# Ex

ex – edytor wierszowy w systemie UNIX. Zasadnicza różnica między tego typu edytorami a współczesnymi wizualnymi edytorami tekstu polega na skupieniu uwagi użytkownika na pracy z pojedynczymi wierszami tekstu, a nie całym tekstem. Innymi słowy – uwypuklony zostaje podział pliku tekstowego na poszczególne wiersze, które mogą być modyfikowane przez użytkownika pojedynczo za pomocą poleceń wydawanych programowi w trybie interaktywnym, w podobny sposób jak w wierszu poleceń systemów DOS lub UNIX.

#### Źródła:

Wikipedia

# Exbud

Exbud Skanska - przedsiębiorstwo budowlane

Exbud Skanska – przedsiębiorstwo budowlane, powstałe w 1977 r. jako Przedsiębiorstwo Eksportu Budownictwa i Usług Technicznych w Kielcach. Sprywatyzowane i przekształcone w spółkę Exbud 28 września 1990 r. Wprowadzona na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie jako jedna z 5 pierwszych spółek. Notowana na giełdzie do 25 lipca 2002 r. Od roku 2000 należy do Grupy Skanska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exc.

skrót od: excudit (z łaciny: wyrył, wyrzeźbił - słowo znajdujące się na dawnych sztychach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Excalibur

[czytaj: ekskalibur] legendarny miecz tkwiący w kamieniu, mający zagwarantować tron brytyjski osobie, która go wyciągnie; zdobyty przez Artura

Excalibur (Ekskalibur) (wal. Caledfwlch, w wolnym przekładzie „miecz światła”) – miecz z legend arturiańskich. Otrzymał go król Artur od Pani Jeziora po tym, jak złamał poprzedni „Miecz z Kamienia”. Broń ta miała być wieczna, a jej pochwa miała tę właściwość, że noszącemu nie zagrażały żadne rany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Excel

[czytaj: eksel] arkusz kalkulacyjny będący jednym z elementów pakietu Microsoft Office

## Oprogramowanie

- Microsoft Excel – komputerowy arkusz kalkulacyjny
- Excel Services – technologia serwera

## Samochody

- Hyundai Excel
- Lotus Excel

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Excelsior

krój pisma drukarskiego opierający się na wzorach klasycznych; excelsior

Miejscowości w USA:

- Excelsior – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Hennepin
- Excelsior – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Sauk

Gminy w USA:

- Excelsior (ang. Excelsior Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Dickinson
- Excelsior (ang. Excelsior Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Kalkaska
- Excelsior (ang. Excelsior Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Kidder
- Excelsior (ang. Excelsior Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Sauk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exchange

[czytaj: eksczejndż] skrótowa nazwa Microsoft Exchange, systemu pocztowego przeznaczonego dla systemów Windows NT

Microsoft Exchange – system pocztowy przeznaczony dla systemów Windows NT.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exclusive

Exclusive – określenie oprogramowania (zazwyczaj gry komputerowej lub konsolowej), wydawanego wyłącznie na jedną platformę sprzętowo-programową w wyniku podpisania umów na wyłączność pomiędzy producentem a dystrybutorem oprogramowania. Określenie jest używane głównie w celach marketingowych w przypadku znanych tytułów i ma za zadanie zachęcić potencjalnego klienta do zakupu konkretnego sprzętu i oprogramowania, aby móc korzystać z danego produktu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Excudit

łac. wyrył, wyrzeźbił (słowo znajdujące się na dawnych sztychach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Exe

rozszerzenie pliku komputerowego, aplikacja

EXE (od ang. executable, wykonywalny) – rozszerzenie nazwy pliku wykonywalnego w systemach Microsoft Windows, MS-DOS oraz OS/2; pliki o tym rozszerzeniu w zamierzeniu zawierają przede wszystkim skompilowany kod maszynowy programu, choć może zawierać także inne zasoby (np. dotyczące struktury okien, ikony, obrazy, dźwięki, itp.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exemplum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. wzór, przykład

Exemplum, egzemplum, kommemoracja (łac. commemoratio), przykład (łac. exemplum), wzór (łac. model) – w retoryce i dialektyce argument z wydarzenia lub wydarzeń rzeczywistych czy fikcyjnych, który jest elementem wypowiedzi. Podczas argumentacji exemplum jest przesłanką prowadzącą przez podobieństwo (łac. similitudo) lub porównanie (łac. comparatio) do orzekania o podmiocie wnioskowania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Exequatur

[czytaj: eksekwatur] exsequatur;
1. fakt zatwierdzenia konsula przez państwo, w którym pełni on swoje przedstawicielstwo;
2. pismo potwierdzające ten fakt

Exequatur (z łac. niech będzie wykonane) – zgoda państwa przyjmującego na wykonywanie przez określoną osobę funkcji kierownika urzędu konsularnego państwa wysyłającego.

Exequatur wydawane jest w stosunku do przedstawionych przez kierownika urzędu tzw. listów komisyjnych. Niekiedy może dotyczyć także innych niż kierownik urzędu urzędników konsularnych. Państwo odmawiające udzielenia exequatur nie ma obowiązku uzasadnienia swojej odmowy. Od daty udzielenia exequatur zależy pierwszeństwo (precedencja) w ramach korpusu konsularnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exeter

[czytaj: Eks-ister] miasto w Anglii

Exeter (wym. /ˈɛksɪtə/) – miasto i dystrykt w Wielkiej Brytanii, ośrodek administracyjny hrabstwa Devon, port nad rzeką Exe, w pobliżu jej ujścia do kanału La Manche. W 2001 roku miasto liczyło 106 772 mieszkańców, a w 2021 roku – 126 175 mieszkańców. W mieście znajduje się główny kampus i siedziba Uniwersytetu w Exeter.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exhortatio

Exhortatio, ekshortacja (łac. exhortatio ‘napomnienie, przestroga’) – moralne pouczenie znajdujące się na końcu utworu żałobnego, np. trenu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Exodium

w starożytnym Rzymie: wesoła scenka kończąca poważne dramatyczne przedstawienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Exodos

1. w teatrze antycznym: ostatnia pieśń chóru na zakończenie tragedii;
2. końcowa część dramatu zawierająca rozwiązanie akcji

Exodos (gr. ἔξοδος, éksodos – „odejście”) – w literaturze greckiej pieśń śpiewana na zakończenie tragedii przez chór schodzący z orchestry, już po zakończeniu właściwej akcji utworu. Zasadniczo nie wprowadza nowych zdarzeń, ale jest ich podsumowaniem oraz liryczno-moralistycznym komentarzem do nich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exodus

wyjście, wyjazd wielkiej liczby ludzi bądź zwierząt z jakiegoś miejsca; eksodus, masowa emigracja

- Exodus – pochodzące z Septuaginty określenie biblijnej Księgi Wyjścia
- Exodus – opuszczenie Egiptu przez plemiona hebrajskie

W muzyce:

- Exodus! – kompozycja Johna Powella do ścieżki dźwiękowej filmu Jak wytresować smoka 3 z 2019 roku
- Exodus – wydany w 1977 roku album muzyczny Boba Marleya & The Wailers
- Exodus – kompozycja Wojciecha Kilara z roku 1981
- Exodus – wydany w 2005 roku album muzyczny Ja Rule'a
- Exodus – polski zespół rockowy
- Exodus – amerykański zespół thrashmetalowy
- Exodus – album muzyczny Hikaru Utada
- Exodus – minialbum (EP) szwajcarskiego zespołu metalowego Samael wydane w 1998
- Exodus – album studyjny zespołu EXO
- Exodus – album polskiej grupy punkrockowej Armia
- Exodus – poemat wokalno-symfoniczny na chór mieszany i orkiestrę autorstwa Wojciecha Kilara

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Expanded

ang. inform. rozszerzony

#### Źródła:

SJP.pl

# Expander

Expander Advisors Sp. z o.o. – pierwszy w Polsce niezależny doradca finansowy, obecnie pośrednik finansowy. Przedsiębiorstwo posiada sieć 83 oddziałów (w tym 57 placówek franczyzowych) w 59 miastach. Działalność prowadzona jest w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

#### Źródła:

Wikipedia

# Expat

środowiskowo, rzadko: wybitny specjalista, który opuścił ojczyznę, by pracować za granicą; ekspat

Expat – biblioteka parsująca XML, napisana w C. Jako pierwszy otwartoźródłowy parser XML znalazła miejsce w wielu projektach, m.in. Apache, Mozilla, Perl, Python i PHP. API tej biblioteki zostało także napisane w wielu innych językach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Expedite

z łaciny: bardzo dobrze, biegle, wprawnie; ekspedite

#### Źródła:

SJP.pl

# Expedition

samochód typu Ford Expedition

#### Źródła:

SJP.pl

# Expić

środowiskowo w grach komputerowych: zdobywać punkty doświadczenia; ekspić

#### Źródła:

SJP.pl

# Explicit

z łaciny: formuła kończąca, zamykająca tekst

Explicit (łac. explicare – rozwijać; w tym kontekście: explicit – tu się kończy) – termin oznaczający ostatni fragment rękopisu lub inkunabułu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Explicite

[czytaj: eksPLIc-ite] z łaciny: wyraźnie, jasno, nie pozostawiając niczego domysłom odbiorcy

#### Źródła:

SJP.pl

# Exploit

środowiskowo: atak wykorzystujący luki w zabezpieczeniach komputerów lub sieci

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) inform. sposób wykorzystania błędu w oprogramowaniu do ataku informatycznego

Exploit – program mający na celu wykorzystanie istniejących błędów w oprogramowaniu.

Exploit wykorzystuje występujący w oprogramowaniu błąd programistyczny (np. przepełnienie bufora na stosie lub stercie, czy format string) w celu przejęcia kontroli nad działaniem procesu i wykonania odpowiednio spreparowanego kodu maszynowego (tzw. shellcode), który najczęściej wykonuje wywołanie systemowe uruchamiające powłokę systemową z uprawnieniami programu, w którym wykryto lukę w zabezpieczeniach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Exploitowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. pot. wykorzystywanie w ataku informatycznym błędów w oprogramowaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Explorer

samochód typu Ford Explorer

- Program Explorer – kosmiczny program NASA
- Internet Explorer – Przeglądarka internetowa firmy Microsoft
- Deepnet Explorer – przeglądarka internetowa firmy Deepnet Technologies.
- Windows Explorer – program dołączany do Microsoft Windows służący do przeglądania plików w komputerze użytkownika
- Viasat Explorer – stacja telewizyjna
- Explorers Festiwal – festiwal gór i sportów ekstremalnych odbywający się w Łodzi
- The Explorers Club – stowarzyszenie założone w Stanach Zjednoczonych.
- Gibson Explorer – model gitary firmy Gibson

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Expo

wielka wystawa narodowa lub międzynarodowa; expo

Wystawy światowe (wystawy powszechne, w skrócie EXPO od fr. lub ang. exposition) – nazwa zwyczajowo nadawana cyklicznym ekspozycjom prezentującym dorobek kulturalny, naukowy i techniczny krajów i narodów świata. Ciałem zajmującym się organizacją wystaw jest Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych (fr. Bureau International des Expositions, w skrócie BIE), powstałe w 1928 w wyniku umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez większość państw Ligi Narodów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exposé

[czytaj: ekspoZE] programowe wystąpienie premiera lub ministra, wygłaszane zwykle w parlamencie po objęciu stanowiska, dotyczące założeń najbliższej polityki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. przemówienie premiera lub ministra przedstawiane w sejmie

Exposé – przemówienie programowe przedstawiane na forum parlamentu (jednej z jego izb).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Exprès

ekspres;
1. pośpieszna przesyłka pocztowa;
2. pociąg pośpieszny; express;
3. urządzenie elektryczne do szybkiego parzenia kawy;
4. dawniej: karabin szybkostrzelny;
5. potocznie: zamek błyskawiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Express

[czytaj: ekspres] pociąg pośpieszny; expres, ekspres

Express – trzeci studyjny album szwedzkiej grupy Solid Base wydany jesienią 1999 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exsequatur

[czytaj: eksekwatur] exequatur;
1. fakt zatwierdzenia konsula przez państwo, w którym pełni on swoje przedstawicielstwo;
2. pismo potwierdzające ten fakt

#### Źródła:

SJP.pl

# Exsultet

starożytny hymn wielkanocny śpiewany przez diakona przy święceniu świecy paschalnej; exultet

Orędzie paschalne lub Orędzie Wielkanocne (łac. Exsultet) – starożytna pieśń, przypisywana św. Ambrożemu lub św. Augustynowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Extasy

[czytaj: EKStazy] ecstasy, ekstazy, ekstaza, extazy;
1. syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce;
2. potocznie: tabletka zawierająca ten narkotyk

3,4-Metylenodioksymetamfetamina, MDMA, ecstasy, XTC – organiczny związek chemiczny, drugorzędowa amina, pochodna fenyloetyloaminy. Półsyntetyczna substancja psychoaktywna wykazująca działanie empatogenne, euforyczne i psychodeliczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Extazy

[czytaj: EKStazy] ecstasy, ekstazy, ekstaza, extasy;
1. syntetyczny narkotyk będący pochodną amfetaminy, środek psychoaktywny nielegalny w Polsce;
2. potocznie: tabletka zawierająca ten narkotyk

- Extazy – grupa muzyczna
- extazy – potoczna nazwa substancji psychoaktywnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Extended

ang. inform. rozszerzony, wzbogacony

#### Źródła:

SJP.pl

# Extérieur

[czytaj: eksterJER] wygląd zewnętrzny, powierzchowność

#### Źródła:

SJP.pl

# Extr.

skrót od: extractum (w farmacji: wyciąg, ekstrakt)

#### Źródła:

SJP.pl

# Extra

ekstra; potocznie:
1. w użyciu przymiotnikowym:
a) dodatkowy, np. minuta extra;
b) atrakcyjny, bardzo dobry, np.: Ten film był extra.; świetny, super, hiper;
2. w użyciu przysłówkowym:
a) dodatkowo, np.: Dostaniesz długopis extra.;
b) atrakcyjnie, bardzo dobrze, np.: W tej bluzce wyglądasz extra.; świetnie, super, hiper

#### Źródła:

SJP.pl

# Extractum

[czytaj: ekstraktum] w farmacji: wyciąg, ekstrakt

#### Źródła:

SJP.pl

# Extranet

w informatyce: system łączący sieci intranetowe kilku współpracujących przedsiębiorstw lub organizacji; ekstranet

Ekstranet (extranet) – zamknięta sieć komputerowa oparta na protokołach internetowych, przeznaczona do wymiany informacji z partnerami biznesowymi.

Według ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych jest to niepubliczna sieć telekomunikacyjna, do której dostęp może być uzyskiwany z punktów dostępu usytuowanych w więcej niż jednej strukturze organizacyjnej lub organizacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Extravaganza

Extravaganza – rodzaj widowiska słowno–muzycznego zawierający elementy rewii, pantomimy, baletu a nawet cyrku, zapowiadający nadejście musicalu.

Termin po raz pierwszy został użyty w odniesieniu do spektaklu Charlesa Barrasa The Black Crook z 1866 roku, w którym to spektaklu rola muzyki była jeszcze ograniczona.

#### Źródła:

Wikipedia

# Exultet

starożytny hymn wielkanocny śpiewany przez diakona przy święceniu świecy paschalnej; exsultet

Orędzie paschalne lub Orędzie Wielkanocne (łac. Exsultet) – starożytna pieśń, przypisywana św. Ambrożemu lub św. Augustynowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Exxon

[czytaj: EKson] koncern naftowy

- ExxonMobil – amerykańskie przedsiębiorstwo.
- Exxon Building – wieżowiec w Houston w Stanach Zjednoczonych.
- MT Exxon Valdez – tankowiec.
- Exxon – amerykańskie przedsiębiorstwo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia