bezpaństwowca jako osobę, która nie jest uznawana za obywatela żadnego państwa w zakresie obowiązywania jego prawa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apatyczka

→ apatyk

Patrz:apatyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Apatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób apatyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Apatycznieć

czasownik

(1.1) obojętnieć

#### Źródła:

Wiktionary

# Apatycznienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|apatycznieć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Apatyczność

obojętność na to, co się wokół dzieje, niewrażliwość na bodźce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co apatyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apatyczny

przymiotnik od: apatia; zobojętniały, nieczuły na bodźce zewnętrzne, niezdolny do odczuwania i okazywania wzruszeń (np. apatyczne spojrzenie, apatyczny chłopak)

przymiotnik

(1.1) obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

(1.2) będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apatyk

osoba apatyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Apatyt

minerał, fosforan wapnia zawierający fluor, chlor lub grupę wodorotlenową

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z gromady fosforanów;

Apatyt (gr. apatao = „oszukiwać, zwodzić, łudzić”, gdyż często bywa mylony z innymi minerałami jak beryl, nefelin, diopsyd, turmalin czy diaspor) – minerał z gromady fosforanów. Należy do minerałów szeroko rozpowszechnionych występujących we wszystkich typach skał.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apatytowy

przymiotnik od: apatyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Apatyty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim;

Apatyty (ros. Апатиты) – miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim, nad jeziorem Imandra. Czwarte co do wielkości miasto za północnym kołem biegunowym. Liczy około 53,8 tys. mieszkańców (2021). Tworzy miejski okręg, do którego oprócz miasta wchodzi osiedle Drelich-warga i stacja Chibiny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apałonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) białystok. warząchew, łyżka wazowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Apedagogiczny

niezgodny z zasadami pedagogiki; niepedagogiczny, szkodliwy wychowawczo

#### Źródła:

SJP.pl

# Apeiron

[czytaj: apejron] w greckiej filozofii przyrody: bezgraniczna, bezkształtna pramateria, będąca elementarnym tworzywem przyrody; apejron

- apeiron – pojęcie filozoficzne
- Apeiron – wydawnictwo prezentujące alternatywne teorie fizyki
- Apeiron – Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego w Krakowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apejron

bezgraniczna, bezkształtna pramateria, będąca elementarnym tworzywem przyrody - wg Anaksymandra z Miletu; apeiron

Apeiron (ἄπειρον) to greckie słowo oznaczające „(to, co jest) nieograniczone”, „bezgraniczne”, „nieskończone” lub „nieokreślone”, od ἀ- a-, „bez” i πεῖραρ peirar, „koniec, limit”, „granica”, (w jońskim dialekcie greki πέρας peras – „koniec, limit, granica”). Spokrewnione z perskim piramon, „granica, obwód, otoczenie”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apeks

1. punkt na sferze niebieskiej określający kierunek ruchu Słońca lub innego obiektu względem wybranej grupy gwiazd;
2. koniec języka

Apeks Słońca (łac. apex „szczyt; szpic czapki kapłana Jowisza”) – punkt, w kierunku którego Słońce porusza się względem innych jasnych gwiazd w otoczeniu.

Słońce, jako jedna z wielu miliardów innych gwiazd Drogi Mlecznej, obiega środek Naszej Galaktyki – podobnie jak planety krążą wokół Słońca. W wyniku tego ruchu przemieszcza się ono w odniesieniu do ośrodka międzygwiazdowego oraz innych gwiazd. Astronomowie ustalili, że apeks Słońca znajduje się w gwiazdozbiorze Herkulesa i Słońce porusza się w jego stronę z prędkością ok. 22 km/s. Jest to ok. 8% jego całkowitej prędkości w ruchu wokół Centrum Galaktyki (prędkość tę ocenia się obecnie na ok. 220 do 270 km/s).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apeksowy

przymiotnik od: apeks

#### Źródła:

SJP.pl

# Apel

1. zbiórka (w celu sprawdzenia obecności itp.);
2. odezwa, wezwanie;
3. karność psa myśliwskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. zbiórka wszystkich żołnierzy w jednostce

(1.2) eduk. zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)

(1.3) sygnał ogłaszający zbiórkę na apel (1.1)

(1.4) publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś

(1.5) publiczna wypowiedź skierowana do jakiejś osoby

(1.6) łow. karność psa myśliwskiego

(1.7) łow. sygnał do rozpoczęcia polowania

(1.8) utwór literacki, bezpośrednie wezwanie do adresata

Apel (fr. appel wezwanie, odwołanie) – bezpośrednie wezwanie, żądanie wysłuchania i odezwy – działania mającego na celu zastosowania się do treści niesionej słowami, kierowane przez autora ku czytelnikom lub ku słuchaczom apelu. Treść apelu często jest wyrazem uczuć mających łączyć nadawcę i jego odbiorców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apelacja

w prawie procesowym: środek odwoławczy, przysługujący od nieprawomocnego wyroku sądu I instancji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

(1.2) środ. praw. wyższa instancja sądownicza

(1.3) roln. region uprawy winorośli, gdzie wytwarza się wino określonego gatunku

- apelacja – odwołanie się od wyroku
- apelacja – termin stosowany w winiarstwie
  - apelacja – appellation d’origine contrôlée
- Apelacja – powieść Johna Grishama
- Apelacja – film radziecki z 1987 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apelacyjny

związany z apelacją (np. procedura apelacyjna, sąd apelacyjny)

przymiotnik

(1.1) związany z apelacją, dotyczący apelacji

(1.2) praw. związany z odwołaniami od wyroków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apelant

osoba lub instytucja wnosząca apelację

#### Źródła:

SJP.pl

# Apelantka

→ apelant

Patrz:apelant

#### Źródła:

SJP.pl

# Apelatiwum

w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatyw, appellativum, rzeczownik pospolity

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. apelatyw.

Nazwa pospolita (imię pospolite, apelatyw od łac. appellativum) – nazwa mogąca się odnosić do dowolnego egzemplarza desygnatów danej klasy przedmiotów (np. stół, drzewo, pies, kobieta, człowiek), w odróżnieniu od nazw własnych (imion własnych), odnoszących się do jednostek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apelatyw

w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatiwum, appellativum, rzeczownik pospolity

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki

Nazwa pospolita (imię pospolite, apelatyw od łac. appellativum) – nazwa mogąca się odnosić do dowolnego egzemplarza desygnatów danej klasy przedmiotów (np. stół, drzewo, pies, kobieta, człowiek), w odróżnieniu od nazw własnych (imion własnych), odnoszących się do jednostek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apelatywizacja

przekształcanie się nazwy własnej w rzeczownik pospolity; pospolicenie nazwy własnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Apelatywny

1. mający charakter rzeczownika pospolitego, apelatywu;
2. mający charakter nawoływania, wezwania do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Apeldoorn

Apeldoorn – miasto w prowincji Geldria (Gelderland), około 40 km na wschód od Amersfoort, w środkowej części Holandii.

Miasto jest regionalnym centrum. Najstarsze wzmianki o mieście, niegdyś zwanym Appoldro, pochodzą z VIII wieku. Miasto powstało jako osada na skrzyżowaniu dróg z Amersfoort do Deventer i drogi z Arnhem do Zwolle. Mapa z 1740 pokazuje miasto jako Apeldoorn.

#### Źródła:

Wikipedia

# Apelik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od apel

#### Źródła:

Wiktionary

# Apeliotes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Apeliotes (gr. Ἀπηλιώτης Apēliṓtēs ‘związany ze Słońcem’, łac. Solanus ‘wiatr wschodni’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru wschodniego.

Uosabiał porywisty wiatr, wiejący ze wschodu (lub, według niektórych źródeł, z południowego wschodu). Przypuszczalnie uchodził za syna tytana Astrajosa i tytanidy Eos oraz za brata Boreasza, Eurosa, Notosa, Zefira, Kajkiasa, Lipsa, Skirona (personifikacji wiatrów), Fosforosa (Hesperosa; personifikacji planety Wenus), niektórych gwiazd (personifikacji gwiazd).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apella

w starożytnej Sparcie: zgromadzenie ludowe spartiatów, które bez dyskusji przyjmowało lub odrzucało wnioski geruzji oraz wybierało gerontów i eforów; apella nie miała inicjatywy ustawodawczej

Apella (gr. Ἀπέλλα) – zgromadzenie ludowe w starożytnej Sparcie, uchwalające prawa, rozstrzygające najważniejsze kwestie państwowe i wybierające urzędników (gerontów i eforów), a od VI/V w. p.n.e. decydujące także o wypowiedzeniu wojny. Uczestniczyli w nim wszyscy pełnoprawni obywatele (homoioi – „równi”, czyli spartiaci), którzy ukończyli 20 lat. Zebrani nie mieli prawa dyskusji – w przeciwieństwie do Aten nie funkcjonowała zasada isegorii, a Spartanie jedynie przyjmowali lub odrzucali wnioski geruzji i eforów, bez możliwości wprowadzenia poprawek. Głosowano okrzykami, a w razie wątpliwości przez rozejście się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apelles

Apelles (ur. ok. 370 p.n.e. w Kolofonie lub na Kos, zm. ok. 300 p.n.e. na Kos) – największy wedle opinii starożytnych malarz grecki, syn Pytheosa z Kolofonu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Apelować

1. wzywać kogoś do czegoś, zwracać się z apelem;
2. w prawie: odwoływać się od wyroku, wnosić apelację

czasownik nieprzechodni

(1.1) książk. wzywać kogoś do czegoś, zwracać się z apelem

(1.2) praw. odwoływać się od wyroku, wnosić apelację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zwracanie się z apelem

(1.2) praw. składanie apelacji od wyroku

#### Źródła:

Wiktionary

# Apelowy

dotyczący apelu (w znaczeniu zbiórki), np. plac apelowy, przepisy apelowe

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z apelem, dotyczący apelu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apendyks

przestarzałe: dodatek, uzupełnienie, załącznik do książki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodatek, załącznik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apenin

1. Apenin Kalabryjski, góry w pd. części Płw. Apenińskiego;
2. nazwa wielu pasm, łańcuchów górskich i innych części Apenin

#### Źródła:

SJP.pl

# Apeniński

przymiotnik od: Apeniny (łańcuch górski), Apenin (część Apeninów)

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Apeninami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apeniny

łańcuch górski na Półwyspie Apenińskim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. łańcuch górski we Włoszech;

Apeniny (wł. Appennini) – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski, Toskański i Umbryjski), Środkowe i Południowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apepsja

niemożność trawienia wskutek braku wydzielania soków trawiennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Apercepcja

1. w filozofii: samoświadomość, zdolność do postrzegania przez umysł swych własnych stanów;
2. w psychologii: zdolność postrzegania i rozumienia, prowadząca w konsekwencji do przyswajania nowych wiadomości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;

Apercepcja – termin filozoficzny oznaczający postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów.

Leibniz wprowadzając to pojęcie odróżniał percepcję – przedstawianie sobie rzeczy – od apercepcji, która oznacza zdawanie sobie sprawy z tego przedstawiania. Krok dalej uczynił Kant, który odróżnił apercepcję empiryczną, czyli introspekcję od transcendentalnej jedności apercepcji, czyli warunku umożliwiającego samo doświadczanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apercepcjonistka

→ apercepcjonista

Patrz:apercepcjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Apercepcyjny

związany z apercepcją (np. procesy apercepcyjne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apercypować

w psychologii: postrzegać coś i rozumieć, a w konsekwencji przyswajać wiadomości dotyczące tego

#### Źródła:

SJP.pl

# Apercypowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. spostrzeganie ze zrozumieniem poprzez wiązanie treści nowych spostrzeżeń z zasobem posiadanych wyobrażeń, pojęć, sądów

#### Źródła:

Wiktionary

# Aperiodyczny

nieokresowy

przymiotnik

(1.1) fiz. niepowtarzający się okresowo

(1.2) występujący, pojawiający się w zmiennych odstępach czasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aperiodyk

czasopismo ukazujące się nieregularnie

Aperiodyk – czasopismo ukazujące się w nieregularnych odstępach czasu (w przeciwieństwie do periodyku). Szczególnym przykładem aperiodyku jest jednodniówka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aperitif

[czytaj: aperiTIF] napój alkoholowy podawany przed posiłkami, mający na celu pobudzenie apetytu; apéritif

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

(1.2) uczn. zob. jabol.

Aperitif (fr. apéritif, wł. aperitivo z łac. aperire – otwierać) – napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu, odprężenia gościa oraz zaspokojenia pragnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aperol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. czerwony, wytrawny aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%, składający się z wyciągu z goryczki, gorzkiej pomarańczy i rabarbaru;

Aperol – aperitif pochodzenia włoskiego o zawartości alkoholu 11%.

Napój ma jasnoczerwony kolor. Jego podstawowymi składnikami są goryczka, gorzka pomarańcza, rabarbar. Alkohol sprzedawali od 1919 r. bracia Barbieri. Obecnie trunek produkuje firma Campari Group.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apersonalny

niepowiązany z osobą lub osobami

#### Źródła:

SJP.pl

# Aperto

z włoskiego: jawny, otwarty, szczery

#### Źródła:

SJP.pl

# Apertometr

przyrząd do pomiaru apertury numerycznej układów optycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Apertura

rozwartość układu optycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) opt. otwór ograniczający wiązkę światła;

Apertura – otwór ograniczający przestrzeń, przez którą przechodzą fale elektromagnetyczne. W przypadku instrumentu optycznego jest to efektywna średnica otworu (np. teleskopu, lunety), przez który wpada światło, soczewki lub lustra zapoczątkowującego dany układ optyczny, mierzona jako rozwartość układu, czyli kąt pomiędzy promieniami świetlnymi wpadającymi do układu z najbardziej odmiennych kierunków (kąt u na rysunku obok). Apertura wzrasta ze średnicą układu, a maleje z jego długością. Im większa apertura układu, tym czulszy instrument.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aperturowy

przymiotnik od: apertura

#### Źródła:

SJP.pl

# Apertyzacja

metoda konserwacji żywności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;

Apertyzacja – metoda sterylizacji polegająca na utrwalaniu żywności w opakowaniach hermetycznie zamkniętych, przeprowadzana w urządzeniach zwanych autoklawami. Parametry sterylizacji konserw oprócz temperatury i czasu sterylizacji, obejmują również – ze względu na proces wymiany ciepła – czas podgrzania konserwy do temperatury sterylizacji oraz czas ochładzania konserwy po sterylizacji. Parametry sterylizacji konserw zapisuje się umownie według formuły:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apertyzacyjny

przymiotnik od: apertyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Apetizer

[czytaj: apetajzer] potrawa jedzona przed daniem głównym; starter, przystawka

#### Źródła:

SJP.pl

# Apetycik

zdrobnienie od: apetyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od apetyt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apetycznie

przysłówek

(1.1) w sposób apetyczny, zachęcający do jedzenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Apetyczniej

stopień wyższy od przysłówka: apetycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apetyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apetyczność

→ apetyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co apetyczne

Patrz:apetyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apetyczny

1. wzbudzający apetyt, zachęcający do jedzenia; smaczny;
2. ładny

przymiotnik jakościowy

(1.1) zachęcający do jedzenia

(1.2) przen. atrakcyjny pod względem seksualnym

(1.3) o dziecku: mający ładne, gładkie ciało

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apetyt

1. chęć do jedzenia; łaknienie;
2. chęć posiadania czegoś, ochota na coś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chęć jedzenia, łaknienie;

(1.2) przen. pragnienie, chęć na coś

Apetyt (łac. appetitus ‘pożądanie’), łaknienie – pragnienie spożycia (najczęściej określonego) pokarmu, zazwyczaj zawierającego konkretny składnik odżywczy, potrzebny w danej chwili organizmowi. Bardzo często, mylnie, utożsamiany z głodem, który jest fizjologiczną potrzebą przyjęcia pokarmu, nie zaś, jak apetyt – psychologiczną. Za regulację apetytu odpowiada układ limbiczny. Hormonem regulującym apetyt jest serotonina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apetytniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apetytny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apetytny

regionalnie: apetyczny;
1. wzbudzający apetyt, zachęcający do jedzenia; smaczny;
2. ładny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apfal

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) reg-pl|Górny Śląsk. zob. abfal.

#### Źródła:

Wiktionary

# Apfelbaum

[czytaj: afelbałm] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Apfelmus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. mus jabłkowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Apfelzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

#### Źródła:

Wiktionary

# Apg

[czytaj: ej-pi-DŻI albo a-pe-GIE] skrót angielskiego: Angiosperm Phylogeny Group - międzynarodowa grupa, która opracowała nowoczesny system klasyfikacji roślin okrytonasiennych, zwany systemem APG

#### Źródła:

SJP.pl

# Aphanisis

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) seks. lęk przed utratą własnej seksualności;

Aphanisis – lęk przed utratą własnej seksualności. U mężczyzn przejawia się ono lękiem przed kastracją lub utratą członka, natomiast u kobiet przejawia się lękiem przed porzuceniem lub odrzuceniem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apheliczny

→ aphelium [czytaj: afeliczny]

przymiotnik relacyjny

(1.1) astr. związany z aphelium, dotyczący aphelium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aphelium

[czytaj: afelium] najbardziej oddalony od Słońca punkt orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego; afelium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt orbity okołosłonecznej planetaanety, planeta karłowataanety karłowatej, planetoidaanetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

Aphelium (polska nazwa – punkt odsłoneczny; zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. apo – „od” i helios – „słońce”) – punkt na orbicie ciała niebieskiego krążącego wokół Słońca, znajdujący się w miejscu największego oddalenia (apocentrum) tego ciała od Słońca. Aphelium posiadają orbity okołosłoneczne ciał poruszających się po orbitach eliptycznych (nie kołowych), jak planety, planetoidy czy komety.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aphodos

[czytaj: afodos] w starożytnym teatrze greckim: zejście chóru ze sceny po zakończeniu dramatu; afodos

#### Źródła:

SJP.pl

# Api

[czytaj: api]
1. skrót od: Agencja Prasowo-Informacyjna;
2. skrót od: Application Programming Interface - interfejs programowania aplikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Apia

dwuletnia roślina warzywna z rodziny baldaszkowatych, o pierzastych liściach zawierających olejki eteryczne i zgrubiałym, jadalnym korzeniu; seler

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Samoa;

Apia – stolica i jedyne miasto Samoa. Położone na północnym brzegu wyspy Upolu, jest także największym portem Samoa. Według danych z 2016 roku miasto liczy ponad 35 tys. mieszkańców. Na półwyspie Mulinuu znajduje się siedziba Rady Ustawodawczej, rozgłośnia radiowa i obserwatorium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apiać

[czytaj: aPIAĆ] potocznie: jeszcze raz, od początku, ponownie, znowu

przysłówek sposobu

(1.1) pot. znowu, znów, powtórnie, ponownie, jeszcze raz, od początku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apifobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. psych. chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed pszczołami

#### Źródła:

Wiktionary

# Apigenina

związek chemiczny, przeciwutleniacz z grupy flawonoidów, występujący naturalnie w wielu roślinach, otrzymywany również syntetycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apijczyk

mieszkaniec Apii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Apii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apijka

mieszkanka Apii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Apii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apijski

→ Apia

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Apia

Patrz:Apia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apikalny

spółgłoska apikalna - spółgłoska, podczas wymawiania której czubek języka styka się z przednią częścią podniebienia twardego

#### Źródła:

SJP.pl

# Apiol

związek chemiczny występujący w korzeniu pietruszki

Apiol – organiczny, aromatyczny związek chemiczny. Występuje naturalnie w nasionach pietruszki. Dawniej apiol, w formie olejku z nasion pietruszki był używany w medycynie do leczenia zaburzeń menstruacji a także do aborcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apiolog

entomolog badający pszczoły

#### Źródła:

SJP.pl

# Apiologia

dział entomologii zajmujący się badaniem pszczół

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. dział entomologii, nauka o pszczołach;

Apiologia (apis – pszczoła i logos – nauka; także: apidologia, melitologia) – nauka o pszczołach, dział entomologii.

Nauka zajmująca się badaniem wszystkich pszczół Apiformes, z uwzględnieniem taksonomii, biologii Apis, zwłaszcza w warunkach naturalnych, określana jest mianem melitologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apioterapia

leczenie różnych schorzeń produktami pszczelimi (m.in. miodem, woskiem i mleczkiem pszczelim); apiterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Apis

1. kosmetyk marki APIS;
2. apis mellifica - lek homeopatyczny

APIS

- APIS – bateria testów do badania inteligencji ogólnej
- „APIS” – spółdzielnia pszczelarska w Lublinie

Apis

- Apis – bóg-byk w Starożytnym Egipcie
- Apis – pszczoła, rodzaj owadów z rodziny pszczołowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apiterapeutka

→ apiterapeuta

Patrz:apiterapeuta

#### Źródła:

SJP.pl

# Apiterapeutyk

środek leczniczy w postaci produktu pszczelego

#### Źródła:

SJP.pl

# Apiterapia

leczenie różnych schorzeń produktami pszczelimi (m.in. miodem, woskiem i mleczkiem pszczelim); apioterapia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apitoksynoterapeutka

specjalistka w zakresie apitoksynoterapii (leczenie jadem pszczelim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apium

dwuletnia roślina warzywna z rodziny baldaszkowatych, o pierzastych liściach zawierających olejki eteryczne i zgrubiałym, jadalnym korzeniu; seler

Selery (Apium L.) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (baldaszkowatych). Obejmuje 12 gatunków. Większość z nich rośnie w Ameryce Południowej i tylko selery zwyczajne A. graveolens są szeroko rozpowszechnione (rosną dziko w Europie, poza tym powszechnie są uprawiane, także w Polsce), a A. prostratum rośnie w Australii i Nowej Zelandii. Dawniej zaliczano tu także przedstawicieli rodzaju pęczyna Helosciadium i Cyclospermum, ale okazali się oni odlegle spokrewnieni i są wyodrębniani do osobnych rodzajów i nawet plemion w obrębie selerowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apka

potocznie: aplikacja na urządzenie mobilne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. inform. aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apl

skrót od: A Programming Language - jeden z języków programowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Apl.

skrót

(1.1) = aplikant

#### Źródła:

Wiktionary

# Apla

płaszczyzna zadrukowana w stu procentach jednym kolorem, bez punktów rastrowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poligr. jednolite tło, bez użycia rastru, będące podkładem pod tekst lub ilustracje

(1.2) poligr. blacha cynkowa służąca jako forma do druku wypukłego

(1.3) poligr. ilość farby użytej do druku

Apla – pojęcie z zakresu poligrafii, może oznaczać:

1. jednobarwną, nierastrowaną płaszczyznę mogąca stanowić tło np. plakatu, okładki , na którym można umieścić tekst czy ilustracje, a także wykorzystać je jako swoisty kontrast wobec innych elementów
2. powierzchnię zadrukowaną w powyższy sposób
3. blachę cynkową służącą jako formę do druku wypukłego
4. ilość użytej farby drukowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplanat

układ optyczny, w którym usunięto prawie wszystkie aberracje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) układ optyczny stosowany w obiektywach fotograficznych, urządzeniach oświetlających itd., korygujący większość wad optycznych;

Aplanat – obiektyw fotograficzny opracowany w 1866 roku w zakładach Carl August Steinheil & Söhne w Monachium, składał się z dwóch dubletów achromatycznych ustawionych symetrycznie wobec apertury. Jego projektantem był Hugo Adolf Steinheil.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplanatyczny

→ aplanat

Patrz:aplanat

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplanospora

zarodnik niezdolny do ruchu

Aplanospora – nieruchliwy zarodnik wytwarzany m.in. przez niektóre grzyby lub glony. Charakteryzuje się cienką ścianą komórkową. Aplanospory są wytwarzane w aplanosporangiach i uwalniane po pęknięciu ścianki na wierzchołku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aplastyczny

niedokrwistość aplastyczna - choroba szpiku kostnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplauz

oznaka uznania, aprobaty, brawo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

Aplauz (ang. applause, łac. applaudere) – ekspresja zadowolenia lub przyznania racji, otrzymywana głównie poprzez klaskanie i wytwarzania hałasu przez grupę ludzi. Aplauz jest często oczekiwany od publiczności po występach takich, jak koncerty, sztuki czy przemówienia; może również pojawiać się w środku występu, np. po udanym żarcie powiedzianym przez komika, czy też po opisaniu ważnej kwestii przez polityka podczas przemowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplauzować

wznosić aplauz

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplazja

zahamowanie rozwoju jakiejś tkanki lub narządu; zanik

Aplazja – niewykształcenie się narządu, mimo że wykształcony jest zawiązek tego narządu. Termin może oznaczać również zanik funkcji wywołany chorobą – np. aplazja szpiku kostnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aplegier

1. w ogrodnictwie: odkład, sadzonka powstała przez ukorzenienie bocznego pędu; ablegier;
2. przenośnie o nowym osobniku, potomku, latorośli;
3. żartobliwie: guz, siniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplet

applet;
1. w informatyce: niewielki program, przeznaczony do wykonywania ściśle określonej funkcji;
2. potocznie: osadzona na stronie WWW aplikacja w języku Java

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. niewielki program webowy działający po stronie klienta;

Aplet (z ang. applet, zdrobnienie od application) – niewielki (zwykle) program napisany w taki sposób, by:

- mógł zostać osadzony na stronie WWW wprost i wykonany przez przeglądarkę internetową na komputerze, na którym jest ona uruchomiona – najczęściej jest to kod JavaScript, ale też JScript, VBScript i Tcl, kontrolki ActiveX (stosowane tylko w przeglądarce MS Internet Explorer z ogólnym zaleceniem ich wyłączenia ze względu na bezpieczeństwo)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplika

1. świecznik przyścienny z okresu empiru;
2. element dekoracyjny z odmiennego materiału przymocowany do zdobionego przedmiotu;
3. małe lustro przyścienne, oprawione w drewniane, złocone lub malowane ramki

Aplika (z franc. applique – nakładanie, od łac. applico – przytwierdzam) – element dekoracyjny nakładany na odmienną powierzchnię; określenie mające kilka specyficznych znaczeń.

Apliką jest każdy element dekoracyjny z odmiennego materiału przymocowany do zdobionego obiektu. Stosowany w złotnictwie, stolarstwie (np. zdobienie mebli aplikami z brązu, szylkretu itp.), ślusarstwie i hafciarstwie (koronkarstwie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aplikacja

1. praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego (np. aplikacja adwokacka); aplikantura;
2. użytkowy program komputerowy służący wykonywaniu określonych zadań;
3. ozdobny wzór naszywany na tło z innego materiału;
4. w środowisku biznesowym: podanie, zwłaszcza w sprawie zatrudnienia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

(1.2) praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;

(1.3) zastosowanie

(1.4) przyszyta ozdoba tkaniny

(1.5) wniosek, podanie np. o pracę

(1.6) śrpol. przyłożenie się do czegoś

- aplikacja (informatyka)
  - aplikacja komputerowa
  - aplikacja mobilna – oprogramowanie dla urządzeń przenośnych
  - aplikacja internetowa – program komputerowy, który pracuje na serwerze i komunikuje się poprzez sieć komputerową z hostem użytkownika komputera

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplikacyjny

związany z aplikacją (np. obowiązki aplikacyjne, ikona aplikacyjna)

przymiotnik

(1.1) praw. związany z aplikacją

(1.2) inform. związany z aplikacją komputerową

(1.3) związany z aplikacją, podaniem, wnioskiem lub z aplikowaniem, wnioskowaniem o coś

(1.4) związany z aplikowaniem, wdrażaniem czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aplikancki

odnoszący się do aplikanta, właściwy aplikantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplikant

osoba odbywająca praktykę przygotowującą do zawodu prawniczego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych

(1.2) pierwszy stopień służbowy w Służbie Celnej a następnie w Służbie Celno-Skarbowej

(1.3) osoba posiadająca stopień aplikanta (1.2)

Aplikacja prawnicza – proces szkolenia teoretycznego i praktycznego absolwenta studiów prawniczych mający na celu przygotowanie go do wykonywania określonego zawodu prawniczego, odbywający się w miejscach i w czasie określonym szczegółowymi przepisami i kończy się zdaniem stosownego egzaminu państwowego. Celem aplikacji jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplikantka

→ aplikant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. absolwentka prawa odbywająca praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych

Patrz:aplikant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aplikantura

praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego (np. aplikantura adwokacka); aplikacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. praktyka przygotowująca do zawodu prawniczego

Aplikacja prawnicza – proces szkolenia teoretycznego i praktycznego absolwenta studiów prawniczych mający na celu przygotowanie go do wykonywania określonego zawodu prawniczego, odbywający się w miejscach i w czasie określonym szczegółowymi przepisami i kończy się zdaniem stosownego egzaminu państwowego. Celem aplikacji jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplikator

przyrząd do aplikowania leku lub kosmetyku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. farm. kosmet. przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aplikatorek

zdrobnienie od: aplikator

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplikatura

1. optymalny układ palców w grze na instrumencie muzycznym; palcowanie;
2. zapis tego układu za pomocą cyfr przy nutach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. zalecany układ palców podczas gry na instrumencie;

Aplikatura, palcowanie – w grze na instrumentach muzycznych optymalny ze względu na fizjologię ręki sposób układania palców. Także zapis kolejności użycia palców podczas gry. Podczas opracowywania aplikatury bierze się również pod uwagę dynamikę, artykulację i frazowanie utworu. Podstawy współczesnej aplikatury w zakresie gry fortepianowej stworzył na początku XIX wieku Muzio Clementi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aplikować

1. odbywać praktykę przygotowującą do zawodu prawniczego;
2. zdobić tkaninę, ubranie przez naszywanie na nim ozdobnego wzoru z innego materiału;
3. podawać, zalecać, przepisywać coś komuś, zwłaszcza jako środek leczniczy

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaplikować)

(1.1) med. kosmet. podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

(1.2) ozdabiać naszywając aplikacje

(1.3) przen. przekazywać, stosować, narzucać coś

(1.4) praw. odbywać aplikację w celu praktycznego przygotowania do zawodu prawniczego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aplikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aplikować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Aplikowany

taki, który ma naszyte wzory zdobnicze

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplit

magmowa skała drobnoziarnista występująca w postaci żył

Aplit – głębinowa, najczęściej kwaśna skała magmowa, tworząca żyły, czasem gniazda, o składzie granitoidu, ale uboższa w minerały maficzne. Występuje w granitoidach oraz skałach ich osłony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aplitowy

→ aplit

Patrz:aplit

#### Źródła:

SJP.pl

# Aplomb

przestarzałe: śmiałość, tupet

#### Źródła:

SJP.pl

# Apluzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

#### Źródła:

Wiktionary

# Apluzyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pomarańcza

#### Źródła:

Wiktionary

# Apoastron

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, w którym jest ono najdalej od tego obiektu

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apocentrum

punkt na orbicie wokół jakiegoś ciała niebieskiego, najbardziej od niego oddalony

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apochromat

układ optyczny, z którego została usunięta aberracja chromatyczna (dla trzech podstawowych barw światła) oraz sferyczna

Apochromat (z gr. apó – od, chrōma – barwa, chrōmatos – dopełniacz barwy, apochrōmatos – odbarwiony) – układ soczewek (np. obiektyw) złożony z co najmniej dwóch soczewek ze szkła optycznego różnych gatunków, o różnych współczynnikach załamania i różnych dyspersjach – zależnościach współczynnika załamania światła od długości fali. W tym jednej ze szkła niskodyspersyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apochromatyczny

→ apochromat

Patrz:apochromat

#### Źródła:

SJP.pl

# Apodema

Apodema (ang. apodeme) – element anatomiczny ciała stawonogów.

Apodema to wpuklenie (inwaginacja) oskórka (kutykuli) służąca za punkt przyczepu mięśni, wzmocnienie ściany ciała, ochrona lub podpora dla narządów wewnętrznych.

Apodema zwykle tworzona jest przez macierz wielokomórkową, ale może być też tworem jednokomórkowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Apodyktyczniej

stopień wyższy od przysłówka: apodyktycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apodyktyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: apodyktyczny; bardziej apodyktyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apodyktyczność

niezłomność w przekonaniu o jedynej słuszności swojego zdania, czasem wręcz despotyczne narzucanie go innym

#### Źródła:

SJP.pl

# Apodyktyczny

1. taki, który narzuca swoją wolę innym i nie znosi sprzeciwu; bezwzględny, arbitralny, despotyczny, bardzo stanowczy (np. apodyktyczny szef);
2. taki, który jest wyrazem tych cech (np. apodyktyczne spojrzenie);
3. w logice: stwierdzający, wyrażający konieczność;
4. w logice: zdanie lub sąd apodyktyczny - zdanie, w którym występuje np. słowo "musi", stwierdzające konieczność istnienia jakiegoś stanu rzeczy

przymiotnik

(1.1) taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego

(1.2) log. oczywisty, konieczny, definitywny, wypływający z przesłanek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apodyktyzm

sposób postępowania polegający na nieznoszeniu sprzeciwu i narzucaniu innym swojego zdania; apodyktyczność, arbitralność, arbitralizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoenzym

białkowa część enzymu

Apoenzymy – białkowe części enzymu, które po połączeniu z odpowiednimi koenzymami lub grupami prostetycznymi tworzą holoenzymy. Z reguły dopiero holoenzym jest w pełni funkcjonalnym enzymem, bowiem koenzymy odgrywają kluczową rolę w mechanizmie reakcji enzymatycznej. Apoenzym decyduje o swoistości enzymu oraz często o rodzaju reakcji jaką enzym jest zdolny katalizować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apoetyckość

→ apoetycki

Patrz:apoetycki

#### Źródła:

SJP.pl

# Apofatyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. teol. przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest

Teologia apofatyczna (gr. apofatikos - "przeczący", nazywana też Teologią negatywną) – nurt teologii oparty na założeniu, że jakiekolwiek pozytywne poznanie natury Boga przekracza granice możliwości ludzkiego rozumu.

Swe początki teologia apofatyczna bierze z filozofii neoplatoników, z nauczania Klemensa Aleksandryjskiego, Pseudo–Dionizego Areopagity oraz z myśli autorów tworzących tzw. trójcę kapadocką: Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nyssy, Grzegorza z Nazjanzu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apofenia

zjawisko subiektywnego dostrzegania związków i ukrytych sensów w przypadkowych, niepowiązanych zjawiskach, zdarzeniach

Apofenia (gr. ἀποφαίνω – pojawiać się, podkreślać, sprawiać, że staje się) – doświadczenie odnajdywania związków i ukrytych sensów w przypadkowych oraz nic nieznaczących zjawiskach, faktach, zdarzeniach. Pojęcie to zostało po raz pierwszy użyte w 1958 roku przez Klausa Conrada w pracy o wstępnych etapach schizofrenii, który określił apofenię jako „nieumotywowane dostrzeganie związków”, któremu towarzyszy „specyficzne doświadczanie nienormalnej znaczeniowości”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apoferrytyna

cząsteczka białka o średnicy dwunastu nanometrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Apofit

roślina rodzima dla flory danego obszaru, występująca na siedliskach powstałych w wyniku działalności człowieka, np. perz, pokrzywa, podbiał pospolity

Apofit – gatunek roślin synantropijnych miejscowego pochodzenia, który występuje na siedliskach sztucznych (antropogenicznych) powstałych w wyniku działalności człowieka. Apofity stanowią część flory gatunków rodzimych. Niektórym roślinom łatwo przychodzi zajmowanie siedlisk sztucznych, stworzonych przez człowieka, gdyż naturalnie zajmowały w przyrodzie siedliska o zbliżonych własnościach. Tak np. podbiał pospolity Tussilago farfara rosnący na kamieniskach nadrzecznych bez trudu zajmuje stworzone w wyniku działalności człowieka nasypy kolejowe, wykopy placów budowy, pola uprawne, hałdy przemysłowe. Do apofitów należą również np. perz właściwy Elymus repens, trzcinnik piaskowy Calamagrostis epigejos. Niektóre apofity z kolei zajmują siedliska antropogeniczne odmienne od tych występujących w naturze, np. hałdy górnicze, wyrobiska, tereny silnie skażone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apofiza

boczne odgałęzienie większej intruzji magmowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zgrubienie na grzbietowej stronie łuski nasiennej szyszki sosnowej;

(1.2) mikol. trzonek zarodnionośny u podstawy zarodni;

(1.3) mikol. pierścieniowate zgrubienie na dolnej stronie osłonki otaczającej owocnik;

(1.4) geol. rozgałęzienie masy głębinowej wypełnione magmą;

(1.5) geol. rodzaj żyły skalnej;

Apofiza, apofyza (gr. apo ‘od’, ‘z dala’; physis ‘natura’, ‘wzrost’) – termin w naukach przyrodniczych stosowany do określenia różnych elementów odstających, odróżniających się od struktury podstawowej:

- w geologii – ciało skalne, żyła, będąca bocznym podrzędnym, mniejszym i najczęściej ślepym odgałęzieniem większej żyły lub ciała magmowego (intruzji), zobacz też: dajka, sill,
- w zoologii – u owadów wyrostek oskórka na sternum z organami kopulacyjnymi (zobacz też apodema), u mięczaków miejsce przyczepu mięśni, znajdujące się poniżej szczytu. Jest ostrogą sterczącą do wnętrza muszli.
- w mykologii – rozszerzający się u podstawy zarodni trzonek zarodnionośny (np. u rodzaju Rhizopus), lub pierścieniowate zgrubienie na dolnej stronie endoperydium u Geastrum,
- w botanice:
  - w przypadku niektórych mchów (np. w rodzaju podsadnik Splachnum) rozszerzenie trzonka sporofitu (sety) znajdujące się bezpośrednio pod puszką zarodni. Może być okazałe, barwne i może zawierać aparaty szparkowe. Bywa określane też mianem hipofizy,
  - w przypadku szyszek wytwarzanych w rodzaju sosna (Pinus) zgrubienie na grzbietowej stronie łuski nasiennej, zwane także tarczką. Stanowią zewnętrzną część szyszek zamkniętych. Apofizy mają zwykle romboidalny kształt oraz inną barwę (zwykle są jaśniejsze) i budowę od pozostałej części łuski. U wielu gatunków sosen w poprzek tarczki biegnie kant, na którym znajduje się piramidka (umbo), nierzadko zwieńczona wyrostkiem, czasem ostrym i cienkim (np. u sosny ościstej) lub ostrym i grubym (np. u sosny żółtej). Sama piramidka bywa spłaszczona (np. u sosny Banksa) lub uwypuklona bardzo mocno (np. u sosny kłującej).

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Apofonia

wymiana samogłosek w morfemach wyrazów, np. pienić - piana, plotą - pleść

Przegłos, inaczej metafonia, apofonia (ablaut – z niem.) – uwarunkowana fonologicznie wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim), powstała na skutek historycznych procesów fonetycznych, jak również proces fonetyczny, w wyniku którego pojawia się przegłos, np. przegłos lechicki. Apofonia dzieli się na jakościową, gdzie następuje alternacja całego dźwięku (np. łac. tego i toga) i ilościową, gdzie zmienia się długość samogłoski: lēgit – lĕgit.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apoftegmat

krótka, dowcipna anegdota lub zwięzłe, trafne powiedzenie zręcznie dostosowane do okoliczności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótka anegdota lub powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

Apoftegmat (gr. apóphthegma, ~matos – sentencja, wypowiedź) – krótki utwór literacki, wierszowany lub prozatorski, prezentujący dowcipną, błyskotliwą, trafną wypowiedź wybitnej postaci (np. władcy).

Apoftegmaty spisywane były już w starożytności. Ich zbiory tworzyli m.in. Valerius Maximus (Factorum et dictorum memorabiliorum libri IX) i Plutarch (Apoftegmaty królów i wodzów, Apoftegmaty lakońskie). Chociaż apoftegmaty pojawiały się również w średniowieczu, to jednak popularne stały się w okresie renesansu. Jednym z istotniejszych zbiorów stworzonych wtedy był zbiór Erazma z Rotterdamu pt. Apophtegmata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoftegmatyczny

przymiotnik od: apoftegmat

#### Źródła:

SJP.pl

# Apofyllit

minerał, krzemian wapnia i potasu

Apofyllit – rzadki minerał z grupy krzemianów. Nazwę tego minerału (od gr. apophyllein = łuszczyć) wprowadził René-Just Haüy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apogamia

typ rozmnażania bezpłciowego u roślin, polegający na rozwoju zarodka i nasienia z komórki woreczka zalążkowego; rodzaj apomiksji

Apogamia – jeden z rodzajów rozmnażania bezpłciowego – apomiksji. Charakteryzuje się tym, że zarodek nie powstaje z jaja, lecz z synergidy, lub innej komórki woreczka zalążkowego. Liczba chromosomów w zarodku powstałym w wyniku apogamii jest taka sama, jak w komórkach woreczka zalążkowego, z których powstał. Może więc wynosić n chromosomów (jest to apomiksja haploidalna), gdy zaszła mejoza, lub 2 n chromosomów (apomiksja diploidalna), gdy nie doszło do mejozy w woreczku zalążkowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apogamiczny

przymiotnik od: apogamia

#### Źródła:

SJP.pl

# Apogeum

1. punkt orbity Księżyca lub sztucznego satelity najbardziej odległy od Ziemi;
2. najwyższy stopień, szczytowy punkt (np. rozwoju)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi

(1.2) moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

- apogeum – określenie osiągnięcia wartości maksymalnej, np. apogeum wzrostu ekonomicznego,
- apogeum – antonim perygeum, jedna z apsyd, punkt na orbicie eliptycznej ciała okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
- apogeum – określenie momentu szczytowego fabuły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apogon

rodzaj morskich ryb z rodziny apogonowatych

Apogon – rodzaj morskich ryb z rodziny apogonowatych (Apogonidae). Hodowane w akwariach morskich. W języku polskim nazwą apogon określany jest również jeden z gatunków tego rodzaju – Apogon imberbis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apogonowate

o cechach apogonowatych (rodzina ryb)

Apogonowate, kardynałkowate (Apogonidae) – rodzina małych, drapieżnych ryb okoniokształtnych (Perciformes). Niektóre gatunki spotykane są w hodowlach akwariowych. Nazywane również kardynałami lub kardynałkami (nie mylić z kardynałkiem chińskim z rodziny karpiowatych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apogonowaty

o cechach apogonowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apograf

przestarzałe:
1. kopia oryginału;
2. przyrząd do kopiowania rysunków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. liter. odręczna kopia tekstu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apokalipsa

1. koniec świata przepowiedziany w Biblii;
2. katastroficzna przepowiednia;
3. dzieło sztuki lub utwór przedstawiający groźną wizję przyszłości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. bibl. dzień ostateczny

(1.2) pot. zniszczenie, zagłada świata

Apokalipsa (z gr. ἀποκάλυψις apokalypsis „odsłonięcie, zdjęcie zasłony, objawienie” od apokalýptein „odsłaniać, ujawniać”; apó „od” i kalýptein „zasłonić”) – w terminologii judaistycznej i chrześcijańskiej literatury religijnej to opis szczególnego rodzaju proroctwa, dotyczącego tego, co ma się wydarzyć w dniach ostatecznych, przekazywanego przez Boga wybranemu prorokowi. Badania historyczne wskazują, że zwyczaj pisania apokalips powstał wśród zhellenizowanych Żydów, a następnie rozpowszechnił się również wśród chrześcijan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apokaliptyczność

→ apokaliptyczny

Patrz:apokaliptyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apokaliptyczny

1. dotyczący Apokalipsy św. Jana (np. apokaliptyczna liczba 666);
2. wieszczący zagładę, związany z przerażającymi wydarzeniami (np. apokaliptyczne wieści)

przymiotnik

(1.1) dotyczący apokalipsy, końca świata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apokaliptyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) piśmiennictwo o tematyce apokaliptycznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Apokarpia

Apokarpia, wolnoowockowość, słupkowie apokarpiczne – rodzaj słupkowia u roślin, u których tworzone jest ono z więcej niż jednego owocolistka, przy czym każdy z owocolistków pozostaje wolny (nie zrośnięty z innymi). W trakcie rozwoju (ontogenezy) brzegi poszczególnych owocolistków zawijają się i zrastają tworząc szew brzuszny. W efekcie w kwiecie powstaje wiele jednoowocolistkowych słupków, tym samym też wiele zalążni. Po zapyleniu i zapłodnieniu zalążków z zalążni apokarpicznych rozwijają się owoce zbiorowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Apokatastasis

[czytaj: apokatastas-is] teoria "wiecznego powrotu", w myśl której świat ma się odrodzić po pewnym okresie nieistnienia; apokatastaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Apokatastaza

teoria "wiecznego powrotu", w myśl której świat ma się odrodzić po pewnym okresie nieistnienia; apokatastasis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. filoz. koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;

Apokatastaza (od gr. apokatastasis czyli „ponowne włączenie, odnowienie” z Dz 3, 21) – końcowa i ostateczna odnowa całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności lub nawet przewyższenie tego pierwotnego stanu. Potocznie apokatastaza nazywana jest ideą pustego piekła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apokopa

zanik jednej lub kilku głosek na końcu wyrazu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fonet. skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

(1.2) muz. maniera muzyczna podczas śpiewu polegająca na opuszczaniu lub ściszaniu ostatniej głoski lub sylaby słowa;

- apokopa – proces fonetyczny
- apokopa – figura retoryczna w muzyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apokopiczny

przymiotnik od: apokopa

#### Źródła:

SJP.pl

# Apokryf

1. tekst związany tematycznie z Nowym lub Starym Testamentem, lecz nieuznany przez Kościół chrześcijański za kanoniczny;
2. przenośnie o utworze przypisywanemu nieżyjącemu lub wymyślonemu twórcy, często w celu wprowadzenia odbiorcy w błąd i nadania utworowi wyższej rangi, wartości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. pierwotnie teksty ukryte dotyczące religii, do których dostęp tylko posiadali nieliczni, posiadający określoną wiedzę

(1.2) rel. bibl. teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;

(1.3) przen. utwór rzekomo autentyczny, np. podrobione dzieło wielkiego pisarza lub recenzja nienieistniejącej książki

Apokryf (gr. ἀπόκρυφος, ápókryphos – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście religijnym wobec ksiąg o tematyce biblijnej, uważanych za nienatchnione i co za tym idzie niewchodzących w skład Kanonu Biblii.

W szerszym zakresie oznacza dzieło o niepewnej, podejrzanej autentyczności, np. przypisywany Plutarchowi traktat „O wychowaniu dzieci”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apokryficzno-Satyryczny

o cechach apokryfu i satyry

#### Źródła:

SJP.pl

# Apokryficzność

→ apokryficzny

Patrz:apokryficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apokryficzny

mający charakter apokryfu:
a) biblijnego (np. elementy apokryficzne w kazaniach);
b) literackiego (np. teksty apokryficzne w historii literatury)

przymiotnik

(1.1) liter. rel. mający charakter apokryfu

(1.2) przen. o wątpliwej autentyczności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apokryfowy

przymiotnik od: apokryf; apokryficzny

przymiotnik

(1.1) mający charakter apokryfu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apokrynowy

wydzielanie apokrynowe - rodzaj wydzielania zewnątrzkomórkowego polegające na oderwaniu szczytowej części komórki zawierającej wydzielaną substancję

#### Źródła:

SJP.pl

# Apolinariusz

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apolinarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Apolinary

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Apolinary – męskie imię pochodzenia greckiego, powstałe od imienia boga Apollina.

Formą żeńską imienia jest Apolinaria.

Apolinary imieniny obchodzi: 8 stycznia, 8 kwietnia, 23 lipca, 23 sierpnia, 2 września, 13 września i 5 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apolinaryzm

pogląd z filozofii chrześcijańskiej odnoszący się do boskiej natury Chrystusa

Apolinaryzm – jest poglądem odnoszącym się do natury Chrystusa. Nazwa pochodzi od głównego przedstawiciela tej doktryny, Apolinarego, będącego w latach około 360-392 biskupem Laodycei. Interpretując dogmat ogłoszony na Soborze Nicejskim (325), który wobec arianizmu głosił, że oprócz natury ludzkiej, Chrystus w całej pełni posiada boską naturę. Apolinary stwierdził, że aby boskość Chrystusa mogła się w nim w pełni przejawić, Jego natura ludzka musiała być niekompletna, np. nie posiadała duszy rozumnej. Apolinaryzm kwestionował zatem integralność ludzkiej natury Chrystusa, wyznając pogląd, że posiada On tylko jedną, zmieszaną i zmodyfikowaną, naturę, w myśl słynnej formuły Apolinarego z Laodycei:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apoliński

apolliński;
1. dotyczący Apolla (mitologicznego greckiego boga), np. apolińskie atrybuty - łuk i lira;
2. niesamowicie piękny, harmonijny (np. apolińska budowa ciała);
3. apoliński pierwiastek - w filozofii Nietzschego: jeden z dwóch głównych pierwiastków kultury i natury człowieka, jasny, rozumowy, związany z ładem i porządkiem, przeciwstawny pierwiastkowi dionizyjskiemu

przymiotnik

(1.1) zob. apolliński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apolińskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest apolińskie; cecha tych, którzy są apolińscy

#### Źródła:

Wiktionary

# Apolipoproteina

białkowa część lipoproteiny, wiążąca lipidy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko wchodzące w skład lipoprotein;

Apolipoproteina – białkowa część lipoproteiny, która odpowiedzialna jest za wiązanie lipidów. W zależności od klasy lipoprotein mogą stanowić od 1% składu cząsteczki lipoproteiny (chylomikrony) po 45 – 55% w przypadku lipoprotein o dużej gęstości.Różnią się one między sobą budową cząsteczkową, składem aminokwasowym oraz właściwościami przeciwmiażdżycowymi, właściwościami immunologicznymi, ruchliwością elektroforetyczną oraz funkcjami klinicznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apolita

osoba nie posiadająca obywatelstwa żadnego państwa; bezpaństwowiec; apatryda

#### Źródła:

SJP.pl

# Apolitycznie

przysłówek

(1.1) w sposób apolityczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Apolityczność

→ apolityczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

Apolityczność – odnosi się do dwóch podobnych pojęć.

- Apolityczność – postawa obojętności wobec aktualnych zagadnień politycznych polegająca na odrzuceniu udziału w życiu politycznym, co przejawia się np. w nieuczestniczeniu w wyborach bądź referendum czy zaniechaniu działalności związanej z polityką;

Patrz:apolityczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apolityczny

nieangażujący się w politykę, stroniący od polityki (np. apolityczna postawa, apolityczna osoba)

przymiotnik relacyjny

(1.1) niezwiązany z polityką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apollin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. grecki bóg piękna i sztuki;

(1.2) rzad. imię|polski|m.

Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, także jako Febus, gr. Φοῖβος Phoibos ‘Jaśniejący’, łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto, bliźniaczy brat Artemidy. Urodzony na wyspie Delos. Należał do dwunastu najważniejszych bogów Olimpu. Swoją siedzibę miał na szczycie góry Parnas w Delfach, skąd zsyłał natchnienie. Mury okalające dom Apollina okalały też miejsce słynnej wyroczni delfickiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apollinaire

[czytaj: apoliNE:R] nazwisko, m.in. Guillaume Apollinare (właściwie Wilhelm Apollinaris Kostrowicki; 1880-1918) - poeta francuski polskiego pochodzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apollinowy

przymiotnik

(1.1) daw. poetycki

#### Źródła:

Wiktionary

# Apolliński

apoliński;
1. dotyczący Apolla (mitologicznego greckiego boga), np. apollińskie atrybuty - łuk i lira;
2. niesamowicie piękny, harmonijny (np. apollińska budowa ciała);
3. apolliński pierwiastek - w filozofii Nietzschego: jeden z dwóch głównych pierwiastków kultury i natury człowieka, jasny, rozumowy, związany z ładem i porządkiem, przeciwstawny pierwiastkowi dionizyjskiemu

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Apollem, dotyczący Apolla

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do Apolla, będący jego własnością

przymiotnik jakościowy

(3.1) taki jak u Apolla, charakterystyczny dla Apolla

(3.2) filoz. w filozofii nietzscheańskiej związany z nurtem harmonijnym, umiarkowanym, racjonalnym w sztuce greckiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apollo

przenośne określenie mężczyzny o wybitnej urodzie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg sztuki i piękna;

(1.2) rzad. imię|polski|m., jedno z imion mitologicznych;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. planetoida o numerze katalogowym 1862;

Apollo (gr. Ἀπόλλων Apóllōn, także jako Febus, gr. Φοῖβος Phoibos ‘Jaśniejący’, łac. Apollo) – w mitologii greckiej syn Zeusa i Leto, bliźniaczy brat Artemidy. Urodzony na wyspie Delos. Należał do dwunastu najważniejszych bogów Olimpu. Swoją siedzibę miał na szczycie góry Parnas w Delfach, skąd zsyłał natchnienie. Mury okalające dom Apollina okalały też miejsce słynnej wyroczni delfickiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apollon

mit. gr. bóg obrzędów oczyszczających, wróżbiarstwa i muzyki; od VI w. p.n.e. uważany za boga światła słonecznego; syn Zeusa i Leto, bliźniaczy brat Artemidy; Apollo

- Apollon – konstruktor i zespół Formuły 1
- Apollon Limassol – klub piłkarski z Cypru
- Apollon (Apollo) – imię męskie
- Apollon (Apollo) – w mitologii greckiej bóg sztuki i wróżbiarstwa
- Apollon – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apollonikon

dawny rodzaj wielkich organów z cylindrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Apollonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apollona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Apollos

Apollos (gr. Απολλως; skrót od Apollonius, gr. Απολλώνιος) – wczesny judeochrześcijanin, wymieniony parokrotnie w Nowym Testamencie. Był Judejczykiem, urodzonym w Aleksandrii.

Był prawdopodobnie uczniem Jana Chrzciciela – według relacji biblijnej znał tylko chrzest Janowy. Po raz pierwszy pojawia się w Dz 18,24-19,1 – gdy przybył do Efezu i zaczął nauczać w synagodze. Według Dziejów Apostolskich odznaczał się znajomością greckiej retoryki i wiedział już dużo o Jezusie. Zwrócił na siebie uwagę chrześcijan, a Pryscylla i Akwila, przyjaciele Pawła udzielili mu dalszych pouczeń o wierze chrześcijańskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Apolog

opowieść dydaktyczna bliska bajce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;

Apolog (gr. apólogos = opowieść) – krótki, dydaktyczno-moralizatorski utwór pisany prozą lub wierszem, często alegoryczny. Bohaterami takich utworów są postacie o schematycznych cechach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apologeta

1. osoba broniąca określonej idei, postawy itp.; apologetyk;
2. pisarz chrześcijański z II i III wieku, którego twórczość miała na celu obronę religii chrześcijańskiej przed zarzutami niewiernych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba broniąca określonej idei, postawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apologetka

→ apologeta

Patrz:apologeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologetyczny

1. broniący jakiejś idei, sprawy (np. apologetyczne artykuły);
2. dotyczący apologetyki (np. pisma apologetyczne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologetyk

przemowa (wygłoszona lub napisana) zawierająca apologię

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologetyka

1. twórczość chrześcijańskich autorów (zwłaszcza w pierwszych wiekach naszej ery) odpierających zarzuty stawiane ich religii;
2. dział teologii obejmujący uzasadnianie i obronę podstawowych prawd wiary

Apologetyka (łac. apologeticum, z gr. ἀπολογία) – dział teologii (teologia fundamentalna, której apologetyka jest wymiarem praktycznym) lub literatury zajmujący się obroną wiary przed zarzutami przeciwników oraz uzasadniający podstawowe prawdy wiary. Termin ten również dotyczyć może twórczości pisarskiej apologetów. Mianem tym określa się pisarzy wczesnochrześcijańskich z II i III w. działających w okresie po Ojcach Apostolskich. Zaliczani są do nich m.in. św. Justyn, Atenagoras z Aten, Arystydes z Aten, Teofil z Antiochii, Tertulian, Klemens Aleksandryjski, Meliton z Sardes, Tacjan Syryjczyk, Minucjusz Feliks, Apolinary z Hierapolis, Kwadrat Apologeta. Wymienieni pisarze chrześcijańscy próbowali dowodzić, iż wiara chrześcijańska mogłaby zagwarantować porządek w Cesarstwie Rzymskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apologetyzm

bezkrytyczny i bezrefleksyjny stosunek do prawd religijnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologia

obrona przed zarzutami i zarazem pochwała danej osoby, dzieła, instytucji; w użyciu codziennym: obrona, pochwała, usprawiedliwienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

Apologia (gr. ἀπολογία = „obrona”, „mowa obrończa”) – gatunek literacki będący tekstem mówionym lub pisanym, poświęconym obronie jakiejś osoby, idei, sprawy lub dzieła, zawierającym jawną lub ukrytą ich pochwałę oraz odparcie zarzutów przeciwników. Apologia była gatunkiem częstym zwłaszcza w antycznej literaturze chrześcijańskiej. Znane są jednak również apologie żydowskie (np. Józef Flawiusz – Przeciw Apionowi). Apologia wywodzi się ze sztuki oratorskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apologiczny

→ apologia

Patrz:apologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologizować

występować z apologią; bronić kogoś lub czegoś przed oskarżeniami albo/i wychwalać kogoś lub coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Apologizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. występowanie w obronie kogoś lub czegoś, usprawiedliwianie kogoś lub czegoś, a zarazem głoszenie pochwał kogoś lub czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Apolonia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Apolonia – imię żeńskie pochodzenia greckiego, oznaczające osobę należącą do boga Apolla. W starożytności mogło także pochodzić od nazwy miasta (dotyczy wyzwoleńców).

Zdrabniane jako Pola, Polka, Polonia, Polonka, Polunia, Polusia.

Męski odpowiednik to Apoloniusz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoloniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apolonii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoloniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Apoloniusz – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od imienia greckiego boga Apollina. Nosili je między innymi grecki poeta żyjący w III wieku p.n.e. i matematyk Apoloniusz z Pergi. Istnieją liczni święci o tym imieniu (m.in. Ojcowie Kościoła Apoloniusz z Efezu i Apoloniusz senator). Jego żeńskim odpowiednikiem jest Apolonia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoloniuszostwo

Apoloniusz z małżonką; Apoloniuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoloniuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoloniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Apoloniusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Apomiksja

rozmnażanie bez procesu zapłodnienia, występujące u wielu roślin i niektórych zwierząt

Apomiksja, agamospermia (apo – bez, oddzielony, oddalony; miksja – fuzja, zlewanie) – typ rozmnażania, w którym do powstania zarodka i wytworzenia nasion dochodzi bez zapłodnienia. Zarodek powstaje wyłącznie z komórek osobnika matczynego. W przeszłości termin apomiksja oznaczał wszelkie formy rozmnażania bezpłciowego występujące u roślin. Aktualnie apomiksja jest synonimem agamospermii i dotyczy roślin wytwarzających nasiona (nagozalążkowe i okrytozalążkowe). Znane są zjawiska podobne do apomiksji u roślin niższych, jednak użycie samego terminu wobec tych organizmów jest dyskusyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apomorfia

#### Źródła:

Wikipedia

# Apomorfina

substancja używana w leczeniu choroby Parkinsona oraz zaburzeń erekcji

Apomorfina (łac. apomorphinum) – agonista receptorów dopaminergicznych D1 i D2 z silniejszym wpływem na te drugie, posiadająca silne właściwości wymiotne, stosowana w diagnostyce i leczeniu choroby Parkinsona oraz w mniejszych dawkach w leczeniu zaburzeń erekcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aponeurologia

nauka o wiązadłach

#### Źródła:

SJP.pl

# Aponeuroza

błona utworzona z tkanki łącznej ścięgnistej, przymocowująca mięśnie do kości; powięź; rozcięgno

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoplast

zespół ścian komórkowych, wnętrz martwych komórek i przestworów międzykomórkowych w organizmie roślinnym

Apoplast – zespół ścian komórkowych, wnętrz martwych komórek i przestworów międzykomórkowych w organizmie roślinnym. Połączone ze sobą i wysycone wodą ściany komórkowe razem z wypełnionymi wodą wnętrzami martwych komórek przewodzących są głównymi drogami transportu wody w roślinie. W ścianach komórkowych ruch wody możliwy jest dzięki zjawisku imbibicji. Wypełnione powietrzem przestwory międzykomórkowe stanowią rezerwuary gazów i umożliwiają roślinie prowadzenie wymiany gazowej z otoczeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apopleksja

uszkodzenie tkanki mózgowej spowodowane niedokrwieniem pewnego obszaru mózgu lub pęknięciem naczynia krwionośnego (wylew); udar mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. med. udar mózgu

Udar mózgu, zdarzenie mózgowonaczyniowe, dawniej także apopleksja (gr. stgr. ἀποπληξία – paraliż; łac. apoplexia cerebri, insultus cerebri) – zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu, powstały w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymujący się ponad 24 godziny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoplektyczka

kobieta zagrożona apopleksją (udarem mózgu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoplektyczny

będący wynikiem apopleksji, skłonny do apopleksji (np. atak apoplektyczny, osobnik apoplektyczny)

przymiotnik

(1.1) będący przejawem / następstwem apopleksji

(1.2) skłonny do apopleksji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apoplektyk

osoba zagrożona apopleksją (udarem mózgu)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apoptotyczny

→ apoptoza

Patrz:apoptoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Apoptoza

genetycznie zaplanowana śmierć komórki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

Apoptoza (z starogr. ἀπό [apó, „od”] + πτῶσις [ptôsis, „padanie”]) – jeden z naturalnych procesów biologicznych zaprogramowanej i podlegającej kontroli destrukcji własnych komórek w organizmie wielokomórkowym. Ten mechanizm jest potrzebny i wpływa korzystnie na prawidłowy rozwój, homeostazę i zapobieganie nadmiernej, szkodliwej proliferacji komórek organizmu. Stale usuwane są zużyte, uszkodzone lub niepotrzebne komórki, a w ich miejsce powstają nowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aporcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od aport

#### Źródła:

Wiktionary

# Apordekiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pokrywa sedesu

#### Źródła:

Wiktionary

# Aporema

kwestia sporna dopuszczająca dwa przeciwne sobie rozstrzygnięcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Aporetyczny

→ aporetyka

Patrz:aporetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Aporetyk

osoba zajmująca się aporetyką, wynajdywaniem i analizowaniem aporii

#### Źródła:

SJP.pl

# Aporetyka

wyszukiwanie i analiza aporii, zagadnień filozoficznych wciąż aktualnych, analizowanych wciąż przez kolejne pokolenia filozofów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. działanie polegające na wynajdywaniu i analizie aporii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aporia

trudność logiczna pozornie niedająca się przezwyciężyć (np. paradoksy starożytnych filozofów)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

- aporia w filozofii i logice
- aporia – figura retoryczna
- Aporia – polski zespół emo-core

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aporogamia

wnikanie łagiewki pyłkowej do woreczka zalążkowego rośliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aporokaktus

roślina z rodziny kaktusowatych, pochodząca z Meksyku

#### Źródła:

SJP.pl

# Aport

komenda wydawana do psa w znaczeniu: "przynieś", "podaj"

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. praw. wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

(1.2) rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy;

(1.3) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński, Zaolzie. wychodek, ubikacja

wykrzyknik

(2.1) kynol. łow. komenda dla psa, aby coś przyniósł;

- aport (prawo)
- aport (pseudonauka)
- aport (tresura)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aportacja

zdolność teleportacji obiektów do siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Aporter

pies myśliwski zbierający i przynoszący postrzeloną zwierzynę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pies myśliwski przynoszący myśliwemu upolowaną zwierzynę

Aporter – typ psa utworzony w XIX wieku w Wielkiej Brytanii, używany w myślistwie do aportu drobnej zwierzyny – ptaków (w Polsce głównie kaczek i bażantów) oraz królików i zajęcy. Aportery to psy stosunkowo duże i silne, o szacie chroniącej przed zimnem i przemakaniem, wytrwałe w poszukiwaniu zastrzelonej zwierzyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aportować

o psie: przynosić panu określoną rzecz

czasownik

(1.1) o psie: przynosić rzucony przedmiot

(1.2) łow. o psie: przynosić ustrzeloną zwierzynę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|aportować.

Aport – komenda wydawana tresowanemu zwierzęciu, najczęściej psu, oznaczająca nakaz przyniesienia przez zwierzę rzuconej rzeczy (również nazywanej „aportem”), a także sama czynność przynoszenia przez zwierzę tej rzeczy.

W szczególności, podczas polowań z użyciem psów (w szczególności polowań na ptactwo albo drobną zwierzynę, jak lisy lub zające) wykorzystuje się psy aportujące do odszukiwania i przynoszenia zastrzelonej zdobyczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aportowy

przymiotnik od: aport

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposelenium

punkt orbity satelity Księżyca najbardziej oddalony od niego

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aposematyczny

ubarwienie aposematyczne - jaskrawe, często kontrastowe ubarwienie ciała charakterystyczne dla organizmów dysponujących silną i skuteczną bronią (np. trucizną, żądłem), dobrze widoczne dla potencjalnych wrogów, będące dla nich sygnałem ostrzegawczym; ubarwienie ostrzegawcze

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposiopeza

[czytaj: aposjopeza] figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, apozjopeza, aposjopeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposjopeza

figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, apozjopeza, aposiopeza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. środek stylistyczny, który polega na nagłym przerwaniu wypowiedzi przed jej pełnym spodziewanym zakończeniem

Zamilknięcie, aposjopeza (gr. ἀποσιώπησις aposiṓpēsis), retycencja (łac. reticentia) – figura retoryczna polegająca na urwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza (czytelnika). Przedstawiając niemożność dokończenia zdania pod wpływem silnych emocji służy spotęgowaniu wrażenia odbiorcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aposporia

#### Źródła:

Wikipedia

# Apost.

skrót od: apostoł; ap.

skrót

(1.1) = rel. apostoł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostata

osoba, która odstąpiła od ważnych idei, zasad, zwłaszcza odstępca od wiary

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

- synonim rodzaju ryb z rodziny luszczowatych – conodon
- człowiek, który dokonał aktu porzucenia wiary religijnej (apostazji)
- Julian Apostata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostatka

→ apostata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

Patrz:apostata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostatyczny

→ apostazja

przymiotnik relacyjny

(1.1) oparty na odstępstwie od dogmatu

(1.2) związany z apostazją, dotyczący apostazji

Patrz:apostazja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostazja

rezygnacja wyznawcy z wiary, zakonnika z zakonu itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. porzucenie jakiejś wiary religijnej;

(1.2) przen. porzucenie swoich idei, przekonań

Apostazja (gr. ἀποστασία „odstąpienie, odnowa, odpadnięcie, zdrada, odstępstwo”; z ἀπό (apo) „od”, στάσις (stasis) „postawa, pozycja”; połączenie tych słów oznacza „οdległość, oddalenie, zdystansowanie się od...”) – porzucenie wiary religijnej lub religii. W pierwotnym znaczeniu – całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej; termin został również adaptowany do ogólnych pojęć religioznawczych oraz wykorzystywany przez religie i wyznania niechrześcijańskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostel

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposterioryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aposterioryczne; cecha tych, którzy są aposterioryczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Aposterioryczny

dotyczący aposterioryzmu; nabyty przez doświadczenie, oparty na doświadczeniu lub uzasadniony za pomocą doświadczenia

przymiotnik

(1.1) filoz. taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aposteriorysta

zwolennik aposterioryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposteriorystka

→ aposteriorysta

Patrz:aposteriorysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposteriorystyczny

przymiotnik od: aposterioryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Aposterioryzm

w filozofii: pogląd epistemologiczny głoszący, że prawdziwe poznanie może nastąpić wyłącznie przez doświadczenie; empiryzm metodologiczny

Empiryzm (od stgr. ἐμπειρία empeiría – „doświadczenie”) – kierunek filozoficzny głoszący, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, natomiast wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich (bodźców zmysłowych) wtórne. Empiryzm stoi w ostrej sprzeczności z racjonalizmem filozoficznym, który głosi, iż źródłem poznania są właśnie idee, zaś bodźce zmysłowe mają znaczenie drugorzędne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apostilb

dawna jednostka luminancji

Apostilb (także: blondel; z gr. stilbei – błyszczeć, lśnić) – jednostka luminacji źródła światła pochodząca od stilba, oznaczana asb.

Zależności między apostilb a stilb:

  1 asb = 1/π · 10-4 sb = 1/π nt
  3.14 asb = 1 cd/m2

Druga nazwa jednostki (blondel) pochodzi od nazwiska francuskiego fizyka André Blondela (1863-1938).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apostille

[czytaj: apostij] poświadczenie dokumentu sporządzonego w jednym państwie (np. aktu notarialnego) umożliwiające legalne użycie go w innym państwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ofic. urz. praw. klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)

Apostille (z fr. apostille, wym. [apostij]), w spolszczeniu apostylla lub apostyl – poświadczenie dokumentu sporządzonego w jednym państwie (np. aktu notarialnego, tłumaczenia przysięgłego, dyplomu ukończenia studiów wyższych lub odpisu aktu stanu cywilnego) umożliwiające legalne użycie go w innym państwie. Poświadczenie to wydawane jest przez właściwy organ państwa, z którego dokument pochodzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostolat

1. godność, funkcja biskupa; biskupstwo;
2. krzewienie wiary chrześcijańskiej; apostolstwo;
3. przenośnie: misja krzewienia jakiejś idei

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. godność biskupia

(1.2) rel. działalność apostolska, krzewienie wiary

(1.3) rel. grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji

(1.4) przen. upowszechnianie ideologii, nauki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostolski

1. dotyczący apostoła lub apostołów (np. duch apostolski, listy apostolskie);
2. dotyczący papieża jako następcy św. Piotra, pochodzący od papieża (np. błogosławieństwo apostolskie, nuncjusz apostolski)

przymiotnik

(1.1) dotyczący apostołów

(1.2) dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostolskość

→ apostolski

Patrz:apostolski

#### Źródła:

SJP.pl

# Apostolstwo

1. działalność apostolska; apostołowanie; apostolat;
2. upowszechnianie, krzewienie jakiejś idei, nauki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. propagowanie wiary chrześcijańskiej;

(1.2) misja głoszenia jakiś idei lub poglądów

Apostolstwo (gr. apostolos = wysłannik) – w chrześcijaństwie przybliżanie przez ludzi wierzących innych osób do Boga i wiary.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostoł

1. jeden z dwunastu uczniów Chrystusa;
2. propagator chrześcijaństwa;
3. przenośnie: krzewiciel jakiejś idei, nauki, jakichś poglądów itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

(1.2) rel. ktoś, kto rozpowszechnia chrześcijaństwo

(1.3) przen. ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

(1.4) uczn. przen. nauczyciel

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Struthidea cinerea|ref=tak., żyjący w Australii szarobrązowawy ptak z długim ogonem należący do rodziny skałowronów (Corcoracidae)

Apostoł (gr. apostolos – wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i wysłanych do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostołka

1. zwolenniczka, krzewicielka jakiegoś poglądu; propagatorka;
2. dawniej: apostolstwo; apostołowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przen. kobieta propagująca jakieś idee

(1.2) daw. rel. głoszenie wiary chrześcijańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostołować

1. krzewić wiarę chrześcijańską;
2. przenośnie: propagować jakieś idee, zasady

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apostołowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. głoszenie wiary chrześcijańskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Apostołowo

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie w obwodzie dniepropietrowskim;

Apostołowo (ukr. Апостолове) – miasto na Ukrainie w obwodzie dniepropietrowskim, siedziba władz rejonu apostołowskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostrof

znak graficzny w kształcie przecinka umieszczany nad wierszem, używany m.in. do oddzielania końcówek fleksyjnych przy odmianie wyrazów obcych (np. hardware'u)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

Apostrof (gr. ἀπόστροφος apóstrophos) – znak pisarski w kształcie przecinka, umieszczany we frakcji górnej: ’ . W ortografii polskiej służy do oznaczenia, że litera (najczęściej samogłoska) występująca przed nim jest niewymawiana. Np. w przypadku nazwiska Morse [mɔːs] ostatnia litera e nie jest wymawiana; w celu jego odmiany należy użyć apostrofu: alfabet Morse’a. Służy też często jako oznaczenie zwarcia krtaniowego w transkrypcji różnych języków (np. arabskiego). Ponadto jest stosowany jako znak zamykający cudzysłów definicyjny lub zagnieżdżony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostrofa

1. w literaturze: bezpośredni, podniosły zwrot do adresata (osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu), np.: Litwo, Ojczyzno moja!; metabaza;
2. dawniej:
a) ustne lub pisemne zwrócenie się do kogoś lub przeciwko komuś;
b) apostrof

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

(1.2) zwrócenie się do kogoś ustnie lub pisemnie

(1.3) daw. apostrof

Apostrofa (gr. ἀποστροφή apostrophḗ – "zwrot") – składniowa figura retoryczna, charakteryzująca się bezpośrednim zwrotem do osoby, bóstwa, idei, wydarzenia, pojęcia lub przedmiotu (dochodzi wówczas do personifikacji adresata wypowiedzi). Dominuje styl podniosły, czasami patetyczny. Apostrofa zazwyczaj jest skierowana do osób, przedmiotów, zjawisk itd., które nie pełnią roli tematu utworu. Dzięki temu można ją wyraźnie wyodrębnić z tekstu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apostroficzny

→ apostrofa

Patrz:apostrofa

#### Źródła:

SJP.pl

# Apotecjum

owocnik workowców i niektórych porostów; miseczka

Apotecjum, w l.mn. apotecja (łac. apothecium) – rodzaj askokarpu (owocnika) u workowców. Używana jest też polska nazwa miseczka. Apotecjum ma wygląd mniej lub bardziej wklęsłej miseczki o mięsistych ścianach i zbudowany jest z dwóch rodzajów strzępek:

- na wklęsłej stronie miseczki znajdują się płodne warstwy hymenium (warstwa rodzajna). Powstają w nich worki (ascus) z zarodnikami. Pomiędzy nimi znajdują się płonne wstawki (parafizy);
- wypukłą stronę miseczki tworzą splątane płonne strzępki grzybni (hypotecjum).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apoteka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. med. farm. apteka

#### Źródła:

Wiktionary

# Apotema

1. promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny
2. w ostrosłupie prawidłowym: wysokość ściany bocznej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny

(1.2) geom. wysokość ściany bocznej ostrosłupa prawidłowego

Apotema – pojęcie geometryczne definiowane dwojako:

- w planimetrii: promień okręgu wpisanego w wielokąt foremny.
- w stereometrii: apotema ostrosłupa prawidłowego to wysokość ściany bocznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoteoza

1. wychwalanie, uwielbienie kogoś lub czegoś; adoracja, deifikacja, gloryfikacja;
2. ukazanie postaci, idei lub wydarzenia w sposób wyidealizowany;
3. patetyczny utwór pochwalny;
4. w starożytności: obrzęd oddawania czci boskiej cesarzom lub bohaterom; ubóstwianie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

(1.2) szt. przedstawienie osoby, idei lub wydarzenia w sposób gloryfikujący

(1.3) szt. pełen patosu utwór pochwalny

(1.4) teatr. scena finalna w niektórych przedstawieniach dziewiętnastowiecznych

(1.5) staroż. rel. urzędowa deifikacja człowieka lub zwierzęcia

Apoteoza (stgr. ἀποθέωσις – ubóstwienie) – pochwała osób, rzeczy, wydarzeń, idei bądź wartości (np. apoteoza życia, bohaterstwa, religijna), osądzenie istoty ludzkiej jako idealnej, godnej dokonanych czynów (np. bohaterstwo Polaków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apoteozować

wychwalać coś do granic uwielbienia, poddawać apoteozie, idealizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) książk. nadawać bardzo szczególne znaczenie

(1.2) książk. uznawać za boga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apoteozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. przypisywanie komuś lub czemuś znacznie lepszych cech niż w rzeczywistości

#### Źródła:

Wiktionary

# Apotome

półton diatoniczny (muzyka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Apotropaiczny

→ apotropaizm; apotropeiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Apotropaizm

w wierzeniach ludów prymitywnych: magia obronna zabezpieczająca przed złymi duchami, chorobami, klęskami

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apotropeiczny

→ apotropaizm; apotropaiczny

przymiotnik

(1.1) rel. etn. taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apozjopeza

figura stylistyczna polegająca na przerwaniu wypowiedzi dla pobudzenia domyślności słuchacza; zamilknięcie, niedopowiedzenie, retycencja, aposjopeza, aposiopeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Apozycja

1. dopowiedzenie, przydawka rzeczownikowa;
2. w botanice: mechanizm wzrostu pierwotnej ściany komórkowej polegający na tym, że nowe łańcuchy celulozy wbudowywane są pomiędzy już istniejące; intususcepcja

- apozycja w biologii
- apozycja w językoznawstwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apozycyjny

związany z apozycją

#### Źródła:

SJP.pl

# Appalachijski

1. → Appalachy;
2. królak appalachijski - gatunek ssaka z rodziny zającowatych; orogeneza appalachijska

#### Źródła:

SJP.pl

# Appalachy

łańcuch górski we wschodniej części Ameryki Północnej

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie;

Appalachy (ang. Appalachian Mountains, fr. Appalaches) – łańcuch górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie.

Rozciągają się od Niziny Zatokowej w kierunku północno-wschodnim do Nowej Fundlandii, na długości 2600 km (szerokość od 300 do 500 km). Najwyższym szczytem jest Mount Mitchell – 2037 m n.p.m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Appalaski

→ Appalachy

przymiotnik

(1.1) dotyczący Appalachów

Patrz:Appalachy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Appaloosa

[czytaj: apalusa] rasa koni gorącokrwistych wyhodowana w Ameryce Północnej przez Indian

Koń Appaloosa – rasa koni gorącokrwistych.

Ta rasa została wyhodowana w Ameryce Północnej przez Indian Nez Percé zamieszkujących w XVIII wieku północno-wschodnie obszary stanu Oregon, między innymi nad rzeką Palouse, od której wywodzi się nazwa rasy. Konie mają około 145-160 cm wysokości w kłębie. Appaloosa są maści tarantowatej we wszystkich jej wariantach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Appassionata

[czytaj: apasjonata] utwór Ludwiga van Beethovena

Sonata fortepianowa nr 23 f-moll op. 57 Ludwiga van Beethovena, znana jako "Appassionata" – obok sonat Waldsteinowskiej op. 53 i Les Adieux op. 81a najważniejsza sonata fortepianowa środkowego okresu twórczości tego kompozytora, a zarazem jedna z najsłynniejszych sonat w historii muzyki. Została skomponowana w latach 1803–05 (-06?) i dedykowana księciu Franzowi von Brunsvikowi. Pierwsze wydanie Sonaty miało miejsce w lutym 1807 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Appassionato

[czytaj: apas-ionato] muzyczne określenie wykonawcze: namiętnie, z pasją; passionato

przysłówek

(1.1) choreogr. muz. z pasją, uczuciem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Appeasement

[czytaj: ePIZment] ustępstwa polityczne czynione wobec agresywnego państwa w imię pokoju

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

Appeasement (ang.), zaspokajanie, uspokajanie, łagodzenie – polityka ustępstw prowadzona przez rząd Wielkiej Brytanii premiera Neville’a Chamberlaina, a później także rząd francuski premiera Édouarda Daladiera w latach 1935–1939 wobec państw Osi: III Rzeszy i faszystowskich Włoch. W znaczeniu szerszym – pejoratywny termin oznaczający ugodowe postawy polityczne wobec państw agresywnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Appellativum

[czytaj: apelatiwum] w językoznawstwie: rzeczownik będący nazwą całej klasy desygnatów, niebędący nazwą własną, np. "człowiek", "zwierzę", "roślina"; apelatyw, apelatiwum, rzeczownik pospolity

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. zob. apelatyw.

Nazwa pospolita (imię pospolite, apelatyw od łac. appellativum) – nazwa mogąca się odnosić do dowolnego egzemplarza desygnatów danej klasy przedmiotów (np. stół, drzewo, pies, kobieta, człowiek), w odróżnieniu od nazw własnych (imion własnych), odnoszących się do jednostek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Appena

określenie wykonawcze: ledwie, zaledwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Appendektomia

operacyjne usunięcie wyrostka robaczkowego, w przypadku ostrego lub przewlekłego zapalenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;

Appendektomia – chirurgiczne usunięcie wyrostka robaczkowego. Wskazaniem do operacji jest najczęściej rozpoznanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, jak również ropnia okołowyrostkowego (po odpowiednim leczeniu nieoperacyjnym). Zabieg ten jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Appendix

1. dodatek do książki; suplement, aneks;
2. w medycynie: wyrostek robaczkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Appenzeller

[czytaj: Apenceler] rasa niewielkich psów pasterskich pochodzących ze Szwajcarii

## Osoby

- Benedictus Appenzeller – holenderski kompozytor
- Bernd Appenzeller – belgijski muzyk
- Immo Appenzeller – niemiecki astronom
- Stanisław Appenzeller – polski malarz

## Inne

- Appenzeller – ser szwajcarski
- Appenzeller – rasa kur
- Appenzeller – rasa psów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Applause

[czytaj: aploz] samochód typu Daihatsu Applause

Applause – pierwszy singiel amerykańskiej piosenkarki Lady Gagi pochodzący z jej trzeciego albumu studyjnego Artpop. Piosenka wydana została 12 sierpnia 2013 roku jako pierwszy singiel promujący najnowszą płytę artystki. Applause odniósł wielki sukces komercyjny, singiel zadebiutował na 4 pozycji Billboardu Hot 100. Utwór stał się numerem jeden m.in. w Grecji, Hiszpanii oraz na Węgrzech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Applet

[czytaj: aplet] aplet;
1. w informatyce: niewielki program, przeznaczony do wykonywania ściśle określonej funkcji;
2. potocznie: osadzona na stronie WWW aplikacja w języku Java

Aplet (z ang. applet, zdrobnienie od application) – niewielki (zwykle) program napisany w taki sposób, by:

- mógł zostać osadzony na stronie WWW wprost i wykonany przez przeglądarkę internetową na komputerze, na którym jest ona uruchomiona – najczęściej jest to kod JavaScript, ale też JScript, VBScript i Tcl, kontrolki ActiveX (stosowane tylko w przeglądarce MS Internet Explorer z ogólnym zaleceniem ich wyłączenia ze względu na bezpieczeństwo)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Appletini

[czytaj: aplTIni] owocowy koktajl alkoholowy z wódki, wermutu i napoju o smaku jabłka

Appletini (apple martini) – owocowy koktajl alkoholowy przyrządzany z wódki i soku jabłkowego lub likieru jabłkowego.

Koktajl powstaje po rozgnieceniu połówki jabłka moździerzem barmańskim, zmieszaniu z wódką i likierem jabłkowym wg określonej proporcji, po przecedzeniu i dodaniu kostek lodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Applowski

przymiotnik

(1.1) (neologizm) związany z amerykańską korporacją Apple zajmującą się projektowaniem i produkcją elektroniki użytkowej, oprogramowania i komputerów osobistych

#### Źródła:

Wiktionary

# Appoggiando

określenie artykulacyjne oznaczające ścisłe legato

#### Źródła:

SJP.pl

# Appoggiatura

[czytaj: apodżiatura] nutka przejmująca akcent nuty głównej; przednutka długa

Przednutka długa (wł. appoggiatura) – ozdobnik, w którym przed głównym dźwiękiem dodawany jest dodatkowy o dowolny interwał (często sekundę) wyższy lub niższy od niego.

Przednutka długa skraca nutę ozdabianą o wartość rytmiczną, jaką sama posiada, oraz przejmuje akcent. Przednutka długa jest rzadko stosowana, wyszła z użycia na początku XIX wieku; była natomiast szeroko stosowana w muzyce barokowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Appogiatura

w muzyce: rodzaj ozdobnika, drobna nutka, odbierająca nucie głównej, przed którą stoi, tę część wartości rytmicznej, jaką ma sama i przejmująca akcent nuty głównej; przednutka długa

#### Źródła:

SJP.pl

# Apraksja

niezdolność wykonywania celowych czynności ruchowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. upośledzenie zdolności do wykonywania wcześniej wyuczonych, celowych ruchów, które nie wynika z niedowładów, ataksji ani zaburzeń czucia, lecz z uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w obrębie kory mózgowej

Apraksja – upośledzenie precyzyjnych, celowych ruchów przy braku niedowładu, objawów móżdżkowych i zaburzeń czucia. Zaburzenia apraktyczne są często wynikiem udarów, guzów, spotyka się je również w chorobie Alzheimera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aprecjacja

wzrost siły nabywczej pieniądza danego państwa, czemu zwykle towarzyszy wzrost jego wartości w stosunku do walut innych państw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;

Aprecjacja – wzrost wartości towaru lub dobra.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aprecjacyjny

→ aprecjacja

przymiotnik

(1.1) przym. od aprecjacja

Patrz:aprecjacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aprecjonować

1. zwiększać siłę nabywczą pieniądza danego państwa;
2. zyskiwać na wartości

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprehensja

dawniej: niepokój, lęk, zmartwienie, rozpacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Apresjan

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Apreska

środowiskowo:
1. ubiór zakładany po nartach lub jego część;
2. wieczorna zabawa, impreza, zwłaszcza po nartach

#### Źródła:

SJP.pl

# Apreski

środowiskowo: ciepłe obuwie noszone po jeździe na nartach

#### Źródła:

SJP.pl

# Apret

substancja chemiczna, wykorzystywana jako środek wykończeniowy, posiadający właściwości antystatyczne i ochronne

#### Źródła:

SJP.pl

# Apretować

nasycać apreturą wyroby włókiennicze, skórę, papier lub drewno; apreturować

#### Źródła:

SJP.pl

# Apretowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nasycanie tkanin, drewna, papierów lub skór apreturą

Apretura (nm. appretur, fr. appreter - wykańczać) – uszlachetnianie, wykańczanie materiału nadające mu nowych lub lepszych cech i właściwości podnoszących ich właściwości użytkowe. Apreturowanie stosuje się przede wszystkim w stosunku do tkanin i skór, ale też do papieru a nawet drewna. Podczas produkcji nowej odzieży cienka powłoka apretury polepsza wygląd wyrobu (intensyfikuje barwę), utrzymuje fason oraz zwiększa odporność na gniecenie się i zabrudzenia. Zwykle użytkowanie oraz kolejne prania lub czyszczenia powodują usunięcie fabrycznej apretury.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apretura

1. substancja służąca do wykańczania wyrobów włókienniczych, drewna, papierów i skór
2. wykańczanie wyrobów włókienniczych, drewna, papierów lub skór przez nasycanie ich apreturą

Apretura (nm. appretur, fr. appreter - wykańczać) – uszlachetnianie, wykańczanie materiału nadające mu nowych lub lepszych cech i właściwości podnoszących ich właściwości użytkowe. Apreturowanie stosuje się przede wszystkim w stosunku do tkanin i skór, ale też do papieru a nawet drewna. Podczas produkcji nowej odzieży cienka powłoka apretury polepsza wygląd wyrobu (intensyfikuje barwę), utrzymuje fason oraz zwiększa odporność na gniecenie się i zabrudzenia. Zwykle użytkowanie oraz kolejne prania lub czyszczenia powodują usunięcie fabrycznej apretury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apreturnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik, który dobiera apreturę

#### Źródła:

Wiktionary

# Apreturować

nasycać apreturą wyroby włókiennicze, skórę, papier lub drewno; apretować

#### Źródła:

SJP.pl

# Apreturowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. apretowanie.

Apretura (nm. appretur, fr. appreter - wykańczać) – uszlachetnianie, wykańczanie materiału nadające mu nowych lub lepszych cech i właściwości podnoszących ich właściwości użytkowe. Apreturowanie stosuje się przede wszystkim w stosunku do tkanin i skór, ale też do papieru a nawet drewna. Podczas produkcji nowej odzieży cienka powłoka apretury polepsza wygląd wyrobu (intensyfikuje barwę), utrzymuje fason oraz zwiększa odporność na gniecenie się i zabrudzenia. Zwykle użytkowanie oraz kolejne prania lub czyszczenia powodują usunięcie fabrycznej apretury.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apreturowy

dotyczący apretury

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprikoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. bot. nazwa systematyczna|Prunus armeniaca|L.|ref=tak., morela zwyczajna

(1.2) reg-pl|Poznań. bot. morela

(1.3) reg-pl|Poznań. bot. brzoskwinia

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprikółza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. morela

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. brzoskwinia

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprioryczność

→ aprioryczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aprioryczne; cecha tych, którzy są aprioryczni

Patrz:aprioryczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aprioryczny

oparty na z góry przyjętych założeniach, zależny nie od doświadczenia, lecz od rozumu (np. sądy aprioryczne)

przymiotnik

(1.1) filoz. taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apriorysta

zwolennik aprioryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Apriorystka

→ apriorysta

Patrz:apriorysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Apriorystyczny

→ aprioryzm

Patrz:aprioryzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprioryzm

w filozofii: pogląd uznający poznanie ludzkie za częściowo lub całkowicie niezależne od doświadczenia; racjonalizm metodologiczny

Racjonalizm (łac. ratio „rozum”; rationalis „rozumny, rozsądny”) – ogólna nazwa różnych stanowisk, podkreślających znaczenie rozumu lub ewentualnie racjonalności. Najbardziej ogólne i istotne są racjonalizm filozoficzny i światopoglądowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aprobacja

dawniej: aprobata

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprobacyjny

→ aprobacja

Patrz:aprobacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprobata

zgoda na coś, uznanie czegoś za dobre, prawidłowe; akceptacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aprobatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest aprobatywne; cecha tych, którzy są aprobatywni

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprobatywny

przyzwalający, wyrażający aprobatę (np. aprobatywny ton, aprobatywny stosunek do czegoś)

przymiotnik jakościowy

(1.1) książk. wyrażający zgodę, poparcie, aprobatę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aprobować

uznawać (uznać) coś za słuszne, godne poparcia, wyrażać (wyrazić) aprobatę

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaaprobować)

(1.1) uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aprobowalny

dający się aprobować

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprobowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyrażanie zgody, akceptacji, aprobaty

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprobujący

wyrażający aprobatę

#### Źródła:

SJP.pl

# Aproksymacja

1. książkowo: ujęcie czegoś w sposób niezupełnie ścisły; przybliżenie;
2. w matematyce: zastąpienie wielkości matematycznych innymi, o przybliżonych własnościach, łatwiejszymi do badania i zastosowania

Aproksymacja (łac. approximare – przybliżać) – budowanie rozwiązań przybliżonych, zwłaszcza wtedy, gdy ścisłego rozwiązania nie da się przedstawić dokładnie w postaci analitycznej.

Przykład to zastąpienie pewnej funkcji f(x) inną, zazwyczaj prostszą \varphi (x), umożliwiającą efektywne rozwiązanie postawionego problemu. Przykłady takich sytuacji to:

- obliczanie całek oznaczonych z funkcji, które nie dają się scałkować ściśle;
- rozwiązywanie równań różniczkowych – zarówno zwyczajnych, jak i cząstkowych – kiedy poszukuje się niewiadomych funkcji;
- opracowywanie wyników pomiarów znanych tylko na dyskretnym zbiorze punktów, np. w meteorologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aproksymacyjny

→ aproksymacja; aproksymatywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aproksymatywny

→ aproksymacja; aproksymacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aproksymować

w matematyce: przybliżać wartość, zaokrąglać

#### Źródła:

SJP.pl

# Aproksymowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. ujmowanie czegoś w sposób przybliżony, niezupełnie ścisły

#### Źródła:

Wiktionary

# Apropriacja

#### Źródła:

Wikipedia

# Aprosdoketon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu

(1.2) jęz. dowolne zaskakujące użycie środków językowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprosza

zwykle w liczbie mnogiej: aprosze - kręte rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; przykopy

Aprosze, inaczej przykopy – wąskie, kręte rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym skryte dojście do obleganej twierdzy, przy jak najmniejszych stratach w ludziach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aprotonowy

o rozpuszczalniku: niezdolny do oddawania lub przyłączania protonu (wodoru); aprotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprotyczny

o rozpuszczalniku: niezdolny do oddawania lub przyłączania protonu (wodoru); aprotonowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowidować

aprowizować; przestarzałe:
1. zajmować się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie);
2. aprowidować się - zaopatrywać się w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowidowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zaopatrywanie w żywność i inne artykuły pierwszej potrzeby

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprowizacja

1. zaopatrywanie ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie;
2. artykuły spożywcze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

(1.2) określenie żywności

Aprowizacja – zaopatrywanie ludności w towary pierwszej potrzeby, m.in. w żywność, w tych miejscach, gdzie występuje ich brak lub niedobór.

Deficyt aprowizacyjny zmusza władze danego państwa lub terytorium m.in. do wykorzystania odgórnych mechanizmów ograniczenia popytu na określone dobra, zwłaszcza żywność. W takich sytuacjach stosuje się np. aprowizację reglamentowaną, czyli system kartkowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aprowizacyjny

związany z aprowizacją (np. trudności aprowizacyjne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowizator

osoba zajmująca się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowizatorka

→ aprowizator

Patrz:aprowizator

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowizować

aprowidować; przestarzałe:
1. zajmować się aprowizacją (zaopatrywaniem ludzi w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność, w jakimś trudnym czasie);
2. aprowidować się - zaopatrywać się w niezbędne artykuły, zwłaszcza w żywność

#### Źródła:

SJP.pl

# Aprowizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) organizowanie aprowizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprykoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. morela

(1.2) gw-pl|Poznań. rzad. brzoskwinia

#### Źródła:

Wiktionary

# Apryl

dawniej: kwiecień

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. (dziś gw-pl|Górny Śląsk.) kwiecień

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apryl-Apryl

wykrzyknik

(1.1) gw-pl|Poznań. okrzyk po udanym żarcie primaaprilisowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Aprylowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. kwietniowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Aps

skrót od:
1. American Physical Society – amerykańskie stowarzyszenie naukowe fizyków;
2. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie – uczelnia pedagogiczna;
3. Awtomat Podwodnyj Specjalnyj - radziecki karabin automatyczny

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = wet. afrykański pomór świń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apsar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. monet. w Abchazji;

Apsar (abch. аҧсар) – jednostka monetarna Abchazji. Obecnie emitowane są jedynie monety i banknoty pamiątkowe, faktyczną jednostką monetarną jest rubel rosyjski. Formalny kurs apsara – 1 apsar = 10 rubli rosyjskich.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Apsara

w mitologii indyjskiej: półboska istota płci żeńskiej o niezwykłej urodzie; apsaras

Apsara (sanskryt: अप्सरा: trl. apsarāḥ, pāli: accharā) – w mitologii indyjskiej boginki wody, mgieł i chmur (nazwa ap-sara dosłownie znaczy "która wyszła z wody"). Mogły być istotami zarówno niebiańskimi (daiwika), jak i ziemskimi (laukika). W literaturze staroindyjskiej najbardziej znane apsary to m.in. Urwaśi, Menaka i Rambha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apsaras

w mitologii indyjskiej: półboska istota płci żeńskiej o niezwykłej urodzie; apsara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mit. indyjska nimfa wodna pochodzenia niebiańskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apsel

rodzaj żagla

Apsel, bezansztaksel – żagiel należący do grupy sztaksli o kształcie trójkątnym. Zawieszany jest między grotmasztem i bezanmasztem na (zwykle wypinanym) sztagu bezanmasztu. Zastosowanie go w zwykłym takielunku dwumasztowym wymaga na ogół zrzucenia grota i wypięcia bomu na stałe, lub tylko na czas zwrotu, tzn. apsel praktycznie uniemożliwia halsowanie przy pełnym ożaglowaniu. Pierwszy raz zastosowany na keczu sztakslowym Vamarie w 1933 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apsik

a psik, psik;
1. wykrzyknik wyrażający kichnięcie;
2. wykrzyknik używany przy przepędzaniu kota

wykrzyknik

(1.1) …naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania

(1.2) …służący do przeganiania kota

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apsyda

absyda;
1. kościelne pomieszczenie zamykające prezbiterium lub nawę
2. punkt minimalnej lub maksymalnej odległości ciał niebieskich względem siebie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; Gloger|Absyda|absyda.

(1.2) astr. każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

- Apsyda (architektura) – termin architektoniczny
- Apsyda (astronomia) – nazwa skrajnego punktu orbity

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apsydalny

→ apsyda; absydalny, apsydowy, absydowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Apsydiola

mała apsyda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. niewielka apsyda przylegająca do większej

Apsyda (lub absyda) – pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione do bryły budynku, często świątyni i otwarte do jej wnętrza. Zazwyczaj zamyka prezbiterium, czasem nawy boczne i ramiona transeptu lub westwerk. Apsyda jest zwykle mniejsza lub równa bryle części budynku, która jest przez nią zamknięta. Występowała już w architekturze rzymskiej, stąd przejęta przez chrześcijaństwo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apsydowy

→ apsyda; absydalny, apsydalny, absydowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Apt

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = adm. agencja pracy tymczasowej

(1.2) inform. skoordynowane i długotrwałe zagrożenie cybernetyczne ze strony wyspecjalizowanej grupy przestępczej, mającej na celu infiltrację sieci i systemów w sposób trudny do wykrycia i otrzymującej wsparcie od służb państwowych lub dużych organizacji

Apt – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse. Leży nad rzeką Calavon i jest najważniejszym spośród miast znajdujących się w górach Luberon.

Według danych na rok 2006 gminę zamieszkiwało 11 229 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 252 osób/km² (wśród 963 gmin regionu Prowansja-Alpy-W. Lazurowe Apt plasuje się na 57. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 170.).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Aptacja

w biologii: cecha organizmu, która w określonych warunkach środowiska umożliwia temu organizmowi trwanie i reprodukcję

#### Źródła:

SJP.pl

# Apteczka

komplet lekarstw i narzędzi potrzebnych do udzielenia choremu pierwszej pomocy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: apteka

(1.2) med. torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

Apteczka – pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy.Powinien być wyraźnie oznakowany, trwały i czysty (opakowanie apteczki może być wodoodporne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apteczkowy

→ apteczka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z apteczką, dotyczący apteczki

Patrz:apteczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apteczny

dotyczący apteki

przymiotnik

(1.1) związany z apteką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apteka

miejsce sprzedaży leków; czasem także ich wyrobu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. farm. miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

(1.2) przen. bardzo dokładne obliczenia

Apteka – placówka ochrony zdrowia publicznego zajmująca się wydawaniem leków i innych produktów medycznych (np. opatrunków, środków higienicznych). Apteki recepturowe zajmują się także przygotowywaniem leków recepturowych zgodnie z przepisaną przez lekarza receptą. Pacjenci mogą skorzystać w aptekach także z konsultacji medycznych w sprawie stosowania poszczególnych leków w przypadku konkretnych dolegliwości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aptekarczyk

dawniej: pomocnik aptekarski; puer

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptekareczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: aptekarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Aptekarka

1. farmaceutka pracująca w aptece;
2. właścicielka apteki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. farm. kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aptekarski

1. → aptekarz;
2. → aptekarstwo

przymiotnik

(1.1) dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

Patrz:aptekarz;
2. → aptekarstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aptekarstwo

zawód aptekarza; farmacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) profesja aptekarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aptekarszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środki albo materiały aptekarskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Aptekarz

1. farmaceuta będący pracownikiem apteki;
2. właściciel apteki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. farm. osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

Farmaceuta – osoba specjalizująca się w farmacji. W szczególności jest to tytuł zawodowy przysługujący w Polsce osobie, która ukończyła studia w szkole wyższej na kierunku farmacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aptekarzostwo

przestarzałe: aptekarz z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptekarzowa

przestarzałe określenie na żonę aptekarza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. żona aptekarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aptekarzówna

dawniej: córka aptekarza

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptekarzowy

→ aptekarz (dawniej); aptekarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptekarzyna

(r. męski) pogardliwie o aptekarzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptekomat

automat do wydawania leków w określonych dawkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Aptyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. med. farm. apteka

#### Źródła:

Wiktionary

# Aptykorz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. aptekarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Apulejusz

pisarz rzymski, ok. 125-170

- Apulejusz (pisarz) – Apulejusz z Madaury (Lucius Apuleius), rzymski pisarz, filozof i retor z II wieku
- Apulejusz (imię)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apulia

region we Włoszech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Apulia (wł. Puglia) – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 19348 km², z ok. 4 milionami mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 208 osób na km². Graniczy z Molise, Kampanią i Basilicatą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Apulijczyk

mieszkaniec Apulii (regionu we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Apulii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apulijka

mieszkanka Apulii (regionu we Włoszech)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Apulii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apulijski

→ Apulia; apulski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Apulią, dotyczący Apulii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apulski

→ Apulia; apulijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Apulią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Apure

1. rzeka w Wenezueli;
2. stan w Wenezueli;
3. San Fernando de Apure, miasto w Wenezueli

Apure (hiszp. Estado Apure) – jest jednym z 23 stanów Wenezueli. Stolicą stanu Apure jest miasto San Fernando de Apure.

Stan Apure zajmuje powierzchnię 76 500 km² i liczy 459 025 mieszkańców (2011); dla porównania, w roku 1970, mieszkańców było 177,5 tys.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Apurimac

[czytaj: apuRImak] rzeka w Peru

- Apurímac – rzeka w Peru
- Apurímac – region Peru

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia