# Ep

1. skrót od: Episkopat Polski;
2. skrót od: Extended Play - oznaczenie płyt muzycznych będących czymś pośrednim między singlem a albumem długogrającym

EP (od: extended play), minialbum, czwórka, pot. epka – nagranie muzyczne, które zawiera więcej utworów niż singel, ale zwykle nie kwalifikuje się jako album lub LP. Współczesne minialbumy zawierają zazwyczaj co najmniej trzy utwory, a maksymalnie sześć, i są uważane za „tańsze i mniej czasochłonne” dla artysty w produkcji w porównaniu do albumów. Określenie EP początkowo (po 1948) odnosiło się do typu płyt winylowych odtwarzanych z prędkością 45 obr./min (standardowa płyta [SP] 75, płyta długogrająca [LP] 33⅓ obr./min), współcześnie określenie jest stosowane również do średniej długości płyt CD/DVD i muzyki w formacie plików do pobrania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ep-Ka

potocznie: album muzyczny dłuższy od singla i krótszy od albumu długogrającego; minialbum, epka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ep.

skrót od: episcopus (z łaciny: biskup)

#### Źródła:

SJP.pl

# Epa

skrót od: European Pressphoto Agency, międzynarodowa agencja fotograficzna

#### Źródła:

SJP.pl

# Epachtozaur

rodzaj czworonożnego, roślinożernego dinozaura z grupy tytanozaurów

Epachtozaur (Epachthosaurus sciuttoi) – czworonożny, roślinożerny zauropod z grupy tytanozaurów (Titanosauria), spokrewniony z saltazaurem.

Znaczenie jego nazwy – ciężki jaszczur.

Żył w epoce późnej kredy (ok. 75 mln lat temu) na terenach Ameryki Południowej. Długość ciała ok. 15-20 m, masa ok. 30 t. Jego szczątki znaleziono w Argentynie (Patagonia, prowincja Chubut, ranczo Laguna Palacios - 30 km na północ od miasta Buen Pasto).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epafras

Epafras, św. Epafras z Kolosy, gr. Ἐπαφρᾶς (zm. w I wieku) – postać z Nowego Testamentu, założyciel i głowa Kościoła w Kolosach, uczeń św. Pawła z Tarsu, święty Kościoła katolickiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epafrodyt

Epafrodyt – postać biblijna wymieniana w Nowym Testamencie, uczeń św. Pawła, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej.

Wymieniony przez apostoła Pawła w napisanym między 56 a 57 rokiem w Efezie lub 61 a 63 r. w Rzymie Liście do Filipian (2,25-30 BT), chrześcijanin z Filippi. W czasie misji dostarczenia datków do Rzymu zachorował, a po powrocie do zdrowia wraz z Tymoteuszem z Efezu z polecenia apostoła został posłańcem do Filipian, dostarczając list z podziękowaniami.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epakta

liczby określające fazę Księżyca przypadającą na pierwszy dzień roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Epanadiploza

figura stylistyczna; powtórzenie tego samego wyrazu lub zwrotu na początku i na końcu jakiegoś segmentu wypowiedzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Epanafora

rzad. anafora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. zob. anafora.

Anafora (gr. ἀναφορά anaphorá „podniesienie”), także epanafora (gr. ἐπαναφορά epanaphorá) – celowe powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi. Stosowana jest w poezji i oratorstwie, szczególnie często w krótkich utworach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epanalepsa

Epanalepsa (gr. ἐπανάληψις epanálēpsis, łac. resumptio, pol. powtórzenie bezpośrednie) – figura retoryczna, powtórzenie na końcu wypowiedzi wyrazu lub grupy wyrazów, które znajdują się na jej początku, np. ang. The king is dead, long live the king.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epanalepsis

figura stylistyczna polegająca na bezpośrednim powtórzeniu tego samego wyrazu w zdaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Epanastrofa

Anastrofa (gr. ἀναστροφή anastrophḗ „odwrócenie”), epanastrofa (gr. ἐπαναστροφή epanastrophḗ) – figura retoryczna polegająca na powtórzeniu wyrazów w odwróconym porządku. Np. zamiast „Witam was, lordowie”, „was witam, lordowie”. Często używana przez mistrza Yodę w filmie Gwiezdne wojny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epanodos

figura retoryczna, uzupełnienie tego, co wcześniej powiedziano w sensie ogólniejszym

Epanodos (gr. ἐπάνοδος epánodos, forma zlatynizowana epanodus; łac. regressio) – figura retoryczna, uzupełnienie, zaakcentowanie czegoś, co zostało już wcześniej wyrażone lub też powrót do głównego tematu mowy po wprowadzeniu dygresji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eparch

zarządca eparchii; eparcha

Eparchia (gr. ἐπαρχία 'prowincja' z ἐπι- 'nad-' i ἀρχός 'władca') – we wschodnim chrześcijaństwie terytorium podległe metropolicie, a od V wieku biskupowi, czyli odpowiednik zachodniej diecezji.

Termin wywodzi się od używanej we wschodniej części cesarstwa rzymskiego nazwy prowincji – eparchia, po reformie terytorialnej Dioklecjana wchodzącej w skład większej jednostki terytorialnej – diecezji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eparcha

zarządca eparchii; eparcha

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eparchia

1. w starożytności: prowincja rzymska lub bizantyjska;
2. w Kościele wschodnim: nazwa diecezji

Eparchia (gr. ἐπαρχία 'prowincja' z ἐπι- 'nad-' i ἀρχός 'władca') – we wschodnim chrześcijaństwie terytorium podległe metropolicie, a od V wieku biskupowi, czyli odpowiednik zachodniej diecezji.

Termin wywodzi się od używanej we wschodniej części cesarstwa rzymskiego nazwy prowincji – eparchia, po reformie terytorialnej Dioklecjana wchodzącej w skład większej jednostki terytorialnej – diecezji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epatować

wprawiać innych w zdumienie, osłupienie; zdumiewać, zadziwiać, szokować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wywoływać duże wrażenie; szokować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|epatować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Epdm

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. techn. tworzywo sztuczne, rodzaj elastomeru, terpolimer otrzymywany z monomerów etylenowo-propylenowo-dienowych;

#### Źródła:

Wiktionary

# Epe

skrótowiec

(1.1) polit. = Europejska Polityka Energetyczna

Epe – miasto w Nigerii, w stanie Lagos. Według danych szacunkowych na rok 2009 liczy 81 951 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Epeisodion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. partia dialogowa między partiami chóralnymi w dramacie antycznym;

Epejsodion (gr. epeisódion) – fragment dramatu greckiego (tak tragedii jak i komedii), który obejmuje bezpośrednie wystąpienia postaci w wypowiedziach o charakterze dialogów lub monologów. Epeisodion stanowi pierwotną formę występujących w późniejszych utworach dramaturgicznych aktów. Poszczególne epejsodia, których było od trzech do pięciu (najczęściej trzy), oddzielane były od siebie pieśniami chóru − stasimonami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Epejroforeza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;

Wędrówka kontynentów, epejroforeza (od stgr. ἤπειρος ēpeiros – ‘ląd, kontynent’ oraz φόρησις phórēsis – ‘noszenie’) – ruch kontynentów powodujący zmianę ich położenia względem siebie oraz względem biegunów geograficznych i magnetycznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Epejrogenetyczny

→ epejrogeneza

Patrz:epejrogeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epejrogeneza

powolne, pionowe ruchy skorupy ziemskiej, powodujące podnoszenie się lub zapadanie pewnych obszarów ziemi; epirogeneza

Epejrogeneza, ruchy lądotwórcze, ruchy epejrogeniczne (gr. ἤπειρος „ląd” i γένεσις „tworzenie”) – ruchy tektoniczne przebiegające spokojnie, w codziennym życiu niezauważalnie, powoli podnoszące lub obniżające znaczne obszary lądów, z prędkością rzędu mm lub cm na rok.

Nie powodują zmian w układzie warstw skalnych. Są to m.in. ruchy wywołane izostazją. Powodują m.in. transgresję morską i regresję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epejrokratyczny

w geologii: okres epejrokratyczny - okres w historii Ziemi charakteryzujący się niskim poziomem wód mórz i oceanów i znacznym zasięgiem lądów; okres geokratyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epejsodion

część tragedii greckiej; epejzodion

Epejsodion (gr. epeisódion) – fragment dramatu greckiego (tak tragedii jak i komedii), który obejmuje bezpośrednie wystąpienia postaci w wypowiedziach o charakterze dialogów lub monologów. Epeisodion stanowi pierwotną formę występujących w późniejszych utworach dramaturgicznych aktów. Poszczególne epejsodia, których było od trzech do pięciu (najczęściej trzy), oddzielane były od siebie pieśniami chóru − stasimonami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epejzodion

część tragedii greckiej; epejsodion

#### Źródła:

SJP.pl

# Ependyma

tkanka glejowa, nabłonek tworzący wyściółkę komór mózgu i kanału środkowego rdzenia kręgowego

Wyściółka (łac. ependyma, ang. ependyma) – jednowarstwowy szereg komórek sześciennych wyściełających jamy ośrodkowego układu nerwowego: komór mózgu i wodociągu mózgu, a także kanału środkowego rdzenia kręgowego. Wywodzi się z nabłonka cewy nerwowej. Komórki wyściółki, inaczej ependymocyty, są typem komórek glejowych, posiadają liczne mikrokosmki na powierzchni zwróconej do światła komór. Na powierzchni podstawnej ependymocytów znajdują się liczne wgłobienia i wypustki, za pomocą których komórki te łączą się z astrocytami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ependymocyt

komórka wyścielająca komory mózgu i kanał rdzenia kręgowego, wnikająca w tkankę nerwową

#### Źródła:

SJP.pl

# Epeng

skrótowiec, rodzaj męski

(1.1) Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej

#### Źródła:

Wiktionary

# Epentetyczny

→ epenteza

Patrz:epenteza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epenteza

w językoznawstwie: wtórne wytworzenie się elementu głoskowego wewnątrz wyrazu, wywołane głównie czynnikami fonetycznymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epexegesis

z greki: wyjaśnienie; w literaturze: dodanie elementu wyjaśniającego lub uzupełniającego do zakończonego zdania

Apozycja (łac. appositio) – użycie dwóch wyrazów (zwykle rzeczowników) w tej samej formie fleksyjnej, czyli w związku zgody. Drugie (najczęściej) słowo jest przydawką lub dopowiedzeniem pierwszego.

Przykłady apozycji: miasto Łódź, na rzece Wiśle, z prezesem Nowakiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epi-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Epibazydium

właściwa podstawka grzybów złożonopodstawkowych

Epibazydium (łac. epibasidium, l. mn. epibasidia) – część podstawek z grupy fragmobazydiów u grzybów. Pojęcie to wprowadził niemiecki mykolog Walther Neuhoff. Według niego fragmobazydia (które nazywał heterobazydiami) składają się z hipobasidium i epibasidium. Epibazydium znajduje się pomiędzy właściwą podstawką a sterygmą. Spolszczoną nazwę epibazydium podaje Słownik Języka Polskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiblast

zewnętrzny listek zarodkowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiblema

powierzchniowa warstwa komórek w strefie włośnikowej korzenia, pełniąca funkcję okrywającą, chłonną i wydalniczą

- ryzoderma – tkanka okrywające młode korzenie
- Epiblema – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epibolia

typ gastrulacji polegający na obrastaniu jednej partii komórek przez inną

Epibolia – typ ruchu gastrulacyjnego, polegający na rozrastaniu się warstwy komórkowej, co prowadzi do obrastania, czyli pokrywania innej warstwy. Najczęściej zachodzi w wyniku spłaszczania i dzielenia się lub tylko dzielenia komórek ułożonych w nabłonek, a także w wyniku interkalacji.

Epibolia występuje zwykle jako proces uzupełniający inne sposoby gastrulacji (np. u płazów). Jako jedyny proces gastrulacji występuje bardzo rzadko (np. u żebropławów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epicardium

[czytaj: epikardium] cienka, łącznotkankowa błona pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia; nasierdzie

Nasierdzie (łac. epicardium) – błona surowicza stanowiąca wewnętrzną (trzewną) warstwę osierdzia. Składa się głównie z tkanki łącznej, która spełnia funkcję warstwy ochronnej.

Osierdzie trzewne produkuje płyn osierdziowy, który w cyklu pracy serca zmniejsza tarcie pomiędzy zewnętrzną i wewnętrzną blaszką osierdzia. Podczas skurczu komór fala depolaryzacji porusza się od wsierdzia do nasierdzia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epicedion

epicedium;
1. w greckiej liryce chóralnej: pieśń żałobna
2. mowa lub poemat na cześć osoby zmarłej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epicedium

epicedion;
1. w greckiej liryce chóralnej: pieśń żałobna
2. mowa lub poemat na cześć osoby zmarłej

Epicedium (gr. epikedeion) – literacki utwór żałobny, którego twórcą jest Symonides. Ma określony schemat retoryczny:

- laudatio - pochwała zalet, zasług zmarłego
- comploratio - opłakiwanie
- consolatio - pocieszenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epicentralny

dotyczący miejsca na powierzchni Ziemi położonego najbliżej ogniska trzęsienia ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Epicentrum

miejsce na powierzchni Ziemi położone najbliżej ogniska trzęsienia ziemi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geofiz. obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

(1.2) przen. punkt, w którym dane zjawisko występuje w nasilonym stopniu

Epicentrum (z gr. ἐπι- „nad-” i łac. centrum „środek”) – punkt na powierzchni skorupy ziemskiej położony w najbliższej odległości, tj. pionowo nad ogniskiem trzęsienia ziemi, czyli hipocentrum. Obszar położony wokół epicentrum, zwany obszarem epicentralnym, jest miejscem największych zniszczeń.

Termin „epicentrum” jest bardzo często niepoprawnie stosowany na określenie hipocentrum, zwłaszcza gdy hipocentrum znajduje się pod dnem morza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epichejremat

Epichejremat (gr. ἐπιχείρημα 'dowód' od ἐπιχειρέω 'wziąć w rękę', ἐπι 'na' χείρ 'ręka') – schemat wnioskowania lub samo wnioskowanie według takiego schematu, stanowiący układ sylogizmów uporządkowanych tak, że przesłanki pierwszego sylogizmu są wnioskami dwu innych sylogizmów, zaś przesłanki tamtych sylogizmów są ewentualnie wnioskami innych.

Na przykład:

#### Źródła:

Wikipedia

# Epichlorohydryna

pochodna chloru, lotna, nietrwała, bardzo reaktywna ciecz o zapachu chloroformu

Epichlorohydryna – organiczny związek chemiczny z grupy epoksydów zawierający boczną grupę chlorometylową.

W warunkach przemysłowych epichlorohydrynę uzyskuje się poprzez chlorowanie propylenu do chlorku allilu, a następnie epoksydację tego ostatniego.

Znajduje zastosowanie w wytwarzaniu żywic epoksydowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epichloryt

niedokładnie poznany minerał

#### Źródła:

SJP.pl

# Epicki

1. charakterystyczny dla epiki;
2. opisowy, opowiadający;
3. potocznie: wspaniały, cudowny, fantastyczny; zacny

przymiotnik

(1.1) liter. związany z epiką

(1.2) slang. niebywały, najlepszy, bardzo dobry, wspaniały, wyjątkowy; także. imponujący, spektakularny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epicko

przysłówek

(1.1) właściwie dla epiki, w sposób epicki

#### Źródła:

Wiktionary

# Epickość

cecha tego, co jest właściwe epice, traktuje temat rozlegle; opisowość, narracyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co epickie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epicondylitis

[czytaj: epikondyLItis] w medycynie: zapalenie ścięgna położonego bocznie w stosunku do stawu łokciowego; łokieć tenisisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Epicykl

w geocentrycznej mechanice nieba: okrąg, po którym porusza się ciało niebieskie, sam poruszający się po większym okręgu zwanym deferensem

Epicykl – okrąg, po którym porusza się dana planeta, którego środek z kolei krąży po deferencie. Wprowadzenie pojęcia epicyklu w teorii geocentrycznej miało na celu wyjaśnienie obserwowanego na niebie ruchu wstecznego planet zewnętrznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epicykliczny

→ epicykl

Patrz:epicykl

#### Źródła:

SJP.pl

# Epicykloida

krzywa płaska zakreślana przez ustalony punkt okręgu toczącego się zewnętrznie po drugim okręgu

Epicykloida – krzywa, jaką zakreśla ustalony punkt okręgu toczącego się bez poślizgu na zewnątrz innego, nieruchomego okręgu. Epicykloida jest szczególnym przypadkiem epitrochoidy.

Kształt epicykloidy zależy od stosunku {\tfrac {R}{r}} promieni okręgów, nieruchomego do toczącego się. Gdy promienie są równe otrzymuje się krzywą sercową, z grecka zwaną kardioidą (sercowata od gr. καρδιά – serce).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiczka

→ epik

Patrz:epik

#### Źródła:

SJP.pl

# Epiczny

należący do epiki; właściwy, charakterystyczny dla epiki, ujmujący rozlegle dany temat; epicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Epid.

skrót od: epidemia, epidemiczny, epidemiologia, epidemiologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epidemia

1. nagłe pojawienie się wśród ludności (także zwierząt) na danym obszarze i w określonym czasie wzrostu liczby zachorowań na daną chorobę, najczęściej zakaźną
2. powszechne, nagminne występowanie czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

Epidemia (z gr. επιδημία: επι: epi „na”, δήμος: demos „ludzie”) – występowanie w określonym czasie i na określonym terenie przypadków zachorowań lub innych zjawisk związanych ze zdrowiem w liczbie większej niż oczekiwana. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczone do określonego obszaru i czasu określa się terminem ognisko epidemiczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epidemicznie

przysłówek

(1.1) jak podczas epidemii

#### Źródła:

Wiktionary

# Epidemiczność

1. cecha czegoś związanego z dużą liczbą zachorowań;
2. cecha czegoś związanego z częstym występowaniem czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan epidemii; posiadanie cech epidemii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epidemiczny

1. związany z dużą liczbą zachorowań; epidemijny;
2. związany z częstym występowaniem czegoś, np. epidemiczne rozmiary

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. wet. związany z epidemią, dotyczący epidemii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epidemijny

związany z dużą liczbą zachorowań; epidemiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epidemiolog

specjalista w dziedzinie epidemiologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka epidemiologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epidemiologia

dział medycyny zajmujący się badaniem przyczyn powstania, rozwoju, rozprzestrzeniania się i leczeniem chorób zakaźnych oraz innych schorzeń niezakaźnych, masowo występujących w określonych populacjach ludzkich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epidemiologicznie

przysłówek

(1.1) med. w myśl zasad epidemiologii, zgodnie z epidemiologią

#### Źródła:

Wiktionary

# Epidemiologiczny

→ epidemiologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

Patrz:epidemiologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epidemiolożka

→ epidemiolog

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekarka specjalistka zajmująca się zwalczaniem pandemii

Patrz:epidemiolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epiderma

inaczej: naskórek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zewnętrzna warstwa komórek pokrywająca całą powierzchnię rośliny;

(1.2) zool. jednowarstwowy nabłonek pokrywający ciało bezkręgowców

Epiderma, skórka – w szerokim znaczeniu jest to tkanka roślinna okrywająca, obejmująca zarówno powierzchniową warstwę komórek pędu, jak i korzenia.

W ściślejszym znaczeniu epiderma definiowana jest jako skórka pędu roślin naczyniowych – powierzchniowa powłoka łodygi, liści i organów generatywnych, podczas gdy skórkę korzenia nazywa się ryzodermą (epiblemą).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epidermalny

→ epiderma

Patrz:epiderma

#### Źródła:

SJP.pl

# Epidian

nazwa handlowa produkowanych w Polsce żywic epoksydowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epidiaskop

aparat projekcyjny do wyświetlania obrazów zarówno w świetle odbitym, jak i w przechodzącym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.);

Epidiaskop (gr. επι – na + διασκοπεω – patrzę przez) − urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania obrazów statycznych (nieruchomych) na ścianie lub typowym białym ekranie projekcyjnym, będące połączeniem episkopu i diaskopu, czyli umożliwiające prezentację w powiększeniu materiałów oświetlonych światłem odbitym lub przechodzącym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epidiaskopowy

związany z epidiaskopem

#### Źródła:

SJP.pl

# Epidot

minerał, zasadowy krzemian wapnia, glinu i żelaza o barwie zazwyczaj zielonej w różnych odcieniach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

Epidot – pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu. Nazwa pochodzi od greckiego epidosis = dodatek, ponieważ przez długi czas był uważany za odmianę turmalinu i po wyodrębnieniu konieczne było uzupełnienie klasyfikacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epifan

imię męskie

Epifaniusz, Epifani – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „objawienie się, ukazanie się bóstwa”, „ten, który przyszedł na świat”. Jego żeński odpowiednik to Epifania.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4 mężczyzn o imieniu Epifaniusz nadanym jako imię pierwsze oraz 6 mężczyzn noszących imię Epifaniusz jako imię drugie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifani

imię męskie

Epifaniusz, Epifani – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „objawienie się, ukazanie się bóstwa”, „ten, który przyszedł na świat”. Jego żeński odpowiednik to Epifania.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4 mężczyzn o imieniu Epifaniusz nadanym jako imię pierwsze oraz 6 mężczyzn noszących imię Epifaniusz jako imię drugie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifania

1. niezwykłe doznanie, olśnienie;
2. w religii: ukazanie się, objawienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. objawienie

(1.2) książk. olśnienie, wyjątkowe doznanie

- Epifania – imię żeńskie
- Epifania – święto chrześcijańskie
  - święta Epifanii
- chór Epifania
- Świecki Ruch Misyjny „Epifania”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epifaniczny

przymiotnik od: epifania

#### Źródła:

SJP.pl

# Epifanijny

przymiotnik od: epifania

przymiotnik

(1.1) dotyczący epifanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epifaniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Epifaniusz, Epifani – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „objawienie się, ukazanie się bóstwa”, „ten, który przyszedł na świat”. Jego żeński odpowiednik to Epifania.

W Polsce imię rzadkie. W styczniu 2025 r. w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących, wykazano 4 mężczyzn o imieniu Epifaniusz nadanym jako imię pierwsze oraz 6 mężczyzn noszących imię Epifaniusz jako imię drugie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epifauna

zwierzęta żyjące na dnie zbiorników wodnych

Epifauna (epibentos) – zwierzęta bentosowe (stale przebywające w pobliżu dna) żyjące na powierzchni dna; organizmy te są albo przytwierdzone do powierzchni podłoża albo swobodnie poruszają się po nim. Te wodne gatunki zwierząt mogą być przyczepione do podłoża specjalnie ukształtowanymi wypustkami lub przyssawkami bądź bisiorem, zrośnięte z podłożem albo przebywające w wydrążonych otworach lub kanalikach. Jako podłoże wykorzystywane są dna zbiorników wodnych, skały, inne organizmy oraz kadłuby statków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifenomen

zjawisko towarzyszące zjawisku podstawowemu, lecz nie mające wpływu na jego przebieg

Epifenomen — w znaczeniu słownikowym zjawisko (fenomen) wtórne, współwystępujące ze zjawiskiem podstawowym, lecz nie wywierające istotnego wpływu na jego przebieg. Jako termin teoretyczny obecny początkowo głównie w medycynie, współcześnie posługuje się nim epifenomenalizm, stanowisko w filozofii umysłu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifenomenalizm

teoria głosząca, że własność określonego zjawiska powstaje przez inne jego własności i nie ma mocy przyczynowej

Epifenomenalizm – pogląd filozoficzny według którego myśli oraz uczucia są epifenomenami fizycznych stanów mózgu, a nie realnymi procesami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifenomenizm

teoria mówiąca, że świadomość jest odbiciem zjawisk organicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Epifilum

roślina z rodziny kaktusowatych, rosnąca w międzyzwrotnikowej strefie Ameryki; filokaktus; zygokaktus

#### Źródła:

SJP.pl

# Epifit

roślina żerująca (nie pasożytująca) na innych roślinach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora;

Epifit (gr. epi – na, phyton – roślina), porośle, aerofit – roślina rosnąca na innej roślinie, ale zwykle nie prowadząca pasożytniczego trybu życia. Korzysta z innego gatunku jako podpory, a odżywia się najczęściej samodzielnie. W ekosystemach lądowych wyrasta często w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna (np. w rozwidleniu pędu) lub osiedla się na pędach innych roślin pobierając składniki odżywcze i wodę z powietrza i niesionych przez nie pyłów, opadów i detrytusu. Nieliczne epifity wykształcają ssawki i wyzyskują w różnym zakresie swego żywiciela (np. jemiołowate i loganiowate). Epifityzm jest szczególnie częsty wśród drobnych organizmów wodnych, które jako peryfiton porastają organy makrofitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epifitia

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań roślin na jakąś chorobę; epifitoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epifitoza

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań roślin na jakąś chorobę; epifitia

Epifitoza (gr. epi ‘na’, ‘przy’, ‘nad’, ‘zewnętrzny’, ‘tylny’, ‘poprzedni’, ‘poprzedzający’ (w czasie); fito ‘roślina’) – masowe występowanie zachorowań na jedną chorobę w danym czasie i miejscu wśród roślin. Analogicznym pojęciem u zwierząt jest epidemia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epifitycznie

→ epifityczny

Patrz:epifityczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epifityczny

związany z epifitami, roślinami żyjącymi na innych roślinach, ale niebędącymi pasożytami (np. mchy, paprocie, storczyki, porosty)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epifitem, odnoszący się do epifitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epifiza

Epifiza (łac. epiphysis, l. mn. epiphyses) – element anatomiczny odnóży niektórych motyli.

Epifiza ma postać blaszkowatej ostrogi lub wyrostka. Położona jest na wewnętrznej powierzchni goleni przednich odnóży. Wyposażona jest w grupę gęstych, szczoteczkowatych szczecinek. Narząd ten to prawdopodobnie przekształcona szczecinka. Służy on do czyszczenia czułków. Motyl wkłada czułek za epifizę i przeciąga go czyszcząc w ten sposób.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epifonem

Epifonem (gr. ἐπιφώνημα epiphṓnēma, łac. acclāmātiō) – figura retoryczna, wyrazista sentencja podsumowująca poprzednio wyrażone treści.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epifora

figura stylistyczna polegająca na użyciu tego samego wyrazu lub grupy wyrazów na końcu kolejnych wersów; conversio; epistrofa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

Epifora (gr. ἐπιφορά epiphorá), także epistrofa (gr. ἐπιστροφή epistrophḗ), conversio – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epiforyczny

→ epifora

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z epiforą, dotyczący epifory

Patrz:epifora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epifraza

figura stylistyczna, dopowiedzenie uzupełniające już pozornie zakończoną całość składniową i myślową

Epifraza (gr. ἐπιφράσις epiphrásis) – figura retoryczna polegająca na dopełnieniu skończonego zdania nowym, często zaskakującym, dowcipnym elementem, który zmienia sens całości, np:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epigamia

w starożytnej Grecji: prawo wzajemne zawierania małżeństw między obywatelami różnych państw

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigeiczny

kiełkowanie epigeiczne - kiełkowanie, w którym hipokotyl wydłuża się i powoduje wynoszenie liścieni ponad powierzchnię gleby; kiełkowanie nadziemne

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigenetyczka

specjalistka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigenetycznie

→ epigenetyczny

Patrz:epigenetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigenetyczny

→ epigeneza, → epigenetyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. med. związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

Patrz:epigeneza, → epigenetyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epigenetyk

specjalista zajmujący się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigenetyka

nauka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w DNA

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. med. badanie dziedziczności pozagenowej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigeneza

1. w biologii: teoria, według której rozwój zarodka polega na różnicowaniu się jednorodnych komórek powstałych z podziału zygoty, a następnie stopniowym wyodrębnianiu organów ciała;
2. w geologii: proces przeobrażania powstałej uprzednio skały pod wpływem nowych czynników zewnętrznych

- Epigeneza (biologia)
- Epigeneza (geologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epigenit

minerał zawierający siarczek miedzi, żelaza i arsenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Epiglottis

w medycynie: płaska, ruchoma chrząstka zamykająca wejście do krtani w momencie połykania; nagłośnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Epignoza

górna część fryzowego zakończenia rynny gotyckiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigon

naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. pejor. nietwórczy, pozbawiony oryginalności naśladowca wielkich, utalentowanych poprzedników; kontynuator nieaktualnych idei, prądów, stylów

- epigon – jeden z synów wodzów poległych w mitycznej wyprawie przeciw Tebom
- epigon – jeden z następców hellenistycznych diadochów
- epigon – w kulturze i nauce niekreatywny naśladowca poprzedników, kontynuator przemijających kierunków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigonizm

w filozofii, literaturze i sztuce: naśladowanie wybitnych poprzedników, kontynuowanie nieaktualnych koncepcji, idei; epigoństwo

Epigonizm (z łac. epigonus „pogrobowiec”) – nietwórcze, bierne naśladowanie dawniejszych wzorców kulturalnych, intelektualnych i artystycznych, połączone z ich konwencjonalizacją – szczególnie w sytuacji, gdy wzorce te zostały zakwestionowane lub przezwyciężone. Epigonizm polega na imitowaniu wzorców dobrze poznanych i cenionych przez twórcę. Bywa spotykany w różnych dziedzinach kultury: w literaturze, sztuce i nauce. Występuje przede wszystkim na przełomie epok literackich, gdy zjawiska nowatorskie współistnieją z dawnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epigonka

bierna naśladowczyni wybitnych poprzedników

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigoński

dotyczący epigona, epigonizmu

przymiotnik

(1.1) książk. taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epigoństwo

w filozofii, literaturze i sztuce: naśladowanie wybitnych poprzedników, kontynuowanie nieaktualnych koncepcji, idei; epigonizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigraf

motto, przysłowie lub krótki fragment jakiegoś utworu umieszczone przez autora na początku dzieła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

(1.2) liter. cytat lub aforyzm przed tekstem utworu

Epigraf, inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigraficzka

→ epigrafik

Patrz:epigrafik

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigraficznie

przysłówek

(1.1) na sposób epigraficzny

#### Źródła:

Wiktionary

# Epigraficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki

#### Źródła:

Wiktionary

# Epigrafik

historyk specjalizujący się w badaniu napisów utworzonych na twardym materiale

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigrafika

dziedzina historii zajmująca się badaniem dawnych napisów utworzonych na twardym materiale (kamieniu, metalu, drewnie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka badająca napisy wykonane na materiałach twardych;

Epigrafika (gr. epigraphḗ = napis) – dyscyplina badawcza polegająca na zbieraniu, analizowaniu i publikowaniu napisów (epigrafów) wykonanych na materiale twardym (kamieniu, metalu, drewnie itp.). Bywa zaliczana do nauk pomocniczych historii. Jest dzielona według języków i typów pisma, za pomocą których napisy zostały wykonane. Epigrafika wspomaga badanie geografii dialektów, zmian językowych, ale także i stopnia znajomości pisma w danej populacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigram

epigramat;
1. krótki, satyryczny lub żartobliwy utwór poetycki;
2. wierszowany napis umieszczany na grobowcach i pomnikach w starożytności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. epigramat.

Epigramat, epigram (stgr. ἐπίγραμμα epigramma „inskrypcja”) – krótki utwór poetycki w formie aforyzmu, wywodzący się z napisów informacyjnych w starożytnej Grecji zamieszczanych na grobach, pomnikach lub ofiarach wotywnych. Tekst inskrypcji krótki, przeważnie dwuwierszowy, pisany dystychem elegijnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigramacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od epigramat

#### Źródła:

Wiktionary

# Epigramat

epigram;
1. krótki, satyryczny lub żartobliwy utwór poetycki;
2. wierszowany napis umieszczany na grobowcach i pomnikach w starożytności

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;

(1.2) hist. krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)

Epigramat, epigram (stgr. ἐπίγραμμα epigramma „inskrypcja”) – krótki utwór poetycki w formie aforyzmu, wywodzący się z napisów informacyjnych w starożytnej Grecji zamieszczanych na grobach, pomnikach lub ofiarach wotywnych. Tekst inskrypcji krótki, przeważnie dwuwierszowy, pisany dystychem elegijnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epigramatyczka

→ epigramatyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pisząca epigramaty

Patrz:epigramatyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epigramatycznie

przysłówek sposobu

(1.1) przysł. od epigramatyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Epigramatyczność

cecha czegoś związanego z epigramatem - krótkim utworem poetyckim o treści satyrycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epigramatyczny

→ epigramat (utwór); epigramowy

przymiotnik

(1.1) przym. od epigramat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epigramatyk

autor epigramów, krótkich utwór poetyckich o dowcipnej treści i zaskakującej puencie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pisząca epigramaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epigramowy

→ epigram (utwór); epigramatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epik

pisarz piszący prozą, autor utworów epickich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. twórca epiki

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: epika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epika

jeden z trzech rodzajów literackich obejmujący utwory, których dominującą formą wypowiedzi jest narracja i opis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. rodzaj literacki;

(1.2) rzad. opowiadanie, narracyjność

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: epik

Epika (gr. ἐπικός epikós „słowny”) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epikleza

modlitwa w liturgii chrześcijańskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;

Epikleza (gr. wezwanie) – prośba skierowana do Boga, aby pobłogosławił lub uświęcił rzecz stworzoną (por. 1. List do Tymoteusza 4, 1-5). W anaforze kanonu mszalnego epikleza jest modlitwą błagalną, aby Duch Święty zstąpił na dary ofiarne i przemienił je w ciało i krew Jezusa Chrystusa dla duchowego pożytku tych, którzy je przyjmują.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epikontynentalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest epikontynentalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Epikontynentalny

przymiotnik

(1.1) geol. położony nad kontynentem, na jego powierzchni

#### Źródła:

Wiktionary

# Epikotyl

krótka górna część łodygi zarodka z wykształconymi na szczycie zawiązkami liści i pączkiem szczytowym

Epikotyl (gr. epí – na, kotýle – czarka) – u zarodka roślin część łodygi znajdująca się pomiędzy liścieniami (lub liścieniem) a pąkiem szczytowym. Podczas kiełkowania nasiona epikotyl rośnie na długość. Wyróżniany jest do miejsca, w którym powstaje pierwszy węzeł z liśćmi młodocianymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epikruza

jedna lub dwie sylaby nieakcentowane na końcu wersu w wierszu sylabotonicznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Epikrytyczny

→ epikryza

Patrz:epikryza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epikryza

ostatni zapis w szpitalnej historii choroby, w którym podaje się ostateczną diagnozę, skrócony zapis przebiegu choroby, zastosowane leczenie i stan pacjenta w momencie wypisania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

Epikryza (gr. epicrisis) – nazwa medyczna, służąca do określenia analizy postępowania lekarskiego, wydawanego po zakończeniu całego postępowania z chorym na wszystkich etapach procesu diagnostyczno-leczniczego.Obejmuje więc zwięzłe podsumowanie danych z:

- wywiadu lekarskiego,
- badania przedmiotowego,
- badań dodatkowych,
- leczenia,
- oraz zalecenia dalszego postępowania, dotyczące:
  - modyfikacji stylu życia (np. zalecenia dietetyczne),
  - dalszego postępowania medycznego (np. kontrolne badania lekarskie lub b. laboratoryjne),
  - dalszego leczenia.

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Epiktet

Epiktet z Hierapolis (ur. ok. 50 roku w Hierapolis – zm. w 135 roku) – grecko-rzymski filozof, jeden z reprezentantów (kontynuator) stoicyzmu. Uczeń stoika Muzoniusza Rufusa. Twórca szkoły w Nikopolis w Epirze (współczesna Grecja). Był wyzwoleńcem.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epikur

Epikur (341-270 p.n.e.), filozof grecki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

(1.2) hist. filoz. starożytny grecki filozof;

Epikur (gr. Ἐπίκουρος Epikuros) (341 – 270 p.n.e. urodził się na wyspie Samos) – grecki filozof, twórca epikureizmu. Epikur był jednym z najważniejszych filozofów tzw. drugiej fazy greckiej filozofii klasycznej, w której dominowały zagadnienia filozofii życia – czyli rozważania na temat jak osiągnąć pełne szczęście (także stan ataraksji).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epikureizm

1. kierunek filozoficzny zapoczątkowany przez Epikura, według którego przyjemność prowadzi do szczęścia, będącego celem życia;
2. postawa życiowa polegająca na nieskrępowanym korzystaniu z życia; wygodnictwo, sybarytyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. jeden z kierunków filozoficznych;

Epikureizm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w starożytności przez Epikura, ok. 306 r. p.n.e., kontynuowany także w czasach nowożytnych. Podobnie jak w większości kierunków filozoficznych hellenizmu dla epikurejczyków najważniejszą dziedziną filozofii była etyka – uważali oni, że podstawowym zagadnieniem filozoficznym jest szczęście, które upatrywali w przyjemności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epikurejczyk

1. zwolennik, kontynuator filozofii epikureizmu, według której przyjemność prowadzi do szczęścia, będącego celem życia;
2. osoba nieskrępowanie korzystająca z uciech życia; wygodniś, sybaryta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik epikureizmu

(1.2) książk. człowiek korzystający z życia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epikurejka

→ epikurejczyk

Patrz:epikurejczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Epikurejski

wygodny, hedonistyczny, ceniący przyjemność życia

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

(1.2) książk. dążący do własnej przyjemności, używający uciech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epikurios

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. mitgr. przydomek greckiego boga Apolla

#### Źródła:

Wiktionary

# Epikurowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Epikura lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Epilacja

depilacja;
1. usuwanie nadmiernego, niepożądanego owłosienia w celach leczniczych lub kosmetycznych;
2. mechaniczne usuwanie sztywnych włosów ze skór futerkowych w celu ich wykończenia i uszlachetnienia

Epilacja – czasowe lub trwałe pozbawienie skóry owłosienia, co może być skutkiem celowego działania (np. zabiegu kosmetycznego) lub działania ubocznego (np. działania promieniowania jonizującego, chemikaliów, leków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epilacyjny

związany z epilacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Epilator

urządzenie do usuwania włosów wraz z cebulkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Epilenion

starożytna pieśń grecka wykonywana podczas winobrania i wytłaczania wina

#### Źródła:

SJP.pl

# Epilepsja

inaczej padaczka, choroba neurologiczna objawiająca się występowaniem napadów drgawkowych częściowych lub uogólnionych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. padaczka.

Padaczka, epilepsja – grupa przewlekłych chorób neurologicznych charakteryzujących się napadami padaczkowymi. Napad padaczkowy jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Napady są epizodami o różnym nasileniu, od krótkich i prawie niezauważalnych, po długie, silne wstrząsy. Napady powtarzają się i nie mają bezpośredniej przyczyny, natomiast napady pojawiające się na skutek konkretnej przyczyny nie muszą wiązać się z tą chorobą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epileptoid

osoba z cechami typowymi dla chorych na padaczkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Epileptyczka

→ epileptyk

Patrz:epileptyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Epileptyczny

potocznie drgawkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z padaczką (epilepsją), dotyczący padaczki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epileptyk

człowiek chorujący na padaczkę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba cierpiąca na epilepsję

Padaczka, epilepsja – grupa przewlekłych chorób neurologicznych charakteryzujących się napadami padaczkowymi. Napad padaczkowy jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Napady są epizodami o różnym nasileniu, od krótkich i prawie niezauważalnych, po długie, silne wstrząsy. Napady powtarzają się i nie mają bezpośredniej przyczyny, natomiast napady pojawiające się na skutek konkretnej przyczyny nie muszą wiązać się z tą chorobą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epilimnion

Epilimnion – warstwa górna wody w jeziorze.

W okresie letnim jest to warstwa o miąższości od kilku do kilkunastu metrów nagrzanej wody, której temperatura obniża się stopniowo wraz z głębokością. Odbywa się tu główny proces produkcji materii organicznej z substancji mineralnych przy współudziale promieni słonecznych. Producentami materii organicznej są glony. Tylko epilimnion ma zdolność przechwytywania i przerobu napływających z zewnątrz i z pozostałych części zbiornika substancji pokarmowych w materię organiczną. Ze strefy tej ma miejsce eksport (przemieszczanie się) materii organicznej do dolnych warstw wody. Natomiast w okresie zimowym, ze względu na zmianę gęstości wody (powstaje lód), jest to najzimniejsza część zbiornika.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epilit

roślina żyjąca na skałach bez podkładu gleby (np. glon, porost, mech)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał;

Epilit, epilitofit, egzolitofit – roślina rosnąca na powierzchni skały, jeden z rodzajów litofitów. Nazwa pochodzi z języka greckiego: lithos – kamień, phyte – roślina. Do epilitów należą głównie porosty, mchy oraz w miejscach wilgotnych glony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epilitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał

Epilit, epilitofit, egzolitofit – roślina rosnąca na powierzchni skały, jeden z rodzajów litofitów. Nazwa pochodzi z języka greckiego: lithos – kamień, phyte – roślina. Do epilitów należą głównie porosty, mchy oraz w miejscach wilgotnych glony.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Epilog

1. dodatkowa część dużego dzieła stanowiąca jego zakończenie;
2. zakończenie, zamknięcie sprawy, koniec czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

- epilog (literatura)
- epilog (muzyka)
- Epilog – album szwedzkiej grupy progresywnej Änglagård
- Epilog – album polskiego piosenkarza Grzegorza Hyżego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epilogowy

związany z epilogiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Epiloia

choroba skóry i tkanki nerwowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epilować

usuwać niepożądane owłosienie wraz z cebulkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Epimach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

Epimach – imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające "ten, kto pomaga w przeciwnościach losu". Patronem tego imienia jest m.in. św. Epimach, wspominany razem ze św. Gordianem.

Epimach imieniny obchodzi 10 maja i 12 grudnia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Epimedium

rodzaj roślin z rodziny berberysowatych

Epimedium (Epimedium L.) – rodzaj bylin z rodziny berberysowatych. Należy do niego ok. 65 gatunków, przy czym w znacznej części są to endemity występujące tylko w południowych Chinach. Pozostałe gatunki epimedium spotykane są w Azji centralnej, południowej i zachodniej, sięgając Europy. Gatunkiem typowym jest Epimedium alpinum L.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epimer

izomer danego związku organicznego, różniący się konfiguracją przy jednym atomie węgla

Epimery – diastereoizomery różniące się konfiguracją przy jednym i tylko jednym centrum chiralnym. W chemii węglowodanów pojęcie epimerów bywa zawężane do pary diastereoizomerycznych aldoz o przeciwnej konfiguracji przy atomie węgla 2 (tak zdefiniowane epimery w reakcji z fenylohydrazyną dają ten sam osazon).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epimerit

narząd czepny z przodu ciała większości gregaryn (pasożytów jelita bezkręgowców)

#### Źródła:

SJP.pl

# Epimeryt

narząd czepny z przodu ciała większości gregaryn (pasożytów jelita)

#### Źródła:

SJP.pl

# Epimeryzacja

Epimeryzacja – zmiana konfiguracji podstawników (interkonwersja) przy wyłącznie jednym centrum stereogenicznym związku chemicznego tworzącego diastereoizomery. Jest stanem pośrednim przekształcania się np. epimerów heksoz mających identyczne ugrupowanie przestrzenne podstawników przy pozostałych chiralnych atomach węgla, np. D-glukozy i D-mannozy. W środowisku zasadowym cukry te pozostają w równowadze za pośrednictwem pośredniej formy endiolowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epimeteusz

Epimeteusz (gr. Ἐπιμηθεύς Epimētheús, łac. Epimetheus „wstecz myślący”) – jeden z tytanów w mitologii greckiej.

Uchodził za syna Japeta i Klimene lub Azji, był bratem Atlasa, Prometeusza i Menojtiosa. Był ojcem Pyrry. Mimo ostrzeżeń Prometeusza poślubił Pandorę, która była zesłaną przez bogów pierwszą kobietą. Za jej namową otworzył jej puszkę i tym sprowadził na ludzkość wszelkie nieszczęścia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epimorfizm

Epimorfizm – w teorii kategorii, morfizm f\colon X\to Y mający prawostronną własność skracania, tj. dla wszystkich morfizmów g_{1},g_{2}\colon Y\to Z spełniony jest warunek:

  g_{1}\circ f=g_{2}\circ f\Rightarrow g_{1}=g_{2}.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epimorfoza

regeneracja kończyn, narządów w miejscu utraconych np. odnóża kijanki

Epimorfoza – proces regeneracji utraconego narządu, zachodzący u niektórych zwierząt (np. rozgwiazdy potrafią zregenerować utracone ramię, natomiast kijanki – odnóża).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epimythion

morał bajki umieszczony na końcu utworu

Epimythion (z gr. epi – tylny; mythos – słowo) – morał w bajce pojawiający się na końcu utworu, który wynika z jego treści. Jego przeciwieństwem jest promythion.

Przykładem takiego dzieła są Bajki Ignacego Krasickiego, czy ludowe bajki zwierzęce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epinefryna

hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik; adrenalina

Adrenalina, epinefryna – organiczny związek chemiczny, hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epineuston

Epineuston – zespół organizmów bytujących na zewnętrznej części błonki powierzchniowej wody, żyjące w warunkach powietrznych. Część neustonu.

Organizmy epineustonowe skaczą lub ślizgają się po uginającej się pod nimi błonce powierzchniowej, wykorzystując napięcie powierzchniowe wody. Organizmy epineustonowe muszą być przystosowane do silnego naświetlenia ponieważ promieniowanie słoneczne nie tylko pada na wodę, ale także odbija się od niej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Epinicjon

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjum; epinikion

Epinikion (z gr. epiníkion – "dotyczący zwycięstwa") – w greckiej liryce chóralnej odmiana ody. Epinikiony stanowiły triumfalne pieśni wykonywane przez chóry ku czci zwycięskich bohaterów (głównie igrzysk sportowych lub bitew), śpiewane w czasie uczty lub uroczystości. Gatunek ukształtował się w VII w. p.n.e.; za jego twórcę uważa się Symonidesa z Keos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epinicjum

w starożytnej Grecji: uroczystość dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinikion

Epinikion (z gr. epiníkion – "dotyczący zwycięstwa") – w greckiej liryce chóralnej odmiana ody. Epinikiony stanowiły triumfalne pieśni wykonywane przez chóry ku czci zwycięskich bohaterów (głównie igrzysk sportowych lub bitew), śpiewane w czasie uczty lub uroczystości. Gatunek ukształtował się w VII w. p.n.e.; za jego twórcę uważa się Symonidesa z Keos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epinikion

w starożytnej Grecji: pieśń wykonywana podczas uroczystości dla uczczenia zwycięstwa; epinicjon; epinicjum

Epinikion (z gr. epiníkion – "dotyczący zwycięstwa") – w greckiej liryce chóralnej odmiana ody. Epinikiony stanowiły triumfalne pieśni wykonywane przez chóry ku czci zwycięskich bohaterów (głównie igrzysk sportowych lub bitew), śpiewane w czasie uczty lub uroczystości. Gatunek ukształtował się w VII w. p.n.e.; za jego twórcę uważa się Symonidesa z Keos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiornis

gatunek wymarłego nielotnego ptaka z rodziny mamutaków, prawdopodobnie największy ptak w historii; mamutak

Mamutak, struś madagaskarski, epiornis, ptak-słoń (†Aepyornis maximus) – gatunek wymarłego nielotnego ptaka z rodziny mamutaków (Aepyornithidae).

Ten przedstawiciel megafauny mierzył 3 metry wysokości i ważył około 500 kg. Występował na moczarach Madagaskaru od plejstocenu do co najmniej 1000 roku. Nie wiadomo dokładnie, w którym stuleciu gatunek wyginął (przypuszczalnie między XIV a XVII wiekiem), wiadomo jednak, że mamutaki żyły współcześnie z ludźmi, a ich jaja były dla ludzi pokarmem. Jedynymi pozostałościami po tych ptakach są szkielety i resztki jaj. Opowieści o tych ptakach mogły mieć wpływ na Księgę tysiąca i jednej nocy, gdzie pojawiają się ruki, olbrzymie sępy zdolne pochwycić i unieść w powietrze słonia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epipaleolit

środkowa epoka kamienia; mezolit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. mezolit.

Mezolit (gr. mesos „średni” i lithos „kamień”), środkowa epoka kamienia, epipaleolit – środkowy okres epoki kamienia trwający od około 11000–7000 p.n.e. na Bliskim Wschodzie i około 8000–4800 p.n.e. na terenach Niżu Środkowoeuropejskiego, stanowiący stopniowe przejście od paleolitu do neolitu i związany z postępującymi przemianami klimatycznymi (schyłek zlodowacenia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epipaleolityczny

przymiotnik

(1.1) zob. mezolityczny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Epiparodos

w teatrze greckim: ponowne wejście chóru podczas spektaklu

#### Źródła:

SJP.pl

# Epipelagial

powierzchniowe wody otwarte mórz, oceanów i jezior; eupelagial

#### Źródła:

SJP.pl

# Epipodit

rodzaj skrzeli, wyrostek odnóża skorupiaków pełniący funkcję narządu oddychania

Epipodit – zewnętrzny płat (egzyt) koksopoditu odnóża niektórych stawonogów.

U skorupiaków epipodity występują na szczękonóżach i pereiopodiach pancerzowców oraz pozaszczękowych odnóżach tułowiowych skrzelonogów. Na odnóżach głowowych występują tylko jako oszczecinione płatki na I parze szczęk u małżoraczków z podgromady Myodocopa i II parze szczęk u widłonogów. Epipodity pozbawione są umięśnienia i zwykle zawiązują się wcześnie w rozwoju. Często pełnią funkcje oddechowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epipremnum

roślina z rodziny obrazkowatych, uprawiana jako doniczkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiproteza

częściowa proteza gałki ocznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epir

kraina historyczna w zachodniej Grecji, będąca obecnie regionem greckim, dawniej państwem-miastem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Epir (grecki Ήπειρος – Ipiros, co oznacza kontynent lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczykow, Greków i Wołochów obszar, położony po albańskiej stronie granicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epirocki

przymiotnik od: Epir, kraina historyczna w zachodniej Grecji; epirski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Epirotami lub Epirem, dotyczący Epirotów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epirogeneza

powolne, pionowe ruchy skorupy ziemskiej, powodujące podnoszenie się lub zapadanie pewnych obszarów ziemi; epejrogeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epirota

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Epiru, mężczyzna z tej krainy

#### Źródła:

Wiktionary

# Epirotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Epiru; kobieta z tej krainy

#### Źródła:

Wiktionary

# Epirski

przymiotnik od: Epir, kraina historyczna w zachodniej Grecji; epirocki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Epirem, dotyczący Epiru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Episcopus

[czytaj: episkopus] z łaciny: biskup

#### Źródła:

SJP.pl

# Episiotomia

nacięcie krocza, zabieg ginekologiczny stosowany często podczas porodu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. nacięcie krocza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Episjer

1. dawniej: właściciel sklepu kolonialno-spożywczego, kupiec korzenny
2. przenośnie: drobnomieszczanin, dorobkiewicz, ciułacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Episkop

aparat projekcyjny do wyświetlania obrazów w świetle odbitym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie pojedynczych obrazów nieruchomych w świetle odbitym, co umożliwia prezentację w powiększeniu np. stron książki;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rzad. kośc. biskup

Episkop (gr. επι – na + σκοπεω – patrzę) – urządzenie umożliwiające rzutowanie (wyświetlanie) na ekran projekcyjny lub np. ścianę pomieszczenia obrazu powstającego poprzez odbicie od oświetlonego materiału do prezentacji, co umożliwia przedstawienie go w powiększeniu np. stron papierowych wydawnictw (gazet, książek itp.) lub specjalnie w tym celu wykonanych plansz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Episkopalizm

Kościół episkopalny – w szerszym znaczeniu wspólnota chrześcijańska, w której władza spoczywa w rękach biskupów (episkopatu); Kościół hierarchiczny. Taka definicja obejmuje także Kościół katolicki i Cerkiew prawosławną, które są Kościołami hierarchicznymi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Episkopalny

protestancki

przymiotnik

(1.1) kośc. biskupi, należący do biskupa

(1.2) kośc. związany z Kościołem episkopalnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Episkopat

1. ogół biskupów danego kraju lub danej prowincji kościelnej;
2. godność, władza biskupa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej

(1.2) kośc. tytuł, władza biskupa

Konferencja episkopatu (potocznie episkopat) – w Kościele łacińskim instytucja zrzeszająca biskupów danego terytorium, najczęściej kraju, mająca na celu koordynację prac biskupów i współpracę w rozwiązywaniu wspólnych problemów. Konferencja episkopatu nie ma funkcji nadrzędnej nad jakimkolwiek biskupem. Wspólne posiedzenie biskupów konferencji episkopatu nazywa się sesją zebrania plenarnego. W katolickich Kościołach wschodnich istnienie podobnej instytucji (tzw. Zgromadzenie hierarchów) jest obowiązkowe i regulowane wewnętrznym prawem poszczególnych Kościołów sui iuris.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Episkopowy

związany z episkopem

#### Źródła:

SJP.pl

# Episom

fragment sekwencji kwasu deoksyrybonukleinowego występujący poza jądrem komórkowym, wykorzystywany w inżynierii genetycznej do rekombinacji genowej szczepów bakteryjnych

Episom − element genetyczny, plazmid będący autonomiczną cząsteczką DNA, mającą zdolność do samodzielnej replikacji lub integracji z genomem gospodarza oraz replikacji w tym samym czasie co chromosom bakteryjny. Zintegrowana forma plazmidu może przejść wiele podziałów komórkowych, zanim ponownie wytnie się z chromosomu. Przykładem episomu może być plazmid F, który zintegrowany z chromosomem może powodować przeniesienie całego chromosomu bakteryjnego do komórki biorcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epistatyczny

→ epistaza

Patrz:epistaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistaza

tłumienie przejawiania się cechy warunkowanej przez odpowiedni gen wskutek działania genu należącego do innej pary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. genet. jeden z rodzajów współdziałań pomiędzy genami polegający na ścisłym wpływie produktu genu epistatycznego na ekspresję produktów jednego lub więcej genów (zwanych hipostatycznymi);

Epistaza (Epistasis, gr. „stojący na”) – w genetyce zjawisko oddziaływania produktów ekspresji jednych genów na inne geny niebędące względem nich allelami. Kilka różnych par alleli warunkuje wówczas pojedynczą cechę. Dzieje się tak w przypadku albinizmu, czyli gdy geny warunkują enzymy należące do jednego szlaku metabolicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Episteme

teoretyczna wiedza, mądrość w platońskiej filozofii poznania

Episteme (stgr. ἐπιστήμη) – w filozofii starożytnej Grecji pojęcie oznaczające wiedzę naukową. Używane jest w dwóch zasadniczych kontekstach:

- episteme oznaczająca wiedzę pewną, niepodważalną, uzasadnioną i przeciwstawianą opinii (doksa, stgr. δόξα) czy wiedzy niepewnej,
- episteme oznaczające wiedzę teoretyczną, przeciwstawianą umiejętnościom praktycznym (techne stgr. τέχνη) i doświadczeniu (empeiria ) .

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epistemia

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistemiczny

poznawczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) filoz. związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epistemolog

specjalista w dziedzinie epistemologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistemologia

dział filozofii badający relacje pomiędzy poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością; gnozeologia, gnoseologia, teoria poznania, filozofia poznania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epistemologiczny

odnoszący się do epistemologii; teoriopoznawczy; gnozeologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epistemologią, dotyczący epistemologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epistemolożka

→ epistemolog

Patrz:epistemolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistolarny

o charakterze listu, napisany w formie listu, np. powieść epistolarna

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistolista

rzadkie: autor listów

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistolograf

specjalista w dziedzinie epistolografii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. utwór literacki w konwencji listu lub zbioru listów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epistolografia

1. sztuka pisania listów;
2. dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sztuka pisania listów;

(1.2) liter. dział literatury obejmujący epistolografy

Epistolografia (łac. epistola < gr. epistolḗ ‘list’, gráphō ‘piszę’) – 1) sztuka pisania listów zgodna z obyczajami panującymi w danej epoce czy środowisku; 2) dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epistolograficzny

→ epistolografia

przymiotnik relacyjny

(1.1) liter. związany z epistolografią, dotyczący epistolografii

Patrz:epistolografia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epistolografka

→ epistolograf

Patrz:epistolograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Epistoła

1. długi, nudny list
2. w liturgii rzymskiej: część mszy obejmująca głównie czytanie listów apostolskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. list

(1.2) przen. żart. rozwlekły nudny tekst, zwłaszcza list

(1.3) rel. czytanie Listów Apostolskich;

Epistoła (z łac. epistula, gr. ἐπιστολή – list) – w liturgii chrześcijańskiej czytanie z listów Apostolskich. Jest ono składową częścią liturgii słowa, była odczytywana lub śpiewana po prawej stronie ołtarza. W rycie rzymskim jest umiejscowione po I czytaniu i psalmie responsoryjnym, a przed aklamacją Alleluja i Ewangelią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epistrofa

figura stylistyczna polegająca na użyciu tego samego wyrazu lub grupy wyrazów na końcu kolejnych wersów; conversio; epifora

Epifora (gr. ἐπιφορά epiphorá), także epistrofa (gr. ἐπιστροφή epistrophḗ), conversio – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epistyl

w architekturze antycznej: dolna część belkowania wsparta bezpośrednio na kolumnach; architraw; nadsłupie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epitaf

epitafium; dawniej:
1. krótki napis nagrobkowy;
2. utwór poetycki sławiący zmarłego, utrzymany w stylu takiego napisu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. epitafium

Epitafium (z gr. ἐπιτάφιος epi-taphios, „nad grobem”, „na kamieniu nagrobnym”) – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku, upamiętniający lub sławiący zmarłego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epitafijny

→ epitafium

Patrz:epitafium

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitafion

specjalna zasłona, którą w Wielki Piątek zakrywa się symboliczny grób Chrystusa w obrządku wschodnim

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitafium

epitaf;
1. krótki napis nagrobkowy;
2. utwór poetycki sławiący zmarłego, utrzymany w stylu takiego napisu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inskrypcja nagrobna;

(1.2) archit. tablica poświęcona zmarłemu wmurowana w ścianę kościoła

(1.3) liter. utwór literacki ku czci zmarłego

Epitafium (z gr. ἐπιτάφιος epi-taphios, „nad grobem”, „na kamieniu nagrobnym”) – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku, upamiętniający lub sławiący zmarłego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epitaksja

proces wzrostu warstw kryształu na innym krystalicznym podłożu

Epitaksja (gr. epi + taxis = na uporządkowanym) – technika półprzewodnikowa nakładania nowych warstw monokryształu na istniejące podłoże krystaliczne, która powiela układ istniejącej sieci krystalicznej podłoża. Opracował ją w 1957 roku N.N. Sheftal z zespołem. Pozwala ona kontrolować domieszkowanie warstwy epitaksjalnej (zarówno typu p, jak i n) i jest to niezależne od domieszkowania podłoża.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epitalamium

pieśń weselna; utwór ku czci nowożeńców

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. panegiryk z okazji uroczystości weselnych

(1.2) muz. grecka pieśń weselna

Epitalamium (łac. z gr. Epithalámios – pieśń weselna, od epí– na oraz thálamos – sypialnia małżeńska) – gatunek liryki chóralnej, pieśń na cześć nowożeńców, pierwotnie wykonywana przez chór młodych kobiet lub mężczyzn pod komnatą panny młodej lub sypialnią nowożeńców; później również każdy utwór pochwalny napisany z okazji ślubu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epitasis

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitaza

w tragedii antycznej: wzrost napięcia akcji, zarysowanie początków konfliktu, intrygi; epitasis

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitem

luźna tkanka miękiszowa znajdująca się pod komorą zbierającą wodę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epiterm

epoksydowe tworzywo termoplastyczne, stosowane do produkcji folii, lakierów i elementów elektrotechnicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitet

1. wyraz określający rzeczownik, używany w celu podkreślenia jakiejś jego szczególnej cechy;
2. potocznie: obraźliwe słowo; obelga, wyzwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz określający rzeczownik;

(1.2) pot. wyzwisko

Epitet (gr. ἐπίθετον epítheton – „przydawka”) – wyraz (przymiotnik, rzeczownik lub imiesłów) określający rzeczownik, np. „brzydkie kaczątko”, „słodki cukierek”, „niebezpieczny bandyta”, „tętniące myśli”. Jest figurą retoryczną i środkiem stylistycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epitetowy

związany z epitetem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epitetem, dotyczący epitetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epiteza

struktura protetyczna stosowana do rekonstrukcji utraconych elementów twarzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Epithelium

tkanka zbudowane ze ściśle przylegających do siebie komórek, okrywająca skórę i wyściełająca jamy różnych narządów i przewodów; tkanka nabłonkowa, nabłonek

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitlenek

organiczny związek chemiczny zawierający w swojej cząsteczce pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla; epoksyd, oksiran

Epoksydy, epitlenki, oksirany – klasa organicznych związków chemicznych zawierających trójczłonowy, nasycony pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla. Są to więc formalnie pochodne oksiranu (najprostszego związku z tej klasy) i należą do związków epoksydowych (cyklicznych eterów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epitoma

wyciąg, skrót większego dzieła, w starożytności dokonywany przez ucznia autora lub gramatyka; epitome

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitome

wyciąg, skrót większego dzieła, w starożytności dokonywany przez ucznia autora lub gramatyka; epitoma

- Epitome (literatura)
- Epitome (zespół muzyczny)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epitrachelion

szata liturgiczna w Kościele prawosławnym, będąca symbolem kapłaństwa

Epitrachelion (gr. ἐπιτραχήλιον – wokół/na-szyjnik, cs. jepitrachił) – szata liturgiczna w obrządkach bizantyjskich oraz wielu innych obrządkach wschodnich, odpowiednik rzymskiej stuły, używana do sprawowania liturgii przez prezbiterów (księży) i biskupów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epitrochasmos

figura retoryczna stosowana w celu maksymalizacji i zdynamizowania zwięzłości wypowiedzi

#### Źródła:

SJP.pl

# Epitrochoida

Epitrochoida – krzywa zakreślona przez punkt pozostający w stałym położeniu względem koła toczącego się po pewnym nieruchomym okręgu.

Epitrochoidę najłatwiej opisać równaniami parametrycznymi:

    x=(R+r)\cos t-h\cos \left({\frac {R+r}{r}}t\right),
    y=(R+r)\sin t-h\sin \left({\frac {R+r}{r}}t\right),

#### Źródła:

Wikipedia

# Epitryt

stopa metryczna czterosylabowa, złożona z trzech sylab długich i jednej krótkiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizacja

1. nadawanie utworowi cech epicznych
2. przekształcenie utworu innego rodzaju w utwór epicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizjotomia

zabieg ginekologiczno-położniczy polegający na nacięciu nożyczkami krocza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epizod

1. drobna rola, scena w sztuce lub filmie, luźno związana z głównymi wątkami;
2. zdarzenie bez większego znaczenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

(1.2) film. teatr. drobna rola, drobna scena

(1.3) liter. wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki

- epizod – pojedynczy przypadek manii
- epizod – pojedynczy przypadek depresji
- epizod – pojedynczy przypadek psychozy
- epizod – mała drugoplanowa rola w filmie lub serialu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epizodycznie

przysłówek

(1.1) w sposób epizodyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Epizodyczność

→ epizodyczny

Patrz:epizodyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizodyczny

przymiotnik

(1.1) pojawiający się rzadko i nieregularnie

(1.2) film. liter. szt. teatr. występujący w epizodach

#### Źródła:

Wiktionary

# Epizodysta

aktor grający w epizodach; epizodzista

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizodystka

→ epizodysta

Patrz:epizodysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizodzik

zdrobnienie od: epizod

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizodzista

aktor grający w epizodach; epizodysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizoocja

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań zwierząt na chorobę zakaźną; epizootia

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizootia

masowe występowanie na określonym terenie i w określonym czasie zachorowań zwierząt na chorobę zakaźną; epizoocja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wet. duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

Epizootia, epizoocja (pomór, zaraza) – występowanie zachorowań na jedną z chorób zakaźnych, wśród zwierząt domowych lub dzikich na danym terenie, w zdecydowanie większej liczbie niż w poprzednich latach rejestracji danych.

Analogiczne zjawisko w zbiorowiskach ludzkich nazywamy epidemią, a roślinnych epifitozą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epizootiolog

specjalista w zakresie epizootiologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizootiologia

epidemiologia chorób zakaźnych zwierząt

Choroby zakaźne, zakaźnictwo, infekcjologia – dziedzina nauki oraz priorytetowa dziedzina medycyny zajmująca się chorobami będącymi następstwem zakażenia ustroju czynnikiem zakaźnym i złamania sił odpornościowych organizmu (lub w odwrotnej kolejności) lub obecności w organizmie bioaktywnych toksyn (jadów) drobnoustrojów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epizootiologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z epizootiologią, dotyczący epizootiologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Epizootyczny

dotyczący epizootii

#### Źródła:

SJP.pl

# Epizować

nadawać charakter epiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Epka

potocznie: album muzyczny dłuższy od singla i krótszy od albumu długogrającego; minialbum, EP-ka

#### Źródła:

SJP.pl

# Epl

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskorzeczowy

(1.1) = polit. Europejska Partia Ludowa;

#### Źródła:

Wiktionary

# Epo

skrót od: erytropoetyna - glikoproteinowy hormon peptydowy, powodujący zwiększenie produkcji erytrocytów przez szpik kostny, wykorzystywany również jako środek dopingujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Epoche

powstrzymanie się od wypowiadania sądów, odmowa stwierdzenia czegoś lub zaprzeczenia czemuś

Epoché (również redukcja fenomenologiczna) (stgr. ἐποχή) – termin filozoficzny wywodzący się z filozofii starożytnych sceptyków (Pyrron z Elidy). Oznacza wstrzymanie lub moment wstrzymania sądu metafizycznego (por. krytyka metafizyki) co do sposobu istnienia świata, czasowe wzięcie w nawias pewności co do przekonań i założeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epod

w antycznej poezji greckiej: strofa, w której drugi wers jest krótszy od pierwszego; dośpiew, epod

#### Źródła:

SJP.pl

# Epoda

w antycznej poezji greckiej: strofa, w której drugi wers jest krótszy od pierwszego; dośpiew, epod

Epoda (z gr. ἐπῳδός epōdós) – termin dotyczący starogreckiej poezji o trojakim znaczeniu:

- rodzaj strofy, dystych jambiczny albo jambiczno-daktyliczny, o drugim wersie krótszym;
- nazwa utworu złożonego z takich dystychów;
- ostatnia zwrotka występująca po strofie i antystrofie w liryce chóralnej starożytnej Grecji.

Przykłady epody można znaleźć m.in. w wierszach Horacego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epoka

1. okres w dziejach ludzkości, który rozpoczyna się od ważniejszych wydarzeń historycznych;
2. ważne wydarzenie, będące przełomem w jakiejś dziedzinie lub w czyimś życiu;

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;

(1.2) geol. formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

(1.3) zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)

- epoka – w astronomii moment stanowiący punkt odniesienia w rachubie czasu lub przy opisie liczbowym zjawiska astronomicznego (np. epoka, do której odnoszą się elementy orbity ciała niebieskiego)
- epoka w geologii – formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki
- epoka – zamknięty w określonych ramach czasowych fragment dziejów
  - epoka literacka
  - epoka w historii sztuki

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Epokowość

→ epokowy

Patrz:epokowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Epokowy

przymiotnik od: epoka; stanowiący ważne wydarzenie w dziejach ludzkości; pamiętny, znamienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epoksyd

organiczny związek chemiczny zawierający w swojej cząsteczce pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla; epitlenek, oksiran

Epoksydy, epitlenki, oksirany – klasa organicznych związków chemicznych zawierających trójczłonowy, nasycony pierścień złożony z atomu tlenu i dwóch atomów węgla. Są to więc formalnie pochodne oksiranu (najprostszego związku z tej klasy) i należą do związków epoksydowych (cyklicznych eterów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epoksydować

przeprowadzać reakcję prowadzącą do powstania epoksydu

#### Źródła:

SJP.pl

# Epolet

naramiennik wojskowy; szlifa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego

Naramiennik (także: pagon, dawniej: epolet, galon) – element odzieży (zwłaszcza mundurów), w postaci paska materiału umieszczonego na wysokości barku. Często wykorzystywany jako miejsce umieszczania oznaki stopnia wojskowego lub przynależności organizacyjnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epoletnik

rodzaj nietoperzy z rodziny rudawkowatych

Epoletnik (Epomops) – rodzaj ssaków z podrodziny Rousettinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epoletowy

→ epolet

Patrz:epolet

#### Źródła:

SJP.pl

# Eponim

nazwa osoby, zwierzęcia lub przedmiotu, od których nazwano jakąś miejscowość lub grupę etniczną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. słowo utworzone od nazwy własnej;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) hist. w starożytności: wysoko postawiony urzędnik, od którego imienia nazwano jego kadencję

Eponim (gr. ἐπώνυμος eponymos – „dawca imienia, nazwy”) – słowo utworzone od nazwy własnej, jak również osoba (historyczna lub fikcyjna, człowiek, bóg, heros), rzadziej zwierzę lub przedmiot, od którego wzięła się nazwa jakiejś innej rzeczy, zjawiska, miejsca, miejscowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eponimiczny

utworzony od nazwy własnej

przymiotnik

(1.1) przym. od eponim

Eponim (gr. ἐπώνυμος eponymos – „dawca imienia, nazwy”) – słowo utworzone od nazwy własnej, jak również osoba (historyczna lub fikcyjna, człowiek, bóg, heros), rzadziej zwierzę lub przedmiot, od którego wzięła się nazwa jakiejś innej rzeczy, zjawiska, miejsca, miejscowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epopeja

1. dłuższy poemat epicki, zwykle wierszowany, opiewający w podniosłej formie dzieje bohaterów narodowych na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności; epos;
2. obszerna powieść lub cykl powieści obrazujący przełomowe momenty w dziejach narodu;
3. szereg wydarzeń o doniosłym znaczeniu; dzieje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. dłuższy poemat epicki;

(1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie;

(1.3) hist. ciąg ważnych wydarzeń stanowiących zamkniętą czasowo całość

(1.4) przen. długa, przewlekła opowieść

Epos (gr. έπος, epos „słowo”), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki. Tradycyjne eposy to dłuższe poematy narracyjne o specyficznej konstrukcji elementów świata przedstawionego, podporządkowanej funkcji parenetycznej i afirmującej etos społeczności, w której zostały napisane. Eposy charakteryzują również: typ bohatera (heros, początkowo król bądź rycerz, później także heros duchowy; postać programowo idealizowana), podniosły rejestr stylistyczny, koncepcja podmiotu twórczego (narracja trzecioosobowa) oraz tworzywo poetyckie (początkowo autorzy eposów sięgali najczęściej po zdarzenia mityczne bądź legendarne, do „czasu ojców”, później także po wydarzenia historyczne). Obejmuje utwory najczęściej poetyckie, np. Iliada, Odyseja, choć eposami (epopejami) nazywa się także powieści o rozmachu epickim, ukazujące dzieje życia legendarnych, częściowo lub całkiem historycznych bohaterów lub też opowieść o prapoczątkach jakiegoś narodu, a także omawia początki kultów religijnych. Często opowiadają nie tylko o postaciach ludzkich, ale też boskich, magicznych czy demonicznych (np. Ramajana). Najwcześniejsze eposy mają charakter zbioru opowieści mitycznych i wywodzą się często z czasów, w których grupa ich autorów nie znała pisma. Epos doby pisma wykształcił odmianę historyczną, ukazującą wydarzenia jeszcze nieprzebrzmiałe (np. poematy Samuela Twardowskiego, Transakcyja wojny chocimskiej Wacława Potockiego), a także biblijną, która za pomocą środków biblijnych przedstawia losy bohaterów Pisma św., zwłaszcza Chrystusa, ale też całą historię świętą (odmianę tę reprezentują np. Chrystiada Marca Girolama Vidy, Raj utracony Johna Miltona).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epos

dłuższy utwór epicki (opowiadający) napisany wierszem lub rzadziej prozą, wychwalający dzieje prawdziwych lub legendarnych bohaterów narodowych; epopeja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych

(1.2) liter. dzieło literackie przedstawiające dzieje narodu w przełomowym dla niego momencie

Epos (gr. έπος, epos „słowo”), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki. Tradycyjne eposy to dłuższe poematy narracyjne o specyficznej konstrukcji elementów świata przedstawionego, podporządkowanej funkcji parenetycznej i afirmującej etos społeczności, w której zostały napisane. Eposy charakteryzują również: typ bohatera (heros, początkowo król bądź rycerz, później także heros duchowy; postać programowo idealizowana), podniosły rejestr stylistyczny, koncepcja podmiotu twórczego (narracja trzecioosobowa) oraz tworzywo poetyckie (początkowo autorzy eposów sięgali najczęściej po zdarzenia mityczne bądź legendarne, do „czasu ojców”, później także po wydarzenia historyczne). Obejmuje utwory najczęściej poetyckie, np. Iliada, Odyseja, choć eposami (epopejami) nazywa się także powieści o rozmachu epickim, ukazujące dzieje życia legendarnych, częściowo lub całkiem historycznych bohaterów lub też opowieść o prapoczątkach jakiegoś narodu, a także omawia początki kultów religijnych. Często opowiadają nie tylko o postaciach ludzkich, ale też boskich, magicznych czy demonicznych (np. Ramajana). Najwcześniejsze eposy mają charakter zbioru opowieści mitycznych i wywodzą się często z czasów, w których grupa ich autorów nie znała pisma. Epos doby pisma wykształcił odmianę historyczną, ukazującą wydarzenia jeszcze nieprzebrzmiałe (np. poematy Samuela Twardowskiego, Transakcyja wojny chocimskiej Wacława Potockiego), a także biblijną, która za pomocą środków biblijnych przedstawia losy bohaterów Pisma św., zwłaszcza Chrystusa, ale też całą historię świętą (odmianę tę reprezentują np. Chrystiada Marca Girolama Vidy, Raj utracony Johna Miltona).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Eposowy

związany z eposem

#### Źródła:

SJP.pl

# Eprom

skrót od: erasable programmable read-only memory - rodzaj pamięci komputerowej

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) elektron. inform. kasowalna i programowalna pamięć komputerowa, pracująca w trybie tylko do odczytu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epruwetka

przestarzale: probówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. probówka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eps

Eps – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Pas-de-Calais.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 222 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 32 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Eps plasuje się na 995. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 522.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Epsilon

[czytaj: eps-ilon] litera alfabetu greckiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

Epsilon (stgr. ἒ ψιλόν, pisana Εε lub ϵ϶) – piąta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 5. Epsilon pochodzi od litery alfabetu fenickiego he . Od epsilonu pochodzą łacińskie E i cyrylickie Е.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epsilonowy

→ epsilon

Patrz:epsilon

#### Źródła:

SJP.pl

# Epsomit

minerał, uwodniony siarczan magnezu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;

Epsomit – minerał z gromady siarczanów o wzorze MgSO4•7H2O. Ten pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał pod względem chemicznym to uwodniony siarczan magnezu.

Jego nazwa pochodzi stąd, że pierwotnie uzyskiwano go poprzez odparowywanie wód mineralnych mających źródła obok miejscowości Epsom w hrabstwie Surrey w środkowej Anglii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Epson

produkt firmy Epson

Seiko Epson Corporation (jap. セイコーエプソン株式会社 Seikō Epuson Kabushiki-gaisha; Epson) – japoński producent drukarek, skanerów, projektorów i innych urządzeń oraz akcesoriów związanych głównie z drukowaniem i wyświetlaniem obrazów z siedzibą w Suwie założony 18 maja 1942 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epstein

nazwisko, np. Brian Epstein (1934-1967), menedżer zespołu The Beatles

Osoby o tym nazwisku:

- Brian Epstein – brytyjski menadżer muzyczny
- Henryk Epstein – polski malarz pochodzenia żydowskiego z École de Paris
- Jeffrey Epstein – amerykański finansista
- Józef Epstein – polski bankier, filantrop
- Józef Epstein – francuski komunista i działacz ruchu oporu
- Magdalena Maria Epstein – katolicka duchowna, pielęgniarka
- Robert Epstein – amerykański psycholog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epuracja

usuwanie osób szkodliwych lub wrogich z instytucji, urzędów, wojska; czystka

#### Źródła:

SJP.pl

# Epuzer

dawniej: kandydat do małżeństwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. kandydat do małżeństwa, konkurent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Epylion

wierszowany utwór epicki zawierający motywy mitologiczne i erotyczne, popularny w poezji aleksandryjskiej i rzymskiej; epyllion

Epyllion (w gr. zdrobniała forma od epos) – w poezji greckiej i rzymskiej krótki utwór epicki pisany heksametrem lub dystychem elegijnym, poświęcony epizodowi mitologicznemu, związanemu z konkretnym bohaterem, często zawierający także wątek miłosny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epyllion

[czytaj: epylion] wierszowany utwór epicki zawierający motywy mitologiczne i erotyczne, popularny w poezji aleksandryjskiej i rzymskiej; epylion

Epyllion (w gr. zdrobniała forma od epos) – w poezji greckiej i rzymskiej krótki utwór epicki pisany heksametrem lub dystychem elegijnym, poświęcony epizodowi mitologicznemu, związanemu z konkretnym bohaterem, często zawierający także wątek miłosny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Epyllium

w literaturze starożytnej: niewielki utwór epicki charakterystyczny dla poezji hellenistycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Epz

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) = polit. Europejska Partia Zielonych;

#### Źródła:

Wiktionary