# Pr

symbol prazeodymu, pierwiastka chemicznego

skrótowiec, rzeczownik

(1.1) = Polskie Radio

(1.2) = Przewozy Regionalne

(1.3) = public relations

(1.4) = med. per rectum

(1.5) = poste restante, poste-restante

(1.6) = eduk. o zakresie nauczania przedmiotów: poziom rozszerzony

PR:

- partie polityczne:
  - Partia Regionów (Ukraina)
  - Partia Regionów (Polska)
  - Prawica Rzeczypospolitej
  - Polska Razem
- Polskie Radio
- Politechnika Radomska
- PageRank
- Public relations
- Polregio (Przewozy Regionalne)
- Portoryko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pr-Owiec

[czytaj: pi-arowiec] człowiek związany z public relations, pośredniczący w kontaktach, np. polityka - media, podejmujący działania mające na celu wpływanie na opinię odbiorców; piarowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pr-Ówka

kobieta zawodowo dbająca o dobry wizerunek i akceptację danej osoby, firmy lub organizacji; pijarówka, pijarówa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pr-Owski

→ PR (public relations) [czytaj: pi-arowski]; piarowski, piarowy

przymiotnik

(1.1) związany z public relations

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pra-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś bardzo odległym w czasie lub z pierwotną formą bądź pierwszym wystąpieniem czegoś

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych nazywających kogoś żyjącego dawno, dalekiego przodka lub potomka

#### Źródła:

Wiktionary

# Praatom

teoretyczny zaczątek wszechświata mający skupiać w sobie całą materię i przestrzeń przed momentem Wielkiego Wybuchu (Big Bang)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prababa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. prababcia

#### Źródła:

Wiktionary

# Prababcia

matka babki albo dziadka, ascendentka (antenatka, krewna po linii wstępnej) trzeciego stopnia, a często także: protoplastka; prababka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka dziadka lub babci

- babcia (babka, baba), prababcia – nazwa relacji w rodzinie
- babcia (babka) – ogólne określenie oznaczające kobietę w podeszłym wieku

Osoby:

- Babcia Moses – amerykańska malarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prababka

matka babki albo dziadka, ascendentka (antenatka, krewna po linii wstępnej) trzeciego stopnia, a często także: protoplastka; prababcia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka dziadka lub babki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prabakteria

drobny jednokomórkowiec, zaliczany z eubakteriami do prokariontów; archebakteria, archeobakteria, archean, archeon, archeowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prabałtosłowiański

charakterystyczny dla przodków Bałtosłowian (odłamu ludów indoeuropejskich żyjących w północnej i środkowo-północnej Europie), związany z nimi

#### Źródła:

SJP.pl

# Prabielmo

tkanka przedrośla żeńskiego roślin nagonasiennych, najczęściej pełniąca w nasieniu funkcję tkanki odżywczej; bielmo pierwotne

#### Źródła:

SJP.pl

# Prabucianin

mieszkaniec miasta: Prabuty

#### Źródła:

SJP.pl

# Prabucianka

mieszkanka miejscowości: Prabuty

#### Źródła:

SJP.pl

# Prabucki

przymiotnik od: Prabuty

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prabutami, dotyczący Prabut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prabuty

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

Prabuty (niem. Riesenburg) – miasto w północnej Polsce, we wschodniej części województwa pomorskiego w powiecie kwidzyńskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prabuty. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Według danych z 30 czerwca 2024 Prabuty liczyły 12 192 mieszkańców.

Rozwinął się tu przemysł drzewny, materiałów budowlanych oraz elektromaszynowy. Prabuty są także stacją węzłową położoną przy trasie Warszawa – Gdynia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prabyt

byt nie mający początku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prać

1. czyścić tkaniny za pomocą wody i/lub środków chemicznych;
2. potocznie: bić kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. uprać, wyprać)

(1.1) usuwać brud z ubrań, tkanin

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprać)

(2.1) przen. pot. bić

(2.2) stpol. bić

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. uprać się, wyprać się)

(3.1) być pranym (1.1)

czasownik zwrotny niedokonany prać się (dk. sprać się)

(4.1) przen. pot. bić się nawzajem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praca

1. świadoma, celowa działalność człowieka służąca zaspokajaniu potrzeb lub polegająca na wytwarzaniu dóbr, wykonywaniu czynności za wynagrodzenie;
2. dzieło, wytwór takiej działalności;
3. posada, zatrudnienie, a także: miejsce, instytucja, w której się pracuje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

(1.2) miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu

(1.3) artykuł, tekst lub dzieło plastycznyastyczne

(1.4) fiz. energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

(1.5) funkcjonowanie czegoś

- praca – wielkość fizyczna
- praca – rodzaj działalności człowieka, w ekonomii jeden z czynników produkcji
- praca – stosunek pracy pomiędzy pracodawcą i pracownikiem regulowany Kodeksem pracy
- SS „Praca” – polski zbiornikowiec
- Praca – film z 1915 roku
- Praca – tygodnik ukazujący się w latach 1896-1926

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prace

ogół czynności wykonywanych przez grupę ludzi dla realizacji jakiegoś zadania

Prace – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Płoniawy-Bramura.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Stanisława w Płoniawach-Bramurze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prącie

1. narząd kopulacyjny mężczyzny; penis; członek męski;
2. narząd kopulacyjny samców wielu zwierząt

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. męski narząd kopulacyjny

Prącie (łac. penis, pot. członek) – narząd kopulacyjny u samców ssaków, a także wielu gadów oraz niektórych ptaków (kazuary, strusie, kaczki).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracioteczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący siostry dziadka lub babci

#### Źródła:

Wiktionary

# Prąciowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prącia, związany z prąciem

#### Źródła:

Wiktionary

# Pracki

nazwisko

## Ludzie noszący nazwisko Pracki

- Aleksander Pracki (zm. 1655) – dowódca pułku wojsk polskich w czasie najazdu szwedzkiego w 1655 r.
- Henryk Pracki (1931–2007) – polski prawnik, zastępca Prokuratora Generalnego RP, Prokurator Krajowy w latach 1996–2001
- Lucjan Pracki (1923–2016) – polski dziennikarz, publicysta, pułkownik WP w stanie spoczynku, działacz kombatancki oraz społeczny
- Roman Pracki (ur. 1971) – polski duchowny ewangelicko-augsburski, teolog, psychoterapeuta, ekumenista
- Wojciech Pracki (ur. 1979) – polski duchowny ewangelicko-augsburski, biskup diecezji katowickiej, ekumenista, brat ks. Romana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pracobiorca

pracownik, osoba otrzymująca pracę, zobowiązująca się do wykonywania pracy za ustalone wynagrodzenie określone w umowie o pracę

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracobiorczyni

pracownica, pracowniczka, zleceniobiorczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracochłonność

ekonomiczna wielkość wyrażana w jednostkach pracy na jednostkę produkcji, określająca ilość pracy zużytej na wykonanie określonego zadania, a w języku codziennym także: pochłanianie znacznego nakładu pracy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) relacja pomiędzy ilością pracy potrzebnej do produkcji lub wykonania jakiegoś zadania do osiągniętego efektu

Pracochłonność – ilość pracy wykorzystanej do wytworzenia określonego dobra. Pracochłonność określa się w jednostkach czasu pracy na jednostkę produkcji. Wskaźnik pracochłonności informuje, ile czasu potrzeba do wykonania jednostki produkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracochłonny

wykonany lub wykonywany przy znacznym nakładzie pracy, wymagający dużego nakładu pracy (np. pracochłonne zadania, pracochłonny projekt)

przymiotnik

(1.1) wymagający relatywnie dużego nakładu pracy w stosunku do efektu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracodawca

osoba zatrudniająca kogoś na warunkach ustalonych w umowie o pracy, najczęściej sprawująca zwierzchnictwo nad instytucją lub miejscem pracy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

Pracodawca – jedna ze stron na rynku pracy, która zgłasza popyt na pracę. Drugą stroną jest pracownik, który oferuje na rynku pracy swoje usługi pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracodawczy

→ pracodawca

Patrz:pracodawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracodawczyni

kobieta zatrudniająca kogoś na warunkach ustalonych w umowie o pracy, najczęściej sprawująca zwierzchnictwo nad instytucją lub miejscem pracy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta zatrudniająca osoby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracodniówka

środowiskowo: dzień pracy jednej osoby, dzień przepracowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracodzień

dawniej: dniówka robocza

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracogodzina

godzina pracy jednej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracoholiczka

kobieta odczuwająca nieustanną potrzebę wytężonej pracy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: pracoholik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracoholik

osoba odczuwająca nieustanną potrzebę wytężonej pracy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

Pracoholizm (uzależnienie od pracy; ang. workaholism) – rodzaj uzależnienia psychicznego (ang. psychological dependence), objawiającego się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania pracy kosztem innych czynności, również rodziny, snu i odpoczynku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracoholizm

żartobliwe, rzadziej ironiczne określenie na uzależnienie od pracy polegające na poświęcaniu jej nadmiernie dużo czasu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. socjol. uzależnienie od wykonywania pracy;

Pracoholizm (uzależnienie od pracy; ang. workaholism) – rodzaj uzależnienia psychicznego (ang. psychological dependence), objawiającego się obsesyjną i wewnętrzną potrzebą ciągłego wykonywania pracy kosztem innych czynności, również rodziny, snu i odpoczynku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracooszczędny

wykonany lub wykonywany przy nieznacznym nakładzie pracy, wymagający niewielkiego nakładu pracy (np. pracooszczędne zadanie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracować

1. działać celowo dla zaspokojenia potrzeb albo przez wytwór dóbr, albo przez wykonywanie czynności za wynagrodzeniem
2. być zatrudnionym
3. potocznie: zarabiać na czyjeś utrzymanie, na coś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

(1.2) zmieniać rozmiar pod wpływem czynników zewnętrznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pracować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pracowicie

przysłówek

(1.1) zająć się czymś, przykładając się do tego

#### Źródła:

Wiktionary

# Pracowiciej

stopień wyższy od przysłówka: pracowicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracowitość

cecha osoby chętnie i dużo pracującej, zamiłowanie do pracy, wytrwałość podczas wykonywania prac

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest pracowity

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: pracowity

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracowity

1. chętnie i dużo pracujący, odznaczający się zamiłowaniem do pracy lub wytrwałością w pracy (np. pracowity student);
2. pełen pracy (np. pracowity dzień), a także: pracochłonny, wykonany lub wykonywany przy znacznym nakładzie pracy

przymiotnik

(1.1) taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracownia

odpowiednio urządzone pomieszczenie przystosowane do przeprowadzania badań i doświadczeń naukowych, a także: warsztat rzemieślniczy lub artystyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

(1.2) eduk. stud. odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych

(1.3) eduk. szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu

(1.4) rzem. zakład rzemieślniczy, w którym wytwarza się i / lub sprzedaje własne wyroby

- atelier, pracownia – pomieszczenie stanowiące miejsce pracy twórczej artysty
- laboratorium, pracownia – pomieszczenie przeznaczone do prowadzenia badań naukowych lub analiz lekarskich
- Pracownia – album Vito Bambino

„Pracownia” – czasopismo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracowniany

stanowiący część pracowni, przeznaczony do wykorzystania w pracowni, używany w pracowni (np. aparatura pracowniana) lub w jakiś inny sposób związany z tego typu pomieszczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracownica

kobieta zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy; pracowniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracowniczka

kobieta zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy; pracownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracowniczy

→ pracownik

przymiotnik

(1.1) związany z pracownikami, dotyczący pracowników

Patrz:pracownik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracownik

osoba zatrudniona w jakimś miejscu pracy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

Pracownik – jedna ze stron stosunku pracy (drugą jest pracodawca): osoba fizyczna wykonująca określonego rodzaju pracę na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, za co przysługuje mu wynagrodzenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pracownikodniówka

dawniej: dniówka jednego pracownika

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracowy

→ praca

Patrz:praca

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracozabawa

praca połączona z zabawą, najczęściej w znaczeniu nauki, zajęć dydaktycznych podczas których przeprowadzane są czynności dodatkowe symulujące zabawę

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracujący

osoba aktywna zawodowo, a także: osoba zatrudniona w jakimś zakładzie pracy, pracująca za określoną pensję ustaloną w umowie o pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracuś

człowiek lubiący pracę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. żart. człowiek bardzo pilny w pracy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pracusia

żartobliwie, rzadziej ironicznie o kobiecie lub dziewczynie pilnej, lubiącej pożyteczną pracę, gorliwej do pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pracz

1. pracownik pralni
2. najpospolitszy gatunek szopa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek piorący bieliznę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) skr. war. zool. zob. szop pracz.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) przyrząd mechaniczny do prania

- Pracz – w okresie wczesnego średniowiecza grupa książęcej ludności służebnej, która zajmowała się praniem odzieży monarchy i jego dworu. Świadectwem ich istnienia są nazwy typu Pracze, którą nosi kilka osad w Polsce, położonych w sąsiedztwie starych grodów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praczas

czasy zamierzchłe, niepamiętne

Rafał "Praczas" Kołaciński (ur. 28 czerwca 1978 roku) – polski kompozytor i producent muzyczny. Z wykształcenia antropolog kultury oraz specjalista PR. Współzałożyciel warszawskich zespołów Village Kollektiv (razem z muzykami Kapeli ze Wsi Warszawa, Swoją Droga, Stara Lipa), Masala (zespół muzyczny), solowego projektu Sulphur Phuture, Skadja (razem Krojcem / Lao Che), Pablopavo/Praczas.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praczka

kobieta zawodowo pracująca w pralni, trudniąca się praniem, często także prasowaniem i sortowaniem odzieży

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zawodowo piorąca

- praczka - kobieta trudniąca się praniem bielizny

W Polsce

- Praczka – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Praczka – część wsi Gaboń woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz
- Praczka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. włoszczowskim, w gminie Kluczewsko

Zobacz też

- Pracz, Pracze, Praczki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Praczłowieczy

praludzki, odnoszący się do praczłowieka (np. praczłowiecza forma ewolucji), związany w jakiś sposób z praczłowiekiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Praczłowiek

przodek człowieka współczesnego żyjący w epoce prehistorycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prąd

1. bieg wody; nurt;
2. strumień powietrza, gazu;
3. kierunek, tendencja w sztuce, filozofii itp.;
4. uporządkowany przepływ ładunków elektrycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. ruch ładunków elektrycznych;

(1.2) pot. energia elektryczna

(1.3) strumień wody

(1.4) tendencja, kierunek

(1.5) pot. alkohol

prąd elektryczny, natężenie prądu

- ruch cieczy,
  - zwłaszcza wody,
    - nurt (prąd rzeczny)
    - prądy morskie:
      - głębinowy,
      - powierzchniowy,
      - zawiesinowy,
      - wiatrowy
      - prądy strumieniowe

      #### Źródła:

      SJP.pl
      Wiktionary oraz Wikipedia

# Prada

nazwisko

Prada Group S.p.A. – włoski dom mody założony w 1913 w Mediolanie przez Mario Pradę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pradawność

cecha czegoś, co istnieje od bardzo dawna, stanowi pozostałość, pamiątkę po przodkach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest pradawne; cecha tych, którzy są pradawni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pradawny

prastary, istniejący od bardzo dawna (np. pradawne zwyczaje, pradawna piosnka, pieśń), stanowiący pozostałość, pamiątkę po przodkach

przymiotnik

(1.1) bardzo stary, dawny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praderek

środowiskowo: osoba chora na zespół Pradera-Williego, charakteryzujący się niepohamowanym uczuciem głodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Praderka

środowiskowo: osoba chora na zespół Pradera-Williego, charakteryzujący się niepohamowanym uczuciem głodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądnica

maszyna do przetwarzania energii mechanicznej w energię elektryczną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. elektr. urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

Prądnica (dawniej dynamomaszyna) – maszyna elektryczna, przetwarzająca energię mechaniczną ruchu obrotowego w energię elektryczną. Jeden z rodzajów generatora elektrycznego.

Wytwarzanie energii elektrycznej odbywa się w prądnicach dzięki zjawisku indukcji elektromagnetycznej. W prądnicy prądu stałego stały strumień magnetyczny, wytwarzany przez magnesy lub elektromagnesy umieszczone w stojanie prądnicy, indukuje w uzwojeniu wprawianego w ruch wirnika prąd elektryczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prądnicki

przymiotnik od: Prądnik (rzeka, wieś)

przymiotnik

(1.1) związany z Prądnikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prądniczanka

Prądniczanka, K.S. Prądniczanka Kraków – wielosekcyjny klub sportowy z Krakowa.

Klub został założony w 1921 roku jako klub piłkarski. Jego obiekty położone są na osiedlu Prądnik Czerwony w Dzielnicy III Prądnik Czerwony. W zarządzie klubu zasiadają: Jerzy Starmach (prezes), Mariusz Ptak (wiceprezes ds. administracyjnych), Piotr Sędor (wiceprezes ds. sportowych), Grzegorz Wadowski (członek zarządu).

#### Źródła:

Wikipedia

# Prądniczka

zdrobnienie od: prądnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądnik

1. wieś w Polsce;
2. rzeka w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w województwie małopolskim z ujściem w Krakowie, lewy dopływ Wisły;

(1.2) geogr. wieś w gminie Myślibórz, w województwie zachodniopomorskim;

(1.3) zob. Prądnik Biały.

(1.4) zob. Prądnik Czerwony.

(1.5) zob. Prądnik Korzkiewski.

(1.6) dawna nazwa Prudnika

Prądnik (w dolnym biegu na obszarze Krakowa pod nazwą Białucha) – rzeka w województwie małopolskim, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, lewy dopływ Wisły. Inne nazwy rzeki: Prątnik, Promnik, a w biegu górnym Sałaszówka lub Sułoszówka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prado

muzeum w Madrycie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prądochłonność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. elektr. cecha tego, co prądochłonne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prądochłonny

zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerczy, prądożerny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądocin

W Polsce

- Prądocin – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. bydgoskim, w gminie Nowa Wieś Wielka
- Prądocin – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Deszczno

- Prądocin – przystanek kolejowy

#### Źródła:

Wikipedia

# Prądograf

przyrząd do pomiarów prądów morskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradolina

szeroka dolina powstała w okresie lodowcowym w wyniku erozyjnej działalności wód pochodzących z topniejącego lądolodu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. rozległa dolina o szerokim i płaskim dnie, biegnąca mniej więcej równolegle do czoła lądolodu;

Pradolina – element rzeźby terenu stanowiący szerokie obniżenie o płaskim dnie. Pradoliny powstawały w czasie cofania się lądolodu na jego przedpolu w wyniku działalności wód z topniejącego lodowca i wód rzecznych płynących z południa, które połączywszy się utworzyły ogromne rzeki, płynące w kierunku zachodnim, zgodnie z ogólnym nachyleniem kontynentu europejskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prądolubność

skłonność niektórych zwierząt wodnych do obierania sobie wód płynących za stałe siedlisko; reofilia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prądolubne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prądolubny

przymiotnik

(1.1) preferujący przebywanie wewnątrz prądu wodnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Prądomierz

1. przyrząd do mierzenia prędkości prądu wody w morzu lub rzece;
2. licznik zużycia prądu elektrycznego w danym lokalu;
3. potocznie: amperomierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądooszczędny

pozwalający ograniczyć zużycie energii elektrycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądotwórczy

wytwarzający prąd

przymiotnik

(1.1) elektr. wytwarzający prąd elektryczny

(1.2) hydrol. wytwarzający prąd wodny

(1.3) meteorol. wytwarzający prądy powietrzne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prądówka

wieś w Polsce

Prądówka – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Miedzichowo.

Wieś powstała w okresie kolonizacji olęderskiej w XVIII wieku. Od zachodniej strony przepływa Obra, którą biegła przed II wojną światową granica polsko-niemiecka. W 1921 roku stacjonowała tu placówka 17 batalionu celnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prądownica

Prądownica – znajdujące się na końcu linii gaśniczej urządzenie do podawania wody, roztworu wodnego środka gaśniczego, piany lub proszku gaśniczego na ognisko pożaru.

Rozróżnia się, w zależności od stosowanego środka gaśniczego, prądownice:

- wodno-pianowe uniwersalne
- wodno-pianowe typu turbojet
- mgłowe
- pianowe
- pistoletowe
- pistoletowe wysokociśnieniowe
- proszkowe
- śniegowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prądowy

napędzany prądem (elektrycznym)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prądem, dotyczący prądu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prądożerca

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) pot. odbiorca znacznych ilości prądu elektrycznego

#### Źródła:

Wiktionary

# Prądożerczy

potocznie: zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerny, prądochłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądożerny

potocznie: zużywający bardzo dużo energii elektrycznej; prądożerczy, prądochłonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądożerstwo

zużywanie dużych ilości prądu elektrycznego bez płacenia rachunków, często cudzym kosztem; podkradanie prądu elektrycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradrapieżne

rząd wymarłych, prymitywnych ssaków łożyskowych, żyjących w czasie od paleocenu do końca trzeciorzędu; pramięsożerne; kreodonty

Kreodonty, pradrapieżne, pramięsożerne (†Creodonta) – rząd kopalnych ssaków drapieżnych różnej wielkości. Pierwsze kreodonty przypominały ssaki owadożerne. U późniejszych rozwinęły się łamacze, ale w odmiennej formie niż u ssaków drapieżnych (Carnivora).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pradrapieżny

o cechach pradrapieżnych; pramięsożerny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradziad

pradziadek;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. pradziadek

(1.2) zwykle w lm. daleki przodek

Pradziad (cz. Praděd, niem. Altvater, historyczna nazwa Keylichter Schneeberg) – najwyższy szczyt (góra) o wysokości 1491 m n.p.m. (podawane są też wysokości 1491,3 m n.p.m. , 1492 m n.p.m. lub 1493 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w obrębie gminy Malá Morávka. Jest najwyższym szczytem Jesioników (cz. Jeseníky), Śląska Czeskiego, Górnego Śląska i Moraw, piątym w całych Czechach, a zarazem najwyższym szczytem Sudetów Wschodnich. Rozległość góry (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 8,3 km², a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 9°. Pradziad jest szczytem o największej tzw. minimalnej deniwelacji względnej (wybitności) Wysokiego Jesionika (983 m), w porównaniu do najbliższego, wyższego szczytu Śnieżki (Karkonosze), względem kluczowej przełęczy o nazwie Bohdašínské sedlo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pradziadek

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec dziadka lub babci

- dziadek (dziad), pradziadek (pradziad) – nazwa relacji w rodzinie
- dziadek (dziad) – ogólne określenie oznaczające mężczyznę w podeszłym wieku

Inne:

- dziadek – niegrający partner rozgrywającego w brydżu
- Dziadek – pseudonim Jana Skorobohatego-Jakubowskiego
- Dziadek – skała na wzgórzu Żarnowa w Łączkach Kobylańskich
- Dziadek – struga, dopływ Nurczyka
- Dziadek – turnia w polskich Tatrach Zachodnich
- Andrzej Dziadek – polski kompozytor
- Dziadek – jeden z pseudonimów Józefa Piłsudskiego
- Polka Dziadek – utwór muzyczny
- Dziadek – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorski, w sielsowiecie Miory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pradziadkowie

pradziad;
1. ojciec dziadka lub babki;
2. daleki przodek zarówno w linii ojca, jak i matki; protoplasta; antenat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) prababcia i pradziadek

(1.2) rodzice dziadka lub babci

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny, a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub – szerzej – z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pradziadziuś

dziadek matki lub ojca; pradziadek, pradziad

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradzieje

1. bardzo dawne czasy;
2. początki dziejów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prądziński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradżma

w buddyzmie: transcendentalna mądrość albo najwyższe oświecenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pradźnia

w buddyzmie: transcendentalna mądrość, oświecenie lub przebudzenie do nirwany; pradżma

Paramita (skt. pāramitā पारमिता; chiń. boluomi(duo) 婆羅蜜(多); kor. paramil(t'a) 바라밀(타); jap. harami(ta); wiet. ba-la-mật(-đa)) czyli „przekroczenie", „wyjście poza", „osiągnięcie drugiego brzegu": w buddyzmie praktyka bądź cnota pozwalająca na osiągnięcie oświecenia i przejście do nirwany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prądzyński

nazwisko

Prądzyński (Prondzinski, Prondzynski, Aubracht-Prądzyński, Aubracht, Aubrecht, Księżyc odmienny) – kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Księżyc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praeambulum

wstęp do aktu prawnego; preambula; preambuła

#### Źródła:

SJP.pl

# Praecho

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. poet. wspomnienie dawno minionego

#### Źródła:

Wiktionary

# Praegzystencja

istnienie kogoś lub czegoś przed obecnym istnieniem, we wcześniejszym wcieleniu lub postaci; preegzystencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Praelement

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. w materializmie pierwotny element, który daje zaczątek istnieniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Praesens

w językoznawstwie: czas teraźniejszy

Praesens (łac. czas teraźniejszy) – ugrupowanie zawodowe architektów i plastyków, działające w latach 1926–1930.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praforma

forma pierwotna, dająca początek czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. pierwotna forma dająca zaczątek istnieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praga

1. stolica Czech;
2. dzielnica Warszawy

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto, stolica Czech;

(1.2) adm. prawobrzeżna dzielnica Warszawy;

Praga (cz. Praha, niem. Prag), miasto stołeczne Praga (cz. hlavní město Praha) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju, w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pragaz

lotny produkt suchej destylacji paliw

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragęba

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; prausta, prostoma, blastopor

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. otwór gębowy tkankowca w stadium gastruli

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pragębowce

zwierzę bezkręgowe, u którego pragęba powstająca w czasie rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, a otwór odbytowy powstaje najczęściej niezależnie od pragęby

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pragębowiec

zwierzę bezkręgowe, u którego pragęba powstająca w czasie rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, a otwór odbytowy powstaje najczęściej niezależnie od pragęby

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragermanin

członek hipotetycznego ludu prehistorycznego będącego protoplastą Germanów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragermański

dotyczący dawnych Germanów, np. język pragermański

przymiotnik

(1.1) dotyczący Pragermanów, związany z Pragermanami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. pomocnicza dyrektywa lub komentarz przekazujący kompilatorowi dodatkowe zalecenia poza zwykłą składnią języka programowania

(1.2) psych. jedna z form miłości

Pragma to jeden z sześciu podstawowych stylów miłości, wyróżnionych przez kanadyjskiego socjologa Johna Alana Lee w jego klasyfikacji typów miłości, znanej jako "kolory miłości" (ang. colour wheel theory of love). Termin ten odnosi się do miłości pragmatycznej, charakteryzującej się podejściem realistycznym i praktycznym w relacjach międzyludzkich.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pragmalingwista

specjalista w dziedzinie pragmalingwistyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmalingwistka

→ pragmalingwista

Patrz:pragmalingwista

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmalingwistyczny

dotyczący pragmalingwistyki, np. perspektywa pragmalingistyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmalingwistyka

połączenie wiedzy o języku i cywilizacji, w której jest on używany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmatyczka

1. kobieta wyróżniająca się myśleniem i działaniem w sposób praktyczny;
2. historyczka pokazujący fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności;
3. specjalistka zajmująca się pragmatyką

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmatycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pragmatyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pragmatyczniej

stopień wyższy od przysłówka: pragmatycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmatyczność

pragmatyzm, utylitaryzm, praktyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pragmatyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragmatyczny

1. oparty na faktach, autentyczny;
2. odnoszący się do nurtu pragmatycznego

przymiotnik

(1.1) wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

(1.2) oparty na przyczynowych związkach wydarzeń

(1.3) jęz. dotyczący pragmatyki językoznawczej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragmatyk

1. człowiek wyróżniający się myśleniem i działaniem w sposób praktyczny;
2. historyk pokazujący fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności;
3. człowiek zajmujący się pragmatyką

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania

(1.2) historyk przedstawiający fakty, wydarzenia historyczne w ich logicznej i przyczynowo-skutkowej zależności

(1.3) prawnik, specjalista w dziedzinie pragmatyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragmatyka

dział językoznawstwa, którego przedmiotem są społeczne i sytuacyjne warunki funkcjonowania języka

Pragmatyka (gr. πραγματικός pragmatikós – „czynny", od πρᾶγμα prâgma – „czyn, zajęcie”) – jeden z trzech działów semiotyki (obok semantyki i syntaktyki).Według Charlesa W. Morrisa, autora wspomnianego podziału, pragmatyka traktować ma o relacji między znakiem a odbiorcą (interpretatorem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pragmatysta

zwolennik pragmatyzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragmatystka

zwolenniczka pragmatyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmatystyczny

→ pragmatyzm

Patrz:pragmatyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragmatyzm

1. postawa życiowa polegająca na trzeźwej ocenie sytuacji i podejmowaniu wyłącznie działań, które zapewniają skuteczność; realizm;
2. kierunek filozoficzny uzależniający prawdziwość twierdzeń od ich praktycznych skutków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność

(1.2) filoz. kierunek filozoficzny przyjmujący użyteczność za kryterium prawdy

(1.3) hist. metoda przedstawiania dziejów poprzez opisywanie przyczyn i skutków wydarzeń historycznych bez badania praw rozwoju dziejowego

Pragmatyzm – nurt filozoficzny ukształtowany na przełomie XIX i XX w. w Stanach Zjednoczonych.

Jego zasadniczymi elementami są: antyrealizm i antyfundacjonalizm, pragmatyczna teoria prawdy, podkreślanie roli praktyki i doświadczenia. Pragmatyzm kształtował się w opozycji zarówno do nurtów idealistycznych końca XIX w., jak i klasycznego empiryzmu, a później neopozytywizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pragnąć

bardzo czegoś chcieć, życzyć sobie czegoś; pożądać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zapragnąć)

(1.1) ofic. chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

(1.2) książk. pożądać seksualnie

(1.3) przest. być spragnionym, chcieć pić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pragnący

→ pragnąć

Patrz:pragnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragnia

rodzaj roślin z rodziny różowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pragnienie

1. uczucie suchości w jamie ustnej i przełyku doznawane wówczas, gdy się chce pić;
2. gorąca chęć, życzenie sobie czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fizj. jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

(1.2) przen. chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja

Terminy naukowe

- pragnienie – pojęcie z dziedziny fizjologii
- pragnienie – pojęcie z dziedziny psychologii

Filmy

- Pragnienie – szwedzki film fabularny z 1949 roku w reżyserii Ingmara Bergmana
- Pragnienie – indyjski film fabularny z 1957 roku w reżyserii Guru Dutta
- Pragnienie – radziecki film fabularny z 1959 roku w reżyserii Jewgenija Taszkowa
- Pragnienie – rumuński film fabularny z 1961 roku w reżyserii Mircei Drăgana i Mihai Iacoba
- Pragnienie – australijski film fabularny z 1979 roku w reżyserii Roda Hardy’ego
- Pragnienie – amerykański film fabularny (horror) z 2006 roku w reżyserii Jeremy’ego Kastena
- Pragnienie – południowokoreański film fabularny z 2009 w reżyserii Park Chan-wooka
- Pragnienie – kanadyjski film fabularny z 2010 roku w reżyserii Jeffreya Lando

- Pragnienie, Tørst, powieść Jo Nesbø, przeł. I. Zimnicka, Wrocław 2017

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pragnieniowy

dotyczący pragnienia (pożądania), związany z pragnieniem (pożądaniem), np. charakter pragnieniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragrzyb

mikroskopijny grzyb na bardzo niskim szczeblu rozwojowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Pragrzyby

dawna klasa prymitywnych grzybów jednokomórkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prahistoria

nauka zajmująca się badaniem dziejów od momentu pojawienia się człowieka do pierwszych dokumentów pisanych; historia kultury materialnej; prehistoria

Prehistoria, prahistoria (łac. præ – przedrostek oznaczający uprzedniość, „przed”, „wcześniej”) – najdłuższy okres dziejów ludzkości, od pojawienia się na Ziemi człowieka zręcznego, do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 2,5 mln lat temu razem z pojawieniem się Homo habilis, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się człowieka rozumnego. Dzieli się na sześć podstawowych epok – daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:

- epoka kamienia – (ok. 2 mln lat – 3400/2000 p.n.e.)
  - paleolit – (ok. 2 mln lat – ok. 11000 p.n.e.)
  - mezolit – (ok. 10000 – ok. 5000 p.n.e.)
  - neolit – (ok. 9000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- eneolit/chalkolit/epoka miedzi – (ok. 6000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- epoka brązu – (ok. 3400 – ok. 1200/750 p.n.e.)
- epoka żelaza – (ok. 1200 p.n.e. do starożytności).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praia

stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Praia (port. plaża, wym. [ˈpɾajɐ]) – stolica i największe miasto Republiki Zielonego Przylądka, port handlowy i rybacki na wyspie Santiago (Ocean Atlantycki); ośrodek administracyjny okręgu Praia; 151 436 mieszkańców (2015). Założone na końcu XV wieku, od połowy XVII wieku do 1975 roku ośrodek administracyjny kolonii portugalskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praindoeuropejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. odtwarzany język pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

Język praindoeuropejski (skrót: pie) – prajęzyk, hipotetyczny ostatni wspólny przodek wszystkich języków indoeuropejskich. Nie został on zaświadczony bezpośrednio (nie są znane żadne źródła historyczne języka praindoeuropejskiego), lecz jego istnienie zostało wywnioskowane na podstawie wielu zbieżności i podobieństw w słownictwie, gramatyce i fonetyce różnych języków. Został on częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej. Nie wszystkie badania zgadzają się co do istnienia takiego języka, część zaświadcza, że podobieństwa między językami grupy IE wynikają z wielu tysięcy lat sąsiedztwa dwóch lub więcej grup języków o różnym pochodzeniu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prainkaski

charakterystyczny dla kultury ludów zamieszkujących środkowe Andy do czasu pojawienia się dominacji cywilizacji Inków

#### Źródła:

SJP.pl

# Prairial

[czytaj: prerJAL] dziewiąty miesiąc francuskiego kalendarza republikańskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym;

Prairial (z fr. prairie = 'łąka') – dziewiąty miesiąc we francuskim kalendarzu rewolucyjnym, trzeci i ostatni miesiąc wiosny. Trwał od 20 maja do 18 czerwca.

Po prairialu następował miesiąc messidor.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praja

stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praia

- Praia – stolica i największe miasto Republiki Zielonego Przylądka
- Praja – wieś w Rumunii, w okręgu Bacău, w gminie Motoșeni
- praja (Praya) – rodzaj rurkopławów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prajądrowiec

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, prokariont, przedjądrowiec, bezjądrowiec, organizm prokariotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prajanin

mieszkaniec Prai

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prai

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prajanka

mieszkanka Prai

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prai

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prajański

przymiotnik od: Praja (Praia; stolica Republiki Zielonego Przylądka)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Praia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prajednia

w filozofii Plotyna: najwyższa postać bytu, czysta siła twórcza stojąca ponad platońskimi ideami

#### Źródła:

SJP.pl

# Prajelito

wewnętrzna jama gastruli mająca postać worka, którego ściany tworzy endoderma; archenteron, gastrocel, jelito pierwotne, progaster

Prajelito, archenteron – powstająca w czasie gastrulacji struktura stanowiąca zawiązek przyszłego układu pokarmowego. Składa się na nią pragęba i gastrocel wraz z otaczającą go entodermą. U dwuwarstwowców prajelito funkcjonuje przez całe życie jako układ pokarmowy. U trójwarstwowców wytwarza się z niego jelito środkowe, wątroba, trzustka i układ oddechowy.

W literaturze terminy prajelito, archenteron, gastrocel i jama gastruli są często synonimizowane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prajęzyk

pierwotny język dający początek innym językom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. język, z którego wywodzą się inne języki;

Prajęzyk – wspólny przodek rodziny językowej lub innej jednostki pokrewieństwa języków, najczęściej nie zaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prakolczatka

rodzaj ssaka z rodziny kolczatkowatych, występujący na Nowej Gwinei

Prakolczatka (Zaglossus) – rodzaj ssaków z rodziny kolczatkowatych (Tachyglossidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prakomórka

komórka w organizmie, z której tworzą się inne komórki; komórka macierzysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakontynent

Paleokontynent – każdy z kontynentów i superkontynentów, który istniał od początku powstania Ziemi, oprócz siedmiu kontynentów współczesnych. Powstawanie bądź rozpad kontynentów i superkontynentów w historii Ziemi wynikało z ruchów, jakim podlegają płyty litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prakopytne

wymarły rząd kopalnych ssaków; kondylartry, prakopytowce

Prakopytne, kondylartry (Condylarthra) – nieformalna grupa dawniej uważana za rząd kopalnych ssaków. Występowały od górnej kredy na terenie Ameryki Północnej. W tym czasie był reprezentowany przez rodzaj Protungulatum. Następnie w okresie paleocenu i eocenu zajmowały tereny Ameryki Płn. i Europy. W tym okresie występuje rodzaj Phenacodus. Nieliczne gatunki przetrwały do okresu oligocenu, paleogenu w Azji i miocenu na terenie Ameryki Południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prakopytny

o cechach prakopytnych (rząd ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakopytowce

wymarły rząd kopalnych ssaków; prakopytne, kondylartry

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakopytowiec

przedstawiciel wymarłego rzędu ssaków kopalnych; kondylartr

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakora

obszar w kresomózgowiu filogenetycznie młodszy od kory starej i starszy od kory młodej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakról

król z czasów prehistorycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prakryształ

Prakryształ, paleokryształ – porfirokryształ, kryształ (minerał) tkwiący w drobnoziarnistym, afanitowym lub szklistym „cieście skalnym”, odmiana fenokryształu. Przypuszcza się, że wykrystalizował on powoli w głębi Ziemi, w stopie magmowym, po czym na skutek wydostania się magmy na powierzchnię ziemi lub w jej pobliże i gwałtownego oziębienia, pozostała część magmy (lawy) zastygła dużo szybciej tworząc skałę o strukturze porfirowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prakryt

język z grupy ludowych języków północnoindyjskich, przeciwstawianej sanskrytowi

Prakryty (sanskryt प्राकृत prākṛta – naturalny, zwykły, potoczny) – grupa języków indoaryjskich, obejmująca potoczne i literackie języki Indii z okresu od V wieku p.n.e. do X wieku n.e. Znane są głównie z inskrypcji, tekstów literackich oraz pism religijnych buddystów i dżinistów. Najważniejsze odmiany literackie to: pali, ardhamagadhi, maharasztri, siauraseni, magadhi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prakryti

jedna z podstawowych kategorii wedyjskich w indyjskich doktrynach filozoficznych i religijnych, oznaczająca naturę, źródło aktywności i rozwoju świata

Prakryti (sanskryt: प्रकृति, trl. prakṛti, od pra „przed” i kr „tworzyć, produkować”, ang. Prakriti) – pramateriaprasubstancja stworzenia, początkowa, pierwotna substancja stworzenia. W hinduizmie występuje obok puruszy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prakseda

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Prakseda – imię żeńskie pochodzenia greckiego, powstało od wyrazu praksis (działanie). Prakseda imieniny obchodzi 21 lipca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prakseolog

specjalista w zakresie prakseologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) badacz prakseologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prakseologia

dziedzina badań naukowych dotyczących metod wszelkiego celowego działania ludzkiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania;

Prakseologia (z gr. práksis dpn. prákseōs 'działanie; czynność' i -logia 'nauka, rozprawa' od légein 'zbierać; liczyć; mówić') – teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących wszelkiego celowego działania ludzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prakseologiczny

wiążący się z działaniem celowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Praksinoskop

ruchomy bęben z umieszczonymi wewnątrz rysunkami na taśmie używany dawniej do mechanicznej projekcji obrazów; praksynoskop

Praksinoskop (praksynoskop) – urządzenie w formie bębna obrotowego, w którym znajduje się taśma filmowa, co umożliwia widzenie ruchomego obrazu. Wynaleziony w 1877 roku przez francuskiego wynalazcę i pioniera techniki filmowej Émile'a Reynauda, był jednym z pierwszych przyrządów do pokazów kinematograficznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praksis

działanie, działalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Praksja

zdolność wykonywania celowych czynności ruchowych

Praksja (z gr. práksis - czynność, działanie) — termin stosowany w psychologii i medycynie, określający zdolność wykonywania ruchów celowych.

W biologii praksja to zdolność kory mózgowej do sterowania wykonywaniem złożonych czynności zamierzonych — zdolność do planowania — np. ubieranie się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praksynoskop

ruchomy bęben z umieszczonymi wewnątrz rysunkami na taśmie używany dawniej do mechanicznej projekcji obrazów; praksinoskop

Praksinoskop (praksynoskop) – urządzenie w formie bębna obrotowego, w którym znajduje się taśma filmowa, co umożliwia widzenie ruchomego obrazu. Wynaleziony w 1877 roku przez francuskiego wynalazcę i pioniera techniki filmowej Émile'a Reynauda, był jednym z pierwszych przyrządów do pokazów kinematograficznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praksyteles

rzeźbiarz grecki żyjący w IV w. p.n.e.

Praksyteles z Aten – rzeźbiarz grecki. Artysta stylu późnoklasycznego, którego lata działalności są kwestią sporną i ich datowanie waha się od 380 do 330 lat p.n.e. Syn Kefisodotosa Starszego, a ojciec Kefisodotosa Młodszego i Timarchosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praksytelesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Praksytelesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktica

Praktica − marka aparatów fotograficznych produkowanych w drezdeńskiej fabryce Kamera Werke od 1949 roku jako następcy produkowanej od 1938 roku lustrzanki małoobrazkowej Praktiflex. Od tego czasu powstało kilkanaście modeli z gwintowym (M42x1) i bagnetowym (Praktica PB) mocowaniem obiektywów, których produkcja kontynuowana była po przejęciu fabryki kolejno przez Kamera und Kinowerke Dresden a następnie kombinat Pentacon.

#### Źródła:

Wikipedia

# Praktiker

dawna sieć sklepów z artykułami budowlanymi

Praktiker – dawna sieć sklepów z artykułami budowlanymi założona w 1978 roku. Do listopada 2005 sieć należała do koncernu Metro AG, który po wejściu na giełdę zachował 40,5% akcji. Powstało 435 marketów Praktiker, w tym 350 w Niemczech i 24 w Polsce. W innych krajach Europy (Grecja, Turcja, Luksemburg, Ukraina, Bułgaria, Rumunia, Węgry) było ich 62.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praktycysta

zwolennik praktycyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktycystka

→ praktycysta

Patrz:praktycysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktycystyczny

→ praktycyzm

Patrz:praktycyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktycyzm

przyjmowanie możliwości praktycznego wykorzystania jako kryterium oceny rzeczy i zjawisk, bez wnikania w ich istotę

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktyczka

1. kobieta czynnie uprawiająca jakiś zawód;
2. kobieta, która nabyła wiedzę i umiejętności w jakiejś dziedzinie przez doświadczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w praktyce

(1.2) mając na względzie praktykę

(1.3) blisko stanu rzeczywistego

#### Źródła:

Wiktionary

# Praktyczniej

stopień wyższy od przysłówka: praktycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: praktyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tych, którzy są praktyczni, życiowi i zaradni

(1.2) cecha tego, co praktyczne i użyteczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Praktyczny

1. związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce;
2. przydatny do czegoś;
3. dbający o sprawy życiowe

przymiotnik

(1.1) związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

(1.2) przydatny do czegoś

(1.3) dbający o sprawy życiowe

(1.4) o celu: możliwy do osiągnięcia

(1.5) prawdziwy, realny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praktyk

1. osoba czynnie uprawiająca jakiś zawód;
2. osoba, która nabyła wiedzę i umiejętności w jakiejś dziedzinie przez doświadczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktyka

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadoma i celowa działalność ludzka

(1.2) okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie

(1.3) doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej

(1.4) wykonywanie zawodu

(1.5) stpol. wróżba

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: praktyk

- Dobra praktyka
- Praktyka dyplomowa
- Praktyka językowa
- Praktyka robotnicza
- Prywatna praktyka
- Staż zawodowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praktykabel

praktykabl;
1. część dekoracji stawiana przed horyzontem scenicznym; ferm;
2. przestarzale: składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do stałego fotela graniczącego z przejściem w salach widowiskowych, autobusach itp.; straponten, strapontena, dostawka

Praktykabel – niewidoczny dla widza drewniany element konstrukcyjny, który służy do wspomagania dekoracji teatralnej, służy także za podest dla aktorów. Jest to konstrukcja łatwa do składania i przenoszenia. Praktykabel to także składane siedzenie dla widza bez oparcia, przymocowane do stałego rzędu foteli (straponten).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praktykabl

praktykabel;
1. część dekoracji stawiana przed horyzontem scenicznym; ferm;
2. przestarzale: składane zapasowe siedzenie bez oparcia, przymocowane do stałego fotela graniczącego z przejściem w salach widowiskowych, autobusach itp.; straponten, strapontena, dostawka

Praktykabel – niewidoczny dla widza drewniany element konstrukcyjny, który służy do wspomagania dekoracji teatralnej, służy także za podest dla aktorów. Jest to konstrukcja łatwa do składania i przenoszenia. Praktykabel to także składane siedzenie dla widza bez oparcia, przymocowane do stałego rzędu foteli (straponten).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praktykancki

odnoszący się do praktykanta lub praktyki, właściwy praktykantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktykant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

Praktykant (ang. The Intern) – amerykański film komediowy z 2015 roku w reżyserii Nancy Meyers. W filmie występują Robert De Niro, Anne Hathaway i Rene Russo, z drugoplanowymi rolami Andersa Holma, Andrew Rannellsa, Adama DeVine'a i Zacka Pearlmana.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Praktykantka

→ praktykant

Patrz:praktykant

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktyki

1. świadoma i celowa działalność ludzka;
2. okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie;
3. doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej;
4. wykonywanie zawodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktykować

czasownik

(1.1) zazwyczaj o lekarzu, adwokacie: wykonywać swój zawód

(1.2) stosować coś w praktyce

(1.3) wykonywać praktyki religijne

(1.4) odbywać praktyki w celu zyskania jakichś umiejętności

#### Źródła:

Wiktionary

# Praktykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|praktykować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Praktykowany

1. przyjęty, będący w zwyczaju;
2. stosowany w praktyce, np. praktykowana forma rozliczeń podatkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Praktykujący

osoba wykonująca praktyki religijne

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wierny, który uczestniczy w praktykach religijnych

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od praktykować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prakultura

typ kultury prymitywnych, koczowniczych grup ludzkich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. typ kultury najprymitywniejszych gromad ludzkich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prakwice

Prakwice (niem. Prökelwitz) – osada w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Dzierzgoń. Wieś jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również miejscowość Pachoły.

Do końca 1999 roku w gminie Stary Dzierzgoń.

#### Źródła:

Wikipedia

# Praląd

ląd powstały w czasach prehistorycznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. ląd pierwotny na powierzchni Ziemi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pralaja

z sanskrytu: koniec świata

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralas

pradawny las

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. leśn. las pierwotny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pralatynoski

dotyczący najdawniejszych dziejów Ameryki Łacińskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralaya

[czytaj: pralaja] w filozofii hinduskiej: proces rozpadu i zniszczenia Wszechświata, który ma miejsce pod koniec każdego wieku lub kalpy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralechicki

język pralechicki - język, z którego wyodrębniły się języki: polski, dolnołużycki, górnołużycki i połabski

#### Źródła:

SJP.pl

# Praleczka

zdrobnienie od: pralka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pralka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praletryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. substancja owadobójcza z grupy pyretroidów

Praletryna – substancja owadobójcza z grupy pyretroidów. Jest używana w gospodarstwach domowych jako środek przeciwko komarowatym, karaczanom i muchom domowym. Stanowi bardzo toksyczną substancję dla organizmów wodnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pralina

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem;

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pralinka

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pralina

(1.2) cuk. spoż. czekoladka z nadzieniem

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pralinki

czekoladka nadziewana masą pomadkową; pralina

Pralina, pralinka (fr. praline, l.mn. pralinés) – rodzaj czekoladki nadziewanej masą kremową lub zawierającej w środku orzechy.

Słowo „pralina” pochodzi od francuskiego praline, od nazwiska marszałka Césara de Choiseul du Plessis-Praslin (1598–1675). To jego kucharz miał przyrządzić po raz pierwszy ten rodzaj czekoladek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pralinkowy

→ pralinka

Patrz:pralinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralinowy

→ pralina

Patrz:pralina

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralka

urządzenie napędzane silnikiem elektrycznym, służące do prania tkanin, wykorzystywane w gospodarstwie domowym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

Pralka – urządzenie mechaniczne służące do prania odzieży. Pierwszą pralkę zbudował Amerykanin James King w 1851 roku. Jej działanie opierało się na wykorzystaniu pary, a zasada działania tej pralki znacznie odbiegała od naśladowania ręcznych czynności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pralka-Suszarka

urządzenie łączące funkcje pralki i suszarki do ubrań; pralkosuszarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralkosuszarka

urządzenie łączące funkcje pralki i suszarki do ubrań; pralka-suszarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralkowirówka

pralka i wirówka w jednej obudowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralkowy

→ pralka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pralką, dotyczący pralki

Patrz:pralka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pralnia

1. pomieszczenie przeznaczone do prania;
2. zakład usługowy, w którym się czyści, pierze odzież, bieliznę itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym pierze się odzież

- Pralnia – pomieszczenie przeznaczone do prania
- Pralnia – zakład usługowy, w którym się czyści, pierze ubrania
- Pralnia – debiutancki album Krzysztofa Daukszewicza
- Pralnia – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim
- Pralnia – amerykański film z 2019 roku opowiadający o aferze Panama Papers

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pralnica

maszyna do prania lub krochmalenia tkanin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pralka przemysłowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pralnictwo

ogół zagadnień związanych z praniem, organizowaniem pralni, technologiami czyszczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralniczy

dotyczący prania, pralnictwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralnik

drewniana łopatka służąca dawniej na wsi do prania bielizny i obijania lnu; kijanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralniomat

automat do prania i prasowanie odzieży za opłatą

#### Źródła:

SJP.pl

# Pralny

służący do prania; taki, w którym się pierze

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramateria

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; prasubstancja, prapierwiastek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramatka

1. kobieta, której potomstwem jest ludzkość, jakiś naród lub ród; prarodzicielka;
2. ktoś, kto dał początek czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podn. pierwsza kobieta, która zapoczątkowała ludzkość, dany naród lub ród; kobieta, której są one potomstwem

(1.2) przen. początek, źródło, kolebka, miejsce powstania czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pramałpa

przodek małpy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramięsożerne

rząd wymarłych, prymitywnych ssaków łożyskowych, żyjących w czasie od paleocenu do końca trzeciorzędu; pradrapieżne; kreodonty

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramięsożerny

o cechach pramięsożernych; pradrapieżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramieszkaniec

pierwotny mieszkaniec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pramonoteizm

Pramonoteizm – kierunek w religioznawstwie uznający, iż pierwotną formą religii był monoteizm, który z czasem degenerował się do politeizmu, animizmu i praktyk magicznych. Głosicielem pramonoteizmu był m.in. Wilhelm Schmidt.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pramrok

mrok pierwotny, przed powstaniem Wszechświata

#### Źródła:

SJP.pl

# Prana

w hinduizmie: życiodajna energia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. w hinduizmie energia organizmu, której obecność oznacza jego życie;

forma czasownika.

(2.1) ż. ims. przymiotnikowy bierny od: prać

Prana (dewanagari प्राण, sansk. trl. prāṇa) – w hinduizmie i teozofii powszechna siła życiowa (energia) utrzymująca przy życiu wszystkie istoty żywe. Immanentny Oddech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pranagozalążkowe

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy nasiennych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pranagozalążkowy

przedstawiciel typu roślin należącego do grupy nasiennych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pranajama

ćwiczenia oddechowe

Pranajama – w praktykach jogi technika opanowania oddechu, mająca na celu jego maksymalne spowolnienie i zrytmizowanie.

Oddech podzielony jest na trzy fazy: puraka (głęboki wdech), rećaka (wydech) oraz kumbhaka (wstrzymanie oddechu po wdechu lub wydechu). Celem ćwiczeń oddechowych jest usunięcie przeszkód pojawiających się na drodze poznania. Spowalniając oddech, jogin może z pełną świadomością wniknąć w pewne stany świadomości, które podczas zwykłego czuwania są dla świadomości niedostępne, np. w stan marzeń sennych (skr.: svapna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prandocin

nazwa dwóch wsi w Polsce

W Polsce

- Prandocin – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Słomniki
- Prandocin – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Trojanów
- Prandocin – gromada

Zobacz też
  Prandocin-Iły, Prandocin-Wysiołek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prandociński

związany z Prandocinem, dotyczący Prandocina

#### Źródła:

SJP.pl

# Prandotów

Prandotów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Nowy Kawęczyn.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pranercze

parzysty narząd wydalniczy czynny u dorosłych bezowodniowców oraz w okresie zarodkowym u gadów, ptaków i ssaków; śródnercze, ciało Wolffa, pranerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pranerka

parzysty narząd wydalniczy czynny u dorosłych bezowodniowców oraz w okresie zarodkowym u gadów, ptaków i ssaków; śródnercze, ciało Wolffa, pranercze

#### Źródła:

SJP.pl

# Praniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z praną, dotyczący prany

#### Źródła:

Wiktionary

# Pranie

w hinduizmie: życiodajna energia

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. jedna z osad w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim i nazwa leśniczówki położonej w tej osadzie;

Pranie (niem. Pranie, 1908–1945 Seehorst) – osada leśna w Polsce, w sołectwie Krzyże, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, w gminie Ruciane-Nida na obszarze Puszczy Piskiej i nad Jeziorem Nidzkim. W Leśniczówce Pranie znajduje się Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prank

środowiskowo: nieszkodliwy żart, psikus, nabranie kogoś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) psikus, figiel, nabranie kogoś

Psikus, figiel lub kawał – czynność wykonana w celu zrobienia komuś dowcipu lub dla zabawy i rozrywki, po to, aby zakpić z kogoś. Osoba robiąca innym tego rodzaju żarty nazywana jest kawalarzem.

W wielu kulturach zachodnich podczas prima aprilis, obyczaju obchodzonego corocznie 1 kwietnia, dokonywane są różnego rodzaju nieszkodliwe psikusy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pranko

zdrobnienie od: pranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. pranie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prankować

potocznie: robić psikusy, żartować z kogoś, nabierać kogoś na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Prankster

żartowniś, zgrywus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która robi pranki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pranksterka

→ prankster

Patrz:prankster

#### Źródła:

SJP.pl

# Pranoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. terapia energią w hinduizmie

#### Źródła:

Wiktionary

# Pranóże

narząd ruchu większości przedstawicieli pierścienic prowadzących przydenny tryb życia w morzach lub oceanach; parapodium

Parapodium, przynóże, pranóże – parzysty, boczny, umięśniony wyrostek występujący na każdym segmencie tułowiowym u wieloszczetów. Pełni funkcje lokomotoryczne, a u niektórych gatunków również zmysłowe lub oddechowe. Parapodia są zwykle dwugałęziste (wyróżnia się gałąź grzbietową oraz brzuszną) i dodatkowo zaopatrzone w pęczki chitynowych szczecinek (a niekiedy także w wąski czuciowe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praojciec

najdawniejszy przodek; pradziad, prapradziad, prapraojciec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praojcowie

podniośle: przodkowie, pradziadowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Praojczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem

Urheimat (z niem. ur- „pra-”, Heimat „ojczyzna”), praojczyzna – pierwotna siedziba ludów posługujących się językami danej rodziny językowej lub prajęzykiem.

W wielu przypadkach umiejscowienie praojczyzny wywołuje spory pomiędzy językoznawcami i ma charakter hipotetyczny – często nie zachowały się bowiem do współczesnych czasów żadne zapisy prajęzyka, jak w przypadku języka praindoeuropejskiego. Jeżeli język znany jest z czasów starożytnych (np. łacina), jej lokalizacja nie jest kwestionowana – w tym przypadku urheimatem języków romańskich są tereny imperium rzymskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prapagórek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mitegip. pierwszy widoczny podczas tworzenia obszar ziemi

#### Źródła:

Wiktionary

# Prapaproć

niewielki paprotnik kopalny; psylofit

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapaprocie

niewielki paprotnik kopalny; psylofit

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapaprociowce

rząd pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; protopterydy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapaprociowiec

przedstawiciel rzędu pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; protopteryd

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapierwiastek

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; pramateria, prasubstancja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapoczątek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres najbardziej zamierzchły

#### Źródła:

Wiktionary

# Prapolskość

→ prapolski

Patrz:prapolski

#### Źródła:

SJP.pl

# Praporządek

w matematyce: relacja, która jest zwrotna i przechodnia

Praporządek, kwaziporządek, quasi-porządek – relacja, która jest zwrotna i przechodnia. Praporządkiem określa się również relację przeciwzwrotną i przechodnią, tak zdefiniowana relacja jest ostrym porządkiem częściowym. Dalsza część artykułu omawia wersję zwrotną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prapostać

forma czegoś istniejąca w bardzo dawnych czasach

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprababcia

matka prababci lub pradziadka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapradziad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ojciec pradziada

(1.2) ojciec prababci

#### Źródła:

Wiktionary

# Prapradziadek

ojciec pradziadka albo prababci

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapradziadkowie

ojciec pradziadka albo prababci

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapraojciec

najdawniejszy przodek; pradziad, prapradziad, praojciec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapraprababcia

matka praprababci lub prapradziadka; prapraprababka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapraprababka

matka praprababci lub prapradziadka; prapraprababcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprapradziad

ojciec praprababci lub prapradziadka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapraprawnuk

syn praprawnuka lub praprawnuczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapraprzyczyna

podstawowa, pierwotna przyczyna czegoś; praprzyczyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprawnuczę

dziecko prawnuka lub prawnuczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprawnuczek

syn prawnuka lub prawnuczki; praprawnuk

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprawnuczka

córka prawnuka lub prawnuczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprawnuk

syn prawnuka lub prawnuczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prapremiera

pierwsze na świecie lub w jakimś kraju publiczne wystawienie opery, sztuki teatralnej lub wyświetlenie filmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. pierwszy w ogóle w danym kraju pokaz określonego filmu, sztuki, przedstawienia itp.;

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praprzodek

bardzo dawny, pierwszy przodek; prarodzic, praszczur

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprzodkini

→ praprzodek; dawna przodkini

#### Źródła:

SJP.pl

# Praprzyczyna

podstawowa, pierwotna przyczyna czegoś; prapraprzyczyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pierwsza, podstawowa przyczyna czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praptak

kopalne zwierzę z okresu jury, posiadające cechy gadzie i ptasie; archeopteryks, gadoptak

Praptaki (Archaeornithes) – wymarła podgromada obejmująca prymitywne, podobne do gadów ptaki. Stanowią grad ewolucyjny utworzony na podstawie znanych, kopalnych form przejściowych, prymitywnych ptaków o cechach pośrednich pomiędzy dinozaurzymi przodkami ptaków, a ich współczesnymi przedstawicielami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prapłaziec

gatunek słodkowodnej ryby dwudysznej; płazak, prapłetwiec południowoamerykański

Prapłaziec, prapłetwiec południowoamerykański, płazak (Lepidosiren paradoxa) – gatunek słodkowodnej ryby z podgromady dwudysznych (przystosowana do oddychania tlenem atmosferycznym), jedyny przedstawiciel rodzaju Lepidosiren i rodziny płazakowatych (Lepidosirenidae), a także jedyna ryba dwudyszna Ameryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prapłetwiec

rodzaj dwudysznej ryby słodkowodnych, żyjącej w Afryce

Prapłetwiec brunatny, prapłetwiec, skrzelec (Protopterus annectens) – gatunek ryby mięśniopłetwej z rodziny prapłetwcowatych (Protopteridae). Hodowana w akwariach publicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prapłucodyszne

rząd ślimaków płucodysznych, obejmujący około 60 gatunków

Prapłucodyszne (Archaeopulmonata) – wyróżniany w niektórych klasyfikacjach rząd ślimaków płucodysznych (Pulmonata), obejmujący około 60 – najprymitywniejszych pod względem budowy – gatunków, zasiedlających wilgotne środowiska lądowe oraz morskie wody przybrzeżne. W ich rozwoju występuje larwa typu weliger. Muszla prapłucodysznych jest czasem tak mała, że zwierzę nie mieści się w środku. Oczy znajdują się u nasady czułków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prareferendum

pierwsze z referendów dotyczących tej samej sprawy, odbywających się w różnych państwach

#### Źródła:

SJP.pl

# Prarodzic

bardzo dawny przodek, zwykle biblijny Adam

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dawny przodek

(1.2) daw. bibl. Adam, pierwszy ojciec rodu człowieczego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prarodzice

bardzo dawny przodek, zwykle biblijny Adam

#### Źródła:

SJP.pl

# Prarodzicielka

1. kobieta, której potomstwem jest ludzkość, jakiś naród lub ród; pramatka;
2. ktoś, kto dał początek czemuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Pras.

skrót od: prasa, prasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasa

1. urządzenie wywierające nacisk na jakiś materiał, przedmiot, stosowane np. do tłoczenia przedmiotów z różnych materiałów;
2. ogół dzienników i czasopism;
3. przenośnie: grupa ludzi piszących w czasopismach; dziennikarze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

(1.2) publ. ogół czasopism

(1.3) publ. ekon. ogół przedsiębiorstw i osób związanych z redagowaniem i wydawaniem czasopism;

- prasa – maszyna robocza, której działanie polega na wywieraniu nacisku na przedmiot
- prasa – mebel do przechowywania i prostowania tkanin
- prasa – środek masowego przekazu, w którym informacje zamieszczane są w postaci tekstu i obrazu; ogół gazet i czasopism
- prasa – maszyna rolnicza
- „Prasa” – polska robotnicza spółdzielnia wydawnicza
- Prasa – brytyjsko-amerykański serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prasad

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasada, prasadam

- Prasad – Guru adźapajogi
- Prasad – w hinduizmie pokarm ofiarowywany guru, bóstwu, etc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prasada

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasad, prasadam

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasadam

w hinduizmie: pożywienie ofiarowane Bogu, który w zamian udziela błogosławieństwa i oczyszczenia, a także uświęca ów pokarm, który następnie spożywany jest przez wiernego; prasada, prasad

Prasadam (dewanagari प्रसाद, trl. prasāda lub prasād „łaska”) – pokarm bezmięsny, niezawierający jajek (a najlepiej także cebuli i czosnku) przed zjedzeniem ofiarowany bóstwu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prasek

1. prasa o małym nacisku;
2. dawna ozdobna komoda do przechowywania wyprasowanej bielizny

Prasek – gmina w Czechach, w powiecie Hradec Králové, w kraju hradeckim. Według danych z dnia 1 stycznia 2014 liczyła 607 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prasemicki

język prasemicki - zespół elementów językowych uważanych za wspólne semickiej rodzinie języków, będący punktem wyjścia przemian charakterystycznych dla poszczególnych języków semickich; język protosemicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Praser

robotnik obsługujący prasę; tłoczarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Praserka

→ praser

Patrz:praser

#### Źródła:

SJP.pl

# Prask

odgłos uderzenia, pęknięcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Praska

1. prasa o małym nacisku;
2. dawna ozdobna komoda do przechowywania wyprasowanej bielizny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od prasa

(1.2) techn. niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania lub tłoczenia

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. lp. ż. od praski

- praska – rodzaj mebla;
- praska – narzędzie kuchenne, np. praska (wyciskacz) do czosnku, praska do (gotowanych) ziemniaków, zacierek i szpecli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praski

1. → Praga;
2. → Praszka; praszkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

(1.2) związany z Pragą, dotyczący Pragi (dzielnicy Warszawy)

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: praska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praskładnik

pierwszy, najstarszy element czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasnąć

1. trzasnąć;
2. rzucić czymś o ziemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasnal

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Praśny

przymiotnik

(1.1) gwara. przaśny, surowy, świeży, niegotowany

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasonożyce

maszyna do cięcia złomu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

(1.2) tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasowacz

pracownik zajmujący się zawodowo prasowaniem odzieży, np. w zakładzie krawieckim lub pralni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) techn. pracownik zajmujący się prasowaniem odzieży (zwykle u krawca)

(1.2) techn. robotnik obsługujący prasę w różnych zakładach przemysłowych i warsztatach (np. w hutach, papierniach, fabrykach tkackich)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. maszyna do prasowania tkanin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasowaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. kobieta zajmująca się zawodowo prasowaniem bielizny lub odzieży

(1.2) techn. maszyna do mechanicznego prasowania bielizny lub odzieży itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasowalnia

pomieszczenie, gdzie odbywa się prasowanie odzieży

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. pomieszczenie, w którym prasuje się tkaniny, odzież

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasowalnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin

Prasowalnica – urządzenie elektryczne służące do prasowania dużych sztuk tkanin, takich jak np. obrusy czy pościel.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prasowalniczy

dotyczący prasowania, prasowalni

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prasowaniem, prasowalnią, prasowalnicą; dotyczący prasowania, prasowalni, prasowalnicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasowalność

cecha czegoś dającego się prasować

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prasowalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasowalny

dający się prasować

przymiotnik jakościowy

(1.1) dający się prasować, poddawać naciskowi prasy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.

(1.2) tłoczenie, ściskanie czegoś za pomocą prasy

Prasowanie – rodzaj obróbki mechanicznej polegający na zmianie geometrii oraz struktury obrabianego przedmiotu w wyniku wywierania nacisku na element obrabiany. Od kucia odróżnia ją fakt, że w przypadku prasowania wywierany jest nacisk statyczny, w przypadku kucia mamy do czynienia z naciskiem dynamicznym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prasowanka

nadruk naklejany na czymś przez prasowanie; naprasowanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasowanko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: prasowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasowarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wewnętrzne zebranie pracowników jakiejś instytucji, członków stowarzyszenia, uczelni itp., poświęcone omówieniu aktualnych wiadomości z prasy

(1.2) techn. przedmiot, substancja sprasowana za pomocą prasy

(1.3) środ. teatr. przedstawienie dla przedstawicieli prasy

(1.4) gwara. uczn. bieżące aktualności, wiadomości prasowe, przygotowywane na lekcję wiedzy o społeczeństwie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasownia

pomieszczenie, w którym znajdują się prasy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. oddział zakładu metalurgicznego, gdzie odbywa się obróbka materiału za pomocą pras

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. urządzenie do prasowania tkanin;

Prasowalnica – urządzenie elektryczne służące do prasowania dużych sztuk tkanin, takich jak np. obrusy czy pościel.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prasownictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. dział obróbki plastycznyastycznej, w którym kształtowanie przedmiotów odbywa się na prasach

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasowniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do prasowania, służący do prasowania

(1.2) związany z prasownicą, dotyczący prasownicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasowtryskarka

urządzenie będące połączeniem prasy i wtryskarki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasowy

→ prasa

przymiotnik

(1.1) dotyczący prasy (gazet, czasopism), związany z prasą

(1.2) dotyczący prasy (maszyny do ściskania), związany z prasą

Patrz:prasa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasoznawca

specjalista w zakresie nauki o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasoznawczy

związany z nauką o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasoznawstwo

nauka o zawartości, redagowaniu i odbiorze prasy

Prasoznawstwo – nauka o szeroko pojętej prasie, środkach masowego przekazu. Nauka o tworzeniu, zawartości, przekazywaniu i odbiorze prasy (drukowanej, radia i telewizji); w szerszym znaczeniu jest to wiedza o periodycznym komunikowaniu masowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prasoł

dawniej: kupiec handlujący solą; solarz, solnik

Prasoł, prasół – w dawnej Polsce kupiec zajmujący się sprzedażą soli, mięsa. Często prasołowie organizowali się w gildie, niekiedy o dużym znaczeniu gospodarczym. Jeden z najstarszych cechów prasalskich powstał w Opocznie, a 13 września 1456 roku został on zatwierdzony przez króla. W Krakowie już w XIV wieku istniał osobny targ soli (forum salis).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prassak

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

#### Źródła:

SJP.pl

# Prassaki

przedstawiciel grupy ssaków obejmującej stekowce

Prassaki, ssaki jajorodne (Prototheria) – najbardziej pierwotna podgromada ssaków, obejmująca jeden współczesny rząd – stekowce (Monotremata). Większość gatunków należących do tej grupy wymarła. Jajorodne stekowce znane są ze skamieniałości kredowych oraz kenozoicznych; takson jest współcześnie reprezentowany przez dziobaka i kilka gatunków kolczatek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prast

rzadko: wykrzyknik naśladujący jakiś odgłos, zwykle powstający przy szybkim ruchu kogoś lub czegoś (np. Prast! - świsnął bicz.) lub używany w funkcji czasownika, naśladujący taki ruch (np. A potem prast na patelnię.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prastarość

to, co jest właściwe odległym czasom; archaiczność, pradawność, starodawność, archaika

#### Źródła:

SJP.pl

# Prastary

bardzo stary, sięgający niepamiętnych czasów; odwieczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) bardzo stary, starodawny, sięgający dawnych czasów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prastrunowce

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; przedstrunowiec, półstrunowce, strunogębe, szparoskrzelne

#### Źródła:

SJP.pl

# Prastrunowiec

przedstawiciel typu bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; półstrunowiec, przedstrunowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prastryj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat dziadka

#### Źródła:

Wiktionary

# Prastryjeczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący brata dziadka

#### Źródła:

Wiktionary

# Prasubstancja

żywioł, z którego według starożytnych filozofów greckich narodziła się przyroda i za pomocą którego później rozwijała oraz różnicowała się; pramateria, prapierwiastek

#### Źródła:

SJP.pl

# Praświat

najdawniejszy stan przyrody, środowiska naturalnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Praświekra

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. babka męża

#### Źródła:

Wiktionary

# Praszczanin

mieszkaniec Praszki (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Praszczanka

mieszkanka Praszki (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Praszczur

bardzo dawny, pierwszy przodek; praprzodek, prarodzic

#### Źródła:

SJP.pl

# Praszka

miasto w województwie opolskim

Praszka (niem. Prauskau) – miasto w Polsce, położone w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Praszka, której jest siedzibą, nad rzeką Prosną. Historycznie Praszka należy do ziemi wieluńskiej. W dwudziestoleciu międzywojennym miasto należało do województwa łódzkiego. W 1945 ponownie należało do reaktywowanego województwa łódzkiego. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa częstochowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praszkowianin

mieszkaniec Praszki (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Praszkowianka

mieszkanka Praszki (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Praszkowski

→ Praszka; praski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Praszką, dotyczący Praszki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasłowianie

hipotetyczny lud prehistoryczny, przodkowie Słowian

Prasłowianie – hipotetyczny lud prehistoryczny, będący bezpośrednim antenatem Słowian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prasłowianin

przodek Słowian

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasłowianka

przodkini Słowian

#### Źródła:

SJP.pl

# Prasłowiański

dotyczący Prasłowian

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający cechy przypisywane Prasłowianom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(3.1) martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasłowiańskość

→ prasłowiański

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prasłowiańskie; cecha tych, którzy są prasłowiańscy

Patrz:prasłowiański

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prasłowo

Prajęzyk – wspólny przodek rodziny językowej lub innej jednostki pokrewieństwa języków, najczęściej nie zaświadczony bezpośrednio, ale częściowo zrekonstruowany za pomocą metody porównawczej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pratchawce

typ lądowych zwierząt bezkręgowych; pazurnice

Pazurnice (Onychophora), pratchawce (Protracheata) – typ lądowych zwierząt bezkręgowych o robakowatym kształcie ciała, homonomicznej metamerii, jednej parze czułków i licznych odnóżach. Pazurnice posiadają cechy zarówno pierścienic (Annelida), jak i stawonogów (Arthropoda). Tworzą reliktową grupę o budowie nieznacznie zaledwie zmienionej od paleozoiku. Dotychczas opisano około 200 gatunków, z których większość występuje w tropikalnej strefie półkuli południowej, a część w strefach umiarkowanych Australii i Nowej Zelandii. Zasiedlają miejsca wilgotne i kamieniste w pobliżu cieków. Żywią się materią organiczną i drobnymi bezkręgowcami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pratchawiec

bezkręgowiec zamieszkujący wilgotne lasy tropikalne, łączący w sobie niektóre cechy stawonogów i pierścienic; pazurnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Prątek

bakteria w postaci pałeczkowatej komórki, najczęściej typu chorobotwórczego

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) biol. bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego;

Prątki (Mycobacterium) – drobnoustroje należące do rodziny Mycobacteriaceae, rząd Actinomycetales, klasa Schizomycetes.

Są to bakterie o tlenowym metabolizmie o kształcie pałeczkowatym (proste lub tylko nieznacznie zakrzywione) o średnicy 0,2 - 0,4 μm i długości 2 - 10 μm. Charakterystyczną cechą prątków jest specyficzna budowa ściany komórkowej, która nawet w ponad 60% zbudowana jest z lipidów. Dzięki temu ściana ma charakter hydrofobowy co sprawia, że jest ona nieprzepuszczalna dla stosowanych w wielu metodach barwienia anilinowych barwników zasadowych. Specyficzna budowa prątków daje im dużą kwasooporność oraz oporność na czynniki takie jak wysuszenie, niskie i wysokie pH, wysoką i niską temperaturę. W zaschniętej plwocinie prątki mogą przeżyć do trzech miesięcy. Wykazano obecność w ścianie komórkowej takich substancji o właściwościach antygenowych jak: lipoarabinomannan, peptydy muramylowe (np. adiuwant: dipeptyd muramylowy), sulfatydy, czynnik wiązkowy (cord factor) i wiele innych. Za podstawową cechę umożliwiająca osiągnięcie gospodarza jako niszy życiowej uważa się umiejętność prątków do przeżywania wewnątrzkomórkowego. Mikobakterie są zdolne do przeżywania wewnątrz fagolizosomów - struktur pierwotnie zaangażowanych w zabijanie patogenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pratekst

tekst pierwotny, pierwszy zapis czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Prateński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prato, dotyczący Prato

#### Źródła:

Wiktionary

# Prater

park publiczny w Wiedniu

Wiener Prater – park publiczny (600 ha) w Wiedniu, położony między Dunajem a Kanałem Dunajskim. Niegdyś były to tereny łowieckie Habsburgów, które cesarz Józef II udostępnił publiczności w 1766 r. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa pratum, co oznacza tyle co łąki. Jest to popularny ośrodek wypoczynkowo-sportowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prateść

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) dziadek żony

#### Źródła:

Wiktionary

# Prateściowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) babka żony

#### Źródła:

Wiktionary

# Pratkanka

rejon w merystemach wierzchołkowych, w którym formuje się zarys przyszłego układu tkanek

#### Źródła:

SJP.pl

# Prątkobójczy

niszczący prątki

#### Źródła:

SJP.pl

# Pratków

Pratków – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prątkować

o chorym na gruźlicę: rozsiewać prątki

#### Źródła:

SJP.pl

# Pratkowice

Pratkowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Wielgomłyny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prątniczek

charakterystyczny dla niektórych roślin kwiatowych, rozszerzony płatkowato pręcik niewytwarzający pyłku kwiatowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prątnik

mech rosnący zwykle w lasach i jaskiniach, występujący w licznych gatunkach

- prątnik – rodzaj mchów z rodziny prątnikowatych
  - prątnik brandenburski
  - prątnik jajowaty
  - prątnik zbiegający

W Polsce

- Prątnik – kolonia w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Braniewo
- Prątnik – inna nazwa rzeki Prądnik

Zobacz też

- Prątnikowate
- Prętnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prątnikowate

rodzina mchów z rzędu prątnikowców

Prątnikowate (Bryaceae Schwägr.) – rodzina mchów z rzędu prątnikowców (Bryales Limpr.). Rodzajem typowym jest prątnik Bryum Hedw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prątnikowce

rząd mchów z klasy prątników

Prątnikowce (Bryales Limpr.) – rząd mchów z klasy prątników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prato

miasto i gmina we Włoszech

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Toskanii;

Prato (wym. [ˈprato]) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Prato.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pratotechniczny

→ pratotechnika

Patrz:pratotechnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Pratotechnika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) agrot. technika zagospodarowywania i utrzymania łąk oraz pastwisk

#### Źródła:

Wiktionary

# Pratt

Miejscowości w USA:

- Pratt – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Pratt
- Pratt – miejscowość w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Kanawha

Gminy w USA:

- Pratt (ang. Pratt Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie McHenry
- Pratt (ang. Pratt Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Lyman

#### Źródła:

Wikipedia

# Pratulin

Pratulin (Język staroruski, język poleski: Pratulin, Пратулин) – nadbużańska wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Rokitno. Leży w malowniczym falistym terenie w zakolu Bugu, przy granicy z Białorusią, naprzeciwko Czyżewicz.

#### Źródła:

Wikipedia

# Praturkijski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. rekonstruowany język będący wspólnym przodkiem języków turkijskich

przymiotnik relacyjny

(2.1) jęz. dotyczący języka praturkijskiego (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Prausta

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; pragęba, prostoma, blastopor

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Praw.

skrót od: prawo, prawniczy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawa

1. prawa strona;
2. w komendzie marszowej: prawa noga

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawacki

lekceważąco: skrajnie prawicowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prawactwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawactwo

lekceważąco:
1. skrajna prawica;
2. skrajnie prawicowe poglądy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) polit. pogard. poglądy skrajnie prawicowe

(1.2) polit. pogard. ludzie, ugrupowania o poglądach skrajnie prawicowych

Skrajna prawica, znana także pod innymi określeniami ekstremalna prawica lub prawicowy ekstremizm – termin używany na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się radykalnym programem lub metodami działania, przede wszystkim o poglądach ultranacjonalistycznych, faszystowskich, autorytarnych, rasistowskich, antykomunistycznych, którzy w pierwszej kolejności stawiają swój naród na pierwszym miejscu i często kierują się przy tym populizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawaczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od prawak (osoba)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zdrobn. od prawak (grzyb)

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawaczka

pogardliwie lub potocznie: kobieta o poglądach prawicowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. pejor. pot. kobieta o (skrajnie) prawicowych poglądach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawak

prawus;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. prawdziwek, borowik szlachetny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) polit. pejor. osoba o (skrajnie) prawicowych poglądach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawaleń

przedstawiciel podrzędu wymarłych waleni

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawalenie

przedstawiciel podrzędu wymarłych waleni

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prawastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prawda

1. przedstawienie czegoś zgodne z realiami;
2. to, co faktycznie jest, istnieje, lub było;
3. zasada uważana powszechnie za niepodważalną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) treść zgodna z rzeczywistością;

(1.2) mat. log. jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu;

wykrzyknik

(2.1) …sygnalizujący, że mówiący zgadza się z tym, co ktoś powiedział

część spójnika…

(3.1) „co prawda…, ale / jednak / lecz…”, informującego, że treść jednego ze zdań jest niezgodna z tym, co można wywnioskować z treści drugiego

Prawda – według klasycznej definicji właściwość sądów polegająca na ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy, których dotyczą. W potocznym rozumieniu jest to stwierdzenie w formie zdania oznajmiającego, wyrażone o określonym fakcie, tak jak ma czy miało to miejsce w rzeczywistości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawdaż

wykrzyknik "prawda" wzmocniony partykułą "-ż"

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdinsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w obwodzie królewieckim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Prawdinsk, Frydland (ros. Правдинск; niem. Friedland in Ostpreußen; lit. Romuva) – miasto w obwodzie królewieckim w Rosji na terenie Barcji (4 tys. mieszkańców w 2021).

Miejscowość położona nad rzeką Łyną, około 30 km na północny wschód od Bagrationowska i 25 km na południe od Gwardiejska, 10 km od granicy z Polską.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawdiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prawdinskiem, dotyczący Prawdinska

Praudzinski (biał. Праўдзінскі; ros. Правдинский) – osiedle robotnicze położone w rejonie puchowickim nad rzeką Ptycz, 28 km na zachód od Mariny Horki i 53 km od Mińska. W 2017 – 2283 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawdomówniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdomówny; bardziej prawdomówny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdomówność

szczerość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawdomówne; cecha tych, którzy są prawdomówni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawdomówny

1. mówiący prawdę, nieoszukujący
2. wyrażający prawdę o czymś; szczery (np. prawdomówne spojrzenie)

przymiotnik

(1.1) taki, który mówi prawdę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawdop.

skrót w funkcji przysłówka

(1.1) = prawdopodobnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawdopodobieństwo

szansa, że coś będzie miało miejsce; w matematyce: miara zdarzenia losowego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szansa, że coś się wydarzy

(1.2) mat. ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);

Prawdopodobieństwo – w znaczeniu potocznym szansa na wystąpienie jakiegoś zdarzenia, natomiast w matematycznej teorii prawdopodobieństwa rodzina miar służących do opisu częstości lub pewności tego zdarzenia.

W rozumieniu potocznym wyraz „prawdopodobieństwo” odnosi się do oczekiwania względem rezultatu zdarzenia, którego wynik nie jest znany (niezależnie od tego, czy jest ono w jakimś sensie zdeterminowane, miało miejsce w przeszłości, czy dopiero się wydarzy); w ogólności należy je rozumieć jako pewną miarę przewidywalności bądź pewności względem zjawiska (przy danej o nim wiedzy), co umożliwia ocenę potencjalnie związanego z nim ryzyka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawdopodobnie

przysłówek

(1.1) przypuszczalnie, być może

(1.2) w sposób prawdopodobny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawdopodobniej

stopień wyższy od przysłówka: prawdopodobnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdopodobniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdopodobny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdopodobność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawdopodobne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawdopodobny

1. taki, który ma dużą szansę się wydarzyć, nastąpić; możliwy, przypuszczalny
2. taki, który wydaje się być prawdziwy

przymiotnik

(1.1) przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

(1.2) taki, którego można się spodziewać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawdopośrodkizm

pejoratywnie: przyznawanie częściowej racji każdej ze stron sporu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdzik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdziweczek

zdrobnienie od: prawdziwek (grzyb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdziwek

potocznie o borowiku szlachetnym, smacznym grzybie jadalnym

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. pot. nazwa systematyczna|Boletus edulis|Bull.|ref=tak., borowik szlachetny, ceniony grzyb jadalny

Borowik szlachetny (Boletus edulis Bull.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawdziwie

przysłówek

(1.1) w sposób prawdziwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawdziwiej

stopień wyższy od przysłówka: prawdziwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdziwkowy

→ prawdziwek (grzyb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdziwość

zgodność z rzeczywistością

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgodność z prawdą, z rzeczywistością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawdziwszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawdziwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawdziwy

1. zgodny z rzeczywistością; realny, rzeczywisty
2. taki, jaki powinien być lub jaki zwykle bywa (np. prawdziwy uczony, prawdziwa niedojda)

przymiotnik

(1.1) rzeczywisty

(1.2) zgodny z prawdą

(1.3) naturalny

(1.4) typowy dla naszych wyobrażeń

(1.5) stpol. prawdomówny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawęcice

Prawęcice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, w gminie Aleksandrów Łódzki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawić

mówić o czymś z zacięciem, przemawiać; dziś zwykle w użyciu:
a) prawić komplementy, grzeczności - mówić komuś przyjemne rzeczy
b) prawić morały, kazania - strofować

czasownik niedokonany

(1.1) mówić o czymś nauczając

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. mówić, powiedzieć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawica

1. zbiorcze określenie ugrupowań o tendencjach konserwatywnych, uznających za wartości nadrzędne: szacunek dla tradycji, autorytetów, hierarchii społecznej, wspólnotę narodową, rodzinę oraz własność prywatną;
2. podniośle o prawej ręce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. prawa dłoń, prawa ręka

(1.2) polit. siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowiec

potocznie o zwolenniku prawicy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawicowoludowy

ludowy o charakterze prawicowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowonacjonalistyczny

nacjonalistyczny o charakterze prawicowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowonarodowy

narodowy o charakterze prawicowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowopepesowski

pepesowski o charakterze prawicowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawicowe; cecha tych, którzy są prawicowi

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej, kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji, które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali, w opozycji do lewicy, czyli zasiadających po lewej stronie polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim, a niekiedy także liberalnym (gospodarczo, nie społecznie).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawicowosocjaldemokratyczny

socjaldemokratyczny o charakterze prawicowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawicowy

dotyczący prawicy politycznej, związany z jej poglądami, reprezentujący jej poglądy (np. prawicowy polityk, przekonania prawicowe)

przymiotnik

(1.1) polit. związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawictwo

1. potocznie: bycie prawiczkiem;
2. dawniej: dziewiczość, czystość

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawiczek

1. mężczyzna, który nie miał nigdy stosunku płciowego;
2. naiwny, niewyrobiony młody mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego

Dziewictwo, również prawictwo – termin określający stan osoby, która nigdy nie podejmowała stosunków seksualnych. Istnieją tradycje kulturowe i religijne, które przywiązują szczególną wartość i znaczenie temu stanowi, zwłaszcza wobec niezamężnych kobiet, kojarzonemu z pojęciami czystości osobistej, honoru i wartości. Utrata dziewictwa bywa nazywana defloracją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawiczka

potocznie, żartobliwie o dziewicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawidełko

1. żartobliwie zdrobnienie od: prawidło, zasada;
2. mały przyrząd do prostowania lub formowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawidłakowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy widłaków jednakozarodnikowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawidło

1. (zwykle w liczbie mnogiej) reguła, norma
2. przyrząd służący do formowania czegoś, zachowania formy czegoś, zwłaszcza szablon o kształcie stopy ludzkiej wkładany do butów dla utrzymania ich fasonu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

(1.2) rzem. przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.

Kopyto szewskie – zwane również prawidłem jest narzędziem używanym w pracy szewców do formowania butów. Kopyto może być używane zarówno jako miara uniwersalna, jak i przygotowane dla konkretnej osoby. W nieco zmienionej formie prawidła mogą być również stosowane jako element codziennej pielęgnacji butów zapobiegającej ich zniekształceniom. Najlepsze prawidła wykonane są z drewna bukowego lub cedrowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawidłowiej

stopień wyższy od przysłówka: prawidłowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawidłowo

przysłówek

(1.1) w sposób prawidłowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawidłowość

spełnianie określonych przepisów, norm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawidłowe; cecha tych, którzy są prawidłowi

(1.2) regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawidłowszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawidłowy; bardziej prawidłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawidłowy

taki, jaki być powinien, poprawny, zgodny z obowiązującymi prawidłami

przymiotnik

(1.1) dobrze uformowany, foremny

(1.2) zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

(1.3) bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)

(1.4) słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawie

tyle co: nieomal; w przybliżeniu, blisko

partykuła

(1.1) …informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

(1.2) stpol. naprawdę, rzeczywiście

(1.3) mat. z wyjątkiem skończonej liczby przypadków

(1.4) mat. w teorii miary i probabilistyce: z wyjątkiem zbiorów o mierze zero

(1.5) mat. w topologii: z wyjątkiem zbiorów pierwszej kategorii

przysłówek

(2.1) gw-pl|Górny Śląsk. akurat, właśnie, w tej chwili, w sam raz

(2.2) stpol. prawdziwie

(2.3) stpol. zupełnie, całkowicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(3.1) gw-pl|Górny Śląsk. racja

forma rzeczownika|rodzaj=nijaki.

(4.1) Ms. lp. od: prawo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawiedniki

Prawiedniki – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Głusk. Leży nad rzeką Bystrzycą, przy drodze powiatowej z Lublina do Bychawy.

W 1974 roku wieś utraciła 119 ha na rzecz Lublina

Wieś stanowi sołectwo gminy Głusk. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z roku 2011 wieś miała 1146 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prawić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawierównia

obszar o zrównanej powierzchni w wyniku denudacji przebiegającej w klimacie wilgotnym; peneplena

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prawików

Prawików (niem. Praukau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawilność

→ prawilny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawilne; cecha tych, którzy są prawilni

Patrz:prawilny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawilny

środowiskowo:
1. właściwy, odpowiedni;
2. godny szacunku, dobrej reputacji;
3. uczciwy, godny zaufania;
4. zgodny z oczekiwaniami

przymiotnik jakościowy

(1.1) slang. właściwy, odpowiedni, dobry

(1.2) slang. lub gwara. więz. godny szacunku, dobrej reputacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawisła

dawne koryto Wisły

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawko

1. potocznie: prawo jazdy;
2. zdrobnienie od: prawo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. prawo jazdy

(1.2) zdrobn. od: prawo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawniczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od prawnik

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od prawniczka

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawniczka

1. specjalistka działająca zawodowo w obszarze prawa
2. potocznie: studentka prawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta prawnik

Prawnik (w odniesieniu do kobiet dopuszczalna jest forma prawniczka) – osoba pełniąca funkcję lub zawód albo posiadająca wykształcenie prawnicze. Rozumienie tego pojęcia jest niejednolite i zależy od danej kultury (szczególnie kultury prawnej) i porządku prawnego. Dawniej to słowo utożsamiano z doradcą prawnym lub adwokatem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawniczy

dotyczący prawa lub prawnika; prawny (np. nauki prawnicze, terminologia prawnicza)

przymiotnik

(1.1) dotyczący prawa lub prawników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawniczyna

lekceważąco: marny, lichy prawnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnie

przysłówek

(1.1) w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem

(1.2) sądownie, przed sądem, wobec prawa

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawnik

1. osoba działająca zawodowo w obszarze prawa
2. potocznie o studencie prawa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba mająca wykształcenie prawnicze

(1.2) pot. praw. każdy prawnik (1.1) reprezentujący interesy swego klienta

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) praw. kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

Prawnik (w odniesieniu do kobiet dopuszczalna jest forma prawniczka) – osoba pełniąca funkcję lub zawód albo posiadająca wykształcenie prawnicze. Rozumienie tego pojęcia jest niejednolite i zależy od danej kultury (szczególnie kultury prawnej) i porządku prawnego. Dawniej to słowo utożsamiano z doradcą prawnym lub adwokatem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawno

wieś w Polsce

Prawno – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie opolskim, w gminie Józefów nad Wisłą. Leży nad Wyżnicą (dopływem Wisły).

Prawno posiadało prawa miejskie, które uzyskało pod koniec XVI w. lub na początku XVII w. Miasto nie zdołało się rozwinąć, pomimo tego miejscowość utrzymała prawa miejskie do 12 października 1824.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prawnofinansowy

przymiotnik

(1.1) praw. dotyczący prawa finansowego, związany z prawem finansowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawnokarny

odnoszący się do prawa karnego; karnoprawny

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. odnoszący się do prawa karnego, dotyczący prawa karnego, związany z prawem karnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawnokonstytucyjny

przymiotnik

(1.1) praw. dotyczący zasad prawnych określonych w konstytucji

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawnomiędzynarodowy

przymiotnik

(1.1) praw. polit. dotyczący prawa międzynarodowego, związany z prawem międzynarodowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawnonaturalny

dotyczący prawa naturalnego (prawa natury)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawnuczę

prawnuk lub prawnuczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnuczek

syn wnuka albo wnuczki; prawnuk

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnuczka

córka wnuka albo wnuczki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka wnuka lub wnuczki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawnuk

syn wnuka albo wnuczki; prawnuczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) syn wnuczki lub wnuka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawnuki

synowie i córki wnuka lub wnuczki; prawnukowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnukowie

przestarzałe: synowie i córki wnuka lub wnuczki; prawnuki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnuś

zdrobniale o prawnuczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnusia

zdrobniale o prawnuczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawnusio

zdrobnienie od: prawnuk; prawnuś, prawnuczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawny

1. stanowiący prawo, zgodny z prawem (np. normy prawne, moc prawna)
2. zajmujący się prawem, stosowany w prawie; prawniczy (np. nauki prawne)

przymiotnik

(1.1) taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

(1.2) taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawo

1. ogół przepisów regulujących stosunki międzyludzkie;
2. nakaz, przepis, punkt regulaminu;
3. nauka o prawodawstwie; wydział szkoły wyższej zajmujący się tą nauką;
4. uprawnienie, pozwolenie;
5. (zwykle w l.mn.) zasada dotycząca świata, natury itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

(1.2) praw. przywilej, zezwolenie na coś;

(1.3) praw. przepis, norma prawna

(1.4) nauka o prawie (1.1)

(1.5) nauk. dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;

(1.6) w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona

przysłówek

(2.1) przest. uczciwie, honorowo

Prawo w ujęciu przedmiotowym – ogół praw i obowiązków adresatów prawa.

Prawo w ujęciu podmiotowym – wynika z prawa w ujęciu przedmiotowym i jest to prawo do czegoś, np. prawo do życia, prawo do zabezpieczenia społecznego, prawo do pracy. Wśród takich praw wyróżnia się prawa o charakterze społecznym, gospodarczym (ekonomicznym) i politycznym oraz dzieli na prawa podmiotowe I, II i III generacji. W prawie prywatnym przez prawo podmiotowe rozumie się często uprawnienie lub zespół uprawnień, a czasem też obowiązków powiązanych ze sobą funkcjonalnie, np. prawo własności, roszczenie o zapłatę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawo-

przedrostek

(1.1) …służący do tworzenia wyrazów związanych z prawem

(1.2) …służący do tworzenia wyrazów związanych z prawą stroną czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawobrzeże

teren położony na prawym brzegu rzeki

Prawobrzeże – dzielnica obejmująca południowo-wschodnią część miasta Szczecina, która grupuje 11 jednostek pomocniczych miasta – osiedli. Według danych z 8 marca 2015 w dzielnicy zameldowanych na pobyt stały było 82 450 osób. Jako jedyna leży na prawym, wschodnim brzegu rzeki Regalicy.

W latach 1955–1976 istniała dzielnica Dąbie o takich samych granicach. Obecna dzielnica została ustanowiona w 1990 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prawobrzeżny

przymiotnik

(1.1) geogr. położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawocice

Prawocice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Zawonia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawodawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. lub hist. osoba lub instytucja, która ustanawia prawa albo doprowadziła do ich spisania i kodyfikacji

Termin prawodawca może być rozumiany dwojako:

1. Prawodawca faktyczny - podmiot uczestniczący w procesie opracowywania aktów normatywnych i posiadający wpływ na ich treść,
2. Prawodawca formalny - podmiot, np. organ posiadający kompetencje do ustanowienia aktu normatywnego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawodawczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. dotyczący prawodawstwa, związany z prawodawstwem

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawodawczyni

kobieta ustanawiająca prawa, przepisy, normy postępowania; ustawodawczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawodawstwo

Stanowienie prawa, prawodawstwo (inaczej: tworzenie prawa) – kreowanie nowego prawa (nowych norm prawnych).

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mikol. gw-pl|Śląsk Cieszyński. prawdziwek

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawokomorowy

odnoszący się do prawej komory serca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawomocnie

przysłówek

(1.1) mając moc prawną, obowiązując

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawomocniej

stopień wyższy od przysłówka: prawomocnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawomocniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawomocny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawomocność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawomocne

Prawomocność – stan prawny odnoszący się do rozstrzygnięć organów administracyjnych (takich jak: decyzja administracyjna czy postanowienie) oraz do orzeczeń sądowych (wyrok, postanowienie, nakaz zapłaty), mający miejsce wówczas, gdy orzeczenie sądowe lub rozstrzygnięcie organu administracji nie może być zmienione ani uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawomocny

o wyroku sądowym: mający moc prawną

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. posiadający moc prawną

Prawomocny (ang. The Grinder) – amerykański serial telewizyjny (sitcom) stworzony przez Jarrada Paula oraz Andrew Mogela, który został wyprodukowany przez The Detective Agency oraz 20th Century Fox Television. Serial jest emitowany od 29 września 2015 roku przez FOX. 28 października stacja poinformowała o zamówieniu pełnego sezonu.

W Polsce serial jest emitowany od 29 stycznia 2016 roku przez Fox Comedy

13 maja 2016 roku, stacja FOX anulowała serial po pierwszym sezonie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawomyślniej

stopień wyższy od przysłówka: prawomyślnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawomyślniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawomyślny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawomyślność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawomyślne; cecha tych, którzy są prawomyślni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawomyślny

postępujący zgodnie z zasadami prawa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawonabywczyni

→ prawonabywca

Patrz:prawonabywca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawonożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawonożne; cecha tych, którzy są prawonożni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawonożny

posługujący się przede wszystkim prawą nogą

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawooczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prawooczne; cecha tych, którzy są prawooczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawopis

przestarzałe: zbiór reguł ortograficznych obowiązujących w danym języku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. zbiór zasad ortograficznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. osoba, która spisuje prawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praworącz

prawą ręką; za pomocą prawej ręki

#### Źródła:

SJP.pl

# Praworęczna

kobieta posługująca się przede wszystkim prawą ręką

#### Źródła:

SJP.pl

# Praworęcznie

przysłówek

(1.1) z wykorzystaniem prawej ręki

#### Źródła:

Wiktionary

# Praworęczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posługiwanie się głównie prawą ręką, jej większa sprawność;

Praworęczność – typowa dla znacznej większości ludzi funkcjonalność prawej i lewej ręki.

Szacuje się, że około 75-90% ludności jest praworęczna. Osoby praworęczne wykonują większość czynności wymagających dużej precyzji ruchów za pomocą ręki prawej. Praworęczność wynika z silniejszego rozwoju lewej półkuli mózgowej u osób praworęcznych.

Osoby praworęczne posiadają również znacznie bardziej wykształconą całą prawą część ciała ("prawonożność", "prawouszność", "prawooczność").

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Praworęczny

osoba posługująca się przede wszystkim prawą ręką

przymiotnik

(1.1) posługujący się głównie prawą ręką

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba praworęczna (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Praworęki

posługujący się przede wszystkim prawą ręką; praworęczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Praworządnie

przysłówek

(1.1) respektując prawo i sprawiedliwość

#### Źródła:

Wiktionary

# Praworządność

zasada, według której wszelkie działania rządu muszą być prowadzone zgodnie z obowiązującymi prawami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praworządnościowy

→ praworządność

Patrz:praworządność

#### Źródła:

SJP.pl

# Praworządny

kierujący się prawem w swoich decyzjach, postępowaniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) praw. postępujący lub rządzony zgodnie z prawem; także. świadczący o zgodności z zasadami prawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawość

→ prawy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest prawy

Uczciwość, prawość – cecha ludzka, polegająca w relacjach społecznych na wywiązywaniu się z danego słowa oraz przestrzeganiu reguł społecznych (uznanych norm moralnych), nawet gdy inni tego nie widzą lub nie oczekują.

Słowo uczciwość określa zarówno konkretne postępowanie w danych okolicznościach, jak i trwałą cechę charakteru.

Patrz:prawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawoskręt

skręt w prawo

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawoskrętność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawoskrętne

Prawoskrętność – to kierunek obrotu ciała lub zwrot krzywej zgodny z obrotem wskazówek zegara, przy czym patrzymy na wskazówki zegara "od góry".

Ścisłe określenie wymaga wyboru układu współrzędnych prawoskrętnego: jeżeli punkt kreśli krzywą na płaszczyźnie XY, to krzywa zakreślana przez ten punkt jest prawoskrętna, gdy obraca się zgodnie ze wskazówkami zegara, jeśli obserwuje się ją od strony osi Z układu współrzędnych prawoskrętnego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawoskrętny

przymiotnik

(1.1) obrócony / obracający się w prawą stronę

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawoskrzydłowa

zawodniczka grająca na prawym skrzydle w grach zespołowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawoskrzydłowy

taki, który gra na prawym skrzydle w grach drużynowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawoślaz

roślina zielna z rodziny ślazowatych, uprawiana w Eurazji jako roślina lecznicza lub ozdobna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Althaea|L.|ref=tak., rodzaj roślin wieloletnich z rodziny ślazowatych;

(1.2) pot. roślina z rodzaju prawoślaz (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawostronność

→ prawostronny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawostronne

Patrz:prawostronny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawostronny

1. znajdujący się albo odbywający się po prawej stronie;
2. zgodny z kierunkiem ruchu wskazówek zegara

przymiotnik

(1.1) znajdujący się lub odbywający się po prawej stronie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawosł.

skrót od: prawosławny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawosławie

ortodoksyjny odłam chrześcijaństwa obrządku wschodniego

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawosławna

odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawosławny

odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rel. wyznawca prawosławia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawotwórca

dawniej: prawodawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawotwórczy

stanowiący źródło prawa

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który tworzy prawo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawotwórstwo

tworzenie prawa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawować

prawować się -
1. prowadzić o coś proces sądowy;
2. potocznie: spierać się, kłócić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawowicie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób prawowity

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawowierna

ortodoksyjny;
1. zakładający ścisłe przestrzeganie swoich zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawowierniej

stopień wyższy od przysłówka: prawowiernie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawowierność

ścisłe przestrzeganie określonego kredo; ortodoksyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prawowierne; cecha tych, którzy są prawowierni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawowierny

ortodoksyjny;
1. zakładający ścisłe przestrzeganie swoich zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny

przymiotnik jakościowy

(1.1) całkowicie wierny dogmatom danej religii lub doktryny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) ktoś ściśle przestrzegający zasad danej wiary lub doktryny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawowitość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest prawowite

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawowitszy

stopień wyższy od przymiotnika: prawowity

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawowity

legalny, właściwy, mający prawo do czegoś

przymiotnik

(1.1) legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawoznawca

osoba o wykształceniu prawniczym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. praw. specjalista zajmujący się nauką o prawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawoznawczy

związany z nauką lub znajomością prawa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawoznawczyni

kobieta o wykształceniu prawniczym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. praw. kobieta zajmująca się nauką o prawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawoznawstwo

nauka lub znajomość prawa; jurysprudencja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nauk. praw. ogół wiedzy o prawie

Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.

Jako synonimy nauk prawnych używa się również terminów prawoznawstwo czy jurysprudencja, są to jednak terminy wieloznaczne. Prawoznawstwo oznaczać może również teorię prawa, natomiast jurysprudencja uznawana jest za jedną z ogólnych nauk prawnych, specyficzną szczególnie dla krajów common law.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: prawy; bardziej prawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawuj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. brat babci

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawujeczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący brata dziadka lub babci

#### Źródła:

Wiktionary

# Prawus

prawak;
1. pogardliwie: prawicowiec (osoba o poglądach prawicowych);
2. potocznie: osoba praworęczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawy

1. znajdujący się po stronie przeciwnej w stosunku do strony znajdowania się serca bądź ręki bliższej sercu;
2. podniośle: szlachetny;
3. o stronie tkaniny, ubioru: zewnętrzny;
4. rzadko: prawicowy;
5. przestarzale: legalny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

(1.2) o człowieku: uczciwy, szlachetny

(1.3) polit. prawicowy, konserwatywny

(1.4) kraw. (o stronie tkaniny, odzieży): przeznaczony do noszenia na danej stronie

(1.5) stpol. prawdziwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawyborczy

→ prawybory

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prawyborami, dotyczący prawyborów

Patrz:prawybory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prawybory

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) polit. wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

Prawybory – wybory wstępne, których wynik może być niewiążący lub wiążący w późniejszych właściwych wyborach. Służą do zbadania opinii publicznej lub wyłonienia kandydatów mogących startować w późniejszych wyborach właściwych. Ich znaczenie jest uzależnione od ordynacji wyborczej i w wielu systemach politycznych (np. w USA) jest to część procedury wyborczej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prawybuch

pierwotny wybuch, który zainicjował powstanie wszechświata

#### Źródła:

SJP.pl

# Prawykonanie

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prawzorzec

pierwotny, podstawowy wzorzec; archetyp, prototyp, prawzór, pierwowzór

#### Źródła:

SJP.pl

# Praxis

z łaciny, w filozofii: realne działania i faktyczny stan rzeczy w przeciwieństwie do teorii; praktyka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) filoz. rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

(1.2) książk. praktyka; proces zastosowania teorii, praktykowania idei

- Praxis – projekt muzyczny
- Praxis (proces) - process gdzie teoria jest przekształcana w praktyke
- Praxis – jugosłowiańska szkoła filozoficzna
- Praxis (czasopismo)
- Praxis Makes Perfect – album grupy Neon Neon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Praz

zielonkawa odmiana kwarcu, minerał używany w jubilerstwie i zdobnictwie; prazem (rzadziej)

Francja:

- Praz-sur-Arly – gmina

Osoby:

- Lucien Praz – szwajcarski architekt
- Mario Praz – włoski historyk sztuki

Inne:

- praz – minerał
- Praz de Lys – Sommand – francuski ośrodek narciarski
- Praz siabie – album BN

Zobacz też:

- La Praz
- Pras
- Tremplin du Praz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prażak

potocznie o mieszkańcu Pragi (stolicy Czech)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażalnictwo

dział przemysłu zajmujący się prażeniem rud

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażalniczy

stosowany przy prażeniu, używany w prażalnictwie; prażalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażalny

stosowany przy prażeniu, używany w prażalnictwie; prażalniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażanin

mieszkaniec Pragi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pragi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prażanka

mieszkanka Pragi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pragi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prażarłacz

przedstawiciel rzędu wymarłych morskich ryb chrzęstnoszkieletowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażarłacze

przedstawiciel rzędu wymarłych morskich ryb chrzęstnoszkieletowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prążek

wąski podłużny fragment odróżniający się od tła barwą lub fakturą, często stanowiący element powtarzalnego wzoru

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) długi, wąski pasek, prosty lub wygięty; cienka pręga, linia wyróżniająca się na jakim tle

forma rzeczownika.

(2.1) lm. D. od prążka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prażelnik

dawniej: majster prażalni

#### Źródła:

SJP.pl

# Prazem

zielonkawa odmiana kwarcu, minerał używany w jubilerstwie i zdobnictwie; praz (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prażyć.

- prażenie – poddawanie żywności działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu
- prażenie – ogrzewanie substancji stałych w wysokiej temperaturze, niższej od ich temperatury topnienia, w celu spowodowania przemian fizycznych lub chemicznych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prazeodym

pierwiastek chemiczny o symbolu Pr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

Prazeodym (Pr, łac. praseodymium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od greckich słów πρασιoς (prasios) i διδυμoς (didymos) dających razem określenie „zielony bliźniak”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prazeodymowy

→ prazeodym

przymiotnik

(1.1) przym. od prazeodym

Patrz:prazeodym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prazięć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. mąż wnuczki

#### Źródła:

Wiktionary

# Praziemia

ziemia u zarania dziejów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prazjola

niewielki glon porastający skały, często tworzący duże, zielone powierzchnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prazjolowiec

rodzaj rośliny z gromady zielenic

#### Źródła:

SJP.pl

# Prążka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. prążek

forma rzeczownika.

(2.1) lp. D. od prążek

#### Źródła:

Wiktionary

# Prążki

wąski podłużny fragment odróżniający się od tła barwą lub fakturą, często stanowiący element powtarzalnego wzoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Prążkowany

przymiotnik

(1.1) mający powierzchnię pokrytą prążkami, mający wzór w kształcie podłużnych, poprzecznych, skośnych, często kolorowych paseczków

#### Źródła:

Wiktionary

# Prążkowie

część kresomózgowia parzystego

Prążkowie (łac. striatum) – część kresomózgowia, na którą składają się jądro ogoniaste (nucleus caudatus) i skorupa (putamen).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prążkówka

karbica prążkówka - gatunek ćmy z rodziny garbatkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prążkowy

→ prążek

Patrz:prążek

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażma

pszenne lub żytnie ziarno prażone albo pieczone

Prażma (Diplodus annularis) – gatunek ryby z rodziny prażmowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prażmo

pszenne lub żytnie ziarno prażone albo pieczone

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. prażone ziarno

Prażmo (cz. Pražmo, niem. Pražma) – wieś gminna w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek w Czechach. Miejscowość leży na historycznym Śląsku Cieszyńskim, w Beskidzie Morawsko-Śląskim nad rzeką Morawką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prażmów

1. wieś w województwie lubelskim, w powiecie ryckim;
2. wieś w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim;
3. wieś w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim,

W Polsce

- Prażmów – wieś w woj. lubelskim, w pow. ryckim, w gminie Stężyca
- Prażmów – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Burzenin
- Prażmów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Prażmów

- Prażmów – przystanek kolejowy w Nowym Prażmowie

Zobacz też: Nowy Prażmów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prażmowate

o cechach prażmowatych (rodzina ryb)

Prażmowate (Sparidae) – rodzina głównie morskich ryb okoniokształtnych. Sporadycznie występują w wodach słodkich i słonawych. Poławiane gospodarczo i w wędkarstwie. Do najbardziej znanych przedstawicieli należą: bops, dorada, kantar, kielec, morlesz, pagrus różowy, prażma i sargus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prażmowaty

o cechach prażmowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażmowski

→ Prażmów

Patrz:Prażmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażnia

urządzenie do podgrzewania nasion przed wytłoczeniem oleju

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archeol. prostokątna duża brytfanna, wykonana z gliny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prażnik

regionalne, dawniej: odpust, święto, zwłaszcza religijne

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażoki

regionalnie: potrawa z prażonej mąki żytniej lub gryczanej, okraszona zwykle słoniną; lemieszka, prażucha

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażonka

1. potrawa z ziemniaków, wędliny, cebuli i kapusty, przygotowywana nad ogniskiem w dużym garze; duszonka, pieczonka;
2. cieniutkie, prażone plasterki ziemniaka; prażynka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prażonki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kulin. zapiekanka zwykle ziemniaczana, przygotowywana w żeliwnym kociołku na ognisku;

Prażonki – potrawa pochodząca z regionu współczesnych gmin Zawiercie oraz Myszków. W mieszczącej się tam Porębie co roku organizowany jest „Światowy Festiwal Prażonek” Potrawa ta jest nieodłącznym elementem tradycyjnej kuchni lokalnej szczególnie częstej w okresie wiosenno-jesiennym, jednak niemal niespotykana w gastronomii z uwagi na czas wymagany do przygotowania jej na świeżo.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prażony

przymiotnik

(1.1) poddany działaniu wysokiej temperatury

#### Źródła:

Wiktionary

# Prażubr

wymarły gatunek ssaka krętorogiego; żubr pierwotny; żubr stepowy

Żubr pierwotny, żubr stepowy, prażubr (†Bison priscus) – wymarły gatunek dużego ssaka krętorogiego zamieszkujący w plejstocenie Europę i Azję Środkową, Beringię i Amerykę Północną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prażucha

regionalnie:
1. potrawa z prażonej mąki żytniej lub gryczanej, okraszona zwykle słoniną; lemieszka ziemniaczana, prażoki;
2. kluska formowana z ziemniaków ugniecionych z uprażoną mąką; kluska prażona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. kulin. potrawa z wyprażonej mąki i wody, podawana w formie klusek;

(1.2) reg. kulin. potrawa z ziemniaków i wyprażonej mąki;

Prażucha (staropol. lemieszka) – staropolska potrawa (kluski) obecnie charakterystyczna dla regionalnej kuchni wiejskiej Lubelszczyzny. Nazwa pochodzi od wyprażania mąki. Ciasto wyrabia się z mąki pszennej i gryczanej. Gotową prażuchę podaje się ze skwarkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prażuchy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. prażucha.

Prażonki – potrawa pochodząca z regionu współczesnych gmin Zawiercie oraz Myszków. W mieszczącej się tam Porębie co roku organizowany jest „Światowy Festiwal Prażonek” Potrawa ta jest nieodłącznym elementem tradycyjnej kuchni lokalnej szczególnie częstej w okresie wiosenno-jesiennym, jednak niemal niespotykana w gastronomii z uwagi na czas wymagany do przygotowania jej na świeżo.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prażyć

1. poddawać produkty żywnościowe działaniu wysokiej temperatury; przypiekać;
2. oddziaływać gorącem, palić, piec

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) kulin. poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

(1.2) wojsk. ostrzeliwać ogniem ciągłym, strzelać seriami

(1.3) smagać, chłostać, bić

czasownik zwrotny niedokonany prażyć się

(2.1) kulin. być poddawanym działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

(2.2) książk. wystawiać się na działanie silnego gorąca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prażynka

cieniutkie, prażone plasterki ziemniaka; prażonka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. cienki, lekko solony plasterek prażonego ziemniaka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prał.

skrót

(1.1) = kośc. prałat

#### Źródła:

Wiktionary

# Prałacki

odnoszący się do prałata, należący do prałata

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. dotyczący prałata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prałactwo

dawniej: prałatura

#### Źródła:

SJP.pl

# Prałat

wyższy dostojnik katolicki

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. wyższy dostojnik w Kościele katolickim;

Prałat (łac. praelatus – przełożony) – w Kościele katolickim prezbiter lub biskup mający zwyczajną władzę kościelną w prałaturze terytorialnej lub personalnej. Potocznie używa się jednak tego terminu w stosunku do kapłanów obdarzonych godnościami honorowymi przez Stolicę Apostolską lub biskupa diecezji, w której istnieje kapituła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prałatura

urząd, godność prałata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. jednostka administracyjna zarządzana przez prałata terytorialnego

Prałat (łac. praelatus – przełożony) – w Kościele katolickim prezbiter lub biskup mający zwyczajną władzę kościelną w prałaturze terytorialnej lub personalnej. Potocznie używa się jednak tego terminu w stosunku do kapłanów obdarzonych godnościami honorowymi przez Stolicę Apostolską lub biskupa diecezji, w której istnieje kapituła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pre

skrót od: Polska Rada Ekumeniczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Pre-Order

zamówienie produktu przed jego oficjalną premierą; preorder

#### Źródła:

SJP.pl

# Pre-Paid

[czytaj: pripejd] sprzedaż określonych towarów na zasadach przedpłaty; prepaid

#### Źródła:

SJP.pl

# Preadamita

hipotetyczny człowiek żyjący przed biblijnym Adamem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) poprzednik biblijnego Adama

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prealpy

pasmo górskie w Alpach

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp;

Prealpy (fr. Préalpes, wł. Prealpi, niem. Voralpen) – wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp. Prealpy zachodnie leżą we Francji, w Szwajcarii i częściowo we Włoszech, na zachodnich i północnych krańcach Alp. Prealpy wschodnie leżą w Austrii, w Niemczech, we Włoszech i Słowenii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preambula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. wstęp zawierający wyjaśnienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Preambulum

#### Źródła:

Wikipedia

# Preambuła

wstęp do aktu prawnego; preambula; preambulum

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. uroczysty wstęp do aktu prawnego;

Preambuła (łac. praeambulum, od praeambulare „iść wcześniej”) – wstęp do aktu prawnego, zwykle o istotnym znaczeniu politycznym (umowy międzynarodowe, konstytucje, rzadziej ustawy i akty niższego rzędu), opisujący okoliczności wydania aktu oraz określający cele, jakim powinien on służyć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preanimizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etap poprzedzający animizm

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Preapeniny

przedgórze Apeninów

#### Źródła:

SJP.pl

# Preautoryzacja

operacja bankowa polegająca na zablokowaniu środków klienta na poczet przyszłej płatności

Preautoryzacja – operacja, polegająca na możliwości czasowego zablokowania – na poczet późniejszych płatności – środków na rachunku klienta, posiadającego kartę kredytową (tłoczoną), wydawaną w ramach organizacji kart płatniczych: Visa, MasterCard i Diners Club.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preautoryzować

w bankowości: czasowo blokować środki pieniężne klienta na poczet przyszłej płatności

#### Źródła:

SJP.pl

# Preawizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczt. wstępne zawiadomienie o nadejściu przesyłki

#### Źródła:

Wiktionary

# Prebaby

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gwara. zob. poprawiny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prebenda

dawniej: część dochodów kościoła katolickiego przekazywana duchownym za pełnienie funkcji kościelnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. kośc. część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;

Prebenda – uposażenie duchownych niepołączone zasadniczo ze sprawowaniem obowiązków duszpasterskich. Osobę czerpiącą dochody z prebendy zwano prebendarzem lub prebendariuszem.

Prebendy powstały w średniowieczu, w celu zapewnienia utrzymania duchownym nieposiadającym dochodów z działalności duszpasterskiej. Dotyczyło to przede wszystkim kanoników kapituł katedralnych sprawujących funkcje administracyjne w diecezji. Prebendy zastąpiły wcześniejszą wspólnotę dochodów członków kapituły. W Polsce już w XIII wieku każdy kanonik miał swoje odrębne uposażenie, czyli prebendę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prebiotyczny

1. → prebiotyk;
2. istniejący przed powstaniem życia; protobiotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prebiotyk

składnik pożywienia nieulegający trawieniu, pobudzający aktywność korzystnych dla organizmu człowieka bakterii występujących w jelicie grubym, np. pektyna, guma guarowa

Prebiotyk – substancja obecna lub wprowadzana do pożywienia w celu pobudzania rozwoju prawidłowej flory jelit, poprawiająca w ten sposób zdrowie. Prebiotykiem może być naturalny składnik diety np. skrobia, błonnik pokarmowy lub dodatki do żywności (suplementy diety) o charakterze prozdrowotnym – healthy food for the colon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prebook

[czytaj: prebuk] wstępna wersja książki publikowana w celach marketingowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Precedencja

protokolarny porządek pierwszeństwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyjęty porządek pierwszeństwa (witania, zajmowania miejsc, przemawiania itp.) podczas oficjalnych wystąpień, regulowany zwyczajem lub protokołem dyplomatycznym;

(1.2) ustalony porządek noszenia odznaczeń w przypadku ich mnogości

Precedencja – protokolarny porządek pierwszeństwa, występujący m.in. w dyplomacji, podczas wydarzeń oficjalnych, regulowanych protokołem lub zwyczajem, ale także w sytuacjach prywatnych. Słowo wywodzi się z języka łacińskiego: praecedentia – co dosłownie znaczy: „to, co poprzedza”. Oznacza „pierwsze miejsce, pierwszeństwo, prym”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Precedens

1. wydarzenie poprzedzające i usprawiedliwiające inne podobne zdarzenie;
2. orzeczenie sądu służące za przykład lub uzasadnienie przy rozstrzyganiu spraw podobnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. wcześniejsze zdarzenie, decyzja lub przykład, który służy jako wzór lub podstawa do rozstrzygania podobnych spraw w przyszłości

Precedens (z łac. praecedens – poprzedzający) – wyrok sądowy mogący wpływać na treść orzeczeń wydawanych w sprawach późniejszych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Precedensowo

→ precedensowy

Patrz:precedensowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Precedensowość

→ precedensowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest precedensowe

Patrz:precedensowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Precedensowy

będący wzorcem, mający wpływ na traktowanie podobnych sytuacji w przyszłości

#### Źródła:

SJP.pl

# Precel

1. obwarzanek w kształcie ósemki;
2. środowiskowo: internetowy tekst na określony temat z linkami odsyłającymi do pozycjonowanej strony internetowej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) kulin. rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

(1.2) środ. inform. artykuł tematyczny, pisany do tzw. katalogu „presell page”, którego zadaniem jest sztuczne podbijanie rankingu jakiejś strony internetowej w wynikach wyszukiwarek

Precel – wyrób piekarniczy, o kształcie podobnym do cyfry 8, posypany makiem, sezamem bądź solą.

Często mylony z bajglem lub z obwarzankiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Precelek

mały precel

#### Źródła:

SJP.pl

# Preceptor

dawniej: nauczyciel, wychowawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. nauczyciel, wychowawca

(1.2) hist. zwierzchnik stojący na czele okręgu w zakonie rycerskim;

Preceptor (łac. praeceptor, od praecipere „uprzedzać; uczyć; radzić“) – dawniej: nauczyciel, wychowawca. W średniowiecznej łacinie praeceptor oznaczał dowódcę, od praecipere w znaczeniu 'rozkazywać; przykazywać'.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preceptorka

→ preceptor

Patrz:preceptor

#### Źródła:

SJP.pl

# Preceptorski

→ preceptor

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z preceptorem, dotyczący preceptora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) daw. należący do preceptora

Patrz:preceptor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Precesja

jednostajny ruch osi ciała niebieskiego wywołany wspólnym oddziaływaniem innych ciał niebieskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała;

(1.2) astr. ruch osi obrotu Ziemi na skutek przyciągania przez Księżyc i Słońce

Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię boczną stożka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Precesyjny

przymiotnik od: precesja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prechrześcijański

dotyczący czasów przed chrześcijaństwem; przedchrześcijański, pogański

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręcik

1. męski organ płciowy w kwiatostanie
2. receptor siatkówki oka
3. mały pręt
4. miara długości odpowiadająca 10 ławom (ok. 446,65 mm)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały, cienki pręt

(1.2) anat. światłoczuła komórka siatkówki oka;

(1.3) bot. męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

- pręcik (anatomia) – receptor siatkówki oka
- pręcik (botanika) – męski organ płciowy w kwiecie
- pręcik (stopa geometryczna) – historyczna jednostka długości równa 10 ławek = 446,65 mm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pręcikowaty

przypominający kształtem pręcik, podobny do pręcika

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręcikowie

Pręcikowie (gr. androeceum, andros oikia = męski dom) – ogół pręcików jednego kwiatu. Zwykle składa się z dwóch lub jednego okółka pręcików, ew. układ organów w pręcikowiu jest spiralny. Na zewnątrz pręcikowia znajduje się okwiat, a wewnątrz słupkowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pręcikowy

przymiotnik od: pręcik

#### Źródła:

SJP.pl

# Préciosité

[czytaj: presjoziTE] z francuskiego: wykwintność; styl w sztuce i obyczajach francuskich w pierwszej połowie XVII wieku

Préciosité, preciosite (fr. dosł. wykwintność) – tendencja w literaturze francuskiej 1. połowy XVII wieku, odmiana baroku, bliska zwłaszcza takim kierunkom jak konceptyzm i marinizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Precipitando

określenie wykonawcze: burzliwie, gwałtownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręcisko

1. duży, gruby pręt;
2. w hutnictwie: kęs o specjalnych wymiarach, niepodlegający dalszemu przewalcowaniu i przeznaczony do przeróbki przez tłoczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Precjoz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. rzecz cenna

#### Źródła:

Wiktionary

# Precjoza

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. rzeczy cenne

#### Źródła:

Wiktionary

# Precjozum

drogocenny przedmiot

#### Źródła:

SJP.pl

# Preclik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cieszyński. obwarzanek

#### Źródła:

Wiktionary

# Precypitacja

1. strącanie osadu;
2. swoista reakcja serologiczna polegająca na wytrącaniu się antygenu w surowicy krwi

- precypitacja – zjawisko powstawania osadu w roztworze
- precypitacja antygenu – reakcja serologiczna, wytrącanie z roztworu kompleksu antygenu z przeciwciałem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Precypitacyjny

→ precypitacja

Patrz:precypitacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Precypitat

substancja wydzielana z roztworu

- precypitat – chem. osad
- precypitat, dwufosfat – nawóz
- precypitat paszowy
- biały precypitat rtęciowy, precypitat nietopliwy – amidochlorek rtęci

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Precypityna

przeciwciało mające zdolność łączenia się z antygenami i wytrącania jako nierozpuszczalne kompleksy; strącalnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Precyzer

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. potencjometr, kondensator zmienny lub strojona cewka, służące do precyzyjnej regulacji, zazwyczaj częstotliwości fal radiowych w radioodbiornikach

(1.2) mech. gałka służąca do bardzo precyzyjnej regulacji posuwu stołu lub głowicy obrabiarki

#### Źródła:

Wiktionary

# Precyzja

1. dokładność i staranność w wykonywaniu czegoś;
2. jasny i ścisły sposób formułowania wypowiedzi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dokładność, staranność

(1.2) metrol. stopień zgodności między wynikami uzyskanymi w określonych warunkach z wielokrotnych pomiarów tej samej wielkości;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Precyzjonizm

amerykański kierunek malarski powstały w czasie I wojny światowej, nawiązujący do futuryzmu i kubizmu; realizm kubistyczny

Precyzjonizm – kierunek w dwudziestowiecznym malarstwie amerykańskim nawiązujący do kubizmu i futuryzmu, znany również jako realizm kubistyczny.

Kierunek powstał w czasie I wojny światowej w Stanach Zjednoczonych i rozwijał się w okresie międzywojennym. Do jego najważniejszych przedstawicieli zaliczani są Charles Demuth, Elsie Driggs, Georgia O’Keeffe i fotograf Charles Sheeler. Precyzjoniści uważali się za artystów amerykańskich i unikali wpływów europejskich, nigdy nie ogłosili manifestu artystycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Precyzować

1. określać coś dokładniej, dopowiadać szczegóły, uściślać
2. precyzować się - stawać się dokładniej określonym; uściślać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprecyzować)

(1.1) określać dokładnie, z precyzją

czasownik zwrotny niedokonany precyzować się (dk. sprecyzować się)

(2.1) stawać się dokładnie określonym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Precyzyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób precyzyjny, dokładny

#### Źródła:

Wiktionary

# Precyzyjniej

stopień wyższy od przysłówka: precyzyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Precyzyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: precyzyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Precyzyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co precyzyjne; cecha tych, którzy są precyzyjni

#### Źródła:

Wiktionary

# Precyzyjny

odznaczający się precyzją, wykonany z precyzją

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły

(1.2) taki, który wyrabia narzędzia tego typu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Precz

przysłówek oznaczający chęć wypędzenia ("Precz z moich oczu!"), gwałtowną niechęć wobec czegoś, kogoś ("Precz z kaczuchą!") lub występujący wspólnie z czasownikami oznaczającymi oddalanie się, wyrzucanie kogoś, czegoś ("Poszedł precz.")

przysłówek

(1.1) w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

wykrzyknik

(2.1) gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preczów

Preczów – wieś (sołectwo) w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Psary.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Predator

- Predator – seria amerykańskich filmów fantastycznonaukowych
  - Predator (1987)
  - Predator 2 (1990)
  - Obcy kontra Predator (2004) – crossover Predatora z serią Obcy
  - Obcy kontra Predator 2 (2007) – kontynuacja powyższego filmu
  - Predators (2010)
  - Predator (2018)
  - Predator: Prey (2022)

  #### Źródła:

  Wikipedia

# Predazzo

[czytaj: predaco] miejscowość i gmina we Włoszech

Predazzo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Trydent położona w Dolinie Val di Fiemme.

Według danych na rok 2014 gminę zamieszkiwały 4536 osób, gęstość zaludnienia wynosiła 41,3 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Predefiniować

wstępnie definiować

#### Źródła:

SJP.pl

# Predella

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. dolna część retabulum ołtarza;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Predestynacja

1. los, przeznaczenie
2. w wielu religiach (głównie w kalwinizmie): pogląd, że to Bóg z góry wyznacza pośmiertny los człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przeznaczenie, los, który jest przeznaczony z góry

(1.2) filoz. przekonanie, że los człowieka (jego potępienie lub zbawienie) jest przesądzony w momencie urodzenia

Predestynacja (od łac. praedestinare, gr. προοριζειν, „przeznaczyć z góry”) – koncepcja religijna, według której losy człowieka (jego zbawienie lub potępienie) są z góry określone przez wolę Boga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Predestynować

przeznaczać do czegoś, na coś, na kogoś, przesądzać o czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Prędki

1. odbywający się lub dokonujący czegoś w szybkim tempie;
2. dziejący się lub działający natychmiast, bez zwłoki; też: mający zaraz nastąpić;
3. potocznie: bezzwłocznie i żywo reagujący na coś, niepanujący nad emocjami

przymiotnik

(1.1) szybki, odznaczający się dużą szybkością

(1.2) taki, który ma za chwilę nastąpić

(1.3) taki, który reaguje bardzo gwałtownie, szybko, bez zastanowienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prędko

przysłówek

(1.1) szybko, z dużą prędkością

wykrzyknik

(2.1) wyraża ponaglenie do zrobienia czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Prędkonogi

szybko biegający

#### Źródła:

SJP.pl

# Prędkość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu

(1.2) fiz. wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

(1.3) fiz. wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu

Prędkość – wielkość fizyczna opisująca szybkość zmiany położenia ciała względem układu odniesienia. Prędkość jest podstawową koncepcją kinematyki, gałęzi mechaniki klasycznej opisującej ruch ciał.

Prędkość może określać:

- wektorową wielkość fizyczną wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu,
- skalarną wielkość oznaczającą przebytą drogę w jednostce czasu zwaną szybkością.

Jednostką prędkości w układzie SI jest metr na sekundę (m/s).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prędkościomierz

miernik prędkości, zazwyczaj liniowej; szybkościomierz (przestarzale)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. urządzenie służące do pomiaru prędkości

- prędkościomierz (lotnictwo)
- prędkościomierz (motoryzacja)
- prędkościomierz kontrolny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prednizon

syntetyczny glikokortykosteroid, analog kortyzolu

Prednizon – organiczny związek chemiczny, syntetyczny glikokortykosteroid, analog kortyzolu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Predominacja

znaczna dominacja nad kimś lub czymś; górowanie, przewaga, pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Prędszy

stopień wyższy od przymiotnika: prędki

#### Źródła:

SJP.pl

# Predykacja

1. w językoznawstwie:
a) związek składniowy między podmiotem a orzeczeniem;
b) orzekanie o przedmiocie;
2. w logice: formułowanie sądu orzekającego

Predykacja – stosunek składniowy, który zachodzi we wszystkich zdaniach (lub ich ekwiwalentach) w związku składniowym między podmiotem a orzeczeniem.Istotą predykacji czyli orzekania jest przypisanie pewnemu fragmentowi rzeczywistości określonych pewnych własności wraz z wyrażaniem postawy modalnej nadawcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Predykant

kaznodzieja protestancki

#### Źródła:

SJP.pl

# Predykat

1. w semantyce: wyrażenie opisujące cechę przedmiotu lub relację między przedmiotami;
2. w semantyce: treść takiego wyrażenia;
3. w językoznawstwie: orzeczenie lub orzecznik;
4. w logice tradycyjnej: część zdania, w której stwierdza się coś o podmiocie;
5. w logice współczesnej: wyrażenie opisujące jakąś relację lub właściwość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) log. wyrażenie, które opisuje jakąś właściwość lub relację

Predykat – wieloznaczny termin mogący oznaczać:

1. funktor zdaniotwórczy od x argumentów nazwowych;
2. funkcję zdaniową argumentów nazwowych;
3. wyrażenie opisujące pewne własności lub relacje.

W rachunku predykatów pierwszego rzędu (rachunku kwantyfikatorów) występują symbole P, Q, R itd. reprezentujące predykaty jednoargumentowe. W terminologii gramatycznej predykatom jako funktorom zdaniotwórczym swobodnie odpowiadają osobowe formy czasownika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Predykatyw

w językoznawstwie: wyraz, który pełni funkcję czasownika, ale nie ma końcówek fleksyjnych i nie łączy się z podmiotem w mianowniku, np. trzeba, należy, warto, wiadomo, brak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nieodmienny wyraz pełniący funkcję czasownika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Predykatywnie

przysłówek

(1.1) gram. na sposób predykatywny

#### Źródła:

Wiktionary

# Predykatywność

→ predykatywny

Patrz:predykatywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Predykatywny

w językoznawstwie: będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia; orzeczeniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. będący orzeczeniem lub pełniący funkcję orzeczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Predykcja

w matematyce: przewidywanie cech statystycznych zjawisk losowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stat. ekon. proces przewidywania przyszłych realizacji lub cech statystycznych w zjawiskach losowych

(1.2) przewidywane zjawisko lub cecha

Prognozowanie (późnołac. prognosis, od starogr. πρόγνωσις, nowogr. πρόγνωση prōgnosis, od πρoγιγνώσκειν progignōskein, „wiedzieć wcześniej”, od pro- „wcześniej, przed” i gignōskein, „dowiedzieć się”) lub predykcja (łac. prædictus, im. od prædicere, „przepowiadać”, od præ-, „przed, wcześniej, pra-” i dicere, „mówić”) – naukowy sposób wnioskowania służący przewidzeniu tego, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Predykcyjny

proroczy, przewidujący; predyktywny

przymiotnik

(1.1) związany z predykcją, przewidywaniem; oparty na predykcji; służący do przewidywania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Predyktor

1. w statystyce: zmienna modelu statystycznego, stosowana w prognozowaniu; zmienna niezależna, zmienna objaśniająca;
2. w medycynie: czynnik wskazujący na prawdopodobną odpowiedź na planowane leczenie; czynnik predykcyjny;
3. w sejsmologii: zjawisko będące zwiastunem trzęsienia ziemi

Zmienna objaśniająca / egzogeniczna / zewnętrzna / predyktor/ regresor – zmienna w modelu statystycznym (czyli także np. w modelu ekonometrycznym), na podstawie której wyznacza się prognozę zmiennej objaśnianej (endogenicznej). Zmiennych objaśniających zwykle występuje wiele w jednym modelu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Predyktywność

→ predyktywny

Patrz:predyktywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Predyktywny

proroczy, przewidujący; predykcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Predylekcja

książkowo: skłonność, upodobanie do czegoś; inklinacja, zamiłowanie, zainteresowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. skłonność do kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Predylekcyjny

→ predylekcja

Patrz:predylekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Predysponować

usposabiać, przeznaczać kogoś do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Predyspozycja

wrodzona skłonność lub zdolność do czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wrodzona skłonność lub zdolność do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Predyspozycyjny

→ predyspozycja

przymiotnik

(1.1) przym. od predyspozycja

Patrz:predyspozycja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prędzej

1. stopień wyższy od przysłówka: prędko;
2. raczej, łatwiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prędziuchny

pieszczotliwie: prędki; prędziutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prędziutki

zdrobnienie od: prędki

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: prędki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preegzystencja

istnienie kogoś lub czegoś przed obecnym istnieniem, we wcześniejszym wcieleniu lub postaci; praegzystencja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. teol. istnienie przed obecną egzystencją;

Preegzystencja (przedistnienie) – wiara w istnienie duszy przed poczęciem człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preegzystencjalistka

→ preegzystencjalista

Patrz:preegzystencjalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Preegzystencjalistyczny

→ preegzystencja

Patrz:preegzystencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Preejakulacyjny

→ preejakulacja

Patrz:preejakulacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Preejakulat

płyn wydzielany przez gruczoły męskich narządów rozrodczych podczas pobudzenia seksualnego

Preejakulat, płyn ejakulacyjny (niepopr. przedwytrysk; z łac. pre – przed + ejakulat) – wydzielina gruczołów opuszkowo-cewkowych oraz gruczołów cewkowych wydzielających śluz, wydobywająca się z penisa podczas pobudzenia seksualnego, pełniąca funkcję naturalnego lubrykantu. Ilość wydzielanego preejakulatu jest zmienna osobniczo; niektórzy mężczyźni w ogóle nie produkują preejakulatu, a inni nawet ponad 5 ml.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preeklampsja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Preenzym

nowo zsyntetyzowana cząsteczka białka enzymatycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Preewangelizacja

działalność poprzedzająca głoszenie Ewangelii

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefabrykacja

przemysłowa produkcja elementów składowych budowli; wytwarzanie prefabrykatów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefabrykacyjny

dotyczący prefabrykacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefabrykat

element składowy budowli, który pochodzi z produkcji przemysłowej

Prefabrykat – półprodukt, typowy element budowlany służący do montażu na placu budowy, np. płyta stropowa.

Prefabrykatem jest każdy element budowlany lub konstrukcyjny, którego parametry użytkowania są zbliżone do pożądanych lub wymagają niewielkiej obróbki (np. mechanicznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prefabrykatornia

wytwórnia prefabrykatów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefabrykować

produkować elementy budowlane

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefacja

w Kościele katolickim: część mszy poprzedzająca liturgię Eucharystii

Prefacja (łac. praefatio – przedmowa) – modlitwa dziękczynna, rozpoczynająca modlitwę eucharystyczną w rzymskiej tradycji liturgicznej, przede wszystkim w Kanonie rzymskim. Stąd przeszła do liturgii niektórych wyznań chrześcijańskich z nurtu reformacyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prefekt

1. naczelnik;
2. katecheta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;

(1.2) adm. urzędnik administracyjny w m.in. Francji, lub Księstwie Warszawskim;

(1.3) uczący religii w szkole

(1.4) przełożony w seminariach duchownych

(1.5) kardynał stojący na czele kongregacji

(1.6) eduk. w niektórych krajach uczeń odpowiedzialny za porządek w klasie i szkole;

- prefekt – tytuł wyższych oficerów i urzędników w starożytnym Rzymie
- prefekt – urzędnik administracji
- prefekt – urzędnik administracji Watykanu
- prefekt – urzędnik administracji kościelnej, odpowiedzialny za organizację kształcenia katechetycznego w parafii lub diecezji
- prefekt – urzędnik administracji Księstwa Warszawskiego
- prefekt – w krajach anglosaskich uczeń odpowiedzialny za porządek wśród uczniów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prefektka

→ prefekt; katechetka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefektura

1. urząd prefekta; kancelaria prefekta;
2. obszar podlegający władzy prefekta;
3. jednostka administracyjna w niektórych krajach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd prefekta

(1.2) godność prefekta

(1.3) teren działania prefekta

- urząd prefekta i okres jego kadencji
- prefektura (starożytność) – urząd prefekta i okres jego kadencji oraz jednostka podziału administracyjnego w starożytnym Rzymie
- prefektura – jednostka podziału administracyjnego (ogólnie)
- prefektury Japonii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prefekturalny

→ prefektura

Patrz:prefektura

#### Źródła:

SJP.pl

# Preferans

trzyosobowa lub czteroosobowa gra (w 32 karty)

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) dawna gra karciana

Preferans - gra karciana dla 3 osób polegająca na braniu lew podobna do brydża. W preferansie gracze licytują o prawo wyboru koloru atutowego i bycia rozgrywającym. Licytacja bardzo przypomina tę z brydża. Cechą niezwykłą preferansa jest to, że obrońcy nie muszą brać udziału w rozgrywce - mogą się wycofać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preferansik

zdrobnienie od: preferans

#### Źródła:

SJP.pl

# Preferencja

1. przedkładanie czegoś nad coś, uważanie za ważniejsze w danej hierarchii;
2. ułatwienia dla pewnych osób lub instytucji, które nie są dostępne innym; korzystniejsze warunki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uprzywilejowanie, przedkładanie czegoś, stawianie kogoś wyżej

(1.2) korzystniejsze warunki stworzone jakiejś osobie lub organizacji

Preferencje (ang. preference) są podstawowym pojęciem w teorii ekonomii oraz w mikroekonomii, szczególnie w teorii wyboru konsumenta i w teorii gier. Preferencje konsumenta odzwierciedlają i formalizują gusty konsumenta i nie zależą w żaden sposób od cen dóbr lub budżetu konsumenta, lecz wyłącznie od zadowolenia, satysfakcji, szczęścia lub użyteczności jakie mu zapewniają. Preferencje pozwalają konsumentowi dokonywać wyborów w obliczu rozmaitych alternatyw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preferencje

1. przedkładanie czegoś nad coś, uważanie za ważniejsze w danej hierarchii;
2. ułatwienia dla pewnych osób lub instytucji, które nie są dostępne innym; korzystniejsze warunki

#### Źródła:

SJP.pl

# Preferencyjność

cecha tego, co związane jest ze stwarzaniem komuś lub czemuś korzystniejszych warunków

#### Źródła:

SJP.pl

# Preferencyjny

korzystniejszy dla pewnych osób lub instytucji, na lepszych warunkach, niż oferowane innym

#### Źródła:

SJP.pl

# Preferować

dawać komuś lub czemuś pierwszeństwo, bardziej lubić; woleć

czasownik

(1.1) dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

(1.2) popierać, wyróżniać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|preferować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prefiguracja

fakt, zjawisko, zdarzenie zapowiadające późniejsze wydarzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefiguracyjny

dotyczący prefiguracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefiks

cząstka wyrazu znajdująca się przed jego rdzeniem lub jedna z kilku cząstek poprzedzających rdzeń wyrazu; przedrostek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

(1.2) inform. napis, który jest początkiem innego napisu;

Przedrostek, prefiks (od łac. praefixus „przymocowany na przedzie”) – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany do początku słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prefiksacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dodawanie prefiksów do tematów wyrazowych i tworzenie w ten sposób nowych wyrazów

#### Źródła:

Wiktionary

# Prefiksalny

utworzony za pomocą prefiksu, zawierający prefiks; będący prefiksem, należący do prefiksu; przedrostkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefiksoid

element morfologiczny mający funkcję prefiksu, ale niebędący formalnie prefiksem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prefiksowy

→ prefiks

Patrz:prefiks

#### Źródła:

SJP.pl

# Preforma

półfabrykat do produkcji butelek i puszek

#### Źródła:

SJP.pl

# Preformacja

Preformacja (łac. prae- „przed”, „w przód”, „najpierw”, „bardzo” + formatio „kształt”, „zarys”, „utwór”), także preformizm – jedna z hipotez biologii rozwoju, mająca swe korzenie w XVII wieku. Zakłada ona, że miniaturowy, ale całkowicie ukształtowany organizm ludzki (łac. homunculus = „człowieczek”, „karzełek”) znajduje się w plemniku (według animalkulistów) lub w jaju (według owulistów). Komórki generatywne homunculusa miały również zawierać w pełni ukształtowaną istotę ludzką, tyle że jeszcze bardziej zminiaturyzowaną itd. Sama embriogeneza miała więc polegać tylko na powiększaniu się rozmiarów ciała, bowiem wszystkie organy były już ukształtowane. Teoria ta odnosiła się także do innych organizmów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pręg

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręga

1. znak w postaci podłużnego, wąskiego pasa, często będący wynikiem jakiegoś działania; linia, smuga;
2. mięso wołowe z ćwierci tylnej lub przedniej, od łopatki do kolan

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długi i wąski ślad na czymś

(1.2) kulin. mięso wołowe z ćwierci przedniej, od łopatki do kolana

Pręga

- znak w kształcie długiego, wąskiego pasa
  - pręga grzbietowa
- rodzaj mięsa wołowego
- pręgi (hydrologia), antypręgi (hydrologia)
- Pręgi – film
- Pręga – struga, dopływ Myśli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pregabalina

organiczny związek chemiczny, lek przeciwlękowy i przeciwpadaczkowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek stosowany w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego i zaburzeń lękowych; pochodna kwasu gamma-aminomasłowego

Pregabalina – organiczny związek chemiczny, pochodna kwasu γ-aminomasłowego. Jest lekiem przeciwpadaczkowym i przeciwlękowym stosowanym w leczeniu padaczki, bólu neuropatycznego, fibromialgii, zespołu niespokojnych nóg i zespołu lęku uogólnionego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pręgierz

w średniowieczu: słup, przy którym wystawiano na widok publiczny przestępców i wymierzano im karę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;

(1.2) hist. kara w postaci publicznej chłosty pod tym słupem

Pręgierz (niem. Pranger) – słup stojący przeważnie przed ratuszem dawnych miast, służący do wymierzania kar.

Do pręgierza wiązano oszustów dla pokazania ich ludowi, i winowajców, skazanych na hańbę publiczną, chłostę lub wyświecenie, czyli wygnanie z miasta (nazwa wzięła się stąd, że pachołkowie miejscy wyprowadzali skazanego za bramy ze światłem). W mniejszych miastach były pręgierze drewniane, w większych kamienne; czasem na szczycie zdobione postacią rycerza z podniesionym mieczem, np. pręgierz w Poznaniu. Bywały również zdobione maszkaronami (np. w Szydłowcu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pręgierzowy

→ pręgierz, np. kolumna pręgierzowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Preglacjalny

dotyczący preglacjału, charakterystyczny dla preglacjału, występujący w tym okresie (np. okres preglacjalny, osady preglacjalne); przedlodowcowy

przymiotnik

(1.1) istniejący/dziejący się przed nastaniem epoki lodowcowej lub pochodzący z tego okresu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preglacjał

w geologii: okres przed najstarszym zlodowaceniem w czwartorzędzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres, który nastąpił przed epoką lodowcową, okres przedlodowcowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pregnyl

hormon stosowany jako lek w zaburzeniach czynności gruczołów płciowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgoboki

1. oryks pręgoboki - gatunek ssaka z podrodziny antylopowców; beisa;
2. delfinek pręgoboki - gatunek delfina

#### Źródła:

SJP.pl

# Pregolski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pregołą, dotyczący Pregoły

#### Źródła:

Wiktionary

# Pręgomysz

rodzaj gryzoni z podrodziny myszy

Pręgomysz (Lemniscomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pręgopłetwy

rzadko: mający pręgowane płetwy

przymiotnik

(1.1) icht. posiadający pręgi na płetwach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pregoreksja

anoreksja dotykająca ciężarne kobiety; ciążoreksja

Pregoreksja, anoreksja ciążowa – pojęcie z zakresu psychologii popularnej; wyróżniana przez niektórych odmiana anoreksji, występująca u kobiet w ciąży. Kobiety cierpiące na pregoreksję głodzą się, chcąc wyglądać atrakcyjnie podczas ciąży i jak najszybciej po porodzie. Pregoreksja nie jest uwzględniona w kryteriach ICD-10 (F50.0) ani DSM-IV (307.1); w przypadku spełnienia kryteriów anoreksji u ciężarnej rozpoznaje się anoreksję (jadłowstręt psychiczny) lub inne zaburzenia odżywiania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pregorektyczka

kobieta cierpiąca na odmianę anoreksji występującą w czasie ciąży; ciążorektyczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgosterny

gołąbczak pręgosterny - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgostrzyżyk

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce

#### Źródła:

Wiktionary

# Pręgoszyi

mangusta pręgoszyja - gatunek ssaka drapieżnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgoudy

pazurogon pręgoudy - gatunek kangura

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) robić pręgi

#### Źródła:

Wiktionary

# Pręgowanie

układ pręg, pasów; wzór w pręgi

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgowany

pokryty pręgami - znakami w postaci podłużnego, wąskiego pasa; pręgowaty

przymiotnik

(1.1) mający pręgi

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: pręgować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pręgowaty

pokryty pręgami - znakami w postaci podłużnego, wąskiego pasa; pręgowany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręgowiec

rodzaj gryzonia z rodziny wiewiórkowatych

Pręgowiec (Tamias) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pręgowo

- Pręgowo – wieś w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy
- Pręgowo – wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn

Zobacz też
  Pręgowo Żuławskie, Pręgowo Gdańskie

#### Źródła:

Wikipedia

# Pręgowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pregoła

rzeka w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego;

Pregoła (ros. Преголя, Priegolja, niem. Pregel, lit. Prieglius, łac. Vatrulia) – rzeka w rosyjskim obwodzie królewieckim.

Pregoła powstaje z połączenia Węgorapy i Instruczy w okolicach Czerniachowska. Głównym jej dopływem jest Łyna. Uchodzi do Zalewu Wiślanego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pregunta

forma średniowiecznej dworskiej poezji hiszpańskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prehistoria

nauka zajmująca się badaniem dziejów od momentu pojawienia się człowieka do pierwszych dokumentów pisanych; historia kultury materialnej; prahistoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

(1.2) bardzo dawne czasy

Prehistoria, prahistoria (łac. præ – przedrostek oznaczający uprzedniość, „przed”, „wcześniej”) – najdłuższy okres dziejów ludzkości, od pojawienia się na Ziemi człowieka zręcznego, do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 2,5 mln lat temu razem z pojawieniem się Homo habilis, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się człowieka rozumnego. Dzieli się na sześć podstawowych epok – daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:

- epoka kamienia – (ok. 2 mln lat – 3400/2000 p.n.e.)
  - paleolit – (ok. 2 mln lat – ok. 11000 p.n.e.)
  - mezolit – (ok. 10000 – ok. 5000 p.n.e.)
  - neolit – (ok. 9000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- eneolit/chalkolit/epoka miedzi – (ok. 6000 – ok. 3400/2000 p.n.e.)
- epoka brązu – (ok. 3400 – ok. 1200/750 p.n.e.)
- epoka żelaza – (ok. 1200 p.n.e. do starożytności).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prehistoryczka

→ prehistoryk

Patrz:prehistoryk

#### Źródła:

SJP.pl

# Prehistoryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prehistoryczne; cecha tych, którzy są prehistoryczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prehistoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

#### Źródła:

Wiktionary

# Prehistoryk

badacz prehistorii

#### Źródła:

SJP.pl

# Prehnit

minerał, zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o żółtawej lub zielonkawej barwie; prenit

Prehnit – nazwa pochodzi od nazwiska holenderskiego pułkownika Hendrika von Prehna (1733–1785), który przywiózł go z Przylądka Dobrej Nadziei do Europy w 1773 r. (A.G. Werner, 1790 r.).

Pospolity minerał rodingitów powstający w ostatnim stadium rodingityzacji na skutek niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych, należy do gromady glinokrzemianów wstęgowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preimplantacyjny

diagnostyka preimplantacyjna - genetyczna analiza komórek jajowych lub zarodków stosowana przy zapłodnieniu pozaustrojowym (in vitro)

#### Źródła:

SJP.pl

# Preinstalacja

umieszczenie źródeł instalacji w pamięci stałej lokalnego komputera celem późniejszego uruchomienia instalatora

#### Źródła:

SJP.pl

# Preinstalować

umieszczać (umieścić) źródła instalacji w pamięci stałej lokalnego komputera celem późniejszego uruchomienia instalatora

#### Źródła:

SJP.pl

# Preis

[czytaj: prejs] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Preisner

[czytaj: PRAJzner] nazwisko

- Walerian Preisner (1894-1966), żołnierz, romanista, bibliotekarz, wykładowca
- Zbigniew Preisner (1955-), kompozytor

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prejotacja

rodzaj dialektyzacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. proces fonetyczny polegający na rozwinięciu się przed samogłoską dźwięku j, np. Jadam zamiast Adam;

Prejotacja – proces fonetyczny (rodzaj protezy) polegający na pojawieniu się /j/ przed samogłoską w nagłosie (na początku wyrazu). Zaszła np. w języku prasłowiańskim i gwarach polskich: anioł > janioł. Prejotacja e-, a- w nagłosie jest zjawiskiem zanikającym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prejudycjalny

przymiotnik

(1.1) praw. będący bazowym do orzekania w podobnej sprawie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prejłowo

Prejłowo (niem. Preylowen, 1938–1945 Preiwils) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.Wieś położona w historycznych granicach Warmii.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prek

przysłówek

(1.1) poznań. precz

wykrzyknik

(2.1) poznań. precz

Osoby o tym nazwisku:

- Aleš Prek – słoweński kierowca wyścigowy i narciarz alpejski.
- Karolina Prek – polska właścicielka ziemska
- Stanisław Prek – polski oficer
- Stefan Prek – polski właściciel ziemski, działacz społeczny, gospodarczy i samorządowy
- Tadeusz Prek – polski właściciel ziemski

Herby rodowe:

- Prek (herb szlachecki)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekambr

okres w dziejach Ziemi obejmujący dwie najstarsze ery: archaiczną i proterozoiczną; kryptozoik, eon kryptozoiczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. jeden z okresów w dziejach Ziemi;

(1.2) twory geologiczne z tego okresu

Prekambr – nieformalna jednostka geochronologiczna w dziejach Ziemi, obejmująca przedział czasu od powstania Ziemi do początku okresu kambryjskiego, czyli interwał wiekowy od 4,6 mld lat do 542 mln lat temu. Prekambrowi odpowiadają wiekowo dwie formalne jednostki stratygraficzne, eony: archaik, proterozoik oraz starszy od archaiku hadeik uznawany kiedyś za eon, obecnie raczej za jednostkę nieformalną. Prekambr obejmuje blisko 85% dziejów Ziemi. Pomimo że jest jednostką nieformalną, to powszechnie jest stosowany w fachowej literaturze, występuje też w oficjalnej tabeli stratygraficznej, jako nieskategoryzowana jednostka powyżej eonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekambryjski

→ prekambr

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z prekambrem, dotyczący prekambru

Patrz:prekambr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekampania

kampania wyborcza odbywająca się przed oficjalnym startem kampanii wyborczej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekampanijny

→ prekampania

Patrz:prekampania

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekariat

ludzie żyjący w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujący na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. socjol. określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

Prekariat (połączenie franc. précaire - niepewny, nietrwały oraz proletariat) – kategoria społeczna, charakterystyczna dla współczesnych rynków pracy, obejmująca osoby zatrudniane w ramach elastycznych form zatrudnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekarium

1. w średniowieczu: umowa użyczenia ziemi bez przekazania pełnego prawa własności;
2. ziemia uzyskana w wyniku takiej umowy

Prekarium, l.m. prekaria (łac. precarium od prex dpn. preces 'prośba') – rodzaj umowy, w wyniku której następowało przekazanie drugiej osobie ziemi, jakiejś rzeczy lub prawa w użytkowanie, z zastrzeżeniem zwrotu na każde wezwanie, ponieważ przekazanie takie następowało najczęściej na prośbę przyjmującego, stąd nazwa instytucji. Potocznie to także teren uzyskany na mocy tej umowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prekariusz

człowiek żyjący w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujący na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś bez perspektyw życiowych, bez przyszłości; zaliczający się do prekariatu

Prekariat (połączenie franc. précaire - niepewny, nietrwały oraz proletariat) – kategoria społeczna, charakterystyczna dla współczesnych rynków pracy, obejmująca osoby zatrudniane w ramach elastycznych form zatrudnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekariuszka

kobieta żyjąca w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracująca na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta bez perspektyw życiowych, bez przyszłości; zaliczająca się do prekariatu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekarny

charakterystyczny dla ludzi żyjących w ciągłej niepewności związanej ze swoją sytuacją finansową, pracujących na stażu, tymczasowo lub poniżej swoich kwalifikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekaryjny

→ prekarium

Patrz:prekarium

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekaryzacja

proces charakteryzujący się brakiem stabilizacji życiowej i wzrostem niepewności finansowej związanej z pracą tymczasową, na stażu lub poniżej kwalifikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekaryzować

1. powodować brak stabilizacji życiowej i wzrost niepewności finansowej związanej z pracą tymczasową, na stażu lub poniżej kwalifikacji;
2. prekaryzować się - stawać się niestabilnym i dostępnym okresowo, powodując niepewność finansową

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekataliza

wstępne oczyszczanie substancji przed poddaniem jej katalizie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekauzalizm

pogląd filozoficzny opierający się na wyjaśnieniu zjawisk przyrodniczych bez posługiwania się kategorią przyczynowości; indeterminizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekauzalny

→ prekauzalizm

Patrz:prekauzalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekluzja

termin ostateczny dla wykonania pewnych czynności prawnych; termin zawity, termin prekluzyjny

Prekluzja (łac. praeclusio – zamknięcie) – określenie czasu przeznaczonego na dokonanie czynności prawnej, po upływie którego uprawnienie do dokonania czynności wygasa, a jej dokonanie jest pozbawione skutków prawnych. Prekluzja należy do kategorii terminów stanowczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prekluzyjny

termin prekluzyjny - termin, po którego upływie nie można wykonać czynności prawnej; termin zawity

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekmurje

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Prekmurje (także Prekomurje, węg. Muravidék, niem. Murland, prek. Prekmürsko) – niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekmurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prekmurjem, dotyczący Prekmurja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. dialekt prekmurski języka słoweńskiego;

#### Źródła:

Wiktionary

# Prekognicja

rzekoma zdolność postrzegania lub przewidywania zdarzeń przed ich faktycznym wystąpieniem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekognicyjny

→ prekognicja; prekognitywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekognitywny

→ prekognicja; prekognicyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekolumbijski

odnoszący się do Ameryki z czasów przed jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba (1492 r.); przedkolumbijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekonfigurować

wstępnie konfigurować (skonfigurować)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekonizacja

w Kościele katolickim: zatwierdzenie i uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji biskupa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża;

Prekonizacja (łac. praeconizatio – „ogłoszenie”) – w Kościele katolickim uroczyste ogłoszenie przez papieża nominacji nowego biskupa. Od tego momentu aż do przyjęcia święceń biskupich - sakry - dana osoba duchowna pozostaje biskupem-nominatem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekonizacyjny

przymiotnik od: prekonizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekonizować

dokonywać prekonizacji

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) kośc. mianować biskupa lub kardynała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekonizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kośc. mianowanie lub zatwierdzenie wyboru biskupa przez papieża

#### Źródła:

Wiktionary

# Prekonklawe

obrady kardynałów przed konklawe

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekonsultacje

wstępne konsultacje

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekorekcja

w telekomunikacji: zmiana charakterystyki sygnału na wejściu (urządzenia, kabla), kompensująca jego oczekiwaną deformację na drodze transmisji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekos

rasa owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekosy

rasa owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekubizm

okres w sztuce przed kubizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prekursor

człowiek wyprzedzający swoje czasy, zapoczątkowujący jakąś ideę, jakiś kierunek itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. substancja towarzysząca pierwszemu stadium reakcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prekursorka

kobieta wyprzedzająca swoje czasy, zapoczątkowująca jakąś ideę, kierunek itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: prekursor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekursorski

wyprzedzający kogoś, coś w jakiejś dziedzinie, zapowiadający jakiś nowy kierunek, okres itp.; odkrywczy, nowatorski, poprzedzający

przymiotnik

(1.1) wyprzedzający swoje czasy w danej dziedzinie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prekwalifikacja

procedura mająca miejsce przed przetargiem, pozwalająca na wybranie najodpowiedniejszych kandydatów spośród chętnych do udziału w przetargu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prelegencki

odnoszący się do prelegenta lub prelekcji, właściwy prelegentom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prelegent

osoba wygłaszająca prelekcję

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację

Prelekcja – forma wykładu dla szerokiego grona odbiorców (z reguły nie związanych z daną dziedziną wiedzy) na określony temat, co do zasady o charakterze popularnonaukowym. Prelegent najczęściej przedstawia temat w sposób subiektywny lub częściowo subiektywny. Celem prelekcji jest przekonanie słuchaczy do jakiejś wizji, nakłonienie do zaakceptowania określonych poglądów, postaw, czy zachowań, a także zachęcenie do podjęcia jakiegoś działania, czy zainteresowania się jakąś tematyką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prelegentka

kobieta wygłaszająca prelekcję

#### Źródła:

SJP.pl

# Prelekcja

wykład dla szerokiego grona publiczności mający charakter popularyzacyjny, popularnonaukowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okazjonalny wykład naukowy lub popularnonaukowy na jakiś temat;

Prelekcja – forma wykładu dla szerokiego grona odbiorców (z reguły nie związanych z daną dziedziną wiedzy) na określony temat, co do zasady o charakterze popularnonaukowym. Prelegent najczęściej przedstawia temat w sposób subiektywny lub częściowo subiektywny. Celem prelekcji jest przekonanie słuchaczy do jakiejś wizji, nakłonienie do zaakceptowania określonych poglądów, postaw, czy zachowań, a także zachęcenie do podjęcia jakiegoś działania, czy zainteresowania się jakąś tematyką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prelekcyjny

dotyczący prelekcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Preliminaria

wstępne rozmowy pokojowe; układy tymczasowe

Preliminaria – karta lub karty tytułowe bądź też substytut strony tytułowej także verso karty tytułowej (imprimatur, przywilej drukarski) oraz wszystkie karty ją poprzedzające, np. frontyspis, karta przedtytułowa, także okładka, ale tylko wtedy, gdy jest integralną częścią oryginalnej postaci wydania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preliminarium

1. wstęp, początek czegoś;
2. preliminarium pokojowe - wstępny traktat pokoju zawierany pomiędzy stronami prowadzącymi wojnę

#### Źródła:

SJP.pl

# Preliminarz

1. plan finansowy jednostki budżetowej;
2. projekt budżetu państwa;
3. zestawienie przewidywanych wydatków i dochodów;
4. dawniej: preliminaria

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zarz. księg. zestawienie planowaćanowanych dochodów i wydatków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prelogiczny

w psychologii: jeszcze nie poddany dyscyplinie logicznego myślenia, nie kierowany logiką; przedlogiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prelude

[czytaj: preljud] samochód typu Honda Prelude

#### Źródła:

SJP.pl

# Preludiowy

przymiotnik od: preludium

#### Źródła:

SJP.pl

# Preludium

1. wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu;
2. samodzielny, krótki utwór muzyczny;
3. przenośnie: wstęp do czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu

(1.2) muz. samodzielny, krótki utwór instrumentalny

(1.3) wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

Preludium, praeambulum – instrumentalna forma muzyczna, która jest wstępem do większego dzieła muzycznego.

Początkowo, w XV w. był to krótki utwór figuracyjny z fragmentami akordowymi improwizowany na organach lub lutni, ułatwiający śpiewakom i wykonawcom intonowanie (tzn. ustalający tonację przed rozpoczęciem śpiewu). Po 1650 r. weszło w skład sonaty kameralnej i suity jako ich pierwsza część. Pojawiało się także w połączeniu z fugą, np. dwa tomy preludiów i fug, uporządkowanych chromatycznie napisał Jan Sebastian Bach. Podobne cykle komponowano jednak wcześniej (np. Girolamo Frescobaldi), ale także później (np. Ferruccio Busoni). Powstawały też pojedyncze preludia z fugami (np. Johannes Brahms, César Franck, Max Reger, Arthur Honegger: Prelude, arioso et fughetta sur le nom de BACH).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premacy

[czytaj: premas-i] samochód typu Mazda Premacy

#### Źródła:

SJP.pl

# Premedykacja

medycyna: farmakologiczne przygotowanie pacjenta do operacji przez podanie mu środków uspokajających, przeciwlękowych

Premedykacja – farmakologiczne przygotowanie chorego do operacji.

Celem premedykacji jest:

- zniesienie lęku, niepokoju, bólu, wprowadzenie pacjenta w dobry nastrój,
- wywołanie u pacjenta stanu głębokiego uspokojenia bez zniesienia odruchów obronnych i zdolności do współpracy,
- spowodowanie niepamięci,
- zahamowanie niekorzystnych odruchów, jak wydzielania śliny i pobudliwości nerwu błędnego, mogących powodować niebezpieczne reakcje podczas operacji,
- ułatwienie wprowadzenia do znieczulenia,
- umożliwienie zastosowania mniejszych dawek leków znieczulających,
- zmniejszenie bólu, nudności i wymiotów po operacji,
- zapobieżenie lub zmniejszenie występowania działań niepożądanych leków stosowanych do znieczulenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Premedytacja

1. zaplanowane działanie o charakterze negatywnym lub wręcz zaskakującym;
2. dokładne zaplanowanie i przygotowanie przestępstwa;
3. działanie z pełną świadomością

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obmyślenie planu działania

(1.2) dokładne obmyślenie planu przestępstwa

Zamiar bezpośredni – postać zamiaru w rozumieniu prawa karnego polegająca na tym, że sprawca chce popełnić czyn zabroniony (art. 9 § 1 k.k.).

Sprawca popełniający czyn zabroniony w zamiarze bezpośrednim ma świadomość i wolę realizacji jego ustawowych znamion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premetro

system publicznego transportu zbiorowego, stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. system transportu publicznego stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem;

Premetro – system publicznego transportu zbiorowego najczęściej stanowiący formę przejściową pomiędzy tramwajem a metrem. Premetro kursuje po bezkolizyjnych trasach (lub bezkolizyjnych odcinkach tras), przystosowanych do późniejszego przekształcenia i włączenia w sieć metra. Budowle inżynierskie (tunele, wiadukty) są dopasowane również do skrajni metra.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premia

1. dodatek do pensji przyznawany pracownikowi w zależności od wyników jego pracy;
2. nagroda pieniężna, gratyfikacja finansowa;
3. miejsce na trasie wyścigu kolarskiego, gdzie zawodnicy mogą zdobyć dodatkowe punkty; też: tak zdobyte punkty;
4. nagroda za coś, często mająca zachęcić do czegoś osobę nagradzaną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

(1.2) w niektórych grach: dodatkowe punkty lub inna nagroda za wykonanie zadania niebędącego celem gry

Premia – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Cusio Ossola.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 605 osób, 6,9 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premiant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ten, który jest premiowany

#### Źródła:

Wiktionary

# Premier

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. szef, kierownik rządu;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) polit. kobieta sprawująca urząd premiera (1.1)

forma rzeczownika.

(3.1) D. lm. od: premiera

Premier (z fr. premier – pierwszy) – reprezentant i kierownik rządu, o różnym zakresie uprawnień w zależności od systemu prawnego danego państwa. Najczęściej organizuje i koordynuje prace rządu, zwołuje jego posiedzenia, ma prawo do wnioskowania powołań i odwołań pozostałych członków rządu oraz obsadza niektóre ważne stanowiska i urzędy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premiera

wystawienie danej sztuki, inscenizacji lub zaprezentowanie filmu po raz pierwszy w danym miejscu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. teatr. pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lp. od: premier

Premiera (z fr. première – „pierwsza”, od wyrażenia première représentation – „pierwsze przedstawienie”) – pierwsze przedstawienie danego utworu lub towaru szerokiej publiczności.

Początkowo określenie odnosiło się wyłącznie do inscenizacji teatralnej bądź operowej – przy czym obejmuje ono oddzielnie każdą inscenizację (nawet tego samego utworu). Obecnie termin ten rozciągnięto na inne dziedziny – mówi się o premierze filmowej, wydawniczej bądź gry komputerowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premierka

→ premier

Patrz:premier

#### Źródła:

SJP.pl

# Premierostwo

premier z żoną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urząd premiera

(1.2) czas sprawowania urzędu premiera

(1.3) premier i jego żona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Premierować

potocznie:
1. mieć swoją premierę;
2. pełnić urząd premiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Premierowicz

syn premiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Premierówna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka premiera

#### Źródła:

Wiktionary

# Premierowo

przysłówek

(1.1) wystawiając pierwszy raz

#### Źródła:

Wiktionary

# Premierowy

→ premiera

przymiotnik relacyjny

(1.1) film. teatr. związany z premierą, dotyczący premiery

Patrz:premiera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Premierzyca

lekceważąco lub potocznie: pani premier

#### Źródła:

SJP.pl

# Premiks

dodatek witaminowo-mineralny do mieszanek dla drobiu

#### Źródła:

SJP.pl

# Preminger

Osoby o tym nazwisku:

- Abraham Preminger – radziecki oficer
- Otto Preminger – austriacki aktor i amerykański reżyser filmowy

#### Źródła:

Wikipedia

# Premiówka

1. potocznie: nagroda punktowa za zakupy, wymienialna na nagrodę rzeczową;
2. obligacja państwowa w Polsce międzywojennej;
3. dawniej: bilet pożyczki premiowej; pożyczka premiowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Premiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z premią, dotyczący premii

#### Źródła:

Wiktionary

# Premisa

dawniej:
1. przesłanka;
2. urlop, zwolnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Premium

dawniej: premia

#### Źródła:

SJP.pl

# Premonstrant

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; premonstratens, norbertanin

#### Źródła:

SJP.pl

# Premonstrantka

rzadko: zakonnica norbertanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Premonstratens

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; norbertanin, premonstrant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. katolicki zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w 1120 przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laon we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna.

Zakon norbertanów w XIV wieku obejmował 655 opactw i probostw. Obecnie w świecie jest około 1450 zakonników w 51 domach. Zakon wydał 10 świętych i 4 błogosławionych. Wśród błogosławionych jest też polska norbertanka, Bronisława z Krakowa. Pierwsi premonstratensi przybyli do Polski w 1126 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Premonstratensi

członek zgromadzenia zakonnego kanoników regularnych, założonego w 1121 roku we francuskiej miejscowości Prémontré; norbertanin, premonstrant

Norbertanie (Premonstratensi) – zakon rzymskokatolicki założony w 1120 przez św. Norberta z Xanten w miejscowości Prémontré koło Laon we Francji. Oparty jest na regule św. Augustyna.

Zakon norbertanów w XIV wieku obejmował 655 opactw i probostw. Obecnie w świecie jest około 1450 zakonników w 51 domach. Zakon wydał 10 świętych i 4 błogosławionych. Wśród błogosławionych jest też polska norbertanka, Bronisława z Krakowa. Pierwsi premonstratensi przybyli do Polski w 1126 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prenatalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prenatalne; cecha tych, którzy są prenatalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prenatalny

dotyczący okresu życia płodowego; przedurodzeniowy

przymiotnik

(1.1) med. związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prenit

minerał, zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o żółtawej lub zielonkawej barwie; prehnit

Prehnit – nazwa pochodzi od nazwiska holenderskiego pułkownika Hendrika von Prehna (1733–1785), który przywiózł go z Przylądka Dobrej Nadziei do Europy w 1773 r. (A.G. Werner, 1790 r.).

Pospolity minerał rodingitów powstający w ostatnim stadium rodingityzacji na skutek niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych, należy do gromady glinokrzemianów wstęgowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prenocefal

rodzaj dinozaura z rodziny pachycefalozaurów

Prenocefal (Prenocephale) – dinozaur z rodziny pachycefalozaurów (Pachycephalosauridae); jego nazwa oznacza stroma głowa.

Żył w epoce późnej kredy (ok. 83-65 mln lat temu) na terenach centralnej Azji. Długość ciała ok. 2-3 m, wysokość ok. 120 cm masa ok. 130 kg. Jego szczątki znaleziono w Mongolii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prenonim

pseudonim składający się z prawdziwych imion używającej go osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Prenumerata

opłacenie z góry ustalonej liczby kolejnych numerów jakiegoś czasopisma lub kolejnych tomów książki z gwarancją ciągłości ich otrzymywania; kwota opłaty za taką usługę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

(1.2) egzemplarz czasopisma otrzymany w ramach prenumeraty (1.1)

Prenumerata – usługa polegająca na zapłaceniu z góry za określoną liczbę kolejnych numerów czasopisma lub tomów książki w zamian za zapewnienie ciągłości ich dostarczania. Prenumerata to także kwota, którą płaci się za tę usługę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prenumerator

osoba prenumerująca czasopisma lub książki ukazujące się w tomach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która wykupiła prenumeratę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prenumeratorka

kobieta prenumerująca czasopisma lub książki ukazujące się w tomach

#### Źródła:

SJP.pl

# Prenumeratorowy

przymiotnik od: prenumerator

#### Źródła:

SJP.pl

# Prenumerować

opłacać z góry otrzymywanie ustalonej liczby kolejnych numerów czasopisma lub kolejnych tomów książki z gwarancją ciągłości ich otrzymywania; subskrybować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaprenumerować)

(1.1) otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prenylamin

syntetyczny preparat leczniczy, powodujący rozszerzanie się naczyń wieńcowych i ułatwiający dotlenienie mięśnia sercowego; stosowany głównie w dusznicy bolesnej i w niewydolności wieńcowej; corontin; segontin

#### Źródła:

SJP.pl

# Preokupacja

dawniej: zajęcie, zaprzątnięcie czymś umysłu

#### Źródła:

SJP.pl

# Preopinant

poprzedni wnioskodawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Preorder

zamówienie produktu przed jego oficjalną premierą; pre-order

#### Źródła:

SJP.pl

# Preorderowy

→ preorder

Patrz:preorder

#### Źródła:

SJP.pl

# Preorgazmiczny

przymiotnik

(1.1) seks. taki, który występuje przed orgazmem

(1.2) seks. taki, który jeszcze nie miał orgazmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Preorientacja

wstępne rozeznanie się w czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Preorientacyjny

dotyczący preorientacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepaid

[czytaj: pripejd] sprzedaż określonych towarów na zasadach przedpłaty; pre-paid

Sprzedaż przedpłacona (ang. prepaid) – model sprzedaży, w którym klient dokonuje opłaty z góry, przed otrzymaniem towaru lub skorzystaniem z usługi. Jest powszechnie stosowany w wielu branżach, takich jak telekomunikacja, energetyka czy media.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prepaidowy

→ prepaid [czytaj: pripejdowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od preparat

#### Źródła:

Wiktionary

# Preparacja

1. przygotowanie czegoś do użytku poprzez wykonanie określonych zabiegów technicznych;
2. opracowanie tekstu w celu uwypuklenia jakiejś jego treści ;
3. dawniej, zwykle w liczbie mnogiej: objaśnienia do tekstu w podręczniku;
4. sporządzenie preparatu anatomicznego lub zoologicznego;
5. technika kompozytorska związana ze zmianą brzmienia instrumentu poprzez ingerencję w jego konstrukcję i nietypowy sposób wydobycia dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparacje

1. przygotowanie czegoś do użytku poprzez wykonanie określonych zabiegów technicznych;
2. opracowanie tekstu w celu uwypuklenia jakiejś jego treści ;
3. dawniej, zwykle w liczbie mnogiej: objaśnienia do tekstu w podręczniku;
4. sporządzenie preparatu anatomicznego lub zoologicznego;
5. technika kompozytorska związana ze zmianą brzmienia instrumentu poprzez ingerencję w jego konstrukcję i nietypowy sposób wydobycia dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparacyjny

związany z preparacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparanda

Preparanda – była to szkoła uzupełniająca, przygotowawcza. Miała formę dwuletniego kursu dla młodzieży niemającej ukończonych 7 klas szkoły podstawowej, a przygotowującej się przy seminarium nauczycielskim do zawodu nauczyciela. Istniała w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości.

#### Źródła:

Wikipedia

# Preparat

1. substancja, np. lek lub kosmetyk, o konkretnym zastosowaniu;
2. w biologii: zakonserwowany organizm lub jego część przygotowane do demonstrowania, badania itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania

(1.2) obiekt biologiczny zakonserwowany celem badań lub dydaktyki

- preparat – termin chemiczny
- preparat – termin biologiczny
- biologiczny preparat mikroskopowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preparatka

dawniej: uczniowski zeszycik do notowania słówek przy nauce języka obcego; notatnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparator

1. osoba poddająca organizmy lub ich części specjalnej obróbce w celu przygotowania ich do badań lub demonstracji;
2. osoba przygotowująca coś, poddając składniki specjalnym zabiegom;
3. osoba tworząca fałszywe informacje i nadająca im określoną formę w celu osiągnięcia zamierzonego celu

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparatorka

→ preparator

Patrz:preparator

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparatornia

miejsce obróbki i konserwacji materiałów przywiezionych z terenu w celu przeznaczenia ich do demonstrowania i dalszych badań

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparatorski

→ preparator

Patrz:preparator

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparować

1. przygotowywać coś do użytku, łącząc odpowiednie składniki lub poddając je specjalnym zabiegom;
2. przeinaczać lub naginać informacje albo fakty;
3. sporządzać preparaty anatomiczne, zoologiczne itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Preparowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|preparować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prepers

człowiek samodzielny i zabezpieczony na każdą okazję, biorący odpowiedzialność za przetrwanie własne i swojej rodziny; preppers

#### Źródła:

SJP.pl

# Preperski

→ prepers; prepperski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepolimer

w chemii: monomer lub układ monomerów zdolny do dalszej polimeryzacji przez grupy reaktywne

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepon

w starożytnej teorii literatury: to, co właściwe, stosowane w dziele literackim

#### Źródła:

SJP.pl

# Preponderancja

supremacja, prymat, przewaga, pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Preponowany

rodzajnik preponowany: typ rodzajnika, który nigdy nie występuje po rzeczowniku, ale zawsze jest umieszczany przed nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepozycja

w językoznawstwie:
1. przyimek;
2. umieszczanie wyrazów pomocniczych, np. przyimków, rodzajników itp. przed wyrazami, do których się odnoszą

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepozycyjny

→ prepozycja

Patrz:prepozycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepozyt

1. przewodniczący kapituły katedralnej;
2. tytuł proboszcza kolegiaty;
3. tytuł zastępcy przełożonego w niektórych zakonach

Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus – przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników, czyli kapituły katedralnej lub kolegiackiej, oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich – często w randze prałata lub infułata. Najczęściej prepozytem jest proboszcz parafii kolegiackiej (przykładem kolegiata w Wałbrzychu). Tytuł zastępcy przełożonego (np. opata, przeora) w niektórych zakonach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prepozytura

urząd prepozyta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. godność prepozyta

(1.2) daw. godność przełożonego

Prepozyt, primiceriusz (łac. praepositus – przełożony) – w Kościele rzymskokatolickim przewodniczący kapituły kanoników, czyli kapituły katedralnej lub kolegiackiej, oraz w Zgromadzeniu Księży Kanoników Regularnych Laterańskich – często w randze prałata lub infułata. Najczęściej prepozytem jest proboszcz parafii kolegiackiej (przykładem kolegiata w Wałbrzychu). Tytuł zastępcy przełożonego (np. opata, przeora) w niektórych zakonach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preppers

[czytaj: prepers] człowiek samodzielny i zabezpieczony na każdą okazję, biorący odpowiedzialność za przetrwanie własne i swojej rodziny; prepers

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przygotowuje się na wypadek wojny, klęsk żywiołowych, katastrof itp. – gromadzi zapasy żywności, leków, materiałów, szkoli się z technik surwiwalowych, niekiedy również szykuje broń i buduje prywatny schron

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prepperski

→ preppers [czytaj: preperski]; preperski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prepress

[czytaj: PREpres] środowiskowo: przygotowanie do druku materiałów tekstowych i ilustracyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Preprint

druk wyprzedzający właściwe wydanie; przeddruk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. wersja publikacji naukowej sprzed ukazania się w recenzowanym czasopiśmie naukowym;

Preprint – wstępna wersja publikacji naukowej (zazwyczaj artykułu), która nie została jeszcze opublikowana w czasopiśmie naukowym.

Publikacja w tradycyjnym czasopiśmie naukowym często zajmuje miesiące, a nawet lata od chwili zgłoszenia artykułu, podczas gdy rozwój nauki następuje w ostatnim czasie znacznie szybciej. Umieszczenie w Internecie preprintów artykułów pozwala na udostępnienie wyników badań naukowych innym badaczom bez konieczności długiego oczekiwania na cykl wydawniczy czasopisma, a tym samym nie opóźnia rozwoju nauki, tak jak ma to miejsce w przypadku tradycyjnych wydawnictw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preprodukcja

prace i przygotowania poprzedzające produkcję czegoś, np. filmu, gry komputerowej itd.

Preprodukcja – etap produkcji filmu poprzedzający okres zdjęciowy. Czas ten poświęcony jest na zaczerpnięcie pomysłu do chwili akceptacji scenariusza.W okresie preprodukcji prowadzone są prace przygotowawcze polegające m.in. na:

- Dokumentowaniu tematu
- Pozyskaniu funduszy na realizację filmu
- Kalkulacjach kosztów produkcji
- Podpisaniu wstępnych kontraktów
- Prowadzone są także prace związane z pisaniem scenariusza (synopsisu).
- Wybraniu lokacji
- Określeniu tytułu filmu
- Zatrudnieniu realizatorów
- Określeniu terminu rozpoczęcia i zakończenia zdjęć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preprodukcyjny

→ preprodukcja

Patrz:preprodukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prequel

[czytaj: prikłel] utwór (zwykle film, książka lub gra komputerowa) nawiązujący do innego utworu, poprzedzający jego fabułę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. film. utwór ukazujący wydarzenia fabuły wcześniejszy w stosunku do reszty serii;

Prequel (łac. pre – przed; ang. sequel – ciąg dalszy) – utwór literacki lub filmowy opowiadający wydarzenia wcześniejsze niż opisane w pierwowzorze. Prequele powstają zazwyczaj później niż oryginalne dzieła i często wyjaśniają wątki oraz zdarzenia, o których opowiadała główna część.

Termin „prequel” to neologizm złożony z przedrostka „pre-” (łac. „przed”) i „sequel”. Sequel to kontynuacja utworu przedstawiająca wydarzenia późniejsze niż w pierwowzorze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prerafaeliczny

→ prerafaelizm

Patrz:prerafaelizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prerafaelita

1. członek Bractwa Prerafaelitów, stowarzyszenia artystycznego założonego w Anglii w 1848 roku;
2. malarz tworzący dzieła według koncepcji prerafaelizmu, nurtu w angielskiej sztuce 2. połowy XIX w. nawiązującego do początków renesansu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prerafaelitka

→ prerafaelita

Patrz:prerafaelita

#### Źródła:

SJP.pl

# Prerafaelityczny

→ prerafaelityzm

Patrz:prerafaelityzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prerafaelityzm

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelizm

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. szt. kierunek w sztuce angielskiej w połowie XIX wieku, który nawiązywał do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prerafaelizm

dziewiętnastowieczny kierunek w sztuce zapoczątkowany w Anglii, nawiązujący do sztuki wczesnego włoskiego odrodzenia (przed Rafaelem); prerafaelityzm

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. prerafaelityzm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prereformacja

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prereformacyjny

związany z prereformacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Preria

rozległa równina w Ameryce Północnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preriokur

rodzaj ptaków z podrodziny bażantów

#### Źródła:

SJP.pl

# Preriowiec

gatunek ptaka z rodziny bekasowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preriowy

→ preria; preryjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. biol. związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prerogatywa

przywilej, uprawnienie, pierwszeństwo związane z zajmowanym stanowiskiem lub wykonywaną funkcją

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. szczególne uprawnienie wynikające z piastowanego stanowiska

Prerogatywa (łac. praerogativa) – przywilej, uprawnienie wynikające z zajmowanego stanowiska.

W systemach parlamentarnych kompetencje głowy państwa wyłączone spod kontroli organu przedstawicielskiego, czyli w praktyce niewymagające kontrasygnaty rządowej.

Pojęcie ukształtowało się w Anglii dla określenia tych uprawnień króla, które mógł wykonywać bez uzgadniania z parlamentem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preromański

przedromański;
1. poprzedzający cywilizację romańską;
2. poprzedzający styl romański

#### Źródła:

SJP.pl

# Preromantyczny

→ preromantyzm

Patrz:preromantyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Preromantyzm

Preromantyzm – zespół zjawisk w kulturze i literaturze rozwijający się od połowy XVIII w. i zapowiadający nadejście romantycznego przełomu w kulturze europejskiej.

Należały do nich:

- sentymentalizm, eksponujący rolę uczuć,
- powieść gotycka, intrygująca opisami zdarzeń niezrozumiałych i przerażających,
- historycyzm (przede wszystkim do średniowiecza), a więc do czasów sprzed panowania "cywilizacji rozumu".

#### Źródła:

Wikipedia

# Preryjny

→ preria; preriowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prerią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Presbiopia

niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, prezbiopia, presbyopia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Presbyopia

[czytaj: presbiopia] niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, prezbiopia, presbiopia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preselekcja

wybór poprzedzający głosowanie

Preselekcja – usługa telekomunikacyjna dostępna w pełnym zakresie wyłącznie dla abonentów sieci telefonii stacjonarnej operatora o znaczącej pozycji rynkowej (Telekomunikacja Polska S.A.), umożliwiająca ustanowienie innego niż TP S.A. operatora telekomunikacyjnego, za pośrednictwem którego zestawiane będą krajowe i międzynarodowe połączenia do innych użytkowników końcowych. Połączenie są realizowane poprzez wybieranie z aparatu telefonicznego numeru abonenta, bez konieczności każdorazowego wskazywania numeru dostępu (NDS) wybranego operatora. Preselekcja nie ma wpływu na sposób zestawiania połączeń alarmowych, do służb o skróconej numeracji, a także do "sieci inteligentnej" (usługi o podwyższonej opłacie, a także infolinie 800/801), które zawsze są zestawiane przez operatora telekomunikacyjnego, któremu płacimy abonament telefoniczny. Abonenci TPS.A. mogą wybrać przez złożenie zlecenia preselekcji jednego dostawcę publicznie dostępnych usług telefonicznych w zakresie połączeń krajowych oraz jednego w zakresie połączeń międzynarodowych, co nie wyklucza możliwości wyboru tego samego dostawcy usług dla połączeń krajowych i międzynarodowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preselekcyjny

związany z preselekcją

#### Źródła:

SJP.pl

# Presemicki

odnoszący się do czasów przed Semitami

#### Źródła:

SJP.pl

# Presenilina

białko znajdujące się w komórkach mózgowych osób chorych na chorobę Alzheimera

#### Źródła:

SJP.pl

# Presentata

pieczęć przystawiona w kancelarii sądu, zawierająca datę wpływu pisma, liczbę załączników, uiszczenie opłaty itp.; prezentata, datownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Preser

pracownik zecerni wykonujący próbne odbitki składu zecerskiego do korekty

#### Źródła:

SJP.pl

# Presja

nacisk, przymus

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nacisk, przymus wywierany na kogoś w celu zmuszenia go do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preskan

skan przygotowawczy, wstępny

#### Źródła:

SJP.pl

# Preskrypcja

dawniej:
1. przepis prawny; nakaz, rozporządzenie;
2. porada, przepis na coś, recepta lekarska;
3. przedawnienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypisywanie, ordynowanie czegoś, także. recepta lekarska;

(1.3) daw. przepis prawny, nakaz urzędowy

(1.4) daw. przedawnienie

- preskrypcja (socjolingwistyka)

W dawnym znaczeniu:

- przepis prawny lub nakaz urzędowy
- przepis, receptura, recepta
- przedawnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preskrypcyjny

→ preskrypcja

Patrz:preskrypcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Preskryptywista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. osoba zajmująca się nakreślaniem norm lub zaleceń językowych;

#### Źródła:

Wiktionary

# Preskryptywizm

nurt w językoznawstwie, w ramach którego formułuje się normy poprawnościowe, zasady i reguły poprawnego posługiwania się wypowiedziami językowymi; normatywizm, kultura języka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

(1.2) filoz. pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;

- preskryptywizm – w językoznawstwie
- preskryptywizm – w metaetyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preskryptywność

→ preskryptywny

Patrz:preskryptywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Preskryptywny

w psycholingwistyce: określający, jak należy się zachować, aby zaspokoić wzbudzoną potrzebę; zalecający

przymiotnik

(1.1) dyktujący prawidła, metody bądź sposoby postępowania

(1.2) jęz. formułujący zewnętrzne normy bądź zalecenia językowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Presley

[czytaj: preslej] nazwisko, m.in. Elvis Presley (1935-1977) - piosenkarz amerykański

Osoby o tym nazwisku:

- Brian Presley – amerykański aktor i producent telewizyjny i filmowy
- Elvis Presley – amerykański piosenkarz i aktor
- Lisa Marie Presley – amerykańska aktorka i piosenkarka
- Priscilla Presley – amerykańska modelka i aktorka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Presleyowski

[czytaj: preslejowski] taki jak u Presleya, właściwy Presleyowi, nawiązujący do muzyki Presleya, przypominający zachowanie, taniec Presleya itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Presokratyczny

→ presokratyk

Patrz:presokratyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Presokratyk

filozof żyjący w czasach przed narodzinami Sokratesa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. staroż. filoz. filozof zaliczany do nurtu greckiej filozofii przedsokratejskiej, działający przed Sokratesem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Presoreceptor

receptor reagujący na zmiany ciśnienia w organizmie; baroreceptor

Baroreceptory, presoreceptory – mechanoreceptory odpowiadające za stałą wielkość ciśnienia krwi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Presostat

urządzenie regulujące ciśnienie w niektórych rodzajach chłodziarek; barostat

Presostat – czujnik różnicy ciśnień wyposażony w przekaźnik. Do presostatu przyłączone są dwa przewody ciśnieniowe i do trzech przewodów elektrycznych. Stan przekaźnika jest zależny od wielkości różnicy ciśnień w przewodach ciśnieniowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prespa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji;

(1.2) geogr. hist. region historyczny współcześnie podzielony między Grecję, Albanię i Macedonię, położony nad jeziorami o tej samej nazwie

Prespa (mac. Преспанско Езеро, gr. Λίμνες Πρέσπες, alb. Liqeni i Prespës) – jezioro u zbiegu granic Macedonii Północnej, Albanii i Grecji, w historycznym regionie Prespa. Terminem Prespa określa się dwa jeziora - Wielką i Małą Prespę.

Leży w tektonicznym obniżeniu na wysokości 967 m n.p.m.

Nad jeziorem żyją pelikany, kormorany i czaple.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prespański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prespą, dotyczący Prespy (jeziora lub otaczającego go obszaru)

#### Źródła:

Wiktionary

# Pressbook

[czytaj: presbuk] środowiskowo: materiał promocyjny stworzony i rozprowadzany przez producentów filmowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pressing

[czytaj: press-ing] w niektórych grach zespołowych: agresywne krycie przeciwników na całym boisku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. w piłce nożnej: sposób prowadzenia mający na celu uniemożliwienie drużynie przeciwnej rozegrania jakiejkolwiek akcji poprzez agresywne krycie oraz grę z dala od własnego pola karnego;

Pressing (ang. naciskanie) – sposób prowadzenia gry w piłce nożnej, który ma na celu jak najszybsze odebranie piłki drużynie przeciwnej, jak najdalej od własnej bramki.

Wyróżnia się trzy formy pressingu: niski, średni i wysoki. W przypadku pressingu niskiego zawodnicy próbują odebrać piłkę przeciwnikowi na własnej połowie, w przypadku pressingu średniego w okolicach linii środkowej, w przypadku pressingu wysokiego – już na połowie przeciwnika. Dobór formy pressingu powinien zależeć od przygotowania kondycyjnego zawodników (wysoki pressing jest najbardziej wymagający kondycyjnie) oraz od potencjału drużyny przeciwnej (z przeciwnikiem słabszym od siebie raczej stosuje się pressing wysoki, z mocniejszym – niski).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pressować

w niektórych grach zespołowych: agresywnie kryć przeciwników na całym boisku

#### Źródła:

SJP.pl

# Presspublica

Presspublica – spółka działająca od 1991 będąca w 100% własnością należącej do Grzegorza Hajdarowicza spółki Gremi Media.

Presspublica jest wydawcą dzienników „Rzeczpospolita”, „Życie Warszawy” (do 17 grudnia 2011), „Parkiet”, tygodników „Przekrój” (do 2013) i „Uważam Rze”, miesięczników „Sukces” i „Uważam Rze Historia” oraz „Bloomberg Businessweek Polska”, miesięcznika ekonomiczno-biznesowego (na licencji Bloomberg LP).

#### Źródła:

Wikipedia

# Prestacja

dawniej: obowiązek wykonania jakiejś pracy zleconej przez zwierzchnika; obowiązek świadczeń

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestacyjny

dotyczący prestacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestidigitator

człowiek pokazujący sztuczki oparte głównie na zręczności i robiące wrażenie magicznych; sztukmistrz, magik, iluzjonista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek pokazujący sztuczki sprawiające wrażenie magicznych, oparte głównie na zręczności i umiejętności odwracania uwagi

Iluzjonista – główne określenie dla wszystkich osób zajmujących się sztuką iluzji.

Klasyczny strój iluzjonisty stanowi garnitur, cylinder, „magiczna” pałeczka i mniejsze rekwizyty, jednak współczesny wygląd iluzjonisty znacznie różni się od tego klasycznego i jest o wiele nowocześniejszy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prestidigitatorka

1. kobieta pokazująca sztuczki magiczne oparte na zręczności; iluzjonistka, kuglarka, magiczka;
2. działanie wykorzystujące różne sztuczki w celu ukrycia braku umiejętności lub wywołania zachwytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestidigitatorski

magiczny, kuglarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prestidigitatorstwem, dotyczący prestidigitatorstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prestidigitatorstwo

1. pokazywanie sztuk polegających na zręczności i robiących wrażenie magicznych; kuglarstwo, sztukmistrzostwo;
2. wyjątkowa sprawność w czymś;
3. przenośnie: stwarzanie złudzenia czegoś, udawanie czegoś nieistniejącego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestissimo

określenie wykonawcze: bardzo szybko

Tempo (agogika) – jeden z elementów dzieła muzycznego, oznaczający, jak szybko utwór ma być wykonany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prestiż

znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

Prestiż (z fr. „urok, czary”, z łac. præstigiare – sztuczki magiczne, por. prestidigitator) – autorytet, poważanie, szacunek innych osób do danej osoby.

W socjologii prestiż jest subiektywnym kryterium stratyfikacji, opartym na wartościujących podstawach emocjonalnych i obiektywnych czynnikach stratyfikacji – wykształceniu, wykonywanym zawodzie, stylu życia, dochodach. Jest również jedną ze składowych statusu społecznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prestiżowiec

osoba, która ma prestiż; ktoś komu zależy na prestiżu wobec innych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestiżowość

cecha czegoś, co ma duże znaczenie i poważanie w swoim środowisku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prestiżowy

będący dowodem prestiżu (znaczenie, poważanie), mający lub przynoszący prestiż

przymiotnik jakościowy

(1.1) charakteryzujący się prestiżem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Presto

utwór muzyczny lub jego część wykonana w bardzo szybkim tempie (presto)

- Presto – album studyjny zespołu Rush wydany w 1989 roku
- Presto – krótkometrażowy film wytwórni Pixar z 2008 roku
- Presto – niemiecki producent samochodów
- Presto – sieć włoskich restauracji
- Presto – silnik przeglądarki internetowej Opera
- Presto – tempo w muzyce
- Presto – polski magazyn o kulturze, sztuce i twórczym życiu
- Presto – miasto w Boliwii
- Presto – niemiecki raper

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preston

Preston – miasto o statusie city w Wielkiej Brytanii (Anglia), w dystrykcie Preston, ośrodek administracyjny (stolica) hrabstwa Lancashire, port nad estuarium rzeki Ribble (Morze Irlandzkie). W 2021 roku liczyło 94 490 mieszkańców. Jest siedzibą Uniwersytetu Centralnego Lancashire i dwóch kolegiów. Na północny wschód od miasta znajduje się Forest of Bowland.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prestoł

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. okryty specjalną tkaniną sześcienny stół w cerkwi prawosławnej, na którym sprawowana jest liturgia

#### Źródła:

Wiktionary

# Presumpcja

1. uznanie istnienia niestwierdzonego faktu na podstawie innych ustalonych faktów, pozostających z nim w związku; domniemanie
2. dawniej: zarozumiałość

#### Źródła:

SJP.pl

# Presuponować

przestarzałe: domniemywać, domyślać się, zakładać

#### Źródła:

SJP.pl

# Presupozycja

w logice: wniosek wynikający jednocześnie z jakiegoś zdania i jego negacji, np. presupozycją zarówno zdania "Moim ulubionym aktorem jest Johnny Depp." jak i zdania "Moim ulubionym aktorem nie jest Johnny Depp." jest: "Mam ulubionego aktora."

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens;

(1.2) psych. metoda sugerowania ukrytych treści za pomocą takich zdań

Presupozycja – w logice sąd, który musi być prawdziwy, żeby jakiemuś zdaniu można było przypisać wartość logiczną (prawdę albo fałsz). Innymi słowy, presupozycja to wniosek wynikający zarówno ze zdania, jak i z jego negacji. Np. presupozycją zarówno zdania „Obecny król Francji jest łysy”, jak i zdania „Obecny król Francji nie jest łysy” jest: „Francja ma obecnie króla”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preswórszt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. gw-pl|Śląsk Cieszyński. salceson

#### Źródła:

Wiktionary

# Presyjny

wywierający presję

#### Źródła:

SJP.pl

# Preszburg

dawniej: Bratysława (stolica Słowacji); Pożoń

Bratysława (słow. i cz. Bratislava, wym. [ˈbracislaʋa]; niem. Pressburg; węg. Pozsony; pol. dawniej Pożoń, także Preszburg) – stolica oraz największe miasto Słowacji pod względem liczby ludności (478 040 mieszkańców) i powierzchni (367,5 km²). Jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami, tj. na południu z Węgrami, a na zachodzie z Austrią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preszów

miasto we wschodniej Słowacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Preszowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Preszowa; osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Preszowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Preszowa; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Preszowski

→ Preszów (miasto na Słowacji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Preszowem, dotyczący Preszowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Preszpan

rodzaj kartonu o bardzo gładkiej powierzchni, odznaczający się dużą wytrzymałością mechaniczną i elektryczną

Preszpan – rodzaj wielowarstwowej, mocno prasowanej tektury, w której surowcem jest papier o grubości od 0,1 mm do 50 mm. Powierzchnia preszpanu jest gładka, trudnonasiąkalna. Posiada dużą wytrzymałość mechaniczną na ścieranie i zginanie.

Do produkcji preszpanu używa się szlachetnych surowców włóknistych w postaci półmasy bawełnianej, twardej masy celulozowej, makulatury. Najcieńsze preszpany produkowano na maszynach płaskositowych, najbardziej popularne – do grubości 5 mm wykonywano na tekturówkach lub na maszynach okrągłositowych. Duże grubości wykonywano poprzez sklejenie kilku arkuszy. Aby uzyskać efekt gładkości, materiał obrabiany był poprzez prasowanie i gładzenie w kalandrze frykcyjnym, następnie był polerowany kamieniami agatowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Preszpanowy

przymiotnik od: preszpan

#### Źródła:

SJP.pl

# Presław

miasto w Bułgarii

Weliki Presław (dawniej Presław, bułg. Велики Преслав) – miasto w północno-wschodniej Bułgarii w obwodzie szumeńskim. Liczy ok. 10 tys. mieszkańców.

Od 894 r. stolica Bułgarii, przeniesiona tutaj z pogańskiej Pliski, która stała się miejsciem antychrześcijańskiej rewolty księcia Włodzimierza Rasate (889–893). Na przełomie IX i X w. znaczący ośrodek administracyjny, gospodarczy i kulturalny pierwszego państwa bułgarskiego. Po sprowadzeniu przez cara Symeona I (893–927) uczniów Cyryla i Metodego powstała tutaj szkoła piśmiennicza, znana pod nazwą szkoły presławskiej.Powstały tu liczne budowle, wznoszone w stylu wzorowanym na najlepszych osiągnięciach bizantyjskich. Największym osiągnięciem jest tzw. Okrągła Cerkiew, zwana czasem Złotą - była to rotunda z dwunastoma marmurowymi kolumnami i półokrągłymi konchami symbolizującymi dwunastu apostołów. Od strony zachodniej zbudowany był natomiast trójdzielny narteks z dwiema wieżami. W mieście znajdowało się również wiele innych kościołów i klasztorów, z których najbardziej znany to Patlejna (pod wezwaniem św. Pantelejmona) słynący z warsztatów produkujących ceramikę malowaną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Presławski

przymiotnik od: Presław (miasto w Bułgarii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Presłowiański

dotyczący okresu poprzedzającego powstanie Słowian

#### Źródła:

SJP.pl

# Pręt

1. drążek, tyczka, witka;
2. wyrób hutniczy o znacznej długości i stałym przekroju poprzecznym;
3. staropolska miara długości i powierzchni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drążek, tyczka, witka

(1.2) wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

(1.3) szpikulec do rożna

(1.4) daw. miara długości i powierzchni

- pręt (mechanika)
- pręt (miara)
- pręt (wyrób hutniczy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prêt-À-Porter

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie;

#### Źródła:

Wiktionary

# Pretekścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pretekst

#### Źródła:

Wiktionary

# Pretekst

zmyślony powód podany dla ukrycia właściwej przyczyny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretendencki

odnoszący się do pretendenta, właściwy pretendentowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretendent

ten, kto pretenduje do czegoś; kandydat

Pretendent (łac. praetendo) – osoba, która ubiega się o jakiś tytuł, stanowisko lub funkcję. W powszechnym użyciu osoba, która rości sobie prawa do tytułu monarszego (pretendent do tronu), w sytuacji, gdy o tron ubiega się kilka osób, gdy ród został odsunięty od władzy lub też monarchia została zniesiona. W przeciwieństwie do samozwańca swoje roszczenia wywodzi z obiektywnych przesłanek uprawniających do dziedziczenia tytułu (praw dynastycznych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pretendentka

→ pretendent

Patrz:pretendent

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretendować

rościć sobie prawo do czegoś, mieć pretensje do czegoś, starać się o coś; ubiegać się, konkurować

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretens

potocznie: pretensja

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretensja

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; też: słowa wyrażające to uczucie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie;
3. przesadnie wysokie mniemanie o sobie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; także. słowa wyrażające to uczucie

(1.2) roszczenie zgłaszane przez kogoś do czegoś

(1.3) przesadnie wysokie mniemanie o sobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretensje

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; też: słowa wyrażające to uczucie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie;
3. przesadnie wysokie mniemanie o sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretensjonalizm

pretensjonalność;
1. sztuczne zachowywanie się; krygowanie, zmanierowanie;
2. nienaturalność, zły gust, zbytnie wyszukanie; sztuczność, przesada, manieryczność

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretensjonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób pretensjonalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pretensjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: pretensjonalniej

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretensjonalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pretensjonalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretensjonalność

pretensjonalizm;
1. sztuczne zachowywanie się; krygowanie, zmanierowanie;
2. nienaturalność, zły gust, zbytnie wyszukanie; sztuczność, przesada, manieryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretensjonalny

1. zachowujący się sztucznie;
2. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

przymiotnik

(1.1) książk. zachowujący się sztucznie, krygujący się

(1.2) książk. zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretensyjka

zdrobnienie od: pretensja

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretest

test wstępny, diagnozujący, np. test skuteczności i bezpieczeństwa produktu przed jego sprzedażą, test oceny gotowości studentów do dalszych badań

Pretest – w naukach społecznych, pomiar początkowy zmiennej zależnej przed wprowadzeniem manipulacji eksperymentalnej. Wykonuje się go w celu zaobserwowania wariancji zmiennej zależnej po manipulacji zmienną niezależną (w odstępie czasu). Używa się go do zbadania siły manipulacji eksperymentalnej (np. w schemacie klasycznym). Stosuje się go również w badaniu rzetelności danego testu badawczego (np. kwestionariusza) w eksperymencie bez grupy kontrolnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prętnik

rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny guramiowatych

Trichogaster – rodzaj słodkowodnych ryb okoniokształtnych z rodziny guramiowatych (Osphronemidae). Hodowane w akwariach. W języku polskim określane są zwyczajową nazwą prętniki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pretor

urzędnik sądowy w starożytnym Rzymie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch, a nawet trzech) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pretoria

oddział pretorianów

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Republiki Południowej Afryki;

Pretoria – miasto w Południowej Afryce i administracyjna stolica państwa. Pretoria to 8. najbogatsze miasto w Afryce i 4. najbogatsze miasto w kraju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pretorianin

1. w starożytnym Rzymie: żołnierz straży przybocznej wodzów i cesarzy;
2. przenośnie: człowiek ślepo oddany jakiemuś przywódcy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. wojsk. członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

Pretorianie (łac. praetoriani, Praetoriae Cohortes) – kohorty pretoriańskie, przyboczna straż cesarzy starożytnego Rzymu. Nazwa oddziałów pochodzi od słowa praetorium, oznaczającego schronienie dowódcy w obozie .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pretorianka

potocznie: strażniczka, gwardzistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretoriański

przymiotnik od: pretorianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretoriaństwo

straż przyboczna rzymskich cesarzy, utworzona przez Oktawiana Augusta, od czasów Tyberiusza stacjonująca w Rzymie, spełniająca głównie funkcje porządkowe; pretorianie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretorium

1. namiot wodza w wojsku rzymskim;
2. dom albo trybunał pretora

Pretorium (łac. praetorium) – siedziba wodza lub władcy w rzymskim obozie wojskowym (castra) – namiot lub dom w obozach stałych. Przed pretorium znajdował się plac - forum żołnierskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pretorski

1. → pretor;
2. w republice rzymskiej: edykt pretorski - zasady, którymi zamierzał kierować się pretor podczas swojej kadencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretoryjczyk

mieszkaniec Pretorii (stolicy RPA)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pretorii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretoryjka

mieszkanka Pretorii (stolicy RPA)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pretorii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pretoryjski

przymiotnik od: Pretoria (stolica RPA)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do miasta Pretoria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prętosłup

utwór powstały przez zrośnięcie się pręcików ze słupkiem; typowy dla storczyków; gynostemium

Prętosłup, kolumienka, szyjkonitka (ang. gynandrium, łac. gynostemium) – u niektórych roślin nasiennych twór powstały w wyniku zrośnięcia w kwiecie męskich organów rozmnażania płciowego – pręcików ze słupkiem. Aparat ten jest charakterystyczny dla kwiatów z rodziny storczykowatych (Orchidaceae), poza tym także obecny w rodzinach kokornakowatych (Aristolochiaceae), toinowatych (Apocynaceae) i Stylidiaceae.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prętosłupowce

rząd roślin grzybożywnych; prętosłupowe, Gynandrae

#### Źródła:

SJP.pl

# Prętosłupowe

o cechach prętosłupowych (rząd roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prętosłupowiec

przedstawiciel rzędu roślin grzybożywnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prętosłupowy

o cechach prętosłupowych (rząd roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prętowy

→ pręt

Patrz:pręt

#### Źródła:

SJP.pl

# Pretura

urząd pretora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urząd pretora w starożytnym Rzymie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Previa

samochód typu Toyota Previa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewalidacja

wstępna weryfikacja ważności kart gotówkowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewencja

zapobieganie czemuś, zwłaszcza przestępstwom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapobieganie czynom i zjawiskom uważanym za niepożądane

(1.2) środ. oddział policji, którego zadaniem jest zapobieganie przestępczości

Termin prewencja oznacza zapobieganie i używany jest jako w wielu dziedzinach:

- Prewencja ogólna
- Prewencja rentowa
- Prewencja (rolnictwo)
- Prewencja szczególna
- Prewencja windykacyjna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prewencyjność

→ prewencyjny

Patrz:prewencyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewencyjny

dotyczący prewencji

przymiotnik

(1.1) służący zapobieganiu, prewencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prewenter

Głowica przeciwerupcyjna (prewenter) – urządzenie przeznaczone do zamknięcia wylotu otworu wiertniczego przy wierceniach obrotowych w celu przeciwdziałania erupcji płynu złożowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prewentorium

sanatorium przeznaczone dla osób zagrożonych jakąś chorobą lub skłonnych do pewnych chorób

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sanatorium zapobiegawcze dla osób, które są zagrożone przez chorobę

Prewentorium (z łac. praeventor „idący naprzód, wyprzedzający”) – zamknięty zakład zapobiegawczo-leczniczy przeznaczony głównie dla dzieci i młodzieży, zagrożonych jakąś chorobą, najczęściej gruźlicą. Nazywany także sanatorium zapobiegawczym, w którym turnusy trwały trzy miesiące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prewentywny

→ prewencja; prewencyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewentyzm

zapobieganie czemuś, zwłaszcza przestępstwom; prewencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewerbium

cząstka słowotwórcza wyrazu, przedrostek, który występuje przed czasownikiem; przedrostek, prefiks

#### Źródła:

SJP.pl

# Prewet

ustęp, ubikacja, klozet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pot. ustęp, ubikacja, klozet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. poglądowy plik z grafiką lub fotografią o niskiej rozdzielczości

#### Źródła:

Wiktionary

# Prez.

1. skrót od: prezes (czytany jako cały, odmienny wyraz);
2. skrót od: prezydent (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = prezydent

(1.2) = prezes

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezbiopia

niezdolność dokładnego widzenia z bliskiej odległości, spowodowana upośledzeniem akomodacji oka, rozwijająca się w średnim wieku; starczowzroczność, presbiopia, presbyopia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prezbiopijny

→ prezbiopia

Patrz:prezbiopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiter

duchowny uprawniony do prowadzenia nabożeństw i sprawowania sakramentów; ksiądz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezbiterat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. sakrament święceń w chrześcijaństwie;

(1.2) kośc. wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z sakramentu prezbiteratu (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezbiterialny

1. dotyczący prezbiterium, zawierający prezbiterium;
2. dotyczący prezbitera, związany z funkcją prezbitera

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiterianin

członek odłamu wyznania protestanckiego nieuznającego episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiterianizm

odłam kalwinizmu, gdzie władzę sprawują wybierani przez wiernych starsi (prezbiterzy), nieuznający episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

Prezbiterianizm (z gr. πρεσβύτερος, „starszy”) – krąg protestanckich Kościołów reformowanych charakteryzujących się ustrojem opartym na władzy prezbiterów, czyli starszych zborów (duchownych i świeckich).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prezbiterianka

członkini odłamu wyznania protestanckiego nieuznającego episkopalnej organizacji Kościoła anglikańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiteriański

dotyczący prezbiterianizmu, prezbiterianów

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezbiteriat

w kościele rzymskokatolickim: święcenia kapłańskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiterium

część kościoła rzymskokatolickiego z ołtarzem głównym, przeznaczona zasadniczo dla duchowieństwa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. rel. przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

(1.2) hist. rel. kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym;

Prezbiterium, dawniej: chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balaskami lub łukiem tęczowym i wyodrębnia się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter (ksiądz).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezbiterka

→ prezbiter

Patrz:prezbiter

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezbiterski

→ prezbiter

Patrz:prezbiter

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężec

prężec dwupaskowy - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezencik

zdrobnienie od: prezent

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prezent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezencja

powierzchowność, zewnętrzna postawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wygląd i sposób zachowania się jakiejś osoby, zazwyczaj atrakcyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezencyjny

→ prezencja

Patrz:prezencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezent

to, co się komuś darowuje, zwykle z jakiejś okazji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

Dar, podarek, podarunek, upominek, prezent – coś wartościowego dane komuś w prezencie; ofiarowane. Określenie wykorzystywane w opisie kultury darów przez Marcela Maussa odnoszące się do faktu istnienia prezentów o charakterze dóbr i usług obowiązkowych i wzajemnych. Przekazywanie darów jest silnie związane z uznawanymi w danej zbiorowości wartościami i relacjami moralnymi. Jednym z motywów dzielenia się darami jest dążenie do poprawy statusu społecznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezentacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wystawienie czegoś na pewnym forum

(1.2) zestaw slajdów

(1.3) książk. zapoznanie kogoś z kimś

- prezentacja (wystąpienie publiczne) – wystąpienie publiczne mające na celu przekazanie treści słuchaczom
- grafika prezentacyjna – dokument elektroniczny, jedna z technik wykorzystywana podczas prezentacji
- Pokaz slajdów – trzeci album studyjny polskiego zespołu muzycznego Kwiat Jabłoni

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezentacjonizm

#### Źródła:

Wikipedia

# Prezentacyjny

→ prezentacja

Patrz:prezentacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentant

posiadacz weksla wystawionego przez inna osobę; wierzyciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentata

pieczęć przystawiona w kancelarii sądu, zawierająca datę wpływu pisma, liczbę załączników, uiszczenie opłaty itp.; presentata, datownik

Prezenta, prezentata – adnotacja stawiana na korespondencji wpływającej do instytucji, świadcząca o przyjęciu pisma do dalszego rozpatrywania, zawiera zazwyczaj następujące informacje: nazwa instytucji, data wpływu, znak sprawy, liczba załączników oraz podpis pracownika przyjmującego korespondencję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prezenteizm

stawianie się w pracy mimo złego stanu zdrowia; prezentyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezenter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która zapowiada audycje w radiu lub telewizji

(1.2) mężczyzna, który prezentuje strój stroje na pokazach mody

(1.3) osoba, która demonstruje towary na targach, wystawach

Prezenter (ang. presenter), inaczej spiker (ang. speaker) – osoba zapowiadająca lub prowadząca programy nadawane przez stację radiową lub telewizyjną (np. informacyjne, tematyczne, estradowe).

Zasadniczą rolą prezentera jest przedstawianie wiadomości lub informacji o następnej pozycji programu, ale pełni także funkcję gospodarza programu lub stacji. Prezenter może przeprowadzać, między innymi, wywiady z gośćmi programu i rozmawiać z korespondentami w terenie. Nieraz sam stanowi atrakcję programu lub jest jego gwiazdą, w efekcie czego zaczyna prowadzić własny program albo rozwija samodzielną karierę dziennikarską.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezenterka

Prezenter (ang. presenter), inaczej spiker (ang. speaker) – osoba zapowiadająca lub prowadząca programy nadawane przez stację radiową lub telewizyjną (np. informacyjne, tematyczne, estradowe).

Zasadniczą rolą prezentera jest przedstawianie wiadomości lub informacji o następnej pozycji programu, ale pełni także funkcję gospodarza programu lub stacji. Prezenter może przeprowadzać, między innymi, wywiady z gośćmi programu i rozmawiać z korespondentami w terenie. Nieraz sam stanowi atrakcję programu lub jest jego gwiazdą, w efekcie czego zaczyna prowadzić własny program albo rozwija samodzielną karierę dziennikarską.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prezentka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentki

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny

Zgromadzenie Panien Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Virginum a Praesentatione Beatae Mariae Virginis) – żeńskie zgromadzenie zakonne powstałe w 1627 roku w Krakowie. Jego założycielką była Zofia Czeska. Nazwa pochodzi od łacińskiego terminu praesentatio – ofiarowanie. Klasztory sióstr prezentek funkcjonują w Rohatynie i Trembowli w archidiecezji lwowskiej na Ukrainie oraz w Rzymie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prezentować

czasownik

(1.1) pokazywać coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Prezentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prezentować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prezentowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prezentem, dotyczący prezentu

#### Źródła:

Wiktionary

# Prezentoza

nadmierne przywiązywanie wagi do zwyczaju dawania prezentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentysta

zwolennik prezentyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentystka

→ prezentysta

Patrz:prezentysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentystyczny

dotyczący prezentyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezentyzm

1. stawianie się w pracy mimo złego stanu zdrowia; prezenteizm;
2. kierunek w teorii i metodologii historiografii uznający poznanie obiektywnej prawdy historycznej za niemożliwe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nauk. kierunek analizy historycznej, w którym ocena zdarzeń, faktów, poglądów z przeszłości jest dokonywana ze współczesnej perspektywy;

Prezentyzm (analiza historyczna) (z łac. praesens „obecny” i gr. ismos „wiedza”) – kierunek analizy historycznej polegający na ocenie zdarzeń, faktów, poglądów i ocen z przeszłości ze współczesnej perspektywy.

Nurtem, z którego wyrósł prezentyzm, jest pragmatyzm. Główni zwolennicy to Karl Mannheim, Benedetto Croce oraz tzw. kolumbijska szkoła w historiografii amerykańskiej. Głównymi oponentami byli marksiści. Zajmowali oni generalnie pozycje krytyczne wobec pragmatyzmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezerwa

przetwór mięsny w hermetycznych opakowaniach szklanych lub metalowych niepoddawany obróbce cieplnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezerwatywa

1. gumowa osłonka nakładana na członek przed stosunkiem płciowym w celu uniknięcia zapłodnienia oraz zarażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową; kondom; kondon
2. dawniej: środek zapobiegawczy, ochronny (także w przenośni)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. farm. mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

Prezerwatywa (anglicyzm kondom) – mechaniczny środek antykoncepcyjny.

Prezerwatywa może być stosowana przez:

- mężczyzn – zakłada się ją na penisa w stanie erekcji bezpośrednio przed stosunkiem płciowym (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy męskiej to od 2 do 15);
- kobiety – tzw. kobiecy kondom – podobna do prezerwatywy dla mężczyzn, długości około 17 cm. Oba końce ma zakończone pierścieniami. Pierścień wejściowy zapobiegający wpadaniu do pochwy ma średnicę około 7 cm. Drugi pierścień ma na celu umiejscowienie prezerwatywy w pochwie posiada zakończenie o średnicy około 6 cm (wskaźnik Pearla dla prezerwatywy kobiecej to od 5 do 21).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezes

osoba kierująca instytucją, organizacją lub stowarzyszeniem; przewodniczący

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezesik

zdrobnienie od: prezes

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezeska

→ prezes

Patrz:prezes

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesostwo

prezes z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesowa

przestarzale: żona prezesa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona prezesa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezesówna

dawniej: córka prezesa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesowski

→ prezes

Patrz:prezes

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesowy

→ prezes (dawniej); prezesowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesunio

ekspresywnie: prezes

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezesura

1. stanowisko prezesa;
2. okres pełnienia funkcji przez prezesa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezio

potocznie:
1. prezes;
2. prezydent

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężnie

przysłówek

(1.1) z wielką żywotnością, z szybkim wzrostem

#### Źródła:

Wiktionary

# Prężnieć

stawać się prężnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężniej

stopień wyższy od przysłówka: prężnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prężny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężność

1. sprężystość, elastyczność, giętkość;
2. stan napięcia wewnętrznego w cieczach lub gazach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prężne; cecha tych, którzy są prężni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prężny

1. odznaczający się lekkością i dynamicznością;
2. rozwijający się energicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężyć

1. napinać, naprężać (np. mięśnie);
2. prężyć się:
a) napinać mięśnie; wyprężać się;
b) być naprężanym, sztywnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężyce

Prężyce – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, w gminie Miękinia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prezydencja

1. przewodniczenie jakiejś instytucji, spotkaniu, zebraniu; przewodnictwo, prezydowanie;
2. dawniej: stanowisko prezydenta; prezydentura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewodniczenie

(1.2) prezydentura

Prezydencja Rady Unii Europejskiej – okres, w którym dane państwo członkowskie przewodniczy posiedzeniom Rady Unii Europejskiej. Reprezentuje także Radę na arenie międzynarodowej. System ten, zapoczątkowany jeszcze w ramach Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, kontynuowany był także po ogłoszeniu powstania Unii Europejskiej w 1993 i utrzymał się po uzyskaniu przez UE podmiotowości prawnej w 2009 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezydencki

odnoszący się do prezydenta lub prezydentury, właściwy prezydentom

przymiotnik

(1.1) dotyczący prezydenta lub prezydentury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezydenckość

→ prezydencki

Patrz:prezydencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezydencyjny

→ prezydencja

Patrz:prezydencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezydent

1. osoba stojąca na czele państwa będącego republiką;
2. najwyższy przedstawiciel władzy samorządowej w dużym mieście;
3. w niektórych państwach: przewodniczący jakiejś instytucji, organizacji itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

(1.2) adm. w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;

(1.3) sport. prezes

Prezydent (łac. praesidens, ’zasiadający na czele’) – najwyższy urząd w państwie będącym republiką, zazwyczaj jednoznaczny z pełnieniem funkcji jednoosobowej głowy państwa (choć występują od tej zasady wyjątki). W systemie prezydenckim prezydent jest również szefem rządu (np. w USA). Małżonkę prezydenta zwyczajowo określa się mianem pierwszej damy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezydentka

1. kobieta stojąca na czele państwa będącego republiką;
2. dawniej: prezeska, przewodnicząca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta prezydent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezydentostwo

prezydent z żoną

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przest. prezydent z żoną

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) przest. urząd, godność prezydenta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezydentowa

przestarzale: małżonka prezydenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona prezydenta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezydentowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pełnienie urzędu prezydenta

#### Źródła:

Wiktionary

# Prezydentowicz

syn prezydenta

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezydentówna

dawniej: córka prezydenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) córka prezydenta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prezydentura

1. stanowisko prezydenta;
2. okres pełnienia funkcji przez prezydenta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

(1.2) polit. okres, gdy ktoś jest prezydentem

(1.3) polit. sposób, w jaki ktoś sprawuje władzę jako prezydent

Niniejsze pojęcie odnosi się do następujących terminów:

- Prezydent
- Wiceprezydent
- Prezydent elekt
- Prezydent miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prezydialny

1. dotyczący prezydium;
2. związany z przewodniczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezydium

1. organ kierowniczy jakiejś instytucji, składający się z wielu osób;
2. grupa osób przewodniczących zebraniu, posiedzeniu;
3. dawniej: ochrona, zwłaszcza wojskowa; załoga; garnizon

Prezydium – organ kierowniczy organu kolegialnego. Jednym z jego zadań jest kierowanie obradami organu.

Współczesnymi prezydiami w polskim porządku konstytucyjnym są m.in. Prezydium Rady Ministrów i Prezydium Sejmu.

W Rzeczypospolitej Obojga Narodów prezydium było nazwą jednostki podziału terytorialnego w Inflantach, a także nazwą załogi wojskowej fortu, zamku lub grodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prezydować

przewodniczyć, być prezesem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prezydujący

przewodniczyć, być prezesem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prężynka

wieś w Polsce

Prężynka (niem. Klein Pramsen, cz. Prudinka) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priam

mit. gr. król Troi, mąż Hekuby; ojciec 40 dzieci (z Hekubą - 19 dzieci), m.in. Hektora, Parysa, Kasandry i Polikseny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Priam (gr. Πρίαμος Príamos, łac. Priamus) – w mitologii greckiej król Troi; jeden z bohaterów Iliady Homera.

Wnuk Ilosa, uchodził za syna Laomedona i nimfy Strymo, córki boga rzeki Skamander. Według Iliady miał 20 żon, a z nimi 50 synów oraz 12 córek. Był mężem Arisbe, córki Meropsa, a później Hekaby.

Synowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Priamel

rodzaj krótkiego wiersza popularnego w Niemczech w XV i XVI wieku, zakończonego dowcipnym lub pomysłowym zwrotem myśli

#### Źródła:

SJP.pl

# Priamowy

dotyczący Priama, króla Troi wg mitologii greckiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Priap

mit. gr. bóg płodności i urodzaju, opiekun sadów, winnic i pól; Priapos

Priap (gr. Πρίαπος Príapos, łac. Priapus) – w mitologii grecko-rzymskiej bóg płodności, zapewniający urodzaj.

Był synem Dionizosa lub Hermesa i Afrodyty. Opiekował się ogrodami, ich roślinnością (zwłaszcza drzewami) oraz winnicami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priapea

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapeja; priapeia

Priapea – w starożytności krótkie epigramaty, o mniej lub bardziej obscenicznej treści, poświęcone bogu Priapowi.

Jako gatunek literacki wywodzą się z krótkich, anonimowych wierszyków, zapisywanych na hermach Priapa lub ścianach poświęconych mu kapliczek. Pierwsze wiersze poświęcone Priapowi, niezachowane do naszych czasów, stworzył grecki poeta Eufronios z Chersonezu. O Priapie pisał również Leonidas z Tarentu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priapeia

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapeja; priapea

Priapea – w starożytności krótkie epigramaty, o mniej lub bardziej obscenicznej treści, poświęcone bogu Priapowi.

Jako gatunek literacki wywodzą się z krótkich, anonimowych wierszyków, zapisywanych na hermach Priapa lub ścianach poświęconych mu kapliczek. Pierwsze wiersze poświęcone Priapowi, niezachowane do naszych czasów, stworzył grecki poeta Eufronios z Chersonezu. O Priapie pisał również Leonidas z Tarentu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priapeja

drobne obsceniczne utwory poetyckie; priapea; priapeia

#### Źródła:

SJP.pl

# Priapizm

długotrwały, bolesny i nie związany z pobudzeniem płciowym wzwód prącia, występujący głównie w chorobach ośrodkowego układu nerwowego

Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priapos

mit. gr. bóg płodności i urodzaju, opiekun sadów, winnic i pól; Priap

#### Źródła:

SJP.pl

# Priapulid

przedstawiciel typu drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapuloid, niezmogowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Priapulidy

typ drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapuloidy, niezmogowce, gruboryjkowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Priapuloid

przedstawiciel typu drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapulid, niezmogowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Priapuloidy

typ drapieżnych, morskich zwierząt bezkręgowych; priapulidy, niezmogowce, gruboryjkowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Pribałtika

pejoratywnie: określenie regionu Europy obejmującego kraje nadbałtyckie (Litwę, Łotwę i Estonię), używane w kontekście historycznych związków z Rosją lub Związkiem Radzieckim; Pribałtyka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) pot. pejor. określenie krajów nadbałtyckich wywodzące się z języka rosyjskiego

Kraje bałtyckie – trzy państwa położone nad Morzem Bałtyckim: Litwa, Łotwa i Estonia. Zajmują one powierzchnię 175,1 tys. km², zamieszkuje je ok. 6,2 mln mieszkańców (2014).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pribałtyka

pejoratywnie: określenie regionu Europy obejmującego kraje nadbałtyckie (Litwę, Łotwę i Estonię), używane w kontekście historycznych związków z Rosją lub Związkiem Radzieckim; Pribałtika

Kraje bałtyckie – trzy państwa położone nad Morzem Bałtyckim: Litwa, Łotwa i Estonia. Zajmują one powierzchnię 175,1 tys. km², zamieszkuje je ok. 6,2 mln mieszkańców (2014).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pride

[czytaj: prajd] samochód typu Kia Pride

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) społ. dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer

- gay pride
- PRIDE Fighting Championships – japońska organizacja promująca mieszane sztuki walki
- Pride – polskie czasopismo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prikaz

1. żartobliwie: przykaz (nakaz, rozkaz); prykaz;
2. w XVI–XVIII wieku: centralny urząd państwowy w Moskwie;
3. w XVI–XVII wieku: moskiewski oddział strzelców mniejszy od pułku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. rozkaz, nakaz

(1.2) hist. adm. w XVI–XVIII wieku: państwowy urząd centralny w Moskwie, podporządkowany carowi odpowiednik współczesnego ministerstwa

(1.3) hist. wojsk. w XVI–XVII wieku: moskiewski oddział strzelców mniejszy od pułku

Prikazy (ros. Приказы) – dawne państwowe urzędy centralne w Rosji, funkcjonujące od XV do XVIII wieku, będące odpowiednikami współczesnych ministerstw. Na czele prikazów stali bojarzy. Każdy prikaz miał swoją kancelarię kierowaną przez diaka, któremu podlegało do 50 poddiaków zajmujących się biurokracją. Znaczny rozwój prikazów nastąpił w XVI i XVII wieku. W latach 1717-1720 Piotr I zastąpił je kolegiami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prima

odległość (interwał) między dwoma dźwiękami, notowanymi na tej samej wysokości

#### Źródła:

SJP.pl

# Primaaprilisowy

tyczący się prima aprilis

przymiotnik

(1.1) książk. związany z prima aprilisem, zrobiony na prima aprilis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Primabalerina

tancerka zespołu baletowego wykonująca główne partie w balecie

Primabalerina (wł. primaballerina – pierwsza balerina) – pierwsza tancerka zespołu baletowego, wykonująca główne partie w balecie. Tytuł nadawany kiedyś przez władców (carów, królów, dyktatorów, namiestników), także przez niektórych prezydentów lub ministrów kultury, a nawet przez dyrektorów poszczególnych teatrów operowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Primadonna

przestarzałe: ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki; prymadonna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

Primadonna (z wł. prima donna = pierwsza dama) – główna śpiewaczka operowa w teatrze operowym. Zwykle sopran.

Według stereotypu primadonna jest nieprzewidywalna, kapryśna, egoistyczna, ma wysokie mniemanie o własnej wartości. Toteż w języku polskim słowo to ma raczej konotację negatywną, groteskową. Modelowym archetypem primadonny jest np. postać La Carlotty w musicalu Upiór w Operze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Primanota

część dziennika chronologicznego w księgowości włoskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Primaticcio

Francesco Primaticcio, we Francji znany jako Le Primatice (ur. 1504, zm. 1570) – włoski malarz, rzeźbiarz, architekt i dekorator działający głównie we Francji. Reprezentant manieryzmu i tzw. pierwszej szkoły z Fontainebleau.

Był autorem malowideł ściennych poświęconych mitologii i tematom alegorycznym oraz powiązanych z nimi dekoracji stiukowych. Malował obrazy sztalugowe, wykonywał projekty rzeźb, wyrobów rzemiosła, tapiserii. Jego dzieła charakteryzowała manierystyczna wykwintność, wydłużony kanon postaci i brak dążenia do dramatycznej ekspresji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Primatologia

dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi; prymatologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prime

[czytaj: prajm] potocznie: najlepsze lata, okres świetności

Prime – mołdawska stacja telewizyjna. Powstała 1 września 1999 na mołdawskich częstotliwościach rosyjskiej telewizji ORT.

Stacja emituje zarówno rodzime produkcje, jak i transmituje programy rosyjskiej stacji Pierwyj kanał. Niektóre transmitowane w ten ostatni sposób produkcje i filmy opatrzone są napisami w języku rumuńskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Primera

model samochodu marki Nissan

Primera – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Cameron.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Primetime

[czytaj: prajmtajm] pora, w której dana stacja telewizyjna ma zwykle najwyższą oglądalność; prime time

Pasmo programowe – przedział czasowy w trakcie doby, określany przez nadawcę radiowego oraz telewizyjnego, będący integralnym elementem ramówki danej stacji. Poszczególne pasma programowe posiadają różną oglądalność/słuchalność. W konkretnych pasmach emitowane są programy (audycje) telewizyjne/radiowe o odmiennej treści, np. pasma edukacyjne, rozrywkowe, informacyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Primitivo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. enol. jeden ze szczepów winororośli o czerwonych owocach, pochodzący z Chorwacji, uprawiany m.in. w południowych Włoszech i USA;

(1.2) enol. czerwone wino produkowane ze szczepu primitivo (1.1)

Primitivo, zinfandel, tribidrag, crljenak kaštelanski, kratošija – czerwony szczep winorośli właściwej, pochodzący z Chorwacji. Dopiero badania DNA pozwoliły ustalić, że wszystkie pięć nazw dotyczy tego samego szczepu. Nazwa zinfandel jest używana przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, natomiast chorwackie nazwy crljenak kaštelanski i tribidrag w ojczyźnie odmiany, choć np. Jancis Robinson próbuje spopularyzować najstarszą z nich, czyli tribidrag. Primitivo jest tradycyjnie uprawiane od XVIII wieku w Apulii („obcas” Włoch). W połowie XIX wieku trafiło do Stanów Zjednoczonych i stało się tam znane pod nazwą 'Zinfandel' i jej wariantami. Odmiana jest uprawiana na ponad 10% winnic kalifornijskich. Nazwa primitivo jest traktowana przez Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof jako podstawowa.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Primo

po pierwsze

Edwin Carlos "Eddie" Colón (ur. 21 grudnia 1982) znany pod pseudonimem ringowym jako Primo – portorykański wrestler występujący po drafcie ze SmackDown! w rosterze RAW, tworzył Tag-team ze swoim bratem Carlito. Primo jest skocznym i dobrym technicznie zawodnikiem. Często występował w WWE Superstars.

Colón był mentorem AJ Lee w trzecim sezonie WWE NXT. Zdobył pasy Tag Team ze swoim kuzynem Epico.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Primogenitura

prawo pierwszeństwa dziedziczenia przez najstarszego syna lub najstarszego potomka w linii prostej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

Primogenitura (od łac. primo genitus „pierworodny, najstarszy (z synów)”) – prawo pierwszeństwa w dziedziczeniu tronu, majątku, majoratu itp., przysługujące najstarszemu synowi lub najstarszemu potomkowi w linii prostej; pierworództwo. Stosowana była w feudalizmie w celu zachowania niepodzielności dóbr szlacheckich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Primorsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. osiedle typu miejskiego w obwodzie królewieckim w Rosji;

Primorsk (ros. Приморск, pol. Rybaki, d. też Fyszuzy, lit. Žuvininkai, niem. Fischhausen) – osiedle typu miejskiego (do 2005 miasto) w obwodzie królewieckim w Rosji (2118 mieszkańców w 2006).

Miejscowość położona nad najdalej na północ wysuniętą częścią Zalewu Wiślanego (Zatoka Rybacka), ok. 35 km na zachód od Królewca i 10 km na północ od Bałtijska.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Primrose

- Primrose – szkockie nazwisko i nazwa nizinnego klanu

Miejscowości w USA:

- Primrose – jednostka osadnicza w stanie Alaska, w okręgu Kenai Peninsula
- Primrose – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Boone
- Primrose – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane

#### Źródła:

Wikipedia

# Primula

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, prymula

- Pierwiosnek – rodzaj roślin o naukowej nazwie Primula
- Autobianchi Primula – włoski samochód

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Princeps

1. w starożytnym Rzymie w okresie republiki: członek senatu umieszczony na pierwszym miejscu na liście senatorów
2. w okresie wczesnego cesarstwa rzymskiego: nieoficjalny tytuł noszony przez cesarzy
3. w średniowiecznej Polsce w okresie rozbicia dzielnicowego: książę mający władzę zwierzchnią nad dzielnicami

Princeps (l.mn. principes) – łaciński termin oznaczający „ten, który zajmuje pierwsze miejsce, pierwszy”, używany w różnych okresach historycznych w odniesieniu do sprawujących władzę.

Od tytułu tego pochodzi angielskie słowo prince i niemieckie Prinz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Princeska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. sukienka, zazwyczaj bez rękawów, lekko rozszerzana u dołu

#### Źródła:

Wiktionary

# Princessa

marka produktów cukierniczych, m.in. wafli w czekoladzie

- Princessa – wafel firmy Nestle
- Princessa – wokalistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Princesse

[czytaj: pręSES] dopasowana suknia kobieca, nieprzecinana w talii, noszona od połowy XIX wieku do lat 30. XX wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Princeton

[czytaj: prinsten] nazwa wielu miast w USA

Princeton – miasto w stanie New Jersey, w Stanach Zjednoczonych, w zespole miejskim Trenton, w hrabstwie Mercer County.

Princeton jest ośrodkiem naukowym najbardziej znanym z Uniwersytetu Princeton (założonego w 1746 jako College of New Jersey w Elizabeth, w 1756 przeniesionego do Princeton) oraz kilku uczelni i instytutów badawczych (wśród nich Institute for Advanced Study).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Princetoński

[czytaj: prinstoński] przymiotnik od: Princeton (uniwersytet lub jedna z wielu miejscowości w USA)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Princeton, dotyczący Princeton (miasta w stanie New Jersey)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Principale

w organach: podstawowy głos manuałowy i pedałowy; pryncypał

#### Źródła:

SJP.pl

# Principaliter

z łaciny: głównie, przede wszystkim

#### Źródła:

SJP.pl

# Prinia

rodzina ptaków z rodziny chwastówkowatych

Prinia – rodzaj ptaków z podrodziny prinii (Priniinae) w obrębie rodziny chwastówkowatych (Cisticolidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Printed

wydrukowane (formuła umieszczana zwykle na książkach)

#### Źródła:

SJP.pl

# Priodontognat

rodzaj dinozaura z rodziny nodozaurów

Priodontognat (Priodontognathus) – ankylozaur z rodziny nodozaurów (Nodosauridae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prion

patogenna cząstka białkowa, przenosząca się między organizmami, zdolna do powielania się

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. nieprawidłowo pofałdowane białko mające zdolność do samodzielnego rozprzestrzeniania się poprzez zmianę struktury innych białek, wywołujące u zwierząt i ludzi choroby neurodegeneracyjne;

Priony (ang. prions, od proteinaceous infectious particles) – białkowe cząsteczki zakaźne, powstają z występujących powszechnie w wielu organizmach i całkowicie niegroźnych białek. Dopiero w sytuacji, gdy zmieniają one swoją naturalną konformację, stają się białkiem prionowym infekcyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prionium

roślina ozdobna z rodziny turniowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Priora

sprawy, zdarzenia wcześniejsze

#### Źródła:

SJP.pl

# Priorytecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od priorytet

#### Źródła:

Wiktionary

# Priorytet

1. prawo do czegoś przed innymi; pierwszeństwo;
2. bardzo ważna sprawa, którą należy załatwić w pierwszej kolejności;
3. potocznie: przesyłka priorytetowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwszeństwo przysługujące czemuś

(1.2) coś, co ma pierwszeństwo przed czymś innym; sprawa/kwestia bardzo ważna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Priorytetowo

przysłówek

(1.1) uznając pierwszeństwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Priorytetowy

taki, któremu przyznano priorytet

przymiotnik

(1.1) mający pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Priporitet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyrząd

#### Źródła:

Wiktionary

# Prisztina

największe miasto i zarazem stolica Kosowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prisztina (alb. Prishtinë, Prishtina, serb. Приштина, Priština) – stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju, w Górach Dynarskich, w kotlinie Kosowe Pole. Od północnej i wschodniej części miasto otaczają wzgórza, sięgające 700 m n.p.m. Prisztina jest też stolicą regionu o tej samej nazwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prisztinianin

mieszkaniec Prisztiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prisztinianka

mieszkanka Prisztiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prisztiński

→ Prisztina

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prisztiną, dotyczący Prisztiny

Patrz:Prisztina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pritv

[czytaj: pe-ER-i-te-FAŁ albo pe-ER-i-te-WU] skrót od: Polskie Radio i Telewizja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prius

[czytaj pri-us] samochód typu Toyota Prius

#### Źródła:

SJP.pl

# Priv

środowiskowo:
1. prywatna komunikacja między dwoma internautami;
2. internetowa wiadomość prywatna

#### Źródła:

SJP.pl

# Privatdozent

nieetatowy wykładowca niemieckiej wyższej uczelni, otrzymujący wynagrodzenie bezpośrednio z czesnego uczniów

Privatdozent (z niem. docent prywatny) – termin oznaczający w krajach niemieckojęzycznych specyficzną pozycję pracownika naukowego, który po uzyskaniu stopnia doktora uzyskał habilitację i wykłada na uczelni. Instytucja Privatdozentów pojawiła się w Prusach na początku XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Privatim

łac.
1. prywatnie;
2. poufnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prl

[czytaj: pe-er-EL] skrót od: Polska Rzeczpospolita Ludowa; Peerel (potocznie)

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. polit. Polska Rzeczpospolita Ludowa;

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) = biol. prolaktyna;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prl-Owiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. hist. obywatel PRL

#### Źródła:

Wiktionary

# Prl-Owski

→ PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa); peerelowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący PRL-u

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prn

skrót od: Powiatowa Rada Narodowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro

książkowo: za kimś, za czymś (np. Do niedawna w tej sprawie był anty, a teraz już jest pro.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: będący „za”, sprzyjający, popierający coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Pro-Ana

internetowy ruch społeczny promujący anoreksję; pro ana, Pro-Ana

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Choice

[czytaj: pro czojs] określenie organizacji lub ruchów społecznych popierających aborcję i inne prawa reprodukcyjne

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

Pro-choice (ang. „za wyborem, na rzecz wyboru”), przez antyaborcjonistów zwany anti-life (ang. „przeciw życiu”) – ogół ruchów społecznych i organizacji opowiadających się za legalizacją aborcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pro-Choicer

[czytaj: proczojser] członek organizacji lub ruchu opowiadającego się za legalizacją aborcji; prochoicer

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Eko

sprzyjający ochronie środowiska; proekologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Life

[czytaj: pro lajf] określenie organizacji lub ruchów społecznych prowadzących działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; pro life

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) społ. polit. ideologia i ruch społeczny (głównie religijny) głoszący pogląd istnienia życia ludzkiego od powstania zygoty oraz przeciwstawiający się aborcji i eutanazji;

przymiotnik

(2.1) opowiadający się za zakazem aborcji i eutanazji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pro-Lifer

[czytaj: prolajfer] osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; prolifer, prolajfer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) społ. pot. zwolennik zakazu aborcji, zwolennik ruchu pro-life

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pro-Liferka

[czytaj: prolajferka] członkini organizacji lub ruchu prowadzącego działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; proliferka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Mia

[czytaj: promija] środowiskowo: internetowy ruch społeczny promujący bulimię; pro mia, Pro-Mia, Pro Mia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Pis-Owski

sprzyjający Prawu i Sprawiedliwości, popierający Prawo i Sprawiedliwość; propisowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pro-Po-Wski

[czytaj: propeowski] sprzyjający Platformie Obywatelskiej, popierający Platformę Obywatelską; propeowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Proaborcjonista

zwolennik prawa do przerywania ciąży; aborcjonista, aborcjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik dopuszczalności aborcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proaborcjonistka

zwolenniczka prawa do przerywania ciąży; aborcjonistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Proaborcyjny

przymiotnik

(1.1) związany z poparciem prawa do wykonywania aborcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Proaktywność

postawa charakteryzująca się przewidywaniem i działaniem z wyprzedzeniem, wychodzeniem z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu, decydowaniem o kształcie własnego życia

Proaktywność – postawa polegająca na przewidywaniu, działaniu z wyprzedzeniem i wywoływaniu zmian w środowisku, co ma na celu zminimalizowanie skutków nieprzewidzianych trudności. Przeciwieństwo reaktywności.

Według Augustyna Bańki proaktywność to świadomie rozpoczynane działania bez konkretnej intencji realizacji ostatecznego celu w danym momencie. Zdaniem E.W. Morrisona i C.C. Phelpsa jest to wysiłek mający na celu zanegowanie obecnego stanu i wprowadzenie funkcjonalnych zmian. Z kolei według Frese, Kringa, Soose i Zempela proaktywność jest zachowaniem polegającym na wychodzeniu z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proaktywny

przewidujący i działający z wyprzedzeniem, wychodzący z inicjatywą bez zewnętrznego przymusu, decydujący o kształcie własnego życia

#### Źródła:

SJP.pl

# Proaliancki

będący po stronie aliantów, sprzyjający aliantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proalkoholowy

sprzyjający piciu alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Proamerykański

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Proamerykańskość

→ proamerykański

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proamerykańskie; cecha tych, którzy są proamerykańscy

Patrz:proamerykański

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proantocyjanidyna

skondensowany garbnik naturalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proantocyjanidynowy

→ proantocyjanidyna

Patrz:proantocyjanidyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Proaustriacki

sprzyjający, przychylny Austrii, popierający jej politykę

#### Źródła:

SJP.pl

# Proazerski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzyja, okazuje przyjaźń Azerbejdżanowi i Azerom

(1.2) taki, który jest przejawem sprzyjania Azerbejdżanowi i Azerom

#### Źródła:

Wiktionary

# Prob.

skrót od: proboszcz (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = kośc. proboszcz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próba

1. starania podjęte w celu dokonania czegoś
2. badanie jakości
3. zdarzenie będące sprawdzianem czegoś
4. wynik doświadczeń
5. zawartość kruszcu w monetach; aloi
6. przygotowania do czegoś, np. występu
7. ilość pobranej substancji; próbka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

(1.2) test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś

(1.3) usiłowanie dokonania czegoś

(1.4) stat. pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech

(1.5) jubil. zawartość metalu szlachetnego w stopie, wyrażona w promilach

(1.6) pot. cecha probiercza

W chemii

- próba Abla
- próba akroleinowa
- próba Benedicta
- próba Fehlinga
- próba iskrowa
- próba Jominy’ego
- próba Lucasa
- próba Marsha
- próba obrączkowa
- próba ślepa
- próba Tollensa
- próba Trommera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Probabilistka

→ probabilista

Patrz:probabilista

#### Źródła:

SJP.pl

# Probabilistyczny

dotyczący probabilistyki

przymiotnik

(1.1) rel. filoz. związany z probabilizmem

(1.2) mat. związany z probabilistyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Probabilistyka

dział matematyki - rachunek prawdopodobieństwa; teoria prawdopodobieństwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. dział matematyki, który bada prawidłowości występujące w zdarzeniach losowych

Teoria prawdopodobieństwa, inaczej rachunek prawdopodobieństwa lub probabilistyka – dział matematyki zajmujący się zdarzeniami losowymi. Rachunek prawdopodobieństwa zajmuje się badaniem abstrakcyjnych pojęć matematycznych stworzonych do opisu zjawisk, które nie są deterministyczne: zmiennych losowych w przypadku pojedynczych zdarzeń oraz procesów stochastycznych w przypadku zdarzeń powtarzających się (w czasie). Jako matematyczny fundament statystyki, teoria prawdopodobieństwa odgrywa istotną rolę w sytuacjach, w których konieczna jest analiza dużych zbiorów danych. Jednym z największych osiągnięć fizyki dwudziestego wieku było odkrycie probabilistycznej natury zjawisk fizycznych w skali mikroskopowej, co opisuje mechanika kwantowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Probabilizm

doktryna zapoczątkowana przez sceptyków, według której człowiek powinien się kierować w teorii i w praktyce zasadami prawdopodobnymi

Probabilizm (z łac. probabilis – prawdopodobny) – system etyczny stwierdzający, że w razie wątpliwości co do zastosowania zasad moralnych w danej sytuacji można iść za opinią prawdopodobną, choćby nawet opinia przeciwna była od niej bardziej prawdopodobna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Probacja

w niektórych zakonach: okres próbny poprzedzający nowicjat; również sam nowicjat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. ogół instytucji i działań służących resocjalizacji i prewencji kryminalnej;

(1.2) rel. przygotowanie kandydatów do zakonu

(1.3) rel. okres próbny przed nowicjatem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Probacyjny

→ probacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z probacją, dotyczący probacji

Patrz:probacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Probaktrozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z nadrodziny hadrozauroidów

Probaktrozaur (Probactrosaurus) – roślinożerny dinozaur z nadrodziny hadrozauroidów (Hadrosauroidea).

Żył we wczesnej kredzie (ok. 120-100 mln lat temu) na terenach wschodniej Azji. Długość ciała ok. 5-6 m, wysokość ok. 2,5 m, ciężar ok. 1 t. Jego szczątki znaleziono w Chinach (Mongolia Wewnętrzna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Probangladeski

przymiotnik

(1.1) przychylny Bangladeszowi lub Banglijczykom, popierający Bangladesz lub Banglijczyków, działający na korzyść Bangladeszu

#### Źródła:

Wiktionary

# Probanglijski

przymiotnik

(1.1) przychylny Bangladeszowi lub Banglijczykom, popierający Bangladesz lub Banglijczyków, działający na korzyść Bangladeszu

#### Źródła:

Wiktionary

# Probant

kandydat do zakonu w okresie probacji; nowicjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. kandydat do zakonu odbywający probację

(1.2) daw. człowiek mający w czymś doświadczenie, obeznanie

Probant:

- w genealogii to osoba:
  - która zajmuje centralne miejsce na tablicy genealogicznej (np. przodek na wykresie potomków, potomek w wywodzie przodków), lub
  - dla której oblicza się stopień pokrewieństwa, lub
  - wobec której określa się nazwę relacji rodzinnej.
- w genetyce – osoba, która jest przedmiotem badania genetycznego
- kandydat do zakonu, nowicjusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Probantka

kandydatka do zakonu w okresie nowicjatu; nowicjuszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kandydatka do zakonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Probazydium

nabrzmiała końcówka strzępki grzybów wyższych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Probe

[czytaj: prołb] samochód typu Ford Probe

#### Źródła:

SJP.pl

# Próbeczka

zdrobnienie od: próba

#### Źródła:

SJP.pl

# Probier

probierz, probierca;
1. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu;
2. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Probierca

probierz, probier;
1. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu;
2. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Probierczy

dotyczący sprawdzania zawartości i jakości różnych substancji, surowców i wyrobów

#### Źródła:

SJP.pl

# Probiernia

1. dział zakładu przemysłowego, w którym sprawdza się jakość wyrobów;
2. lokal przeznaczony na degustację win i potraw

#### Źródła:

SJP.pl

# Probiernictwo

ustalanie zawartości metali szlachetnych w stopach; ustalanie jakości stopów

Probiernictwo – badanie i cechowanie wyrobów z metali szlachetnych i ich stopów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Probierstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych

#### Źródła:

Wiktionary

# Probierz

1. miernik służący za podstawę oceny czegoś; kryterium, sprawdzian;
2. przyrząd do sprawdzania składu ciał stałych i płynnych;
3. osoba zajmująca się badaniem próbek i ustalaniem jakości towaru, wyrobu; probierca;
4. specjalista ustalający próbę wyrobów z metalu szlachetnego; probierca

- miernik, probierz – przyrząd pomiarowy
- wardajn, probierz – urzędnik menniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Probiotyczny

→ probiotyk

przymiotnik

(1.1) mający cechy probiotyku

Patrz:probiotyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Probiotyk

kultura bakterii lub drożdży pozytywnie oddziałująca na organizm człowieka poprzez działalność w przewodzie pokarmowym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

Probiotyki (gr. pro bios – dla życia), czynnościowa żywność – podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus), których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej. W większości przypadków korzystne oddziaływania probiotyków dotyczą wyłącznie warunków in vitro. Zaproponowano, że jeżeli wpływ drobnoustrojów na leczenie choroby został zbadany naukowo i ma dowiedzioną skuteczność, należy używać nazwy czynnik bioleczniczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Probiurokratyczny

popierający biurokrację, sprzyjający przerostowi formalistyki w działaniu urzędów

#### Źródła:

SJP.pl

# Probiznesowy

sprzyjający biznesowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Próbka

1. cząstka w fazie eksperymentów;
2. produkt, który jest rozpowszechniany w celach komercyjnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała porcja czegoś przeznaczona do badań

(1.2) mała porcja materiału do prezentacji dla klienta

- próbka chemiczna
- próbka statystyczna
- próbka toroidalna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próbkarz

osoba zajmująca się pobieraniem próbek w procesie produkcji czegoś, w celu przekazania ich do badania laboratoryjnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Próbkować

pobierać próbki

#### Źródła:

SJP.pl

# Próbkowanie

etap przekształcania sygnału z postaci analogowej na cyfrową

Próbkowanie, dyskretyzacja, kwantowanie w czasie – proces tworzenia sygnału dyskretnego, reprezentującego sygnał ciągły za pomocą ciągu wartości nazywanych próbkami. Zwykle jest jednym z etapów przetwarzania sygnału analogowego na sygnał cyfrowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próbkowy

→ próbka

Patrz:próbka

#### Źródła:

SJP.pl

# Problem

1. poważne zagadnie, wymagające rozstrzygnięcia;
2. potocznie: trudność, kłopot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

(1.2) interesujące zagadnienie

(1.3) szach. zadanie szachowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Problemacik

zdrobnienie od: problem

#### Źródła:

SJP.pl

# Problemat

przestarzałe: poważna sprawa wymagająca przemyślenia; problem

#### Źródła:

SJP.pl

# Problematyczniej

stopień wyższy od przysłówka: problematycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Problematyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: problematyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Problematyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co problematyczne; cecha tych, którzy są problematyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Problematyczny

budzący wątpliwości, stanowiący problem; niepewny, wątpliwy, niejednoznaczny

przymiotnik

(1.1) budzący zastrzeżenia lub niepewny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Problematyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół problemów związanych z jakąś dziedziną

#### Źródła:

Wiktionary

# Problematyzacja

ujmowanie zjawisk w kategoriach problemów

#### Źródła:

SJP.pl

# Problemik

zdrobnienie od: problem

#### Źródła:

SJP.pl

# Problemista

szachista komponujący zadania szachowe; kompozytor szachowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szach. szachista, który układa zadania szachowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Problemistka

→ problemista; kompozytorka szachowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Problemistyka

dział sztuki szachowej zajmujący się komponowaniem niezwykle wyszukanych form zadań szachowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Problemowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co problemowe; cecha tych, którzy są problemowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Problym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. problem

#### Źródła:

Wiktionary

# Próbnie

przysłówek

(1.1) w sposób próbny, próbując coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Próbnik

1. urządzenie do pobierania próbek przeznaczonych dalej do badań; sonda;
2. w zootechnice: samiec wykorzystywany do wyszukiwania płodnych samic w stadzie zwierząt hodowlanych, zwłaszcza owiec; szukarek;
3. wskaźnik napięcia elektrycznego, zwykle w postaci niewielkiego przyrządu w kształcie długopisu;
4. próbnik kosmiczny - sonda kosmiczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do pobierania próbek czegoś, np. kopaliny płynnej lub skały ze ściany otworu wiertniczego

(1.2) pot. zestaw próbek, np. kolorów, wzorów, faktur

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próbny

przymiotnik od: próbować

przymiotnik

(1.1) robiony na próbę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Probola

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Probostwo

1. jednostka administracyjna kościołów chrześcijańskich; parafia;
2. stanowisko, urząd proboszcza;
3. siedziba proboszcza

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) domena proboszcza

(1.2) urząd proboszcza

(1.3) dom lub siedziba proboszcza

Probostwo

- parafia podlegająca proboszczowi
- stanowisko, urząd proboszcza
- budynek, mieszczący siedzibę probostwa i zwykle mieszkanie proboszcza

W Polsce

- Probostwo – część miasta Kłecko
- Probostwo – część miasta Koronowo
- Probostwo – część miasta Murowana Goślina
- Probostwo – część miasta Łęczyca
- Probostwo – część miasta Pobiedziska
- Probostwo – część miasta Środa Śląska
- Probostwo – część miasta Grabów w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim
- Probostwo – część wsi Lubomin w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Boniewo
- Probostwo – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Żnin
- Probostwo – część wsi Radzanowo w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Probostwo – część wsi Więckowy w woj. pomorskim, w pow. starogardzkim, w gminie Skarszewy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proboszcz

ksiądz zarządzający parafią

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. ksiądz zarządzający parafią;

Proboszcz (z niem. Propst, a to od łac. praepositus, przełożony; łac. odpowiednik to parochus, z gr. πάροικος paroikos, sąsiad), pleban (łac. plebanus od plebs lud) – duchowny, na ogół w stopniu prezbitera, zarządzający gminą kościelną (parafią).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proboszczewice

Miejscowości w Polsce i ich części

- Proboszczewice – część miasta Zgierza, w Polsce, w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie miasto Zgierz
- Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Proboszczewice-Kolonia – kolonia w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Joniec
- Nowe Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Stara Biała
- Stare Proboszczewice – wieś w Polsce, w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Stara Biała

#### Źródła:

Wikipedia

# Proboszczka

→ proboszcz

Patrz:proboszcz

#### Źródła:

SJP.pl

# Proboszczować

być proboszczem, zarządzać parafią

#### Źródła:

SJP.pl

# Proboszczowice

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Proboszczowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Proboszczowice – wieś w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek
- Proboszczowice – osada wsi Proboszczowice w woj. śląskim, w pow. gliwickim, w gminie Toszek

#### Źródła:

Wikipedia

# Proboszczówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) napój alkoholowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Proboszczowski

przymiotnik

(1.1) przym. od proboszcz

Proboszczowski (Rola odmienna V, Rolicz) – polski herb szlachecki, odmiana herbu Rola z nobilitacji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proboszczowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do proboszcza

#### Źródła:

Wiktionary

# Probować

kontrolować, poddawać próbie

czasownik przechodni niedokonany (dk. spróbować)

(1.1) starać się coś zrobić

(1.2) odbywać próbę sztuki, sceny, występu

(1.3) sprawdzać smak potrawy lub napoju

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próbowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próbować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Probówka

małe cylindryczne naczynie laboratoryjne, najczęściej szklane, służące do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych; próbówka (regionalnie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. probówka.

Probówka (próbówka) – rodzaj drobnego sprzętu laboratoryjnego w kształcie walcowatego naczynia.

Tradycyjne probówki (A na rysunku) są zwykle wykonywane ze szkła i mają postać szklanej rurki z jednej strony zamkniętej okrągłym dnem, a z drugiej swobodnie otwartej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próbownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sala prób, zwykle muzycznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Próbowny

przymiotnik

(1.1) stpol. wypróbowany

#### Źródła:

Wiktionary

# Probołowice

Probołowice – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Złota.

Przez wieś przebiega szlak Małopolska Droga św. Jakuba.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W 1861 r. mieszkańcy wsi odmówili dalszego wykonywania darmowej pracy na rzecz dworu zwanej pańszczyzną. Dalsze wykonywanie pańszczyzny wymuszono przy użyciu siły dwóch rot wojska rosyjskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Probrexitowy

przymiotnik

(1.1) polit. taki, który opowiada się za opuszczeniem Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

(1.2) polit. taki, który świadczy o lub jest wyrazem poparcia wobec opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

#### Źródła:

Wiktionary

# Probrytyjskość

→ probrytyjski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co probrytyjskie; cecha tych, którzy są probrytyjscy

Patrz:probrytyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próć

czasownik

(1.1) daw. pruć

#### Źródła:

Wiktionary

# Proc.

skrót od: procent (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = procent

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proca

1. rodzaj zabawki służącej do strzelania, zbudowanej z odpowiednio rozgałęzionego patyka i gumy;
2. dawna broń składająca się z rzemienia lub sznura złożonego we dwoje, służąca do miotania kamieni w walce lub podczas polowań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

(1.2) med. rodzaj opatrunku podtrzymującego chorą część ciała (np. żuchwę)

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dorobek

Proca – historyczna broń miotająca, złożona ze sznura lub rzemienia, w którego środku długości umieszczone jest miseczkowate gniazdo na pocisk, wykonane ze skóry lub tkaniny.

Wykonywano ją też z rozdwojonego patyka i sznura. Miotano kamieniami lub pociskami z suszonej gliny albo odlewanymi z ołowiu. Dla wyrzucenia pocisku należy trzymać końce sznurka w jednej ręce, nadając coraz szybszy ruch wirowy. Przy odpowiednich obrotach należy wypuścić z ręki jeden koniec sznura, uwalniając w ten sposób pocisk. Celne miotanie z procy wymaga dużego doświadczenia i wyczucia. Obecnie spopularyzowaną procę jest broń działająca na innej zasadzie – proca neurobalistyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Procarski

1. dawny przymiotnik od: procarz;
2. sprzyjający carowi, polityce cara; będący zwolennikiem caratu

przymiotnik

(1.1) hist. popierający cara, będący zwolennikiem cara

(1.2) rzad. hist. wojsk. związany z procarzem, dotyczący procarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procarz

dawniej: żołnierz uzbrojony w procę (dawną maszynę oblężniczą)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) staroż. wojsk. żołnierz uzbrojony w procę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procedencja

przestarzałe: pochodzenie rodowe lub stanowe; rodowód, genealogia

#### Źródła:

SJP.pl

# Proceder

działanie uznawane za niezgodne z zasadami moralnymi lub prawem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czyjeś działanie, często stanowiące źródło utrzymania, a uznawane za niezgodne z zasadami moralnymi lub prawem

- Proceder (album TSA)
- Proceder (album Chady)
- Proceder (film)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procederowy

przymiotnik od: proceder

#### Źródła:

SJP.pl

# Procedować

postępować, postąpić zgodnie z określoną procedurą

czasownik przechodni i nieprzechodni niedokonany

(1.1) zajmować się czymś i działać przy tym zgodnie z procedurą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procedowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|procedować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Procedura

1. określone reguły postępowania w jakiejś sprawie;
2. w informatyce: fragment algorytmu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

(1.2) inform. wydzielona część programu;

- procedura – inaczej postępowanie (rodzaj czynności)
- procedura – inaczej przepisy prawne regulujące postępowanie
- procedura w programowaniu – inaczej podprogram

Niektóre procedury:

- procedura budżetowa
- procedura obsługi przerwania
- procedura składowana
- procedura współdecydowania
- Procedura Davisa-Putnama

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procedural

potocznie: serial, w którym jakiś problem jest przedstawiany, badany i rozwiązywany w ciągu jednego odcinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Proceduralny

związany z procedurą, ustalonym trybem postępowania w jakiejś sprawie

#### Źródła:

SJP.pl

# Procedurowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z procedurą, dotyczący procedury

#### Źródła:

Wiktionary

# Procek

mała proca

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) slang. inform. procesor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proceleusmatyk

antyczna stopa muzyczna złożona z czterech krótkich sylab; tetrabrach, dypirrychej, dypirychej

#### Źródła:

SJP.pl

# Procencik

zdrobnienie od: procent

#### Źródła:

SJP.pl

# Procent

1. setna część danej wielkości;
2. inaczej: oprocentowanie; zysk, jaki przynosi kapitał pożyczkowy

liczebnik ułamkowy

(1.1) mat. setna część całości;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) finans. oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

(2.2) bliżej nieokreślony ułamek, część

(2.3) druk. symbol procenta (1.1)

Procent – jeden ze sposobów zapisu bezwymiarowego stosunku dwóch wielkości, w którym dana liczba wyrażona jest jako ułamek o mianowniku 100 i odpowiada setnej części danej wielkości. Zwykle oznaczany jest symbolem „%”. Przykładowo 45% (czyt. „czterdzieści pięć procent”) pewnej wielkości oznacza {\tfrac {45}{100}} lub 0,45 tej wielkości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procentaż

wynik lub parametr wyrażony w procentach

#### Źródła:

SJP.pl

# Procentmistrz

pracownik w cukrownictwie, który oblicza procentową zawartość cukru w burakach; taksator

#### Źródła:

SJP.pl

# Procentownia

specjalne pomieszczenie w cukrowni służące do ustalania stopnia zanieczyszczenia próbek buraków przez ważenie na wagach procentowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Procentowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co procentowe; cecha tych, którzy są procentowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Procentowy

dotyczący obliczania procentów, obliczany w setnych częściach, wyrażany w procentach

przymiotnik

(1.1) mat. chem. podany w procentach

(1.2) pot. eufem. zawierający alkohol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proceratops

rodzaj ceratopsa, który żył pod koniec kredy na terenach Ameryki Północnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Procerkoid

stadium larwalne tasiemców powstające z onkosfery

Procerkoid – jedna z form pierwszego stadium larwalnego w cyklu życiowym tasiemców Pseudophyllidea, między innymi bruzdogłowca szerokiego (Diphyllobothrium latum). Postać ta ma kształt robakowaty z tylnym końcem ciała u większości gatunków zaopatrzonym w trzy pary haków. Pasożytuje w skorupiaku, pierwszym żywicielu pośrednim tego tasiemca. Drugim żywicielem jest ryba lub inny kręgowiec, w którego organizmie procerkoid zamienia się w plerocerkoid.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proces

1. przebieg zmian;
2. rozprawa sądowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

(1.2) praw. postępowanie w sądzie

(1.3) inform. każdy egzemplarz wykonywanego programu;

- proces według przepisów prawa → postępowanie:
  - rozprawa lub postępowanie sądowe
  - postępowanie procesowe (rodzaj postępowania cywilnego)
  - według rodzaju przedmiotu postępowania: cywilny, karny, legislacyjny
  - historyczne: proces posesoryjny, proces rzymsko-kanoniczny
  - proces beatyfikacyjny
    - proces beatyfikacyjny Jana Pawła II

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wiktionary oraz Wikipedia

# Procesik

zdrobnienie od: proces

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proces

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procesja

1. uroczysty pochód religijny ze śpiewem i niesieniem przedmiotów kultu;
2. duża grupa udających się dokądś ludzi lub grupa jadących wolno samochodów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

(1.2) pot. tłum lub kawalkada pojazdów wolno przemieszczająca się w jednym kierunku

Procesja ma dwa znaczenia:

- W religioznawstwie – forma kultu, popularna w wielu religiach, manifestująca się jako uroczysty pochód ze śpiewami, czasami też z tańcami i z noszeniem sakralnych przedmiotów. W religiach pierwotnych i antycznych przestrzeń zakreślana przez procesję definiowała granice kręgu magicznego. Specjalną, magiczną wartość miała liczba obejść magicznego kręgu (trzy, pięć, siedem itd.). W katolicyzmie najbardziej rozpowszechnioną jest procesja Bożego Ciała.
- W mowie potocznej – długi szereg ludzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procesor

układ scalony interpretujący ciąg rozkazów maszynowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

Procesor (ang. central processing unit, CPU) – sekwencyjne urządzenie cyfrowe, które pobiera dane z pamięci operacyjnej lub strumienia danych, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy, zwracając dane do pamięci lub wyjściowego strumienia danych. Termin ten w zawężonym znaczeniu jest używany w odniesieniu do jednostki centralnej (CPU) systemu, ale odnosi się również do innych elementów przetwarzających dane zwanych koprocesorami, takich jak jednostki do obliczeń na liczbach zmiennopozycyjnych, przetwarzania grafiki (GPU).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procesorowy

→ procesor

przymiotnik

(1.1) związany z procesorem, dotyczący procesora

Patrz:procesor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procesować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. prowadzić proces sądowy przeciw komuś

czasownik zwrotny niedokonany procesować się (dk. brak)

(2.1) praw. prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie

(2.2) inform. przetwarzać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Procesowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|procesować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Procesowość

→ procesowy

Patrz:procesowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Procesowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący procesu

(1.2) praw. związany z procesem sądowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Procesualistka

→ procesualista

Patrz:procesualista

#### Źródła:

SJP.pl

# Procesualistyka

nauka o zagadnieniach prawnych postępowania sądowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Procesualny

w prawie: odnoszący się do procesu sądowego; procesowy

przymiotnik

(1.1) praw. taki, który dotyczy procesu sądowego, postępowania sądowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procesyjny

przymiotnik od: procesja

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. związany z procesją, dotyczący procesji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Procesywność

→ procesywny

Patrz:procesywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proch

1. materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;
2. szczątki człowieka (przeważnie w liczbie mnogiej)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozdrobniona, sypka substancja

(1.2) proch strzelniczy

(1.3) lwów. kurz

(1.4) zob. prochy.

Proch — materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej.

Najstarszym materiałem wybuchowym tego typu jest proch czarny (dymny), wynaleziony przez taoistycznego chemika w Chinach już w IX wieku naszej ery, a powszechnie używany w Europie w celach militarnych około wieku XIII. Miał on postać sypkiej mieszaniny koloru czarnego. Proch czarny używany był jako materiał wybuchowy miotający, a także materiał wybuchowy kruszący. Pod koniec XIX wieku pojawiły się różne rodzaje prochu bezdymnego, które wyparły proch czarny jako materiał miotający w broni palnej. Proch bezdymny ma w zależności od rodzaju postać ziaren lub kryształków, różnego kształtu i wielkości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prócheński

→ Próchna

Patrz:Próchna

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochiński

sprzyjający Chinom i Chińczykom

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchna

wieś w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim

Próchna – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Wróblew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchniaczek

motyl, szkodnik ziół i tytoniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchniak

spróchniałe drzewo

Próchniak:

- Anna Próchniak
- Edward Próchniak
- Paweł Próchniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchnica

1. choroba bakteryjna zębów polegająca na stopniowym odwapnieniu i rozkładzie ich twardych tkanek, powodująca powstawanie ubytków;
2. komponent gleby powstały z rozkładu obumarłych szczątków roślin i zwierząt; humus

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stomat. choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

(1.2) geol. składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

(1.3) med. przewlekłe zapalenie kości na tle gruźliczym

- próchnica – część składowa gleby
- próchnica zębów
- próchnica poroża

- Próchnica – struga dorzecza Sanu, prawoboczny dopływ Czarnej Łady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próchnicki

przymiotnik od: Próchnik (jedna z północnych dzielnic Elbląga)

Osoby o tym nazwisku:

- Franciszek Próchnicki – polski nauczyciel, pedagog, dydaktyk, działacz społeczny
- Jan Andrzej Próchnicki – rzymskokatolicki duchowny
- Jerzy Próchnicki – polski aktor
- Maciej Próchnicki – polski muzyk
- Mikołaj Próchnicki – rzymskokatolicki duchowny
- Stanisław Próchnicki – polski wojskowy
- Zdzisław Próchnicki – polski prawnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchnicotwórczy

tworzący próchnicę

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchnicowy

→ próchnica; próchniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z próchnicą, dotyczący próchnicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próchniczek

1. rodzaj mchu z klasy prątników;
2. mklik (omacnica) próchniczek - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

Próchniczek (Aulacomnium Schwägr.) – rodzaj mchu z rodziny próchniczkowatych (Aulacomniaceae Schimp.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchniczka

1. rodzaj mchu z klasy prątników;
2. mklik (omacnica) próchniczek - gatunek motyla z rodziny omacnicowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchniczkowate

rodzina mchów z klasy prątników

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchniczy

→ próchnica; próchnicowy

przymiotnik

(1.1) związany z próchnicą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próchniewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchnik

1. borodziej próchnik - gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych, w Polsce pod ochroną; borodziej cieśla, cieśla próchnik;
2. dawniej: próchno

Próchnik (niem. Dörbeck) – dzielnica Elbląga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchnilcowate

rodzina grzybów z rzędu próchnilcowców

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) mikol. syst. nazwa systematyczna|Xylariaceae|Tul.|ref=tak., rodzina roślin należąca do rzędu próchnilcowców;

Próchnilcowate (Xylariaceae Tul. & C. Tul.) – rodzina grzybów z rzędu próchnilcowców (Xylariales).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próchnilcowaty

o cechach próchnilcowatych (rodzina grzybów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchnilcowce

rząd grzybów z typu workowców

Próchnilcowce (Xylariales Nannf.) – rząd grzybów z klasy Sordariomycetes.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próchnilcowiec

przedstawiciel rzędu grzybów z typu workowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Próchnilec

rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mikol. grzyb z rodziny próchnilcowatych;

Xylaria Hill ex Schrank (próchnilec) – rodzaj grzybów z rodziny próchnilcowatych (Xylariaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próchno

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) drewno, które w wyniku rozkładu przez drobnoustroje stało się miękkie, suche i kruche

(1.2) pot. pogard. stary, zniedołężniały człowiek

- Próchno – powieść Wacława Berenta
- Próchno – produkt rozkładu drewna (próchnienia)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Próchnówko

Próchnówko – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Tuczno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Około 2 kilometry na wschód od wsi – nad jeziorem Bytyń Wielki znajduje się stanica harcerska, do której w ostatnich latach doprowadzono nową utwardzoną drogę ze wsi Próchnowo.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prochoicer

[czytaj: proczojser] członek organizacji lub ruchu opowiadającego się za legalizacją aborcji; pro-choicer

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochor

imię męskie

Prochor – imię męskie pochodzenia greckiego, od Προχορος – z choreo "tańczę"; pro – "przed"; imię to oznacza "ten, co prowadzi taniec; pierwszy tancerz". Św. Prochor był jednym z 7 pierwszych diakonów. Polskimi formami tego imienia są: Prochor, Prochorus, Prochort, Profor, Prophiorus, Profortus.

Prochor imieniny obchodzi 9 kwietnia i 10 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prochorostwo

Prochor z żoną; Prochorowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochorowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochorowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prochora lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochowe

przymiotnik od: proch

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochowice

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim;

Prochowice (pol. hist. Parchwice, niem. Parchwitz) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Kaczawą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prochowice.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 3533 mieszkańców (673. miejsce w kraju).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prochowicki

przymiotnik od: Prochowice

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Prochowic, związany z Prochowicami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prochowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochowiczanin

mieszkaniec Prochowic (miasta w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prochowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prochowiczanka

mieszkanka Prochowic (miasta w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prochowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prochowiec

rodzaj płaszcza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. letni męsko-damski płaszcz z cienkiej, gęstej bawełnianej tkaniny;

Prochowiec – rodzaj letniego płaszcza męskiego i damskiego z lekkiego materiału.

Był kontynuacją i funkcjonalnym rozwinięciem wcześniejszego pudermantla jako pierwotnie osłaniający od kurzu płaszcz przeznaczony dla automobilistów. W okresie międzywojennym stanowił spopularyzowane letnie okrycie o kroju sportowym i modnie zróżnicowanych fasonach. Po wojnie rozpowszechniony w Polsce Ludowej jako szykowny ubiór wierzchni, często dwurzędowy i przepasany paskiem z klamrą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prochówka

ściereczka do kurzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochownia

1. magazyn do przechowywania materiałów wybuchowych;
2. dawniej: wytwórnia ładunków wybuchowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wytwórnia prochu, ładunków wybuchowych i pocisków

(1.2) hist. magazyn przystosowany do przechowywania prochu, ładunków wybuchowych i pocisków

Prochownia – młyn ze stępami do robienia prochu (tzw. młyn prochowy) lub magazyn prochu (skład).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prochownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. puszka lub róg do podręcznego przechowywania prochu

Prochownica (dawniej: pulwersak) – podręczny pojemnik wykonany z wytrzymałego materiału (np. drewna, metalu, rogu, kości) służący do przenoszenia zapasu prochu koniecznego do ładowania odprzodowej broni strzeleckiej opartej na systemie rozdzielnego ładowania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prochownik

nazwisko

Prochownik – stopień wojskowy w Korpusie Artylerii Koronnej.

Obowiązki prochownika zawarte były w regulaminie z 1767 w artykule „Powinności każdego z Osobna Artyllerysty podług Stopnia y Urzędu tak względem umieiętności jako y Służby Pańskiey”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prochowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochowy

przymiotnik od: proch

#### Źródła:

SJP.pl

# Prochronizm

anachronizm polegający na opatrzeniu jakiegoś wydarzenia datą wcześniejszą od prawdziwej

Presupozycja – w logice sąd, który musi być prawdziwy, żeby jakiemuś zdaniu można było przypisać wartość logiczną (prawdę albo fałsz). Innymi słowy, presupozycja to wniosek wynikający zarówno ze zdania, jak i z jego negacji. Np. presupozycją zarówno zdania „Obecny król Francji jest łysy”, jak i zdania „Obecny król Francji nie jest łysy” jest: „Francja ma obecnie króla”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prochy

1. zwłoki ludzkie;
2. popiół po spaleniu zwłok;
3. potocznie: narkotyki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) stałe produkty rozkładu lub spopielenia zwłok

(1.2) pot. narkotyki

(1.3) pot. leki, zwłaszcza psychotropowe

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: proch

4 miejscowości w Polsce

- Prochy – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Wąbrzeźno
- Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
- Prochy – osada leśna w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo
- Prochy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. złotowskim, w gminie Zakrzewo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procjon

gwiazda

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2)

(1.2) astr. najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa;

Procjon (Alfa Canis Minoris, α CMi) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa, ósma co do jasności gwiazda nocnego nieba. Jest jedną z najbliższych gwiazd, znajduje się w odległości około 11,5 roku świetlnego od Słońca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Procka

mała proca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prockar

w wojsku: przednia część lawety armatniej ze skrzynią na amunicję; przedwóz

#### Źródła:

SJP.pl

# Procnie

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. mozolnie, z trudem

#### Źródła:

Wiktionary

# Procnik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. procarz

#### Źródła:

Wiktionary

# Procny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. procowy, związany z procą

przymiotnik jakościowy

(2.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. trudny, uciążliwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Procować

ustawiać armatę na przodku; zaprzodkowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Procowaty

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. lub rzad. mający kształt procy

#### Źródła:

Wiktionary

# Procowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z procą, dotyczący procy; przypominający procę

#### Źródła:

Wiktionary

# Procura

[czytaj: prokura] zastępstwo prawne; prokura

#### Źródła:

SJP.pl

# Proćwin

Proćwin – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Końskie.

Prywatna wieś szlachecka Pracwin, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego. Od XVII do pierwszej połowy XX wieku wieś wchodziała w skład klucza Modliszewickiego oraz dóbr Końskie Wielkie. W 1870 dobra koneckie kupił hrabia Jan Tarnowski. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prócz

za wyjątkiem, oprócz (czegoś, kogoś)

przyimek

(1.1) książk. zob. oprócz.

(1.2) gw-pl|Warmia. mimo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proczeski

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzyja, okazuje przyjaźń państwu czeskiemu i Czechom

(1.2) taki, który jest przejawem sprzyjania państwu czeskiemu i Czechom

#### Źródła:

Wiktionary

# Prod.

skrót od: produkcja

skrót

(1.1) = produkcja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prodemokratyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest prodemokratyczne; cecha tych, którzy są prodemokratyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Prodemokratyczny

→ prodemokratyzm

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający demokracji, popierający demokrację

Patrz:prodemokratyzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prodemokratyzm

popieranie demokratyzmu, sprzyjanie demokracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prodi

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prodigy

[czytaj: prodidżi] brytyjski zespół muzyczny; The Prodigy

- The Prodigy – brytyjski zespół muzyczny tworzący muzykę elektroniczną
- Prodigy – amerykański raper

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prodiż

metalowe naczynie do pieczenia, ze szczelną pokrywą, ogrzewane prądem elektrycznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

Prodiż (fr. prodige) – sprzęt kuchenny, składający się z metalowego naczynia oraz z pokrywy wyposażonej w wizjer, zasilany i ogrzewany prądem lub rzadziej gazem, służący do pieczenia ciasta i mięsa. W Polsce popularne były przed rozpowszechnieniem się piekarników elektrycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prodiżowy

→ prodiż

Patrz:prodiż

#### Źródła:

SJP.pl

# Prodrom

1. objaw, symptom zapowiadający chorobę;
2. książkowo: słowo wstępne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prodromalny

→ prodrom

Patrz:prodrom

#### Źródła:

SJP.pl

# Producencki

odnoszący się do producenta lub produkcji, właściwy producentom

#### Źródła:

SJP.pl

# Producent

1. wytwórca danego przedmiotu lub usługi;
2. organizm samożywny będący pierwszym ogniwem łańcucha pokarmowego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

(1.2) biol. organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych

(1.3) film. przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej

(1.4) teatr. muz. osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu

Producent – podmiot produkujący towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Producentka

→ producent

Producent – podmiot produkujący towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.

Patrz:producent

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Produkcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od produkt

#### Źródła:

Wiktionary

# Produkcja

1. wytwarzanie dóbr i usług
2. to, co zostało wytworzone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

(1.2) ogół tego, co zostało wyprodukowane

Produkcja – działalność gospodarczo-techniczna, której celem jest wytwarzanie produktów.Produkcja to:

- w ujęciu statystycznym: ogół wytworzonych przez przedsiębiorstwo produktów
- w ekonomii: wytwarzanie dóbr użytkowych dla zaspokojenia popytu konsumentów
- w aspekcie zarządzania: proces produkcyjny, powiązane ze sobą i wzajemnie uwarunkowane procesy pracy.

Produkcja stanowi jeden z podstawowych warunków funkcjonowania i rozwoju gospodarki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Produkcje

1. wytwarzanie dóbr i usług
2. to, co zostało wytworzone

#### Źródła:

SJP.pl

# Produkcyjniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od produkcyjniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Produkcyjniak

charakterystyczny dla socrealizmu film lub powieść o niezbyt wysokiej wartości artystycznej, gloryfikujące przemysł, produkcję, pracę robotników itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. utwór literacki lub filmowy o niskiej wartości artystycznej gloryfikujący przemysł, produkcję itp., przedstawiając je w sposób szablonowy, charakterystyczny dla socrealizmu;

Produkcyjniak – gatunek powieści (powieść produkcyjna) lub filmu, realizujący założenia poetyki realizmu socjalistycznego, poświęcony tematowi socjalistycznej przebudowy kraju. Wzory dla tego gatunku ukształtowały się w Związku Radzieckim i zostały zaszczepione na gruncie polskim wraz z proklamowaniem socrealizmu. Za pierwowzór powieści produkcyjnej uznaje się utwór literacki Fiodora Gładkowa pod tytułem Cement z 1925.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Produkcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co produkcyjne; cecha tych, którzy są produkcyjni

#### Źródła:

Wiktionary

# Produkcyjny

przymiotnik

(1.1) związany z produkcją, dotyczący produkcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Produkować

1. wytwarzać towar, brać udział w produkcji czegoś;
2. wydzielać, formować, powodować powstawanie czegoś;
3. produkować się - występować w przedstawieniu, popisywać się

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Produkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wytwarzanie czegoś w sposób przemysłowy

(1.2) realizowanie filmu lub programu telewizyjnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Produkt

1. wyrób powstający w procesie produkcji; rezultat określonej działalności ludzkiej;
2. substancja powstająca w wyniku reakcji chemicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

(1.2) rezultat pracy twórczej

(1.3) chem. substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej

(1.4) mat. uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;

(1.5) w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

(1.6) lekcew. o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu

(1.7) daw. pierwszy głos powoda na rozprawie sądowej

- produkt (marketing)
  - produkt spożywczy
  - produkt przemysłowy
- produkt w ekonomii
  - produkty pracy
    - produkt gotowy (inaczej finalny, końcowy)
  - cykl życia produktu
  - produkt krajowy brutto (PKB)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Produktowiec

rodzaj statku handlowego do przewożenia paliw wytwarzanych z ropy naftowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Produktownia

część cukrowni obejmująca działy od warników do segregatorów cukru włącznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Produktywizować

1. zatrudniać w produkcji;
2. czynić wydajnym, efektywnym, użytecznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Produktywniej

stopień wyższy od przysłówka: produktywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Produktywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: produktywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Produktywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co produktywne; cecha tych, którzy są produktywni

(1.2) ekon. wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

Produktywność – stosunek ilości wytworzonej oraz sprzedanej produkcji w określonym czasie (ang. output) do ilości wykorzystywanych lub zużytych zasobów wejściowych (ang. inputs). Inaczej: wielkość produkcji uzyskanej z jednostki nakładu czynnika produkcji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Produktywny

dający dobre wyniki, efekty w produkcji, przynoszący rezultaty, wydajny, efektywny

przymiotnik jakościowy

(1.1) który daje dobre efekty lub wytwarza duże ilości czegoś

(1.2) o formancie językowym: stosowany od tworzenia nowych wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prodziekan

zastępca dziekana, osoby kierującej wydziałem wyższej uczelni

Prodziekan – zastępca dziekana, czyli kierownika wydziału szkoły wyższej. Z reguły zastępuje dziekana w konkretnych sprawach dotyczących wydziału stąd przy tytule prodziekana znajduje się określenie np.:

- ds. studiów dziennych
- ds. studiów zaocznych
- ds. kształcenia lub dydaktycznych
- ds. studenckich
- ds. nauki
- ds. współpracy z zagranicą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prodziekanka

→ prodziekan

Patrz:prodziekan

#### Źródła:

SJP.pl

# Prodziekański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prodziekanem, dotyczący prodziekana

#### Źródła:

Wiktionary

# Prodło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bielizna do prania

#### Źródła:

Wiktionary

# Proefektywnościowy

mający za zadanie poprawę efektywności

przymiotnik

(1.1) mający na celu poprawę efektywności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proegzystencjalizm

ogół kierunków w filozofii, poprzedzających powstanie nurtów egzystencjalistycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Proekologiczny

sprzyjający ochronie środowiska; pro-eko

przymiotnik

(1.1) taki, który sprzyja ekologii, działa na jej korzyść

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proekonomiczny

zakładający jak najmniejszy nakład sił i środków, służący oszczędności i racjonalizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Proeksportowość

nastawienie na produkcję eksportową, popieranie eksportu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proeksportowe; cecha tych, którzy są proeksportowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proeksportowy

→ proeksportowość

Patrz:proeksportowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Proemigrancki

sprzyjający, przychylny emigracji, emigrantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proenzym

enzym wytwarzany w organizmie w postaci nieaktywnej, wymagający do aktywacji usunięcia fragmentu łańcucha peptydowego; proferment, zymogen

Proenzym, preenzym, enzymogen, zymogen – nieaktywny prekursor enzymu, wymagający do uaktywnienia jakiejś nieodwracalnej zmiany (na przykład proteolizy fragmentu cząsteczki przesłaniającej miejsce aktywne enzymu).Przykładami proenzymów są:

- pepsynogen
- trypsynogen
- chymotrypsynogen
- proinsulina
- prokarboksypeptydaza A i B
- proelastaza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proepidemik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przeciwnik szczepień ochronnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Proerytroblast

pierwsza komórka w stadium rozwojowym erytrocytu

Proerytroblast, hemoblast, pronormoblast, makroblast – komórka linii erytrocytarnej powstająca z komórki macierzystej erytrocytów (CFU-E) podczas erytropoezy. Charakteryzuje się owalnym jądrem z luźną chromatyną, która zawiera silnie zasadochłonną cytoplazmę.

U człowieka to stadium erytropoezy istnieje około 30 godzin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proerytrocyt

komórka macierzysta czerwonych krwinek

Retikulocyt, retykulocyt, proerytrocyt (skrótowo Ret.) – niedojrzała postać krwinki czerwonej, która w szlaku erytropoezy bezpośrednio poprzedza dojrzałą krwinkę czerwoną, czyli erytrocyt. Jego powstawanie jest związane głównie z uzupełnianiem fizjologicznie niszczonych krwinek czerwonych oraz wyrównywaniem (kompensacją) skutków zdarzeń lub chorób w których dochodzi do utraty, czy niszczenia erytrocytów (np. krwotoków, zimnicy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proeuropejczyk

zwolennik Unii Europejskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Proeuropejski

popierający Unię Europejską

#### Źródła:

SJP.pl

# Proeuropejskość

→ proeuropejski

Patrz:proeuropejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prof.

skrót od: profesor (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = profesor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profag

nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii

Profag – nieczynna postać bakteriofaga, powstająca w cyklu lizogenicznym przez włączanie DNA wirusa do materiału genetycznego zaatakowanej bakterii.

W tej postaci wirus może istnieć przez wiele pokoleń bakterii, lecz w pewnych warunkach może zostać wycięty z jej DNA i infekować inne komórki, wchodząc w cykl lityczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profan

1. człowiek nieznający się na danej rzeczy, niekompetentny w danej dziedzinie; laik; dyletant
2. w starożytnym Rzymie: osoba niedopuszczona do tajemnic związanych z kultem bóstwa;
3. człowiek, który się dopuścił profanacji (znieważenie powszechnie uznawanych wartości, przedmiotu lub miejsca kultu religijnego)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) niedouczony w jakiejś dziedzinie

(1.2) osoba dopuszczająca się profanacji

(1.3) hist. niedopuszczony do arkanów wiedzy religijnej w starożytnym Rzymie

(1.4) daw. niekatolik

Profan (łac. profanus „niedopuszczony do tajemnic religijnych; niewyświęcony”, „złowróżbny” od pro „przed” i fanum „sanktuarium, świątynia”) – ktoś niewtajemniczony, niebędący znawcą, laik, dyletant.

Określenia „profan” lub „światowy” używają wolnomularze na określenie wszystkich, którzy nie są członkami masonerii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profanacja

1. znieważenie powszechnie uznawanych wartości lub rzeczy otoczonej czcią;
2. znieważenie przedmiotu lub miejsca kultu religijnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) znieważenie rzeczy lub miejsca otaczanych powszechnym szacunkiem; zbezczeszczenie czegoś

Profanacja (łac. profanatio – „zbezczeszczenie, znieważenie”) – pojęcie odnoszące się do naruszania sfery sacrum, powodujące pozbawienie poświęconych rzeczy lub konsekrowanych miejsc wartości kultowej oraz potraktowania bez należytego szacunku rzeczy, wartości otoczonych powszechnie czcią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profanacyjny

→ profanacja

Patrz:profanacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Profanator

osoba dopuszczająca się profanacji, zbezczeszczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Profanatorka

→ profanator

Patrz:profanator

#### Źródła:

SJP.pl

# Profaniczny

→ profanum

Patrz:profanum

#### Źródła:

SJP.pl

# Profanka

1. kobieta bez wystarczającej wiedzy w jakiejś dziedzinie;
2. kobieta, która dopuściła się profanacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Profanować

1. bezcześcić przedmioty lub miejsca przeznaczone do celów kultowych;
2. znieważać powszechnie uznawane wartości

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprofanować)

(1.1) podn. popełniać profanację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profanowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie profanacji, znieważanie czegoś, co jest uznawane gdzieś za święte, godne szacunku

#### Źródła:

Wiktionary

# Profanum

to, co świeckie; sfera spraw świeckich

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sfera świeckości w odróżnieniu od sfery sacrum

Profanum (łac. pro „przed”, fanum „świątynia”) – to, co ludzkie, sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum – sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka. Profanum jest łacińskim słowem dla świeckości. Różnica między świętym a świeckim była uważana za centrum społecznej rzeczywistości w ludzkich religiach przez Emile’a Durkheima.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profaszystowski

sprzyjający faszyzmowi, popierający faszyzm

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający faszyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profaza

pierwsza faza podziału jądra komórkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

Profaza jest to pierwsze stadium mitozy. Dochodzi w nim do kondensacji chromatyny, która po replikacji znajduje się formie w długich „nici”, do postaci chromosomów, które mogą zostać w sposób uporządkowany rozdzielone do komórek potomnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profecja

proroctwo, przepowiednia

#### Źródła:

SJP.pl

# Proferment

enzym wytwarzany w organizmie w postaci nieaktywnej, wymagający do aktywacji usunięcia fragmentu łańcucha peptydowego; proenzym, zymogen

#### Źródła:

SJP.pl

# Profes

zakonnik po złożonych ślubach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik, który złożył śluby

Śluby zakonne (profesja zakonna) – w Kościele katolickim – zobowiązanie członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).

Kościół katolicki zalicza śluby zakonne uroczyste i proste oraz przyrzeczenia tercjarskie lub oblackie do sakramentaliów, ustanowionych przez Kościół, różniących się od sakramentów ustanowionych przez Jezusa Chrystusa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesja

zawód

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zawód;

(1.2) rel. uroczyste wyznanie wiary (w chrześcijaństwie)

(1.3) rel. zobowiązanie się członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania zasad czystości, ubóstwa i posłuszeństwa;

- profesja (zawód)
- profesja w grach fabularnych
- profesja zakonna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesjolekt

język zawodowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. odmiana języka potocznego, którą posługują się przedstawiciele konkretnego zawodu

Gwara zawodowa, gwara profesjonalna, żargon zawodowy, profesjolekt – mowa środowiskowa właściwa dla przedstawicieli określonego zawodu. Od formy powszechnej języka standardowego różni się przeważnie wyłącznie leksyką (profesjonalizmami) i frazeologią. Zasadniczo funkcjonuje wyłącznie w formie ustnej, sporadycznie wykorzystywana jest także jako materiał w utworach literackich. Gwarę profesjonalną tworzą jednostki leksykalne przyjęte do środowiskowych kontaktów nieformalnych; odróżnia się ją od terminologii oficjalnej stosowanej przez daną grupę zawodową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesjonalista

osoba posiadająca szeroką wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie; fachowiec; specjalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie

(1.2) człowiek zajmujący się czymś zawodowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profesjonalistka

→ profesjonalista

Patrz:profesjonalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesjonalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tworzenie się nowych zawodów, profesji w ramach danej dziedziny

(1.2) przejście na profesjonalne, zawodowe wykonywanie czegoś

Profesja – w socjologii i antropologii: zawód wymagający odpowiednich kwalifikacji nie tylko zawodowych (zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a często również stażu zawodowego) i zdrowotnych, lecz także charakterologicznych oraz moralno-etycznych (określanych na poziomie np. nienagannej postawy moralnej i etycznej albo nieskazitelnego charakteru) opisanych często w postaci kodeksu etyczno-zawodowego. Przeważnie łączy się z reżimem prawnym zawodu regulowanego objętego systemem odpowiedzialności dyscyplinarnej (zawodowej), a niekiedy również z reglamentacją dostępu do wykonywania zawodu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesjonalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wysoki poziom kompetencji w wykonywaniu zawodu

Profesja – w socjologii i antropologii: zawód wymagający odpowiednich kwalifikacji nie tylko zawodowych (zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a często również stażu zawodowego) i zdrowotnych, lecz także charakterologicznych oraz moralno-etycznych (określanych na poziomie np. nienagannej postawy moralnej i etycznej albo nieskazitelnego charakteru) opisanych często w postaci kodeksu etyczno-zawodowego. Przeważnie łączy się z reżimem prawnym zawodu regulowanego objętego systemem odpowiedzialności dyscyplinarnej (zawodowej), a niekiedy również z reglamentacją dostępu do wykonywania zawodu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesjonalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|profesjonalizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Profesjonalnie

przysłówek

(1.1) typowo dla profesjonalisty; w sposób zawodowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Profesjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: profesjonalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesjonalność

1. cecha kogoś zawodowo wykonującego jakąś pracę;
2. cecha czegoś wykonanego przez profesjonalistę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co profesjonalne; cecha tych, którzy są profesjonalni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profesjonalny

przymiotnik

(1.1) (o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)

(1.2) (o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

#### Źródła:

Wiktionary

# Profeska

1. zakonnica, która złożyła śluby wieczyste;
2. potocznie: profesjonalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica, która złożyła śluby zakonne

(1.2) pot. dobre wykonanie pracy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profesor

1. tytuł naukowy nadawany wykładowcy, samodzielnemu pracownikowi wyższej uczelni lub instytutu naukowego;
2. osoba nosząca tytuł profesora;
3. zwyczajowo: każdy nauczyciel szkoły średniej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

(1.2) eduk. nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;

(1.3) eduk. osoba, której nadano tytuł profesora (1.1)

(1.4) pot. eduk. grzecz. nauczyciel szkoły średniej, zwłaszcza liceum ogólnokształcącego

(1.5) eduk. tytuł honorowy zasłużonych nauczycieli szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) eduk. uczona z tytułem naukowym profesora (1.1)

(2.2) eduk. kobieta zajmująca stanowisko profesora (1.2)

(2.3) pot. eduk. grzecz. nauczycielka szkoły średniej, zwłaszcza liceum ogólnokształcącego

(2.4) nauczycielka z tytułem honorowym profesora (1.4) oświaty

Profesor (łac. professor „nauczyciel, retor”; profiteri „zeznawać publicznie, wyznawać”) – nazwa mająca w Polsce następujące znaczenia:

- tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym
- stanowisko naukowe w instytucjach naukowych
- tytuł honorowy nadawany nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego, ponadgimnazjalnego, ponadpodstawowego
- tytuł używany zwyczajowo w szkolnictwie średnim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profesorek

zdrobnienie od: profesor

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesorka

1. zwyczajowo: nauczycielka szkoły średniej;
2. rzadko: kobieta będąca wykładowcą, samodzielnym pracownikiem wyższej uczelni lub instytutu naukowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nauczycielka szkoły średniej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profesorostwo

profesor z żoną; profesorstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesorowa

małżonka profesora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona profesora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profesorówna

dawniej: córka profesora

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub tytułem profesora, dotyczący profesora

#### Źródła:

Wiktionary

# Profesorskość

→ profesorski

Patrz:profesorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesorstwo

profesor z żoną; profesorostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Profesura

1. stanowisko lub tytuł profesora;
2. pełnienie funkcji przez profesora;
3. grono profesorów

Tytuł profesora – nadawany w Polsce przez prezydenta Polski osobie, która uzyskała już stopień naukowy doktora habilitowanego i przez to jest samodzielnym pracownikiem nauki, ma osiągnięcia naukowe lub artystyczne znacznie przekraczające wymagania stawiane w przewodzie (postępowaniu) habilitacyjnym oraz posiada znaczące osiągnięcia dydaktyczne, w tym w kształceniu kadry naukowej. W wyjątkowych przypadkach, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora. Prezydent nadaje tytuł profesora na wniosek Rady Doskonałości Naukowej (do końca 2020 istniała Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profesyjny

→ profesja

Patrz:profesja

#### Źródła:

SJP.pl

# Profeta

prorok, wieszcz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. prorok, wieszcz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profetka

→ profeta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta posiadająca zdolność przewidywania przyszłości

Patrz:profeta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profetycki

proroczy, wieszczy, odnoszący się do profetów lub profetyzmu; profetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Profetyczny

proroczy, wieszczy, odnoszący się do profetów lub profetyzmu; profetycki

#### Źródła:

SJP.pl

# Profetyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przewiduje przyszłość

(1.2) rel. chrześcijanin uznający za podstawę wiary księgi prorockie

#### Źródła:

Wiktionary

# Profetyzm

1. przepowiadanie przyszłości; prorokowanie;
2. znane w wielu religiach zjawisko występowania proroków

Profetyzm (gr. προφήτης, prophētēs „prorok, wieszcz”) – zjawisko spotykane w wielu religiach, polegające na występowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki są powoływane przez bóstwo do głoszenia jego woli i przepowiadania przyszłości (prorokowania). Profetyzm wiąże się również np. z etosem poety-wieszcza i jego wizjonerstwem w literaturze polskiego romantyzmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profetyzować

prorokować, wieszczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Profil

1. wizerunek twarzy widzianej z boku;
2. kontur, zarys, sylwetka czegoś;
3. charakter, zakres czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) twarz widziana z boku; także: jej wizerunek;

(1.2) linia obwodząca zarys, kontur czegoś

(1.3) geol. przekrój pionowy ukazujący budowę geologiczną danego odcinka skorupy ziemskiej;

(1.4) książk. przen. charakter, zakres, kierunek czegoś

(1.5) inform. zbiór ustawień, które dostosowują wygląd ekranu i zachowanie komputera do osobistych preferencji

(1.6) szt. ozdobna listwa wystająca nad powierzchnię muru, mebla itp., służąca najczęściej do zaznaczenia podziału poziomego danej płaszczyzny

(1.7) techn. kontur, obrys przekroju przedmiotu

(1.8) techn. zob. kształtownik.

(1.9) inform. część serwisu społecznościowego lub forum dyskusyjnego w Internecie zawierająca informacje o użytkowniku

- profil – wizerunek twarzy widzianej z boku, z wyraźnie zaznaczoną linią czoła, nosa, ust i brody
- profil – część serwisu społecznościowego zawierająca informacje o użytkowniku (zobacz: serwis społecznościowy)
- profil architektoniczny – forma dekoracji architektonicznej; również obrys przekroju elementu lub detalu architektonicznego
- profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający budowę danej gleby
- profil topograficzny – wykres, na którym na osi poziomej przedstawiono odległości wzdłuż wybranej linii poprowadzonej przez teren, a na osi pionowej wysokości bezwzględne
- profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła
- kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym
- przekrój poprzeczny – dwuwymiarowy przekrój ciała
- Profil – francuski serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profilaktycznie

przysłówek

(1.1) tak, by nie dopuścić do rozwinięcia się choroby

(1.2) tak, by nie zaistniała pewna niepożądana sytuacja

#### Źródła:

Wiktionary

# Profilaktyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest profilaktyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Profilaktyczny

zapobiegający niepożądanym sytuacjom i zjawiskom, zwłaszcza chorobom; zapobiegawczy, prewencyjny

przymiotnik

(1.1) med. dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

(1.2) książk. związany z zapobieganiem, przeciwdziałaniem czemuś niepożądanemu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profilaktyka

działania i środki zapobiegające niepożądanym sytuacjom i zjawiskom, zwłaszcza chorobom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk

(1.2) med. środki i działania podejmowane w celu zapobiegania chorobom

- profilaktyka zdrowotna
- profilaktyka społeczna
- profilaktyka poekspozycyjna
  - profilaktyka poekspozycyjna HIV

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profilarka

obrabiarka do profilowania elementów drewnianych; frezarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Profile

1. wizerunek twarzy widzianej z boku;
2. kontur, zarys, sylwetka czegoś;
3. charakter, zakres czegoś

- profil – wizerunek twarzy widzianej z boku, z wyraźnie zaznaczoną linią czoła, nosa, ust i brody
- profil – część serwisu społecznościowego zawierająca informacje o użytkowniku (zobacz: serwis społecznościowy)
- profil architektoniczny – forma dekoracji architektonicznej; również obrys przekroju elementu lub detalu architektonicznego
- profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający budowę danej gleby
- profil topograficzny – wykres, na którym na osi poziomej przedstawiono odległości wzdłuż wybranej linii poprowadzonej przez teren, a na osi pionowej wysokości bezwzględne
- profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła
- kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym
- przekrój poprzeczny – dwuwymiarowy przekrój ciała
- Profil – francuski serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profiler

kryminolog studiujący zachowania przestępców i tworzący ich profil osobowościowy

- profilowanie (architektura)
- profilowanie DNA
- profilowanie (inżynieria oprogramowania)
- profilowanie (językoznawstwo)
- profilowanie kryminalne
- profilowanie sejsmiczne
- profilowanie zawodowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profilerka

→ profiler

Profilerka – polski serial kryminalny w reżyserii Moniki Jordan-Młodzianowskiej (sezon 1) oraz Tomasza Szafrańskiego (sezon 2) emitowany od 7 września 2024 roku na antenie stacji telewizyjnej TVP1.

Zdjęcia do serialu powstawały w Augustowie, Warszawie, Konstancinie-Jeziornie i Gołkowie.

Patrz:profiler

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profilograf

przyrząd umożliwiający zarejestrowanie zarysu chropowatości powierzchni za pomocą wykresu

#### Źródła:

SJP.pl

# Profilografometr

przyrząd umożliwiający szybkie mierzenie parametrów chropowatości; gładkościomierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Profilogram

wykres przedstawiający zarys chropowatości powierzchni, wykonywany za pomocą profilografu lub profilografometru

#### Źródła:

SJP.pl

# Profilometr

przyrząd do mierzenia chropowatości powierzchni

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd do mierzenia chropowatości powierzchni

Profilometr – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru parametrów chropowatości i falistości powierzchni. Na podstawie topografii powierzchni obliczane są wymiary krytyczne takie jak krzywizna i płaskość.

Pod względem historycznym pojęcia "profilometr" używano do określenia urządzenia podobnego do fonografu, który mierzy topografię podczas przemieszczania się powierzchni badanej względem igły profilometru stykowego. Jednak pojęcie to zmienia się wraz z pojawieniem się wielu bezkontaktowych technik profilometrycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profiloskop

urządzenie do badania kształtu otworu ciągadeł profilowanych dla drutów, prętów, rur

#### Źródła:

SJP.pl

# Profilowanie

- profilowanie (architektura)
- profilowanie DNA
- profilowanie (inżynieria oprogramowania)
- profilowanie (językoznawstwo)
- profilowanie kryminalne
- profilowanie sejsmiczne
- profilowanie zawodowe

#### Źródła:

Wikipedia

# Profilówka

potocznie: zdjęcie umieszczone w profilu użytkownika na określonej stronie internetowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Profit

zysk lub korzyść z czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) finans. zysk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profitant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś, kto odnosi duże korzyści

#### Źródła:

Wiktionary

# Profitent

osoba osiągająca korzyści z czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Profitentka

→ profitent

Patrz:profitent

#### Źródła:

SJP.pl

# Profitka

okrągła osłona nakładana na świecę w lichtarzu

Profitka (od niem. Profitchen), także okapnik do świecy – okrągła, integralna część świecznika mieszcząca się pod świecą lub wklęsły krążek z otworem na świecę, służący zbieraniu skapującego ze świecy wosku, stearyny lub parafiny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Profitowy

→ profit

Patrz:profit

#### Źródła:

SJP.pl

# Profity

zysk lub korzyść z czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Proforma

dawniej:
1. szkoła początkowa;
2. najniższa klasa w szkole

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. początkowa, wstępna klasa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profos

1. komendant aresztu wojskowego
2. dowódca żandarmerii przy sztabie (w dawnym wojsku polskim)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. kat

(1.2) policjant zajmujący się aresztem

Profos – podoficer aresztu wojskowego. Przeważnie odpowiedzialny jedynie za sprawy gospodarcze i administracyjne. Bieżący nadzór pełni dowódca warty.

Instrukcja dla personelu więzień karnych i więzień śledczych z 1919 roku, definiuje profosów jako osoby czuwające w więzieniu nad należytym wykonaniem przepisów organizacji wewnętrznej przez kluczników i straż więzienną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profrancuski

sprzyjający Francji, Francuzom; filofrancuski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Francji lub Francuzom, popierający Francję i wszystko, co francuskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Profrekwencyjny

mający na celu zwiększenie frekwencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Profundal

strefa głębinowa jezior, dno i warstwa wód przydennych poniżej zasięgu przenikania promieni świetlnych; strefa trofolityczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. hydrol. strefa przydenna zbiorników wodnych;

Profundal (łac. profundus – 'głęboki') – dolna strefa głębokich jezior położona poniżej poziomu do którego dociera dość światła słonecznego aby podtrzymać fotosyntezę.

Obejmuje dno i kontaktującą z nim warstwę wody. W profundalu okresowo brakuje tlenu. Żyją tutaj konsumenci i reducenci uzależnieni od dostaw pokarmu z wyższych warstw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Profuzja

wielka obfitość, nadmiar czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Próg

poprzeczna dolna część futryny drzwiowej, wystająca nad poziom podłogi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

(1.2) wejście do domu

(1.3) początek

(1.4) wielkość graniczna

(1.5) przen. trudna do pokonania przeszkoda stojąca na drodze do celu

(1.6) geol. stopień skalny

(1.7) muz. element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny

(1.8) sport. w niektórych dyscyplinach miejsce wybicia się zawodników

(1.9) mot. nadwozie poniżej drzwi

(1.10) mot. element obręczy koła samochodu

(1.11) mot. poprzeczne wybrzuszenie na drodze skłaniające kierowcę do ograniczenia prędkości

(1.12) lotn. uskok w podwodnej części wodnosamolotu

(1.13) hydrol. geogr. stopień na rzece, mała kaskada;

(1.14) geogr. rodzaj mezoregionu fizycznogeograficznego

- dolna część futryny drzwiowej, usytuowana powyżej poziomu podłogi (zobacz też: bariery architektoniczne, podproże)
- PRÓG – nazwa Grupy Teatralno-Happenerskiej z Wadowic
- przegroda, stopień skalny (zobacz też: kuesta, wodospad, kaskada, cyrk lodowcowy)
- próg rzeczny: poprzeczny stopień w korycie rzecznym (zobacz też: poroh)
- próg – rodzaj budowli regulacyjnej stosowanej w hydrotechnice
- próg (zwany również grzbietem) w sensie geomorfologii to wzniesienie na powierzchni ziemi. Progi mogą przebiegać powyżej lub poniżej poziomu morza, więc wznoszą się na kontynentach, wyspach lub w oceanie.
- próg – ułatwiająca uzyskanie czystego brzmienia listewka na gryfie niektórych chordofonów szyjkowych, na której się opiera naciskana palcami struna
- w lekkoatletyce: belka, z której zawodnik odbija się do skoku
- element skoczni narciarskiej
- próg nuklearny – stan gospodarki umożliwiający wytworzenie broni jądrowej
- próg pobudliwości (próg podniety) – najmniejsze natężenie bodźca:
  - w psychologii – konieczne do wywołania określonego wrażenia lub reakcji
  - w fizjologii i psychofizyce – wywołujące dostrzegalną reakcję drażnionej komórki nerwowej lub narządu zmysłu lub dostrzegalną zmianę wrażenia (próg różnicy, np. dyskryminacja czuciowa)
  - w fizjologii słuchu (w akustyce) – wartość ciśnienia akustycznego (natężenia dźwięku) o określonej częstotliwości (zobacz też: izofony, słuch, audiometria):
    - najmniejsza wywołująca wrażenie słuchowe, próg słyszalności
    - które wywołuje wrażenie bólu ucha, próg bólu
    - która umożliwia odróżnienie bodźców, dyskryminacja słuchowa

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wiktionary oraz Wikipedia

# Progaster

wewnętrzna jama gastruli mająca postać worka, którego ściany tworzy endoderma; archenteron, gastrocel, jelito pierwotne, prajelito

#### Źródła:

SJP.pl

# Progejowski

przychylny gejom

#### Źródła:

SJP.pl

# Progeneza

#### Źródła:

Wikipedia

# Progenia

nadmierne rozwinięcie żuchwy w stosunku do szczęki górnej

Progenia – wrodzona wada kostna zgryzu, polegająca na doprzednim wzroście żuchwy w stosunku do szczęki.

Progenia może prowadzić do zaburzeń w prawidłowej pracy stawów skroniowo-żuchwowych, gryzienia pokarmów oraz wymowy. Nasilona wada wpływa też negatywnie na rysy twarzy, objawia się przede wszystkim wysunięciem brody oraz dolnej wargi. Nieleczona wada pogłębia się szczególnie w starszym wieku i powoduje dolegliwości zdrowotne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Progenitura

dawniej: potomstwo

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) przest. (dziś zwykle żart.) potomstwo, dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Progeria

choroba genetyczna charakteryzująca się przedwczesnym starczym wyglądem osób nią dotkniętych; syndrom Hutchinsona-Gilforda

Progeria (zespół progerii Hutchinsona-Gilforda, łac. progeria, ze stgr. πρό + γῆρας – „przedwczesna starość”, ang. Hutchinson-Gilford progeria syndrome, HGPS) – rzadki genetycznie uwarunkowany zespół charakteryzujący się przyspieszonym procesem starzenia, którego objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Progestagen

syntetyczny hormon sterydowy, odpowiednik progesteronu

Progestageny – grupa hormonów sterydowych, do której należą naturalne i syntetyczne steroidy posiadające szkielet 21 atomów węgla (układ pregnanu).

Progestageny wywierają efekt przeciwproliferancyjny poprzez wywoływanie przemiany doczesnowej w tkankach endometrialnych i w konsekwencji – ich atrofię. Zmiany zachodzą zarówno w ektopowym, jak i w eutopowym endometrium. Progestageny mają również właściwości przeciwzapalne. Ponadto wykazano ich wpływ na hamowanie angiogenezy – procesu, który jest niezbędny w powstawaniu i utrzymywaniu ektopowych ognisk endometriozy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Progesteron

żeński hormon płciowy wytwarzany w ciałku żółtym jajnika oraz przez łożysko (w czasie ciąży) i korę nadnerczy, przygotowujący macicę do przyjęcia zarodka i utrzymania ciąży; luteina, syntolutan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. żeński hormon płciowy o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C21H30O2., wytwarzany przez ciałko żółte w celu umożliwienia zagnieżdżenia zarodka w błonie śluzowej macicy, a podczas ciąży przez łożysko w celu jej utrzymania oraz przygotowania gruczołów sutkowych do laktacji;

Progesteron (łac. progesteronum), dawniej luteina – żeński hormon płciowy, o budowie steroidowej, wytwarzany głównie przez komórki ciałka żółtego w fazie lutealnej i wczesnej ciąży, a podczas późniejszej ciąży przez łożysko. Jest jednym z najważniejszych hormonów wydzielanych przez jajniki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Progimnazjum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. eduk. gimnazjum obejmujące jedynie zakres nauczania dla kilku niższych klas, działające w XIX i XX w. w Rosji oraz w międzywojennej Polsce;

Progimnazjum (z greki i łaciny) – w rosyjskim systemie szkolnictwa w XIX i na początku XX wieku oraz w polskim systemie w okresie międzywojennym – gimnazjum niecałkowite, obejmujące tylko kilka niższych klas.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proglotyd

człon tasiemca

Proglotyd – człon (segment) ciała tasiemca. Najmłodsze proglotydy znajdują się niedaleko szyjki, a starsze człony stanowi reszta strobili tasiemca. Te drugie, wypełnione zapłodnionymi jajami, odrywają się od reszty ciała pasożyta i razem z kałem opuszczają żywiciela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proglotyda

człon tasiemca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prognacja

nadmierne wysunięcie się przerośniętej szczęki górnej

Prognatyzm (łac. prognathia) – nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk (maxillar prognathism) jak i na wysunięcie żuchwy (mandibular prognathism). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio prognacja i progenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prognatyczny

przymiotnik

(1.1) antrop. med. anat. o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach)

#### Źródła:

Wiktionary

# Prognatyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) antrop. med. anat. silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

Prognatyzm (łac. prognathia) – nadmierne wysunięcie kości trzewioczaszki (żuchwy lub szczęk).

W języku angielskim określenie to stosuje się zarówno na wysunięcie szczęk (maxillar prognathism) jak i na wysunięcie żuchwy (mandibular prognathism). W języku polskim stosuje się odrębne nazwy – odpowiednio prognacja i progenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prognosta

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognostyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewidująca przyszłość

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prognostyczka

→ prognostyk

Patrz:prognostyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Prognostyczny

→ prognostyka

Patrz:prognostyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prognostyk

1. przepowiednia formułowana w oparciu o pewne informacje;
2. informacja, która umożliwia sformułowanie przepowiedni

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prognozująca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) symptom zapowiadający rzecz przyszłą

(2.2) wypowiedź stanowiąca zapowiedź rzeczy przyszłej

(2.3) jęz. przysłowie o tematyce meteorologicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prognostyka

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognosta, prognozer

Futurologia (niem. Futurologie, od łac. futurus ‘przyszły’), in. prognostyka, studia nad przyszłością – dyscyplina wiedzy zajmująca się historycznie przewidywaniem i prognozowaniem przyszłości, m.in. w dziedzinie techniki, przyrostu naturalnego, gospodarki, geopolityki, kultury czy też środowiska przyrodniczego, a współcześnie analizą możliwych przyszłości i wyobrażeń na ich temat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prognoza

przewidywanie czegoś oparte na określonych danych, obliczeniach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

Prognozowanie (późnołac. prognosis, od starogr. πρόγνωσις, nowogr. πρόγνωση prōgnosis, od πρoγιγνώσκειν progignōskein, „wiedzieć wcześniej”, od pro- „wcześniej, przed” i gignōskein, „dowiedzieć się”) lub predykcja (łac. prædictus, im. od prædicere, „przepowiadać”, od præ-, „przed, wcześniej, pra-” i dicere, „mówić”) – naukowy sposób wnioskowania służący przewidzeniu tego, w jaki sposób będą kształtowały się w przyszłości procesy lub zdarzenia. W trakcie procesu prognozowania formułuje się sąd na temat przyszłych stanów zjawisk i zdarzeń nazywany prognozą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prognozer

osoba stawiająca, sporządzająca prognozę, przewidująca coś; prognosta, prognostyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba prognozująca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prognozologia

nauka, która formułuje prognozy dotyczące kierunku i tempa przemian społecznych oraz tendencji rozwojowych; futurologia, prognostyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prognozować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przewidywać, czynić prognozy

#### Źródła:

Wiktionary

# Progowy

1. odnoszący się do progu w drzwiach pomieszczenia lub samochodu;
2. o czynniku, bodźcu, sygnale: posiadający najniższą wartość, przy której następuje reakcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Program

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) plan działań

(1.2) odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

(1.3) pot. stacja telewizyjna

(1.4) pot. zestawienie programów (1.2) na pewien okres, zwykle w czasopiśmie

(1.5) pot. broszurka z informacjami o sztuce teatralnej lub operowej, rozprowadzana pośród widzów

(1.6) inform. zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań

(1.7) eduk. zakres wiedzy objętej nauczaniem szkolnym lub akademickim; także. wykaz przedmiotów objętych takim nauczaniem

- w radiofonii i telewizji:
  - program radiowy (ujednoznacznienie)
  - program telewizyjny (ujednoznacznienie)
  - ramówka
- w naukach społecznych:
  - program – pojęcie z zakresu zarządzania, czasowa struktura organizacyjna
- w szkolnictwie:
  - program nauczania
- w informatyce:
  - program komputerowy

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Programator

przestarzale: programista

Programator – elektroniczne urządzenie przeznaczone do programowania układów elektronicznych takich jak np.: pamięci EPROM, EEPROM, flash, układy PLD oraz mikrokontrolery. Dane, które mają być zaprogramowane są dostarczane do programatora z innego urządzenia, np. z komputera osobistego, zwykle za pośrednictwem interfejsu USB. Przed popularyzacją USB programatory podłączano do komputerów za pomocą portu równoległego lub RS-232. Programator następnie przekształca te dane według odpowiedniego dla danego układu algorytmu programowania na odpowiednie wielkości elektryczne, np. napięcie elektryczne o ustalonej wartości i ściśle określonym czasie trwania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Programatorka

1. organizatorka programu wydarzenia, np. programatorka festiwalu;
2. rzadko: programistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Programerka

kobieta układająca program, np. festiwalu

#### Źródła:

SJP.pl

# Programik

zdrobnienie od: program

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od program

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Programista

osoba zajmująca się tworzeniem oprogramowania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) inform. osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

Programista komputerowy, programista, deweloper, potocznie koder (ang. computer programmer, programmer, software developer, coder) – osoba pisząca programy komputerowe w języku programowania. Feminatyw dla słowa programista to programistka. Rynek programistów jest zdominowany przez mężczyzn, a kobiety według różnych badań stanowią 15–18%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Programistka

→ programista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: programista

Patrz:programista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Programistyczny

→ programista

Patrz:programista

#### Źródła:

SJP.pl

# Programofob

osoba przejawiająca silną niechęć do wszelkich programów - wykładów założeń, celów itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) publ. osoba niechętna tworzeniu wszelkich programów, głoszeniu celów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Programofobia

niechęć do wszelkiego rodzaju programów

#### Źródła:

SJP.pl

# Programofobka

kobieta przejawiająca silną niechęć do wszelkich programów - wykładów założeń, celów itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Programomania

nadmierna skłonność do tworzenia programów - założeń, postulatów i celów jakiejś działalności

#### Źródła:

SJP.pl

# Programotwórczy

mający wpływ na tworzenie programu

#### Źródła:

SJP.pl

# Programować

1. opracowywać algorytmy;
2. zapisywać algorytmy w jakimś języku programowania;
3. konfigurować (parametryzować) urządzenie sterowane cyfrowo

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) inform. tworzyć programy komputerowe

(1.2) techn. ustawiać parametry działania urządzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Programowalność

→ programowalny

Patrz:programowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Programowalny

1. dający się programować, możliwy do zaplanowania, rozstrzygalny w skończonym, praktycznie zadowalającym czasie;
2. dający się określić dynamicznie, np. elektroniczny układ programowalny; parametryzowalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który można zaprogramować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Programowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|programować.

(1.2) inform. tworzenie programów komputerowych;

Programowanie komputerów – proces tworzenia programu komputerowego, który ma realizować określone zadania zdefiniowane w języku programowania. Kod źródłowy jest napisany w języku programowania.

Między programistami trwają debaty, czy programowanie komputerów jest sztuką, rzemiosłem czy procesem inżynieryjnym. Bezpośrednią formą sztuki w tej dziedzinie jest demoscena oraz gry komputerowe.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Programowiec

pracownik działu programowego radia, filmu itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Programowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z programem, dotyczący programu

(1.2) mający związek z programem pracy jakiejś jednostki, organizacji

(1.3) będący częścią programu np. imprezy, koncertu

(1.4) przewidziany, realizowany w programie nauczania

#### Źródła:

Wiktionary

# Progres

postęp, rozwój, posuwanie się naprzód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. posuwanie się naprzód, rozwijanie się

Metoda progresji (progres) – uzupełniająca ocena jednakowych końcowych wyników dwóch lub więcej zawodników w turnieju, w którym zachodzi konieczność ustalenia ich kolejności.

Punkty pomocnicze w tej metodzie są liczone następująco:po każdej rundzie zawodnik ma określoną liczbę punktów. Suma tych punktów ustala kolejność zawodników (od największej do najmniejszej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Progresistka

→ progresista

Patrz:progresista

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresizm

Progresizm – publicystyczne określenie współczesnej tendencji w katolicyzmie sprzyjającej uznawanym za postępowe postulatom pod adresem Kościoła, takim jak liberalizacja etyki seksualnej, zniesienie celibatu, demokratyzacja struktur kościelnych, uznanie równorzędności innych wyznań, rezygnacja z roszczeń do nieomylności, poparcie lewicowego programu społecznego. Termin nowy i bardzo mało znany. Od lat dziewięćdziesiątych spotykany wśród dziennikarzy katolickich. Określenie pojawiło się w Multimedialnej Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN na przełomie grudnia 1999 i stycznia 2000 r.

#### Źródła:

Wikipedia

# Progresja

1. stopniowe wzrastanie; progresywność;
2. rozwój, postęp;
3. powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego na stopniowo zmieniającej się wysokości; sekwencja;
4. progresja podatkowa - wzrośnięcie stopy podatkowej razem z sumą opodatkowywaną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osiągnięcie następnego stadium rozwoju

(1.2) ekon. wzrastanie jakiegoś współczynnika

(1.3) muz. powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego ze stopniowym wzrostem wysokości tonów

- progresja – pojęcie z zakresu terminologii muzycznej
- metoda progresji – pojęcie z zakresu terminologii sportowej
- „Progresja” – klub muzyczny w Warszawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Progresy

postęp, rozwój, posuwanie się naprzód

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresyjny

postępujący naprzód, rozwijający się w tempie wzrastającym; postępowy; progresywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresywistka

→ progresywista

Patrz:progresywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresywistyczny

→ progresywizm

Patrz:progresywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresywizm

wiara w postęp, przekonanie o dążeniu świata i ludzi do postępu

Progresywizm – sposób postrzegania rzeczywistości jako zmiennej w sposób konsekwentny i nieodwracalny. Progresywizm ma związek z racjonalistyczną koncepcją rozwoju społeczeństwa, czyli przekonaniem, że postęp można osiągnąć w życiu społecznym za pomocą środków politycznych i edukacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Progresywniej

stopień wyższy od przysłówka: progresywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Progresywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co progresywne; cecha tych, którzy są progresywni

#### Źródła:

Wiktionary

# Progresywny

1. rozwijający się, cechujący się wzrostem, postępowy;
2. wieloogniskowy; multifokalny

przymiotnik

(1.1) nastawiony na rozwój lub w trakcie rozwoju, wzrostu

(1.2) opt. umożliwiające płynną zmianę mocy korekcyjnej układu optycznego do patrzenia z bliska, na średnim dystansie i z daleka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Progresywy

potocznie: okulary lub soczewki progresywne; progresy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prohibicja

1. częściowy lub całkowity zakaz produkcji napojów alkoholowych;
2. częściowy lub całkowity zakaz sprzedaży alkoholu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;

Prohibicja (fr. prohibition, z łac. prohibitio 'zakaz') – częściowy lub pełny zakaz produkcji i dystrybucji napojów alkoholowych. Najczęściej rozumie się pod tym pojęciem okres w historii USA (lata 1920–1933). W szerszym znaczeniu może odnosić się także do podobnego zakazu dotyczącego narkotyków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prohibicjonista

zwolennik prohibicji, urzędowego zakazu wytwarzania lub sprzedaży czegoś, zwłaszcza alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prohibicyjny

związany z prohibicją

#### Źródła:

SJP.pl

# Prohibit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bibliot. książka niedostępna dla wszystkich czytelników ze względu na nieobyczajną lub niewygodną politycznie treść

#### Źródła:

Wiktionary

# Prohibita

publikacje zastrzeżone w zbiorach bibliotecznych, nie udostępniane czytelnikom bez specjalnego zezwolenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prohitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający hitleryzmowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Prohormon

związek, z którego lub pod wpływem którego powstają hormony

Prohormony – związki, z których lub pod wpływem których, powstają hormony. Pojęcie to spotykane jest w dwóch znaczeniach – ścisłym, używanym w biologii od połowy XX w., oraz popularnym – odnoszonym do wspomagania sportowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proimigrancki

sprzyjający, przychylny imigracji, imigrantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proimperialistyczny

sprzyjający imperializmowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Proimportowy

popierający import, sprzyjający rozszerzaniu i zwiększaniu zakresu importowanych towarów

#### Źródła:

SJP.pl

# Proinsulina

prekursor insuliny tworzony w trzustce

Proinsulina – peptyd, nieaktywny prekursor insuliny.Proinsulina powstaje w trzustce, w komórkach β wysepek Langerhansa. Gen zlokalizowany na krótszym ramieniu chromosomu 11 (locus p15.5) koduje powstawanie prekursorowego peptydu preproinsuliny, liczącego u człowieka 110 aminokwasów. Preproinsulina zawiera fragment sygnałowy złożony z 24 aminokwasów, który w retikulum endoplazmatycznym pod wpływem odpowiedniej proteazy zostaje odcięty i w ten sposób powstaje proinsulina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prointeligencki

sprzyjający inteligentom, pozytywnie nastawiony do środowiska inteligenckiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Proinwestycyjny

przymiotnik

(1.1) sprzyjający inwestycjom, stwarzający dla nich korzystne warunki

#### Źródła:

Wiktionary

# Proirański

przychylny Iranowi lub Irakijczykom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proislamski

przychylny islamowi lub wyznawcom islamu

#### Źródła:

SJP.pl

# Proizraelski

przychylny Izraelowi lub Izraelczykom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proj.

skrót od: projekt, projektant

skrót

(1.1) = projekt

(1.2) = projektant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Projekcik

zdrobnienie od: projekt

#### Źródła:

SJP.pl

# Projekcja

1. rzutowanie na ekran powiększonego obrazu z komputera, taśmy filmowej, przezroczy itp.;
2. w psychologii: jeden z mechanizmów obronnych organizmu polegający na przypisywaniu innym własnych uczuć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) film. pokaz filmu

(1.2) psych. narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

Projekcja – wyraz oznaczający „rzut” bądź jego wynik, tj. „rzutowanie”, używany w niektórych kontekstach zamiast niego; może oznaczać jedno z następujących pojęć:

- projekcja – w optyce;
- projekcja – w chemii;
- projekcja – w psychologii;
- projekcja – w algebrze liniowej;
- projekcja – w bazach danych;
- projekcja – w diagnostyce obrazowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Projekcyjny

związany z projekcją

przymiotnik

(1.1) służący do projekcji

(1.2) psych. dotyczący projekcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Projekt

1. zamierzony plan działania;
2. opracowany graficznie plan działania;
3. wstępna wersja czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

(1.2) plan działania lub postępowania

(1.3) zarz. zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

- projekt – termin z zakresu budownictwa
- projekt – termin z zakresu zarządzania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Projektancki

odnoszący się do projektanta lub projektowania, właściwy projektantom

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektanctwo

projektowanie, opracowywanie szkiców czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektant

specjalista opracowujący projekty w zakresie architektury, budownictwa, mody itp.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba opracowująca projekt

- projektant gier komputerowych
- projektant stron internetowych – (ang. webmaster)
- projektant poziomów – programista gier komputerowych
- projektant mody – (ang. designer)
- Projektant (prawo budowlane)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Projektantka

specjalistka opracowująca projekty w zakresie architektury, budownictwa, mody itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: projektant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Projektariat

ironicznie:
1. ogół osób pracujących w systemie projektowym;
2. projektowy system pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektodawca

osoba opracowująca projekt, przedstawiająca plany, występująca z projektem

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektodawczyni

kobieta występująca z jakimś projektem; pomysłodawczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektomania

nadmierna skłonność do tworzenia projektów

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektor

aparat do rzutowania obrazów na ekran; rzutnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. aparat do rzutowania obrazów na ekran;

(1.2) techn. przyrząd rzutujący cień mierzonego przedmiotu w określonym powiększeniu

(1.3) astr. aparat wyświetlający mapę nieba na sklepieniu planetarium;

Projektor, rzutnik projekcyjny – urządzenie optyczne służące do wyświetlania na ekranie projekcyjnym obrazu nieruchomego lub ruchomego.

Projektor składa się ze źródła światła i układu optycznego, formującego wiązkę światła. Nowoczesne rzutniki projekcyjne jako nośnika obrazu używają równoległej wiązki światła.

Dzięki rozbieżności strumienia światła oraz umieszczaniu przedmiotu blisko źródła światła, uzyskuje się znaczne powiększenie obrazu na ekranie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Projektorek

zdrobnienie od: projektor

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektoskop

Grafoskop, projektoskop (również rzutnik pisma) – urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie projekcyjnym obrazów lub tekstu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Projektować

czasownik niedokonany (dk. zaprojektować)

(1.1) opracowywać projekt

(1.2) układać plany, zamyślać coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Projektowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|projektować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Projektowy

→ projekt

Patrz:projekt

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektoza

środowiskowo: nadmierne skupianie się na projektach finansowanych przez instytucje publiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Projektujący

dawniej: projektant

#### Źródła:

SJP.pl

# Prok.

skrót od: prokurator

skrót

(1.1) = prokurator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokaina

związek organiczny, silny środek miejscowo znieczulający, stosowany głównie w chirurgii, stomatologii i ginekologii; polokaina; nowokaina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokainamid

lek przeciwarytmiczny stosowany w komorowych i nadkomorowych zaburzeniach rytmu serca

Prokainamid – organiczny związek chemiczny, lek przeciwarytmiczny, należący do grupy Ia według klasyfikacji Vaughan Williamsa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokalcytonina

prekursor kalcytoniny - hormonu tarczycy

Prokalcytonina (PCT) – białko o masie 13 kDa, składające się z 116 aminokwasów.

PCT w warunkach fizjologicznych jest prekursorem kalcytoniny. Proces jej powstania odbywa się w komórkach C tarczycy, w wyniku proteolizy białka prekursorowego - preprokalcytoniny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokapitalistyczny

opowiadający się za kapitalizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokarion

u organizmów prokariotycznych część komórki stanowiąca odpowiednik jądra komórkowego u jądrowców; nukleoid

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokariont

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, bezjądrowiec, przedjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) biol. mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

(1.2) biol. syst. organizm należący do królestwa prokariontów

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokarionty

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. biol. nazwa systematyczna|Prokaryota|Chatton|ref=tak., domena obejmująca mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych;

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokariota

organizmy żywe zbudowane z komórek nieposiadających jądra komórkowego; bezjądrowce; prokarionty; organizmy prokariotyczne

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy, w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros („przed”) i karyon („orzech”, „jądro”). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokariotyczny

przymiotnik

(1.1) biol. nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra

(1.2) biol. należący do prokariontów

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokatedra

kościół pełniący funkcje katedry, lecz nie będący nią

Prokatedra, kościół prokatedralny – kościół tymczasowo pełniący funkcję katedry.

Prokatedra jest ustanawiana, gdy właściwy kościół katedralny nie może pełnić swoich funkcji lub jest w budowie. Prokatedrą ustanawia się również świątynię, którą w przyszłości może zostać katedrą lub konkatedrą (na przykład prokatedra ustanowiona jako siedziba administratora apostolskiego).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proklama

zawołanie rycerskie stanowiące znak rozpoznawczy szlachty jednego rodu, używane w czasie bitwy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. środ. polit. proklamacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proklamacja

ogłoszenie czegoś, obwieszczenie, deklaracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Proklamacjomania

rzadko: nadmierne ogłaszanie proklamacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. mania na punkcie proklamowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proklamacyjny

związany z proklamacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Proklamować

1. podać, podawać coś do publicznej wiadomości;
2. wybrać, wybierać kogoś na dane stanowisko;
3. proklamować się - ogłaszać, ogłosić się kimś publicznie

czasownik przekonany dokonany lub niedokonany

(1.1) książk. uroczyście podawać do publicznej wiadomości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proklamowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|proklamować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Proklityczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proklityczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Proklityczny

→ proklityka

Patrz:proklityka

#### Źródła:

SJP.pl

# Proklityka

wyraz nie akcentowany, najczęściej jednosylabowy, łączący się w całość akcentową z wyrazem następującym po nim

Proklityka – wyraz nieposiadający własnego akcentu, lecz tworzący całość akcentową z następującym po nim wyrazem akcentowanym.

Przykłady proklityk w języku polskim:

- przyimki jednosylabowe:

    na dole, po wakacjach, za lasem,

- spójniki jednosylabowe:

    i tyle, bo mam!

- partykuła nie przed osobowymi formami czasownika dłuższymi niż jednosylabowe

    nie potrafił, nie poszła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokliza

podporządkowanie akcentuacyjne wyrazu następującemu po nim wyrazowi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. połączenie prozodyczne wyrazu niemającego akcentu z wyrazem następującym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokny

przymiotnik

(1.1) stpol. wszystek

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokoalicyjny

przymiotnik

(1.1) popierający koalicję

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokobiecy

sprzyjający, przychylny kobietom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokocim

dzielnica Krakowa

Prokocim – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XII Bieżanów-Prokocim. Do 1948 r. miejscowość była siedzibą gminy Prokocim.

Obecnie nazwą Prokocim (Stary Prokocim) określa się przede wszystkim tereny i zabudowania istniejącej do 1941 r. wsi, a także osiedle głównie domów jednorodzinnych, budowane od 1974 r. W szerszym znaczeniu Prokocim to także, położone na wschód, osiedle bloków mieszkalnych Nowy Prokocim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokocimski

przymiotnik od: Prokocim

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prokocimiem, dotyczący Prokocimia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokofiew

Siergiej Siergiejewicz Prokofjew (ros. Серге́й Сергеевич Проко́фьев, w formie spolszczonej Sergiusz Prokofiew, Siergiej Prokofiew; ur. 11 kwietnia?/23 kwietnia 1891 w Soncowce k. Kurachowa, w Imperium Rosyjskim, zm. 5 marca 1953 w Moskwie, ZSRR) – rosyjski (radziecki) kompozytor, pianista-wirtuoz oraz dyrygent, jeden z najważniejszych twórców awangardy pierwszej połowy XX w. Współtworzył różne nurty modernizmu, w tym futuryzm, ekspresjonizm, prymitywizm i neoklasycyzm (uważany za inicjatora ostatniego z tych kierunków w I Symfonii D-dur „Klasycznej”, op. 25, 1917), zachowując przy tym oryginalność i idiomatyczność stylu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prokom

Nazwa Prokom odnosi się przede wszystkim do grupy spółek, w większości których założycielem i właścicielem jest Ryszard Krauze:

- Prokom Investments
- Prokom Software
- Prokom Trefl Sopot
- Prokom Cheerleaders Cup

#### Źródła:

Wikipedia

# Prokomunistyczny

opowiadający się za komunizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokonsul

w starożytnym Rzymie tytuł nadawany konsulowi po zakończeniu rocznej kadencji, warunkujący sprawowanie zarządu prowincji rzymskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokonsulat

urząd prokonsula, zarządcy prowincji w starożytnym Rzymie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokonsumenckość

→ prokonsumencki

Patrz:prokonsumencki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokonsumpcyjny

przymiotnik jakościowy

(1.1) sprzyjający wzrostowi konsumpcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokop

1. imię męskie;
2. nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Prokop – imię męskie pochodzenia greckiego, od προκοπή – prokope, „postęp, rozwój”, w starożytnym Rzymie gens, z którego wywodzili się m.in. Prokopiusz – uzurpator cesarskiego tronu oraz cesarz zachodniorzymski Prokopiusz Antemiusz. Używane też w kościołach chrześcijańskich: wśród patronów święty Prokop (IV wiek) oraz czeski święty Prokop z Sazawy (X/XI wiek).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokopczuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopiuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopiusz

Prokopiusz, Procopius (ur. 325, zm. 27 maja 366) – przywódca buntu w Konstantynopolu za czasów Walentyniana I, obrany przez tłum (a raczej przekupionych prowokatorów) cesarzem rzymskim. Panował jako uzurpator od 28 września 365 do 27 maja 366 roku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prokopjewsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokopjewsk (ros. Прокопьевск) – miasto w Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą (dopływ Tomu), w Kuźnieckim Zagłębiu Węglowym. Powstało w 1918 roku z połączenia wsi Monastyrskoje i Prokopjewskoje. Liczy 190 tys. mieszkańców (2020). Ośrodek wydobycia węgla koksującego, przemysłu maszynowego, środków transportu, chemicznego i porcelanowego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokopjewski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prokopjewskiem, dotyczący Prokopjewska

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokopostwo

Prokop z żoną; Prokopowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopowicz

nazwisko

Znane postacie noszące nazwisko Prokopowicz:

- Mikołaj z Szadka Prokopowicz (1489-1564) – polski naukowiec
- Teofan Prokopowicz (1681-1736) – prawosławny arcybiskup
- Antoni Maksymilian Prokopowicz (1738-1807) – historyk, kaznodzieja, pijar
- Józef Prokopowicz (1855-1931) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i generał dywizji Wojska Polskiego
- Tadeusz Prokopowicz (1922-1997) – polski emigracyjny działacz socjalistyczny i związkowy
- Zdzisław Prokopowicz (1928-2000) - powstaniec warszawski
- Bartosz Prokopowicz (ur. 1972) – polski operator filmowy
- Barbara Prokopowicz (ur. 1981) – polska aktorka teatralna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokopowie

1. imię męskie;
2. nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokopowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prokopa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokorupcyjny

sprzyjający korupcji, umożliwiający korupcję

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokościelny

sprzyjający Kościołowi, popierający Kościół

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokowo

Prokowo (kaszub. Prokòwò) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy, na obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Prokowo jest siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą także Prokowskie Chrósty, Mokre Łąki i Sitna Góra. W pobliżu Prokowa przebiegała (dziś już zawieszona) linia kolejowa Kartuzy – Lębork. Odcinek tej linii (Prokowo – Sierakowice) jest wykorzystywany jako trasa kolei drezynowej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prokrastynacja

odwlekanie, odkładanie na potem; zwlekanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokrastynacyjny

związany z odwlekaniem, odkładaniem na potem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokrastynator

osoba ciągle odwlekająca swoje obowiązki, odkładająca coś na później

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. osoba mająca skłonność do nieustannego odkładania pewnych czynności na później ze względu na prokrastynację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokrastynatorka

kobieta ciągle odwlekająca, odkładająca coś na później

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokrastynować

odwlekać, odkładać na potem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokreacja

1. wydawanie, wydanie na świat potomstwa; spłodzenie, zrodzenie;
2. dawniej: to, co jest zrodzone; pokolenie, generacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. płodzenie i rodzenie potomstwa

Rozmnażanie, reprodukcja, prokreacja – właściwy wszystkim organizmom proces życiowy polegający na wytwarzaniu potomstwa przez organizmy rodzicielskie.

Jako synonim rozmnażania podaje się czasem rozród jednak pojęcia te bywają rozróżniane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokreacyjny

→ prokreacja; prokreatywny

przymiotnik

(1.1) fizj. związany z prokreacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokreatywny

→ prokreacja; prokreacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokremlowski

przychylny władzy rosyjskiej

przymiotnik jakościowy

(1.1) polit. sprzyjający rządowi rosyjskiemu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokrust

postać z mitologii greckiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. postać z mitologii greckiej, syn Posejdona, rozbójnik czyhający na ofiary przy drodze z Megary do Aten, osławiony używaniem Prokrustowego łoża;

Prokrustes (Prokrust) (stgr. Προκρούστης) – znana pod tym przydomkiem, negatywna postać z mitologii greckiej o imieniu Damastes (stgr. Δαμάστής) lub Polypemon (stgr. Πολυπήμων).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokrustes

w mitologii greckiej: przydomek rozbójnika Damastesa, który napadał na podróżnych i torturował ich, dopasowując do wymiarów specjalnego łoża: obcinając im nogi albo rozciągając ich

Prokrustes (Prokrust) (stgr. Προκρούστης) – znana pod tym przydomkiem, negatywna postać z mitologii greckiej o imieniu Damastes (stgr. Δαμάστής) lub Polypemon (stgr. Πολυπήμων).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokrustowy

prokrustowe łoże - sytuacja, w której coś jest gwałtem naginane, dostosowywane do sztywnego schematu (nawiązanie do tortur, jakie stosował Prokrust, dopasowując napadniętych podróżnych do rozmiarów swojego łoża przez rozciąganie ich ciała lub przycinanie nóg)

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Prokrusta, będący jego własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proksa

nazwisko

## Osoby o nazwisku Proksa

- Aleksander Proksa (ur. 1959) – polski prawnik i urzędnik państwowy, w latach 2000–2005 prezes Rządowego Centrum Legislacji, w latach 1997–2005 sekretarz Rady Ministrów
- Grzegorz Proksa (ur. 1984) – polski bokser, mistrz Europy w wadze średniej
- Michał Proksa – polski historyk architektury, dr hab.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proksemiczny

dotyczący proksemiki

#### Źródła:

SJP.pl

# Proksemika

nauka o wartości komunikacyjnej zachowań niewerbalnych w różnych kulturach

Proksemika – nauka zajmująca się badaniem wzajemnego wpływu relacji przestrzennych między osobami oraz między osobami a otoczeniem materialnym na relacje psychologiczne, sposób komunikacji, itp. Zajmuje się też wpływem odwrotnym, a także badaniem różnic pomiędzy tymi relacjami w różnych kulturach (wpływ sposobu budowania miast, mieszkań, osiedli, parków, oświetlenia ulic itp. na zachowania).Uznawana jest za naukę leżącą na pograniczu psychologii i antropologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proksenia

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Proksenos

obywatel starożytnej Grecji, który dbał o interesy przybyszów z innych polis

Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proksymalny

1. położony bliżej pewnego punktu odniesienia;
2. w anatomii: skierowany ku przyczepowi kończyny lub innej struktury

#### Źródła:

SJP.pl

# Proktalgia

uciążliwy ból odbytnicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Proktolog

specjalista w zakresie proktologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka proktologii

Proktologia – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami jelita grubego i odbytnicy.

Są to choroby zapalne i nowotworowe. Objawy tych chorób są często bardzo uciążliwe i długotrwałe, mają charakter nawracający. Ropne wycieki z odbytnicy, zmiany ropne sączące w okolicy odbytu, ropnie płytkie i głębokie, bóle odbytnicy, a także nietrzymanie stolca i gazów związane z wiekiem, po urazach oraz po porodach, a także krwawienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proktologia

dziedzina medycyny, specjalizacja zajmująca się leczeniem schorzeń odbytu i odbytnicy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

Proktologia – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami jelita grubego i odbytnicy.

Są to choroby zapalne i nowotworowe. Objawy tych chorób są często bardzo uciążliwe i długotrwałe, mają charakter nawracający. Ropne wycieki z odbytnicy, zmiany ropne sączące w okolicy odbytu, ropnie płytkie i głębokie, bóle odbytnicy, a także nietrzymanie stolca i gazów związane z wiekiem, po urazach oraz po porodach, a także krwawienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proktologiczny

→ proktologia

Patrz:proktologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Proktolożka

→ proktolog

Patrz:proktolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Proktotomia

w medycynie: nacięcie odbytnicy w celu jej zwężenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokul

imię męskie

Prokul – imię męskie pochodzenia łacińskiego, należące do niedużej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Tytus), i oznaczające "urodzony, kiedy ojciec był daleko" (por. procul — "daleko"). Prokul już w epoce klasycznej zaczął występować także w funkcji przydomka (cognomen). Istniało kilku świętych patronów tego imienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Prokula lub Prokla, również Klaudia Prokula, Claudia Procula (I wiek) – postać biblijna, żona rzymskiego prefekta Judei, Poncjusza Piłata, święta prawosławna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokura

szczególne pełnomocnictwo handlowe lub bankowe, udzielane przez spółkę osobie fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych

Prokura (wł. procura, z łac. procurare) – specjalny rodzaj pełnomocnictwa dla osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych (prokurenta), którego udzielić może każdy przedsiębiorca, który podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokurat

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokurator

urzędnik prokuratury, którego zadaniem jest ściganie przestępstw; oskarżyciel publiczny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) praw. kobieta prokurator (1.1)

Prokurator – organ władzy państwowej, którego zadaniem jest wykrywanie i ściganie przestępstw oraz wnoszenie i popieranie aktu oskarżenia przed sądem. Prokurator jest funkcjonariuszem publicznym prokuratury, uprawnionym do samodzielnego wykonywania czynności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokuratoria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urz. urząd powołany do zapewniania ochrony prawnej interesów majątkowych danego państwa oraz niektórych jego instytucji publicznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokuratorka

urzędniczka prokuratury, której zadaniem jest ściganie przestępstw; oskarżycielka publiczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. forma żeńska od: prokurator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokuratorostwo

prokurator z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokuratorski

→ prokurator

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

Patrz:prokurator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokuratorstwo

w państwie krzyżackim: okręg podległy prokuratorowi (zarządcy mienia zakonnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokuratorzyna

lekceważąco: marny, lichy prokurator

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokuratura

1. organ państwowy strzegący praworządności;
2. urząd prokuratora;
3. grono prokuratorów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

Prokuratura – urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prokurent

pełnomocnik firmy, banku upoważniony do działania w jego imieniu, na zasadzie prokury

Prokura (wł. procura, z łac. procurare) – specjalny rodzaj pełnomocnictwa dla osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych (prokurenta), którego udzielić może każdy przedsiębiorca, który podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prokurentka

→ prokurent

Patrz:prokurent

#### Źródła:

SJP.pl

# Prokurować

przygotowywać coś, sporządzać coś, zwłaszcza jakiś dokument

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprokurować)

(1.1) sporządzać coś (dokumenty, akta) w sposób nieuczciwy, dostosowując je do oczekiwanych rezultatów

(1.2) daw. przygotowywać, sporządzać coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prokurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prokurować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prokurzysta

dawniej: pełnomocnik osoby lub firmy, działający w jej imieniu; prokurent

#### Źródła:

SJP.pl

# Prol

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba niewykształcona, proletariusz, robotnik fizyczny

Prole – grupa społeczna w książce George’a Orwella Rok 1984.

Prole to najniższa warstwa społeczna. Stanowili 85% społeczeństwa Oceanii. Prole nie mieli dostępu do wielu towarów dostępnych dla członków Partii, ale mieli za to względną wolność osobistą i nie byli kontrolowani za pomocą teleekranów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prolajfer

osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; prolifer, pro-lifer

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolaktyna

hormon białkowy produkowany przez gruczołową część przysadki mózgowej, m.in. aktywujący wydzielanie progesteronu przez ciałko żółte oraz przygotowujący gruczoły mlekowe do laktacji; laktotropina, luteotropina, hormon luteotropowy

Prolaktyna (PRL) – hormon peptydowy zbudowany ze 199 aminokwasów (u człowieka), o masie cząsteczkowej 23,4 kDa. Ma zbliżone efekty metaboliczne, budowę chemiczną i centrum aktywne do somatotropiny. Prolaktyna wiąże cynk, co prawdopodobnie zwiększa trwałość cząsteczki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prolamellarny

ciało prolamellarne - skupienie pęcherzyków wewnątrz leukoplastów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolamina

białko proste o dużej zawartości proliny, stanowiące obok gluteiny główny składnik nasion zbóż

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolan

hormon wytwarzany w przysadce mózgowej, oddziałujący na komórki płciowe jąder i jajniów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolapsus

w medycynie: wypadanie narządów wewnętrznych przez otwory ciała, np. prolapsus ani - wypadanie odbytu, prolapsus vaginae - wypadanie pochwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolegomena

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) książk. uwagi wstępne do jakiegoś zagadnienia

(1.2) książk. przedmowa mająca ułatwić czytelnikowi lekturę jakiegoś tekstu

#### Źródła:

Wiktionary

# Prolegomenum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. rzad. komentarz, uwaga wstępna

#### Źródła:

Wiktionary

# Prolek

substancja nieaktywna biologicznie, która wskutek przemian metabolicznych przekształca się w lek; prekursor leku

Prolek – prekursor leku, substancja nieaktywna lub słabo aktywna biologicznie, która po przemianach metabolicznych in vivo przekształca się w produkty o działaniu farmakologicznym.

Przykładami wykorzystania proleków w terapii są:

- prontosil, który jest przekształcany w organizmie w aktywny związek przeciwbakteryjny sulfanilamid;
- enalapryl podawany jako prolek, albowiem właściwe działanie terapeutyczne wykazuje enalaprylat (powstały w wyniku działania esteraz);
- lewodopa, która w organizmie zostaje poddana dekarboksylacji do dopaminy;
- leflunomid, którego aktywny metabolit wykazuje działanie immunosupresyjne;
- heroina, która w mózgu zostaje deacetylowana do morfiny oraz kodeina przekształcana przez wątrobę m.in. również do morfiny (demetylacja);
- cyklezonid, który jest przekształcany przez esterazy płucne do czynnego metabolitu demetylopropionylo-cyklezonidu (des-CIC) o działaniu przeciwzapalnym wykorzystywanym w leczeniu astmy oskrzelowej;
- niektóre leki przeciwnowotworowe (np. kapecytabina), dzięki czemu unika się części działań niepożądanych związanych z dystrybucją leku; swoją aktywność przejawiają dopiero w obrębie tkanek guza, pod wpływem działania układów enzymatycznych komórek nowotworowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prolemur

rodzaj ssaków naczelnych z rodziny lemurowatych

Prolemur szerokonosy (Prolemur simus) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny lemurowatych (Lemuridae). Występuje endemicznie we wschodniej części Madagaskaru. Jest krytycznie zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prolepsis

[czytaj: proleps-is] w literaturze: niezgodna z porządkiem logicznym lub czasowym kolejność pojawiania się elementów w wypowiedzi; antycypacja

Prolepsis (gr. πρόληψις prólēpsis, łac. anteoccupatio, pol. uprzedzenie) – figura retoryczna, w starożytnej retoryce, próba uniknięcia potencjalnych sprzeciwów poprzez odpowiadanie na pytania, które mogliby zadać słuchacze.Mówiąc inaczej, przy stosowaniu prolepsis nadawca stawia się po stronie słuchacza i próbuje się domyślić jakie wątpliwości mogą powstać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prolet

lekceważące określenie proletariatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Proletariacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od proletariat

#### Źródła:

Wiktionary

# Proletariacki

przymiotnik od: proletariat

przymiotnik

(1.1) przym. od proletariat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proletariackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proletariackie; cecha tych, którzy są proletariaccy

#### Źródła:

Wiktionary

# Proletariat

1. klasa społeczna złożona z robotników bez własnych środków produkcji; klasa robotnicza;
2. przenośnie: najuboższa warstwa społeczeństwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;

(1.2) socjol. w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

(1.3) socjol. najuboższa warstwa społeczna

Proletariat (z łac. proletarius „należący do najuboższej klasy, niepłacący podatków, dający państwu tylko potomstwo” od proles „latorośl, potomstwo”) – jedna z wyróżnianych w socjologii klas społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proletariatczyk

członek Proletariatu - pierwszej polskiej socjalno-rewolucyjnej partii (1882-1886)

#### Źródła:

SJP.pl

# Proletariusz

→ proletariat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;

(1.2) polit. członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

Proletariusze (z łac. proles: potomstwo, winna latorośl), w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo. Szczególnie dużą rolę proletariusze odgrywali podczas walk wyborczych. Od państwa otrzymywali jedzenie i prawo do bezpłatnych igrzysk (panem et circenses - chleba i igrzysk).

Patrz:proletariat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proletariuszka

→ proletariat

Patrz:proletariat

#### Źródła:

SJP.pl

# Proletkult

Proletkult (akronim od ros. пролетарская культура – pol. kultura proletariacka) – organizacja kulturalna działająca w latach 1917–1932 w Rosji Radzieckiej a następnie w Związku Radzieckim, stawiająca sobie za cel wypracowanie nowej, klasowej kultury proletariatu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prolifer

[czytaj: prolajfer] [czytaj: prolajfer] osoba głosząca prawo do życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci; pro-lifer, prolajfer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwolennik zakazu aborcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proliferacja

1. rozmnażanie na drodze pączkowania;
2. silne rozrastanie się czegoś;
3. rozprzestrzenianie się broni atomowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rozrost, szerzenie się

(1.2) biol. mnożenie się komórek;

Proliferacja (z fr. prolifération od proliférer „mnożyć się” z łac. proles dpn. prolis „potomek, potomstwo” i ferre „nieść”) – silne rozrastanie się czegoś, gwałtowny rozwój, rozmnażanie się, bujny rozrost, rozprzestrzenianie się, odradzanie się, możliwość odnawiania się.

- proliferacja – w biologii oznacza mnożenie się komórek
- proliferacja – w filozofii nauki jest postulatem tworzenia alternatywnych, względem aktualnie obowiązującego, punktów widzenia na badane zagadnienie
- proliferacja – w stosunkach międzynarodowych odnosi się do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proliferacyjny

→ proliferacja

Patrz:proliferacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Proliferka

[czytaj: prolajferka] członkini organizacji lub ruchu prowadzącego działalność naukową, wychowawczą i edukacyjną w celu obrony życia człowieka od poczęcia do śmierci; pro-liferka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zwolenniczka zakazu aborcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proliferować

1. o komórkach organizmów żywych: namnażać się;
2. o tkankach: rozrastać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolimfocyt

komórka powstająca z limfoblastu, przekształcająca się w limfocyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolina

aminokwas endogenny

Prolina (nazwa skrótowa Pro lub P) – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, zawierającym w swej strukturze pięcioczłonowy pierścień pirolidynowy. Enancjomer L proliny jest aminokwasem naturalnym, endogennym i glukogennym. Ze względu na obecność dodatkowego wiązania węgiel–azot jest czasem nazywana (chociaż niepoprawnie) iminokwasem (z punktu widzenia chemii nie jest iminą, lecz aminą drugorzędową). Punkt izoelektryczny, pI = 6,30.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prolog

1. część wstępna utworu literackiego, poprzedzająca utwór;
2. pierwszy etap wyścigu kolarskiego lub etap poprzedzający wyścig, będący jazdą na czas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. teatr. początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

- prolog (literatura)
- prolog (muzyka)
- Prolog (język programowania)

- Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie dziesiątym, w mieście Livno
- Prolog – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie zachodniohercegowińskim, w mieście Ljubuški

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prolondyński

popierający londyński rząd RP na uchodźstwie w latach po II Wojnie Światowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolongacja

dawniej: prolongata

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolongacyjny

→ prolongacja

Patrz:prolongacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolongata

1. odroczenie terminu;
2. przedłużenie okresu ważności czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedłużenie terminu

Prolongata (z łaciny) – przedłużenie terminu ważności układu, umowy, płatności weksla, odroczenie terminu realizacji jakiegoś zobowiązania.

Jeżeli tak postanowiono w umowie, prolongata może nastąpić automatycznie, z upływem pierwotnie ustalonego terminu, po zaistnieniu lub niezaistnieniu wskazanych okoliczności. Przykładowo: umowa terminowa może zostać przedłużona na czas nieokreślony, jeżeli żadna ze stron nie wystąpi o zakończenie obowiązywania umowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prolongować

przedłużać (przedłużyć), przesuwać (przesunąć) termin ważności, płatności, wykonania czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolongowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przedłużanie terminu wykonania jakiegoś zobowiązania

(1.2) przedłużanie ważności, obowiązywania czegoś na kolejny okres

#### Źródła:

Wiktionary

# Proludzki

przychylny ludziom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prolustracyjny

sprzyjający, przychylny lustracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prom

statek wodny przeznaczony do przewozu między dwoma odcinkami drogi lądowej, rozdzielonymi rzeką, kanałem, akwenem morskim itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

Prom – statek wodny służący do przewozu osób i towarów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prom.

skrót

(1.1) = metrol. mat. promil

#### Źródła:

Wiktionary

# Promegakariocyt

komórka stanowiąca stadium przejściowe między megakarioblastem a megakariocytem

#### Źródła:

SJP.pl

# Promeksykański

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu meksykańskiemu lub Meksykanom, popierający Meksyk i wszystko, co meksykańskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Promeksykańsko

przysłówek

(1.1) z pozytywnym stosunkiem do Meksyku i Meksykanów

#### Źródła:

Wiktionary

# Promenada

1. szeroka, ładna ulica przeznaczona do spacerów;
2. figura w tańcu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica, aleja spacerowa

(1.2) przest. spacer

- promenada – droga, aleja przeznaczona do spacerów
- promenada – na statku
- Promenada – centrum handlowe w Warszawie
- Promenada – florystyczny rezerwat przyrody w Wielkopolsce
- Promenada – album muzyczny Władysława Komendarka
- Promenada (Obrazki z wystawy) – utwór muzyczny Modesta Musorgskiego
- Promenada – stawy w Warszawie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promenadowy

związany z promenadą

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z promenadą, dotyczący promenady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promesa

przyrzeczenie spełnienia świadczenia

Promesa – przyrzeczenie, obietnica dokonania określonej czynności lub spełnienia określonego świadczenia, a także zobowiązanie organu państwowego do wydania decyzji po dopełnieniu przez zainteresowanego odpowiednich formalności. Jest to jednocześnie nazwa dokumentu zawierającego takie przyrzeczenie.

Możliwość udzielenia promesy regulowała m.in. ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, która w art. 60 ust. 1 stanowiła, że:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promet

pierwiastek chemiczny o symbolu Pm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

Promet (Pm, łac. promethium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Został wytworzony sztucznie, nie ma żadnych stabilnych izotopów – wszystkie są radioaktywne. Jego śladowe ilości mogą powstawać w przyrodzie w wyniku naturalnych procesów rozpadu jądrowego. Nazwa pochodzi od postaci z mitologii greckiej – Prometeusza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prometazyna

Prometazyna – organiczny związek chemiczny, pochodna fenotiazyny o silnym działaniu uspokajającym i przeciwwymiotnym.

Należy do najstarszej grupy leków przeciwhistaminowych (nieselektywny silny antagonista receptora H1 będący jednym z pierwszych leków I generacji). Wykazuje również właściwości antagonistyczne wobec receptora H2, a także działa umiarkowanie cholinolitycznie (receptory M1, M2, M3, M4, M5), odznacza się działaniem dopaminolitycznym (receptor D2), adrenolitycznym (receptor α1) i antyserotoninowym (receptor 5-HT2A). Jest też inhibitorem kalmoduliny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prometeiczny

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometejski, prometeistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prometeistyczny

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometeiczny, prometejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prometeizm

poświęcenie się dla dobra ogółu połączone z długotrwałym cierpieniem; charakterystyczna cecha bohatera romantycznego

Prometeizm – postawa etyczna, dla której ideałem moralnym jest dobrowolne podporządkowanie działań jednostki dobru ludzkości. Nawiązuje do mitycznej postaci Prometeusza. Oznacza bunt przeciwko boskim wyrokom oraz cierpienie własne w imię szczęścia ogółu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prometejski

poświęcający się dla dobra ogółu, buntujący się przeciwko bogom, losowi, siłom zła; tytaniczny, heroiczny, prometeiczny, prometeistyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prometeusz

przenośnie: symbol poświęcenia dla szczęścia ludzkości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. księżyc Saturna;

- Prometeusz – księżyc Saturna
- Prometeusz (łac. Prometheus) – w mitologii greckiej jeden z tytanów
- Prometeusz – polski dom wydawniczy, działa jako seria wydawnicza przy wydawnictwie Książka i Prasa
- Prometheus – założona w Polsce grupa muzyczna wykonująca muzykę grecką (solistką zespołu była Eleni)
- Prometheus – superkomputer zainstalowany w 2015 w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
- Prometheus – otwarte oprogramowanie do monitoringu
- Prometeusz – amerykański horror science fiction z 2012 roku w reżyserii Ridleya Scotta
- „Prometeusz” – singel Krystiana Ochmana z 2021 roku
- Prometeusz – emigracyjne pismo kaukaskie w latach 20. i 30. XX w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prometeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prometeusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Prometowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący prometu

#### Źródła:

Wiktionary

# Promielocyt

komórka powstająca z mieloblastu, przekształcająca się w mielocyt

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promień

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiązka światła wychodząca ze źródła światła;

(1.2) geom. odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

(1.3) fiz. strumień cząstek emitowanych przez ciała

## Matematyka

- promień figury
- promień grafu – pojęcie z zakresu teorii grafów
- promień krzywizny krzywej
- promień wodzący – współrzędna we współrzędnych biegunowych

## Fizyka i chemia fizyczna

- W znaczeniu geometrycznym
  - promień atomowy
  - promień jonowy
  - promień Larmora – promień toru, wzdłuż którego wirują cząstki dookoła magnetycznych linii sił
  - promień Schwarzschilda – pojęcie z ogólnej teorii względności
  - promień van der Waalsa
  - promień walencyjny

  #### Źródła:

  Wiktionary oraz Wikipedia

# Promieniak

Astraeus Morgan (promieniak) – rodzaj grzybów z rodziny Diplocystidiaceae.

#### Źródła:

Wikipedia

# Promienica

1. choroba zakaźna ludzi i zwierząt, wywołana przez promieniowca Actinomyces bovis; aktynomikoza;
2. planktonowy pierwotniak morski o promienistej budowie krzemionkowego szkieleciku;
3. roślina o jajowatych liściach i białych kwiatach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

Promienica, aktynomikoza (łac. Actinomycosis) – przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt (głównie bydła). U zwierząt jest wywołana przez promieniowce Actinomyces bovis, u człowieka drobnoustrojem chorobotwórczym jest gatunek Actinomyces israeli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promienice

1. choroba zakaźna ludzi i zwierząt, wywołana przez promieniowca Actinomyces bovis; aktynomikoza;
2. planktonowy pierwotniak morski o promienistej budowie krzemionkowego szkieleciku;
3. roślina o jajowatych liściach i białych kwiatach

Promienice, radiolarie (łac. Radiolaria) – gromada promienionóżek (Actinopoda) żyjących wyłącznie w planktonie mórz o pełnym zasoleniu, zasiedlając wszystkie warstwy wód do głębokości 5000 m. Nieliczne gatunki są nagie, pozostałe zaś posiadają szkielet, często o skomplikowanym wzorze i zaopatrzony w wyrostki lub kolce, zbudowany z krzemionkowych igiełek (luźnych, prostych lub rozgałęzionych) albo koronkowych płytek o różnym kształcie (tworzących pokłady radiolarytów), które łączą się w środku ciała. Organizmy te posiadają charakterystyczną, porowatą błonę (torebka centralna) oddzielającą ektoplazmę od endoplazmy (w której zlokalizowane są wodniczki odpowiadające za regulację zanurzenia). Do poruszania się wykorzystują retikulopodia. Są drapieżnikami. Mają wielkość około 0,2 mm. Wykazują właściwości fluorescencyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promieniczka

gatunek ryby akwariowej z rzędu aterynokształtnych

Promieniczka (Marosatherina ladigesi) – endemiczny gatunek ryby aterynokształtnej z rodziny Telmatherinidae. Jedyny przedstawiciel rodzaju Marosatherina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promienieć

postawą, wyglądem, wyrazem twarzy uzewnętrzniać uczucia zadowolenia, radości

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrażać jakiś pozytywny stan swoim wyglądem, postawą

(1.2) świecić się, błyszczeć, odbijać światło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|promienieć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Promienioczułość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promienioczułe; cecha tych, którzy są promienioczuli

#### Źródła:

Wiktionary

# Promieniolecznictwo

metoda leczenia chorób za pomocą naświetlań odpowiednimi promieniami

#### Źródła:

SJP.pl

# Promieniomierz

przyrząd do pomiaru promieni małych łuków i krzywizn

Wzorce łuków kołowych (promieniomierze) – przyrządy pomiarowe w postaci wzorników, które służą do pomiaru promieni zaokrągleń wypukłych i wklęsłych. Sprawdzanie zaokrągleń odbywa się poprzez przymierzanie kolejnych wzorników, aż do takiego, który będzie dokładnie przylegał do danego zaokrąglenia. Wówczas z wzornika odczytywany jest opisany promień zaokrąglenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promieniooporność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniooporne; cecha tych, którzy są promieniooporni

#### Źródła:

Wiktionary

# Promieniopłetwe

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

Promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne (Actinopterygii, z gr. aktina – promień i pterygio – płetwa) – gromada ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) o płetwach wspartych na promieniach kostnych, obejmująca większość (około 30 tys.) współcześnie żyjących gatunków ryb. Wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne. Zasiedlają wszystkie typy wód słodkich, słonawych i słonych. Od mięśniopłetwych odróżnia je budowa płetw i sposób poruszania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promieniopłetwy

o cechach promieniopłetwych (gromada ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Promieniotwórczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. fiz. samorzutna przemiana jąder atomowych niektórych pierwiastków, której towarzyszy emisja promieniowania jądrowego

Radioaktywność, promieniotwórczość – zdolność niektórych izotopów do emisji promieniowania jonizującego wynikająca z samoistnych przemian jąder atomowych nietrwałych izotopów, zwanych promieniotwórczymi, w jądra innych izotopów, zazwyczaj innego pierwiastka. Przemianom towarzyszy promieniowanie jonizujące będące emisją wysokoenergetycznych cząstek elementarnych, jąder atomowych i promieniowania elektromagnetycznego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Promieniotwórczy

związany z promieniotwórczością; radioaktywny

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. fiz. związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promieniować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wypromieniować)

(1.1) fiz. wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) wywierać wpływ na środowisko

(2.2) okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje

(2.3) med. rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Promieniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

(1.2) odczasownikowy od|promieniować.

Promieniowanie, radiacja – rodzaj strumienia cząstek lub niektórych innych fal, a także proces ich wysyłania (emisji). Promieniowaniem mogą być dowolne cząstki elementarne, ich układy jak jądra atomowe, a także fale czasoprzestrzeni zwane promieniowaniem grawitacyjnym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Promieniowce

przedstawiciel jednej z grup bakterii

Promieniowce (typ Actinobacteria, według dawnej systematyki rząd Actinomycetales) – organizmy prokariotyczne, tworzące rząd Gram-dodatnich bakterii. Do grupy tej należą również patogeny, wywołujące choroby ludzi, zwierząt i roślin. Niektóre gatunki tworzą symbiozę z roślinami wyższymi (np. z olchami) i wiążą azot atmosferyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promieniowiec

przedstawiciel jednej z grup bakterii

#### Źródła:

SJP.pl

# Promieniści

1. rozchodzący się we wszystkich kierunkach;
2. pełen blasku, światła;
3. dotyczący promieni elektromagnetycznych

Promieniści, inaczej Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy lub Związek Promienistych – związek studentów Uniwersytetu Wileńskiego założony 6 maja?/18 maja 1820 w Wilnie przez studenta Wydziału Matematyczno-Fizycznego, Tomasza Zana. Nazwa „promieniści” wywodzi się od idei promienistości autorstwa Tomasza Zana. W myśl teorii Zana „każdy człowiek promieniuje się stosownie do ścisłości i ładności swego połączenia duszy z ciałem i tworzy wokoło siebie atmosferę obszerniejszą lub ściślejszą, mniej lub więcej ujmującą lub wstrętną[…]”. Lider promienistych twierdził, że istnieją pewne niewidzialne siły, które roztaczają wokół człowieka atmosferę pozytywną, gdy jest on dobry i piękny, ponieważ żyje według zasad moralnych lub negatywną, gdy je odrzuca. Zan stworzył też ideę miłości promienistej, która miała rozwijać się tylko w sferze duchowej i wzbogacać wnętrza młodych ludzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promieniściej

stopień wyższy od przysłówków: promieniście, promienisto

#### Źródła:

SJP.pl

# Promienisko

zgrubienie od: promień

#### Źródła:

SJP.pl

# Promienistopłetwe

gromada ryb kostnoszkieletowych; promieniopłetwe, kostnopromieniste, kostnopromienne

#### Źródła:

SJP.pl

# Promienistopłetwy

o cechach promienistopłetwych (gromada ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Promienistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promieniste; cecha tych, którzy są promienisti

#### Źródła:

Wiktionary

# Promienisty

1. rozchodzący się we wszystkich kierunkach;
2. pełen blasku, światła;
3. dotyczący promieni elektromagnetycznych

przymiotnik

(1.1) promieniujący, rozświetlony, pełen promieni, światła

(1.2) przen. o twarzy, uśmiechu: wesoły, pełen uroku

(1.3) rozchodzący się we wszystkich kierunkach

(1.4) związany z promieniami elektromagnetycznymi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promienko

Promienko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska.

W sąsiedztwie wsi znajduje się Rezerwat przyrody Jezioro Dębiniec i Park Krajobrazowy Promno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. W 2011 Promienko liczyło 163 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Promiennie

przysłówek

(1.1) w sposób promienny

#### Źródła:

Wiktionary

# Promienniej

stopień wyższy od przysłówka: promiennie

#### Źródła:

SJP.pl

# Promienniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: promienny

#### Źródła:

SJP.pl

# Promiennik

1. grzejnik promieniujący ciepło w określonym kierunku;
2. urządzenie będące źródłem sztucznego promieniowania podczerwonego lub nadfioletowego

Promiennik – techniczne źródło promieniowania wysyłające promieniowanie podczerwone (promiennik podczerwieni) lub promieniowanie nadfioletowe (promiennik nadfioletu). Wytwarzaniu pożądanego promieniowania może towarzyszyć emisja światła widzialnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co promienne; cecha tych, którzy są promienni

#### Źródła:

Wiktionary

# Promienny

przymiotnik jakościowy

(1.1) pełen światła

(1.2) wyrażający radość i szczęście

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący emisji energii, promieniowania

#### Źródła:

Wiktionary

# Promieński

przymiotnik od: Promna

#### Źródła:

SJP.pl

# Promieszczański

sprzyjający mieszczanom i temu co mieszczańskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Promik

zdrobnienie od: prom

#### Źródła:

SJP.pl

# Promil

1. jedna tysięczna część pewnej całości albo dotychczasowej wartości; promille;
2. jednostka zawartości alkoholu we krwi osoby nietrzeźwej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. jedna tysięczna część jakiejś wielkości;

(1.2) druk. symbol promila (1.1)

Promil (łac. pro mille – na tysiąc) – jedna tysięczna pewnej wartości liczbowej, zwanej podstawą. Oznaczany symbolem ‰. 10 promili to 1 procent.

Nazwy tej używa się w stosunkowo nielicznych przypadkach (w porównaniu do znacznie bardziej popularnego procenta). Głównie stosuje się ją do określenia spadków dna cieku w hydrotechnice, zasolenia wód (np. mórz) oraz zawartości alkoholu we krwi (w tym znaczeniu: 1 promil oznacza 100 mg alkoholu w 1 dl (decylitrze) krwi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promille

[czytaj: promile] jedna tysięczna część pewnej całości albo dotychczasowej wartości; promil

#### Źródła:

SJP.pl

# Promilowy

→ promil

Patrz:promil

#### Źródła:

SJP.pl

# Prominencja

1. wybitne zdolności, wyróżnianie się;
2. ważne, wpływowe stanowisko;
3. ogół prominentów, wybitnych, wpływowych osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Prominencki

odnoszący się do prominenta, właściwy prominentom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prominenctwo

1. bycie prominentem - osobą zajmującą ważne stanowisko w jakimś środowisku;
2. grupa prominentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prominent

osoba zajmująca ważne stanowisko w jakimś środowisku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub showbiznesu

Domena władzy (ang. Eminent Domain) – kanadyjsko-francusko-izraelski dramat filmowy z 1990 roku w reżyserii Johna Irvina. W Polsce film znany jest też pod alternatywnymi tytułami W matni i Prominent. Zdjęcia kręcono w Gdańsku i Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prominentka

→ prominent

Patrz:prominent

#### Źródła:

SJP.pl

# Prominentny

odnoszący się do prominenta, prominencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Promiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Promiscue

[czytaj: proMIskue] z łaciny: bez rozróżnienia, bez różnicy; wymiennie

#### Źródła:

SJP.pl

# Promiskuityzm

1. u niektórych społeczności pierwotnych: niełączenie się w stałe pary, brak reguł współżycia seksualnego i małżeńskiego; promiskuizm;
2. przypadkowe, pozbawione więzi emocjonalnej kontakty seksualne z często zmienianymi partnerami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dążenie do kontaktów seksualnych bez więzi uczuciowych;

(1.2) zool. strategia rozrodcza polegająca na braku wybiórczości w kontaktach seksualnych

(1.3) socjol. przest. brak reguł współżycia seksualnego, mający według dawnych hipotez charakteryzować najwcześniejsze stadium rozwoju rodziny

Promiskuityzm lub promiskuizm (łac. promisc(u)us – wspólny) – kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami. Termin ten oznacza również układ społeczny, w którym panuje przyzwolenie na takie praktyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promiskuizm

u niektórych społeczności pierwotnych: niełączenie się w stałe pary, brak reguł współżycia seksualnego i małżeńskiego; promiskuityzm

Promiskuityzm lub promiskuizm (łac. promisc(u)us – wspólny) – kontakty seksualne pozbawione więzi uczuciowych, podejmowane z przypadkowymi, często zmienianymi partnerami. Termin ten oznacza również układ społeczny, w którym panuje przyzwolenie na takie praktyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promka

potocznie: promocja (sprzedaż promocyjna)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od promocja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promna

W Polsce

- Promna – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Promna
- Promna – zatoka Zalewu Kamieńskiego, w cieśninie Dziwnie

- Promna – struga, dopływ Bogacicy
- Promna – potok, dopływ Kłodnicy

#### Źródła:

Wikipedia

# Promnianin

mieszkaniec Promnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Promnianka

mieszkanka Promnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Promnice

- Promnice – wieś w gminie Czerwonak, w powiecie poznańskim, w województwie wielkopolskim
- Promnice – pałac myśliwski we wsi Kobiór, w powiecie pszczyńskim, w województwie śląskim

#### Źródła:

Wikipedia

# Promnik

wieś w Polsce

W Polsce

- Promnik – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Nowe Miasto nad Pilicą
- Promnik – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. kieleckim, w gminie Strawczyn

- Promnik – prawy dopływ Wisły
- inna nazwa rzeki Prądnik
- Promnik – dawna gromada

Zobacz też

- lądowisko Promnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promno

Miejscowości w Polsce i ich integralne części

- Promno – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska
- Promno – część wsi Sarbka, w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Czarnków
- Promno – przystanek kolejowy na linii 353 w gminie Pobiedziska

#### Źródła:

Wikipedia

# Promo

potocznie: promocja (sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie)

Promo lub wydanie promocyjne (ang. promotional recording) – wydawnictwo muzyczne lub filmowe o charakterze promocyjnym, między innymi singel lub album promocyjny. Nagrania tego typu są często rozpowszechniane w specjalnych opakowaniach w celu obniżenia kosztów lub zredukowaną właściwą oprawą graficzną wydawnictwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promocja

1. działania zmierzające do zwiększenia popularności jakiegoś produktu lub przedsięwzięcia; promowanie, upowszechnianie;
2. podniesienie statusu; awans;
3. nadanie komuś jakiejś godności lub ważnej funkcji;
4. sprzedaż czegoś po promocyjnej cenie; sprzedaż promocyjna;
5. prawo ucznia do przejścia do następnej klasy;
6. zamiana pionka na figurę w szachach lub na damę w warcabach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

(1.2) przyznanie, nadanie tytułu naukowego lub stopnia oficerskiego, ceremonia takiej nominacji

(1.3) lansowanie, upowszechnianie czegoś

(1.4) szach. zmiana piona na figurę, gdy dotrze do krańca szachownicy

- promocja elektronowa
- promocja w marketingu – element marketingu mix
  - promocja krzyżowa
- promocja oficerska – mianowanie na pierwszy stopień oficerski
- promocja w szachach
- promocja – patron lub inna nazwa rocznika Krajowej Szkoły Administracji Publicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promocyjny

związany z promocją

przymiotnik

(1.1) dotyczący promocji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promomiks

utwór promujący album muzyczny, będący zbitką fragmentów innych utworów z tego albumu; promomix

#### Źródła:

SJP.pl

# Promomix

utwór promujący album muzyczny, będący zbitką fragmentów innych utworów z tego albumu; promomiks

#### Źródła:

SJP.pl

# Promonarchistyczny

opowiadający się za monarchią

#### Źródła:

SJP.pl

# Promonocyt

komórka, z której powstaje monocyt

Promonocyt – prekursor monocytów; w rozwoju białych krwinek znajduje się pomiędzy monoblastem a monocytem. Promonocyty mają delikatnie zawinięte, pofałdowane lub rowkowane jądro z drobno rozproszoną chromatyną oraz drobnoziarnistą cytoplazmę; jąderko jest małe, niewyraźne lub nie ma go wcale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promorta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kostnica, zwłaszcza klasztorna

#### Źródła:

Wiktionary

# Promos

środowiskowo: materiał promocyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Promotor

1. pracownik naukowy wyższej uczelni nadzorujący pracę doktoranta albo magistranta;
2. opiekun jakiegoś przedsięwzięcia;
3. pracownik promujący dany towar lub markę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pracownik naukowy kierujący pracą dyplomową

## Osoby

- promotor – samodzielny pracownik nauki kierujący pracą doktoranta i promujący go do nadawanego przez daną uczelnię stopnia naukowego doktora
- promotor (nieformalnie) – pracownik naukowy kierujący pracą magistranta lub promujący go do nadawanego przez daną uczelnię tytułu zawodowego magistra (lub licencjata w przypadku studiów licencjackich)
- promotor – inicjator i opiekun jakiegoś przedsięwzięcia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promotorka

kobieta będąca pracownikiem naukowym na wyższej uczelni, pod której kierunkiem doktorant pisze pracę doktorską lub magistrant magisterską

#### Źródła:

SJP.pl

# Promotorski

→ promotor

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z promotorem / promotorką, dotyczący promotora / promotorki

Patrz:promotor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promować

1. czynić coś powszechnym, popularnym; upowszechniać, rozpowszechniać, popularyzować, propagować;
2. zwiększać atrakcyjność czegoś przez reklamę lub obniżenie ceny; reklamować, lansować

czasownik

(1.1) działać w celu podniesienia popularności czegoś

(1.2) dawać uczniowi prawo do przejścia do następnej klasy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Promowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|promować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Promowiec

statek przystosowany do załadunku towarów za pomocą odpowiednich pojazdów kołowych, nie przy użyciu dźwignic; rorowiec; pojazdowiec; (statek) ro-ro

#### Źródła:

SJP.pl

# Promowy

→ prom

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obsługująca prom

przymiotnik

(2.1) związany z promem, dotyczący promu

Patrz:prom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prompt

tekstowe polecenie inicjujące odpowiedź sztucznej inteligencji

- Prompt – inaczej znak zachęty, ciąg znaków w wierszu poleceń zachęcający do wprowadzania poleceń tekstowych.
- Prompt – zapytanie do sztucznej inteligencji, w szczególności do dużych modeli językowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prompter

urządzenie stosowane w telewizji, zwykle w kształcie obracającego się bębna albo rolek z nawiniętym papierem, na którym dużymi literami jest napisany tekst dla osoby mówiącej, stojącej przed kamerą; teleprompter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) telew. urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą;

Prompter (także teleprompter, autocue) – urządzenie służące do wyświetlania wcześniej zapisanego tekstu, który jest czytany przez osobę stojącą przed kamerą.

Ekran promptera jest montowany w pozycji poziomej przed obiektywem kamery, a wytwarzany przez niego obraz jest odbijany przez lustra weneckie umieszczone na osi optycznej kamery. Osoba czytająca tekst z promptera może patrzeć wprost w obiektyw, co daje złudzenie naturalnego mówienia z pamięci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Promulgacja

oficjalne, urzędowe ogłoszenie aktu normatywnego; terminem tym określa się też podpisanie ustawy przez głowę państwa

Promulgacja (łac. promulgatio) – pot. ogłoszenie każdego aktu normatywnego. Sensu stricto jest to jedynie ogłoszenie ustawy zarządzone przez głowę państwa, czym w ramach swoich kompetencji potwierdza, że ustawę uchwalono zgodnie z przepisami konstytucji oraz poleca wszystkim adresatom jej stosowanie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promulgacyjny

związany z promulgacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Promulgować

czasownik dwuaspektowy

(1.1) praw. ogłaszać akt normatywny w dzienniku urzędowym, dokonać promulgacji

(1.2) daw. ogłaszać, obwieszczać

#### Źródła:

Wiktionary

# Promuzułmański

przychylny muzułmanom

#### Źródła:

SJP.pl

# Promyczek

zdrobnienie od: promyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Promyk

1. mały promień światła;
2. pojedynczy włosek tworzący chorągiewkę piór u ptaków

- Promyk – polski zespół muzyczny Marie i Producenta Adama
- Promyk – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim
- Promyk – osiedle w Zamościu
- promyk (Phygelius) – rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych
- Promyk – ilustrowane czasopismo dla młodzieży i dzieci z pocz. XX wieku
- Promyk – pseudonim artystyczny Konrada Pruszyńskiego
- TS-1/34 Promyk – polski szybowiec wyczynowy zbudowany w dwudziestoleciu międzywojennym
- SZD-55 Promyk – polski szybowiec wyczynowy oblatany w 1988 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Promythion

morał bajki umieszczony na początku utworu

Promythion (z gr. pro - na przedzie; mythos - opowieść) – morał w bajce, umieszczony na początku utworu. Jego przeciwieństwo stanowi epimythion.

Nie jest to zabieg popularny. Stosowany był już w starożytności. Według Niemcewicza promythion odbiera czytelnikowi przyjemność z lektury i obraża jego inteligencję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pron

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = hist. polit. Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego;

Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego (PRON) – organizacja polityczna (początkowo pod nazwą Obywatelskie Komitety Ocalenia Narodowego) utworzona w PRL w 1982 roku w okresie stanu wojennego (1981–1983).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pronacja

obrót stopy z zewnątrz (od strony małego palca) do wewnątrz (do strony dużego palca) podczas wykonywania kroku; nawracanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. ruch polegający na obrocie dystalnej części kończyny do wewnątrz w stosunku do jej długiej osi;

Pronacja (łac. pronatio) inaczej nawracanie, rotacja wewnętrzna − obrót dystalnej części kończyny do wewnątrz w stosunku do jej długiej osi, tj. od równoległego do skrętoległego położenia kości promieniowej i łokciowej względem siebie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pronacyjny

→ pronacja

Patrz:pronacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronaos

portyk poprzedzający naos w starożytnej świątyni greckiej

Pronaos (gr. Πρόναος, łac. anticum) – przedsionek przedniej części antycznej świątyni greckiej, zawierający się pomiędzy wysuniętymi bocznymi ścianami, najczęściej zakończonymi antami; poprzedzał naos.Pronaos pojawia się już w najstarszych świątyniach, tzw. templum in antis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pronaserowiec

osoba podzielająca ideologię naseryzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronatalistyczny

→ pronatalizm

przymiotnik jakościowy

(1.1) socjol. polit. propagujący rozrodczość

Patrz:pronatalizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pronatalizm

system poglądów oraz działań społecznych propagujący rozrodczość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. stanowisko przypisujące pozytywną wartość ludzkiej prokreacji;

Pronatalizm – system poglądów propagujący rozrodczość. Główne założenia pronatalizmu to celowość podnoszenia:

- liczby urodzeń,
- dzietności rodzin,
- tempa wzrostu ludnościowego.

Konieczność dążenia do spełnienia tych założeń uzasadnia się korzystnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pronatalny

sprzyjający narodzinom, umożliwiający narodziny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronatowski

popierający NATO, sprzyjający NATO

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronazistowski

popierający nazizm

przymiotnik

(1.1) polit. sprzyjający nazizmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pronia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w obwodach riazańskim i tulskim Rosji, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi

Pronia (biał. Проня) – rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży.

Długość 172 km, obszar zlewni 4910 km², przepływ wody przy ujściu 30 m³/s.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proniemiecki

popierający Niemcy, Niemców i to, co niemieckie

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu niemieckiemu lub Niemcom, popierający Niemcy i wszystko, co niemieckie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proniemieckość

→ proniemiecki

Patrz:proniemiecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prońko

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronomen

w językoznawstwie: zaimek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronominalizacja

zastąpienie nazwy jakiegoś desygnatu odpowiednim zaimkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronto

szybko - rzadko stosowane określenie tempa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pronunciamiento

[czytaj: pronunsjamjento] deklaracja, manifest, odezwa do narodu, zwłaszcza ogłoszenie wybuchu rewolucji, powstania przeciwko rządowi; bunt wojskowy, pucz

Pronunciamiento – hiszpańska i południowoamerykańska odmiana zamachu stanu, obecna także w praktyce niektórych przewrotów politycznych w Afryce. W jego wyniku rządy przejmowane są bezpośrednio przez wojsko, a rolę przywódcy odgrywa przewodzący armią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pronuncjacja

dawniej: sposób wymawiania; wymowa, akcent

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. sposób wymawiania, wymowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proobronność

→ proobronny

Patrz:proobronny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proobywatelski

przychylny obywatelom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proof

[czytaj: pruf] używana w krajach anglosaskich miara zawartości alkoholu

- Proof – DeShaun Dupree Holton (1973-2006), amerykański raper
- Proof – film krótkometrażowy z roku 1980 w reżyserii i według scenariusza Kevina Reynoldsa
- Proof (pol. Dowód) – film z roku 1991 w reżyserii i według scenariusza Jocelyn Moorhouse
- Proof (pol. Dowód) – film z roku 2005 w reżyserii Johna Maddena
- "Proof" – singel grupy I Am Kloot
- "Proof" – album muzyczny grupy BTS
- Proof – miara zawartości alkoholu w napoju alkoholowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proofer

[czytaj: prufer] urządzenie do wykonywania próbnych wydruków publikacji przygotowywanej do druku

#### Źródła:

SJP.pl

# Proofing

[czytaj: prufing] proces wykonywania próbnych wydruków publikacji przygotowywanej do druku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prooksydacyjny

sprzyjający utlenianiu się pierwiastków i związków

#### Źródła:

SJP.pl

# Prop

skrót od: Państwowa Rada Ochrony Przyrody

#### Źródła:

SJP.pl

# Propagacja

1. rozmnażanie się;
2. ogół zjawisk związanych ze swobodnym rozchodzeniem się fal w jakimś ośrodku;
3. dawniej: rozpowszechnianie

- Propagacja – fizyka
  - Propagacja fali
  - Propagacja fal radiowych
- Propagacja – metrologia
- Propagacja – wytrzymałość materiałów
- Propagacja (rzeczowa) – informatyka
- Propagacja drożdży (browarnictwo) – rozmnażanie drożdży piwowarskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propagacyjny

związany z propagacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Propaganda

1. rozpowszechnianie czegoś przez przedstawianie tego w korzystnym świetle;
2. sterowanie poglądami ludzi w celu pozyskania zwolenników, wpajanie pożądanych przekonań; manipulowanie;
3. zespół osób, który manipuluje w ten sposób ludźmi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

(1.2) pot. instytucja zajmująca się propagandą (1.1)

Propaganda (od łac. prōpāgāre – rozszerzać, rozciągać, krzewić) – celowe działanie zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości ludzkiej lub jednostki.

Propaganda często jest kojarzona z materiałami przygotowywanymi przez władze danego kraju w celu krzewienia pozytywnych postaw obywateli zgodnych z racją stanu jak np. zachęcanie do wstępowania do wojska celem obrony kraju w czasie wojny. Grupy aktywistów, przedsiębiorstwa czy media również mogą produkować propagandę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propagandówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gazeta promująca propagandę

#### Źródła:

Wiktionary

# Propagandowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co propagandowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Propagandowy

dotyczący propagandy

przymiotnik

(1.1) związany z propagandą, będący propagandą, mający cechy propagandy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagandysta

osoba zajmująca się propagandą; propagandzista

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagandystka

→ propagandysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

Patrz:propagandysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagandystyczny

→ propaganda

Patrz:propaganda

#### Źródła:

SJP.pl

# Propagandzista

osoba zajmująca się propagandą; propagandysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagandzistka

→ propagandzista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

Patrz:propagandzista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagator

osoba upowszechniająca jakieś poglądy, idee lub wiedzę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba propagująca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) chem. aparat do rozmnażania drożdży

(2.2) fiz. sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola;

Propagator – sposób opisu zachowania cząstki elementarnej w kwantowej teorii pola. Jest to funkcja Greena skojarzona z odpowiednim równaniem falowym właściwym dla danego spinu (na przykład równania Schroedingera albo równania Kleina-Gordona).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propagatorka

kobieta upowszechniająca jakieś poglądy, idee lub wiedzę

#### Źródła:

SJP.pl

# Propagować

rozpowszechniać jakieś idee, myśli, przekonania

czasownik przechodni niedokonany (dk. rozpropagować)

(1.1) czynić powszechnym

(1.2) prowadzić propagandę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propagowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|propagować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Propalestyński

przychylny Palestynie lub Palestyńczykom

#### Źródła:

SJP.pl

# Propan

trzeci w kolei związek chemiczny w szeregu homologicznym alkanów, gaz używany np. w zapalniczkach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

Propan, C
3H
8 – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz. Ma większą gęstość od powietrza.

Propan jest nierozpuszczalny w wodzie, rozpuszcza się w etanolu i eterze dietylowym. Występuje w niewielkich ilościach w gazie ziemnym oraz w większych ilościach w ropie naftowej. Z ropy naftowej wydziela się go w czasie destylacji w formie mieszaniny z butanem, którą stosuje się jako paliwo, znane jako LPG służące do napełniania butli do kuchenek oraz napędzania pojazdów. Spalenie 1 kg gazu powoduje powstanie ok. 1,6 kg wody i 3 kg dwutlenku węgla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propan-Butan

mieszanina propanu i butanu, używana jako gaz; LPG

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. mieszanina propanu i butanu, używana jako gaz, a przechowywana i transportowana w pojemnikach pod ciśnieniem w postaci ciekłej; wykorzystywana w urządzeniach grzewczych, kuchennych i jako paliwo napędowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propanol

alkohol propylowy (C3H7OH)

Propanol, alkohol propylowy, C3H7OH – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi z trzema atomami węgla w cząsteczce. Ma jeden izomer podstawnikowy: izopropanol.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propanon

najprostszy keton alifatyczny; aceton

Aceton, propan-2-on – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów, najprostszy keton alifatyczny. Ma ostry, charakterystyczny zapach. Miesza się w każdych proporcjach z wodą, etanolem, eterami i innymi ketonami o niskiej masie cząsteczkowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propanotriol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. gliceryna.

Gliceryna, glicerol, propano-1,2,3-triol (łac. glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Propanowy

→ propan

Patrz:propan

#### Źródła:

SJP.pl

# Propaństwowy

przychylny państwu

przymiotnik

(1.1) świadczący o trosce o dobro państwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propapieski

sprzyjający, przychylny papieżowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Proparoksyton

wyraz mający akcent na trzeciej sylabie od końca; proparoksytonon

Proparoksyton, proparoksytonon (gr. proparoksýtonon) – wyraz lub zestrój akcentowy akcentowany proparoksytonicznie, czyli taki, którego akcent pada na trzecią sylabę od końca. W języku polskim są w ten sposób akcentowane niektóre wyrazy pochodzenia obcego (opera, matematyka, heroika) oraz zestroje złożone z paroksytonu i enklityki (goniłem go).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proparoksytoniczność

→ proparoksytoniczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proparoksytoniczne

Patrz:proparoksytoniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proparoksytoniczny

dotyczący proparoksytonu

przymiotnik relacyjny

(1.1) fonet. charakteryzujący się akcentowaniem wyrazów na trzeciej sylabie od końca, mający akcent na trzeciej sylabie od końca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proparoksytonon

wyraz mający akcent na trzeciej sylabie od końca; proparoksyton

#### Źródła:

SJP.pl

# Propartyjny

popierający partię, sprzyjający działalności i rozwojowi partii

#### Źródła:

SJP.pl

# Propedeutyczny

wstępny, wprowadzający do jakiejś dziedziny wiedzy

przymiotnik

(1.1) wstępny; przygotowujący do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propedeutyk

osoba wprowadzająca do jakiejś dziedziny wiedzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Propedeutyka

wprowadzanie do jakiejś dziedziny wiedzy; wstęp; wprowadzenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

Propedeutyka (gr. προπαίδευσις, propaídeusis, pl. „edukacja wstępna”) – utwór filozoficzny, teologiczny lub naukowy stanowiący wstęp i wprowadzenie w określoną dziedzinę wiedzy.

W chrześcijaństwie mianem propedeutyki określane są traktaty lub katechezy wprowadzające odbiorcę w kerygmat, czyli wykład podstawowych prawd wiary. Współczesnym przykładem takiego dzieła jest Wprowadzenie w chrześcijaństwo Josepha Ratzingera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propeler

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. techn. śmigło

#### Źródła:

Wiktionary

# Propelerek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od propeler

#### Źródła:

Wiktionary

# Propeller

śruba wprawiająca w ruch motorówkę, śmigło wprawiające w ruch samolot

#### Źródła:

SJP.pl

# Propen

alken mający 3 atomy węgla w cząsteczce; propylen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

Propen (propylen), CH3CH=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów. Otrzymywany z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Stosowany do produkcji polipropylenu i wielu materiałów z polipropylenu, kumenu (a z niego: acetonu i fenolu w metodzie kumenowej), propanolu, aldehydu masłowego (synteza okso), alkilowania benzyny, akrylonitrylu, epichlorohydryny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propenal

Akroleina – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów. Najprostszy możliwy aldehyd nienasycony; jak wszystkie tego rodzaju aldehydy, jest stosunkowo nietrwały. Niewielkie ilości kwasu lub zasady powodują jej gwałtowną polimeryzację do poliakroleiny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Propenowy

→ propen

Patrz:propen

#### Źródła:

SJP.pl

# Propeowski

sprzyjający Platformie Obywatelskiej, popierający Platformę Obywatelską; pro-PO-wski

#### Źródła:

SJP.pl

# Propepsyna

nieaktywna forma pepsyny; pepsynogen

#### Źródła:

SJP.pl

# Propercjusz

poeta rzymski żyjący w latach ok. 50 - ok. 15 p.n.e.

Propercjusz, Sextus Propertius (ur. ok. 50 p.n.e., zm. pomiędzy 15 – 2 p.n.e.) – poeta starożytnego Rzymu.

Wiadomości o jego prywatnym życiu są skąpe. Wcześnie stracił ojca, ale otrzymał gruntowne wykształcenie od matki. Dotknęła go częściowa konfiskata rodzinnego majątku, dokonana dla zaspokojenia potrzeb żołnierzy zwycięskiego w wojnie domowej Oktawiana Augusta. Pisał elegie miłosne, najbardziej znane poświęcone kobiecie imieniem Cynthia. Również treny (poświęcone m.in. Marcellusowi, siostrzeńcowi Oktawiana Augusta). Na zamówienie Mecenasa stworzył również kilka utworów opisujących genezę niektórych zwyczajów, budowli czy pomników w Rzymie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Properdyna

Properdyna, czynnik P – glikoproteina należąca do grupy globulin. Ma masę cząsteczkową 184 kDa, jest złożona z 441 reszt aminokwasowych tworzących 4 podjednostki o masie 46 kDa każda. Stężenie properdyny w surowicy wynosi 25 mg/l.

Properdyna odgrywa rolę w nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. W alternatywnej drodze aktywacji dopełniacza jako czynnik P pełni rolę stabilizującą konwertazę C3 i C5. Stąd droga ta bywała dawniej nazywana properdynową.

#### Źródła:

Wikipedia

# Propileje

monumentalna brama, portyk w starożytnej Grecji; propyleje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) archit. staroż. budynek hali wejściowej na planie prostokąta z kolumnami, zwykle do monumentalnych świątyń;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propinacja

1. w dawnej Polsce: wyłączne prawo szlachty do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie własnych dóbr;
2. dawniej: szynk, karczma

Propinacja (łac. propinatio) – wyłączne prawo właściciela dóbr ziemskich do produkcji i sprzedaży piwa, gorzałki i miodu w obrębie jego dóbr oraz przywilej do sprowadzania tych wyrobów z innych miast i czerpania z tego tytułu dochodów. Sprzedaż pańskiego alkoholu odbywała się w karczmie pańskiej, w której obowiązywał zakaz sprzedaży obcego alkoholu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propinacyjny

związany z propinacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Propinator

posiadacz propinacji, dzierżawca monopolowego wyszynku napojów alkoholowych w dawnej Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Propinatorka

→ propinator

Patrz:propinator

#### Źródła:

SJP.pl

# Propionowy

kwas propionowy - monokarboksylowy kwas organiczny o trzech atomach węgla w cząsteczce, konserwant oznaczany symbolem E280

#### Źródła:

SJP.pl

# Propisowski

sprzyjający Prawu i Sprawiedliwości, popierający Prawo i Sprawiedliwość; pro-PiS-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Propiłsudczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. polit. zwolennik Józefa Piłsudskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Propiłsudczykowski

przymiotnik

(1.1) hist. polit. sprzyjający lub popierający obóz związany z osobą Józefa Piłsudskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Propiłsudczykowsko

przysłówek

(1.1) hist. polit. z pozytywnym stosunkiem do polityki i osoby Józefa Piłsudskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Proplastyd

plastyd stanowiący formę wyjściową do powstawania pozostałych, dojrzałych plastydów

Plastyd – organellum otoczone dwiema błonami plastydowymi, występujące u roślin oraz protistów roślinopodobnych. W komórkach embrionalnych występują proplastydy, z których rozwijają się pozostałe rodzaje plastydów. Wnętrze plastydów wypełnione jest gęstym roztworem, stromą, zawierającym białka, DNA, związki rozpuszczalne oraz ziarna skrobi, plastoglobule oraz fitoferrytynę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propokojowy

sprzyjający, przychylny pokojowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Propolis

kit pszczeli

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

Kit pszczeli, propolis (z gr. προ „przed“ i πόλις „miasto“) – mieszanina wydzielin pszczół lub os oraz substancji żywicznych obecnych w pąkach i młodych pędach drzew takich jak: topola (topola osika), brzoza, świerk, kasztanowiec i innych drzew oraz roślin zielonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propolisowy

przymiotnik od: propolis

#### Źródła:

SJP.pl

# Propolski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu polskiemu lub Polakom, popierający Polskę i wszystko, co polskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Propolsko

przysłówek

(1.1) z pozytywnym stosunkiem do Polski i Polaków

#### Źródła:

Wiktionary

# Propolskość

→ propolski

Patrz:propolski

#### Źródła:

SJP.pl

# Proponować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zaproponować)

(1.1) zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

#### Źródła:

Wiktionary

# Proponowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) składanie propozycji

#### Źródła:

Wiktionary

# Proporcja

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

(1.2) harmonia; właściwy, proporcjonalny stosunek między częściami układu

(1.3) mat. równość dwóch stosunków;

- proporcja (arytmetyka)
- proporcja (statystyka)
- proporcja (sztuka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proporcje

stosunek do siebie dwu lub więcej wielkości

- proporcja (arytmetyka)
- proporcja (statystyka)
- proporcja (sztuka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proporcjonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób proporcjonalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Proporcjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: proporcjonalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Proporcjonalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: proporcjonalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proporcjonalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co proporcjonalne; cecha tych, którzy są proporcjonalni

(1.2) mat. zależność między dwiema wielkościami, w której przy powiększeniu lub pomniejszeniu wartości jednej z nich, wartość drugiej zwiększa się tyleż razy lub tyleż razy się zmniejsza

- Proporcjonalność prosta
- Proporcjonalność odwrotna

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proporcjonalny

przymiotnik

(1.1) mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości

(1.2) o proporcjach zgodnych z kanonem piękna

#### Źródła:

Wiktionary

# Proporczyk

1. mały proporzec;
2. chorągiewka wciągana na maszt, świadcząca o przynależności statku do przedsiębiorstwa żeglugowego, klubu sportowego itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: proporzec

(1.2) wojsk. hist. mały proporzec rozpoznawczy na lancy lub drzewcu;

(1.3) wojsk. naszywka rozpoznawcza noszona na kołnierzu munduru;

(1.4) flaga państwowa małych rozmiarów

(1.5) sport. pamiątkowa zawieszka z tkaniny w barwach klubu sportowego

- Proporczyk – chorągiewka do broni drzewcowej.
- Proporczyk – oznaka na kołnierzach mundurów.
- Proporczyk – dekoracyjna zawieszka promocyjno-reklamowa.
- Proporczyk – polski herb szlachecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proporczykowiec

gatunek ryby akwariowej z rzędu karpieńcokształtnych

Nazwa zwyczajowa kilku gatunków ryb należące do kilku rodzajów:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proporzec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) herald. niewielka chorągiew lub sztandar służący do celów reprezentacyjnych

(1.2) hist. chorągiewka przytwierdzona do drzewca lancy lub włóczni

- proporzec – rodzaj weksylium używane na dziobie okrętów wojennych.
- proporzec – pododdział roty.
- Proporzec – weksylium harcerskie.
- proporzec jako symbol oddziału wojskowego, mający mniejszy rozmiar i niższą rangę od sztandaru.
- proporzec jako średniowieczne prywatne chorągwie rycerskie.
- proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
- Proporzec Marynarki Wojennej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proporzyca

proporzyca marzymłódka - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Propozycja

1. wystąpienie z projektem;
2. to, co się komuś proponuje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co się komuś proponuje

(1.2) w modelu debaty oksfordzkiej: grupa debatancka dążąca do udowodnienia prawdziwości tezy

Propozycja – australijsko-brytyjski western z 2005 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propranolol

lek kardiologiczny stosowany m.in. w leczeniu nadciśnienia, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proprezydencki

przychylny prezydentowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Propriocepcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

Propriocepcja, kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie – zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała. Receptory tego zmysłu (proprioreceptory) ulokowane są w mięśniach, ścięgnach i stawach. Dostarczają mózgowi informacji o tonusie mięśniowym. Dzięki temu zmysłowi mózg wie, jak ułożone są kończyny bez patrzenia na nie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Propriocepcyjny

związany z propriocepcją

#### Źródła:

SJP.pl

# Proprioceptor

receptor odczuwania głębokiego informujący organizm o aktualnej pozycji i ruchach poszczególnych części ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Propriorecepcja

poczucie położenia własnego ciała w przestrzeni bez kontroli wzroku, pozwalające zachować orientację w zmiennym środowisku

Propriocepcja, kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie – zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała. Receptory tego zmysłu (proprioreceptory) ulokowane są w mięśniach, ścięgnach i stawach. Dostarczają mózgowi informacji o tonusie mięśniowym. Dzięki temu zmysłowi mózg wie, jak ułożone są kończyny bez patrzenia na nie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proprioreceptor

receptor umiejscowiony w mięśniach, stawach, ścięgnach i okostnej, który odbiera bodźce pozwalające na określenie ruchu kończyn i ich położenia

Proprioreceptor – receptor reagujący na procesy zachodzące wewnątrz organizmu, np. receptor czucia głębokiego informujący o pozycji ciała. Proprioreceptory występują w mięśniach szkieletowych, ścięgnach i stawach. Zalicza się do nich:

- wrzecionko nerwowo-mięśniowe
- wrzecionko nerwowo-ścięgniste
- ciałko dotykowe
- ciałko blaszkowate
- ciałka Ruffiniego
- wolne zakończenia nerwowe w stawach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proprium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. część liturgii podlegająca zmianie zależnie od kalendarza liturgicznego;

Proprium (łac. proprius znaczy własny) – w liturgii rzymskokatolickiej zbiorcze określenie tych jej części (tekstów), które – w odróżnieniu od ordinarium – z zasady podlegają zmianie w zależności od różnych okresów roku liturgicznego i okazji, dla których sprawowany jest obrzęd. Polskim odpowiednikiem tego łacińskiego terminu jest określenie części zmienne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Props

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: szacunek, uznanie; szacun

#### Źródła:

SJP.pl

# Propsować

potocznie: chwalić, wyrażać uznanie

czasownik przechodni niedokonany (dk. spropsować)

(1.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla kogoś lub czegoś

czasownik zwrotny niedokonany propsować się (dk. spropsować się)

(2.1) pot. środ. wyrażać uznanie dla samego siebie

(2.2) pot. środ. wyrażać uznanie dla siebie wzajemnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Propsy

wykrzyknik

(1.1) slang. gratulacje, szacunek

#### Źródła:

Wiktionary

# Proputinowski

popierający Władimira Putina, sprzyjający Władimirowi Putinowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Propyl

grupa alkilowa wywodząca się z propanu

Grupa propylowa (o przedrostku w nomenklaturze „propylo-”, „n-propylo-”) – liniowa trójwęglowa alkilowa grupa funkcyjna o wzorze chemicznym −C
3H
7. Jest podstawnikiem otrzymanym poprzez usunięcie jednego atomu wodoru przyłączonego do końcowego (pierwszorzędowego) atomu węgla cząsteczki propanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Propyleje

monumentalna brama, portyk w starożytnej Grecji; propileje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) archit. staroż. budynek hali wejściowej na planie prostokąta z kolumnami, zwykle do monumentalnych świątyń;

Propyleje (gr. propylajon „przedsionek”, łac. propylaeum) – w architekturze starożytnej Grecji, monumentalna budowla, budynek bramy na planie prostokąta z kolumnami, prowadzący zwykle do wielkich świątyń, np. do temenosu – świętego miejsca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propylen

alken mający 3 atomy węgla w cząsteczce; propen, propin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. propen.

Propen (propylen), CH3CH=CH2 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, drugi po etenie w szeregu homologicznym alkenów. Otrzymywany z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.

Stosowany do produkcji polipropylenu i wielu materiałów z polipropylenu, kumenu (a z niego: acetonu i fenolu w metodzie kumenowej), propanolu, aldehydu masłowego (synteza okso), alkilowania benzyny, akrylonitrylu, epichlorohydryny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Propylenowy

→ propylen

Patrz:propylen

#### Źródła:

SJP.pl

# Propylowy

przymiotnik od: propyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Propyn

organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

Propyn, C
3H
4 – organiczny związek chemiczny, węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów.

Jest składnikiem gazu MAPP. W przeciwieństwie do acetylenu, propyn może być bezpiecznie sprężany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prorektor

zastępca rektora wyższej uczelni

Prorektor – pracownik uczelni pełniący funkcje administracyjno-reprezentacyjne jako zastępca rektora uczelni.

Duże uczelnie mają kilku prorektorów, np.:

- ds. nauki
- ds. studenckich
- ds. finansów i rozwoju
- ds. kontaktów międzynarodowych
- ds. klinicznych (uczelnie medyczne)
- inne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prorektorka

→ prorektor

Patrz:prorektor

#### Źródła:

SJP.pl

# Proretinol

retinoid, najtańsza i najsłabiej działająca na skórę forma witaminy A

#### Źródła:

SJP.pl

# Proreżimowy

sprzyjający, przychylny reżimowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Proreżymowy

przychylny reżymowi; proreżimowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorocki

związany z prorokiem, proroctwem

przymiotnik

(1.1) związany z prorokiem lub prorokami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proroctwo

1. czyjeś słowa lub jakieś wydarzenia, które są interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń; przepowiednia, prognostyk, omen;
2. przepowiednia z bożego natchnienia wygłoszona przez proroka; profecja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

Termin „prorok” jest kalką greckiego προφήτης (prophḗtēs, „rzecznika”, „adwokata”) używanego w kontekście religijnym, które z kolei jest tłumaczeniem hebrajskiego słowa „nabi”, oznaczającego osobę przemawiającą w imieniu Boga. Wśród mów proroków pojawiały się m.in. zapowiedzi Sądu Ostatecznego, który poprzedzi seria wydarzeń. Z tego powodu słowo „prorok” zaczęło być z czasem utożsamiane z „przepowiadaczem przyszłości” i obecnie jest potocznie utożsamiane z „jasnowidzem” lub „wróżbitą”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proroczo

przysłówek

(1.1) w sposób proroczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Proroczy

mający w sobie proroctwo, przepowiednię; wieszczy, wróżebny, profetyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prorodzinny

sprzyjający rodzinie, mający na celu dobro rodziny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który sprzyja interesom rodziny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prorogacja

dawniej: przedłużenie terminu; odroczenie, prolongata

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorogacyjny

→ prorogacja

Patrz:prorogacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorogować

dawniej: przedłużać termin, odraczać; prolongować

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorok

1. osoba przepowiadająca przyszłość w sposób teologiczny;
2. wódz religijny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

(1.2) pot. przen. żart. osoba przepowiadająca przyszłość, stawiająca prognozy

Termin „prorok” jest kalką greckiego προφήτης (prophḗtēs, „rzecznika”, „adwokata”) używanego w kontekście religijnym, które z kolei jest tłumaczeniem hebrajskiego słowa „nabi”, oznaczającego osobę przemawiającą w imieniu Boga. Wśród mów proroków pojawiały się m.in. zapowiedzi Sądu Ostatecznego, który poprzedzi seria wydarzeń. Z tego powodu słowo „prorok” zaczęło być z czasem utożsamiane z „przepowiadaczem przyszłości” i obecnie jest potocznie utożsamiane z „jasnowidzem” lub „wróżbitą”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prorokini

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

(1.2) książk. kobieta przepowiadająca przyszłość, dalszy bieg zdarzeń, często katastroficznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Prorokować

przepowiadać przyszłość lub przewidywać przyszłe wypadki

czasownik niedokonany

(1.1) rel. mówić proroctwa

(1.2) przen. przewidywać przyszłe wydarzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prorokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przepowiadać przyszłe zdarzenia

(1.2) wygłaszanie proroctwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Prorosyjski

przymiotnik

(1.1) sprzyjający Rosji lub Rosjanom, popierający Rosję i wszystko, co rosyjskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prorównościowy

wspierający równość

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorozwojowy

sprzyjający rozwojowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorynkowiec

zwolennik wolnego rynku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorynkowy

sprzyjający rozwojowi handlowemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorządowiec

osoba przychylnie nastawiona do rządu - naczelnego organu wykonawczego w państwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorządowość

→ prorządowy

Patrz:prorządowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prorządowy

popierający politykę rządu

przymiotnik

(1.1) popierający politykę rządu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prosak

inaczej kaszak czyli podskórna grudka z białą zawartością

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. niewielki biały lub żółtawy guzek powstający pod silnie napiętym naskórkiem z powodu nagromadzenia łoju i martwych komórek naskórka w ujściu mieszka włosowego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosanacyjny

popierający sanację, sprzyjający sanacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prośba

zwrócenie się do kogoś z jakąś sprawą, życzeniem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proscenium

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, przedscenie, proskenion

Proscenium (gr. proskenion, fr. avant-scène), przedscenie – część sceny znajdująca się przed kurtyną w budynku teatralnym, wykorzystywana głównie w początkowej i końcowej części przedstawienia.

W starożytności określenie to stosowane było również w odniesieniu do podium (w teatrze greckim i rzymskim), na którym rozgrywała się akcja, tzw. proskeon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prościarka

maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prostownica, prostowarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościej

stopień wyższy od przysłówka: prosto

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościejów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim;

Prościejów (cz. Prostějov, wym. [ˈproscɛjof]; niem. Proßnitz in Mähren) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prościejszy

dawniej: prostszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościeniec

Prościeniec – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Wiskitki. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prościna

człowiek prosty, prymitywny; prostak

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościuch

cham, prostak;
1. człowiek ordynarny, bez manier, grubiański, nieokrzesany, niekulturalny; grubianin, gbur, prymityw;
2. dawniej: człowiek, który należy do niższej warstwy społecznej, zwłaszcza taki, który nie posiada szlachectwa; chłop, wieśniak, włościanin, plebejusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościuchniej

stopień wyższy od przysłówka: prościuchno

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościuchny

pieszczotliwie: prosty; prościutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prościusieńki

zdrobnienie od: prosty

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prościuśki

zdrobnienie od: prosty

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prościuteńki

zdrobnienie od: prosty

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: prosty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prościutki

zdrobnienie od: prosty

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: prosty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prosciutto

[czytaj: proszutto] rodzaj suszonej surowej szynki włoskiej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. surowa, suszona szynka włoska, podawana zwykle w postaci cienkich plasterastrów;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prościzna

potocznie: coś łatwego, banalnego; łatwizna, pestka, pryszcz

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosecco

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) enol. półwytrawne białe wino musujące produkowane w północno-wschodnich Włoszech;

Prosecco – włoskie białe lub różowe wino musujące (spumante), rzadziej lekko musujące (frizzante) lub stołowe. Zazwyczaj wytrawne lub półwytrawne. Produkowane w regionach Wenecja Euganejska i Friuli-Wenecja Julijska. Popularność prosecco rozpoczęła się od produkowanego w XIX wieku Prosecco di Conegliano-Valdobbiadene.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Proseksualny

1. sprzyjający swobodzie zachowań seksualnych, traktujący współżycie seksualne jako moralnie dobre;
2. feminizm proseksualny - nurt w feminizmie akcentujący wyzwolenie seksualne kobiet

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosektorium

pomieszczenie lub budynek, w którym wykonuje się sekcje zwłok

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok;

Prosektorium (z łac. proseco – „wycinać, odcinać, odrywać”) – oddział szpitala, uczelni medycznej lub weterynaryjnej albo instytutu badawczego (z dziedziny nauk biomedycznych), w którym dokonywane są sekcje zwłok zmarłych osób lub zwierząt, w celu diagnostyki pośmiertnej (tzw. sekcja naukowo-lekarska w celu ustalenia naturalnej przyczyny zgonu), badawczych, dydaktycznych (m.in. w celu nauki anatomii prawidłowej), bądź sądowo-lekarskich (w celu ustalenia lub wykluczenia przyczyny zgonu z winy osób trzecich).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosektorka

→ prosektor

Patrz:prosektor

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosekucja

1. ściganie, przedstawianie oskarżenia;
2. dawniej: prześladowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosekwować

dawniej: prześladować kogoś, ścigać kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Proseminarium

Proseminarium – zajęcia, w tym ćwiczenia, głównie w obrębie studiów wyższych, będące najczęściej formą przygotowującą słuchaczy do udziału w seminarium, w tym edukujące w zakresie samodzielnej pracy.

Podczas proseminarium realizuje się przede wszystkim następujące cele: zgłębienie metodologii studiowanej dyscypliny, określenie problemów badawczych, stawianie hipotez roboczych, a także ich weryfikacja w drodze analizy i interpretacji wyników z prowadzonych badań. Według Andrzeja Chodubskiego proseminarium w procesie dydaktycznym to wyższa forma ćwiczeń mająca na celu wdrożyć studentów do samodzielnej pracy badawczej. Najczęściej nauczyciel zadaje studentowi problem do rozpoznania, a uczeń wykazuje się umiejętnością gromadzenia źródeł (analiza krytyczna) i stosowania odpowiedniej metodologii badawczej. Musi się on ponadto wykazać umiejętnością stawiania pytań badawczych i hipotez.

#### Źródła:

Wikipedia

# Proserpina

mit. rzym. bogini podziemia; Prozerpina

- Proserpina – planetoida o numerze katalogowym 26
- Proserpina (Prozerpina) – w mitologii rzymskiej bogini kiełkującego zboża

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosfora

chleb używany w Kościele grecko-wschodnim jako komunia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teol. chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii

Prosfora (gr. προσφορά od προς blisko, ku; przed i φέρω nieść) – pieczywo wytwarzane z mąki, wody, soli i zakwasu, wykorzystywane w Kościele prawosławnym i Kościołach katolickich wschodnich w obrzędzie przeistoczenia. Do przystępowania do Eucharystii są używane jej konsekrowane cząstki, które są zanurzane w konsekrowanym winie. Reszta zostaje rozdana wiernym po liturgii, jest spożywana przez nich na miejscu lub zanoszona domownikom, którzy nie mogli wziąć udziału w nabożeństwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosiaczek

zdrobnienie od: prosiak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: prosiak

Prosiaczek (ang. Piglet) – postać fikcyjna ze świata książek dla dzieci o Kubusiu Puchatku, mała świnka.

Spokojny, nieśmiały, pracowity i lękliwy. Mieszka w starym buku na południe od chatki Puchatka. W czasie zimy nosi biały szalik. Jego najlepszym przyjacielem jest Puchatek. Lubi żołędzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosiaczkowaty

rzadko:
1. podobny wyglądem do małego prosiaka;
2. niechlujny, zaniedbany

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosiak

prosię;
1. małe świni;
2. osoba niechlujna

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. młoda świnia

(1.2) żegl. balast na statkach w postaci bryły z uchwytami;

(1.3) techn. obciążnik na linie wspomagający wyciąganie żerdzi z otworu wiertniczego

- Prosiak – świnia do 12 tygodnia życia, określenie używane zamiennie z rzeczownikiem prosię.
- Prosiak (pseudonim) – polski twórca komiksu awangardowego
- Prosiak – polski program komputerowy koń trojański
- Prosiak (żeglarstwo) – balast na statkach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosianka

1. roślina z rodziny traw, której ziarno przetwarzane jest na mąkę, kaszę, paszę; sorgo; gryża;
2. regionalnie: gąska zielona (smaczny, kapeluszowy grzyb jadalny); zielonka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosiątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: prosię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od prosię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prosić

1. zwracać się do kogoś z prośbą, np. o wykonanie czegoś;
2. zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać;
3. proponować coś;
4. prosić się:
a) uporczywie prosić;
b) rodzić młode (o maciorze)

czasownik przechodni niedokonany (dk. poprosić)

(1.1) zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

(1.2) zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać

czasownik zwrotny niedokonany prosić się (dk. poprosić się)

(2.1) usilnie zwracać się do kogoś w celu uzyskania czegoś, mimo odmawiania

(2.2) o świni: rodzić prosięta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prosię

prosiak;
1. małe świni;
2. osoba niechlujna

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

(1.2) hand. kulin. mięso młodej świni

(1.3) pot. obraź. o osobie niemoralnej

## Rodzaj ssaka

- świnia

## Gatunki ssaków

- świnia brodata
- świnia brodawkowata
- świnia celebeska
- świnia domowa
- świnia karłowata
- świnia leśna
- świnia rzeczna
- świnia wisajska

## Nazwy geograficzne

- Świnia Góra
- Świnia Noga
- Świnia Skała
- Świnia - do 1953 nazwa wsi Charubin

## Zobacz też

- Świnie (ujednoznacznienie)
- Zodiak chiński

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosięcina

mięso z młodej świni

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosięcy

→ prosię

Patrz:prosię

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosienicznik

roślina zielna z rodziny złożonych

Prosienicznik (Hypochaeris L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 64 gatunki. Centrum największego zróżnicowania rodzaju jest w Ameryce Południowej, poza tym przedstawiciele rodzaju występują w północnej Afryce, w Azji i w Europie. W Polsce rosną cztery gatunki z tego rodzaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosieński

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Prosny, związany z Prosną

#### Źródła:

Wiktionary

# Prosimir

dawne imię męskie

Prosimir – staropolskie imię męskie, złożone z członów Prosi- ("prosić") i -mir ("pokój, spokój, dobro"). Być może oznaczało "tego, kto negocjuje pokój".

Prosimir imieniny obchodzi 1 lutego, 9 czerwca i 22 września.

Od tego imienia pochodzą liczne nazwy miejscowości, jak np. Proszkowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosinko

Prosinko (niem. Neudorf) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 130 mieszkańców.

Wieś wchodząca w skład sołectwa: Kuźnica Drawska.

Wieś królewska Nowa Wieś starostwa drahimskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prosino

Prosino (niem. Prössin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, w gminie Czaplinek.

Wieś królewska starostwa drahimskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie wałeckim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 50 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prosionek

prosionek szorstki - gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów

Prosionek szorstki (Porcellio scaber) – gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów i rodziny Porcellionidae.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosit

[czytaj: pros-it lub proz-it] wykrzyknienie zachęcającego do wypicia alkoholu, rodzaj prostego toastu; na zdrowie, najlepszego

#### Źródła:

SJP.pl

# Proskenion

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, przedscenie, proscenium

Proskenion (gr. προσκήνιου – miejsce przed skene) w teatrze greckim podest przed skene, odpowiednik współczesnej sceny, pojawił się na przełomie V i IV w. p.n.e., a upowszechnił się w II w. p.n.e.

Aktorzy wraz z rozwojem teatru odłączyli się od chóru i przenieśli na proskenion, gdzie rozgrywali właściwą akcję sztuki, podczas gdy chór pozostał na orchestrze. W epoce hellenistycznej, ze względu na większą liczbę statystów na scenie, powiększono powierzchnię proskenionu, cofając boczne paraskeniony. Podniesiono także wysokość podestu, tak że musiano wchodzić nań po schodach; wyraźniej oddzieliło to chór od aktorów, ale też stworzyło miejsce pomiędzy orchestrą a proskenionem na powstanie hyposkenionu (to tu pojawiali się aktorzy odgrywający duchy i bóstwa podziemne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proskrybować

dawniej: wyjmować spod prawa, skazywać na banicję

#### Źródła:

SJP.pl

# Proskrypcja

1. w starożytnym Rzymie w okresach wojen domowych: wyjęcie spod ochrony prawa obywateli będących przeciwnikami partii rządzącej;
2. w dawnej Polsce: wygnanie z miasta lub kraju; banicja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. ogłoszenie o wyjęciu spod prawa, karze śmierci lub objęciu przeciwników politycznych represjami

(1.2) hist. w starożytnym Rzymie: ogłoszenie listy osób wyjętych spod prawa z przyczyn politycznych

Proskrypcja (łac. proscriptio) – w starożytności i od pełnego średniowiecza skazanie na banicję, pozbawienie praw, wyjęcie spod prawa; we wczesnośredniowiecznym prawie polskim – wywołanie (skazanie na fikcyjną śmierć).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proskrypcyjny

związany z proskrypcją - wyjęciem spod ochrony prawa

przymiotnik

(1.1) polit. związany z proskrypcją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proskynesis

proskyneza;
1. dawniej: hołd oddawany na klęczkach władcy, monarsze, zwłaszcza w kulturze bizantyjskiej, wschodniej;
2. w sztuce bizantyńskiej: przedstawienie adorującej postaci, dotykającej w pokłonie czołem do ziemi

Proskineza (z gr. proskynesis) – pokłon, przyklęknięcie bądź pochylenie głowy, będące częścią rytuału oddawania czci władcy lub bóstwu.

Występowały różne rodzaje proskinezy wobec władcy, w zależności m.in. od rodzaju hołdu, typu rytuału i rangi osoby oddającej cześć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proskyneza

proskynesis;
1. dawniej: hołd oddawany na klęczkach władcy, monarsze, zwłaszcza w kulturze bizantyjskiej, wschodniej;
2. w sztuce bizantyńskiej: przedstawienie adorującej postaci, dotykającej w pokłonie czołem do ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Proślice

Proślice (niem. Proschlitz, 1936–1945 Angersdorf)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Byczyna.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prosna

rzeka w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Polsce, lewy dopływ Warty;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Prosna – rzeka w środkowej Polsce, w dorzeczu Odry, lewy dopływ Warty; długość: 216,8 km, powierzchnia dorzecza: 4924,7 km², różnica wysokości między źródłem a ujściem: ~190 m. Średni przepływ: 16,4 m³/s (1951-90, przy ujściu (Bogusław)).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prośnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prosny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prośnianka

potocznie: gąska zielonka - gatunek grzybów z rodziny gąskowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prosny

Gąska zielonka (Tricholoma equestre (L.) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prośniański

→ Prosna (rzeka w Polsce)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prosną, dotyczący Prosny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prośnisko

pole po zebraniu rosnącego na nim prosa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prośno

Prośno (niem. Pörschken) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Morąg.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona wśród lasów, nad jeziorem Pieszkowo.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prośność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prośne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prośny

prośna - o samicy świni lub dzika: ciężarna, nosząca płód

#### Źródła:

SJP.pl

# Proso

1. roślina zbożowa uprawiana ze względu na ziarno
2. nasiona tej rośliny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Panicum miliaceum|ref=tak., roślina zbożowa;

(1.2) spoż. ziarno prosa (1.1)

Proso (Panicum L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin z rodziny wiechlinowatych. Należy do niego ok. 265–500 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej, dalej na północ sięgając strefy klimatu umiarkowanego w Ameryce Północnej i na Dalekim Wschodzie. Z tego rodzaju pochodzą jedne z najstarszych roślin zbożowych. Gatunkiem typowym jest Panicum miliaceum L.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosocjalistyczny

opowiadający się za socjalizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosocjalny

przychylny świadczeniom społecznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosodion

Prosodion, prozodion (gr. προσοδιον) – jeden z gatunków melicznych w starożytnej Grecji, pieśń błagalna lub dziękczynna skierowana do bogów. Śpiewana była przez chór przy akompaniamencie aulosu, przy okazji procesji do świątyń bądź ołtarzy, stanowiąc wstęp do uroczystości.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prosoma

pierwsza tagma (segment) w ciele szczękoczułkowców, poprzedzająca opistosomę

Prosoma − pierwsza tagma budująca ciało wielu szczękoczułkowców, poprzedzająca opistosomę. Określana bywa też jako głowotułów, jednak taka nazwa uznawana jest za niesłuszną.

Prosoma złożona jest ze zlanych ze sobą sześciu przednich segmentów ciała, widocznych wyłącznie na etapie rozwoju embrionalnego. Standardowo zawiera szczękoczułki, nogogłaszczki i 4 pary odnóży krocznych. Łączy się ona z opistosomą za pomocą siódmego, pregenitalnego segmentu, zwykle silnie zredukowanego. U pająków często między prosomą, a opistosomą znajduje się petiolus, będący przekształconym pierwszym segmentem tej drugiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosowate

podrodzina roślin z rodziny traw; prosowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosowaty

o cechach prosowatych (podrodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosowe

→ proso

Prosowe – podrodzina (Panicoideae Link) i plemię (Paniceae R. Br.) roślin należących do rodziny wiechlinowatych. Oba taksony noszą tę samą nazwę polską. Typem nomenklatorycznym jest proso (Panicum L.).

Patrz:proso

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosowianka

omacnica prosowianka - gatunek motyla z rodziny wachlarzykowatych; przezierka prosowianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosówka

jedna z postaci gruźlicy charakteryzująca się powstawaniem w różnych narządach (płuca, mózg, śledziona) drobnych ognisk prątków przypominających wyglądem ziarenka prosa, spowodowana rozsiewem prątków poprzez układ krwionośny

- gruźlica prosówkowa – gruźlica rozsiana
- prosówka Oplismenus – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosownica

#### Źródła:

Wikipedia

# Prosowy

→ proso

Patrz:proso

#### Źródła:

SJP.pl

# Prospekcja

1. czynność poprzedzająca właściwe działanie, zwłaszcza wstępne badanie czegoś;
2. w geologii: poszukiwanie surowców naturalnych, rozpoznawanie ich złóż

#### Źródła:

SJP.pl

# Prospekcyjny

→ prospekcja

Patrz:prospekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prospekt

1. publikacja o niewielkiej liczbie stron, zawierająca tekst informacyjno-reklamowy;
2. element dekoracji umieszczony w głębi scen;
3. obraz, rysunek z widokiem miasta; weduta;
4. dawniej: panorama, perspektywa

łac. prospectus – widok, widoczność

- prospekt reklamowy – wydawnictwo reklamowe zachęcające do zakupu usługi, towaru lub – najczęściej – odwiedzenia jakiejś miejscowości, hotelu lub atrakcji turystycznej. Coraz częściej samochodowe prospekty reklamowe traktowane są także jako wartość kolekcjonerska, szczególnie samochodów egzotycznych tj. Ferrari, Bugatti itp. [1]
- prospekt emisyjny – dokument opisujący szczegółowo stan prawny i ekonomiczny, majątek, przychody, koszty itp. spółki, zamierzającej wypuścić na rynek swoje akcje
- prospekt komunikacyjny – rzadko używane w Polsce określenie szerokiej arterii, częściej stosowane do określania takich miejsc w miastach Rosji, Białorusi i Ukrainy
- prospekt organowy – część organów; widoczne, najczęściej zdobione, największe piszczałki instrumentu.
- prospekt (teatr) – element dekoracji umieszczony w głębi sceny, wyznaczający perspektywę obrazu scenicznego.
- prospekt (malarstwo) – weduta
- prospekt (sztuka) – perspektywa ogrodowa, widok oglądany z pewnego punktu ogrodu wzdłuż osi widokowej.
- prospekt (pięściarstwo) – określenie względnie młodego pięściarza, którego talent i umiejętności wskazują na jego wielką karierę w boksie w niedalekiej przyszłości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prospektywność

działanie z myślą o przyszłości, nakierowane na przyszłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prospektywne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prospektywny

robiony lub projektowany z myślą o przyszłości

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosper

imię męskie

- Prosper – imię męskie
- Prosper – spółka akcyjna
- Prosper Bank – dawny polski bank komercyjny

Miejscowości w USA:

- Prosper – miejscowość w stanie Teksas, w hrabstwie Collin

Gminy w USA:

- Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Lake of the Woods
- Prosper (ang. Prosper Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Davison

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosperity

[czytaj: prosPEriti] okres pomyślności i dostatku, zwłaszcza dla przedsiębiorstwa lub gospodarki państwowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. okres największej produkcji, zatrudnienia i cen

(1.2) moment szczytowy w rozwoju czegoś

- Prosperity – najwyższy poziom koniunktury
- Miejscowości w USA:
  - Prosperity – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Newberry
  - Prosperity – jednostka osadnicza w stanie Wirginia Zachodnia, w hrabstwie Raleigh

Gminy w USA:

- - Prosperity (ang. Prosperity Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Renville

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prospero

1. naturalny satelita Urana;
2. postać ze sztuki Williama Shakespeare'a "Burza"

- Prosper (Prospero) – imię męskie wywodzące się z łaciny (prosperus – „pomyślny, szczęśliwy”)
- Prospero – obszar niemunicypalny w Stany Zjednoczone, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Kern
- Prospero – naturalny satelita Urana, nazwany imieniem czarnoksiężnika z Burzy Williama Szekspira. (Uran XVIII)
- Prospero. – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosperostwo

Prosper z żoną; Prosperowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosperować

1. pomyślnie i szybko się rozwijać, przynosząc zysk;
2. działać z powodzeniem

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prosperowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prosperować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prosperowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosperowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prospera lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Prospołecznie

przysłówek

(1.1) w sposób prospołeczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prospołeczność

działanie nastawione na poprawę jakości życia społeczeństwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prospołeczne; cecha tych, którzy są prospołeczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prospołeczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który ma przynieść korzyść innej osobie lub społeczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Prosta

linia wyznaczona przez dwa punkty

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. mat. nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

(1.2) część drogi bez zakrętów

forma przymiotnika.

(2.1) lp. ż. zob. prosty.

Linia prosta lub prosta – jedno z podstawowych pojęć geometrii, szczególny przypadek nieograniczonej z obydwu stron krzywej o nieskończonym promieniu krzywizny w każdym punkcie.

W niektórych ujęciach, w tym w klasycznej geometrii euklidesowej, prosta jest tzw. pojęciem pierwotnym, niedefiniowanym formalnie w obrębie danej teorii. Można ją jednak interpretować za pomocą pojęć wykraczających poza geometrię, np. jako zbiór punktów o współrzędnych spełniających pewne równanie. Ten temat szerzej omówiony jest w artykule dotyczącym geometrii euklidesowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostacki

odnoszący się do prostaka, należący do prostaka, właściwy prostakowi; nieokrzesany, ordynarny

przymiotnik

(1.1) właściwy prostakowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostacko

przysłówek sposobu

(1.1) niekulturalnie, bez ogłady

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostackie; cecha tych, którzy są prostaccy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostactwo

1. brak wychowania i ogłady; ordynarność, chamstwo;
2. zachowanie lub uczynek z tego wynikający;
3. ogół prostaków

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

(1.2) prostackie zachowanie

(1.3) pogard. ogół prostaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostacyklina

Prostacyklina, jako lek także epoprostenol, PGI2 – organiczny związek chemiczny, hormon tkankowy z grupy prostaglandyn wytwarzany przez ściany naczyń krwionośnych głównie w śródbłonkach płuc z kwasu arachidonowego pod wpływem enzymów: syntazy prostaglandyny i syntazy prostacykliny. Hamuje zlepianie (agregację) płytek krwi, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prostaczek

zdrobnienie od: prostak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. ktoś niewykształcony, ubogi

(1.2) zdrobn. od: prostak

Patrz:prostak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostaczka

→ prostak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. osoba płci żenskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

Patrz:prostak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostaczkowaty

charakterystyczny dla człowieka niewykształconego, zwykle naiwnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostaczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostacze; cecha tych, którzy są prostaczi

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostaczy

dotyczący prostaka, właściwy prostakowi, niewykształcony; prostacki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostaglandyna

hormon tkankowy, pochodna kwasu arachidonowego, regulator wielu procesów fizjologicznych

Prostaglandyny, PGs – grupa hormonów zwierzęcych, pochodnych kwasu arachidonowego należących tym samym do grupy eikozanoidów. Należą one do hormonów parakrynnych (działających miejscowo), są regulatorami procesów fizjologicznych, powstają wskutek pobudzenia nerwowego. Występują we wszystkich tkankach oraz płynach ustrojowych. Wykazują bardzo dużą aktywność biologiczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostak

cham, prościuch;
1. człowiek ordynarny, bez manier, grubiański, nieokrzesany, niekulturalny; grubianin, gbur, prymityw;
2. dawniej: człowiek, który należy do niższej warstwy społecznej, zwłaszcza taki, który nie posiada szlachectwa; chłop, wieśniak, włościanin, plebejusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostata

gruczoł u mężczyzn i samców ssaków wytwarzający wydzielinę wchodzącą w skład nasienia; gruczoł krokowy; stercz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

Gruczoł krokowy, stercz, prostata (łac. prostata, od starogreckiego προστάτης prostátēs, strażnik) – nieparzysty narząd mięśniowo-gruczołowy będący częścią męskiego układu płciowego. Wydzielina prostaty to mętna, biaława ciecz o charakterystycznym zapachu (to ona nadaje zapach spermie), stanowiąca nośnik plemników. Odczyn wydzieliny jest, w zależności od badań, podawany jako lekko kwasowy (pH 6,1- 6,5) albo lekko zasadowy (pH 7,31).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostatektomia

wycięcie gruczołu krokowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wycięcie gruczołu krokowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostatitis

przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostatowy

→ prostata

Patrz:prostata

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prostek

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prostek

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostecki

→ Prostki; prostkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: Prostki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostetyczny

grupa prostetyczna - niebiałkowy składnik białek złożonych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostka

krótki odcinek rury przymocowany na stałe do zbiornika, służący do przyłączenia przewodu rurowego; króciec

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostki

krótki odcinek rury przymocowany na stałe do zbiornika, służący do przyłączenia przewodu rurowego; króciec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostkowianin

mieszkaniec Prostek (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostkowianka

mieszkanka Prostek (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostkowski

→ Prostki; prostecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostnica

końcowa, silnie umięśniona część jelita grubego u kręgowców, zakończona odbytem lub uchodząca do steku; jelito proste; odbytnica

Odbytnica, prostnica (łac. rectum), jelito proste (łac. rectum intestinum), dawniej lub potocznie kiszka stolcowa – końcowa część jelita grubego ssaków łożyskowych. Od góry łączy się z esicą na granicy 2 i 3 kręgu krzyżowego, od dołu natomiast otwiera się do środowiska zewnętrznego odbytem. W warunkach prawidłowych nie zawiera kału, służąc wyłącznie do jego przejścia (defekacja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosto

przysłówek

(1.1) w prostej linii

(1.2) łatwo, bez problemów

(1.3) w nieskomplikowany sposób

(1.4) równo pionowo, bez przekrzywień i pochylania się

Prosto Sp. z o.o. (zapis stylizowany: PROSTO.) – polskie przedsiębiorstwo zajmujące się działalnością wydawniczą, utworzone w 2000 r. w Warszawie z inicjatywy Wojciecha „Sokoła” Sosnowskiego jako wytwórnia muzyczna związana z nurtem muzyki hip-hopowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostobieżność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostobieżne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostoduszniej

stopień wyższy od przysłówka: prostodusznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostoduszniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prostoduszny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostoduszność

→ prostoduszny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością

Patrz:prostoduszny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostoduszny

prosty, szczery i łatwowierny w połączeniu z naiwnością; prostolinijny

przymiotnik

(1.1) odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; także.: świadczący o takich cechach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostokącik

zdrobnienie od: prostokąt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prostokąt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostokąt

płaska figura geometryczna posiadająca 2 pary równoległych boków tej samej długości i 4 kąty proste

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

Prostokąt – czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste (stąd również jego nazwa). Prostokąt jest szczególnym przypadkiem trapezu prostokątnego oraz równoległoboku. Szczególnym przypadkiem prostokąta (o wszystkich bokach tej samej długości) jest kwadrat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostokątność

→ prostokątny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostokątne

Patrz:prostokątny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostokątny

przymiotnik

(1.1) mający kształt prostokąta

(1.2) mający jeden kąt prosty lub wszystkie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostolinijnie

przysłówek

(1.1) w sposób prostolinijny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostolinijność

1. cecha kogoś otwartego, uczciwego, szczerego;
2. cecha czegoś świadczącego o czyjejś wartości, uczciwości, szczerości;
3. cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostoliniowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostolinijny

1. otwarty, uczciwy, szczery;
2. świadczący o czyjejś otwartości, uczciwości, szczerości, np. prostolinijna twarz;
3. biegnący wzdłuż linii prostej; prostoliniowy

przymiotnik

(1.1) postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; także.: świadczący o takich cechach

(1.2) fiz. poruszający się po linii prostej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostoliniowość

cecha czegoś biegnącego wzdłuż linii prostej; prostolinijność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. fiz. cecha czegoś, co przebiega po linii prostej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostoma

otwór prowadzący do prajelita (jamy gastruli), który u pragębowców w dalszych etapach rozwoju zarodkowego przekształca się w otwór gębowy, natomiast u wtórnogębowców funkcjonuje jako odbyt; pragęba, prausta, blastopor

Pragęba, prausta, blastoporus, blastopor, prostoma – pierwotny otwór jelita embrionalnego, prowadzący z zewnątrz do prajelita u gastruli. To, czy pragęba przekształca się w otwór gębowy czy odbytowy, stanowi o różnicy między zwierzętami pierwoustymi i wtóroustymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostopadle

przysłówek sposobu

(1.1) tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostopadła

prosta prostopadła

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostopadłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prostopadłe

Prostopadłość – wspólna nazwa różnych relacji matematycznych, zwłaszcza geometrycznych, między figurami. Może zachodzić między:

- dwiema liniami – prostymi, półprostymi, odcinkami, krzywymi lub wektorami;
- prostą a płaszczyzną;
- dwiema płaszczyznami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostopadłościan

bryła sześciościenna o podstawie prostokąta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

(1.2) przedmiot przypominający prostopadłościan (1.1)

Prostopadłościan – typ równoległościanu definiowany na dwa równoważne sposoby:

- jego wszystkie ściany to prostokąty;
- jego dowolne dwie ściany mające wspólną krawędź są prostopadłe.

Ma on 12 krawędzi, 8 wierzchołków i 6 ścian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostopadły

przymiotnik

(1.1) geom. tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostorogi

mający proste rogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostoskrzydłe

rząd owadów wyposażonych w dwie pary skrzydeł: przednią twardą i tylną błoniastą oraz w gryzący narząd gębowy

Prostoskrzydłe (Orthoptera) – rząd owadów uskrzydlonych w większości ciepło- i słońcolubnych (heliobiontów), rozpowszechnionych na całym świecie, głównie w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego, potocznie nazywanych konikami polnymi. Charakteryzują się przeobrażeniem niezupełnym, dwiema parami niejednakowych skrzydeł i kryptycznym ubarwieniem. Należą do nich świerszcze, pasikoniki, reliktowe weta oraz – uznawane za jedne z najgroźniejszych szkodników upraw – szarańcze, stąd prostoskrzydłe są czasami nazywane szarańczakami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostoskrzydły

o cechach prostoskrzydłych (rodzina owadów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

(1.2) przest. naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu

(1.3) daw. brak ogłady i wykształcenia, nieokrzesanie

(1.4) daw. prosty lud, gmin, pospólstwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyprostować)

(1.1) nadawać czemuś nierównemu kształt prosty

(1.2) nadawać prosty kierunek

(1.3) fiz. przekształcać ze zjawiska zmieniającego się w czasie w stałe

(1.4) środ. skłaniać do posłuszeństwa

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprostować)

(2.1) dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady

czasownik zwrotny niedokonany prostować się (dk. wyprostować się)

(3.1) stawać się prostym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostowarka

maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prostownica, prościarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostownica

1. maszyna do prostowania wyrobów metalowych; prościarka, prostowarka;
2. urządzenie do prostowania włosów;
3. urządzenie do prostowania prądu elektrycznego; prostownik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. maszyna do prostowania wyrobów walcowanych – prętów, rur, kształtowników, taśm lub blach

(1.2) kosmet. urządzenie do prostowania włosów

- prostownica do włosów
- prostownica (prostowarka) – maszyna do prostowania wyrobów walcowanych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostownik

1. mięsień powodujący prostowanie się
2. urządzenie do przekształcania prądu zmiennego na prąd płynący w jednym tylko kierunku

rzeczownik, rodzaj żeński, męskorzeczowy

(1.1) elektron. układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

(1.2) anat. mięsień służący do prostowania kręgosłupa lub stawu w kończynie;

(1.3) mot. ładowarka akumulatora samochodowego zasilana z sieci elektrycznej

Prostownik – element lub zestaw elementów elektronicznych służący do zamiany napięcia przemiennego na napięcie jednego znaku, które po dalszym odfiltrowaniu może być zmienione na napięcie stałe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostowód

Prostowód — urządzenie mechaniczne służące do zamiany ruchu obrotowego na postępowy. Urządzenie to skonstruowane jest ze sztywnych prętów połączonych obrotowo w ten sposób, że część połączeń jest unieruchomiona, a pozostałe mogą się poruszać po ściśle określonych torach, przy czym co najmniej część - po linii prostej. Jeżeli osie obrotu wszystkich połączeń mają taki sam ściśle określony kierunek, wówczas ruch wszystkich elementów prostowodu odbywa się w jednej płaszczyźnie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prostowłosy

mający proste, niekędzierzawe włosy

przymiotnik

(1.1) daw. o prostych włosach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostracja

skrajna forma wycieńczenia psychicznego, której następstwem najczęściej jest głęboka depresja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan skrajnego wyczerpania psychicznego

(1.2) rel. leżenie krzyżem albo padanie na twarz jako wyraz uniżenia i głębokiego szacunku wobec Boga

- prostracja (medycyna)
- Prostracja (psychologia)
- Prostracja (religia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostszy

stopień wyższy od przymiotnika: prosty

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostujący

→ prostować

Patrz:prostować

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosty

1. równy, niewykrzywiający się, nieskręcony w żadną stronę;
2. niewykształcony, nieoczytany, mało rozwinięty kulturalnie i intelektualnie;
3. łatwy, nieskomplikowany, oczywisty;
4. skromny, niewyróżniający się niczym, niewyszukany, niewykwintny;
5. zwykły, naturalny

przymiotnik

(1.1) niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

(1.2) równy

(1.3) łatwy, o niewielkiej trudności

(1.4) niewykształcony; zwykły

(1.5) nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności

(1.6) nie garbaty

(1.7) nie ze stanu szlacheckiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prostyl

typ małej świątyni greckiej, zbudowanej na planie prostokąta, z portykiem umieszczonym na krótszym boku; prostylos

Świątynia grecka – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostylos

typ małej świątyni greckiej, zbudowanej na planie prostokąta, z portykiem umieszczonym na krótszym boku; prostyl

Prostylos – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

Prostylos posiada kolumnadę od strony frontowej przed pronaosem (przedsionkiem), zwykle cztery kolumny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prostylowy

→ prostyl

Patrz:prostyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostytucja

odbywanie stosunków płciowych w celach zarobkowych; nierząd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) proceder sprzedaży usług seksualnych;

(1.2) przen. pot. sprzedajność i oportunizm

Prostytucja (pot. nierząd) – świadczenie usług o charakterze seksualnym, polegające zwykle na odbywaniu stosunku płciowego w zamian za pieniądze lub inne korzyści. Prostytucja bywa opisywana jako świadczenie usług seksualnych lub seks komercyjny; określana bywa też jako najstarszy zawód świata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prostytucyjny

→ prostytucja

Patrz:prostytucja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostytuować

1. zmuszać kogoś do uprawiania prostytucji;
2. hańbić coś dla pieniędzy lub innych korzyści

#### Źródła:

SJP.pl

# Prostytuowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prostytuować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prostytutka

kobieta uprawiająca prostytucję; przestarzale: nierządnica, jawnogrzesznica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta świadcząca usługi seksualne

(1.2) przen. pejor. człowiek sprzedajny, który dla własnych korzyści zdradza innych lub postępuje niegodziwie i oportunistycznie

Prostytucja (pot. nierząd) – świadczenie usług o charakterze seksualnym, polegające zwykle na odbywaniu stosunku płciowego w zamian za pieniądze lub inne korzyści. Prostytucja bywa opisywana jako świadczenie usług seksualnych lub seks komercyjny; określana bywa też jako najstarszy zawód świata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosumencki

→ prosument

Patrz:prosument

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosument

1. odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii;
2. konsument współtworzący i promujący produkty jakiejś firmy, zwykle przez internet

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. konsument, który jest zaangażowany we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług;

Prosument – zbitka wyrazów „producent” lub „profesjonalista” i „konsument”, przy czym chodzi tu o konsumenta zaangażowanego we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo w jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług. Początkowo pojęcie „prosument” było jedynie połączeniem słów „producent” i „konsument”.

Często przez prosumenta rozumie się prosumenta energii odnawialnej, która to instytucja ma ważną rolę w transformacji energetycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prosumentka

konsumentka współtworząca i promująca produkty jakiejś firmy, zwykle przez internet

#### Źródła:

SJP.pl

# Prosumpcja

produkcja na własny użytek, samodzielna wytwórczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. ekon. idea oraz praktyka połączenia produkcji oraz konsumpcji, zaangażowania konsumentów w produkcję potrzebnych im dóbr, np. żywności

Prosument – zbitka wyrazów „producent” lub „profesjonalista” i „konsument”, przy czym chodzi tu o konsumenta zaangażowanego we współtworzenie i promowanie produktów ulubionej marki albo w jednoczesną produkcję i konsumpcję dóbr lub usług. Początkowo pojęcie „prosument” było jedynie połączeniem słów „producent” i „konsument”.

Często przez prosumenta rozumie się prosumenta energii odnawialnej, która to instytucja ma ważną rolę w transformacji energetycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proświrnik

rodzaj krzewów i roślin zielnych z rodziny ślazowatych; ketmia, hibiskus, poślubnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Prósz

1. drobno pokruszone źdźbła siana;
2. technika nakładania farby przez rozpylanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszący

wyrażający prośbę, naleganie; błagalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszalny

dawniej: związany z błagalnym proszeniem, żebraniem

przymiotnik

(1.1) przest. związany z proszeniem lub żebraniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszczak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) poznań. prosiak

#### Źródła:

Wiktionary

# Proszczok

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) kujawy. prosię

#### Źródła:

Wiktionary

# Proszę

1. zwracać się do kogoś z prośbą, np. o wykonanie czegoś;
2. zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać;
3. proponować coś;
4. prosić się:
a) uporczywie prosić;
b) rodzić młode (o maciorze)

forma czasownika.

(1.1) 1. os. lp., ter. → zob. prosić.

zwrot grzecznościowy

(2.1) zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś

(2.2) zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

(2.3) potwierdzenie wykonania prośby

(2.4) zapytanie, gdy się nie dosłyszało lub jakoby przesłyszało (prośba o powtórzenie)

wykrzyknik

(3.1) zaproszenie do czegoś lub podkreślenie ofiarowania czegoś

(3.2) zdziwienie lub westchnienie, że coś się sprawdziło czy stało lub stanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszek

zdrobnienie od: proch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

(1.2) lekarstwo w formie proszku (1.1)

- proszek błyskowy
- proszek do pieczenia
- proszek do prania
- proszek gaśniczy
- proszek troisty
- mleko w proszku
- proszek (medycyna)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prosić.

Proszenie – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Wolbórz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

W Proszeniu działa szkoła podstawowa, Ochotnicza Straż Pożarna i Koło Gospodyń Wiejskich. Prywatne przedsiębiorstwa to: tartak, dwa warsztaty samochodowe, dwa sklepy spożywcze.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prószka

kawałek tkaniny ze sproszkowanym węglem lub kredą, używany przy przenoszeniu rysunku na tło

#### Źródła:

SJP.pl

# Prószków

miasto w Polsce

Prószków (dodatkowa nazwa w niem. Proskau) – miasto w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy, położone 8 km na południe od Opola, leżące na Górnym Śląsku. Prawa miejskie Prószków uzyskał w 1560, utracił je w 1915 i ponownie odzyskał w 2004.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proszkować

czasownik

(1.1) ścierać na proch

#### Źródła:

Wiktionary

# Proszkowaty

mający postać proszku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prószkowianin

mieszkaniec Prószkowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prószkowianka

mieszkanka Prószkowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszkowice

Proszkowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Mietków.

#### Źródła:

Wikipedia

# Proszkownia

wytwórnia proszków

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszkowo

przymiotnik od: proszek; mający postać proszku, będący proszkiem

Proszkowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Szreńsk.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prószkowski

przymiotnik od: Prószków

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prószkowem, dotyczący Prószkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszkowy

przymiotnik od: proszek; mający postać proszku, będący proszkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszony

proszony obiad, proszona kolacja itp. - obiad, kolacja, na które ktoś został zaproszony

przymiotnik

(1.1) taki, na który otrzymuje się zaproszenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszów

wieś w Polsce

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Proszów – osada w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Brody
- Proszów – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kępińskim, w gminie Rychtal

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proszowice

miasto w Polsce

Proszowice – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, położone 18 km na północny wschód od granic administracyjnych Krakowa. Proszowice położone są na prawym brzegu rzeki Szreniawy na płaskowyżu proszowickim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Proszowice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proszowicki

przymiotnik od: Proszowice; proszowski (regionalnie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Proszowicami, dotyczący Proszowic

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszowiczanin

mieszkaniec Proszowic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszowiczanka

mieszkanka Proszowic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Proszówka

wieś w Polsce

Proszówka (niem. Gräflich Neundorf) – wieś w południowo-zachodniej Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Gryfów Śląski.

Wieś położona jest na Pogórzu Izerskim, na południowo-zachodnim skraju Wzniesień Radoniowskich, nad Kotliną Mirską, na podrzędnym dziale wodnym, oddzielającym Kwisę od Młyńskiej Strugi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proszowski

1. przymiotnik od: Proszowa, Proszów;
2. regionalnie: proszowicki (przymiotnik od: Proszowice)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prószyć

spadać drobno; sypać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o drobnym śniegu: padać

(1.2) o np. pyle, kurzu: sypać czymś drobnym

(1.3) rozpylać farbę, lakier na jakieś tło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proszyce

Proszyce – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prószyk

rodzaj grzyba workowego z klasy patyczniaków

Bulgaria Fr. (prószyk) – rodzaj grzybów z rodziny Phacidiaceae.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prószyński

nazwisko

## Ludzie

- Jerzy Prószyński (ur. 1935) – polski biolog, profesor, związany z Muzeum i Instytutem Zoologii w Warszawie
- Kazimierz Prószyński (1875-1945) – polski wynalazca i konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych; ojciec kinematografi, syn Konrada
- Konrad Prószyński (1851–1908) – polski działacz oświatowy, pisarz, wydawca
- Marceli Prószyński (1881–1956) – nauczyciel, publicysta, działacz Narodowej Demokracji, poseł na sejm RP I kadencji (1922–1927)
- Mieczysław Prószyński (ur. 1953) – polski wydawca, astrofizyk, taternik; wnuk Konrada
- Mieczysław Prószyński (1909–1979) – działacz ONR
- Stanisław Prószyński (1899–1970) – instruktor harcerski, dziennikarz, działacz oświatowy i niepodległościowy; wnuk Konrada
- Tadeusz Anastazy Prószyński (1873–1925) – publicysta, poseł na Sejm RP I kadencji; syn Konrada

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prosłowacki

przymiotnik

(1.1) sprzyjający państwu słowackiemu lub Słowakom, popierający Słowację i wszystko, co słowackie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prot

izotop wodoru o liczbie atomowej 1, najbardziej rozpowszechniony w przyrodzie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Prot (imię)
- Święty Prot
- „Prot” – pseudonim Jana Berlinerblau, majora dyplomowanego piechoty Wojska Polskiego
- prot – bohater powieści K-PAX i filmu pod tym samym tytułem
- prot – izotop wodoru o liczbie masowej 1
- Prot – pseudonim w AK ks. Franciszka Dźwigońskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protagonista

najwybitniejszy aktor w teatrze, odtwórca głównej roli

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę

(1.2) najwybitniejszy aktor w zespole

(1.3) odtwórca głównej roli

(1.4) hist. teatr. w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami

(1.5) liter. główna postać utworu literackiego, wokół której toczy się fabuła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protagonistka

→ protagonista

Patrz:protagonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Protagoras

Protagoras (z Abdery) (ok. 480-410 p.n.e.), filozof grecki

Protagoras z Abdery (gr. Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης Protagoras ho Abderites, ur. ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e.) – grecki filozof, zaliczany do sofistów.

Niewiele wiadomo o Protagorasie. Najważniejszym źródłem mówiącym o tym filozofie, które dotrwało do naszych czasów, jest dialog Platona Protagoras.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protaktyn

pierwiastek chemiczny (aktynowiec) o symbolu Pa i liczbie atomowej 91

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

Protaktyn (Pa, łac. protactinium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców o liczbie atomowej 91. Jest ciężkim srebrnoszarym metalem, łatwo reagującym z tlenem, parą wodną i kwasami nieorganicznymi. Tworzy związki chemiczne, w których jest zazwyczaj na V stopniu utlenienia, ale może także przyjmować II, III i IV stopień. Średnie stężenie protaktynu w skorupie ziemskiej jest zazwyczaj rzędu kilku ppt, ale może osiągać stężenia do kilku ppm w pewnych złożach rud uraninitowych. Ze względu na rzadkość, wysoką radioaktywność i toksyczność, metal ten obecnie nie posiada zastosowania poza badaniami naukowymi, do których pozyskiwany jest ze zużytego paliwa jądrowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protaktynowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący protaktynu

#### Źródła:

Wiktionary

# Protalium

stadium rozwojowe paprotników, w którym wytwarzane są organy rozrodcze żeńskie i męskie; przedrośle

#### Źródła:

SJP.pl

# Protamina

białko proste o charakterze silnie zasadowym i dużej zawartości azotu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protandria

1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedprątność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych męskich niż żeńskich, zapobiegające samozapłodnieniu

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protanomalia

niedowidzenie czerwonej barwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protanopia

ślepota na czerwoną barwę

Protanopia – wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy czerwonej (lub myleniu jej z barwą zieloną). Objawia się to obniżeniem percepcji jaskrawości barwy czerwonej, pomarańczowej i żółtej. Ponadto percepcja jaskrawości może być obniżona do stopnia, w którym czerwony staje się ciemnoszarym, wręcz czarnym kolorem. Brak jest również percepcji składowej czerwonej, co prowadzi do odbioru różu i fioletu jako niebieski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protantrop

jedna z form pitekantropa

#### Źródła:

SJP.pl

# Protargol

sól białkowa srebra, pod postacią roztworu lub maści stosowana jest jako słaby środek antyseptyczny i do barwienia preparatów biologicznych

Protargol (farm. Argentum proteinicum, Protargolum, Prorgolum) – organiczny kompleks srebra z białkiem, mający postać brunatnego lub żółtego proszku. Farmakopealny preparat jest łatwo rozpuszczalny w wodzie, tworząc roztwór koloidalny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protasiewicz

nazwisko

- Paweł Protasiewicz – żużlowiec, ojciec Piotra,
- Ignacy Protasiewicz – rysownik i malarz okresu Młodej Polski,
- Jacek Protasiewicz (ur. 1967) – polityk,
- Piotr Protasiewicz (ur. 1975) – żużlowiec, wielokrotny mistrz Świata, Europy i Polski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protasiuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Protaza

pierwsza część dramatu starożytnego; introdukcja, wprowadzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protazostwo

Protazy z żoną; Protazowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protazowie

Protazy z żoną; Protazostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Protazowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Protazego lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Protazy

pierwsza część dramatu starożytnego; introdukcja, wprowadzenie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Protazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Według części badaczy posiada ono grecką postać, Prōtās, która stanowi pierwotne zdrobnienie imion dwuczłonowych typu Prōtoarchos, Protagoras, Prōtogenēs itp. – pierwszy człon, prōtos, oznacza „pierwszy, przedni” ; inni natomiast wywodzą to imię od gr. imienia Προτασιος (Prōtasios), pochodzącego od προτασσω – „umieszczam, stawiam na czele” . W Polsce notowane od średniowiecza, w formach Prothasius (od 1212 r.), Protazy (od 1438 r.), Protas(z) (wschodniosł., od 1471 r.) .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proteaza

enzym dokonujący rozbicia dowolnego wiązania peptydowego poprzez hydrolizę wiązań peptydowych

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protega

potocznie: protekcja, poparcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protegować

popierać, polecać kogoś, pomagać komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Protegowana

kobieta korzystająca z czyjejś protekcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Protegowany

osoba korzystająca z czyjejś protekcji

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteid

przestarzale: białko złożone

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteida

roślina z rodziny odmieńcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteidy

przestarzale: białko złożone

Białka złożone (proteidy) – związki białkowe zawierające w swojej strukturze oprócz podstawowego łańcucha białkowego (białko proste) także inne grupy, tzw. grupy prostetyczne.

Rodzaje białek złożonych:

- fosfoproteiny – zawierające w swojej strukturze resztę kwasu fosforowego, np. kazeina
- glikoproteiny – zawierają cukrowce (tkanka okrywająca i płyny ustrojowe)
- chromoproteiny – zawierają część barwnikową, np. hemoglobina lub rodopsyna
- lipoproteiny – zawierające tłuszczowiec (błona komórkowa, osocze krwi)
- nukleoproteiny – związane z kwasem nukleinowym
- metaloproteiny – związane z atomem/kationem metalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteina

1. występujący we wszystkich żywych organizmach wielocząsteczkowy związek chemiczny zbudowany z co najmniej stu aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi; białko;
2. dawniej: białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, niezawierające żadnych niebiałkowych składników (grup prostetycznych)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. zob. białko.

(1.2) daw. białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów

Białka, proteiny – wielkocząsteczkowe biopolimery o masie cząsteczkowej od ok. 10 tys. do kilku mln Da, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek w komórkach żywych odbywa się przy udziale specjalnych struktur komórkowych, zwanych rybosomami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proteinaza

enzym trawienny

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteinazy

enzym trawienny

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteinuria

obecność ciał białkowych w moczu; albuminuria; białkomocz

rzeczownik

(1.1) med. obecność protein w moczu

Białkomocz (łac. proteinuria) – występowanie białka w moczu.

- białkomocz fizjologiczny – dobowa utrata białka <250 mg (występuje m.in. w stanach dużego wysiłku fizycznego)
- białkomocz patologiczny – dobowa utrata białka z moczem wynosi >500 mg (niektóre podręczniki podają >300 mg)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proteiny

1. występujący we wszystkich żywych organizmach wielocząsteczkowy związek chemiczny zbudowany z co najmniej stu aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi; białko;
2. dawniej: białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, niezawierające żadnych niebiałkowych składników (grup prostetycznych)

Białka, proteiny – wielkocząsteczkowe biopolimery o masie cząsteczkowej od ok. 10 tys. do kilku mln Da, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek w komórkach żywych odbywa się przy udziale specjalnych struktur komórkowych, zwanych rybosomami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protekcja

ochrona, pomoc udzielana komuś przez wpływową osobę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ochrona i pomoc płynąca od wpływowej osoby

Protekcja – ochrona, specjalne względy, okazywane komuś przez wpływową osobę. Słowo to nabrało znaczenia ujemnego i oznacza zwykle względy, okazywane komuś nie z racji jego charakteru lub zasług, lecz z tytułu łaski, do której się wkradł protegowany.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protekcjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: protekcjonalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcjonalność

traktowanie kogoś z góry, zadzieranie głowy do góry przy rozmowie z kimś kogo uważamy za gorszego od siebie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protekcjonalne; cecha tych, którzy są protekcjonalni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protekcjonalny

traktujący innych z wyższością i pobłażliwą przychylnością

przymiotnik

(1.1) traktujący innych z wyższością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protekcjonista

zwolennik protekcjonizmu gospodarczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcjonistka

→ protekcjonista

Patrz:protekcjonista

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcjonistyczny

dotyczący protekcjonizmu

przymiotnik

(1.1) ekon. związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protekcjonizm

1. polityka ochrony produkcji i handlu krajowego, za pomocą wysokich ceł nakładanych na przywożone towary lub dopłat eksportowych;
2. załatwianie spraw poprzez protekcję

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

(1.2) pot. załatwianie spraw przez protekcję

Protekcjonizm (z łac. protectio ‘opieka, ochrona’ i gr. ismos ‘wiedza’) – pogląd gospodarczy, którego celem jest ochrona produkcji i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary oraz koncesji i kwot importowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protekcyjka

zdrobnienie od: protekcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: protekcyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: protekcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Protekcyjność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protekcyjne

#### Źródła:

Wiktionary

# Protekcyjny

związany z protekcją

#### Źródła:

SJP.pl

# Protektor

ten, kto popiera jakąś osobę lub sprawę; opiekun; obrońca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek wpływowy, który popiera kogoś

(1.2) polit. zwierzchnik, nadzorca protektoratu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) med. substancja ochronna dla skóry, zabezpieczająca przed szkodliwym działaniem słońca

(2.2) obuw. rowkowana podeszwa chroniąca przed poślizgnięciem się

(2.3) mot. zewnętrzna warstwa opony z rowkami, która zabezpiecza pojazd przed ślizganiem się

(2.4) chem. techn. metal chroniący coś metalowego przed korozją

(2.5) telekom. urządzenie zabezpieczające wymaganą wierność przesyłanych danych

- protektor – można osoba wspierająca kogoś
- protektor (szermierka)
- protektor – zewnętrzna warstwa opony pokryta rowkami zabezpieczająca samochód przed poślizgiem
- protektor – głęboko żłobiona podeszwa zabezpieczająca przed ślizganiem
- protektor – składnik kremu (filtr) chroniący skórę przed ultrafioletem
- Protektor – film z 1985
- Protektor – czesko-niemiecki film z 2009 roku
- Protektor – film z 2012
- Protektor S.A. – firma produkująca obuwie z Lublina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protektorat

1. roztoczenie, sprawowanie opieki; patronat
2. uzależnienie państwa słabszego, mniej rozwiniętego od silniejszego, którego podłożem są najczęściej nierównoprawne umowy międzynarodowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne, np. politykę zagraniczną i gospodarczą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protektoratowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protektoratem, dotyczący protektoratu

#### Źródła:

Wiktionary

# Protektorka

kobieta, która popiera jakąś osobę lub sprawę; opiekunka

#### Źródła:

SJP.pl

# Protel

gatunek drapieżnego ssaka z rodziny hienowatych; hiena grzywiasta

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Proteles cristata|ref=tak., drapieżnik lądowy;

Protel (Proteles) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny proteli (Protelinae) w obrębie rodziny hienowatych (Hyaenidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protencja

w filozofii Edmunda Husserla (twórcy fenomenologii): szczególny rodzaj przewidywania tego, co właśnie ma nadejść, rzutowanie w przyszłość nabytej wcześniej wiedzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteolityczny

enzym proteolityczny - enzym rozkładający białko na elementy prostsze przez rozerwanie wiązania peptydowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteoliza

hydroliza protein pod wpływem enzymów

Proteoliza – hydrolityczny rozkład wiązania peptydowego za pomocą proteaz. Prowadzi do rozkładu białek na peptydy i aminokwasy.

Proteoliza jest procesem składowym trawienia oraz procesów rozpadu (degradacji) szkodliwych białek w komórce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteom

zestaw białek występujących w danej chwili w komórce

Proteom (z połączenia słów proteina i genom) – zestaw białek występujących w komórce w danym momencie, białkowy odpowiednik genomu. Termin ten wprowadził w swojej rozprawie doktorskiej australijski naukowiec Marc Wilkins, a został on rozpowszechniony w roku 1994 na konferencji w Sienie. Badaniem proteomów zajmuje się proteomika. W przeciwieństwie do genomów, proteomy nieustannie zmieniają się w odpowiedzi na różne czynniki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteomika

gałąź nauki zajmująca się badaniem białek

Proteomika – gałąź nauki z pogranicza biochemii białek i biologii molekularnej, zajmująca się badaniem proteomów. Uważana także za gałąź genetyki, gdyż bada jakościowo i ilościowo ekspresję genów na poziomie działania białek w komórce w określonym czasie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteroginia

proterogynia, protoginia, protogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proterogynia

proteroginia, protoginia, protogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proterozoik

druga era w dziejach Ziemi; eozoik, algonk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. najdłuższy eon geologicznej skali czasu Ziemi, trwający od pojawienia się tlenu w atmosferze do rozwoju złożonych organizmów

Proterozoik (algonk, eozoik)

- w sensie geochronologicznym: trzeci eon w dziejach Ziemi, młodszy od hadeiku i archaiku a starszy od fanerozoiku. Proterozoik trwał około dwóch miliardów lat (od około 2,5 mld do 542 mln lat temu). Dzieli się na trzy ery: paleoproterozoik, mezoproterozoik i neoproterozoik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proterozuch

drapieżny gad z grupy diapsydów

Proterozuch (Proterosuchus) – drapieżny gad z grupy Archosauromorpha, żyjący około 250 milionów lat temu, we wczesnym triasie (od wczesnego indu po wczesny olenek). Być może występował już pod koniec permu. Należał do rodziny Proterosuchidae, obejmującej takie rodzaje jak chasmatozuch, kalizuch, czy tasmaniozaur.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od protest

#### Źródła:

Wiktionary

# Protesilaos

Protesilaos – w mitologii greckiej syn Ifiklosa i Astyoche, jeden z zalotników Heleny, uczestnik wojny trojańskiej. W Troadzie jako pierwszy z Achajów postawił stopę na lądzie i natychmiast zginął z ręki Hektora (według innej wersji Achatesa).

#### Źródła:

Wikipedia

# Protesis

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. archit. przybudówka, pomieszczenie przy prezbiterium cerkwi, zwykle po północnej (lewej) jego stronie, miejsce przygotowania darów ofiarnych

(1.2) rel. stół w protesis (1.1)

#### Źródła:

Wiktionary

# Protest

1. ostry, demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś;
2. formalna odmowa zapłaty przez dłużnika sumy wymienionej na wekslu, czeku itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

(1.2) demonstracja polityczna

(1.3) daw. pot. praw. weksel zaprotestowany

Protest (od łac. protestari – zaświadczać) – przeciwstawienie się jakiemuś działaniu czy sytuacji, odbieranym przez osobę protestującą jako niesłuszne, na przykład ze względów politycznych, moralnych czy sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Protest może mieć różne formy, od masowych strajków czy demonstracji do zachowań bardziej indywidualnych i symbolicznych, jak noszenie określonych ubiorów czy odznak (przykładem mogą być żałobne suknie kobiet i czarna biżuteria po powstaniu styczniowym, oporniki w czasie stanu wojennego czy pomarańczowa odzież w okresie pomarańczowej rewolucji na Ukrainie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protestacja

dawniej: wystąpienie przeciw czemuś; protest

#### Źródła:

SJP.pl

# Protestacyjny

związany z protestacją

przymiotnik

(1.1) wyrażający protest

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protestancki

odnoszący się do protestanta lub protestantyzmu, właściwy protestantom; wyznający protestantyzm; złożony z protestantów

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z protestantami lub protestantyzmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protestant

1. osoba wyznająca protestantyzm;
2. osoba uczestnicząca w proteście; protestowicz, protestator

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

(1.2) daw. uczestnik protestu

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protestantka

→ protestant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kobieta, która wyznaje protestantyzm

Patrz:protestant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protestantyzm

ogół wyznań i ugrupowań chrześcijańskich powstałych w XVI w. w wyniku reformacji, uznających Biblię za jedyne źródło objawienia, odrzucających hierarchię kościelną i prymat papieża; współcześnie obejmuje ewangelicyzm (luteranizm, kalwinizm), anglikanizm oraz ugrupowania religijne utworzone w XVII-XVIII w. takie jak: baptystów, kwakrów, metodystów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wspólnoty religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protestator

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestowicz

#### Źródła:

SJP.pl

# Protestować

w prawie: stwierdzać urzędowo niewykonanie zobowiązania wynikającego z dokumentu zbywalnego, np. weksla, czeku

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|protestować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Protestowicz

osoba uczestnicząca w proteście; protestant, protestator

#### Źródła:

SJP.pl

# Protestowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protestem, dotyczący protestu

#### Źródła:

Wiktionary

# Protestsong

Pieśń protestu, także protest song (ang. protest song) lub piosenka protestacyjna – rodzaj piosenki z nurtu muzyki zaangażowanej, której wymowa jest manifestem skierowanym przeciw jakiemuś zjawisku społecznemu lub politycznemu, np. przeciw wojnie lub biedzie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Protesty

1. ostry, demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś;
2. formalna odmowa zapłaty przez dłużnika sumy wymienionej na wekslu, czeku itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Protetyczka

specjalistka wykonująca protezy ortopedyczne lub stomatologiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Protetyczny

1. dotyczący protetyki, wytwarzania protez;
2. w językoznawstwie: występujący jako element artykulacyjny poprzedzający artykulację samogłoski nagłosowej wyrazu, np. Ameryka->Hameryka, ogórek->łogórek

przymiotnik

(1.1) med. związany z protetyką lub robieniem protez

(1.2) jęz. mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protetyk

specjalista wykonujący protezy ortopedyczne lub stomatologiczne

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w dziedzinie protetyki

(1.2) technik wykonujący protezy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protetyka

dział ortopedii i stomatologii zajmujący się wykonywaniem i uzupełnianiem brakujących zębów protezami stomatologicznymi oraz konstrukcją i stosowaniem protez ortopedycznych w celu korygowania zaburzeń narządu ruchu; wykonanie protez

Protetyka – dziedzina wiedzy z pogranicza medycyny i techniki, zajmująca się uzupełnianiem ubytków tkankowych, narządowych lub czynnościowych przy pomocy sztucznego materiału zastępczego (protezy).

Ze względu na obszar zainteresowania, wyróżniamy:

- protetykę stomatologiczną
- protetykę słuchu
- protetykę naczyniową
- protetykę ortopedyczną
- protetykę regionów ważnych ze względów estetycznych (proteza ubytków w obrębie twarzy, proteza sutka po mastektomii, proteza jądra itp.)
- optykę okularową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteus

osoba często zmieniająca poglądy, niestała w uczuciach; proteusz

- Proteus lub Proteusz – bóstwo z mitologii greckiej
- Proteusz – księżyc Neptuna
- Proteus – monotypowy rodzaj płazów ogoniastych – odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus)
- Proteus (bakteria) – rodzaj bakterii – Proteus mirabilis i Proteus vulgaris
- Proteus (gra komputerowa) – niezależna gra komputerowa z 2013 roku
- Projekt Proteus – zintegrowany mobilny system wspomagający działania antyterrorystyczne i antykryzysowe
- Charles Proteus Steinmetz – amerykański matematyk i inżynier pochodzenia niemieckiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteusz

osoba często zmieniająca poglądy, niestała w uczuciach; proteus

- Proteusz – bóg w mitologii greckiej
- Proteusz – jeden z księżyców Neptuna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Proteusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Proteza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sztuczna kończyna lub (rzadziej) inny sztuczny narząd ciała;

(1.2) przen. coś zastępczego, nie całkiem sprawnego

(1.3) jęz. element protetyczny w artykulacji wyrazu

Proteza (gr. prósthesis „zamocowanie, przyłączenie, dodatek”) – w medycynie oznacza sztuczne uzupełnienie brakującej części ciała lub narządu. Dziedziną wiedzy zajmującą się zagadnieniami związanymi z wykonywaniem i stosowaniem protez jest protetyka. Jest to główny dział ortopedii, ale dotyczy również dziedzin takich jak stomatologia i biomechatronika (nauka dotycząca wykorzystywania urządzeń mechanicznych w organizmie człowieka w celu zastąpienia utraconych narządów). W dzisiejszych czasach protezy są powszechnie stosowane. Zastępują narządy obarczone wrodzoną niepełnosprawnością, jak i te, których pełna sprawność została utracona np. w wyniku wypadków lub chorób. Mogą dotyczyć narządów wewnętrznych np. sztuczna zastawka serca lub zewnętrznych jak np. powszechnie stosowana sztuczna szczęka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Protezownia

pracownia, w której wykonuje się protezy

#### Źródła:

SJP.pl

# Protezowy

→ proteza

Patrz:proteza

#### Źródła:

SJP.pl

# Protip

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. profesjonalna porada

#### Źródła:

Wiktionary

# Protist

przedstawiciel jednego z pięciu królestw (obok zwierząt, roślin, grzybów i prokariontów) w klasyfikacji organizmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Protistolog

biolog badający pierwotniaki

#### Źródła:

SJP.pl

# Protistologia

nauka zajmująca się badaniem pierwotniaków, a także bakterii, grzybów i gąbek; dawniej o protozoologii

Protistologia (gr. protistos – najpierwszy; logos – słowo, nauka) – nauka o organizmach jednokomórkowych, głównie pierwotniakach. Rozwój protistologii przypadł na koniec XIX wieku, kiedy odkryto rolę niektórych pierwotniaków w powstawaniu chorób zakaźnych człowieka i zwierząt, a także gdy zrozumiano ogólnobiologiczne znaczenie badań protistologicznych. Czasem utożsamiana z protozoologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protisty

przedstawiciel jednego z pięciu królestw (obok zwierząt, roślin, grzybów i prokariontów) w klasyfikacji organizmów

Protisty (łac. Protista) – jedno z pięciu królestw, wyróżnianych w ostatnich hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

#### Źródła:

Wiktionary

# Proto-Izajasz

określenie proroka Izajasza, który napisał większość rozdziałów Księgi Izajasza, nie licząc tych napisanych przez Deutero-Izajasza

Izajasz (hebr. ‏יְשַׁעְיָהוּ‎, Jeszajahu, Yesha'yahu oznaczającego „Jahwe jest zbawieniem”, ur. ok. 765, zm. do 701 p.n.e.) – jeden z największych proroków Starego Testamentu. Jego proroctwa przedstawia Księga Izajasza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoarchimandryta

Protoarchimandryta – tytuł, używany przez duchownych w chrześcijańskich Kościołach wschodnich. Przysługuje archimandrytom niektórych zespołów monasterów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Protobazydium

typ podstawki u grzybów podstawczaków; fragmobazydium, heterobazydium

#### Źródła:

SJP.pl

# Protobałtycki

język protobałtycki - język, z którego rozwinęły się języki bałtyckie i słowiańskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protobiont

według wielu hipotez: pierwszy organizm, który pojawił się na Ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Protobułgar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. hist. mężczyzna lub chłopiec z ludu koczowniczego zamieszkującego w V-VII w. tereny nadczarnomorskie, będącego przodkami współczesnych Bułgarów;

#### Źródła:

Wiktionary

# Protobułgarzy

dawne plemiona tureckie

Protobułgarzy, również Prabułgarzy, Pierwsi Bułgarzy, Starożytni Bułgarzy, Huno-Bułgarzy (bułg. прабългари, протобългари, първобългари, древни българи, хуно-българи) – lud koczowniczy pochodzenia huńskiego, który pomiędzy V a VII wiekiem zamieszkiwał stepy nadczarnomorskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoceratops

rodzaj niewielkiego ceratopsa, który żył pod koniec kredy na terenach Azji

Protoceratops – rodzaj niewielkiego ceratopsa z rodziny Protoceratopsidae. Występował pod koniec kredy na terenach Azji. Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów proto – pierwszy, cerat – róg i ops – twarz, a więc oznacza „pierwsze rogate oblicze”, natomiast nazwa gatunkowa gatunku typowego, andrewsi, honoruje Roya Chapmana Andrewsa – amerykańskiego paleontologa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protocywilizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. antrop. cywilizacja, od której wywodzą się inne

#### Źródła:

Wiktionary

# Protodiakon

pierwszy wśród diakonów

Protodiakon (gr. proto „pierwszy” + diákonos „diakon”) – kościelny tytuł honorowy, pierwszy wśród diakonów danej diecezji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoewangelia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bibl. teol. fragment z trzeciego rozdziału „Księgi Rodzaju” zapowiadający narodziny Zbawiciela;

(1.2) bibl. rodzaj apokryfu biblijnego

Protoewangelia (Rdz 3,15) – według chrześcijańskiej teologii pierwsza zapowiedź przyjścia Jezusa jako Zbawiciela świata. To fragment Księgi Rodzaju, który jest pierwszą zapowiedzią Mesjasza Odkupiciela, walki między wężem i Niewiastą oraz ostatecznego zwycięstwa jej potomka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Protofeudalny

przymiotnik

(1.1) hist. zob. wczesnofeudalny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Protofloem

początkowe elementy floemu (łyka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Protogalaktyka

gęsty obłok gazu (głównie wodoru i helu) na początku ewolucji Wszechświata, z którego formowały się galaktyki

Protogalaktyka – rozległa masa gazu, stanowiąca galaktykę w początkowym stadium ewolucji, w którym proces tworzenia gwiazd dopiero się rozpoczyna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protogenitura

dawniej: ród pierwszych przodków, rodziny, najdawniejszych założycieli dynastii itp.; praprzodkowie, protoplaści

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoginia

protogynia, proterogynia, proteroginia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protogwiazda

Protogwiazda – bardzo młoda gwiazda, zbierająca masę z obłoku molekularnego i zapadająca się na skutek grawitacji, zanim zacznie emitować światło. W jej wnętrzu nie zachodzą jeszcze reakcje termojądrowe. Emituje ona promieniowanie cieplne z zakresu mikrofal i podczerwieni na skutek kurczenia się.

#### Źródła:

Wikipedia

# Protogynia

protoginia, proteroginia, proterogynia;
1. u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; przedsłupność;
2. u zwierząt obojnaczych: wcześniejsze dojrzewanie komórek rozrodczych żeńskich niż męskich, zapobiegające samozapłodnieniu

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protohetyci

ludność zamieszkująca centralną część Azji Mniejszej (III-II tysiąclecia p.n.e.), nieużywająca języka indoeuropejskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protohetyta

członek ludności zamieszkującej centralną część Azji Mniejszej (III-II tysiąclecia p.n.e.), nieużywającej języka indoeuropejskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Protohistoria

Protohistoria – termin określający dzieje społeczności, które nie stworzyły piśmiennictwa, lecz o których zachowały się informacje w źródłach innych kultur lub okres bezpośrednio poprzedzający okres historyczny, w którym ilość danych pisanych jest wciąż bardzo niewielka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Protohistoryczny

→ protohistoria

Patrz:protohistoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Protojerej

proboszcz większej parafii lub przełożony kleru katedralnego w Kościele prawosławnym; protopop

Protojerej (z stgr. πρωτοιερεύς, protohiereús – pierwszy kapłan) – w Cerkwi prawosławnej i części katolickich Kościołów wschodnich przełożony kleru katedralnego lub zwierzchnik większej parafii. Stanowisko protojereja odpowiada stanowisku dziekana kapitulnego – prałata kapituły katedralnej lub kolegiackiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protokariont

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; prokariont, bezjądrowiec, przedjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoklaza

powstające przed całkowitym zestaleniem magmy jej rozkruszenia i przemieszczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Protokolant

osoba spisująca przebieg z rozprawy, posiedzenia, sesji; protokólant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protokolantka

kobieta spisująca przebieg rozprawy, posiedzenia, sesji; protokólantka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protokolarność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co protokólarne; cecha tych, którzy są protokólarni

#### Źródła:

Wiktionary

# Protokolarny

związany z protokołem

#### Źródła:

SJP.pl

# Protokolik

zdrobnienie od: protokoł

#### Źródła:

SJP.pl

# Protokolista

przestarzałe: osoba zapisująca przebieg rozprawy, posiedzenia itp.; protokolant

#### Źródła:

SJP.pl

# Protokooperacja

współżycie dwóch gatunków czerpiących z niego korzyści, ale bez konieczności do przetrwania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) współżycie dwóch gatunków czerpiących korzyści ze swojej obecności, ale jednocześnie nie będących całkowicie od siebie uzależnionymi

Protokooperacja – oddziaływanie międzygatunkowe w przyrodzie, polegające na współpracy dwóch populacji odnoszących wzajemne korzyści, lecz mogących żyć także samodzielnie. Protokooperacja jest rodzajem symbiozy przygodnej (nieprzymusowej). Często występuje okresowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protokół

1. pisemne sprawozdanie z zebrania, posiedzenia itp.;
2. dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych;
3. lista reguł i zasad postępowania w określonych okolicznościach;
4. zasady współpracy programów i urządzeń komputerowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

(1.2) dokument będący sprawozdaniem z przebiegu czynności urzędowych

(1.3) dokument stanowiący podsumowanie negocjacji i zawierający wyliczenie problemów uzgodnionych albo nie uzgodnionych

(1.4) oficjalny standard postępowania w danych sytuacjach

(1.5) zob. protokół handlowy.

(1.6) zob. protokół sieciowy.

(1.7) hist. wstępna część dokumentu średniowiecznego

- W najbardziej ogólnym sensie: zestaw reguł umożliwiających porozumienie. Przykładem może być protokół dyplomatyczny, wypracowany w ciągu stuleci w celu zażegnania konfliktów występujących w trakcie oficjalnych wizyt przedstawicieli obcych państw u przedstawicieli władz. W tym sensie słowo to jest też używane zamiennie z etykietą.
- Oficjalne, pisane na bieżąco sprawozdanie przebiegu rozmaitych posiedzeń, zebrań, obrad, wyborów itp. Sprawozdania takie służą później do sprawdzania legalności decyzji podejmowanych przez protokołowane gremia i ew. stanowią materiał odwoławczy.
- Ścisła specyfikacja działań jakie podejmują urządzenia komunikacyjne (faksy, modemy, komputery itp.), aby ustanowić między sobą połączenie, a następnie móc przekazywać dane. Zobacz protokół komunikacyjny.
- Jedna z nazw stosowanych dla umów międzynarodowych (zob. np. Protokół brytyjski)
- Protokół (oryg. tytuł Protocol) – film amerykański z 1984 roku
- Protokół (Le procès-verbal) – powieść J. M. G. Le Clézia z 1963 roku
- Protokół – termin używany przez zorientowane obiektowo języki programowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protoksylem

wczesna forma pierwotnego drewna (ksylemu)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protolityczny

→ protoliza

Patrz:protoliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoliza

reakcja chemiczna polegająca na wymianie jonu wodorowego między substancjami reagującymi

Protoliza – reakcja chemiczna polegająca na przeniesieniu jonu wodorowego H+ między substancjami reagującymi. Termin ten nie jest zalecany, gdyż człon "liza" mylnie sugeruje reakcję rozkładu przez jony wodorowe (tak jak np. hydroliza, fotoliza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoma

dekoracja w postaci głowy lub popiersia zwierząt, rzadziej ludzi, stosowana w VII-VI wieku p.n.e. przez różne narody

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. szt. rzeźbiarski element dekoracyjny w formie głowy lub przedniej części ciała zwierzęcia;

Protoma (gr. προτομή) – ozdoba w formie głowy lub popiersia zwierzęcego (niekiedy fantastycznego) bądź (rzadziej) ludzkiego. Stosowana od ok. VII wieku p.n.e. do VI w. p.n.e. w sztuce Scytów, ludów Azji Mniejszej, Mezopotamii, Grecji, Etrurii i Rzymu.

W architekturze starożytnej Persji występują głowice kolumn w kształcie protom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proton

cząstka elementarna o dodatnim ładunku elektrycznym, będąca obok neutronu składnikiem jąder atomowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

Proton, p (z gr. πρῶτον – ‘pierwsze’) – trwała cząstka subatomowa z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. Jeden z podstawowych składników materii.

Promień protonu został oszacowany na 0,84184 ± 0,00067 fm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protonaród

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa;

Protonaród, inaczej naród bez państwa – typ grupy etnicznej, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej.

Tego typu grupy etniczne posiadają własne elity polityczne oraz własnych ideologów, którzy starają się generować ruch narodowy. Protonaród można uznać za fazę tworzenia się z grupy etnicznej narodu, co nie oznacza, że każdy protonaród musi stać się w przyszłości uznanym narodem i uzyskać własną niezależność polityczną w postaci państwa.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Protonefrydium

układ wydalniczy typowy dla prymitywnych bezkręgowców (np. płazińców i niektórych obleńców), zbudowany z cienkich kanalików przenikających ciało i zakończonych komórkami płomykowymi

Protonefrydium (l.mn. protonefrydia) – pierwotny, prymitywny narząd wydalniczy, zamknięty od strony ciała występujący u larw i dorosłych przedstawicieli płazińców (Platyhelminthes), kolczugowców (Loricifera) oraz u niektórych pierścienic (Annelida). Ma postać kanalików rozmieszczonych w parenchymie (pierwotnej tkance łącznej) zakończonych komórkami płomykowymi (nazwa od kształtu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protonema

stadium pokolenia płciowego mszaków, rozwijające się zwykle z zarodnika; splątek

- splątek (protonema)
- Protonema – zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoneolit

okres w historii Ziemi poprzedzający bezpośrednio epokę neolitu

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoneolityczny

→ protoneolit

Patrz:protoneolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Protonotariusz

Protonotariusz apostolski – w Kościele katolickim urzędnik w kurii rzymskiej (protonotariusz de numero) lub dawny tytuł honorowy (protonotariusz supra numerum) prezbiterów. W Polsce z powodu byłego przywileju noszenia szat i oznak pontyfikalnych (biskupich) protonotariuszy apostolskich nazywano infułatami (od infuły).

#### Źródła:

Wikipedia

# Protonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z protonem, dotyczący protonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Protopektyna

związek pektynowy łączący błony sąsiadujących ze sobą komórek tkanki roślinnej, występujący głównie w niedojrzałych owocach

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoplaneta

wczesne stadium rozwoju planety

Protoplaneta – obiekt astronomiczny, będący wczesnym stadium rozwoju planety, który jeszcze nie zakończył zasadniczego wzrostu masy i rozmiarów. Takie ciała tworzą się w początkowym okresie formowania układu planetarnego i przekształcają w planety, bądź zatrzymują w rozwoju stając się dużymi planetoidami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoplanetarny

1. → protoplaneta;
2. dysk protoplanetarny - pierścień materii wokół młodej gwiazdy, powstały po gwałtownym skurczeniu się obłoku pyłowo-gazowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoplast

żywa materia stanowiąca podstawowy składnik komórek zwierzęcych i roślinnych; plazma, protoplazma

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. aktywna metabolicznie część komórki: bakterii, grzyba, rośliny; w skład wchodzą: plazma, jądro komórkowe, plastyd;

Protoplast – aktywna metabolicznie część komórki bakterii, grzyba lub rośliny, czyli część komórki bez ściany komórkowej. Protoplasty sztucznie uzyskiwane w wyniku trawienia ściany komórkowej enzymami mają kształt kulisty lub zbliżony i pozostają zdolne do życia i stanowią ważny obiekt badań cytologicznych. Protoplasty są zdolne do regeneracji ściany komórkowej i fuzji komórkowej, przy czym są w stanie tworzyć mieszańce somatyczne między gatunkami niespokrewnionymi (np. protoplast marchwi zwyczajnej z limfocytem ludzkim).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protoplasta

najstarszy znany przodek, od którego wywodzi się jakiś ród

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) najstarszy znany przodek z jakiegoś rodu

(1.2) rzecz, od której się coś wywodzi

(1.3) biol. gatunek, od którego wywodzą się inne gatunki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protoplastka

→ protoplasta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta protoplasta

Patrz:protoplasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protoplazma

żywa materia stanowiąca podstawowy składnik komórek zwierzęcych i roślinnych; plazma, protoplast

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. półpłynna część komórki otoczona błoną komórkową, składająca się z jądra komórkowego oraz cytoplazmy;

Protoplazma – część komórki oddzielona od środowiska błoną komórkową. Wyróżnia się w niej jądro komórkowe i cytoplazmę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protoplazmatyczny

→ protoplazma

Patrz:protoplazma

#### Źródła:

SJP.pl

# Protopop

proboszcz większej parafii lub przełożony kleru katedralnego w Kościele prawosławnym; protojerej

Protopop (gr. protopapás) – dawne, wyszłe z użycia na początku XIX stulecia, określenie kapłana prawosławnego wyższego stopnia, sprawującego opiekę nad kilkoma parafiami. Protopop jest w Cerkwi prawosławnej odpowiednikiem dziekana kierującego dekanatem.

Niekiedy stanowisko to uważa się za równoważne ze stanowiskiem protojereja, chociaż to drugie odpowiada bardziej stanowisku dziekana kapitulnego – prałata kapituły katedralnej lub kolegiackiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protoporfiryna

część organiczna hemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Protoprezbiter

1. pierwszy wśród kardynałów prezbiterów w Kolegium Kardynalskim;
2. tytuł nadawany szczególnie zasłużonym księżom w Kościele greckokatolickim i prawosławnym;
3. w Wojsku Polskim II RP: tytuł duchownego wyznania prawosławnego, odpowiadający randze komandora

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protopteryd

przedstawiciel rzędu pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; prapaprociowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Protopterydy

rząd pierwotnych paproci kopalnych ze środkowego dewonu; prapaprociowce

#### Źródła:

SJP.pl

# Protorenesans

będący zapowiedzią renesansu kierunek w średniowiecznej sztuce Włoch, południowej Francji i Niemiec, nawiązujący do form antycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Protosemicki

język protosemicki - zespół elementów językowych uważanych za wspólne semickiej rodzinie języków, będący punktem wyjścia przemian charakterystycznych dla poszczególnych języków semickich; język prasemicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Protosfera

warstwa atmosfery ziemskiej, część egzosfery znajdująca się na wysokości powyżej 1500 km, złożona głównie z protonów

Protosfera – zewnętrzna, bardzo rozrzedzona i zjonizowana warstwa atmosfery ziemskiej, zawierająca protony, część egzosfery. Znajduje się powyżej 1500 km, stopniowo przechodzi w przestrzeń międzyplanetarną i trudno jest ustalić jej górną granice. Jest to ostatnia część ziemskiej atmosfery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protostwo

Prot z żoną; Protowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prototetyka

Prototetyka – jeden z systemów Stanisława Leśniewskiego, będący podstawą dla pozostałych. Jest uogólnionym rachunkiem zdań, a więc rachunkiem zdań z kwantyfikatorami wiążącymi zmienne zdaniowe, funktory zdaniotwórcze od argumentów zdaniowych, funktory od argumentów funktorowych od argumentów zdaniowych itd.

Najkrótszy znany aksjomat prototetyki został podany przez Bolesława Sobocińskiego:

∀ p,q: (p ↔ q) ↔ (∀ f: f(p f(p ∀ u: u)) ↔ ∀ r: f(qr) ↔ (q ↔ p))

#### Źródła:

Wikipedia

# Prototyp

1. pierwotny wzór czegoś, w oparciu o który wykonuje się coś nowszego; pierwowzór;
2. pierwszy egzemplarz czegoś, wykonany według przygotowanej dokumentacji, na którym dokonuje się prób i badań w celu sprawdzenia poprawności dokumentacji oraz jego funkcjonowania przed uruchomieniem produkcji seryjnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

(1.2) pierwowzór czegoś

(1.3) typowy, centralny element jakiejś kategorii pojęciowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prototypować

tworzyć prototyp

#### Źródła:

SJP.pl

# Prototypownia

dział fabryki, w którym buduje się prototypy maszyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Prototypowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prototypowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Prototypowy

→ prototyp

przymiotnik

(1.1) dotyczący prototypu, stanowiący prototyp

Patrz:prototyp

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Protowo

Protowo (niem. Prothen lub Prowothine) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Rychliki przy drodze wojewódzkiej nr 527.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Protowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prota lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Prota

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protozoa

pierwotniaki, jednokomórkowe organizmy zwierzęce

Pierwotniaki (Protozoa) – takson o różnej randze – w zależności od systemu klasyfikacyjnego – obejmujący drobne organizmy, przeważnie heterotroficzne. Początkowo (do XX w.) zaliczane do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział) określany też jako protisty zwierzęce. Takson Protozoa jest ponownie wyróżniany w systemach dzielących Protista na organizmy generalnie fotosyntetyzujące – Chromista i niefotosyntetyzujące – Protozoa. Kryterium to jednak nie jest ścisłe, gdyż w niektórych liniach ewolucyjnych zdolność do fotosyntezy umożliwiona przez wtórną endosymbiozę została nabyta jedynie przez niektórych przedstawicieli, a w innych zanikła. Protozoa są uznawane za takson parafiletyczny, a pozostałe eukarionty są jego taksonami potomnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protozoolog

specjalista w zakresie protozoologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Protozoologia

dziedzina zoologii zajmująca się badaniem pierwotniaków i chorobami przez nie wywoływanymi; protistologia (dawniej)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii zajmujący się pierwotniakami;

Protozoologia – przestarzały termin dziedziny naukowej zajmującej się pierwotniakami, obecnie eukarionty.

Rozwój protozoologii został zapoczątkowany wraz z wynalezieniem mikroskopu, a do rozwoju tej nauki przyczyniło się jego udoskonalenie w 2. połowie XVII w. przez A. van Leeuwenhoeka, który też rozpoczął obserwację pierwotniaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Protozoologiczny

dotyczący protozoologii, protozoologa

przymiotnik relacyjny

(1.1) zool. związany z protozoologią, dotyczący protozoologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Protraktor

przyrząd nawigacyjny do szybkiego oznaczenia pozycji statku na mapie; nakreślacz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protreptyk

gatunek literacki w starożytności w formie dialogu zachęcający do poznawania filozofii

Protreptyk (gr. προτρεπτικός ‘zachęcający’) – rodzaj retoryki, który w starożytności obejmował literaturę o charakterze dydaktycznym. Gatunek ten obejmował mowy oraz dialogi, których treścią była zachęta do robienia postępów w moralności. Pobudzał także do rozwijania zdolności intelektualnych, szczególnie w studiowaniu filozofii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protrombina

białko osocza uczestniczące w procesie krzepnięcia krwi, wytwarzane w wątrobie w obecności witaminy K

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protrombinaza

enzym proteolityczny występujący w tkankach oraz w płytkach krwi i osoczu, zapoczątkowujący proces krzepnięcia krwi; tromboplastyna, trombokinaza

Protrombinaza – enzym katalizujący pierwszy etap krzepnięcia krwi, powstały w wyniku reakcji uwolnionego z obumarłej tkanki lipoproteidu tromboplastyny z jonami wapniowymi i kilkoma białkami osocza (proakceleryną i prokonwertyną).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protrombinowy

→ protrombina

Patrz:protrombina

#### Źródła:

SJP.pl

# Protuberancja

zw. w l.mn.: wielkie łuki i pętle płonącej materii podnoszące się z powierzchni Słońca i opadające na nie z powrotem, pojawiające się zazwyczaj w pobliżu plam słonecznych i związane z aktywnością pola magnetycznego Słońca; wyskoki słoneczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Protwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki

#### Źródła:

Wiktionary

# Proudhon

[czytaj: pruDĄ albo pruDON] nazwisko, m.in. Pierre Joseph Proudhon (1809-1865) - socjalista francuski, jeden z twórców anarchizmu indywidualistycznego

Pierre-Joseph Proudhon (ur. 15 stycznia 1809 w Besançon, zm. 19 stycznia 1865 w Passy) – francuski polityk, ekonomista, socjolog i dziennikarz. Uważany za ojca anarchizmu, jako pierwszy proponowany przez siebie system nazwał anarchią, a siebie samego anarchistą (Je suis anarchiste).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proukraiński

sprzyjający, przychylny Ukrainie, Ukraińcom

#### Źródła:

SJP.pl

# Proukraińskość

→ proukraiński

Patrz:proukraiński

#### Źródła:

SJP.pl

# Prounijnie

→ prounijny

Patrz:prounijny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prounijny

sprzyjający, przychylny Unii Europejskiej, popierający jej politykę

#### Źródła:

SJP.pl

# Proust

[czytaj: prust] nazwisko, m.in. Marcel Proust (1871-1922) - pisarz francuski; Joseph Louis Proust (1754-1826) - chemik francuski

- Adrien Proust (1834–1903) – francuski lekarz
- Jean-Paul Proust (1940–2010) – francuski polityk
- Joseph Proust (1754–1826) – francuski chemik
- Marcel Proust (1871–1922) – francuski pisarz
- (4474) Proust

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proustowski

[czytaj: prustowski] taki jak u Marcela Prousta, charakterystyczny dla Marcela Prousta

#### Źródła:

SJP.pl

# Proustyt

czerwony minerał, siarczek srebra i arsenu; prustyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

Proustyt (prustyt) – minerał z gromady siarkosoli. Jest kruszcem srebra. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego chemika Josepha Prousta (1754-1826).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Proverbium

łac. przysłowie, aforyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Provident

[czytaj: PROwident lub proWIdent] firma pożyczkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Provider

[czytaj: prowajder] dostawca oferujący dostęp do Internetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prow.

skrót

(1.1) = prowincja

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowadnica

element maszyny odpowiadający za kierunek jej poruszania się

Prowadnica (techn.) – część mechanizmu mająca za zadanie przemieszczenie elementu ruchomego po zadanym torze. Prowadnice najczęściej realizują ruch prostoliniowy.

Prowadnice ze względu na rodzaj występującego w nich tarcia można podzielić na:

- prowadnice z tarciem zewnętrznym
  - prowadnice ślizgowe z tarciem ślizgowym
  - prowadnice toczne z tarciem tocznym
- prowadnice z tarciem wewnętrznym
  - prowadnice sprężyste
  - prowadnice hydrostatyczne
  - prowadnice aerostatyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prowadniczy

przymiotnik od: prowadnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowadnik

element urządzenia poruszający się po prowadnicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowadzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowadzić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca

(1.2) kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)

(1.3) choreogr. w tańcu: kierować partnerką

(1.4) tworzyć skutek czegoś

(1.5) kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś

(1.6) sport. także przen. być pierwszym w trakcie wyścigu

(1.7) przen. wieść

czasownik zwrotny niedokonany prowadzić się

(2.1) iść trzymając jeden drugiego

(2.2) być prowadzonym (1.1)

(2.3) zachowywać się, sprawować się

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowadzony

w lotnictwie: pilot samolotu wykonujący rozkazy prowadzącego grupę bojową

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowans.

skrót od: prowansalski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowansalczyk

mieszkaniec Prowansji (krainy we Francji)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prowansji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowansalka

mieszkanka Prowansji (krainy we Francji)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Prowansji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowansalski

przymiotnik od: Prowansja (kraina historyczna we Francji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prowansją, dotyczący Prowansji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowansalskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem prowansalskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem prowansalskim

(1.3) spisany, stworzony w języku prowansalskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowansja

kraina historyczna we Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prowansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra – „Nasza Prowincja”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowatykański

sprzyjający Watykanowi, popierający Watykan

#### Źródła:

SJP.pl

# Proweniencja

1. pochodzenie;
2. dawniej: dochód

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. pochodzenie (kogoś lub czegoś) i przejawianie charakterystycznych cech uwarunkowanych tym pochodzeniem

(1.2) daw. dochód

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Proweniencyjny

związany z proweniencją

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z proweniencją, dotyczący proweniencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowent

w dawnej Polsce dochód z gospodarstwa wiejskiego lub zakładu przemysłowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zysk, przychód

- prowent – forma dochodu folwarcznego w dawnej Polsce
- Prowent – część Kórnika, miejsce urodzenia Wisławy Szymborskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowentowy

pisarz prowentowy - w dawnej Polsce urzędnik trudniący się kontrolą dochodów (prowent) majątku ziemskiego

przymiotnik

(1.1) dotyczący rejestracji zysków

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek prowadzący finanse

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowiancik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od prowiant

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowiant

1. zapas żywności; wałówka (potocznie);
2. suchy prowiant - żywność w postaci gotowej do spożycia, zwłaszcza przygotowana na drogę, podróż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żywność, zapasy żywności

Żywność, środek spożywczy – produkt przetworzony, częściowo przetworzony lub nieprzetworzony, przeznaczony lub nadający się do spożycia przez ludzi, w tym napoje, guma do żucia oraz wszelkie substancje dodawane do żywności w sposób zamierzony podczas wytwarzania, przygotowania lub obróbki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowiantowa

w wojsku, na obozie harcerskim itp.: kobieta zajmująca się rozdzielaniem prowiantu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowiantować

czasownik niedokonany

(1.1) zaopatrywać w żywność

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowiantowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prowiantować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowiantowy

w wojsku, na obozie harcerskim itp.: osoba zajmująca się rozdzielaniem prowiantu

przymiotnik

(1.1) związany z prowiantem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowidencjalistyczny

→ prowidencjalizm

Patrz:prowidencjalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowidencjalizm

pogląd historiozoficzny, według którego losami jednostki, społeczeństwa i świata kieruje opatrzność

Prowidencjalizm, także: prowidencjonizm (łac. providentia „opatrzność”) – pogląd historiozoficzny i filozoficzny uznający Opatrzność za siłę kierującą losami ludzi i świata (np. Bóg-Stwórca czy Bóg-Sędzia). Przekonanie o istnieniu Opatrzności, która czuwa nad światem i dziejami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prowincja

1. część kraju oddalona od stolicy i większych miast;
2. lekceważąco: obszary opóźnione w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym, mieszkańcy takich obszarów;
3. jednostka administracyjna w wielu państwach; część składowa federacji;
4. obszar kilku diecezji podległych metropolicie lub kilka klasztorów podległych prowincjałowi;
5. w starożytnym Rzymie: terytorium podbite przez Rzymian, rządzone przez prokonsula lub propretora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

(1.2) adm. jednostka administracyjna w niektórych krajach

(1.3) kośc. praw. kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;

(1.4) kośc. praw. zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;

(1.5) górn. indywidualny obszar produkcji

(1.6) biol. obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę

- Prowincja – jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, obejmująca większy teren o zbliżonych cechach środowiskowo-krajobrazowych
- prowincja – jednostka podziału administracyjnego niektórych państw świata:
  - prowincje w I Rzeczypospolitej
  - prowincje w Afganistanie
  - prowincje w Angoli
  - prowincje w Arabii Saudyjskiej
  - prowincje w Argentynie
  - prowincje w Belgii
  - prowincje w Burkina Faso
  - prowincje w Chinach
  - prowincje w Ekwadorze
  - prowincje w Estonii
  - prowincje na Filipinach
  - prowincje w Finlandii
  - prowincje w Gabonie
  - prowincje w Hiszpanii
  - prowincje w Holandii
  - prowincje w Indonezji
  - prowincje w Irlandii
  - prowincje w Japonii (dawny podział kraju, przed 1871 r.)
  - prowincje w Kamerunie
  - prowincja w Kanadzie
  - prowincje w Korei Południowej
  - prowincje w Korei Północnej
  - prowincje w Kostaryce
  - prowincje na Kubie
  - prowincje w Mozambiku
  - prowincje w Pakistanie
  - prowincje w Panamie
  - prowincje w Prusach
  - prowincje w Południowej Afryce
  - prowincje w Sierra Leone
  - prowincje w Tajlandii
  - prowincje w Turcji
  - prowincje we Włoszech

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowincjalizm

wyraz lub zwrot językowy charakterystyczny dla pewnej okolicy (prowincji), nie używany w języku ogólnoliterackim; prowincjonalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowincjalny

1. → prowincjał;
2. → prowincja (dawniej); prowincjonalny, prowincyjny

przymiotnik

(1.1) adm. dotyczący prowincji (jednostki administracyjnej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowincjalski

→ prowincjał

Patrz:prowincjał

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowincjał

zwierzchnik klasztorów jednej prowincji zakonnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. adm. wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;

Prowincjał, przełożony prowincjalny – zakonnik wybrany lub mianowany na wyższego przełożonego prowincji zakonu. Może nosić też inne nazwy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowincjałat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. rel. urząd prowincjała

(1.2) adm. rel. czas trwania kadencji prowincjała

(1.3) adm. rel. siedziba prowincjała

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowincjałka

→ prowincjał

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. kobieta z prowincji

Patrz:prowincjał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowincjonalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. prowincjusz

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowincjonalizm

1. ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość;
2. wyraz lub zwrot językowy charakterystyczny dla pewnej okolicy (prowincji), nie używany w języku ogólnoliterackim; prowincjalizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podtrzymywanie staromodnych postaw przez mieszkanców prowincji

Regionalizm – element językowy, cecha językowa (cecha wymowy, wyraz, forma wyrazowa, konstrukcja składniowa itp.) o charakterze regionalnym, występująca na części obszaru danego języka.

Polskie regionalizmy są zwykle dobrze osadzone w tradycji regionu, używane od wielu dziesiątków lat i spotykają się z aprobatą normatywną. Zachowanie regionalizmów uchodzi za świadectwo bogactwa języka, sprzyjające jego różnorodności, a także za odzwierciedlenie historii i kultury danego regionu. Nawet w obliczu zaniku dialektów tradycyjnych (na korzyść języka ogólnego) wśród użytkowników polszczyzny utrzymują się cechy regionalne, zwłaszcza w zakresie leksyki. Najczęściej są to elementy języka potocznego, raczej niespotykane w formalnych wypowiedziach pisemnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowincjonalniej

stopień wyższy od przysłówka: prowincjonalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowincjonalność

ogół negatywnych cech przypisywanych mieszkańcom obszarów opóźnionych w rozwoju cywilizacyjnym i kulturalnym; parafiańszczyzna, zaściankowość, prowincjonalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowincjonalne; cecha tych, którzy są prowincjonalni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowincjonalny

1. dotyczący prowincji - jednostki administracji w niektórych krajach, np. prowincjonalna stolica;
2. dotyczący prowincji - części kraju położonych poza wielkimi miastami, np. prowincjonalny hotel;
3. charakterystyczny dla ludzi mieszkających w części kraju poza wielkimi miastami, np. prowincjonalne myślenie;
4. dotyczący prowincji - jednostki administracyjnej w organizacji kościelnej, np. synod prowincjonalny;
5. pejoratywnie: mający niski poziom rozwoju cywilizacyjnego, ograniczony sposób myślenia; zacofany, zaściankowy, parafiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prowincją, dotyczący prowincji

(1.2) położony na prowincji, z dala od metropolii

(1.3) rel. adm. związany z prowincją kościelną, dotyczący prowincji kościelnej, pochodzący z prowincji kościelnej

przymiotnik jakościowy

(2.1) o osobie charakteryzujący się brakiem ogłady towarzyskiej, szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom

(2.2) świadczący o prowincjonalizmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowincjonał

→ prowincjał

Patrz:prowincjał

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowincjonałka

zwierzchniczka klasztorów jednej prowincji zakonnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowincjusz

osoba z prowincji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) lekcew. człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Prowincjusz – powieść obyczajowa autorstwa Ryszarda Sadaja z 1979 (pierwsze wydanie - Wydawnictwo Literackie).

Jest trzecią książką i pierwszą powieścią autora. Ukazała się po dwu tomach opowiadań (Na polanie - 1976 i Zaklęcia - 1978). Powieść dotyczy problematyki kształtowania postaw młodych ludzi w obliczu dynamicznych przemian niewielkich miast polskiej prowincji w latach 70. XX wieku. Jest opowieścią o Andrzeju Morawcu - pracowniku PZU handlującym ubezpieczeniami, zamieszkałym w fikcyjnym miasteczku Tomaszów zlokalizowanym koło Tarnobrzega i posiadającym wiele cech tego miasta (W oddali, w pogodne dni można było dostrzec wieżę kościoła w Koprzywnicy). Mieszka w dzielnicy zwanej Złodziejówką, przy ul. Słonecznikowej 32. Czując się obco w Tomaszowie i nie mogąc znaleźć tu sobie miejsca (I z niedowierzaniem stwierdził, że jest intruzem w Tomaszowie, w swoim rodzinnym miasteczku!), pewnego dnia rzuca pracę akwizytora ubezpieczeniowego i uderzywszy w twarz swojego dyrektora (niejakiego Bodka) wyrusza w półroczną podróż po Polsce. Włóczy się bez celu napotykając przeróżne typy ludzkie i tęskniąc do swej tomaszowskiej miłości - Haliny. Odwiedza kolejno:

- Kraków, gdzie poznaje Marcina Bednarka, obieżyświata,
- Białystok, gdzie poznają leciwą prostytutkę,
- Paniewo na Kanale Augustowskim, gdzie zabierają zgubiony portfel pewnej starszej kobiety, która sprzedała krowę,
- kemping nad jeziorem Krzywym, gdzie zostają obrabowani,
- Rygol, gdzie przez tydzień trudnili się dorywczą pracą przy młócce,
- samotne gospodarstwo w Mułach nad jeziorem Szlamy, gdzie Morawiec rozstaje się z Bednarkiem,
- Bystrzycę (posiadającą cechy Bystrzycy Kłodzkiej), gdzie poznaje odrażającego szczurołapa Aleksego Kulawca,
- Zakopane (Wiktorówki i Rusinową Polanę), gdzie spotyka się z kochanką Małgorzatą Solińską,
- Warszawę, gdzie spotyka się z kolegą Wickiem Czernym, który odniósł sukces w stolicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowincjuszka

→ prowincjusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lekcew. kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

Patrz:prowincjusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowincyjny

→ prowincja; prowincjonalny, prowincjalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowitamina

związek chemiczny przekształcający się w organizmie - pod wpływem energii słonecznej lub enzymów - w witaminę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

Prowitamina – związek chemiczny, który w wyniku reakcji chemicznych (np. enzymatycznych lub fotochemicznych) w organizmie ulega przekształceniu w witaminę.

Tak np. prowitamina D2 (ergosterol) jest poprzez promieniowanie ultrafioletowe przetwarzana w skórze w witaminę D2 (ergokalcyferol).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowizja

procentowe wynagrodzenie handlowego personelu przedsiębiorstwa, stanowiące zmienny element pensji, pobierane za pośrednictwo w dokonaniu transakcji handlowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej

Prowizja – forma wynagrodzenia podmiotu z tytułu dokonanej czynności prawnej. Może być wynagrodzeniem za pośrednictwo w zawieraniu danej umowy na polecenie lub w imieniu podmiotu zlecającego (np. osoby fizycznej lub prawnej) albo też wynagrodzeniem tegoż podmiotu za świadczone przez niego operacje i usługi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowizor

przestarzałe:
1. pomocnik aptekarza bez tytułu magistra;
2. rządca majątku, administrator

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowizorium

1. stan chwilowy, tymczasowy;
2. prowizorium budżetowe - budżet uchwalony tymczasowo, na pewien czas przed budżetem rocznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prowizorka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. coś prowizorycznego, wykonanego z nietrwałych materiałów lub w nietrwały sposób

(1.2) pot. stan tymczasowości

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowizorycznie

przysłówek

(1.1) w sposób prowizoryczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowizoryczniej

stopień wyższy od przysłówka: prowizorycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowizoryczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowizoryczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowizoryczny

mający trwać tylko przez jakiś czas; niestały

przymiotnik

(1.1) książk. niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowizyjny

przymiotnik od: prowizja

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowodyr

1. osoba przewodząca, stojąca na czele jakiejś grupy, inicjator, organizator jakichś zajść, wystąpień;
2. pogardliwie: przywódca bandy, sitwy;
3. dawniej: wodzirej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im

(1.2) daw. wodzirej

(1.3) przest. przewodnik stada

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowodyrka

1. kobieta przewodząca, stojąca na czele jakiejś grupy, inicjatorka, organizatorka jakichś zajść, wystąpień;
2. pogardliwie: przywódczyni bandy, sitwy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta stawająca na czele, przewodząca grupie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowojenność

→ prowojenny

Patrz:prowojenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowok

potocznie: prowokator;
1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. środ. polit. prowokator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowokacja

1. podstępne działanie mające na celu nakłonienie kogoś do popełnienia zgubnego dla niego czynu; podżeganie, podjudzanie, podburzanie;
2. przenośnie: zachowanie mające na celu zaszokowanie kogoś, wywołanie w kimś jakichś emocji lub zachowań, których na co dzień nie wykazuje;
3. w prawie: nakłanianie jakiejś osoby do popełnienia przestępstwa w celu doprowadzenia do wszczęcia przeciw niej postępowania karnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania

(1.2) podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

Prowokacja – podstępne i celowe działanie osoby trzeciej mające na celu spowodowanie reakcji ofiary prowokacji, zazwyczaj szkodliwej dla niej i często dla osób z nią związanych lub organizacji, jak np. uzyskanie odpowiedzi, informacji, wywołanie silnych emocji, niekontrolowanego zachowania, złamanie prawa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowokacyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób prowokacyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowokacyjniej

stopień wyższy od przysłówka: prowokacyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowokacyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prowokacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowokacyjność

skłonność do zaczepnego, wyzywającego zachowania; zaczepność, napastliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prowokacyjne; cecha tych, którzy są prowokacyjni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowokacyjny

1. właściwy dla prowokacji, mający charakter prowokacji - podstępnego działania, np. działanie prowokacyjne;
2. mający prowokować, np. spojrzenie prowokacyjne; zaczepny, wyzywający, prowokujący;
3. lubiący prowokować, zachowujący się zaczepnie, np. kobieta prowokacyjna

przymiotnik

(1.1) zaczepny, mający charakter prowokacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowokator

1. osoba nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyr, podjudzacz, prowok, podżegacz;
2. przenośnie: osoba, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba dokonująca prowokacji

(1.2) tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi

Prowokator – osoba, która nakłania inną osobę do popełnienia czynu zabronionego, nie po to, aby ten został popełniony, ale po to, by skierować postępowanie karne przeciwko nakłanianej osobie (art. 24 KK). Prowokacja jest zatem bardzo podobna do podżegania, lecz jest odrębną instytucją prawną. Prowokator ponosi odpowiedzialność karną, która przewidziana jest za dane przestępstwo, do którego nakłaniał inną osobę. Tak więc, jeśli prowokator nakłaniał drugą osobę do popełnienia np. zabójstwa, to zgodnie z obowiązującymi przepisami (Kodeks karny z 1997 roku) jego postępowanie będzie zagrożone sankcją kary pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 8 lat, karą 25 lat pozbawienia wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności (patrz: art. 148 KK). Nie ma znaczenia, czy osoba, którą prowokował, w ogóle przystąpiła do popełnienia czynu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prowokatorka

1. kobieta nakłaniająca inną osobę do popełnienia przestępstwa w celu skierowania wobec niej postępowania karnego; prowodyrka, podżegaczka, judzicielka;
2. kobieta, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która prowokuje; kobieta powodująca prowokację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowokatorski

1. właściwy prowokatorowi - osobie zachęcającej kogoś podstępnie do popełnienia czynu, który będzie miał nieprzyjemne następstwa w przyszłości; podżegający;
2. właściwy prowokatorowi - osobie, której działania mają na celu zaszokowanie, wywołanie emocji lub niekontrolowanych zachowań u innych; szokujący, prowokujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Prowokować

1. działać na kogoś w taki sposób, by nakłonić go do zrobienia jakiejś czynności, zwykle na korzyść prowokatora; podjudzać, podżegać;
2. przenośnie: starać się wywołać u kogoś określoną reakcję, wzbudzać w kimś emocje, których normalnie nie okazuje, np. prowokować kłótnie;
3. przenośnie: pobudzać do podjęcia określonych działań, np. prowokować do myślenia

czasownik przechodni niedokonany (dk. sprowokować)

(1.1) wywoływać

(1.2) podburzać do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prowokowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie prowokacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowokująco

przysłówek

(1.1) w sposób prowokujący, prowokacyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prowokujący

1. działać na kogoś w taki sposób, by nakłonić go do zrobienia jakiejś czynności, zwykle na korzyść prowokatora; podjudzać, podżegać;
2. przenośnie: starać się wywołać u kogoś określoną reakcję, wzbudzać w kimś emocje, których normalnie nie okazuje, np. prowokować kłótnie;
3. przenośnie: pobudzać do podjęcia określonych działań, np. prowokować do myślenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Proxy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. komponent lub urządzenie pośredniczące w dostępie do innego obiektu;

#### Źródła:

Wiktionary

# Proza

1. mowa niewiązana występująca we wszystkich rodzajach literackich;
2. utwory pisane mową niewiązaną, np. powieści, nowele, opowiadania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. liter. mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy

(1.2) liter. ogół utworów pisanych mową niewiązaną

(1.3) liter. autorzy piszący teksty prozą (1.1)

(1.4) przen. sprawy codzienne, przyziemne

Proza – pojęcie z zakresu teorii literatury, mające różne znaczenia:

- „mowa niewiązana”, historycznie przeciwstawiana poezji
- „mowa pospolita”, która służy do komunikacji i spełniania funkcji poznawczych, przeciwstawiana mowie poetyckiej
- wszelkie utwory narracyjno-fabularne, takie jak powieści, opowiadania, nowele, w odróżnieniu od utworów dramatycznych i poezji lirycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozac

lek stosowany głównie w leczeniu depresji; prozak, fluoksetyna

Fluoksetyna – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwdepresyjny, głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz obsesyjno-kompulsyjnych. Ponadto znalazła zastosowanie w leczeniu bulimii, przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych, zespołu lęku napadowego i depresji w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (w połączeniu z olanzapiną). Należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozachodni

przymiotnik

(1.1) popierający Zachód

#### Źródła:

Wiktionary

# Prozaiczka

autorka utworów literackich pisanych prozą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która pisze utwory prozą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prozaiczniej

stopień wyższy od przysłówka: prozaicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozaiczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prozaiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozaiczność

pospolitość, powszechność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

(1.2) cecha tego, co prozaiczne, niepoetyckie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prozaiczny

1. zwykły, powszedni, uproszczony; pospolity, zwyczajowy, niepoetyczny;
2. pisany prozą; prozatorski

przymiotnik

(1.1) zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący

(1.2) liter. napisany prozą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prozaik

autor utworów literackich pisanych prozą

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) liter. pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

(1.2) przen. rzad. człowiek praktyczny, nie oddający się wyższym porywom

Proza – pojęcie z zakresu teorii literatury, mające różne znaczenia:

- „mowa niewiązana”, historycznie przeciwstawiana poezji
- „mowa pospolita”, która służy do komunikacji i spełniania funkcji poznawczych, przeciwstawiana mowie poetyckiej
- wszelkie utwory narracyjno-fabularne, takie jak powieści, opowiadania, nowele, w odróżnieniu od utworów dramatycznych i poezji lirycznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozaika

nauka o artystycznej organizacji prozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozaizacja

1. czynienie czegoś zwykłym, pospolitym; nadawanie czemuś lub nabieranie przez coś cech prozaiczności, powszedniości;
2. nadawanie poezji cech prozy, wprowadzanie do utworu poetyckiego wyrazów i stylistyki spoza stylu poetyckiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozaizm

element językowy użyty w wypowiedzi poetyckiej, pochodzący spoza stylu poetyckiego określonej epoki

Prozaizm – element językowy pochodzący spoza stylu artystycznego (właściwy np. dla stylu obiegowego lub naukowego), w ujęciu funkcjonalnym: środek tego rodzaju zastosowany w wypowiedzi poetyckiej. Pojawienie się prozaizmu może wynikać z niedostatecznego warsztatu pisarskiego, częściej jednak jest zamierzonym zabiegiem i ma na celu nadanie wypowiedzi specyficznego nacechowania stylistycznego, np. w wierszu K.I. Gałczyńskiego:

Przeciwieństwem prozaizmów są poetyzmy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozaizować

1. wprowadzać prozaizmy do utworu poetyckiego;
2. nadawać utworowi poetyckiemu cech prozaicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozak

lek przeciwdepresyjny stosowany również przy leczeniu bulimii i lęków napadowych; prozac, fluoksetyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek antydepresyjny zawierający fluoksetynę

Fluoksetyna – organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwdepresyjny, głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz obsesyjno-kompulsyjnych. Ponadto znalazła zastosowanie w leczeniu bulimii, przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych, zespołu lęku napadowego i depresji w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (w połączeniu z olanzapiną). Należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozapalny

sprzyjający powstawaniu zapalenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozapia

dawniej: pochodzenie; ród, przodkowie, antenaci

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozator

autor utworów literackich pisanych prozą

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozatorka

autorka utworów literackich pisanych prozą

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozatorski

1. odnoszący się do prozy lub prozatora (prozaika);
2. pisany prozą; prozaiczny

przymiotnik

(1.1) liter. napisany prozą

(1.2) liter. mający związek z prozą lub prozaikiem czy prozaiczką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prozatorskość

→ prozatorski

Patrz:prozatorski

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozatorstwo

sztuka pisania prozą; dictamen

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozaurolof

rodzaj późnokredowego dinozaura kaczodziobego z rodziny hadrozaurów

Prozaurolof (Prosaurolophus) – rodzaj dinozaura kaczodziobego żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Północnej. Odkrycia pozostałości co najmniej dwudziestu pięciu osobników należących do dwóch gatunków, w tym zarówno czaszek, jak i szkieletów. Pomimo tego nie należy do najlepiej znanych opinii publicznej dinozaurów. Skamieniałości tego liczącego 9 metrów długości stworzenia znaleziono w późnokampańskiej formacji Dinosaur Park w Albercie i prawie współczesnej jej montańskiej formacji Two Medicine, liczą one sobie około 75 milionów lat. Najbardziej charakterystyczna cecha zwierzęcia to niewielki, lecz masywny grzebieniem tworzony przez kości nosowe, sterczący przed oczami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozauropod

dinozaur gadziomiedniczny żyjący podczas triasu i na początku jury

Prozauropody (Prosauropoda) – grupa wczesnych roślinożernych dinozaurów żyjących podczas triasu i na początku jury.

Pozostaje przedmiotem sporów, czy należy uznać prozauropody wyłącznie za parafiletyczną grupę bazalnych zauropodomorfów, wyróżnianą jedynie nieformalnie, czy też można wyróżnić monofiletyczne prozauropody; w tym drugim wypadku nie jest zaś pewne, jakie dokładnie dinozaury można do tej grupy zaliczyć. Galton i Upchurch (2004) zdefiniowali prozauropody jako klad obejmujący plateozaura i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami; zaliczyli do nich wszystkie rodzaje bazalnych zauropodomorfów nie należące do zauropodów. Inni naukowcy (m.in. Sereno, 2005) uważają jednak, że prozauropody obejmujące wszystkie te rodzaje z pewnością byłyby grupą parafiletyczną, gdyż należeliby do nich przodkowie zauropodów, lecz nie same zauropody. Stąd w ostatnich latach niektórzy naukowcy podjęli próby przedefiniowania prozauropodów, tak by wykluczyć z nich zarówno przodków zauropodów, jak i najbardziej prymitywne zauropodomorfy. Np. Yates i Kitching (2003) wykluczyli z prozauropodów bazalne rodzaje Thecodontosaurus i Saturnalia, a także - uznane przez nich za bazalne zauropody - anchizaura i melanorozaura. Yates (2007) poszedł jeszcze dalej, stwierdzając, że prozauropody takie jak riochazaur czy masospondyl są w rzeczywistości bliżej spokrewnione z zauropodami niż z plateozaurem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozauropody

dinozaur gadziomiedniczny żyjący podczas triasu i na początku jury

Prozauropody (Prosauropoda) – grupa wczesnych roślinożernych dinozaurów żyjących podczas triasu i na początku jury.

Pozostaje przedmiotem sporów, czy należy uznać prozauropody wyłącznie za parafiletyczną grupę bazalnych zauropodomorfów, wyróżnianą jedynie nieformalnie, czy też można wyróżnić monofiletyczne prozauropody; w tym drugim wypadku nie jest zaś pewne, jakie dokładnie dinozaury można do tej grupy zaliczyć. Galton i Upchurch (2004) zdefiniowali prozauropody jako klad obejmujący plateozaura i wszystkie taksony bliżej spokrewnione z nim niż z zauropodami; zaliczyli do nich wszystkie rodzaje bazalnych zauropodomorfów nie należące do zauropodów. Inni naukowcy (m.in. Sereno, 2005) uważają jednak, że prozauropody obejmujące wszystkie te rodzaje z pewnością byłyby grupą parafiletyczną, gdyż należeliby do nich przodkowie zauropodów, lecz nie same zauropody. Stąd w ostatnich latach niektórzy naukowcy podjęli próby przedefiniowania prozauropodów, tak by wykluczyć z nich zarówno przodków zauropodów, jak i najbardziej prymitywne zauropodomorfy. Np. Yates i Kitching (2003) wykluczyli z prozauropodów bazalne rodzaje Thecodontosaurus i Saturnalia, a także - uznane przez nich za bazalne zauropody - anchizaura i melanorozaura. Yates (2007) poszedł jeszcze dalej, stwierdzając, że prozauropody takie jak riochazaur czy masospondyl są w rzeczywistości bliżej spokrewnione z zauropodami niż z plateozaurem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prożek

zdrobnienie od: próg

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozelicki

odnoszący się do prozelity lub prozelityzmu, właściwy prozelitom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozelita

człowiek przyjmujący nowe wyznanie; neofita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neofita, nawrócony

Prozelityzm (gr. προσήλυτος, prosēlytos „obcy, przybysz“ od προσ, pros „w stronę“ oraz ἐλεύσομαι, eleusomai czas przyszły od ἔρχομαι, érchomai „przybywać“) – nawracanie innych na swoją wiarę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozelitka

[prozelita}; neofitka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozelityzm

dążenie do pozyskania wyznawców jakiejś religii lub idei

Prozelityzm (gr. προσήλυτος, prosēlytos „obcy, przybysz“ od προσ, pros „w stronę“ oraz ἐλεύσομαι, eleusomai czas przyszły od ἔρχομαι, érchomai „przybywać“) – nawracanie innych na swoją wiarę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozenchyma

Plektenchyma – tkanka rzekoma, która powstaje z nitkowatych, początkowo oddzielonych plech poprzez ich splątanie się i złączenie. Występuje u grzybów i niektórych glonów. Nitki plechy łączą się z sobą poprzez ścisłe splątanie albo poprzez zlepienie śluzowatymi ścianami komórkowymi, tworząc twór podobny do tkanki roślin wyższych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prozerpina

w mitologii rzymskiej: bogini świata podziemnego; Proserpina

Prozerpina (łac. Proserpĭna) – starorzymska bogini kiełkującego zboża, królowa świata podziemnego.

Uważana za małżonkę Dis Patera (Plutona), wraz z którym odbierała cześć podczas świąt znanych jako ludi Tarentini. Jej imię pochodzi od łac. proserpere – „zjawiać się”.

Bardzo wcześnie została utożsamiona z grecką Persefoną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Proziak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. niewielki placek z mąki pszennej, kwaśnej śmietany i jajek z dodatkiem sody oczyszczonej, pieczony na blasze; specjalność polskiej regionalnej kuchni podkarpackiej;

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżne

1. mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu;
2. niczym niewypełniony; pusty;
3. niedający oczekiwanych efektów; daremny, nieefektywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżnia

1. stan gazu będącego pod ciśnieniem mniejszym od ciśnienia atmosferycznego;
2. obszar wypełniony gazem o ciśnieniu mniejszym od ciśnienia atmosferycznego; wakuum; vacuum
3. w anatomii: płaszczyzna miednicy mniejszej, której wymiar prosty zawiera się między górnym brzegiem spojenia łonowego a wzgórkiem kości krzyżowej i której wymiar poprzeczny zawiera się pomiędzy najbardziej na boki oddalonymi punktami linii granicznych (znajdujących się na talerzach symetrycznych kości biodrowych)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

(1.2) techn. stan bardzo niskiego ciśnienia

(1.3) pusta przestrzeń

(1.4) przen. stan braku lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka

Próżnia – w rozumieniu tradycyjnym pojęcie równoważne pojęciu pustej przestrzeni. We współczesnej fizyce, technice oraz rozumieniu potocznym pojęcie próżni ma zupełnie odmienne konotacje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próżniacki

charakterystyczny dla próżniaka, oddający się próżnowaniu; próżniaczy

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lenistwo, niechęć do pracy, nieróbstwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniaczek

zdrobnienie od: próżniak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od próżniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniaczka

zdrobnienie od: próżniak

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. kobieta prowadząca bezczynne życie, próżnująca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniaczo

przysłówek

(1.1) pejor. bez obowiązków, bez zajęć; leniuchując, obijając się

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniaczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest próżniacze; cecha tych, którzy są próżniaczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniaczy

dotyczący próżniaka, właściwy próżniakowi, oddający się próżnowaniu

przymiotnik

(1.1) właściwy dla próżniaka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniaczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) przest. próżnować

czasownik zwrotny niedokonany próżniaczyć się

(2.1) przest. obijać się, lenić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniaczysko

zgrubienie od: próżniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżniak

nierób; leń; leniuch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. człowiek prowadzący bezczynne życie, próżnujący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżnica

dawniej: stan nieistnienia lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka; pustka, próżnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżniej

stopień wyższy od przysłówka: próżno

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: próżny; bardziej próżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżniomierz

przyrząd do pomiaru podciśnienia; wakuometr; wakumetr

Próżniomierz, wakuometr – przyrząd do mierzenia ciśnień poniżej ciśnienia atmosferycznego.

Każdy typ próżniomierza działa w określonym zakresie ciśnień. Stosuje się podział próżniomierzy na dwie kategorie: próżniomierze do niskiej próżni oraz próżniomierze do wysokiej próżni, wśród których wydziela się próżniomierze do ultrawysokiej próżni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Próżniopław

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. liter. statek kosmiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżnioszczelność

→ próżnioszczelny

Patrz:próżnioszczelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Próżnioszczelny

przymiotnik relacyjny

(1.1) szczelnie zamknięty w sposób pozwalający na utrzymanie próżni wewnątrz czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniowy

przymiotnik

(1.1) związany z próżnią, dotyczący próżni

(1.2) taki, z którego wypompowano powietrze (w miarę możliwości)

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżniusieńki

zdrobnienie od: próżny; próżniuteńki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: próżny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniuteńki

zdrobnienie od: próżny; próżniusieńki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: próżny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżniutki

zdrobnienie od: próżny

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: próżny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżno

bez oczekiwanego skutku; daremnie; niepotrzebnie; na darmo

przysłówek sposobu

(1.1) książk. bez oczekiwanego skutku

(1.2) daw. pusto

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżność

→ próżny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

(1.2) cecha tego, co próżne; cecha tych, którzy są próżni

Próżność (łac. vana gloria lub inanis gloria) – rodzaj pychy przejawiająca się w chęci olśniewania innych, zwracania uwagi na rzeczy zewnętrzne.

Według Katechizmu Kościoła Katolickiego zarówno próżność, jak i samochwalstwo stanowią grzech przeciw prawdzie. Z próżności wypływa nieposłuszeństwo, chełpliwość, hipokryzja, spory, upór, kłótnie i pogoń za nowinkami.

Patrz:próżny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Próżnować

lenić się, marnować czas

czasownik

(1.1) książk. nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Próżnowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|próżnować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Próżny

1. mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu;
2. niczym niewypełniony; pusty;
3. niedający oczekiwanych efektów; daremny, nieefektywny

przymiotnik

(1.1) mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu

(1.2) niczym niewypełniony

(1.3) o wysiłku, staraniach: nie mający szans powodzenia, daremny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prozodia

1. nauka o budowie wiersza, zajmująca się zagadnieniami akcentu, iloczasu i intonacji
2. ogół brzmieniowych właściwości języka, które różnicują, postaciują i członują głoskowy, sylabiczny i wyrazowy strumień mowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

(1.2) muz. właściwa relacja akcentów słownych i muzycznych, które powinny być zgodne

(1.3) liter. dyscyplina naukowa zajmująca się brzmieniowymi zjawiskami wiersza

(1.4) inform. intonacja syntezowanej mowy

(1.5) liter. zob. metrum.

Prozodia (gr. προσωδία – pieśń z akompaniamentem, przyśpiew) – brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi. Należą do nich akcent, intonacja i iloczas. Niekiedy w poezji pojęcie prozodii jest używane jako synonim metrum. Nadaje językowi znaczenie emocjonalne (prozodia afektywna) i odnosi się do znaczenia semantycznego (prozodia przyimkowa, np. „spóźniony na lot” a „spóźniony nalot”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozodyczny

dotyczący prozodii, właściwy prozodii

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozodyjny

przymiotnik od: prozodia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozodysta

specjalista w zakresie prozodii

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozodystka

→ prozodysta

Patrz:prozodysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozopagnostyk

osoba cierpiąca na prozopagnozję (zaburzenie percepcji wzrokowej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozopagnozja

zaburzenie percepcji wzrokowej, charakteryzujące się brakiem umiejętności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. med. niezdolność do rozpoznawania twarzy;

Prozopagnozja (z gr. πρόσωπον prósōpon = „twarz” + ἀγνωσία agnōsía = „niewiedza”) – zaburzenie percepcji wzrokowej, polegające na upośledzeniu zdolności rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób, a w niektórych przypadkach także ich wyrazu emocjonalnego, przy niezaburzonej percepcji wzrokowej innych obiektów. Zaburzenie to jest jednym z rodzajów agnozji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prozopit

rzadki minerał o białej barwie, zbudowany z glinu i fluorytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozopografia

studia biografii zbiorowej

Prozopografia – metoda badań historycznych polegająca na zbiorczej analizie danych dotyczących przedstawicieli określonej grupy (przede wszystkim elit politycznych i społecznych); nauka pomocnicza historii zajmująca się identyfikacją człowieka w społeczeństwie, śledzeniem jego związków rodzinnych, rodowych, towarzyskich i społecznych w aspekcie kariery, prowadzącej do posiadania i wykonywania władzy w tymże społeczeństwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozopograficzny

→ prozopografia

Patrz:prozopografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozopologia

nauka zajmująca się rekonstrukcją części miękkich twarzy na podstawie zachowanych części kostnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prozopopeja

styl poetycki, polegający na przenoszeniu cech i czynności ludzkich na zwierzęta i przedmioty; personifikacja

Prozopopeja, fictio personae – odautorskie wprowadzenie w obręb wypowiedzi stanowiących pozorny cytat słów tych, którzy nie mogą rzeczywiście wypowiedzieć się w danej sprawie – zmarłych, nieobecnych, a nawet (poprzez personifikację) przedmiotów, zwierząt, zjawisk i pojęć.

Prozopopeja znana jest z klasycznych ujęć retoryki – jej funkcją w przemowie jest kreacja fikcyjnych oponentów i sprzymierzeńców mówcy, co ma ułatwić mu prowadzenie argumentacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prozwiązkowy

przymiotnik

(1.1) popierający związki zawodowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Prozwierzęcy

sprzyjający, przychylny zwierzętom

przymiotnik

(1.1) występujący w obronie zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prożydowski

sprzyjający, przychylny Żydom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prożysko

zgrubienie od: próg (w znaczeniu: część futryny drzwiowej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prr

potocznie: wykrzyknik, zawołanie na konia używane, gdy chcemy go zatrzymać

wykrzyknik

(1.1) komenda dla konia, zwykle w zaprzęgu, żeby go zatrzymać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prrr

wykrzyknik

(1.1) komenda dla konia zwykle w zaprzęgu do zatrzymania

#### Źródła:

Wiktionary

# Prs

skrótowiec

(1.1) = Polski Rejestr Statków;

#### Źródła:

Wiktionary

# Pru

wykrzyknik

(1.1) zob. prr. (zawołanie na konia)

#### Źródła:

Wiktionary

# Pruć

1. rozcinać szwy; rozsnuwać dzianinę;
2. przenośnie: rozdzierać, rozrywać;
3. potocznie: jechać z dużą prędkością;
4. strzelać seriami

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)

(1.2) odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny)

(1.3) wysnuwać nić z dzianiny

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) pot. jechać, płynąć czymś z dużą szybkością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prucheński

przymiotnik od: Pruchna (wieś sołecka w Polsce); pruchniański

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruchna

wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień

Pruchna (cz. Pruchná, niem. Pruchnau) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, geograficznie zaś leży w regionie Dolina Górnej Wisły, będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej. Powierzchnia sołectwa wynosi 1903 ha (19,03 km²), a liczba ludności 2438, co daje gęstość zaludnienia równą 128,1 os./km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pruchniański

przymiotnik od: Pruchna (wieś sołecka w Polsce); prucheński

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruchnicki

→ Pruchnik

Patrz:Pruchnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruchniczanin

mieszkaniec Pruchnika (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruchniczanka

mieszkanka Pruchnika (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruchnik

miasto w Polsce

Pruchnik (dawniej również Próchnik) – miasto w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pruchnik. Leży w historycznej ziemi przemyskiej.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 3625 mieszkańców, będąc 35. najludniejszym miastem w województwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prucki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prutem, dotyczący Prutu

#### Źródła:

Wiktionary

# Prudencja

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prudencjusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię męskie

Prudencjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "rozważny, roztropny". Było kilku świętych o tym imieniu; najbardziej znany jest św. Prudencjusz, biskup Troyes.

Prudencjusz imieniny obchodzi 6 kwietnia.

Żeński odpowiednik: Prudencja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prudencjuszostwo

Prudencjusz z żoną; Prudencjuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prudencjuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prudencjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Prudencjusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruderia

udawana, fałszywa wstydliwość, okazywana głównie w tematach tabu, np. seksu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadna, udawana wstydliwość, szczególnie gorszenie się sprawami seksu

Pruderia (fr. pruderie) – pochodzące z języka francuskiego określenie fałszywej skromności lub przesadnej i udawanej wstydliwości. Pruderia najczęściej dotyczy seksualności.

Max Scheler definiuje pruderię jako pewną formę wyrażania wstydu, która jest pusta pod względem [zawartości] uczucia wstydu i nie odpowiada już charakterowi rzeczywistego wyrazu wstydliwości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pruderyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób pruderyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pruderyjniej

stopień wyższy od przysłówka: pruderyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruderyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pruderyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruderyjność

przesadna i udawana wstydliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pruderyjne; cecha tych, którzy są pruderyjni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pruderyjny

udający zgorszenie, wstydliwość, najczęściej sprawami seksu

przymiotnik

(1.1) przesadnie wstydliwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prudnicki

przymiotnik od: Prudnik

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prudnikiem, dotyczący Prudnika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prudniczanin

mieszkaniec Prudnika

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Prudnika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prudniczanka

mieszkanka Prudnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Prudnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na południu Polski;

(1.2) geogr. hydron. rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

(1.3) geogr. adm. wieś w Rosji, w rejonie borowickim obwodu nowogrodzkiego;

(1.4) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Styru;

Prudnik (dawn. Prądnik, Królewskie Miasto Prudnik, niem. Neustadt, Neustadt in Oberschlesien, cz. Prudník) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prudnik i Euroregionu Pradziad. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej, na pograniczu Gór Opawskich i Obniżenia Prudnickiego, będącego częścią Niziny Śląskiej. Przepływają przez niego rzeki Prudnik i Złoty Potok.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prugar

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prujka

narzędzie krawieckie do przecinania nici i rozpruwania szwów

#### Źródła:

SJP.pl

# Prukać

potocznie: wypuszczać głośno nagromadzone w organizmie gazy jelitowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruknąć

potoczne: wypuścić gazy trawienne z charakterystycznym odgłosem; pierdnąć, pryknąć, puścić bąka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prukwa

z niechęcią o niesympatycznej kobiecie, zwłaszcza starszej; baba, babsztyl, próchno

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posp. obraź. kobieta niesympatyczna, szczególnie starsza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prunela

cienka, mocna tkanina jedwabna, używana np. na obicia mebli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prunelka

1. damski pantofel z pruneli (cienka tkanina, używana m.in. do wyrobu obuwia tekstylnego, na obicia mebli itp.);
2. gatunek likieru śliwkowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Prunelowy

wykonany z pruneli, cienkiej i mocnej tkaniny jedwabnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Prunus

drzewo lub krzew z rodziny różowatych; śliwa

Śliwa (Prunus L.) – rodzaj krzewów i drzew z rodziny różowatych (Rosaceae Juss). W obecnie dominującym, szerokim ujęciu obejmuje ponad 200 gatunków. Występują one w strefie umiarkowanej i ciepłej półkuli północnej, przy czym odmiany uprawne i ozdobne rozpowszechnione są na całym świecie. Do rodzaju tego należą gatunki określane zwyczajowymi nazwami jako: brzoskwinia, czeremcha, czereśnia, laurowiśnia, morela, wiśnia, śliwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prus

Bolesław Prus (właśc. Aleksander Głowacki) (1847-1912), pisarz i publicysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna z ludu bałtyckiego zamieszkującego w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem;

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: Prusy

- zobacz też: Prusowie
- Prus (herb szlachecki) – polski herb szlachecki
- Prus II Wilczekosy – polski herb szlachecki
- Prus III – polski herb szlachecki

Osoby o nazwisku Prus:

- Alojzy Prus – polski publicysta i działacz narodowy
- Andrzej Prus – polski aktor
- Andrzej Prus-Bogusławski – polski oficer
- Anna Prus – polska aktorka
- Bolesław Prus – polski pisarz
- Edward Prus – polski historyk
- Łucja Prus – polska piosenkarka
- Maciej Prus – polski reżyser teatralny i aktor
- Marcin Prus – polski siatkarz
- Mikołaj Prus-Więckowski – polski generał
- Rafał Prus – polski siatkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prusacki

dotyczący Prusaków, właściwy Prusakom

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusaczka

pogardliwie: Niemka; Szkopka (szkopka), Szwabka (szwabka)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. mieszkanka niemieckich Prus

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prusaczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusak

gatunek karalucha

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec niemieckich Prus

- Prusak – wieś w powiecie wieruszowskim
- Karaczan prusak – gatunek karaczana z rodziny zadomkowatych

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Prusak – polski prawnik
- Jacek Prusak – rzymskokatolicki ksiądz, teolog, psychoterapeuta, psycholog i publicysta
- Sergiusz Prusak – polski piłkarz
- Wacław Prusak – polski malarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prusakowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusewo

Prusewo (kaszb. Prësewò, niem. Prüssau) – osada kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa na zachód od jeziora Żarnowieckiego.

Pierwszy dokument, w którym wymieniona jest wieś, pochodzi z 1342. Wieś królewska Prusowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie puckim województwa pomorskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prusice

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. wieś i gmina w Czechach

Prusice (niem. Prausnitz) – miasto leżące na Dolnym Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prusice. Lokalny ośrodek handlowo-usługowy regionu rolniczego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2023 r. miasto miało 2164 mieszkańców (619. miejsce w kraju).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prusicki

przymiotnik od: Prusice, miasto gminne w województwie dolnośląskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusiczanin

mieszkaniec Prusic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusiczanka

mieszkanka Prusic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusik

nazwisko

Prusik (węzeł Prusika) – węzeł stosowany we wspinaczce. Jego nazwa pochodzi od wynalazcy, austriackiego alpinisty Karla Prusika. Węzeł stosowany m.in. do autoasekuracji podczas zjazdu na linie.Cechą charakterystyczną tego węzła jest to, że bez obciążenia łatwo przesuwa się po linie, natomiast pod obciążeniem zaciska się i blokuje, po zdjęciu obciążenia ponownie daje się łatwo przesuwać. Wiąże się go linkami cieńszymi (np. repsznurami) na linach grubszych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prusinów

Prusinów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Żerków.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kaliskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prusinowice

W Polsce

- Prusinowice – kolonia wsi Chajczyny w woj. łódzkim, w pow. bełchatowskim, w gminie Zelów
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. pabianickim, w gminie Lutomiersk
- Prusinowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Prusinowice – osada leśna w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Szadek
- Prusinowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. pułtuskim, w gminie Świercze
- Prusinowice – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Pakosławice
- Prusinowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Waśniów

#### Źródła:

Wikipedia

# Prusinowo

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 7, w tym 6 podstawowych

- Prusinowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Debrzno
- Prusinowo – część wsi Księży Dwór w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. działdowskim, w gminie Działdowo
- Prusinowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. mrągowskim, w gminie Piecki
- Prusinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Lubasz
- Prusinowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Kórnik
- Prusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfickim, w gminie Gryfice
- Prusinowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Łobez

#### Źródła:

Wikipedia

# Prusinowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruski

1. przymiotnik od: Prusy
2. dotyczący Prusów (lud bałtycki), właściwy Prusom;
3. kwas pruski - związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, cyjanowodór

przymiotnik

(1.1) hist. odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

(1.2) hist. odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy

(1.3) związany ze wsią Pruska, dotyczący wsi Pruski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. wymarły język bałtyjski;

Pruski (niem. Prusken) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Iłowo-Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prusko

1. przymiotnik od: Prusy
2. dotyczący Prusów (lud bałtycki), właściwy Prusom;
3. kwas pruski - związek nieorganiczny będący bardzo silną trucizną, mający postać bezbarwnej cieczy o intensywnym zapachu gorzkich migdałów, stosowany jako pestycyd i gaz bojowy; kwas cyjanowodorowy, cyjanowodór

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługiwał się językiem pruskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługiwali się językiem pruskim

(1.3) spisany, stworzony w języku pruskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Pruskość

→ pruski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pruskie; cecha tych, którzy są pruscy

Cnoty pruskie (niem. Preußische Tugenden) – zespół cnót przypisywanych mieszkańcom Prus. Cnoty pruskie były częścią autostereotypu narodowego Prusaków.

Patrz:pruski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prusocin

Prusocin – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prusofil

zwolennik, sympatyk tego, co pruskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusofilka

→ prusofil

Patrz:prusofil

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusofilstwo

1. sympatia dla wszystkiego, co pruskie;
2. pogardliwie: sympatia dla Niemców i tego, co niemieckie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusofob

osoba mająca wrogi stosunek do wszystkiego, co pruskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusofobia

1. niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co pruskie;
2. niechętny lub wrogi stosunek do wszystkiego, co niemieckie; germanofobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Prusowie

lud bałtycki

Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą, Bałtykiem, między dolną Wisłą a dolnym Niemnem oraz Niwą.

Obecnie ich terytorium zajmują: województwo warmińsko-mazurskie, wschodnia część województwa pomorskiego, północno-wschodnia część województwa kujawsko-pomorskiego oraz obwód królewiecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prusowski

taki jak u Prusa, charakterystyczny dla prozy Prusa

#### Źródła:

SJP.pl

# Prussak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prustyt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. zob. proustyt.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prusy

kraina historyczna obejmująca ziemie między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) hist. państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

(1.2) hist. kraina historyczna położona na dzisiejszej Warmii, Mazurach i na terenie obwodu królewieckiego

## Państwo

Prusy – zbiorcze określenie dla szeregu państw istniejących kolejno na terenach historycznych Prus:

- Prusy Zakonne – określenie używane wobec okrojonego po II pokoju toruńskim państwa zakonu krzyżackiego ze stolicą w Królewcu, powstałe dla odróżnienia od Prus Królewskich (Pomorza Gdańskiego wraz z ziemią chełmińską, malborską oraz Warmią) przyłączonych do Królestwa Polskiego;
- Prusy Książęce – właściwie Księstwo Pruskie, powstałe w 1525 na terenach dawnych Prus Zakonnych, po sekularyzacji zakonu krzyżackiego;
- Brandenburgia-Prusy – państwo istniejące w latach 1618–1701, będące unią personalną Księstwa Pruskiego i elektoratu Brandenburgii;
- Królestwo Prus – państwo istniejące w latach 1701–1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego;
- Wolne Państwo Prusy – niemiecki kraj związkowy istniejący w latach 1919–1947 na ziemiach wcześniejszego Królestwa Prus.

## Prowincje, rejencje i okręgi

- Prowincja w ramach Korony Królestwa Polskiego:
  - Prusy Królewskie
- Ziemie i prowincje niemieckie:
  - Prusy Wschodnie
    - Rejencja zachodniopruska
  - Prusy Nowowschodnie
  - Prusy Zachodnie
  - Prusy Południowe
  - Prowincja Prusy
  - Okręg Gdańsk-Prusy Zachodnie

## Krainy historyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prusydek

sól kwasu pruskiego, pochodna żelazocyjanku

Prusydki – nazwa zwyczajowa soli kompleksowych, pochodnych żelazicyjanków, w których anionach jedna z sześciu grup cyjankowych związanych z centralnym żelazem jest zastąpiona innym podstawnikiem (ligandem).

- anion żelazicyjankowy: [Fe(CN)6]3−
- anion prusydkowy: [Fe(CN)5X]2−, gdzie X to inny podstawnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pruszak

nazwisko

- Feliks Pruszak
- Józef Bernard Pruszak
- Tomasz Tadeusz Pruszak
- Zbigniew Pruszak

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pruszcz

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

Pruszcz (pot. Pruszcz Pomorski, niem. Prust, Gross Prust, 1942–1945 Prüst) – miasto w Polsce położone w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Pruszcz. Miasto jest siedzibą gminy Pruszcz.

Według spisu powszechnego z 2021 roku miasto liczyło 2721 mieszkańców. W latach 2002–2021 liczba mieszkańców wzrosła o 16,8%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pruszczanin

1. mieszkaniec Pruszcza;
2. mieszkaniec Pruszcza Gdańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruszczanka

1. mieszkanka Pruszcza;
2. mieszkanka Pruszcza Gdańskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruszczański

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdański; pruszczowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pruszczem, dotyczący Pruszcza, Pruszcza Gdańskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pruszczowski

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdański; pruszczański

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruszewiec

Pruszewiec – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Pobiedziska. Należy do sołectwa Stęszewko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pruszki

W Polsce

- Pruszki – wieś w woj. łódzkim, w pow. łęczyckim, w gminie Łęczyca
- Pruszki – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Rzewnie
- Pruszki – dawna gmina wiejska
- Pruszki – dawna gromada

Zobacz też
  Kosmy-Pruszki, Pruszki Wielkie

#### Źródła:

Wikipedia

# Pruszków

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie mazowieckim;

(1.2) geogr. adm. gmina miejska w województwie mazowieckim

(1.3) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce

Pruszków – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, siedziba powiatu pruszkowskiego, nad rzeką Utratą. Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2021 roku, Pruszków liczył 65 333 mieszkańców i był pod względem liczby ludności piątym (po Warszawie, Radomiu, Płocku oraz Siedlcach) miastem w województwie mazowieckim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pruszkowianin

mieszkaniec Pruszkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruszkowianka

mieszkanka Pruszkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pruszkowo

2 miejscowości w Polsce:

- Pruszkowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płońskim, w gminie Sochocin
- Pruszkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. grodziskim, w gminie Wielichowo

Zobacz też: Pruszków

#### Źródła:

Wikipedia

# Pruszkowski

przymiotnik od: Pruszków

przymiotnik relacyjny

(1.1) od: Pruszków

(1.2) od: Pruszkowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prusznik

dekoracyjny gatunek krzewów zimozielonych z ciepłych obszarów Ameryki Północnej i Środkowej

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Ceanothus|ref=tak., gatunek krzewu ozdobnego z rodziny szakłakowatych

Prusznik (Ceanothus L.) – rodzaj roślin z rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). Obejmuje 58, 59 do 62 gatunków (różne liczby zaliczanych tu gatunków wynikają głównie z różnej liczby włączanych taksonów pochodzenia mieszańcowego powstających bardzo łatwo w obrębie tego rodzaju zarówno w naturze, jak i w uprawie). Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Amerykę Północną od Panamy do Kanady, brak tych roślin na Antylach, na Alasce, w północnych terytoriach i niektórych prowincjach Kanady (w tym m.in. na Nowej Fundlandii i Labradorze oraz w Nowej Szkocji). Centrum zróżnicowania stanowią Stany Zjednoczone, gdzie rośnie ich 51 gatunków, przy czym 42 to endemity kalifornijskiej prowincji florystycznej, a tylko trzy występują wyłącznie na wschód od Gór Skalistych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pruszynek

Pruszynek – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Siedlce. Ma status sołectwa. Leży 9 km na północny wschód od Siedlec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Pruszynie. W Pruszynku znajduje się Ochotnicza Straż Pożarna i świetlica.

Przez wieś przebiega droga powiatowa Pruszyn – Pruszyn-Pieńki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pruszyński

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Alexander Pruszyński – działacz polonijny, dziennikarz i wydawca
- Andrzej Pruszyński – polski rzeźbiarz
- Antoni Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik dworski
- Dominik Józef Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik
- Jan Pruszyński (ujednoznacznienie)
- Ksawery Pruszyński – polski reporter, publicysta, literat, dyplomata
- Mieczysław Pruszyński – polski wojskowy, pisarz i publicysta, mecenas polskiej kultury
- Stanisław Pruszyński (ujednoznacznienie)
- Stefan Pruszyński – polski specjalista ochrony roślin
- Wawrzyniec Pruszyński – polski szlachcic, urzędnik i wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prut

rzeka w Europie, lewy dopływ dolnego Dunaju

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;

(1.2) geogr. rzeka w Polsce, na Mazowszu, lewy dopływ Narwi;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim

Prut (ukr. Прут Prut, rum. Prut, w starożytności łac. Pyretus) – rzeka w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prutkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prużyć

przypiekać na ogniu w tłuszczu lub po zagotowaniu zapiekać w odpowiedniej ilości wody

#### Źródła:

SJP.pl

# Prycanowo

Prycanowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Różan.

Od 1 kwietnia 1939 do 30 grudnia 1959 w granicach Różana.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Różanie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prychać

parskać;
1. gwałtownie wydmuchiwać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydawać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: mówić coś opryskliwie, ze złością; fukać

czasownik

(1.1) gwałtownie wydmuchiwać powietrze (wargami lub nozdrzami), wydając specyficzny odgłos

(1.2) mówić opryskliwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prychać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prychnąć

parsknąć;
1. gwałtownie wydmuchać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: powiedzieć coś opryskliwie, ze złością; fuknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Prychnięcie

parsknąć;
1. gwałtownie wydmuchać powietrze nozdrzami lub wargami, wydając charakterystyczny odgłos;
2. potocznie o pojeździe, silniku, urządzeniu: wydać charakterystyczny dźwięk przypominający odgłos, który towarzyszy wydmuchiwaniu powietrza nozdrzami lub wargami;
3. potocznie: powiedzieć coś opryskliwie, ze złością; fuknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Prycza

prymitywne łóżko do spania; nary

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe

Prycza, dawniej nary – prymitywne łóżko zbudowane najczęściej z żerdzi lub desek. Używane jest np. w zakładach karnych, obozach pracy, obozach koncentracyjnych.

Ponieważ jest łatwa w budowie, jest stosowana również na obozach harcerskich lub w ośrodkach organizujących zielone szkoły. Jest wtedy wyplatana linką, dzięki czemu wygląda estetycznie i jest funkcjonalna.

Zobacz też: koja, łóżko polowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pryczowy

przymiotnik od: prycza

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryjor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. przeor

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryk

pogardliwie: człowiek zniedołężniały, dziad, staruch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. lub żart. pot. człowiek stary, zniedołężniały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prykać

1. potocznie: wydalać gazy trawienne; prukać, pierdzieć, bździć;
2. dawniej: prychać

#### Źródła:

SJP.pl

# Prykaz

żartobliwie: przykaz (nakaz, rozkaz); prikaz

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryknąć

potoczne: wypuścić gazy trawienne z charakterystycznym odgłosem; pruknąć, pierdnąć, puścić bąka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prym

pierwsze miejsce, przewyższanie innych pod jakimś względem; pierwszeństwo, prowadzenie, przewaga, prymat, przodowanie, przodownictwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwsze miejsce, pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryma

1. interwał prosty zawarty między dwoma dźwiękami leżącymi na tym samym stopniu skali muzycznej;
2. podstawowy dźwięk trójdźwięku;
3. część zbioru modlitw w liturgii łacińskiej, odmawiana pierwotnie o godzinie pierwszej (po wschodzie słońca)

- Pryma – interwał muzyczny
- Pryma – pierwsza godzina kanoniczna w liturgii godzin
- Pryma – imię żeńskie
- Pryma łatrowa – miara długości

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prymabalerina

dawniej: primabalerina, tancerka zespołu baletowego; prymabaleryna

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymabaleryna

tancerka zespołu baletowego wykonująca główne partie w balecie; primabalerina, prymabalerina

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymadonna

przestarzałe: ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki; primadonna

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymaprilis

prymaprylis; dawniej: prima aprilis;
1. pierwszy dzień kwietnia, w którym ludzie zgodnie z tradycją oszukują się dla żartu;
2. żart zrobiony w tym dniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymaprylis

prymaprilis; dawniej: prima aprilis;
1. pierwszy dzień kwietnia, w którym ludzie zgodnie z tradycją oszukują się dla żartu;
2. żart zrobiony w tym dniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymaria

pierwsza msza poranna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pierwsza msza poranna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymariusz

- prymariusz – dawne określenie ordynatora
- prymariusz – inne określenie pierwszego skrzypka w kwartecie smyczkowym

#### Źródła:

Wikipedia

# Prymarnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. pierwsza klasa w szkole

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymarność

książkowo: nadrzędność, pierwszeństwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prymarne; cecha tych, którzy są prymarni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymarny

podstawowy; elementarny; najważniejszy

przymiotnik relacyjny

(1.1) książk. podstawowy lub najważniejszy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymas

1. arcybiskup będący zwierzchnikiem Kościoła katolickiego w jakimś kraju lub Kościoła anglikańskiego;
2. pierwszy skrzypek w kapelach ludowych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich;

(1.2) muz. pierwszy skrzypek w kapeli, zwłaszcza cygańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymaska

arcybiskupka będąca zwierzchnikiem Kościoła w niektórych odłamach protestantyzmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymasostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kośc. sprawowanie funkcji prymasa

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymasowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z prymasem, dotyczący prymasa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do prymasa

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymat

pierwszeństwo, pierwsze miejsce; prowadzenie, przewaga, prym, przodowanie, przodownictwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymatolog

specjalista w dziedzinie prymatologii (działu zoologii zajmującego się ssakami naczelnymi)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zool. zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) zool. specjalistka w dziedzinie prymatologii

Prymatologia – dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi. Tradycyjnie z prymatologii wyłącza się jednak zagadnienia związane z człowiekiem (Homo sapiens oraz jego bliskich antenatów), które są domeną antropologii. Kryterium to jest jednak nieostre, między innymi dlatego, że szympansy i goryle należą do hominidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymatologia

dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi; primatologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. zool. dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

Prymatologia – dział zoologii zajmujący się ssakami naczelnymi. Tradycyjnie z prymatologii wyłącza się jednak zagadnienia związane z człowiekiem (Homo sapiens oraz jego bliskich antenatów), które są domeną antropologii. Kryterium to jest jednak nieostre, między innymi dlatego, że szympansy i goryle należą do hominidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymatologiczny

przymiotnik

(1.1) biol. związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymatolożka

→ prymatolog

Patrz:prymatolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymaż

dodatek do frachtu morskiego, wypłacany przez właściciela towaru kapitanowi statku

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymaza

enzym biorący udział w replikacji DNA, odmiana polimerazy RNA zależnej od DNA

Prymaza, primaza – enzym biorący udział w replikacji DNA, odmiana polimerazy RNA zależnej od DNA.

Prymaza jest aktywowana przez helikazę DNA i po aktywacji syntezuje na obu niciach DNA krótkie (11 +/-1 zasad) komplementarne odcinki starterowego RNA wykorzystywane przez polimerazę DNA do rozpoczęcia syntezy nowych nici DNA w procesie replikacji DNA. Do syntezy RNA nie potrzebuje, w odróżnieniu od polimeraz DNA, starterów z wolnym końcem 3'-OH. Po połączeniu się z helikazą tworzy kompleks enzymatyczny zwany prymosomem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prymicja

1. pierwsza msza nowo wyświęconego kapłana;
2. dawniej (tylko w liczbie mnogiej): pierwociny, pierwsze plony

Prymicja, także prymicje (od łac. primitiae, co oznacza pierwociny, pierwsze zbiory; niesłusznie wywodzi się niekiedy słowo „prymicje” od wyrażenia „prima missa”, czyli pierwsza msza) − w Kościele katolickim nazwa pierwszej mszy sprawowanej uroczyście przez nowo wyświęconego kapłana (neoprezbitera) z udziałem społeczności parafialnej, z której pochodzi. Prymicja jest sprawowana zazwyczaj dzień po święceniach kapłańskich dokonanych przez biskupa. W Polsce zwyczajowo mszę prymicyjną sprawuje się w kościele parafialnym. W zależności od regionu neoprezbiter celebruje liturgię samodzielnie (w asyście proboszcza) lub w koncelebrze. Na zakończenie udzielane jest specjalne błogosławieństwo prymicyjne o randze błogosławieństwa papieskiego. Papież Leon XIII w 1886 roku mszę prymicyjną wzbogacił możliwością uzyskania odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prymicjant

nowo wyświęcony kapłan odprawiający swoją pierwszą mszę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) neoprezbiter odbywający prymicje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymicje

1. pierwsza msza nowo wyświęconego kapłana;
2. dawniej (tylko w liczbie mnogiej): pierwociny, pierwsze plony

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kult. rel. uroczystości i zwyczaje związane z pierwszą mszą odprawianą przez neoprezbitera;

(1.2) daw. pierwociny, pierwsze plony (tylko w liczbie mnogiej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymicyjny

związany z prymicją

przymiotnik

(1.1) związany z prymicjami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymista

muzyk w kapeli ludowej grający główną melodię

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymistka

→ prymista

Patrz:prymista

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymityw

1. niski poziom rozwoju cywilizacji, zacofanie; prymitywizm;
2. w sztuce: dzieło proste, niedoskonałe pod względem formy;
3. dzieło wykonane w początkowym okresie danego kierunku, nurtu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. człowiek niekulturalny, ograniczony intelektualnie

(1.2) autor prymitywów (2.1)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) szt. rodzaj dzieła wykonanego w prosty sposób, prymitywnie, charakteryzujące się naiwnością, często stylizowane na sztukę ludów pierwotnych

(2.2) inform. rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;

Prymityw – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słowa primitivus „pierworodny, pierwszy w swoim rodzaju”. Nosił je święty Prymityw, męczennik z Galicji w czasach rzymskich, towarzysz świętego Fakunda.

Prymityw obchodzi imieniny 18 lipca i 27 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymitywista

artysta, zwykle samouk, uprawiający sztukę prymitywną

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywistka

→ prymitywista

Patrz:prymitywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywizacja

1. nadmierne upraszczanie czegoś; trywializacja, wulgaryzacja;
2. nadawanie czemuś form prymitywnych lub stawanie się prymitywnym;
3. nawiązywanie do prymitywizmu w sztuce

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywizm

1. niski stan rozwoju czegoś, niski poziom;
2. cecha sztuki ludów pierwotnych, także sztuki ludowej i dziecięcej polegająca na upraszczaniu i deformacji przedstawionych obiektów;
3. spontaniczna twórczość artystyczna samouków, charakteryzująca się naiwnym realizmem; sztuka naiwna

- prymitywizm (sztuka)
- prymitywizm (malarstwo)
- prymitywizm (muzyka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prymitywizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prymitywizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymitywka

→ prymityw; prostaczka, chamka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywnieć

1. stawać się prymitywnym, prostackim;
2. stawać się mniej subtelnym i finezyjnym; pospolicieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywniej

stopień wyższy od przysłówka: prymitywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: prymitywny; bardziej prymitywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymitywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prymitywne, pierwotne; cecha tych, którzy są prymitywni, pierwotni

(1.2) cecha tego, co prymitywne, prostackie; cecha tych, którzy są prymitywni, prostaccy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prymitywny

1. będący na niskim poziomie rozwoju, np. prymitywny człowiek; pierwotny;
2. świadczący o zacofaniu, niskim poziomie rozwoju, np. prymitywne narzędzie;
3. o człowieku: odznaczający się niską inteligencją, brakiem kultury; ograniczony, chamski, prostacki;
4. świadczący o niskiej inteligencji, braku kultury, np. prymitywny dowcip; prostacki, chamski, trywialny;
5. związany z prymitywizmem w sztuce

przymiotnik

(1.1) mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

(1.2) pejor. odznaczającym się niskim poziomem kultury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymka

dawniej: porcja tytoniu do żucia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. porcja sprasowanego tytoniu przeznaczonego do żucia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymlewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prymula

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, primula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pierwiosnek, zwłaszcza ogrodowy lub doniczkowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymulka

roślina o barwnych kwiatach, kwitnąca zwykle wiosną; pierwiosnek, pierwiosnka, prymula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: prymula

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymus

1. najlepszy uczeń w szkole lub klasie;
2. uczeń mający bardzo dobre wyniki w nauce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) eduk. najlepszy uczeń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) techn. typ naftowej maszynki do gotowania

- Prymus – imię męskie pochodzenia łacińskiego
- prymus – urządzenie do gotowania na paliwach ciekłych
- Prymus – amerykańska komedia romantyczna z 1958 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prymusik

zdrobnienie od: prymus (maszynka naftowa)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: prymus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) zdrobn. od: prymus

(2.2) mały prymus (maszynka naftowa)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymuska

→ prymus

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. najlepsza uczennica

Patrz:prymus

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prymusostwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bycie prymusem lub prymuską

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryncyp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. wojsk. żołnierz w rzymskim legionie republikańskim walczący w drugiej linii manipułów;

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryncypalnie

dawniej: głównie, szczególnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypalniej

stopień wyższy od przysłówka: pryncypialnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypalniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: pryncypalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypalny

podstawowy, najważniejszy, główny

przymiotnik

(1.1) przest. główny, naczelny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryncypat

1. zasada władzy monarszej wprowadzona do Polski testamentowym postanowieniem Bolesława Krzywoustego w roku 1138 i trwająca do końca XII wieku, polegająca na zwierzchniej władzy najstarszego spośród książąt rodziny panującej;
2. forma władzy w okresie Cesarstwa Rzymskiego wprowadzona po 27 r. p.n.e. przez Oktawiana Augusta, w której cesarz skupiał w swych rękach pełnię władzy mimo istnienia republikańskich urzędów i instytucji

- pryncypat – forma władzy monarszej w Polsce
- pryncypat – forma rządów w Cesarstwie Rzymskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryncypał

zwierzchnik; szef; kierownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przełożony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. podstawowy głos w organach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryncypałka

→ pryncypał

Patrz:pryncypał

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypałowa

małżonka pryncypała

Patrz:pryncypał

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypałowy

→ pryncypał

Patrz:pryncypał

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypialista

człowiek konsekwentnie przestrzegający wyznaczonych przez siebie zasad

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypialistka

→ pryncypialista

Patrz:pryncypialista

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypialniej

stopień wyższy od przysłówka: pryncypialnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypialniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pryncypialny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryncypialność

kierowanie się pryncypiami; zasadniczość; nieugiętość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) postawa wierności wyznawanym zasadom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryncypialny

trzymający się zasad

przymiotnik

(1.1) książk. kierunkujący się pryncypiami, wyznawanymi zasadami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryncypium

zasada, prawidło; podwalina czegoś np. pryncypium teorii

#### Źródła:

SJP.pl

# Prynowo

Prynowo (niem. Prinowen, 1938–1945 Primsdorf, 1945–1946 Nowiny) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prynuka

regionalnie: zachęcanie kogoś do jedzenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. także reg-pl|Kresy. natarczywe zachęcanie gości do jedzenia i picia

(1.2) lwów. zachęta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryor

Pryor – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Montana, w hrabstwie Big Horn.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prypeć

1. rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;
2. opuszczone miasto w północnej Ukrainie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

(1.2) geogr. adm. miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu;

(1.3) geogr. wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim;

- Prypeć – rzeka na Białorusi i Ukrainie, prawy dopływ Dniepru.
- Prypeć – miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, opuszczone po katastrofie w Czarnobylu.
- Prypeć – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie szackim.
- Prypeć – stacja kolejowa na Białorusi w obwodzie brzeskim, w rejonie stolińskim w pobliżu miejscowości Korobie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prypecki

przymiotnik od: Prypeć (miasto na Ukrainie lub rzeka na Białorusi i Ukrainie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryscylla

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Pryska, Pryscylla – imię żeńskie pochodzące od łacińskich imion Prisca, Priscilla (łac. priscus – „starodawny; surowy, poważny”). W Polsce rzadko spotykane, choć zapisano je już w XV wieku. Jego patronką jest św. Pryska, męczennica.

Pryska imieniny obchodzi 18 stycznia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prysiud

gwarowo: przysiad w tańcach ludowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prysiudy

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przysiady w rosyjskich i ukraińskich tańcach ludowych

#### Źródła:

Wiktionary

# Prysk

1. odgłos pryskania;
2. wykrzyknik używany na określenie szybkiej ucieczki (pryśnięcia)

Prysk – miejscowość i gmina (obec) w Czechach, w kraju libereckim, w powiecie Česká Lípa. W 2022 roku liczyła 438 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryska

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Pryska, Pryscylla – imię żeńskie pochodzące od łacińskich imion Prisca, Priscilla (łac. priscus – „starodawny; surowy, poważny”). W Polsce rzadko spotykane, choć zapisano je już w XV wieku. Jego patronką jest św. Pryska, męczennica.

Pryska imieniny obchodzi 18 stycznia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pryskać

czasownik przechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) pot. zraszać rośliny środkami chemicznymi

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. prysnąć)

(3.1) poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek

(3.2) pękać, rozpadać się na kawałki, niszczeć

(3.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiewać się, znikać, nagle przemijać

(3.4) pot. szybko uciekać

czasownik zwrotny niedokonany pryskać się (dk. prysnąć się)

(4.1) pryskać (1.1) czymś na samego siebie

(4.2) pryskać (1.1) czymś na siebie nawzajem

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryskacz

smukleń pryskacz - ryba zaliczana do rodziny kąsaczowatych

Strzelczyk indyjski, pryskacz, strzelczyk (Toxotes jaculatrix) – słodkowodna ryba z rodziny strzelczykowatych. Często hodowana jako ryba akwariowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryskaczowate

rodzina małych ryb okoniokształtnych; strzelczyki, strzelczykowate

Strzelczykowate, strzelczyki, pryskaczowate (Toxotidae) – rodzina małych ryb okoniokształtnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryskaczowaty

o cechach pryskaczowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pryskać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryskany

o owocach, warzywach: zawierający środki chemiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Prysnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. pryskać)

(1.1) wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. pryskać)

(2.1) wystrzelić w powietrze w formie kropel lub drobnych cząstek

(2.2) pęknąć, rozpaść się na kawałki

(2.3) przen. o uczuciach, nastrojach: rozwiać się, zniknąć, nagle przeminąć

(2.4) pot. szybko uciec

czasownik zwrotny dokonany prysnąć się (ndk. pryskać się)

(3.1) prysnąć (1.1) czymś na samego siebie

(3.2) prysnąć (1.1) czymś na siebie nawzajem

#### Źródła:

Wiktionary

# Prystelka

gatunek rybki akwariowej z rodziny kąsaczowatych

Prystelka (Pristella maxillaris) – gatunek ryby z rodziny kąsaczowatych (Characidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Pristella. Hodowana w akwariach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prystor

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszcz

1. ropny wykwit na skórze w postaci pęcherzyka wypełnionego płynem surowiczym lub ropnym, powstający zwykle z gruczołów łojowych; krosta;
2. potocznie: coś łatwego lub nieistotnego, bez znaczenia; drobiazg, drobnostka, głupstwo;
3. wypukłość na powierzchni wyrobu ceramicznego; krosta

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krosta

(1.2) przen. pot. coś bardzo łatwego lub niezbyt ważnego

Trądzik młodzieńczy, trądzik pospolity (łac. acne vulgaris) – choroba skóry występująca w wieku pokwitania, gdy pod wpływem zmian hormonalnych (nadmiernej stymulacji androgenowej) dochodzi do nadmiernego pobudzenia czynności gruczołów łojowych (łojotoku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pryszczaci

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

Pryszczaci, pokolenie „pryszczatych” – grupa młodych polskich pisarzy przełomu lat 40. i 50., radykalnych entuzjastów podporządkowania twórczości literackiej wymogom ideologii partii komunistycznej, wedle założeń tzw. realizmu socjalistycznego. Do najważniejszych reprezentantów tego środowiska należeli Tadeusz Borowski, Wiktor Woroszylski, Andrzej Braun, Wisława Szymborska, Tadeusz Konwicki, Witold Wirpsza, Andrzej Mandalian, Witold Zalewski, Tadeusz Kubiak.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryszczarek

1. owad z rzędu muchówek, czyli dwuskrzydłych, występujący w ponad 4 tysiącach gatunkach;
2. pryszczarek heski - gatunek muchówki, której larwy żerują w pszenicy, życie i jęczmieniu; mucha heska

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczarka

1. owad z rzędu muchówek, czyli dwuskrzydłych, występujący w ponad 4 tysiącach gatunkach;
2. pryszczarek heski - gatunek muchówki, której larwy żerują w pszenicy, życie i jęczmieniu; mucha heska

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczarkowate

o cechach pryszczarkowatych (rodzina owadów)

Pryszczarkowate, pryszczarki (Cecidomyiidae) – duża rodzina owadów z rzędu muchówek. Występują pospolicie we wszystkich środowiskach lądowych.

Są to niewielkie owady (1,5–3,5 mm długości) o delikatnej budowie, często z czerwonawym odwłokiem. Czułki długie, często pokryte szczecinkami. Skrzydła szerokie, o silnie zredukowanym użyłkowaniu, zwykle żółtym, pomarańczowym lub czerwonawym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryszczarkowaty

o cechach pryszczarkowatych (rodzina owadów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczata

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczaty

mający pryszcze, wypryski na skórze; pokryty pryszczami

przymiotnik

(1.1) mający pryszcze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryszczawka

dawniej: chrząszcz z rodziny oleicowatych (majkowatych), o zielonej metalicznej barwie i ciele długości od 12 do 22 mm, którego krew zawiera drażniącą substancję - kantarydynę, stosowaną dawniej w lecznictwie; kantaryda, pryszczel lekarski, majka lekarska, mucha hiszpańska

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczel

1. rodzaj chrząszcza z rodziny oleicowatych, obejmujący jeden gatunek z dwoma podgatunkami;
2. pryszczel lekarski - gatunek chrząszcza z rodziny oleicowatych (majkowatych), o zielonej metalicznej barwie i ciele długości od 12 do 22 mm, którego krew zawiera drażniącą substancję - kantarydynę, stosowaną dawniej w lecznictwie; kantaryda, pryszczawka, majka lekarska, mucha hiszpańska

Majka, pryszczel, kantaryda (Lytta) – rodzaj chrząszczy z rodziny oleicowatych i podrodziny Meloinae. Obejmuje około 110 opisanych gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryszczeniec

Jaskier ostry, pryszczeniec (Ranunculus acris L.) – rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Gatunek wybitnie kosmopolityczny, zasiedlający Europę, Afrykę Płn. i Azję, spotykany również w Ameryce Północnej (na Grenlandii i Alasce). W Polsce gatunek bardzo pospolity na całym obszarze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pryszczol

potocznie: duży pryszcz

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczyć

dawniej:
1. pokrywać, obsypywać pryszczami;
2. pryszczyć się - dostawać pryszczy, okrywać się pryszczami

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczyca

ostra, bardzo zaraźliwa choroba wirusowa zwierząt parzystokopytnych, charakteryzująca się tworzeniem bolesnych pęcherzyków na błonie śluzowej pyska, w okolicach racic i na wymieniu; zaraza pyska i racic

Pryszczyca (afoza, zaraza pyska i racic; łac. Aphtae epizooticae; FMD, z ang. foot and mouth disease) – ostra, bardzo zaraźliwa wirusowa choroba zwierząt racicowych hodowlanych i dzikich. W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, podlega notyfikacji oraz zwalczaniu z urzędu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryszczyk

1. zdrobnienie od: pryszcz; krostka, syfek;
2. ekspresywnie: coś nieistotnego; głupstwo, drobnostka, bagatela

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryszczyrnicowate

o cechach pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych; rodzina roślin); przypołudnikowaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryszczyrnicowaty

o cechach pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych; rodzina roślin); przypołudnikowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Prysznic

natrysk;
1. urządzenie, w którym strumień wody rozpryskuje się, przepływając przez specjalne sito;
2. kąpiel pod takim urządzeniem; tusz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

(1.2) przen. kąpiel brana pod prysznicem (1.1)

Prysznic lub natrysk – urządzenie służące do kąpieli, polegającej na polewaniu się wodą wypływającą z instalacji wodociągowej przez specjalne sitko, mające na celu rozbicie strumienia wody na drobne kropelki. Jednocześnie mianem tym określa się wydzieloną część pomieszczenia kąpielowego, zaopatrzoną w brodzik z odpływem, służącą do kąpieli natryskowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prysznicować

1. oblewać strumieniem wody;
2. dawniej: prysznicować się - brać prysznic

#### Źródła:

SJP.pl

# Prysznicowy

przymiotnik

(1.1) od: prysznic

#### Źródła:

Wiktionary

# Pryta

w gwarze uczniowskiej: tanie, marne wino; alpaga, mózgotrzep, jabol, bełt, siara, wińsko

#### Źródła:

SJP.pl

# Prytan

w starożytnych Atenach: członek dziesiątej części Rady Pięciuset

Prytan (gr. πρύτανις lm. πρυτάνεις być może od πρῶτος „pierwszy”) – wysoki urząd w wielu państwach starożytnej Grecji.

Urząd ten wywodził się z czasów królewskich, a spotykany był potem w wielu państwach. W Koryncie w królewskim rodzie Bakchiadów wybierano każdego roku najwyższego urzędnika zwanego prytanem; podobnie było na Korkyrze. W państwach demokratycznych było dwóch prytanów, na przykład na Rodos dwaj prytani zastąpili jednego wybieranego poprzednio z rodu Eratydów, będącego odgałęzieniem rodu Heraklidów; każdy z nich sprawował władzę przez 6 miesięcy. Prytani występowali na Tenedos, Kos, Astipalei, w Milecie, Efezie, Smyrnie, Teos. Byli często urzędnikami eponimami, np. w Mitylenie czy Pergamonie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prytanejon

w starożytnej Grecji: budynek, w którym prytanowie pełnili swoje funkcje

Prytanejon – budynek publiczny w starożytnej Grecji dla najwyższych władz w greckich państwach-miastach, miejsce urzędowania prytanów.

Prytanejon był nie tylko centrum administracyjnym miasta, stanowił także jego centrum duchowe, gdzie znajdował się, symbolizujący wspólnotę obywateli, ołtarz Hestii i wieczny ogień.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prytaneum

1. w starożytnych greckich miastach: budowla, gdzie zbierało się zgromadzenie prytanów;
2. dawniej: szkoła wojskowa we Francji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prytania

w antycznej Grecji: okres sprawowania funkcji przez prytanów wynoszący 35 lub 36 dni (1/10 część roku)

Prytaneja – okres sprawowania czynności przez ⅒ Rady w Atenach. Wynosił on ⅒ roku, tzn. 35 lub 36 dni, a w latach przestępnych 38 lub 39 dni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prywaciara

prywaciarka; potocznie:
1. właścicielka prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu; prywaciarstwo, prywacizna;
3. przedsiębiorstwo, zakład przemysłowy lub sklep prowadzone przez prywatną osobę

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywaciarka

prywaciara; potocznie:
1. właścicielka prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu; prywaciarstwo, prywacizna;
3. przedsiębiorstwo, zakład przemysłowy lub sklep prowadzone przez prywatną osobę

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywaciarski

przymiotnik od: prywaciarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywaciarstwo

prywacizna;
1. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. ogół ludzi prowadzących prywatną działalność gospodarczą;
3. produkty wykonane przez prywaciarza

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywaciarz

potocznie: właściciel prywatnego przedsiębiorstwa, prywatnego zakładu przemysłowego lub sklepu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. lub pogard. w PRL prywatny przedsiębiorca, rzemieślnik lub kupiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prywacizna

prywaciarstwo;
1. prowadzenie prywatnego przedsiębiorstwa, zakładu przemysłowego lub sklepu;
2. ogół ludzi prowadzących prywatną działalność gospodarczą;
3. produkty wykonane przez prywaciarza

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywacja

dawniej: odmawianie sobie czegoś; wyrzeczenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywata

troska o własne interesy kosztem dobra publicznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dbałość o własne dobro i interesy kosztem dobra publicznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prywatka

impreza, zabawa organizowana w prywatnym mieszkaniu, zwykle przez młodzież

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. młodzieżowa zabawa urządzana w prywatnym domu

- Prywatka – określenie przyjęcia, imprezy; obecnie rzadko używane
- Prywatka – francuska komedia z 1980 roku
- Prywatka – amerykańska komedia z 1990 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prywatkowicz

potocznie:
1. osoba lubiąca chodzić na prywatki;
2. uczestnik prywatki

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatniak

potocznie: właściciel prywatnego sklepu, warsztatu lub zakładu przemysłowego; prywaciarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatnie

przysłówek

(1.1) w sposób prywatny

#### Źródła:

Wiktionary

# Prywatniej

stopień wyższy od przysłówka: prywatnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: prywatny (skromny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatnoprawny

dotyczący prawa prywatnego (np. prywatnoprawne uregulowania prawa konsumenckiego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prywatne; cecha tych, którzy są prywatni

(1.2) życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prywatny

przymiotnik

(1.1) będący czyjąś osobistą własnością

(1.2) niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)

(1.3) dotyczący czyichś osobistych spraw

(1.4) wynajęty do osobistego użytku

(1.5) nie dla każdego dostępny

(1.6) niereprezentujący żadnej instytucji

(1.7) inform. o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prywatywny

przymiotnik

(1.1) filoz. posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku

#### Źródła:

Wiktionary

# Prywatyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

Prywatyzacja – proces przekazywania majątku państwowego podmiotom prywatnym. Prywatyzacja może się odbywać poprzez sprzedaż lub transfer majątku państwowego.

Pierwszą masową prywatyzację państwowego majątku przeprowadzono w latach 1933–1937 w nazistowskich Niemczech.

Przeciwieństwem prywatyzacji jest nacjonalizacja.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prywatyzacyjny

związany z prywatyzacją

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. praw. związany z prywatyzacją, dotyczący prywatyzacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prywatyzator

osoba dokonująca prywatyzacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Prywatyzować

czasownik przechodni

(1.1) ekon. przekazywać majątek państwowy podmiotom prywatnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prywatyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prywatyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prywyczka

potocznie: nawyk, przyzwyczajenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryz

własność nieprzyjaciela lub kontrabanda zdobyta podczas wojny na morzu

Pryz (fr. prise 'zdobycie' z łac. prendere 'chwytać') – w prawie morza: zdobycz wojenna w postaci skonfiskowanej cywilnej jednostki, pływającej pod banderą państwa nieprzyjacielskiego, lub jednostki państwa neutralnego wiozącej niedozwolony ładunek (przemyt) do państwa, będącego drugą stroną w konflikcie zbrojnym. Łupem jest również ładunek jednostki. W przypadku, gdy mienie (statek lub ładunek) nie jest własnością państwa, lecz prywatną, po wojnie łup należy zwrócić właścicielowi lub zrównoważyć odszkodowaniem. W przypadku przemytu właściciel najczęściej traci nie tylko ładunek, ale i statek. O dopuszczalności przepadku orzeka sąd kaperski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryza

1. gwarowo: bitka, wziątka;
2. statek wzięty do niewoli

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. wziątka, bitka

(1.2) mors. statek wzięty do niewoli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pryzma

sześciościan, którego podstawami są prostokąty leżące w dwóch płaszczyznach równoległych, a przeciwległe ściany boczne są jednakowo nachylone do podstawy, ale po przedłużeniu nie przecinają się w jednym punkcie

Pryzma, klin ścięty – wielościan o sześciu ścianach o następujących właściwościach:

- podstawami są prostokąty leżące na równoległych płaszczyznach,
- ściany boczne tworzą trapezy, przy czym kąty nachylenia przeciwległych ścian do podstawy są sobie równe,
- po przedłużeniu ściany boczne nie muszą przecinać się w jednym punkcie – pryzma nie musi być ostrosłupem ściętym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pryzmacik

zdrobnienie od: pryzmat

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryzmat

1. w geometrii: graniastosłup o podstawie trójkątnej;
2. bryła z przezroczystego materiału o takim kształcie, służąca do odbijania, załamywania lub rozszczepiania światła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. opt. graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

Pryzmat – bryła z materiału przezroczystego o co najmniej dwóch ścianach płaskich nachylonych do siebie pod kątem \omega (tzw. kątem łamiącym pryzmatu).

Używany w optyce do zmiany kierunku biegu fal świetlnych, a poprzez to, że zmiana kierunku zależy od długości fali, jest używany do analizy widmowej światła. Zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia pozwala użyć pryzmatu jako elementu odbijającego światło.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pryzmatoid

wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach;

Pryzmatoid to typ wielościanu, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach.

Przykładami pryzmatoidów są prostopadłościan, graniastosłup, antygraniastosłup, pryzma.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pryzmatyczny

1. przymiotnik od: pryzmat (w fizyce), np. lornetka pryzmatyczna;
2. przymiotnik od: pryzmat (w matematyce), np. pryzmatyczny kształt

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryzmoid

pryzmatoid mający płaskie boki i taką samą liczbę wierzchołków w obu równoległych płaszczyznach

#### Źródła:

SJP.pl

# Pryzmowy

→ pryzma

Patrz:pryzma

#### Źródła:

SJP.pl

# Prz

skrót od: Księga Przysłów - jedna z ksiąg biblijnych, wchodząca w skład Starego Testamentu

skrót

(1.1) = rel. Księga Przysłów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przać

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kochać

#### Źródła:

Wiktionary

# Prządek

dawniej:
1. mężczyzna przędący, potrafiący prząść;
2. mężczyzna zatrudniony w przędzalni

#### Źródła:

SJP.pl

# Prządka

1. kobieta przędąca, potrafiąca prząść;
2. kobieta zatrudniona w przędzalni;
3. motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządkówka;
4. prządka pierścienica - motyl nocny z rodziny barczatkowatych, składający jaja w pierścieniowatych złożach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się przędzeniem

(1.2) zool. nazwa systematyczna|Nephila pilipes|ref=tak., prządka olbrzymia, gatunek dużego pająka z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Nephilidae|ref=tak.

(1.3) ent. ogólna nazwa motyli z rodziny prządkowatych, nazwa systematyczna|Bombycidae|ref=tak., wytwarzających w stadium larwalnym przędzę

Osoby o tym nazwisku:

- Stanisława Prządka – polska polityk
- Wiesław Prządka – polski akordeonista, bandoneonista, kompozytor, aranżer

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prządki

1. kobieta przędąca, potrafiąca prząść;
2. kobieta zatrudniona w przędzalni;
3. motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządkówka;
4. prządka pierścienica - motyl nocny z rodziny barczatkowatych, składający jaja w pierścieniowatych złożach

- prządki (Bombycidae) – rodzina motyli nazywana również jedwabnikowatymi
- Prządki – zespół
- Pierzaczki (prządki) – zwyczaj słowiański
- Rezerwat przyrody Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego – rezerwat przyrody nieożywionej położony między miejscowościami Korczyna i Czarnorzeki w gminie Korczyna w województwie podkarpackim

Zobacz też:

- przędzenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prządkowate

1. rodzina niewielkich owadów z rzędu motyli; jedwabnikowate, prządki;
2. rodzina dużych pająków

- prządkowate (Bombycidae) – rodzina motyli
- prządkowate (Nephilidae) – rodzina pająków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prządkowaty

o cechach prządkowatych (rodzina owadów; rodzina pająków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Prządkówka

motyl nocny z rodziny prządkowatych, którego larwy są szkodnikami żerującymi na liściach drzew; prządka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przanówka

wieś w Polsce

Przanówka – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie brzezińskim, w gminie Brzeziny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przanowski

nazwisko

Przanowscy – polska rodzina herbu Nowina.

osoby:

- Edward Przanowski (1845-1929) - inżynier i architekt powiatowy w Słupcy i Łęczycy, działacz społeczny, żołnierz Powstania Styczniowego.
- Jan Przanowski (1873-1941), adwokat, poseł na Sejm RP III kadencji, w latach 1930-35 - syn Edwarda Przanowskiego.
- Jan Przanowski (1909-1980), ekonomista, żołnierz I Dywizji Pancernej gen. S. Maczka, wieloletni pracownik Polskiego Radia, dyrektor Biura Planowania w Komitecie ds. Radia i Telewizji - syn Władysława Przanowskiego.
- Stefan Przanowski (1874-1938), inżynier mechanik, przemysłowiec, działacz gospodarczy, minister aprowizacji, minister przemysłu i handlu - syn Edwarda Przanowskiego.
- Władysław Przanowski (1880-1937), inżynier, pedagog, twórca systemu nauczania prac ręcznych w polskich szkołach i kształcenia nauczycieli, założyciel i dyrektor Państwowego Instytutu Robót Ręcznych - syn Edwarda Przanowskiego.
- Izabela Wasiak z Przanowskich (1927-1990), nauczycielka, polonistka, działaczka oświatowa, wydawca publikacji drugiego obiegu - córka Stefana Przanowskiego.
- Maria Grotowska z Przanowskich (1885-1946), żona Żelisława Grotowskiego - dr. ekonomii, bibliotekarza w Muzeum Polskim w Rapperswilu, nauczyciela, historyka gospodarki, żołnierza Legionów Polskich - córka Edwarda Przanowskiego.
- Magdalena Staszewska z Przanowskich (1904-1978), córka Jana Przanowskiego (1873-1941), żona historyka i archiwisty Janusza Staszewskiego (1903-1939); Magdalena Staszewska w czasie II wojny światowej związana z podziemną organizacją "Ojczyzna"; współpracowała z prof. Zygmuntem Wojciechowskim przy tworzeniu w Warszawie Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich; w latach 1945-67 pracowała w Instytucie Zachodnim w Poznaniu jako zastępca kierownika Działu Wydawniczego oraz w redakcji "Przeglądu Zachodniego".

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prząść

1. przerabiać ręcznie włókno na nici, wysnuwać i skręcać nitkę z przędziwa, np. prząść kądziel, len na kołowrotku;
2. o pająku: wytwarzać pajęczynę

czasownik przechodni niedokonany (dk. uprząść)

(1.1) włók. przerabiać kłąb włókna na przędzę

(1.2) o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prząśnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) część kołowrotka

#### Źródła:

Wiktionary

# Prząśniczka

zdrobnienie od: prząśnica (część kołowrotka)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od prząśnica (część kołowrotka)

Prząśniczka – pieśń skomponowana przez Stanisława Moniuszkę na głos i fortepian do słów Jana Czeczota. Obecnie często wykonywana jako utwór instrumentalny, na instrumentach dętych.Jej transkrypcję na fortepian wykonał polski kompozytor Henryk Melcer-Szczawiński. Popularne było wykonanie Prząśniczki przez duet fortepianowy „Marek i Wacek”. Utwór był wykorzystywany jako sygnał wywoławczy przez stacje radiowe i telewizyjne: Polskie Radio Białystok oraz Telewizję Łódź.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przaśniej

stopień wyższy od przysłówka: przaśnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przaśniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przaśny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przaśnik

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

- Przaśnik (młynarz)
- Przaśnik (nagroda)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przaśniki

maca;
1. cienki placek przygotowywany z ciasta bez soli i spożywany przez żydów w czasie święta Paschy;
2. pieczywo przypominające taki placek

- Przaśniki – inna nazwa żydowskiego święta Paschy
- przaśniki – potoczna nazwa przaśnego chleba, macy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przaśność

1. cecha produktów, które nie były poddane fermentacji; niekwaśność;
2. brak wyraźnego smaku;
3. przenośnie: cecha przedmiotów odznaczających się prostotą; prostota, naturalność, surowość;
4. przenośnie: brak ogłady, kultury; grubiaństwo, prostactwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przaśne, niekwaszone

(1.2) cecha tego, co przaśne, proste, zgrzebne; cecha tych, którzy są przaśni, prości, zgrzebni

(1.3) cecha tego, co przaśne, prymitywne, prostackie; cecha tych, którzy są przaśni, prymitywni, prostaccy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przaśny

1. taki, który nie uległ fermentacji; niekwaśny;
2. bez wyraźnego smaku, niekwaśny, niesłony;
3. przenośnie: odznaczający się prostotą; prosty, naturalny, surowy;
4. przenośnie: pozbawiony ogłady, kultury; prymitywny, prostacki, grubiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny

przymiotnik jakościowy

(2.1) prosty, surowy, naturalny

(2.2) świadczący o zacofaniu cywilizacyjnym, ubóstwie kulturalnym i umysłowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przasnyski

przymiotnik od: Przasnysz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przasnyszem, dotyczący Przasnysza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przasnyskie

przymiotnik od: Przasnysz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przasnysz

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim;

Przasnysz – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, nad rzeką Węgierką.

Miasto leżące na północnym Mazowszu ma połączenia drogowe z Warszawą, Olsztynem, Ostrołęką, Działdowem, Ciechanowem, Makowem Mazowieckim i Mławą. Przez Przasnysz przechodzą drogi: krajowa nr 57 i wojewódzkie nr 544 i nr 617. Na wschód od miasta znajduje się lądowisko Aeroklubu Północnego Mazowsza. Patronem miasta od 18 września 2014 r. jest św. Stanisław Kostka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przasnyszanin

mieszkaniec Przasnysza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przasnysza

(1.2) osoba pochodząca z Przasnysza, urodzona w Przasnyszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przasnyszanka

mieszkanka Przasnysza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przasnysza

(1.2) kobieta pochodząca z Przasnysza, urodzona w Przasnyszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prząstnik

gatunek pająka z rodziny koliściakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przążewo

Przążewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Ciechanów.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka DW616.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prze

przyimek

(1.1) stpol. przez

#### Źródła:

Wiktionary

# Prze-

przedrostek w wyrazach złożonych…

(1.1) …potęgujący znaczenie, nasilenie czegoś

(1.2) …sygnalizujący, że czynność lub stan doszły do etapu terminalnego, po którego osiągnięciu nie da się już tego zrobić bardziej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeadresowywać

adresować ponownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeanagramować

przestawić litery lub sylaby w wyrazie w taki sposób, by powstał nowy wyraz; anagramować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeanalizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. analizować)

(1.1) przeprowadzić analizę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeanalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeanalizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przearanżować

ponownie zaaranżować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebaczać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) odpuszczać winy, wybaczać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebaczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przebaczalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebaczalny

taki, który można przebaczyć; wybaczalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odpuszczenie czyichś win

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebaczyć

wyzbyć się żalu, urazy, darować komuś winę

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebaczać)

(1.1) dokonany od|przebaczać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebalansowywać

balansując, kołysząc się, przechodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebalowywać

1. spędzać pewien czas, bawiąc się na balu;
2. spędzać dużo czasu na zabawach, przyjęciach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebaraszkowywać

rzadko: przetrwaniać czas na baraszkowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebarwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebarwiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebazować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wojsk. przenieść jednostkę wojskową z jednej bazy do innej

(1.2) inform. nanieść historię jednej gałęzi na inną w obrębie systemu kontroli wersji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebałakiwać

regionalnie: spędzać czas na pogawędkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebędowo

1. wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim;
2. osada w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim

- Przebędowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Lelkowo
- Przebędowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Murowana Goślina
- Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie pomorskim
- Przebędowo – przystanek kolejowy w województwie wielkopolskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przebędowski

→ Przebędowo

Patrz:Przebędowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebendów

wieś w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim

Przebendów – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Wadowice Górne.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przebendowski

→ Przebendów

Patrz:Przebendów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebijać)

(1.1) uszkodzić ostrym przedmiotem coś, co było napompowane

(1.2) podczas licytacji lub gry: zaoferować więcej

(1.3) podczas negocjacji: przedstawić lepszą ofertę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) otwór wydrążony lub wykuty na wylot w czymś lub pod czymś

(1.2) elektr. przepływ prądu poza obwód wskutek uszkodzenia izolacji elektrycznej;

(1.3) pot. dodatkowy zysk na jakiejś transakcji

(1.4) pęknięcie ścianki narządu wewnętrznego

(1.5) odczasownikowy od|przebić.

Przebicie elektryczne – nagły przepływ prądu przez izolator lub półprzewodnik. Napięcie, przy którym zachodzi to zjawisko, nosi nazwę napięcia przebicia. Polska norma PN-IEC 243-1 definiuje przebicie elektryczne jako: utrata, przynajmniej chwilowa, właściwości elektroizolacyjnych ośrodka pod wpływem natężenia pola elektrycznego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebiec

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebiegać)

(1.1) dokonany od|przebiegać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebieg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odbywanie się czegoś, rozwijanie się w czasie

(1.2) trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone

(1.3) przebywanie pewnej trasy przez pojazd mechaniczny; przebyta trasa

(1.4) mot. liczba kilometrów przejechanych przez pojazd; stan licznika

(1.5) stpol. przebiegłość

Szereg czasowy – ciąg uporządkowanych danych pochodzących z obserwacji lub eksperymentów dokonywanych w określonych jednostkach czasu. W modelowaniu statystycznym szereg czasowy jest traktowany jako realizacja procesu stochastycznego, którego dziedziną jest czas. Szeregi czasowe służą do wykrywania trendów statystycznych występujących w zebranych danych. Matematyczne modelowanie trendów i analiza statystyczna szeregów czasowych jest podstawą większości metod prognozowania statystycznego stosowanego w wielu dziedzinach od meteorologii po giełdową analizę techniczną.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebiegać

potocznie: spędzić pewien czas na bieganiu

czasownik niedokonany (dk. przebiec, przebiegnąć)

(1.1) przebywać daną drogę biegiem

(1.2) postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się

(1.3) będąc w ruchu, biegiem przemieścić się z jednego punktu na drugi

(1.4) o linii, trasie: prowadzić przez coś, być wytyczonym gdzieś, ciągnąć się dokądś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebieganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebiegać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebiegle

przysłówek

(1.1) w sposób przebiegły, podstępnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebieglej

stopień wyższy od przysłówka: przebiegle

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przebiegły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebiegnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebiegnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebiegłość

→ przebiegły

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przebiegły

Patrz:przebiegły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebiegły

umiejący wykorzystać sytuację dla swojej korzyści, niedający się oszukać ani wykorzystać; cwany

przymiotnik

(1.1) postępujący chytrze, przemyślnie

forma czasownika.

(2.1) 3 os., lm., ż. od: przebiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebrać)

(1.1) przerzucać, przekładać jakieś rzeczy

(1.2) poruszać ciągle nogami lub palcami

(1.3) wybrzydzać, grymasić, nie móc zdecydować się

(1.4) oczyszczać coś drobnego

(1.5) zmieniać komuś ubranie

(1.6) dobierać komuś kostium, przebranie

czasownik zwrotny niedokonany przebierać się (dk. przebrać się)

(2.1) zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

(2.2) zakładać kostium, przebranie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebieracz

robotnik w zakładzie kopalnianym, ręcznie wzbogacający urobek przez usuwanie okruchów skały płonnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieraczka

kobieta pracująca w zakładzie kopalnianym, ręcznie wzbogacająca urobek przez usuwanie okruchów skały płonnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieralnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce w którym można zmienić ubranie

Przebieralnia – specjalnie wydzielone pomieszczenie, w którym można w odosobnieniu przebrać się w odpowiedni strój. Można je spotkać w miejscach wymagających zmiany ubrania, takich jak pływalnie czy plaże. Mogą być podzielone na damskie i męskie lub koedukacyjne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebierańcowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z przebieraniem się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebierać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebieraniec

potocznie: człowiek występujący w kostiumie, masce; człowiek przebrany za kogoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba występująca w kostiumie upodabniającym ją do kogoś, czasem w masce

(1.2) pot. żart. o człowieku niestandardowo, śmiesznie ubranym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebieranka

potocznie: przebieranie się za kogoś, ubieranie się w stroje innej osoby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zmiana stroju w celu przebrania się za kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebierankowy

→ przebieranka

Patrz:przebieranka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieżka

krótki bieg rozluźniający mięśnie, będący częścią treningu lub rozgrzewki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieżnie

→ przebieżny

Patrz:przebieżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebieżny

dawniej: pobieżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebić)

(1.1) robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot

(1.2) robić przejście w jakiejś przeszkodzie

(1.3) przedostawać się przez grubą warstwę

(1.4) pokazywać lepsze walory, zdolności, umiejętności

(1.5) dawać wyższą korzyść od uprzednio oferowanej

(1.6) karc. bić kartę starszą od niej

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przebić)

(2.1) być widocznym przez jakąś przesłonę

(2.2) dawać się odbierać zmysłem, czuć w tle

(2.3) dawać się odczuć (jako emocja)

czasownik zwrotny niedokonany przebijać się (dk. przebić się)

(3.1) przebijać samego siebie

(3.2) przebijać jeden drugiego

(3.3) ulegać przebiciu

(3.4) przedostawać się, pokonując przeszkody

(3.5) robić przekop, otwór, aby dostać się gdzieś

(3.6) zdobywać karierę, popularność

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebijacz

urządzenie do tworzenia otworów, np. dziurownik, perforator

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebijak

narzędzie kowalskie, blacharskie i murarskie do przebijania otworów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebinda

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebindowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebiórka

środowiskowo: przebranie się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebiśnieg

roślina cebulkowa należąca do rodziny amarylkowatych, o równowąskich liściach i mlecznobiałych kwiatach zakwitających wczesną wiosną, pochodząca z Europy; śnieżyczka przebiśnieg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, nazwa systematyczna|Galanthus nivalis|L.|ref=tak.

- Śnieżyczka przebiśnieg – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych,
- Przebiśnieg (system rozpoznania i zakłócania) – polski system przeznaczony do prowadzenia walki elektronicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebiśniegowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do przebiśniegów, wykonany z przebiśniegów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebitka

1. cienki papier używany przy pisaniu przez kalkę;
2. kopia dokumentu, zwłaszcza zrobiona przez kalkę;
3. pobicie atutem karty innego koloru;
4. w górnictwie: przekop łączący dwa biegnące równolegle wyrobiska;
5. w filmie: krótkie ujęcie, najczęściej zbliżenie, wmontowane do ujęcia podstawowego;
6. potocznie: nadwyżka ponad cenę podstawową

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienki papier dawniej używany do sporządzania kopii podczas pisania na maszynie

(1.2) kopia danego tekstu wykonana za pomocą odpowiedniego urządzenia

(1.3) pot. zysk wynikający ze sprzedaży towaru za wyższą cenę niż cena kupna

(1.4) pot. dodatkowe przejście pozwalające na komunikację między dwiema wydrążonymi w ziemi trasami

(1.5) pot. mały kolczyk umieszczany w pistolecie do przekłuwania uszu

(1.6) karc. pobicie karty już wcześniej pobitej

(1.7) film. krótkie ujęcie wmontowane do ujęcia podstawowego, pokazujące obraz na bliższym planie

(1.8) sport. w siatkówce: uderzenie w piłkę sprawiające, że piłka przelatuje nad siatką

(1.9) sport. w piłce nożnej: przejęcie od przeciwnika piłki lecącej w powietrzu w celu oddania gola

(1.10) daw. przetopienie monet i wybicie ich od nowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebitkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebodźcować

zadziałać na kogoś zbyt wieloma bodźcami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebodźcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebodźcować.

(1.2) uczucie obciążenia psychicznego spowodowane nadmiarem bodźców

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebodźcowywać

działać na kogoś zbyt wieloma bodźcami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebóg

wykrzyknik wyrażający zachwyt, zdumienie

wykrzyknik

(1.1) przest. …wyrażający zdziwienie, przerażenie, grozę itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebogaty

arcybogaty;
1. bardzo bogaty, zamożny;
2. obfitujący w coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. telew. coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

(1.2) sport. raptowny i niespodziewany atak na bramkę rywala wykonany przez jednego zawodnika, zakończony strzałem

Przebój, szlagier lub hit – popularny w określonym czasie utwór muzyczny lub piosenka. Określenie zazwyczaj odnosi się do muzyki rozrywkowej, lecz często znaczenie jego rozciąga się na muzykę poważną oraz na inne dziedziny sztuki, mówiąc na przykład o „przeboju filmowym” lub „kinowym”. Przebój muzyczny zwykle charakteryzuje się łatwo wpadającą w ucho melodią i jest wielokrotnie emitowany przez stacje radiowe, oraz osiąga wysoką sprzedaż. Choć istnieją ponadczasowe przeboje, których popularność zdaje się nie przemijać, to zasadniczo mamy tu do czynienia ze zjawiskiem okresowym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeboje

potocznie:
1. problemy związane z czymś lub z kimś;
2. zaskakujący, zabawny splot zdarzeń; numer, heca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebojowiec

zawodnik gier zespołowych dokonujący wielu przebojów w czasie gry, tzn. szybkich efektownych ataków na bramkę przeciwnika zakończonych strzałem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebojowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przebojowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeboksować

spędzić pewien czas na boksowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebolały

pogodzić się ze stratą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeboleć

pogodzić się ze stratą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebolewać

1. przezwyciężać ból, przestawać cierpieć;
2. dawniej: przeżywać pewien okres w bólu, cierpieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebookować

[czytaj: przebukować] zmienić szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebukować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebookowywać

[czytaj: przebukowywać] zmieniać szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebukowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeborowo

Przeborowo – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeborowywać

borując, robić w czymś otwór na wylot

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebóść

1. o zwierzętach: przebić rogami;
2. przebić czymś ostrym; przekłuć, przeszyć;
3. spowodować nagłe nieprzyjemne odczucie; przeszyć;
4. przebóść się - przebić siebie samego czymś ostrym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebóstwiać

przemieniać w bóstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebóstwić

przemienić w bóstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebóstwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. nadanie komuś lub czemuś pierwiastka boskiego, osiągnięcie cech bóstwa

Przebóstwienie (gr. theosis (θέωσης), theopoiesis) − pojęcie występujące zwłaszcza w prawosławnej teologii apofatycznej; określa dobrowolne dopuszczenie człowieka przez Boga do współudziału w Jego życiu i boskiej naturze drogą pewnego uczestnictwa przez podobieństwo.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebrać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebierać)

(1.1) dokonany od|przebierać.

czasownik zwrotny dokonany przebrać się (ndk. przebierać się)

(2.1) dokonany od|przebierać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebranżowienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana branży prowadzonej działalności

(1.2) środ. LGBT zmiana orientacji seksualnej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebrasowywać

w żeglarstwie: zmieniać ustawienie żagli rejowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebrno

Przebrno (niem. Pröbbernau) – część miasta Krynica Morska, w województwie pomorskim, położona na Mierzei Wiślanej, nad Zalewem Wiślanym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przebronowywać

1. spulchniać ziemię broną, bronować powtórnie;
2. spędzać pewien czas na bronowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebrzęczeć

przefrunąć z brzękiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebrzydły

1. budzący wstręt, niechęć; obrzydliwy, wstrętny, ohydny;
2. taki, który się znudził, znużył, obrzydł; obrzydły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebudowa

rzeczownik odczasownikowy, rodzaj żeński

(1.1) dokonywanie zmian w budowie danego obiektu

(1.2) zmiana w celu poprawy czegoś

Przebudowa – wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów technicznych i eksploatacyjnych w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przebudować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebudowywać)

(1.1) zmienić gruntownie budowlę

(1.2) przekształcić w nową postać

czasownik zwrotny dokonany przebudować się (ndk. przebudowywać się)

(2.1) zostać przebudowanym

(2.2) przebudować swoje lokum

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebudowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebudować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebudowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebudowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebukować

zmienić szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebookować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zmienić rezerwację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebukowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana rezerwacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebukowywać

zmieniać szczegóły rezerwacji miejsca w pociągu, samolocie, hotelu itp.; przebookowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebukowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebukowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebumblowywać

potocznie: spędzać pewien czas na bumblowaniu, próżnowaniu; przebalowywać, przebumelowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebumelowywać

potocznie: spędzać pewien czas na bumblowaniu, próżnowaniu; przebalowywać, przebumblowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebywać)

(1.1) dokonany od|przebywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebyt

dawniej:
1. przebywanie, mieszkanie, zostawanie gdzieś przez pewien czas;
2. przejście, przeprawa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. przebywanie, mieszkanie, zostawanie gdzieś przez pewien czas

(1.2) stpol. przejście, przeprawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przebytek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. mieszkanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebyć)

(2.1) pokonywać określoną trasę, drogę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przebywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebłądzać

spędzać czas na błądzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebłagać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przebłagiwać)

(1.1) wyjednać przebaczenie błaganiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebłagalnia

wieko skrzyni Arki Przymierza

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebłagalny

mający na celu przebłaganie; przepraszający

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebłaganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyjednanie przebaczenia błaganiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebłagiwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przebłagać)

(1.1) niedokonany od|przebłagać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przebłyskać

rzadko: przebłyskiwać;
1. stawać się widocznym na chwilę;
2. pojawiać się w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błyskać spod czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebłyskiwać

przebłyskać;
1. stawać się widocznym na chwilę;
2. pojawiać się w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błyskać spod czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przebłysnąć

1. stać się widocznym na chwilę;
2. zaistnieć w czyjejś świadomości nagle i na krótko;
3. błysnąć spod czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeć

1. wywierać nacisk na coś
2. posuwać się, wznosić się w górę gwałtownie
3. wstrzymując oddech, napinać mięśnie brzucha, aby wywołać ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej
4. przenośnie:
a) pobudzać do czegoś
b) usilnie dążyć do czegoś

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) posuwać się z wysiłkiem, gwałtownie naprzód lub w górę

(1.2) przen. usilnie do czegoś dążyć, forsować coś

(1.3) med. napinać mięśnie, wywołując ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznej, najczęściej podczas porodu

(1.4) stpol. zapierać się, nie przyznawać się do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeca

gwarowo lub potocznie: przecież; dyć

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przecież

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecedzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecedzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecedzić

czasownik dokonany (ndk. przecedzać)

(1.1) przepuścić płyn przez sito, sączek itp. w celu oczyszczenia go lub oddzielenia części stałych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecena

wprowadzenie niższej ceny niż poprzednia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. ekon. obniżenie ceny sprzedaży towaru

Przecena (ang. discount) – obniżka ceny towaru lub usługi, który wcześniej był oferowany po wyższej cenie. Przecena może być skutkiem chęci szybszego pozbycia się towaru, który nie sprzedawał się dobrze po wyższej cenie, w celu uwolnienia miejsca w sklepie i magazynie na nowe towary lub z powodu stwierdzenia wad fabrycznych oferowanych produktów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeceniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przecenić)

(1.1) obniżać cenę towaru

(1.2) zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecenianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeceniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecenić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeceniać)

(1.1) dokonany od|przeceniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecenowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeceną, dotyczący przeceny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecentrować

środowiskowo: ustawić oś obrotu koła rowerowego przez naciąganie i luzowanie szprych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecentrowywać

środowiskowo: ustawiać oś obrotu koła rowerowego przez naciąganie i luzowanie szprych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechadzka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chodzenie dla relaksu, wypoczynku

Przechadzka (ros. Прогулка, Progulka) – rosyjski melodramat z 2003 roku w reżyserii Aleksieja Uczitiela.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przechadzkowy

→ przechadzka

Patrz:przechadzka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecharakteryzowywać

1. zmieniać komuś charakteryzację;
2. przecharakteryzowywać się - zmieniać sobie charakteryzację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecharsły

przymiotnik

(1.1) śrpol. osłabiony, zmęczony

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechędożać

dawniej: przeczyszczać, uprzątać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechera

1. człowiek chytry, przebiegły; spryciarz, krętacz, obłudnik;
2. człowiek lubiący się sprzeczać; przekora

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub żeński

(1.1) daw. krętacz, szachraj

(1.2) daw. kłótnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecherny

→ przechera

Patrz:przechera

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechlapane

potocznie: kiepski, nieudany, np. przechlapany dzień

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechlapany

potocznie: kiepski, nieudany, np. przechlapany dzień

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechlewać

1. wydawać pieniądze na pijaństwo;
2. spędzać pewien czas na piciu alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechlewko

- Przechlewko – wieś kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo
- Przechlewko – osada leśna kaszubska w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo

#### Źródła:

Wikipedia

# Przechlewo

wieś w Polsce

Przechlewo (niem. Prechlau, kaszub. Przechlewò) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, w gminie Przechlewo, przy trasie linii kolejowej Miastko-Człuchów (obecnie zawieszonej). Siedziba gminy Przechlewo.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Wieś królewska starostwa człuchowskiego w województwie pomorskim w drugiej połowie XVI wieku.

Wieś słynąca głównie z rozwiniętej bazy turystycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przechlewski

przymiotnik od: Przechlewo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechód

- przechód – rodzaj płytko wciętej przełęczy
- Przechód – wieś w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Sosnówka
- Przechód – wieś w woj. opolskim, w pow. nyskim, w gminie Korfantów
- Przechód – wysoki próg skalny w Dolinie Małej Łąki w Tatrach Zachodnich

- Przechód – gromada w powiecie niemodlińskim
- Przechód – gromada w powiecie włodawskim

#### Źródła:

Wikipedia

# Przechodka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. rzad. pot. przejście między kamienicami z jednej ulicy na drugą

(1.2) wulg. przest. prostytutka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechodni

osoba idąca ulicą, chodnikiem

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, przez który się przechodzi

(1.2) otrzymywany kolejno przez różne osoby

(1.3) mający nie trwać stale; taki, który się zakończy

(1.4) będący etapem pewnego procesu między jego początkiem a końcem

(1.5) wędrujący z jednego miejsca w inne, niemający stałego miejsca pobytu

(1.6) przest. mający przebywać tymczasowo w jakimś miejscu

(1.7) gram. o czasowniku: posiadający formy strony biernej

(1.8) mat. log. o relacji: taki, że jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi również dla pary (x,z)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przest. osoba idąca chodnikiem lub ulicą

forma rzeczownika.

(3.1) D. i B. lm. od przechodzień

forma przymiotnika.

(4.1) M. i W. lm. mos. od przechodny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechodniość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przechodnie

(1.2) gram. cecha czasownika przechodniego;

- czasownik przechodni i czasownik nieprzechodni (językoznawstwo)
- przechodniość (gramatyka)
- relacja przechodnia (matematyka)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przechodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechodzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechodzić

spędzić pewien czas na chodzeniu

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przejść)

(1.1) przebywać jakąś drogę

(1.2) przekraczać coś w poprzek

(1.3) mijać określone obiekty

(1.4) minąć w czasie, stawać się przeszłością

(1.5) być przekazywanym, krążyć między obiektami lub osobami

(1.6) przeżywać coś

(1.7) przedostawać się, przenikać przez coś

(1.8) zmieniać system, w jakim się coś robi (zwykle w formie dokonanej)

(1.9) zmieniać stan

(1.10) o propozycji: zostać zatwierdzoną

(1.11) o linii, szosie, szlaku: znajdować się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechodzień

osoba idąca ulicą, chodnikiem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba idąca ulicą lub chodnikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechodzony

spędzić pewien czas na chodzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechów

dawniej: przechowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechowalnia

budynek lub pomieszczenie do przechowywania czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie służące do przechowywania przedmiotów, np. bagażów podróżujących

Łódzka Piwnica Artystyczna „Przechowalnia” – scena artystyczna (m.in. kabaretowa) w Łodzi, założona w 1995 roku, była to wtedy jedyna scena kabaretu literackiego w Polsce, oprócz krakowskiej Piwnicy pod Baranami. Jest prowadzona przez małżeństwo Andrzeja Poniedzielskiego i Elżbietę Adamiak.

Comiesięczną scenę kabaretową prowadzi tam Artur Andrus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przechowalnictwo

dział przemysłu spożywczego zajmujący się przechowywaniem płodów rolnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przechowalniczy

związany z przechowywaniem, dotyczący przechowalnictwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechowalnik

specjalista w zakresie przechowywania żywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechowalność

okres, w ciągu którego żywność zachowuje określone właściwości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przechowalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechowawca

osoba przyjmująca coś na przechowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechowawczyni

→ przechowawca

Patrz:przechowawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przechować)

(1.1) chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu

(1.2) trzymać kogoś w ukryciu

(1.3) chronić coś przed zapomnieniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechowywać.

Przechowywanie informacji jest jednym z trzech podstawowych procesów pamięciowych obok zapamiętywania i zapominania, rozróżnianych w klasycznym podejściu psychologicznym. Podział ten jest nieadekwatny do dzisiejszej wiedzy z zakresu psychologii poznawczej. Wyróżnia się więcej faz procesu pamięciowego, w których "przechowywanie informacji" nie ma ściśle sprecyzowanego znaczenia i może dotyczyć zarówno "kodowania informacji" jak ich "rekodowania" w pamięci, a także klasycznego przechowywania tych informacji. Niniejszy artykuł dotyczy tego ostatniego zjawiska.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przechrypiać

dawniej o ochrypłym okrzyku: przebrzmiewać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechrzcić

1. ochrzcić kogoś w nowym obrządku;
2. nadać czemuś inną nazwę, zmienić komuś imię lub nazwisko

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) pot. zmienić komuś lub czemuś imię lub nazwę

czasownik zwrotny dokonany przechrzcić się (ndk. brak)

(2.1) pot. zmienić swoje imię lub przydomek

(2.2) rel. zmienić swój obrządek / wyznanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechrzta

dawniej: mężczyzna, który zmienił wiarę, neofita

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ktoś, kto zmienił wyznanie, (zwł. na katolicyzm)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechuj

wulgarnie: ktoś wyjątkowo sprytny, wybitny, imponujący (używane ironicznie lub z przesadą)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wulg. ktoś o zadziwiających umiejętnościach lub zadziwiający zachowaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechwalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przechwalić)

(1.1) pot. chwalić przesadnie; wyolbrzymiać zalety

czasownik zwrotny niedokonany przechwalać się

(2.1) chwalić się przesadnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechwalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechwalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechwała

dawniej: przechwałka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechwyt

1. w niektórych grach zespołowych: przechwycenie piłki zawodnikowi przeciwnej drużyny;
2. wykrycie nieprzyjacielskiego obiektu latającego w celu zaatakowania go i zniszczenia;
3. miara oddziaływania określonej elektrody X w stosunku do innej elektrody Y na pole elektryczne w pobliżu elektrody Z

Przechwyt – w koszykówce jest zapisywany wtedy, gdy aktywna, agresywna postawa gracza / graczy obrony powoduje wejście w posiadanie żywej piłki przez zespół broniący. Przechwyt jest zawsze połączony ze stratą zespołu ataku. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy gracz zespołu wygrywa rzut sędziowski na początku pierwszej kwarty meczu. Zależność ta jest jednostronna, nie każda strata piłki musi się wiązać z przechwytem, są to tak zwane błędy niewymuszone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przechwytywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechwytywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechyla

miejsce na zboczu góry; pochyłość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechylenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przechylić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechylić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przechylać)

(1.1) dokonany od|przechylać.

czasownik zwrotny dokonany przechylić się (ndk. przechylać się)

(2.1) dokonany od|przechylać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przechył

odchylenie statku lub samolotu od położenia normalnego przy ruchu dookoła osi wzdłużnej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odchylenie się budowli lub jej elementu

(1.2) odchylenie się pojazdu, statku, samolotu itp. od ich naturalnego położenia

(1.3) przesadne skłonienie się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przechyłka

przechylenie toru do wewnątrz na odcinku łukowym przez ułożenie szyn toru zewnętrznego na nieco wyższym poziomie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechyłomierz

przyrząd do określania kąta przechyłu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechyłowy

→ przechył

Patrz:przechył

#### Źródła:

SJP.pl

# Przechłostać

1. wielokrotnie uderzyć batem, rózgą;
2. środowiskowo: przejechać jakąś trasę w sposób szkodliwy dla samochodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przecinać)

(1.1) dokonany od|przecinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciąg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciągać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciągnąć)

(1.1) powodować za pomocą ciągnięcia, że coś przedostaje się, przechodzi przez coś na inną stronę

(1.2) zmieniać położenie czegoś, ciągnąc to

(1.3) przedłużać czas trwania czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przeciągać się (dk. przeciągnąć się)

(2.1) wyciągać swoje członki w boki lub do góry

(2.2) trwać za długo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciągacz

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciągadło

narzędzie do przeciągania - obróbki plastycznej polegającej na zmianie kształtu lub wielkości poprzecznego przekroju przedmiotu przeciąganego przez otwór tego narzędzia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągać.

(1.2) rozciąganie swojego ciała w boki lub do góry w celu okazania senności

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciągarka

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciąglej

stopień wyższy od przysłówka: przeciągle

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciąglejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeciągły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciągnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeciągać)

(1.1) zob. przeciągać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciągnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciągnąć.

Przeciągnięcie – w aerodynamice lotniczej – zjawisko znacznego, gwałtownego spadku siły nośnej i gwałtownego przyrostu oporu aerodynamicznego, na skutek zbyt dużego kąta natarcia skrzydła – ściślej przekroczenia krytycznego kąta natarcia skrzydła. Towarzyszy temu na ogół wystąpienie chwilowej, częściowej lub całkowitej utraty sterowności.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciągowy

→ przeciąg

Patrz:przeciąg

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciągłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciągłe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciągły

długo trwający, przewlekły

przymiotnik

(1.1) trwający dłuższy czas, zwykle dłużej niż to było przewidywane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciążalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciążalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciążalny

mogący zostać przeciążonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciążenie

Przeciążenie, nadważkość – stan, w jakim znajduje się ciało poddane działaniu sił zewnętrznych innych niż siła grawitacji, których wypadkowa powoduje przyspieszenie inne niż wynikające z siły grawitacji. Przyjęto wyrażać przeciążenie jako wielokrotność standardowego przyspieszenia ziemskiego. Tak zdefiniowane przeciążenie jest wektorem, mającym kierunek i zwrot.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciążeniowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeciążeniem, dotyczący przeciążenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciążyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeciążać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecie

ekspresywnie: przecież; wszakże

partykuła

(1.1) daw./przest. przecież

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lm. oznajm. ter. od: przeć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność przecinania

(1.2) przecięte miejsce

(1.3) miejsce, w którym coś się z czymś krzyżuje

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecieczony

taki, który przeciekł (przecieknął); przeciekły, przecieknięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność

(1.2) miejsce, w którym następuje wypływ cieczy lub uchodzenie gazu

(1.3) przen. niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciekać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przeciec, przecieknąć)

(1.1) przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności

(1.2) cieknąc, przenikać przez coś

(1.3) wydostawać się mimo zakazu; być nieoficjalnie ujawnianym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciekawy

potocznie: bardzo ciekawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecieknięty

taki, który przeciekł; przecieczony, przeciekły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciekły

taki, który przeciekł; przecieczony, przecieknięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecier

gęsta masa otrzymana z przetartych owoców, warzyw lub innego pożywienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. gęsta, półpłynna masa uzyskana z roztartych produktów, np. warzyw, owoców, ziaren

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetrzeć)

(1.1) ścierać z grubsza wierzchnią warstwę czegoś papierem ściernym

(1.2) usuwać zanieczyszczenia trąc szmatką

(1.3) robić przecier, rozcierając warzywa lub owoce

(1.4) ciąć kłodę na deski

czasownik zwrotny niedokonany przecierać się

(2.1) być przecieranym (1.3-4)

(2.2) o niebie: rozchmurzać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecieracz

1. przyrząd z sitem, przez które przeciska się składniki spożywcze i surowce; przecierak;
2. narzędzie do usuwania brudu i wilgoci z lufy; przecierak;
3. osoba robiąca coś jako pierwsza, będąca pionierem w jakiejś dziedzinie, np. przecieracz szlaków;
4. model urządzenia będący wzorem dla następnych urządzeń;
5. środowiskowo: osoba, która przebywa trasę wyścigu jako pierwsza, by przygotować ją dla zawodników;
6. część kombajnu do usuwania z roślin nadmiaru ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecieraczka

1. narzędzie do przecierania owoców i warzyw w celu uzyskania jednolitej masy; przecieracz, przecierak;
2. narzędzie do wygładzania ścian, podłóg, sufitów itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecierak

1. przyrząd z sitem, przez które przeciska się składniki spożywcze i surowce; przecieracz;
2. kluska ze startych ziemniaków, jaj i mąki;
3. stalowa listwa z ostrym brzegiem do zgarniania farby w procesie drukowania; ścierak, rakla, rakiel;
4. narzędzie do usuwania brudu i wilgoci z lufy; przecieracz;
5. środowiskowo: pojazd, którym jedzie się trasą wyścigu, by przygotować ją dla zawodników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecierać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecieranka

przecierka;
1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecierek

1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw; przecieranka;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy; przecieranka;
3. usuwanie wierzchniej warstwy przedmiotów poprzez pocieranie;
4. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
5. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
6. wyrównywanie powierzchni poprzez nałożenie cienkiej warstwy jakiejś substancji;
7. cienka warstwa substancji, którą wyrównano jakąś powierzchnię;
8. wcierka;
a) tworzenie szkicu przedmiotu poprzez położenie na nim kartki i zamazanie jej ołówkiem;
b) szkic przedmiotu utworzony w ten sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecierka

1. potrawa w postaci półpłynnej masy powstałej z przetartych owoców lub warzyw; przecieranka;
2. ozdoba powstała poprzez pocieranie powierzchni danego przedmiotu w celu usunięcia jego wierzchniej warstwy; przecieranka;
3. usuwanie wierzchniej warstwy przedmiotów poprzez pocieranie;
4. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
5. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś; obcierka, przycierka;
6. wyrównywanie powierzchni poprzez nałożenie cienkiej warstwy jakiejś substancji;
7. cienka warstwa substancji, którą wyrównano jakąś powierzchnię;
8. wcierka;
a) tworzenie szkicu przedmiotu poprzez położenie na nim kartki i zamazanie jej ołówkiem;
b) szkic przedmiotu utworzony w ten sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecierowy

→ przecier, np. zupa przecierowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecieszyn

Przecieszyn – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Brzeszcze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciętna

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętniacha

człowiek przeciętny, niewyróżniający się niczym szczególnym; przeciętniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciętniacki

→ przeciętniak

Patrz:przeciętniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciętniactwo

niewyróżnianie się, bycie zwykłym, pospolitym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pogard. pot. bycie przeciętnym, zwykłym, nieszczególnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętniaczka

zwykła, przeciętna kobieta, pracownica; średniaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. pot. kobieta przeciętna

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lp. od: przeciętniaczek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętniak

potocznie: człowiek niezbyt interesujący

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. lekcew. albo pogard. osoba mało interesująca, przeciętna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętnie

przysłówek

(1.1) tak jak zwykle, bez zaangażowania

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciętnieć

stawać się przeciętnym, typowym, pospolitym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciętniej

stopień wyższy od przysłówka: przeciętnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciętniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeciętny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciętniutki

zdrobnienie od: przeciętny

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: przeciętny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętność

→ przeciętny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, kto jest przeciętny; cecha tego, co jest przeciętne

Patrz:przeciętny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciętny

1. niewyróżniający się, zwykły, typowy, pospolity;
2. w matematyce: o wartości średniej

przymiotnik

(1.1) niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

(1.2) stat. reprezentatywny, typowy

(1.3) pot. banalny, nieskomplikowany, prosty

(1.4) mat. będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecież

partykuła

(1.1) …mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecinać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciąć)

(1.1) dzielić na części ostrym narzędziem

(1.2) przerywać ciągłość jakiejś powierzchni

(1.3) o linii, drodze: przebiegać w poprzek

(1.4) gwałtownie kończyć (np. dyskusję, ciszę)

(1.5) uznawać zakład za zawarty, przez symboliczne "przecięcie" przez świadka połączonych dłoni osób zakładających się

czasownik zwrotny niedokonany przecinać się (dk. przeciąć się)

(2.1) o drogach, trasach, szlakach, liniach, itp.: krzyżować się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecinak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd kowalski uderzany młotem podczas kucia, służący do nacinania bądź rozcięcia rozgrzanego metalu

(1.2) techn. przyrząd ślusarski o utwardzonym ostrzu do kształtowania na zimno

(1.3) techn. odmiana noża tokarskiego używana do cięcia prętów

(1.4) bud. narzędzie do wykuwania zagłębień w murze i kruszenia litych materiałów budowlanych

Przecinak – narzędzie w kształcie zaostrzonego jednostronnie, metalowego pręta, które służy do kucia bądź przecinania poprzez uderzenie młotkiem w jego tępy koniec.

Używany w ręcznej obróbce metalu, budownictwie, górnictwie oraz kamieniarstwie do łupania albo cięcia materiałów budowlanych lub drążenia otworów w skale. W zależności od przeznaczenia może mieć różne rozmiary oraz różny kształt ostrza. W przypadku małych przecinaków obsługiwanych jedną ręką stosuje się na tępym końcu gumowe lub wykonane z tworzywa zabezpieczenie dłoni przed uderzeniem ześlizgującego się z przecinaka młotka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przecinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przecinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecinek

",":
1. znak interpunkcyjny rozdzielający zdania, wyrażenia wtrącone, skostniałe zwroty, równoważniki zdań i człony zdania pojedynczego;
2. w ułamkach dziesiętnych: znak graficzny oddzielający całości od części dziesiętnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

(1.2) w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego

(1.3) pot. przekleństwo, wulgaryzm

Przecinek – jeden z najczęściej używanych znaków interpunkcyjnych. Jego nazwa pochodzi od tego, że „przecina” on zdanie, czyli je rozdziela.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przecinka

droga powstała w lesie poprzez wycięcie drzew

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) droga w lesie powstała wskutek wycięcia drzew i krzewów

- przecinka

1. «wycięcie i usunięcie niektórych wschodzących młodych roślin, drzew w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju pozostałym»

2. «ścieżka powstała na skutek wycięcia drzew i krzewów w gęstych drzewostanach»

3. «krótki chodnik poprzeczny łączący w kopalni dwa sąsiednie wyrobiska»

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przecinkować

stawiać przecinki, oddzielać przecinkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecinkowanie

stawiać przecinki, oddzielać przecinkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecinkowaty

podobny do przecinka, przypominający kształtem łukowo wygiętą kreskę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecinkowiec

owad z rodziny tarczników, szkodnik drzew i krzewów owocowych; skorupik jabłoniowy

Przecinkowce (łac. Vibrio) – rodzaj bakterii Gram-ujemnych z rodziny Vibrionaceae. Są względnie beztlenowe, mają wygięty kształt (stąd ich nazwa). Niektóre gatunki są chorobotwórcze dla zwierząt (głównie dla ludzi i ryb), np. przecinkowiec cholery (Vibrio cholerae). Są ruchliwe, przeważnie mają jedną wić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przecinkoza

stosowanie w pisanym tekście zbyt wielu przecinków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. siostra pradziadka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecisk

1. w budownictwie: wbicie rury w ziemię i oczyszczenie jej za pomocą sprężonego powietrza;
2. dawniej: przeciskanie, przeciśnięcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciskać

czasownik niedokonany

(1.1) przesuwać, przekładać coś poprzez coś innego (najczęściej ciasnego, zwartego)

czasownik zwrotny niedokonany przeciskać się

(2.1) z trudem przedostawać się przez jakieś wąskie miejsce

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciskać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciskowy

→ przecisk

Patrz:przecisk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecisnąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeciskać)

(1.1) dokonany od|przeciskać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciszów

wieś w Polsce

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie małopolskim;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciszowski

przymiotnik od: Przeciszów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciw

przyimek

(1.1) … używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem

(1.2) … używany do określenia celu działania czegoś

(1.3) … używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciw-

przedrostek

(1.1) …łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciw-Historia

nurt w badaniach historycznych skupiający się na opisywaniu mechanizmów historycznych z perspektywy zwykłego człowieka lub grup społecznych; przeciwhistoria

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwaidsowy

[czytaj: przeciwejtsowy lub przeciwejcsowy] zwalczający AIDS; antyaidsowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwakustyczny

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; antyakustyczny, przeciwdźwiękowy, przeciwhałasowy, antyhałasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwalergiczny

zapobiegający alergii; antyalergiczny, antyuczuleniowy, przeciwuczuleniowy

przymiotnik

(1.1) med. przeciwdziałający alergii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwalkoholowo

→ przeciwalkoholowy

Patrz:przeciwalkoholowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwalkoholowy

skierowany przeciw alkoholizmowi; antyalkoholowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwanginowo

→ przeciwanginowy

Patrz:przeciwanginowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwanginowy

stosowany w leczeniu anginy, zapobiegający anginie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwartyleryjski

służący do walki z artylerią

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwastmatycznie

→ przeciwastmatyczny

Patrz:przeciwastmatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwastmatyczny

stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej

przymiotnik

(1.1) działający przeciw astmie, stosowany przeciw astmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwatak

w wojsku: przejście od walki obronnej do zaczepnej; kontratak, przeciwnatarcie, kontrnatarcie, przeciwuderzenie, kontruderzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwatomowy

zabezpieczający przed bronią atomową; antyatomowy, antynuklearny, przeciwjądrowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) chroniący przed niekorzystnym działaniem promieniotwórczości, zwłaszcza broni atomowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwawaryjny

zapobiegający awarii, uszkodzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwbakteryjnie

przysłówek

(1.1) w sposób zapobiegający rozwojowi bakterii

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwbakteryjny

chroniący przed bakteriami, zwalczający bakterie; antybakteryjny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw bakteriom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez bakterie, zapobiegający bakteriom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwbiegunkowy

zapobiegający biegunce, leczący biegunkę

przymiotnik

(1.1) działający przeciw biegunce, używany przy leczeniu biegunki, zapobiegający biegunce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwbieżność

1. poruszanie się w dwóch przeciwnych kierunkach;
2. przeciwstawność, sprzeczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwbieżne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwbieżny

1. poruszający się w dwóch przeciwnych kierunkach; wykorzystujący taki ruch jako podstawę działania;
2. przeciwstawny, sprzeczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwblask

obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki leżącym naprzeciwko Słońca, o większej jasności powierzchniowej niż sąsiednie obszary

Przeciwblask – obszar światła zodiakalnego w punkcie ekliptyki przeciwległym Słońcu, o jasności powierzchniowej większej niż jasność sąsiednich obszarów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwbodźcowy

→ przeciwbodziec; antybodźcowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwbodziec

antybodziec;
1. bodziec przeciwdziałający innemu bodźcowi;
2. czynnik o działaniu hamującym, powstrzymującym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwbólowy

uśmierzający, łagodzący ból, pomocny w leczeniu bólu; analgetyczny

przymiotnik

(1.1) zwalczający ból

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwburzowo

→ przeciwburzowy

Patrz:przeciwburzowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwburzowy

chroniący przed burzą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwbłoniczy

zapobiegający błonicy, leczący błonicę; przeciwdyfterytowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw błonicy, używany przy leczeniu błonicy, zapobiegający błonicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwcarski

przymiotnik

(1.1) występujący przeciwko carowi, sprzeciwiający się rządom cara

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwcellulitowo

→ przeciwcellulitowy

Patrz:przeciwcellulitowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwcellulitowy

przeciwdziałający powstawaniu cellulitu, likwidujący cellulit; antycellulitowy, antycellulitisowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwchemicznie

→ przeciwchemiczny

Patrz:przeciwchemiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwchemiczny

1. chroniący przed bronią chemiczną;
2. występujący przeciw wytwarzaniu lub używaniu broni chemicznej, np. protesty przeciwchemiczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwcholerycznie

→ przeciwcholeryczny

Patrz:przeciwcholeryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwcholeryczny

zapobiegający cholerze, leczący cholerę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwcholesterolowy

zapobiegający nadmiarowi cholesterolu w tkankach; antycholesterolowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwciąg

1. w lotnictwie: ciąg samolotu skierowany przeciwnie do kierunku ruchu w celu zmniejszenia jego prędkości;
2. w metalurgii: siła działająca przeciwnie do kierunku ciągnięcia obrabianego metalu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwciążowy

zapobiegający zajściu w ciążę; antykoncepcyjny

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający zapłodnieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwciało

białko osocza wytwarzane przez limfocyty, broniące organizm przed atakującymi drobnoustrojami chorobotwórczymi; immunoglobulina, antyciało

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

Przeciwciało, antyciało (określenie bliskoznaczne: immunoglobulina) – rodzaj białka wydzielanego przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzuje się ono zdolnością do swoistego wiązania antygenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwcierny

zapobiegający tarciu, powodujący zmniejszenie tarcia; antyfrykcyjny

przymiotnik

(1.1) techn. mający ograniczyć lub zapobiec tarciu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwciężar

obciążnik równoważący jednostronne obciążenie; przeciwwaga

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwciężarek

mały obciążnik równoważący jednostronne obciążenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwciśnienie

siła działająca w kierunku przeciwnym jakiemuś ciśnieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwcukrzycowy

zapobiegający cukrzycy, leczący cukrzycę

przymiotnik

(1.1) działający przeciw cukrzycy, używany przy leczeniu cukrzycy, zapobiegający cukrzycy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwczołgowy

przeznaczony do niszczenia czołgów

przymiotnik

(1.1) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdepresyjny

stosowany przeciwko depresji, leczący depresję; antydepresyjny, psychodepresyjny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw depresji, używany przy leczeniu depresji, zapobiegający depresji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdesantowo

→ przeciwdesantowy

Patrz:przeciwdesantowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdesantowy

stosowany przeciw wojskom desantowym

przymiotnik

(1.1) służący przeciwko desantowi, mający na celu zwalczanie desantu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdeszczowy

chroniący przed deszczem, np. płaszcz przeciwdeszczowy

przymiotnik

(1.1) służący do ochrony przed deszczem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdowód

dowód podważający domniemanie autentyczności lub zgodności z prawdą innego dowodu; kontrdowód

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdrganiowo

→ przeciwdrganiowy

Patrz:przeciwdrganiowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdrganiowy

zapobiegający drganiom

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdrgawkowy

zapobiegający drgawkom, leczący drgawki; antydrgawkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) działający przeciw drgawkom, używany przy leczeniu drgawek, zapobiegający drgawkom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdrobnoustrojowo

→ przeciwdrobnoustrojowy

Patrz:przeciwdrobnoustrojowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdrobnoustrojowy

zabijający komórki drobnoustrojów, hamujący wzrost komórek drobnoustrojów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdurowy

zapobiegający tyfusowi, stosowany przeciw tyfusowi; przeciwtyfusowy

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw durowi, używany przy leczeniu duru, zapobiegający durowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdyfterytowo

→ przeciwdyfterytowy

Patrz:przeciwdyfterytowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdyfterytowy

zapobiegający dyfterytowi, leczący dyfteryt; przeciwbłoniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdymny

chroniący przed dymem, zmniejszający wydzielanie dymu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdywersyjnie

→ przeciwdywersyjny

Patrz:przeciwdywersyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdywersyjny

służący do walki z dywersją, skierowany przeciw dywersji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdziałać

zapobiegać jakiemuś działaniu lub hamować jego rozwój

czasownik

(1.1) przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdziałanie

siła wywierana przez dane ciało materialne na inne ciało zgodnie z trzecią zasadą dynamiki; reakcja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwdziałać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwdziedzina

w matematyce: zbiór wartości funkcji

Przeciwdziedzina – dwuznaczne pojęcie matematyczne:

- drugi czynnik iloczynu kartezjańskiego, na którym określono relację dwuargumentową, znany też jako dziedzina prawostronna. W szczególności dla funkcji f:X\to Y przeciwdziedziną nazywa się zbiór Y.

- podzbiór powyższego zbioru: zbiór tych elementów, które są w danej relacji. W szczególności przeciwdziedzina funkcji to jej zbiór wartości, znany też jako jej obraz lub zapas.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwdźwiękowo

→ przeciwdźwiękowy

Patrz:przeciwdźwiękowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwdźwiękowy

wykorzystywany do tłumienia dźwięków; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwhałasowy, antyhałasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwepidemiczny

przeciwdziałający epidemii

przymiotnik

(1.1) zapobiegający, przeciwdziałający epidemiom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwepileptyczny

zapobiegający epilepsji, leczący epilepsję; przeciwpadaczkowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw epilepsji, używany przy leczeniu epilepsji, zapobiegający epilepsji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwerozyjny

1. zapobiegający erozji, chroniący przed erozją;
2. chroniący przed mechanicznym niszczeniem materiałów; antykorozyjny, przeciwkorozyjny, przeciwrdzewny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwerupcyjnie

→ przeciwerupcyjny

Patrz:przeciwerupcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwerupcyjny

zapobiegający erupcji, chroniący przed erupcją; przeciwwybuchowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwfaszystowski

przymiotnik

(1.1) nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwferment

przeciwciało wytwarzane przez organizm po wprowadzeniu do tkanek fermentu obcego gatunku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwfermentacyjnie

→ przeciwfermentacyjny

Patrz:przeciwfermentacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwfermentacyjny

zapobiegający fermentacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwfeudalny

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwgazowy

chroniący przed trującymi gazami

przymiotnik relacyjny

(1.1) chroniący przed trującymi gazami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgnilcowo

→ przeciwgnilcowy

Patrz:przeciwgnilcowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwgnilcowy

zapobiegający gnilcowi, leczący gnilec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwgnilność

→ przeciwgnilny

Patrz:przeciwgnilny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwgnilny

zapobiegający gniciu, chroniący przed gniciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwgorączkowy

zapobiegający gorączce, leczący gorączkę

przymiotnik

(1.1) farm. działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgośćcowy

stosowany przeciw gośćcowi, leczący gościec; przeciwreumatyczny, antyreumatyczny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw gośćcowi, używany przy leczeniu gośćca, zapobiegający gośćcowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgruźliczy

1. zapobiegający gruźlicy, leczący gruźlicę;
2. taki, w którym leczy się gruźlicę; ftyzjatryczny

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgrypowy

zwalczający grypę, zapobiegający grypie (np. szczepionka przeciwgrypowa); antygrypowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgrzybiczny

zapobiegający grzybicy; przeciwgrzybiczy, antygrzybiczny

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgrzybiczo

przysłówek

(1.1) w sposób skierowany przeciwko rozwojowi grzybicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwgrzybiczy

zapobiegający grzybicy; przeciwgrzybiczny, antygrzybiczny

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwgrzybowy

niszczący grzyby chorobotwórcze, zapobiegający ich występowaniu; grzybobójczy

przymiotnik

(1.1) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwhabsburski

przymiotnik

(1.1) skierowany przeciwko Habsburgom, wrogi Habsburgom

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwhałasowo

→ przeciwhałasowy

Patrz:przeciwhałasowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwhałasowy

antyhałasowy;
1. zmniejszający, likwidujący hałas; przeciwakustyczny, antyakustyczny, przeciwdźwiękowy;
2. mający na celu walkę z hałasem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwhistaminowo

→ przeciwhistaminowy

przysłówek

(1.1) w sposób blokujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

Patrz:przeciwhistaminowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwhistaminowy

zapobiegający przedostawaniu się histaminy z krwi do tkanek; antyhistaminowy

przymiotnik

(1.1) med. hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwhistoria

nurt w badaniach historycznych skupiający się na opisywaniu mechanizmów historycznych z perspektywy zwykłego człowieka lub grup społecznych; przeciw-historia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwhitlerowski

przymiotnik

(1.1) sprzeciwiający się hitleryzmowi, stojący w opozycji do hitleryzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwieństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwinfekcyjny

zapobiegający infekcji, leczący infekcję

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwinflacyjny

przeciwdziałający, zapobiegający inflacji; antyinflacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwiskrowo

→ przeciwiskrowy

Patrz:przeciwiskrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwiskrowy

służący do ochrony przed rozpryskującymi się iskrami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjad

substancja neutralizująca działanie toksyn, wytwarzana w organizmie po wpływem antygenów; antytoksyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjadowy

neutralizujący działanie jadów; antytoksyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjądrowo

→ przeciwjądrowy

Patrz:przeciwjądrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjądrowy

skierowany przeciw wytwarzaniu i stosowaniu broni jądrowej; antyatomowy, przeciwatomowy, antyjądrowy, antynuklearny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjagliczny

zapobiegający jaglicy, leczący jaglicę; przeciwjagliczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjagliczy

zapobiegający jaglicy, leczący jaglicę; przeciwjagliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjaskrowo

→ przeciwjaskrowy

Patrz:przeciwjaskrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwjaskrowy

zapobiegający jaskrze, stosowany przeciw jaskrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkamicowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kamicy, używany przy leczeniu kamicy, zapobiegający kamicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkamieniowy

przeciwdziałający osadzaniu się kamienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkandydat

kandydat strony przeciwnej; kontrkandydat

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkapitalistyczny

przymiotnik

(1.1) rzad. wrogi wobec kapitalizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkapotażowo

→ przeciwkapotażowy

Patrz:przeciwkapotażowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkapotażowy

zapobiegający kapotażowi, chroniący przed kapotażem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkaszlowy

zapobiegający kaszlowi, łagodzący kaszel

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kaszlowi, używany przy leczeniu kaszlu, zapobiegający kaszlowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkataralny

zwalczający katar; przeciwkatarowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw katarowi, używany przy leczeniu kataru, zapobiegający katarowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkatarowy

zwalczający katar; przeciwkataralny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw katarowi, używany przy leczeniu kataru, zapobiegający katarowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkatolicki

przymiotnik

(1.1) wrogi katolicyzmowi, działający na szkodę katolicyzmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkiłowo

→ przeciwkiłowy

Patrz:przeciwkiłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkiłowy

zapobiegający kile, leczący kiłę; przeciwsyfilisowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw kile, używany przy leczeniu kiły, zapobiegający kile

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwko

przyimek

(1.1) zob. przeciw.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkolizyjny

zapobiegający kolizji pojazdów; antykolizyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkolkowy

zapobiegający lub przeciwdziałający kolce; antykolkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkomarowo

→ przeciwkomarowy

Patrz:przeciwkomarowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkomarowy

stosowany w celu odstraszania komarów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkomunistyczny

przymiotnik

(1.1) rzad. skierowany przeciwko komunizmowi lub komunistom

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkonstytucyjnie

→ przeciwkonstytucyjny

Patrz:przeciwkonstytucyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkonstytucyjny

wymierzony przeciw konstytucji, dążący do obalenia konstytucji; antykonstytucyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkorozyjność

→ przeciwkorozyjny; antykorozyjność

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkorozyjny

chroniący przed niszczeniem metali lub ich stopów pod wpływem otaczającego środowiska; antykorozyjny, przeciwerozyjny, przeciwrdzewny

przymiotnik

(1.1) techn. mot. zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkorupcyjny

przymiotnik

(1.1) mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwkołtuński

zwalczający, piętnujący prostactwo, ciasnotę umysłową i małostkowość; antykołtuński, antymieszczański

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkradzieżówka

potocznie: urządzenie zabezpieczające pojazd przed kradzieżą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkradzieżowo

→ przeciwkradzieżowy

Patrz:przeciwkradzieżowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkradzieżowy

zapobiegający kradzieży, chroniący przed kradzieżą; antykradzieżowy

przymiotnik

(1.1) utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkrwotoczny

zapobiegający krwotokowi, hamujący krwotok

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krwotokom, używany przy leczeniu krwotoków, zapobiegający krwotokom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkryzysowo

→ przeciwkryzysowy

Patrz:przeciwkryzysowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkryzysowy

przeciwdziałający, zapobiegający kryzysowi; antykryzysowy

przymiotnik

(1.1) mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkrzepliwość

cecha czegoś przeciwdziałającego, zapobiegającego krzepnięciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkrzepliwy

przeciwdziałający, zapobiegający krzepnięciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkrzywicowy

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywiczy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkrzywiczny

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkrzywiczy

zapobiegający krzywicy, leczący krzywicę; przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywicowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw krzywicy, używany przy leczeniu krzywicy, zapobiegający krzywicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkurczowo

→ przeciwkurczowy

Patrz:przeciwkurczowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkurczowy

zapobiegający kurczom, łagodzący kurcze; przeciwskurczowy, przeciwspastyczny, antyspastyczny

przymiotnik

(1.1) med. farm. zapobiegający kurczom, leczący kurcze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwkurzowo

→ przeciwkurzowy

Patrz:przeciwkurzowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwkurzowy

chroniący przed kurzem, zapobiegający osadzaniu się kurzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwlawinowy

zapobiegający lawinom śnieżnym, chroniący przed lawinami śnieżnymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwległość

cecha czegoś znajdującego się po przeciwnej stronie czegoś, naprzeciw czegoś; naprzeciwległość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwległe; cecha tych, którzy są przeciwległi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwległy

znajdujący się po przeciwnej stronie czegoś, naprzeciw czegoś; naprzeciwległy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwlękowo

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwlękowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwlękowy

zmniejszający lub likwidujący lęk

przymiotnik

(1.1) o działaniu redukującym nasilenie lęku towarzyszącego różnym stanom chorobowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwlodowy

zapobiegający powstawaniu lodu, usuwający lód

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwlotniczy

przeznaczony do niszczenia samolotów nieprzyjaciela lub obrony przed ich nalotami

przymiotnik relacyjny

(1.1) służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwlotnik

żołnierz oddziału artylerii przeciwlotniczej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz wojsk obrony przeciwlotniczej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmalaryczny

zapobiegający malarii, leczący malarię

przymiotnik relacyjny

(1.1) działający przeciw malarii, używany przy leczeniu malarii, zapobiegający malarii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmeteorytowy

chroniący przed uderzeniami meteorytów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmgielność

→ przeciwmgielny

Patrz:przeciwmgielny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmgielny

umożliwiający, poprawiający widoczność w czasie mgły; przeciwmgłowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. przeciwmgłowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmgłowy

umożliwiający, poprawiający widoczność w czasie mgły; przeciwmgielny

przymiotnik

(1.1) taki, który umożliwia widoczność w czasie mgły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmiażdżycowy

zapobiegający miażdżycy, leczący miażdżycę

przymiotnik

(1.1) działający przeciw miażdżycy, używany przy leczeniu miażdżycy, zapobiegający miażdżycy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmigrenowo

→ przeciwmigrenowy

Patrz:przeciwmigrenowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmigrenowy

stosowany w leczeniu migreny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw migrenie, używany przy leczeniu migreny, zapobiegający migrenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmina

mina podziemna stosowana w obronie w celu zniszczenia min nieprzyjaciela; kontrmina

Chodnik przeciwminowy, chodnik kontrminowy – chodnik (podziemny korytarz) wykonywany przez obrońców w kierunku oblegającego ich przeciwnika w celu wykrycia i zniszczenia chodników minowych wykonywanych przez oblegających.

System chodników przeciwminowych składał się z chodnika wejściowego, często będącego galerią przeciwstokową, chodników głównych, odchodzących od niej promieniście w kierunku przedpola i chodników bocznych, w których umieszczano posterunki nasłuchowe bądź kontrminy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwminowo

→ przeciwminowy

Patrz:przeciwminowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwminowy

chroniący przed minami, przeznaczony do niszczenia min

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmolowy

chroniący przed molami, stosowany przeciwko molom; antymolowy

przymiotnik

(1.1) chroniący przed molami, zwalczający mole

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwmotyliczy

przeciwdziałający chorobie motyliczej (fascjolozie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmroźnie

→ przeciwmroźny

Patrz:przeciwmroźny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmroźny

zabezpieczający przed mrozem; przeciwmrozowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmrozowo

→ przeciwmrozowy

Patrz:przeciwmrozowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmrozowy

zabezpieczający przed mrozem; przeciwmroźny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwmuchowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który zwalcza muchy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwnadciśnieniowo

→ przeciwnadciśnieniowy

Patrz:przeciwnadciśnieniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnadciśnieniowy

zapobiegający nadciśnieniu, leczący nadciśnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnakrętka

zacisk nakrętki na śrubie, zabezpieczający nakrętkę mocującą przed odkręcaniem się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnapadowo

→ przeciwnapadowy

Patrz:przeciwnapadowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnapadowy

zapobiegający napadom rabunkowym lub padaczkowym; antynapadowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnarażeniowy

rzadko: chroniący przed działaniem jakiegoś szkodliwego czynnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnatarcie

kontratak, kontrofensywa;
1. natarcie wojsk, do którego przechodzi się bezpośrednio po odparciu ataku nieprzyjaciela;
2. odpowiedź na czyjś atak, mająca na celu przejęcie inicjatywy

Przeciwnatarcie (ang. strategic counter attack) – operacyjny (strategiczny) zwrot zaczepny wykonywany na włamującego się w głąb obrony przeciwnika; rodzaj natarcia przygotowywanego w toku działań obronnych, w czasie których broniący się wyczerpuje nacierającego, a jednocześnie gromadzi siły i w odpowiednim momencie uderza z zadaniem rozbicia głównego zgrupowania nacierających wojsk przeciwnika i przejęcia inicjatywy strategicznej, ewentualne przeniesienie działań na terytorium wroga. Jest przejawem aktywności w działaniach obronnych. Rodzaj strategicznej operacji zaczepnej prowadzonej z położenia obronnego, mającej na celu przejęcie inicjatywy i ewentualne przeniesienie działań na terytorium przeciwnika. To rodzaj natarcia, na wyższym szczeblu dowodzenia, do którego przechodzi się bezpośrednio z bitwy obronnej w celu ostatecznego rozbicia nieprzyjaciela, osłabionego w toku przeprowadzonego przez niego natarcia. Polega ono na przejściu do działań zaczepnych większości sił prowadzących dotychczas operację obronną. Przejście do przeciwnatarcia oznacza zmianę dotychczasowego charakteru prowadzonych działań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwnerwicowo

→ przeciwnerwicowy

Patrz:przeciwnerwicowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnerwicowy

stosowany w leczeniu nerwicy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw nerwicy, używany przy leczeniu nerwicy, zapobiegający nerwicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwnica

wieś w Polsce

Przeciwnica – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Oborniki.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwniczka

1. rywalka w walce sportowej;
2. kobieta występująca przeciwko komuś lub czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: przeciwnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwnie

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwny, odwrotny

(1.2) w drugą stronę

partykuła

(2.1) nawiązuje do jakiejś sytuacji lub opinii wprowadzając sąd polemiczny lub zaprzeczający w stosunku do wypowiedzianego wcześniej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwniejszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: przeciwny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwniemiecki

przeciwny Niemcom; antyniemiecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwniemiecko

przeciwny Niemcom; antyniemiecki

Patrz:przeciwniemiecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnik

1. rywal w walce sportowej;
2. ktoś występujący przeciwko komuś lub czemuś;
3. strona będąca w stanie wojny z kimś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. sport. także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

(1.2) ten, kto jest czemuś przeciwny

Przeciwnik, wróg, nieprzyjaciel – osoba, grupa osób (zorganizowana lub niezorganizowana), wojska lub siły paramilitarne, elementy narodowe lub sojusznicze, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania wymierzone przeciwko stronie przeciwnej i z którymi należy walczyć z użyciem, w razie konieczności, siły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwnikotynowy

pomagający w walce z nałogiem palenia papierosów ze względu na szkodliwość nikotyny; antynikotynowy, przeciwtytoniowy, antytytoniowy

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwność

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwne; cecha tych, którzy są przeciwni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwności

1. niepowodzenie, przeszkoda, trudność;
2. przestarzale: sprzeczność, kontrast, przeciwieństwo;
3. dawniej: sprzeciwianie się, opozycja

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwnowotworowy

zapobiegający nowotworom, stosowany przeciw nowotworom; antynowotworowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw nowotworom, używany przy leczeniu nowotworów, zapobiegający nowotworom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się naprzeciw czegoś

(1.2) skierowany w odwrotną stronę

(1.3) całkowicie różny

(1.4) niezgadzający się na coś

(1.5) mat. o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;

(1.6) log. stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;

(1.7) stpol. przykry

(1.8) o sprzecznych z kimś celach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwoblodzeniowo

→ przeciwoblodzeniowy

Patrz:przeciwoblodzeniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwoblodzeniowy

chroniący przed oblodzeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwobraz

zbiór wszystkich elementów dziedziny, które są odwzorowywane na elementy danego podzbioru przeciwdziedziny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mat. zbiór argumentów funkcji dla wartości z zadanego zbioru;

Przeciwobraz zbioru – pojęcie matematyczne, konkretniej teorii mnogości, związane z dowolną funkcją lub inną relacją dwuargumentową. Przeciwobrazy definiuje się dla podzbiorów przeciwdziedziny – dla funkcji f\colon X\to Y przeciwobrazy dotyczą dowolnego zbioru B\subseteq Y. Przeciwobraz zbioru B to zbiór wszystkich elementów dziedziny, które są odwzorowane na elementy B.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwobrzękowy

stosowany w leczeniu obrzęków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwodblaskowość

cecha czegoś chroniącego oczy przed odblaskiem, zapobiegającego odblaskowi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwodblaskowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwodblaskowy

chroniący oczy przed odblaskiem, zapobiegający odblaskowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwodleżynowy

zapobiegający odleżynom, leczący odleżyny; antyodleżynowy

przymiotnik

(1.1) med. zapobiegający powstawaniu odleżyn, używany podczas leczenia odleżyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwodmrożeniowy

zapobiegający odmrożeniom, stosowany przeciw odmrożeniom

przymiotnik

(1.1) działający przeciw odmrożeniom, używany przy leczeniu odmrożeń, zapobiegający odmrożeniom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwodpowiedź

w szermierce: działanie zaczepne po odparciu odpowiedzi rywala

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwodpryskowo

→ przeciwodpryskowy

Patrz:przeciwodpryskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwodpryskowy

eliminujący powstawanie odprysków; antyodpryskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwogniowy

1. odporny na działanie wysokich temperatur; ogniotrwały, ognioodporny, żaroodporny;
2. zapobiegający rozprzestrzenianiu się ognia; przeciwpożarowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwokrętowo

→ przeciwokrętowy

Patrz:przeciwokrętowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwokrętowy

służący do niszczenia okrętów wojskowych; antyokrętowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwolejowo

→ przeciwolejowy

Patrz:przeciwolejowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwolejowy

1. chroniący przed wyciekiem lub zapaleniem się oleju;
2. zapobiegający skażeniu środowiska w przypadku wycieku oleju

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwoślepieniowo

→ przeciwoślepieniowy

Patrz:przeciwoślepieniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwoślepieniowy

chroniący przed oślepieniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwospowo

→ przeciwospowy

Patrz:przeciwospowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwospowy

zapobiegający ospie, leczący ospę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpadaczkowy

zapobiegający padaczce, leczący padaczkę; przeciwepileptyczny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw padaczce, używany przy leczeniu padaczki, zapobiegający padaczce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpancerny

używany przeciw broni pancernej, przeznaczony do niszczenia opancerzonych celów

przymiotnik

(1.1) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

(1.2) mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpaństwowy

skierowany przeciwko interesom państwa; antypaństwowy, antykrajowy, antyrządowy, przeciwrządowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

(1.2) taki, który jest przejawem postawy przeciwpaństwowej (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpapieski

skierowany przeciwko papieżowi; antypapieski

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpara

dawniej: para wpuszczana do cylindra parowego z odwrotnej strony tłoka w celu zahamowania jego ruchu; kontrpara

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwparkinsonowy

przymiotnik

(1.1) med. farm. zwalczający chorobę Parkinsona

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwpartyzancki

występujący przeciwko partyzantce, partyzantom; antypartyzancki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpasożytniczo

→ przeciwpasożytniczy

Patrz:przeciwpasożytniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpasożytniczy

działający przeciw pasożytom, stosowany przy leczeniu chorób powodowanych przez pasożyty

przymiotnik

(1.1) o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpchelny

używany do zwalczania pcheł

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpelagrycznie

→ przeciwpelagryczny

Patrz:przeciwpelagryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpelagryczny

zapobiegający pelagrze, leczący pelagrę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpełzny

zapobiegający pełzaniu - powolnemu zwiększaniu się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpiechotny

przeznaczony do walki z piechotą, skierowany przeciw piechocie

przymiotnik

(1.1) wojsk. pomocny w walce z piechotą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpierwotniakowo

→ przeciwpierwotniakowy

Patrz:przeciwpierwotniakowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpierwotniakowy

działający przeciw pierwotniakom, stosowany przy leczeniu chorób powodowanych przez pierwotniaki

przymiotnik

(1.1) działający przeciw pierwotniakom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez pierwotniaki, zapobiegający pierwotniakom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpocisk

pocisk przeznaczony do zwalczania pocisków nieprzyjaciela; antypocisk, antyrakieta, przeciwrakieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpoczynać

dawniej: przeciwdziałać czyjemuś poczynaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpodkop

podkop utworzony przez oblężonych przeciw podkopom oblegających; kontraprosza

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwporażeniowy

zapobiegający porażeniu, leczący porażenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwporonnie

→ przeciwporonny

Patrz:przeciwporonny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwporonny

zapobiegający poronieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwporostowy

zapobiegający porastaniu, stosowany przeciw porastaniu, np. farby przeciwporostowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpoślizgowy

chroniący przed poślizgiem; antypoślizgowy, przeciwślizgowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwposunięcie

reakcja na posunięcie rywala, wroga

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpotny

zapobiegający poceniu się; przeciwpotowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpotowy

zapobiegający poceniu się; przeciwpotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpowodziowy

chroniący przed powodzią

przymiotnik

(1.1) chroniący, zabezpieczający przed powodzią, zapobiegający powodzi i jej skutkom

(1.2) taki, który likwiduje powódź i jej skutki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpożar

ogień wzniecony przed czołem pożaru, mający na celu jego zahamowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpożarowy

zabezpieczający przed pożarem, służący do gaszenia pożarów

przymiotnik

(1.1) urz. techn. mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpołudnik

południk leżący po przeciwnej stronie kuli ziemskiej w stosunku do danego południka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprądowy

przymiotnik

(1.1) fiz. dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwprątkowy

służący do zwalczani prątków wywołujących gruźlicę; przeciwgruźliczy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw prątkom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez prątki, zapobiegający prątkom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwprężność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwprężne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwpróchnicowy

chroniący przed próchnicą, zwalczający próchnicę; przeciwpróchniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpróchniczo

→ przeciwpróchniczy

Patrz:przeciwpróchniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpróchniczy

chroniący przed próchnicą, zwalczający próchnicę; przeciwpróchnicowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw próchnicy zębów, zapobiegający próchnicy zębów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpromienny

chroniący przed szkodliwym promieniowaniem; przeciwradiacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprostokątna

bok w trójkącie prostokątnym leżący naprzeciwko kąta prostego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

Trójkąt prostokątny – trójkąt, którego jeden z kątów wewnętrznych jest prosty.

Dwa boki trójkąta wyznaczające ramiona kąta prostego nazywane są przyprostokątnymi, trzeci bok przeciwprostokątną.

Szczególnym rodzajem trójkąta prostokątnego jest trójkąt pitagorejski, tj. taki, w którym długości boków są liczbami naturalnymi. Najprostszy z nich to trójkąt egipski o stosunkach długości boków 3:4:5.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwprzechodniość

cecha relacji, która nigdy nie zachodzi między X i Z, jeśli zachodzi między X i Y oraz Y i Z; atranzytywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwprzechodnie

Relacja przechodnia (tranzytywna) – relacja, która jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi też dla pary (x,z).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwprzeciążeniowo

→ przeciwprzeciążeniowy

Patrz:przeciwprzeciążeniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprzeciążeniowy

1. zapobiegający przeciążeniu (nadważkości);
2. zapobiegający zbytniemu nagrzaniu się przewodów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprzepięciowo

→ przeciwprzepięciowy

Patrz:przeciwprzepięciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprzepięciowy

przeciwdziałający powstawaniu przepięć; antyprzepięciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprzodek

w górnictwie: przodek chodnika prowadzonego z przeciwległego kierunku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwprzykład

w matematyce: przykład obalający daną hipotezę, przeczący twierdzeniu; kontrprzykład

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpsychotycznie

→ przeciwpsychotyczny

przysłówek

(1.1) med. psych. w sposób charakteryzujący się działaniem przeciwpsychotycznym, w sposób leczący zaburzenia psychiczne, psychozy

Patrz:przeciwpsychotyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpsychotyczny

stosowany w leczeniu psychozy

przymiotnik

(1.1) med. psych. farm. w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpylicowy

chroniący przed pylicą płuc, zwalczający pylicę płuc

przymiotnik

(1.1) działający przeciw pylicy, używany przy leczeniu pylicy, zapobiegający pylicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwpyłkowy

stosowany przeciwko pyłkom, zapobiegający szkodliwemu działaniu pyłków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpyłowy

chroniący przed pyłem, zapobiegający wydzielaniu się pyłu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwpłytkowy

zmniejszający agregację płytek krwi i przeciwdziałający powstawaniu zakrzepów; antypłytkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwradarowy

zakłócający działanie radaru, niszczący radar albo ostrzegający o obecności radaru; antyradarowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwradiacyjny

chroniący przed szkodliwym promieniowaniem; przeciwpromienny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwradiolokacja

Przeciwradiolokacja jest to technika mająca na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu przez przeciwnika urządzeń i systemów radiolokacyjnych. W tym celu mogą być wykorzystywane:

- aktywne zakłócenia radioelektroniczne
- pasywne zakłócenia radioelektroniczne – wytwarzanie dodatkowych odbić dzięki wyrzucaniu przez broniący się obiekt tzw. dipoli elektromagnetycznych (np. ładunków folii metalizowanej).

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciwradziecki

przymiotnik

(1.1) zob. antyradziecki.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwrakieta

rakieta służąca do zestrzeliwania innych rakiet; antyrakieta, przeciwpocisk, antypocisk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwrakietowy

zwalczający rakiety, chroniący przed rakietami nieprzyjaciela; antyrakietowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwrakowy

przeciwdziałający rozwojowi raka; antyrakowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw rakowi, używany przy leczeniu raka, zapobiegający rakowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwrdzewny

chroniący przed powstawaniem rdzy; przeciwkorozyjny, antykorozyjny, przeciwerozyjny

przymiotnik

(1.1) techn. zapobiegający rdzewieniu, zabezpieczający przed rdzewieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwreformacyjny

rzadko: związany z kontrreformacją (prądem w Kościele katolickim); kontrreformacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwreumatyczny

stosowany przeciw reumatyzmowi, leczący reumatyzm; antyreumatyczny, przeciwgośćcowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw reumatyzmowi, używany przy leczeniu reumatyzmu, zapobiegający reumatyzmowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwrobaczy

stosowany przeciw pasożytom, usuwający pasożyty (robaki); przeciwpasożytniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwrządowy

nastawiony negatywnie do rządu, przeciwny rządowi; antyrządowy, opozycyjny

przymiotnik

(1.1) polit. skierowany przeciwko rządowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwsatelitarny

skierowany przeciw satelitom szpiegowskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwścierny

zapobiegający ścieraniu się; antyścierny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwsenny

powstrzymujący przed snem; pobudzający

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwskarpa

ziemna zapora przeciwczołgowa wykonana w terenie, ze spadkiem w kierunku wojsk własnych

Przeciwskarpa to:

- ziemna zapora przeciwpancerna wykonywana na stokach wzgórz, wysokich brzegach rzek i stokach wąwozów; ma postać stromej ściany zwróconej w kierunku wojsk własnych;
- mur oporowy, którym dawniej otaczano rów forteczny od zewnątrz, stanowiący przeszkodę dla piechoty przeciwnika. W fortach z początku XIX w. czasami posiadał galerię strzelecką. Był stosowany do I wojny światowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeciwsklerotyczny

zapobiegający sklerozie; antysklerotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwskręt

Przeciwskręt – technika kierowania pojazdami jednośladowymi, w szczególności motocyklami, polegająca na chwilowym i stosunkowo nieznacznym skręceniu kierownicy w kierunku przeciwnym do zamierzonego skrętu. Powoduje to przechył w kierunku zamierzonego skrętu, w konsekwencji czego jednoślad skręca.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciwskurczowy

zapobiegający skurczom mięśni, naczyń itp., łagodzący skurcze mięśni, naczyń itp.; przeciwkurczowy, przeciwspastyczny, antyspastyczny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw skurczowi, używany przy leczeniu skurczu, zapobiegający skurczowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwskutecznie

→ przeciwskuteczny

Patrz:przeciwskuteczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwskuteczny

przymiotnik

(1.1) wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwślimakowy

stosowany do zwalczania ślimaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwślizgowy

chroniący przed ślizganiem się; antypoślizgowy, przeciwpoślizgowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwsmogowy

związany z przeciwdziałaniem smogowi; antysmogowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwśniegowy

chroniący przed skutkami obfitych opadów śniegu; przeciwśnieżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwśnieżny

chroniący przed skutkami obfitych opadów śniegu; przeciwśniegowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwsowiecki

przymiotnik

(1.1) zob. antysowiecki.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwspastyczny

przeciwdziałający spazmom, łagodzący spazmy; antyspastyczny, przeciwkurczowy, przeciwskurczowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwspazmatyczny

działający łagodząco na układ nerwowy, przeciwdziałający kurczom, drgawkom, konwulsjom; antyspazmatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwspołeczny

przymiotnik

(1.1) wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwsprawdzian

narzędzie kontrolne do sprawdzania wymiarów sprawdzianów i do nastawiania potrzebnych wymiarów w przypadku sprawdzianów nastawnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwśrodek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środek zaradczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstarzeniowy

zapobiegający starzeniu się skóry związanym z wiekiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwstawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeciwstawić)

(1.1) stawiać coś przeciwko czemuś innemu

czasownik zwrotny niedokonany przeciwstawiać się (dk. przeciwstawić się)

(2.1) być przeciwko czemuś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwstawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeciwstawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeciwstawić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawnie

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwstawny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwstawne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwstawny

przymiotnik

(1.1) stanowiący kontrast

(1.2) przeciwstawiający się czemuś lub komuś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwster

pomocniczy ster opływowy, znajdujący się między śrubą i sterem, służący do usuwania prędkości obwodowych w strumieniu zaśrubowym, podwyższania sprawności śruby oraz do wytwarzania dodatkowego oporu; kontraster

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwstonkowy

stosowany do zwalczania stonki ziemniaczanej - szkodnika ziemniaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwstresowy

przeciwdziałający stresowi, łagodzący stres; antystresowy, odprężający, relaksowy, relaksujący

przymiotnik

(1.1) działający przeciw stresowi, używany przy leczeniu stresu, zapobiegający stresowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwświądowy

zapobiegający świądowi, leczący świąd

przymiotnik

(1.1) działający przeciw świądowi, używany przy leczeniu świądu, zapobiegający świądowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwsyfilisowy

zapobiegający syfilisowi, leczący syfilis; przeciwkiłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwszkorbutowo

→ przeciwszkorbutowy

Patrz:przeciwszkorbutowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwszkorbutowy

zapobiegający szkorbutowi, leczący szkorbut

przymiotnik

(1.1) działający przeciw szkorbutowi, używany przy leczeniu szkorbutu, zapobiegający szkorbutowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwsztormowy

chroniący przed sztormem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwsłoneczny

chroniący przed działaniem promieni słonecznych

przymiotnik

(1.1) służący do ochrony przed nadmiernym działaniem promieni słonecznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwtarczycowy

hamujący wytwarzanie hormonów tarczycy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwtężcowy

zapobiegający tężcowi, leczący tężec

przymiotnik

(1.1) med. działający przeciw tężcowi, używany przy leczeniu tężca, zapobiegający tężcowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwtorpedowy

chroniący przed uderzeniem torpedy; antytorpedowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwtrądzikowy

zapobiegający trądzikowi, leczący trądzik

przymiotnik

(1.1) działający przeciw trądzikowi, używany przy leczeniu trądziku, zapobiegający trądzikowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwtyfusowy

zapobiegający tyfusowi, stosowany przeciw tyfusowi; przeciwdurowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw tyfusowi, używany przy leczeniu tyfusowi, zapobiegający tyfusowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwtytoniowy

zwalczający nałóg palenia tytoniu; antytytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

przymiotnik

(1.1) zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwuczuleniowy

zapobiegający uczuleniu, leczący uczulenie; antyuczuleniowy, przeciwalergiczny, antyalergiczny

przymiotnik

(1.1) działający przeciw uczuleniom, używany przy leczeniu uczuleń, zapobiegający uczuleniom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwuderzenie

Przeciwuderzenie (ang. counter strike) – operacyjny (strategiczny) zwrot zaczepny wykonywany na włamującego się w głąb obrony przeciwnika. Całokształt czynności organizacyjnych, suma uderzeń związków taktycznych drugiego rzutu operacyjnego na nacierającego przeciwnika w celu odtworzenia pierwotnego położenia. Jest najwyższym przejawem aktywności w działaniach obronnych. Zwrot zaczepny w ramach operacji obronnej, mający na celu zmianę położenia broniących się wojsk i osiągnięcie pierwotnego lub nowego celu operacji. To natarcie na oddziały nieprzyjaciela wykonane przez wojska drugich rzutów, odwodów, albo przez wojska ściągnięte z odcinków nieatakowanych, w celu odzyskania utraconych pozycji. W sprzyjających warunkach uderzające wojska mogą przejść do przeciwnatarcia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeciwutleniacz

substancja hamująca utlenianie, dodawana do rozmaitych wyrobów, np. w celu przedłużenia ich przydatności do spożycia; antyutleniacz, antyoksydant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

Przeciwutleniacze (antyoksydanty, antyutleniacze) – grupa związków chemicznych, które same występując w małych stężeniach (w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu), wstrzymują lub opóźniają proces utleniania danej substancji. Każdy przeciwutleniacz może występować w roli prooksydanta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwutleniający

zapobiegający utlenianiu związków chemicznych; antyutleniający

przymiotnik

(1.1) dotyczący przeciwutleniacza, przeciwrodnikowy

(1.2) chem. zapobiegający utlenianiu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwutlenianie

proces usuwania aktywnych form tlenu i rozrywania reakcji łańcuchowych, odpowiadających za tworzenie się wolnych rodników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwaga

1. obciążnik równoważący jednostronne obciążenie; przeciwciężar;
2. rzecz przeciwdziałająca czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

(1.2) przen. zjawisko, instytucja lub działanie stanowiące zrównoważenie innego

Przeciwwaga – w technice nazwa elementu konstrukcji, urządzenia bądź maszyny, którego jedyną funkcją jest zapewnienie stabilności, przeważnie poprzez obniżenie środka ciężkości układu. Najczęściej rolę przeciwwagi pełnią masywne odlewy stalowe, żeliwne lub bloki betonowe, mocowane jako element konstrukcyjny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwwiatrowy

chroniący przed wiatrem, osłabiający siłę wiatru; przeciwwietrzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwietrzny

chroniący przed wiatrem, osłabiający siłę wiatru; przeciwwiatrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwilgociowo

→ przeciwwilgociowy

Patrz:przeciwwilgociowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwilgociowy

chroniący przed wilgocią

przymiotnik

(1.1) chroniący przed wilgocią, zapobiegający wilgoci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwwirusowo

przysłówek

(1.1) w sposób, który zapobiega rozwojowi wirusów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwwirusowy

zwalczający wirusy, zapobiegający chorobom wirusowym; antywirusowy

przymiotnik

(1.1) farm. działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwwskazać

rzadko: nie polecić z powodu niekorzystnego działania na kogoś lub na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwskazanie

okoliczność nakazująca rezygnację z jakiegoś lekarstwa lub metody leczenia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwwskazany

rzadko: nie polecić z powodu niekorzystnego działania na kogoś lub na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwstrząsowy

antywstrząsowy;
1. zabezpieczający przed wstrząsami;
2. odporny na negatywne skutki wstrząsów;
3. używany w celu wyprowadzenia pacjenta z szoku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwszawiczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. stosowany przeciw wszom i wszawicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwwszowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który zwalcza wszy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwwybuchowy

zabezpieczający przed wybuchem czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwyważeniowy

chroniący przed wyważeniem drzwi; antywyważeniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwwłamaniowy

chroniący przed włamaniem; antywłamaniowy

przymiotnik

(1.1) zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwzakaźny

chroniący przed zakażeniem, używany przeciwko zakażeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwzakrzepowy

stosowany przeciwko zakrzepom, zapobiegający tworzeniu się zakrzepów (np. lek przeciwzakrzepowy)

przymiotnik

(1.1) działający przeciw zakrzepom, używany przy leczeniu zakrzepów, zapobiegający zakrzepom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwzapalnie

przysłówek

(1.1) w sposób zapobiegający zapaleniu, zwalczający zapalenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwzapalny

stosowany przeciw stanom zapalnym, zapobiegający powstawaniu stanów zapalnych; antyzapalny

przymiotnik

(1.1) med. farm. działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwzaskórnikowo

przysłówek

(1.1) w sposób przeciwdziałający tworzeniu się zaskórników

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwzawałowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciw zawałom, używany przy leczeniu zawałów, zapobiegający zawałom

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwzmarszczkowy

przymiotnik

(1.1) działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwzwarciowo

→ przeciwzwarciowy

Patrz:przeciwzwarciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeciwzwarciowy

zabezpieczający przewody prądu elektrycznego przed zwarciem; antyzwarciowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) techn. chroniący przed nastąpieniem zwarcia w obwodzie elektrycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwzwrotność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeciwzwrotne

Relacja zwrotna – relacja dwuargumentowa (dwuczłonowa), w której każdy element zbioru jest w relacji sam z sobą.

Formalnie relację dwuczłonową \rho \subseteq X\times X nazywa się zwrotną, gdy dla każdego x\in X zachodzi warunek (x,x)\in \rho .

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeciwżylakowy

przymiotnik

(1.1) zapobiegający powstawaniu żylaków

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeciwłojotokowy

zapobiegający łojotokowi, leczący łojotok

przymiotnik

(1.1) działający przeciw łojotokom, używany przy leczeniu łojotoków, zapobiegający łojotokom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeciwłupieżowy

zapobiegający łupieżowi, leczący łupież

przymiotnik

(1.1) działający przeciw łupieżowi, używany przy leczeniu łupieżu, zapobiegający łupieżowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przecknąć

przecknąć się - gwarowo: przebudzić się, ocknąć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przećmino

Przećmino – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, w gminie Kołobrzeg.

Przez miejscowość przebiega droga powiatowa nr 3306Z z Korzystna do drogi wojewódzkiej nr 102 w okolicy Błotnicy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przećpać

potocznie: sprzedać coś i wydać uzyskane pieniądze na ćpanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecudniej

stopień wyższy od przysłówka: przecudnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecukrować

przesłodzić, przecukrzyć;
1. dodać za dużo cukru;
2. potocznie: zrobić lub przedstawić coś w sposób zbyt miły, ładny, delikatny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecukrowywać

potocznie: robić lub przedstawiać coś w sposób zbyt miły, ładny, delikatny; przesładzać, przecukrzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecukrzać

potocznie: dodawać za dużo cukru; przesładzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecukrzyć

potocznie: dodać za dużo cukru; przesłodzić, przecukrować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecwałowywać

1. o koniu: przebiegać cwałem;
2. przejeżdżać konno cwałem;
3. potocznie o ludziach: przebiegać bardzo szybko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecwelić

czasownik przechodni dokonany (ndk. cwelić)

(1.1) wulg. dokonać gwałtu homoseksualnego na więźniu, co skutkuje degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przecwelowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulg. dokonanie gwałtu homoseksualnego na więźniu skutkujące degradacją zgwałconego do najniższej kasty w subkulturze więziennej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przećwiczać

1. ćwicząc, wprawiać się w wykonywaniu czegoś;
2. nadwerężać zbyt długimi lub intensywnymi ćwiczeniami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecywilizować

nadmiernie ucywilizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecz

dawniej: dlaczego

forma czasownika.

(1.1) 2. os. lp., rozk. → zob. przeczyć.

zaimek

(2.1) stpol. dlaczego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeczekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczekać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczekiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczekiwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyraz lub zdanie przeczące

(1.2) partykuła przecząca (np. nie)

(1.3) odczasownikowy od|przeczyć.

Przeczenie – luźna partykuła występująca również w postaci afiksu, która dodana do wypowiedzi lub wyrazu zaprzecza jego treści (negacja zdaniowa i wyrazowa) lub sama stanowi wypowiedź przeczącą (negacja absolutna np. nie).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeczesywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) czesząc powodować lepsze ułożenie, wygląd włosów, zmniejszać ich skudlenie

(1.2) przen. penetrować okolicę w poszukiwaniu czegoś lub kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczka

dawniej:
1. część gruntu zaorana poprzecznie;
2. orka w poprzek;
3. główna część końskiej uzdy;
4. sprzeczka;
5. skrzyp (roślina zarodnikowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecznica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę

- przecznica – ulica biegnąca w poprzek ulicy głównej (przecinająca ją)
- przecznica – rodzaj wyrobiska korytarzowego w skale płonnej
- Przecznica – wieś w woj. dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Mirsk
- Przecznica – dawna gmina

- Przecznica – struga, dopływ Wisłoka
- Przecznica – rzeka, dopływ Obnicy
- Przecznica – kanał wodny, dopływ Starej Świny

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeczos

rana, nadżerka na skórze powstająca pod wpływem drapania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

Przeczos (łac. excoriatio) – powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej.

Przeczos powstaje w wyniku mechanicznych urazów, na przykład drapania. Przeczosy są charakterystyczne dla stanów chorobowych przebiegających z nasilonym świądem: nasilona żółtaczka, świerzb, wszawica, atopowe zapalenie skóry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeczów

W Polsce

- Przeczów – wieś w woj. opolskim, w pow. namysłowskim, w gminie Namysłów
- Przeczów – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. staszowskim, w gminie Łubnice
- Przeczów – dawna gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeczołganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczołgać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczołgnąć

rzadko: przeczołgać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczuć

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeczuwać)

(1.1) zob. przeczuwać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeczucia

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczucie

spodziewanie się czegoś; przewidywanie oparte na intuicji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

Przeczucie (ang. Premonition) – amerykański film fabularny z 2007 roku w reżyserii Mennana Yapo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeczulać

przewrażliwiać;
1. czynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulać się - stawać się nadmiernie wrażliwym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczulenie

nadwrażliwość, przewrażliwienie;
1. cecha kogoś nazbyt wrażliwego;
2. nadmierna wrażliwość na bodźce z zewnątrz

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadmierna wrażliwość na coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeczulić

przewrażliwić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulić się - stać się nadmiernie wrażliwym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczulica

Przeczulica, hiperestezja (łac. hyperaesthesia) – stan w którym występuje nadmierna wrażliwość powierzchni ciała na bodźce, takie jak dotyk, dźwięk i inne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeczulony

przewrażliwić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym;
2. przeczulić się - stać się nadmiernie wrażliwym

przymiotnik

(1.1) nadmiernie wrażliwy; przewrażliwiony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeczuwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczuć)

(1.1) mieć przeczucie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczuwalny

taki, którego można przeczuć, domyślić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczuwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) odrzucać dane twierdzenie

(1.2) być w sprzeczności z czymś, wykluczać się z czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczyce

Przeczyce – wieś w Polsce położona na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Mierzęcice nad Czarną Przemszą i nad południowo-zachodnim brzegiem Zbiornika Przeczyce nazywanego czasami Zalewem Przeczycko-Siewierskim.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeczyścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeczyszczać)

(1.1) dokonany od|przeczyszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. stan bycia przeczystym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczysty

przymiotnik

(1.1) książk. niezwykle czysty

(1.2) przen. obdarzony nieskazitelnością, niepokalanością

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczyszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeczyścić)

(1.1) czyszcząc, usuwać pobieżnie brud, zanieczyszczenia; przecierać, przemywać

(1.2) czyszcząc, usuwać dokładnie brud, osady z czegoś częściowo lub całkowicie zatkanego

(1.3) farm. posp. powodować rozwolnienie, biegunkę, zwłaszcza przy zaparciach, niestrawności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczyszczacz

potocznie: coś powodującego wypróżnienie, rozwolnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeczyszczający

przymiotnik jakościowy

(1.1) farm. wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

forma czasownika.

(2.1) ims. przymiotnikowy czynny od: przeczyszczać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczytać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) zob. czytać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczytanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczytać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeczłapywać

rzadko: człapiąc, przechodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecław

imię męskie

Przecław – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie mieleckim, w gminie Przecław; siedziba gminy Przecław, na lewym brzegu Wisłoki. Przez miasto, pomiędzy wzgórzami na których stoi zamek i kościół parafialny, przepływa potok o nazwie Słowik wpadający do Wisłoki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przecława

imię żeńskie

Przedsława, Przecława, Przecsława, Przesława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Przed- („przed”, ale też „naj”, „przez” i wiele innych) i -sława („sława”). Mogło oznaczać „tę, która stawia sławę ponad inne rzeczy” lub „tę, której sława jest większa, niż innych”. Męskie odpowiedniki: Przedsław, Przecław, Przecsław, Przesław. W źródłach poświadczone jest jako Przecsława (1330) i Przedsława (XIII i XIV wiek).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przecławianin

mieszkaniec Przecławia (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławianka

mieszkanka Przecławia (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przecławy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławostwo

Przecław z żoną; Przecławowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przecława lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przecławski

przymiotnik od: Przecław

przymiotnik

(1.1) od Przecław (miejscowość)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przed

przyimek pełniący wiele funkcji w zdaniu, łączący się w narzędniku lub bierniku z rzeczownikiem bądź wyrazami o jego funkcji; * forma "przede" możliwa tylko w kilku tradycyjnych połączeniach (np. przede mną, przede wszystkim)

przyimek

(1.1) …określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

(1.2) …służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

(1.3) …służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

(1.4) …łączący się z niektórymi czasownikami, służący do wyrażenia przyczyny jakiegoś działania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przed-

przyimek w funkcji tematu słowotwórczego

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedabrahamowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Abrahamem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedać

dawniej:
1. sprzedać, spieniężyć;
2. przedać się - sprzedać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedajniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedajny (dawniej: sprzedajny, przekupny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedajność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedajne; cecha tych, którzy są przedajni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedajny

dawniej: sprzedajny; przekupny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedakcesyjny

poprzedzający akcesję, występujący, odbywający się przed akcesją

przymiotnik

(1.1) urz. mający miejsce / odbywający się / obowiązujący przed akcesją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedakcja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. film. część utworu fabularnego, która informuje o zdarzeniach poprzedzających rozpoczęcie akcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedalpejski

przymiotnik

(1.1) geogr. znajdujący się na południe od Alp

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedarabski

przymiotnik

(1.1) taki, który miał miejsce przed pojawieniem się Arabów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedarulania

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. Vorarlberg

Vorarlberg (łac. Cisarulana, pol. dawniej Przedarulania) – najbardziej wysunięty na zachód kraj związkowy Austrii. Jego stolicą jest miasto Bregencja. Jako jedyny austriacki kraj związkowy należy w części do zlewiska Morza Północnego. Ustanowiony w 1923 herb kraju jest herbem hrabiów Montfort.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedarulański

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Przedarulanią, dotyczący Przedarulanii (współcz. Vorarlberg)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedaryjski

przymiotnik

(1.1) poprzedzający pojawienie się plemięemion aryjskich na terenach dzisiejszych Indii

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedawkować

czasownik

(1.1) przyjąć zbyt dużą dawkę jakiejś substancji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedawkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedawkowywać

zażywać zbyt duże dawki czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedawnialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedawnialne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedawnialny

taki, który może się przedawnić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedawnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedawniać)

(1.1) dokonany od|przedawniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedawnienie

- przedawnienie – w prawie cywilnym: przedawnienie roszczeń
- przedawnienie – w prawie karnym: przedawnienie odpowiedzialności karnej
- przedawnienie – w prawie podatkowym: przedawnienie zobowiązań podatkowych

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedawny

dawniej: pradawny, prastary

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedbiblijny

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed powstaniem Biblii

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedbieg

bieg eliminacyjny decydujący o tym, którzy z zawodników mają brać udział w dalszych eliminacjach lub w finale

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedbiegowy

odbywający się przed biegiem - konkurencją sportową

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedbitewny

poprzedzający bitwę

przymiotnik

(1.1) wojsk. poprzedzający bitwę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedbitka

fragment dzieła opublikowany w czasopiśmie przed wydaniem go w formie książkowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedbor

dawne imię męskie

Przedbor, Przedwor – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- („przed”, ale też „naj” i wiele innych znaczeń) i -bor („walczyć, zmagać się”). Imię to mogło oznaczać „stawiający wyżej walkę”.

Przedbor imieniny obchodzi 27 września.

Zobacz też:

- Przedborowice

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedborów

dawne imię męskie

Przedborów (dawniej także Przedborowo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Mikstat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedborowice

Przedborowice (Prziedborowitze) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Pawłowiczki. W 2011 roku liczba ludności we wsi Przedborowice wynosiła 80.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedborski

przymiotnik od: Przedbórz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedborzem, dotyczący Przedborza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedbórz

miasto w Polsce

Przedbórz – miasto w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, położone na Wyżynie Przedborskiej nad rzeką Pilicą. Leży na pograniczu województw łódzkiego i świętokrzyskiego, w odległości 92 km od Łodzi, 75 km od Kielc i 73 km od Częstochowy. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedbórz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedborzanin

mieszkaniec Przedborza (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedborzanka

mieszkanka Przedborza (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedborze

dawne imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedbrexitowy

przymiotnik

(1.1) polit. taki, który miał miejsce przed opuszczeniem Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedburzowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający burzę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedchorobowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający chorobę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedchrzcielny

przymiotnik

(1.1) odbywający się przed chrztem, poprzedzający chrzest

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedchrześcijański

przymiotnik

(1.1) poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedczanin

mieszkaniec Przedcza (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedczanka

mieszkanka Przedcza (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedczołowy

1. znajdujący się przed czołem;
2. kora przedczołowa – część płata czołowego odpowiedzialna za pamięć roboczą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedczwartorzędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z okresem przed czwartorzędem, dotyczący okresu przed czwartorzędem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedczłowiek

faza i poziom rozwoju człowieka, niczym nieróżniąca się od innych zwierząt

Przedludzie albo Przedosoby (tyt. oryg. The Pre-persons) – opowiadanie Philipa K. Dicka opublikowane po raz pierwszy w czasopiśmie „Fantasy and Science Fiction” w październiku 1974 roku. W Polsce opowiadanie ukazało się m.in. w zbiorze Ostatni pan i władca w tłumaczeniu Lecha Jęczmyka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedczłowiekowate

podrodzina ssaków naczelnych obejmująca wszystkie wymarłe gatunki uważane za przodków człowieka współczesnego; Homininae

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedczłowiekowaty

o cechach przedczłowiekowatych (podrodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeddeszczowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający opady deszczu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeddewaluacyjny

przymiotnik

(1.1) ekon. rzad. poprzedzający dewaluację, sprzed dewaluacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeddrednot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych na przełomie XIX i XX wieku;

Przeddrednot, predrednot (z ang. pre-dreadnought) – umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych od lat 80. XIX wieku do I dekady XX wieku. Nazwa, nadana później, oznacza pancerniki poprzedzające generację drednotów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeddrukarski

odnoszący się do czasów przed wynalezieniem druku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeddyluwialny

występujący w okresie poprzedzającym dyluwium; przedpotopowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeddziadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. praprababcia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeddziedziniec

Przeddziedziniec, fr. avant-cour – plac, dziedziniec poprzedzający pałac, umieszczony przed dziedzińcem honorowym (fr. cour d'honneur). Do avant-cour przylegały oficyny, zabudowania gospodarcze. Forma rozwiązania przestrzennego w budownictwie pałacowym z okresu baroku i klasycyzmu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeddzieje

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. hist. okres historyczny sprzed wynalezienia pisma

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeddzień

1. dzień poprzedzający inny dzień, o którym mowa;
2. okres poprzedzający wydarzenie, o którym mowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dzień poprzedni, dzień poprzedzający

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przede

przyimek

(1.1) forma oboczna przyimka przed

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedechowy

przymiotnik od: przedech

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedecki

przymiotnik od: Przedecz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedczem, dotyczący Przedcza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedecz

miasto w Polsce

Przedecz (niem. Moosburg) – miasto w województwie wielkopolskim, powiecie kolskim, na Pojezierzu Kujawskim, nad Jeziorem Przedeckim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przedecz. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa konińskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedefiniować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedefiniowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedefiniować.

(1.2) określenie czegoś na nowo, redefinicja

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedefiniowywać

definiować ponownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedegzaminacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się, występujący przed egzaminem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedegzaminowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się, występujący przed egzaminem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedeklamowywać

1. deklamując, wypowiadać lub czytać coś od początku do końca;
2. rzadko: spędzać pewien czas na deklamowaniu, recytowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedekorować

zmienić dekorację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedelegować

1. wysłać pracownika na określony czas gdzieś indziej, by tam pracował;
2. przekierować domenę internetową na zewnętrzny serwer; wydelegować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedelegowywać

1. wysyłać pracownika na określony czas gdzieś indziej, by tam pracował;
2. przekierowywać domenę internetową na zewnętrzny serwer; wydelegowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedelektroniczny

odnoszący się do okresu przed rozwojem elektroniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedelektryczny

poprzedzający odkrycie prądu elektrycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedelikacony

przesadnie delikatny; przeczulony

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedemerytalny

poprzedzający przejście na emeryturę

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający przejście na emeryturę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedeń

przed niego

forma ściągnięta

(1.1) książk. przed niego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedept

ścieżka wydeptana przez pieszych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedęty

→ przedęcie

Patrz:przedęcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedewszystkiem

przysłówek

(1.1) daw. zob. przede wszystkim.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedfabryczny

odnoszący się do okresu przed rozwojem fabryk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedfestiwalowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, występujący przed festiwalem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedfeudalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający feudalizm; sprzed pojawienia się feudalizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedgębowy

płat przedgębowy - część ciała stawonogów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedgimnazjalny

związany z okresem przed nauką w gimnazjum

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedgon

w gorzelnictwie: lekki płyn tworzący się w pierwszej fazie destylacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. chem. nienadająca się do spożycia frakcja destylatu alkoholowego, skraplająca się w niższej temperaturze i zawierająca poza etanolem domieszki aldehydu octowego, mrówczanu etylu, octanu etylu oraz metanolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedgórski

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. znajdujący się przed łańcuchem górskim, będący w jego bliskości; znajdujący się u podnóża góry

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedgórze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. geol. obszar wzdłuż łańcucha górskiego po przeciwnej stronie w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych;

Przedgórze – równinny, przeważnie lekko falisty obszar rozciągający się równolegle wzdłuż pasma górskiego. Przedgórze położone jest po przeciwnej stronie pasma górskiego w stosunku do kierunku działania sił ruchów górotwórczych, które spowodowały wypiętrzenie gór i pofałdowanie terenu przed pasmem górskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedgotycki

pochodzący z okresu poprzedzającego gotyk, występujący w tym okresie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedgranicze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) teren położony przed granicą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedgwiazdkowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający Gwiazdkę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedgłowie

Przedgłowie (łac. caput succedaneum) – niewielki obrzęk surowiczo-krwotoczny tkanek miękkich u noworodka, spowodowany uciskiem główki w kanale rodnym w trakcie akcji porodowej. Wylew krwawy wiąże się z zastojem żylnym i limfatycznym, wchłania się samoistnie w ciągu kilku dni po porodzie i w związku z tym nie wymaga leczenia. Obrzęk pojawia się bezpośrednio po urodzeniu oraz może przekraczać granice szwów czaszkowych, co pozwala na jego różnicowanie z krwiakiem podokostnowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedhistoryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okresem prehistorii, dotyczący okresu prehistorii

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedhomerycki

poprzedzający Homera (greckiego aojdę), pochodzący z czasów przed narodzinami Homera

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedimek

wyraz występujący przed rzeczownikiem lub po rzeczowniku, wskazujący na jego określoność lub nieokreśloność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz stosowany w niektórych językach do oznaczenia, że następny wyraz jest rzeczownikiem;

Przedimek (łac. articulus) – część mowy występująca przed rzeczownikiem (także przed konstrukcją rzeczownikową, a niekiedy również przed przymiotnikiem lub liczebnikiem użytym rzeczownikowo), wskazująca na jego kategorię określoności lub nieokreśloności.

Odmianą przedimka jest rodzajnik, który oprócz kategorii określoności lub nieokreśloności rozróżnia jeszcze kategorię rodzaju gramatycznego. Przedimka nie należy mylić z przyimkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedinkaski

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed powstaniem państwa Inków

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedinternetowy

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed wynalezieniem, względnie przed uzyskaniem dostępu do internetu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedislamski

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który istniał przed nastaniem islamu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedjądrowiec

organizm zbudowany z komórek niezawierających jądra komórkowego; protokariont, prokariont, bezjądrowiec, prajądrowiec, organizm prokariotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedjądrze

Przedjądrze – jądro plemnika lub komórki jajowej podczas procesu zapłodnienia, po wniknięciu plemnika do komórki jajowej, ale zanim nastąpi fuzja przedjądrzy (kariogamia). Przedjądrza są haploidalne, po ich zespoleniu powstaje diploidalne jądro zygoty.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedjagielloński

przymiotnik

(1.1) dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały przed okresem panowania Jagiellonów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedjazie

próg jazu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedjesienny

poprzedzający jesień; podjesienny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który występuje przed jesienią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedjezusowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Jezusem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkapitalistyczny

poprzedzający kapitalizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający kapitalizm; sprzed systemu kapitalistycznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedkarpacie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkarpacki

przymiotnik

(1.1) związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkatedralny

znajdujący się przed katedrą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedkaukaski

związany z Przedkaukaziem (Kaukazem Północnym)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedkaukaziem, dotyczący Przedkaukazia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedkaukazie

region w południowej Rosji europejskiej, północna część Kaukazu; Kaukaz Północny, Podkaukazie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. północna część Kaukazu

Kaukaz Północny (72), ros. Северный Кавказ − Siewiernyj Kawkaz − północna część Kaukazu. Położony w południowej Rosji europejskiej, na pograniczu Europy i Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedkolumbijski

odnoszący się do Ameryki z czasów przed jej odkryciem przez Krzysztofa Kolumba (1492 r.); prekolumbijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedkomputerowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z czasami przed wynalezieniem komputerów lub określonych technik komputerowych albo istniejący w tych czasach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkoncertowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, występujący przed koncertem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkonferencja

spotkanie mające miejsce bezpośrednio przed konferencją

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedkopernikański

przymiotnik

(1.1) dotyczący czasów przed Mikołajem Kopernikiem, przed jego odkryciem

(1.2) przen. zacofany, konserwatywny, zamierzchły

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkopernikowski

przymiotnik

(1.1) poprzedzający czasy przewrotu kopernikańskiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedkowice

Przedkowice – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, w gminie Żmigród.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

We wsi była wąskotorowa stacja kolejowa Przedkowice.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedkulturowy

odnoszący się do czasów przed kształtowaniem się kultury

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedkładać

1. dawać komuś coś do rozpatrzenia lub oceny;
2. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego; preferować;
3. wyjaśniać coś komuś, przedstawiać swoje argumenty

czasownik niedokonany (dk. przedłożyć)

(1.1) przedstawiać, proponować, dawać do rozpatrzenia

(1.2) wyjaśniać, tłumaczyć, wykładać argumenty

(1.3) woleć coś lub kogoś, stawiać wyżej, uznawać coś za ważniejsze, wybierać coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedkładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedkładać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedlicealny

związany z okresem przed nauką w liceum

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedlitawia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. nazwa używana na określenie cesarskiej części Austro-Węgier, zarządzanej bezpośrednio z Wiednia;

Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane (niem. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder, od 1915 roku Österreichische Länder – Kraje austriackie), pot. Przedlitawia, Cislitawia (niem. Cisleithanien) – nazwy (oficjalna i potoczne) używane na określenie „austriackiej” i zarazem cesarskiej części Austro-Węgier. Jej stolicą był Wiedeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedlitawski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przedlitawią, dotyczący Przedlitawii

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedlodowcowy

przymiotnik

(1.1) istniejący/dziejący się przed nastaniem epoki lodowcowej lub pochodzący z tego okresu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedlogiczny

w psychologii: jeszcze nie poddany dyscyplinie logicznego myślenia, nie kierowany logiką; prelogiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedlotowy

przypadający, odbywający się przed lotem (samolotu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedm.

skrót

(1.1) = przedmowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmaratoński

przymiotnik

(1.1) następujący przed maratonem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmarskistowski

przymiotnik

(1.1) hist. polit. związany z okresem przed pojawieniem się marksizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmaturalny

poprzedzający maturę

przymiotnik

(1.1) zachodzący w okresie przed zdaniem matury

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedmałżeński

przymiotnik

(1.1) następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmeczowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się, dziejący się przed meczem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmiar

pierwszy etap kosztorysowania, wstępne zestawienie zasobów pracy i materiałów, niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia

Przedmiar (dawniej: kosztorys nakładczy, kosztorys ślepy) – opracowanie określające rodzaj, sposób wykonania i ilość robót konkretnego zadania stworzone przed jego realizacją. Przedmiarowanie stosuje się jako pierwszy etap kosztorysowania w realizacji nowych zadań. Normowe zasady przedmiarowania określone są, dla wielu dziedzin takich jak np. budownictwo, górnictwo, hutnictwo czy melioracja, w zestawieniach nakładów rzeczowych stanowiących bazę normową dla kosztorysowania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedmiejski

przymiotnik

(1.1) związany z przedmieściem; położony na przedmieściu; pochodzący z przedmieścia

(1.2) związany z czasami sprzed powstania miasta, zmiany charakteru osiedla na miejskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmieścia

Przedmieście, suburbia (łac. suburbium) – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wchodzące w skład miasta.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedmieście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urb. jednostka osadnicza tuż poza miastem;

Przedmieście, suburbia (łac. suburbium) – historycznie jednostka osadnicza związana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca poza obszarem jego jurysdykcji. Przedmieścia występują przy dużych miastach wysoko rozwiniętych krajów; za suburbia można uznać dzielnice wchodzące w skład miasta.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedmiesiączkowy

przymiotnik

(1.1) występujący przed miesiączką, menstruacją

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmieszczanin

w dawnej Polsce: obdarzony prawem miejskim mieszkaniec przedmieścia, zajmujący się rolnictwem, warzywnictwem i różnymi dorywczymi pracami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedmieszczanka

wg praw dawnej Polski: mieszkanka przedmieścia obdarzona prawami miejskimi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedmiocik

zdrobnienie od: przedmiot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przedmiot

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedmiot

1. element świata materialnego, zwłaszcza wykonany przez człowieka; rzecz;
2. jedna z dziedzin objęta programem nauczania w szkole lub na studiach wyższych; dyscyplina;
3. temat czegoś; treść, wątek, sprawa, zagadnienie;
4. rzecz lub osoba, na której skupiają się czyjeś działania, uczucia, uwaga;
5. w filozofii:
a) w ontologii: byt posiadający przynajmniej jedną cechę; obiekt;
b) w epistemologii: obiekt poznania przez podmiot świadomy;
6. przedmiot prawa - rzecz, umowa itp., objęta pewnymi normami prawnymi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz, obiekt nieożywiony

(1.2) eduk. zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

(1.3) cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; praw. rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo

Przedmiot, obiekt (łac. obiectum) – jedno z podstawowych pojęć ontologii, w języku potocznym określany jako „coś” lub „cokolwiek”. Nie należy go mylić z przedmiotem poznania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedmiotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedmiotowe; cecha tych, którzy są przedmiotowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmiotowy

1. dotyczący rzeczy, elementów świata materialnego, zwłaszcza wytworów ludzkich;
2. odznaczający się instrumentalnym podejściem do kogoś lub czegoś;
3. w filozofii: niezależny od woli podmiotu świadomego; obiektywny, bezstronny;
4. dotyczący jednej z dziedzin objętych programem szkolnym lub akademickim;
5. objęty przepisami prawa, będący przedmiotem prawa;
6. szkiełko przedmiotowe - szkiełko, na którym umieszcza się preparat do obserwacji mikroskopowych; szkiełko podstawowe

przymiotnik

(1.1) dotyczący przedmiotu, materialnego wytworu rzeczywistości

(1.2) odznaczający się rzeczowością, wynikający z obiektywizmu

(1.3) cechujący się instrumentalnym podejściem

(1.4) gram. odnoszący się do przedmiotu czynności, tj. dopełnienia

(1.5) praw. stanowiący przedmiot prawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedmodlitewny

przymiotnik

(1.1) odbywający się przed modlitwą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmojżeszowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) hist. bibl. z czasów przed Mojżeszem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmolierowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) wyprzedzający Moliera i okres jego twórczości

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmonachijski

przymiotnik

(1.1) hist. poprzedzający konferencję w Monachium; mający kształt, postać sprzed tej konferencji (tj. przed 30 września 1938)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmongolski

przymiotnik

(1.1) dotyczący czasów przed najazdem Mongołów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmonopolistyczny

dotyczący okresu przed powstaniem monopoli

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedmorze

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedporcie, przedport, awanport, kotwicowisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mar. żegl. zob. reda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedmoście

- przedmoście – pozycja obronna przed mostem, przyczółek

W Polsce

- Przedmoście – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
- Przedmoście – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. średzkim, w gminie Środa Śląska
- Przedmoście – kolonia wsi Kożanówka w woj. lubelskim, w pow. bialskim, w gminie Rossosz

- Przedmoście – dawna gmina wiejska
- Przedmoście – gromada w powiecie głogowskim
- Przedmoście – gromada w powiecie wieluńskim

- Przedmość (dawniej Przedmoście) – wieś w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Praszka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedmowa

1. wstęp do książki mający zapoznać czytelnika z charakterem dzieła lub historią jego powstania;
2. pierwsze słowa przemówienia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

Przedmowa – tekst zamieszczony przez autora, komentatora lub wydawcę na początku książki.

Zawiera informacje, które mogą być pomocne w zrozumieniu dzieła, takie jak okoliczności powstania, fragment życiorysu autora, rys historyczny, objaśnienia pojęć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedmowca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przemiawiała bezpośrednio przed kimś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedmówczyni

kobieta, która przemawiała bezpośrednio przed kimś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedmuchiwacz

Przedmuchiwacz (odsysacz gazów prochowych) – urządzenie gazodynamiczne stosowane w działach zainstalowanych w zamkniętych przedziałach wozów bojowych.

Przeznaczone jest do usuwania z lufy pozostałości mieszaniny gazoprochowej (przy obniżeniu jej temperatury do tego stopnia, aby podczas zetknięcia z tlenem zawartym w powietrzu nie nastąpił samozapłon). Zapobiega również przedostaniu się gazów prochowych do przedziału bojowego po otwarciu zamka oraz służy do rozpraszania dymu wypływającego z lufy po wystrzale, a zasłaniającego pole widzenia celowniczemu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedmurze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. niski mur stawiany przed murem obronnym

- przedmurze – część murów obronnych
- przedmurze – warstwa kory mózgowej
- Przedmurze – skały na Zamku w Rabsztynie

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedmuzułmański

przymiotnik relacyjny

(1.1) następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przednarodowy

dotyczący okresu sprzed powstania danego narodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedneandertalczyk

istota człekokształtna z plejstocenu, której budowa czaszki jest zbliżona do czaszki człowieka współczesnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przednercze

parzysty narząd wydalniczy czynny w okresie zarodkowym u kręgowców, potem zanikający; nerka głowowa

Przednercze, nerka głowowa (pronephros) – narząd występujący rozwoju embrionalnym człowieka, a także minogokształtnych, ryb i płazów.

Przednercze, tworzące się w przypadku człowieka w 4 tygodniu rozwoju wewnątrzmacicznego, zbudowane jest z kanalików uchodzących do wspólnego przewodu (przewód przednercza). Powstają one z pęcherzyków, które z kolei powstają z nefrotomów mezodermy pośredniej okolicy szyjnej. Zazwyczaj występują w liczbie od 7 do 10 par, przy czym w miarę rozwoju kolejnych starsze ulegają zanikowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedni

1. znajdujący się na przedzie;
2. znakomity, doskonały

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się na przodzie

(1.2) przest. idący lub stojący na przedzie

przymiotnik jakościowy

(2.1) przest. bardzo dobry

(2.2) przest. wyróżniający się, przodujący w czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedniak

przedniak gniezdny: przedłużenie kolumny fokmasztu, służące do rozpinania górnych żagli skośnych; fokstenga

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedniej

1. znajdujący się na przedzie;
2. znakomity, doskonały

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedni (będący w bardzo dobrym gatunku)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przednik

1. starszy flisak;
2. dawniej, regionalnie:
a) pierwszy kosiarz;
b) pierwszy owczarz

Przednik (690–900 m n.p.m.) – potok w południowo-zachodniej Polsce w Górach Bialskich w Sudetach Wschodnich.

Potok, dopływ cieku Kobylica, długości 2 km wypływa na wschodnim zboczu wzniesienia Gołogóra a ujście powyżej leśniczówki Kobylica. Ma dopływ Średnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przednioazjatycki

odnoszący się do przedniej (zachodniej) Azji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przednionapędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o pojeździe: wyposażony w napęd na przednią oś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedniopomorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pomorzem Przednim, dotyczący Pomorza Przedniego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedniość

przestarzale: pierwszeństwo, wyższość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przednocny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający noc

#### Źródła:

Wiktionary

# Przednówek

okres przed nowymi zbiorami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres przed nowymi zbiorami do pierwszych żniw

Przednówek (przed nowymi zbiorami) – historyczne polskie, nieprecyzyjne określenie czasu liczonego na wsi pomiędzy okresem kończenia się zapasów żywności z poprzedniego roku w gospodarstwach, zwykle pod koniec zimy, a i pierwszych plonów i możliwych zbiorów w nowym roku okresem zazielenienia się łąk (w stopniu umożliwiającym rezygnację z karmienia bydła paszą zimową). W Polsce, w czasie przednówka większość chłopów zmuszona była do spożywania jednego posiłku dziennie, uzupełnianego komosą białą (lebiodą), perzem, pokrzywami i korą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przednówkowy

→ przednówek

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przednówkiem, dotyczący przednówka

Patrz:przednówek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przednóżek

przednia, zwykle pionowa powierzchnia stopnia schodów za wyjątkiem noska stopnia; podstopień

#### Źródła:

SJP.pl

# Przednutka

w muzyce: ozdobnik w postaci dźwięku wykonywanego bardzo szybko w połączeniu z dźwiękiem głównym; appogiatura lub acciaccatura

- Przednutka krótka
- Przednutka długa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przędny

o włóknie: nadający się do przędzenia; przędzalny

przymiotnik

(1.1) włók. dający się prząść

(1.2) zool. wydzielający ciecz krzepnącą na powietrzu w cienkie nitki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedobiedni

przymiotnik relacyjny

(1.1) następujący, odbywający się przed obiadem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedobjawowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. poprzedzający wystąpienie objawów choroby

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedobozie

dawniej: miejsce lub fortyfikacja obronna przed obozem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedobry

rzadko: niezwykle, bardzo dobry; arcydobry, megadobry

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedobrzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedobrzyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedobrzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedobrzać)

(1.1) kierując się dobrymi intencjami, przesadzić w ulepszeniu czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedobyć

czasownik

(1.1) stpol. pokonać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedoczodołowy

znajdujący się pomiędzy oczodołem a nozdrzami zewnętrznymi, np. okno przedoczodołowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedodlotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający odlot

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedonegdaj

dawniej: w dniu poprzedzającym dzień wczorajszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedoperacyjny

przymiotnik

(1.1) med. poprzedzający operację

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedostatni

drugi od końca

przymiotnik

(1.1) będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedozowywać

przedawkowywać;
1. zażywać zbyt dużą dozę czegoś, zwłaszcza leków;
2. przesadzać w stopniowaniu nasilenia czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpandemijny

poprzedzający pandemię, mający miejsce przed pandemią

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpaństwowy

przymiotnik

(1.1) istniejący w czasach przed powstanm państwa; dotyczący tego okresu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpełk

staropolskie imię męskie

Przedpełk, Przedpołk – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- („przed", ale też „naj”, „przez” i wiele innych) i -pełk, -połk („regiment wojska, pułk”). Mogło oznaczać „stawiający wyżej pułk, wojsko” lub też „ten, który dowodzi pułkiem” albo „ten, który jest lepszy od całego pułku”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedpełski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpiastowski

przymiotnik

(1.1) dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały przed okresem panowania Piastów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpiekle

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przedsionek piekła

(1.2) miejsce odludne, położone na krańcach zamieszkanego terenu

(1.3) wydarzenie albo miejsce przysparzające cierpienia, będące zapowiedzią, wstępem do czegoś znacznie bardziej nieprzyjemnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpiersie

część okopu, nasyp ziemny chroniący przed pociskami nieprzyjaciela, stanowiący również podparcie obsługiwanej broni; parapet

- przedpiersie – część tułowia owadów
- przedpiersie – osłona stanowiska strzelca lub działa
- przedpiersie – element architektoniczny; pionowe zwieńczenie muru lub ściany rozciągające się ponad linię dachu, stanowiące osłonę np. przed naporem wiatru lub ostrzałem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedpiotrowski

przymiotnik

(1.1) związany z okresem przed panowaniem Piotra I w Rosji;

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpisemny

związany z okresem, w którym nie posługiwano się pismem; przedpiśmienny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpiśmienny

związany z okresem, w którym nie posługiwano się pismem; przedpisemny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedplebiscytowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający plebiscyt

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedplecze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. część tułowia sześcionogów, fragment przedtułowia;

Przedplecze (łac. pronotum, protergum) – część tułowia sześcionogów, stanowiąca zarazem grzbietową część przedtułowia (prothorax) i przednią część płytki grzbietowej (notum).

U pierwogonków przedplecze jest wyraźnie skrócone. U skorków spłaszczone i tarczkowate. U karaczanów przedplecze rozszerzone jest ku przodowi i niemal całkowicie przykrywa głowę. U pluskwiaków różnoskrzydłych ma różny kształt, często jest duże i szerokie (np. u tarczówkowatych).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedplon

Przedplon – roślina, której uprawa poprzedza kolejną uprawianą na tym samym polu, zwaną rośliną następczą. Kolejność różnych roślin uprawianych jako przedplon i następcze w ramach ich zmianowania ma istotny wpływ na jakość stanowiska i ich plonowanie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedpoborowy

przed poborem do wojska

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed poborem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedpogrzebowy

przymiotnik

(1.1) odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpokoiczek

zdrobnienie od: przedpokój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpokoik

zdrobnienie od: przedpokój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpokój

pomieszczenie znajdujące się bezpośrednio przed pokojem głównym (dziennym)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

Przedpokój – pomieszczenie z podstawową funkcją komunikacyjną (łączy pomieszczenia o odrębnych funkcjach) podobnie jak korytarz. Od korytarza różni się proporcjami: przedpokój powinien posiadać kształt kwadratu lub prostokąta, rzadziej nieregularny np. w kształcie litery „L”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedpokojować

dawniej: być dworzaninem, wysługiwać się komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpokojowy

→ przedpokój

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedpokojem, dotyczący przedpokoju

Patrz:przedpokój

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedpokwitanie

okres w rozwoju dziecka poprzedzający pokwitanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpokwitaniowy

związany z okresem w rozwoju dziecka poprzedzającym pokwitanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpole

1. teren znajdujący się w bezpośredniej bliskości czegoś;
2. w piłce nożnej: część boiska znajdująca się przed bramką;
3. teren leżący przed zajętymi przez wojska stanowiskami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) część boiska znajdująca się przed bramką

Przedpole – teren znajdujący się przed pozycjami (z przodu, od strony nieprzyjaciela) zajmowanymi przez wojska (stanowiskami ogniowymi). Z przedpola zazwyczaj usuwa się zarośla, krzaki, zboże, drzewa i budynki, aby zwiększyć pole obserwacji i możliwość prowadzenia skutecznego ognia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedporcie

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedmorze, przedport, awanport, kotwicowisko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mar. żegl. basen przy wejściu do portu właściwego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedporodowy

poprzedzający poród

przymiotnik relacyjny

(1.1) fizj. med. wet. następujący przed porodem, poprzedzający poród

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedport

specjalnie wyodrębniony obszar wodny przed wejściem do portu, o niewielkiej głębokości, osłonięty od silnych wiatrów i prądów, przeznaczony do kotwiczenia statków oczekujących na wprowadzenie do portu; reda, przedmorze, przedporcie, awanport, kotwicowisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedportowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedporciem, dotyczący przedporcia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpoście

okres bezpośrednio poprzedzający Wielki Post, trwający około trzy tygodnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedpotopowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przedpotopowe; cecha tych, którzy są przedpotopowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpotopowy

1. pochodzący sprzed biblijnego potopu;
2. pochodzący sprzed bardzo dawna, z dawno minionej epoki;
3. potocznie: niemodny, przestarzały

przymiotnik

(1.1) pot. pochodzący z bardzo odległej epoki

(1.2) żart. przestarzały, staroświecki

(1.3) pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedpołudnie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres pomiędzy rankiem a południem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpołudniowy

odbywający się przed południem

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed południem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedprątność

u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków, zapobiegające samozapyleniu rośliny; protandria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wcześniejsze dojrzewanie pręcików niż słupków w kwiatach niektórych roślin;

Przedprątność, protandria – zjawisko występujące w kwiatach obupłciowych u niektórych gatunków roślin. Polega na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków. Jest to jeden z mechanizmów zapobiegających niekorzystnemu dla rośliny samozapyleniu, czyli zapyleniu się pyłkiem pochodzącym z tej samej rośliny. W kwiatach przedprątnych możliwe jest tylko zapylenie krzyżowe – pyłkiem pochodzącym z innej rośliny tego samego gatunku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedpremiera

Prapremiera − określenie odnoszące się do pierwszego pokazu filmowego, przedstawienia teatralnego bądź operowego lub wykonania innego utworu muzycznego po raz pierwszy w historii. Prapremiera danego dzieła jest tylko jedna.Prapremierą czasem określa się w teatrze także próbę generalną − czyli ostatnią próbę przed premierą danej inscenizacji. Jest ona z reguły (choć nie zawsze) otwarta dla wszystkich zainteresowanych − często nieodpłatnie, w przeciwieństwie do zwykłych przedstawień.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedpremierowy

poprzedzający premierę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedproże

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. taras poprzedzający wejście do budynku;

Przedproże – parterowy taras poprzedzający wejście do budynku od strony ulicy, wysunięty przed jego fasadę i ogrodzony balustradą, zazwyczaj o szerokości takiej samej jak fasada

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedprywatyzacyjny

poprzedzający prywatyzację, występujący, odbywający się przed prywatyzacją

przymiotnik

(1.1) poprzedzający prywatyzację, sprzed prywatyzacji; występujący przed prywatyzacją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedprzedwczoraj

przysłówek

(1.1) trzy dni przed dniem dzisiejszym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedpytle

dawniej: przyrząd do oddzielania grubszych cząstek wytworu mielenia od bardziej miałkich

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpłacać

wnosić przedpłatę, wpłacać zaliczkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpłacić

wnieść przedpłatę, wpłacić zaliczkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedpłata

część ceny towaru wpłacona wcześniej z góry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. forma płatności polegająca na dokonaniu zapłaty za towar lub usługę z góry, czyli przed ich dostarczeniem lub wykonaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedpłatowicz

osoba, która dokonała przedpłaty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba, która uiściła przedpłatę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedpłużek

dodatkowy, mały korpus pługa, umieszczany przed głównym korpusem płużnym, stosowany zwykle przy głębokiej orce zwięzłych gleb

Przedpłużek – mały korpus płużny montowany przed korpusem głównym, służący do podcinania górnej warstwy roli, wraz ze znajdującymi się na niej resztkami roślinnymi, i przemieszczania jej na dno sąsiedniej bruzdy.

Przedpłużek ułatwia przyorywanie obornika, słomy i nawozów zielonych. Zwiększa też intensywność kruszenia skiby i stosowany jest tylko przy orce głębokiej. Podobną funkcję jak przedpłużek może pełnić także ścinacz listwowy. Szerokość robocza przedpłużka w stosunku do szerokości roboczej korpusu wynosi 0,3–0,7, a głębokość 0,3–0,5. W przedpłużku odpowiednikiem słupicy jest trzonek, przymocowywany jarzmem do ramy pługa lub do specjalnej obsady na ramie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedramię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

Przedramię (łac. antebrachium) – w anatomii człowieka część kończyny górnej, znajdująca się między ręką i ramieniem (dokładnie między nadgarstkiem i stawem łokciowym).

Część kostną przedramienia stanowią:

- kość promieniowa – jest kością długą, jej koniec bliższy stanowi głowa kości promieniowej,
- kość łokciowa – również jest kością długą, w jej części proksymalnej znajdują się dwa wyrostki (łokciowy i dziobiasty), będące panewką dla stawu ramienno-łokciowego, zaś jej głowa usytuowana jest w części dystalnej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedramieniowy

przymiotnik

(1.1) przym. od przedramię

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedramienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przedramieniem, dotyczący przedramienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedrążyć

drążąc, przedostać się na drugą stronę, przebić się przez coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrealistyczny

dotyczący okresu poprzedzającego realizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedreferendalny

poprzedzający referendum, występujący, odbywający się przed referendum

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedreformowy

przymiotnik

(1.1) sprzed reformy, przed reformą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedreptać

przejść gdzieś małymi kroczkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedreptywać

rzadko: drepcząc, przechodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrewolucyjny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedromański

preromański;
1. poprzedzający cywilizację romańską;
2. poprzedzający styl romański

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedromantyczny

poprzedzający romantyzm, powstały lub tworzący w tym okresie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrośle

stadium rozwojowe paprotników, w którym wytwarzane są organy rozrodcze żeńskie i męskie; protalium

Przedrośle (prothallium, prothallus – z łac. pro = wczesny i gr. θαλλος (thallos) = gałązka) – stadium rozwojowe u roślin, zawierające organy męskie, żeńskie lub oba jednocześnie.

Stanowiący przedrośle plechowaty gametofit paprotników u paprotników jednakozarodnikowych zwykle jest jednopienny (obupłciowy), dwupienny jest zazwyczaj u skrzypów. U paprotników różnozarodnikowych występują przedrośla dwupienne (żeńskie produkujące rodnie i męskie wytwarzające plemnie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedrostek

cząstka wyrazu znajdująca się przed jego rdzeniem lub jedna z kilku cząstek poprzedzających rdzeń wyrazu; prefiks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. element słowotwórczy umieszczany przed leksemem, np. morfem przed rdzeniem wyrazu;

Przedrostek, prefiks (od łac. praefixus „przymocowany na przedzie”) – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany do początku słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedrostkowy

utworzony za pomocą prefiksu, zawierający prefiks; będący prefiksem, należący do prefiksu; prefiksalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrozbiorowy

poprzedzający rozbiory Polski; pochodzący z okresu poprzedzającego rozbiory Polski

przymiotnik

(1.1) hist. mający miejsce przed rozbiorami Polski, pochodzący z tego okresu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedrozumienie

konieczny warunek rozumienia w filozofii H. G. Gadamera

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedruk

ponowne wydanie dzieła literackiego, bez zmian w tekście

Przedruk (ang. reprint) – dosłowne lub tylko nieznacznie zmienione, ponowne opublikowanie utworu.

Z reguły przedruk jest objętościowo większy niż cytat, i obejmuje cały utwór lub z niewielkimi skrótami. W formie przedruku publikowane są książki lub całe artykuły, także artykuły internetowe. Czasem przedruk artykułu polega na jego przetłumaczeniu i wydaniu w innym języku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedryblować

a) w piłce noznej: minąć przeciwnika, prowadząc piłkę, zwłaszcza dzięki sprytnemu zagraniu; okiwać (potocznie);
b) w hokeju: minąć przeciwnika, prowadząc krążek, zwłaszcza dzięki sprytnemu zagraniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrylowywać

przewiercać na wylot

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzemywać

spędzać pewien czas na drzemaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzeźniać

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzeźniacki

przymiotnik od: przedrzeźniacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzeźniacz

osoba przedrzeźniająca, naśladująca kogoś, często w złośliwy sposób

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto naśmiewa się z kogoś naśladując jego zachowanie, gesty, sposób mówienia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. nazwa systematyczna|Mimidae|ref=tak., północnoamerykański ptak z rzędu wróblowatych potrafiący naśladować usłyszane dźwięki;

Przedrzeźniacze (Mimidae) – rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad trzydzieści gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedrzeźniający

1. ośmieszać kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.;
2. przedrzeźniać się -
a) przedrzeźniać siebie nawzajem;
b) dawniej: przekomarzać się

Patrz:przedrzeźniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzeźnić

ośmieszyć kogoś, naśladując czyjeś gesty, mimikę, ruchy, sposób mówienia itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedrzyźnić

dawniej: skopiować czyjeś gesty, mimikę, ruchy itp.; przedrzeźnić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsąd

posiedzenie niejawne w Sądzie Najwyższym, na którym sędzia dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsądowy

przedsądowe wezwanie do zapłaty - dokument, który wierzyciel kieruje do dłużnika, żądając uregulowania należności

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsamobójczy

dokonany przed popełnieniem samobójstwa

przymiotnik relacyjny

(1.1) poprzedzający samobójstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedscenie

część sceny wysunięta przed kurtynę; awanscena, proscenium

Proscenium (gr. proskenion, fr. avant-scène), przedscenie – część sceny znajdująca się przed kurtyną w budynku teatralnym, wykorzystywana głównie w początkowej i końcowej części przedstawienia.

W starożytności określenie to stosowane było również w odniesieniu do podium (w teatrze greckim i rzymskim), na którym rozgrywała się akcja, tzw. proskeon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedsejmowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do okresu przed obradami sejmu

(1.2) znajdujący się przed siedzibą sejmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsezonowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający sezon; mający miejsce, odbywający się przed sezonem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsię

spójnik

(1.1) daw. przecież

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsiębiorca

osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, właściciel przedsiębiorstwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. praw. osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

Przedsiębiorca (fr. entrepreneur) – w potocznym ujęciu to osoba podejmująca się przedsięwzięcia dla celów zarobkowych.

W polskim systemie prawa nie ma jednolitej definicji przedsiębiorcy. Funkcjonujące definicje sprowadza się do tego, że przedsiębiorcą jest podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (lub zawodową). W rozumieniu prawnym „przedsiębiorca” najczęściej nie jest synonimem przedsiębiorstwa, ani firmy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsiębiorczość

1. cecha kogoś wykazującego się inicjatywą i skutecznością w załatwianiu różnych spraw biznesowych; obrotność;
2. ogół przedsiębiorstw na danym terenie;
3. przedmiot szkolny obejmujący naukę o podstawowych mechanizmach gospodarki i wolnego rynku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)

(1.2) nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu

(1.3) ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw

Przedsiębiorczość – cecha ludzkich działań polegająca na spekulacyjnej próbie określenia przyszłych stanów rynku i wykorzystania okazji do osiągnięcia zysku z powodu różnic pomiędzy cenami czynników produkcji a spodziewanymi przychodami ze sprzedaży jakiegoś dobra.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsiębiorczy

wykazujący się inicjatywą i skutecznością w załatwianiu różnych spraw biznesowych; obrotny

przymiotnik

(1.1) zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedsiębiorczyni

kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, właścicielka przedsiębiorstwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ekon. kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

Przedsiębiorca (fr. entrepreneur) – w potocznym ujęciu to osoba podejmująca się przedsięwzięcia dla celów zarobkowych.

W polskim systemie prawa nie ma jednolitej definicji przedsiębiorcy. Funkcjonujące definicje sprowadza się do tego, że przedsiębiorcą jest podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (lub zawodową). W rozumieniu prawnym „przedsiębiorca” najczęściej nie jest synonimem przedsiębiorstwa, ani firmy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsiębiorstwo

podmiot zajmujący się produkcją dóbr i usług w celu maksymalizacji nadwyżki ekonomicznej (zysku)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

Przedsiębiorstwo – wyodrębniona prawnie i ekonomicznie jednostka gospodarcza. Istotą działalności przedsiębiorstwa jest produkcja dóbr lub świadczenie usług. Najczęściej definiowanym celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku poprzez zaspokajanie potrzeb konsumentów. Z perspektywy finansowej celem przedsiębiorstwa jest wzrost jego wartości rynkowej w średnim i długim okresie z korzyścią dla jego właścicieli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsiębrać

decydować się na wykonanie czegoś

czasownik niedokonany (dk. przedsięwziąć)

(1.1) podejmować jakieś działanie lub działalność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedsiębranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedsiębrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsiewny

poprzedzający siew

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsięwziąć

zdecydować się na wykonanie czegoś

czasownik dokonany (ndk. przedsiębrać)

(1.1) podjąć jakieś działanie lub działalność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedsięwzięcie

zdecydować się na wykonanie czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedsięwziąć.

(1.2) zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

(1.3) rzad. zamiar, postanowienie

(1.4) przest. przedsiębiorstwo, instytucja produkcyjna lub handlowa

Przedsięwzięcie – ogólne określenie jakiegoś projektu lub działania podjętego w jakimś celu lub jakiegoś zamysłu, którego wynikiem są konkretne działania, np. działania inwestycyjne jako przedsięwzięcie inwestycyjne lub np. przedsięwzięcie termomodernizacyjne – jako opis działania mającego na celu osiągnięcie oszczędności energii w budynkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsionek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku

(1.2) mot. turyst. zadaszenie z materiału dostawiane przed wejściem do przyczepy kempingowej lub namiotu

(1.3) anat. zool. u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;

(1.4) anat. część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika;

(1.5) anat. obszar organizmu znajdująca się przed jamą z organami wewnętrznymi

(1.6) przen. wstęp do czegoś, wczesne doświadczenie

- przedsionek budynku
- przedsionek serca
- przedsionek ucha wewnętrznego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedsionkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

(1.2) bud. związany z przedsionkiem do pomieszczenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedskoczek

zawodnik niebiorący udziału w konkurencji narciarskiej, oddający skok przed zawodnikami

Skoki narciarskie – zimowa dyscyplina sportowa rozgrywana na skoczniach narciarskich od połowy XIX wieku. Skoki narciarskie wraz z biegami narciarskimi oraz kombinacją norweską (połączenie biegów i skoków) należą do rodziny sportów narciarstwa klasycznego. Dyscyplina ta cieszy się popularnością głównie w Europie, szczególnie w krajach nordyckich (w Norwegii i Finlandii) i Europy Środkowej (w Austrii, Czechach, Niemczech, Polsce, Słowenii i Szwajcarii), a poza Europą dyscyplina ta jest popularna głównie w Japonii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedskoczkini

→ przedskoczek

Patrz:przedskoczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedślubny

przymiotnik

(1.1) następujący przed ślubem, poprzedzający ślub

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsmak

1. dawniej: uczucie smaku potrawy przed przystąpieniem do jej jedzenia;
2. próbka, zapowiedź czegoś, co ma nastąpić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedśmiertnie

przysłówek

(1.1) tuż przed śmiercią

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedśmiertny

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który następuje przed śmiercią

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsobie

w górnictwie: rozszerzenie przodka chodnika na szerokość chodnikową w każdą stronę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsoborowy

poprzedzający sobór, występujący, odbywający się przed soborem

przymiotnik relacyjny

(1.1) kośc. odnoszący się do Kościoła katolickiego i sytuacji w nim przed soborem watykańskim II

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedsocjalistyczny

poprzedzający socjalizm

przymiotnik

(1.1) poprzedzający pojawienie się albo wprowadzenie socjalizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedsokratejski

poprzedzający Sokratesa (greckiego filozofa), pochodzący z czasów przed narodzinami Sokratesa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsprzedaż

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hand. przedterminowe umożliwienie zakupu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedstawiać

czasownik przechodni

(1.1) zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś

(1.2) podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

(1.3) opisywać, ukazywać coś zwykle w formie artystycznej

(1.4) być czymś dla kogoś, stanowić coś

czasownik zwrotny

(2.1) podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś

(2.2) prezentować się, wyglądać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedstawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedstawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedstawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedstawiać)

(1.1) dokonany od|przedstawiać.

czasownik zwrotny przedstawić się

(2.1) zaprezentować się, zapoznać kogoś ze swoją osobą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedstawiciel

osoba występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentant jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

- przedstawiciel handlowy
- przedstawiciel dyplomatyczny – dyplomata
- przedstawiciel ustawowy (Polska)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedstawicielka

kobieta występująca w czyimś imieniu, wyrażająca czyjeś poglądy, reprezentantka jakiejś zbiorowości

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta działająca w imieniu kogoś lub czegoś

(1.2) typowa członkini danej grupy, reprezentantka danej kategorii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedstawicielstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. pełnomocnictwo wydane komuś przez przedsiębiorstwo handlowe do występowania w jego interesach

(1.2) występowanie w czyimś imieniu

(1.3) zespół ludzi wyłonionych spośród określonej grupy, instytucji, itp., upoważniony do reprezentowania jej interesów

(1.4) placówka reprezentująca za granicą rząd swego kraju

Przedstawicielstwo – czynność prawna dokonywana przez osobę zwaną przedstawicielem, w imieniu osoby zwanej dalej reprezentowanym, pociągająca za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Przedstawicielstwo może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) lub na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Przykładowo: przedstawicielem ustawowym małoletnich dzieci są ich rodzice, natomiast prokurent jest pełnomocnikiem przedsiębiorcy podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedstawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

(1.2) prezentacja czegoś

(1.3) pot. nieodpowiednie zachowanie w miejscu publicznym

(1.4) odczasownikowy od|przedstawić.

- przedstawienie – widowisko, spektakl, inscenizacja, show
- Przedstawienie – film z 1970 roku
- Przedstawienie – film z 1993 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedstawieniowiec

twórca opierający się w sztuce nie na abstrakcyjnych pojęciach a na przedstawieniach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedstopie

przednia część stopy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedstrunowce

typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowiec, półstrunowce, strunogębe, szparoskrzelne

Półstrunowce (Hemichordata, z gr. hemi – pół + chorda – struna), przedstrunowce (Protochordata), strunogębe (Stomochordata), szparoskrzelne (Branchiotremata) – typ bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych o cechach morfologicznych zbliżonych do strunowców (stąd nazwa typu), natomiast w rozwoju zarodkowym wykazujących cechy wspólne ze szkarłupniami. Występują wyłącznie w wodach morskich, głównie pełnosłonych, najczęściej w strefie dennej. Są wśród nich organizmy wolno żyjące i osiadłe, często kolonijne, tylko nieliczne pływają. Żywią się detrytusem i drobnymi organizmami morskimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedstrunowiec

przedstawiciel typu bezkręgowych, morskich zwierząt wtóroustych; prastrunowiec, półstrunowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedstudniówkowy

poprzedzający studniówkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedświadomość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedświadome

Przedświadomość (niem. das Vorbewusste) – termin wprowadzony do psychoanalizy przez Sigmunda Freuda jako określenie granicznej sfery psychiki między świadomością a nieświadomością. Obejmuje ona treści niebędące obecnie w polu świadomości (treści stłumione – w przeciwieństwie do treści wypartych, należących do sfery nieświadomości), lecz które mogą być łatwo aktywizowane i powrócić do świadomości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedświąteczny

przymiotnik

(1.1) przypadający na okres tuż przed świętem, poprzedzający święto

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedświt

1. chwila poprzedzająca świt, brzask
2. przenośnie: zapowiedź

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pora nocy tuż przed świtem

- przedświt – chwila przed świtem

- Przedświt – wieś w województwie mazowieckim
- Przedświt – gromada

- Przedświt – poemat Zygmunta Krasińskiego
- Wydawnictwo Przedświt
- Przedświt – rasa konia
- Przedświt – albańsko-grecki film fabularny z roku 2017
- Przedświt – gazetka konspiracyjna (wiosna – lato 1941)
- Przedświt (L’Aurore) – czasopismo socjalistyczne (wyd. 1881–1905 w Genewie, Lipsku, Londynie, Paryżu, zaś od 1907–1920 w Krakowie, Lwowie, Warszawie), kontynuacja czasopisma Równość (Égalité)

Zobacz też

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedświtowy

przymiotnik od: przedświt

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedsylwestrowy

poprzedzający sylwestra

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedszaniec

okop wysunięty przed główną linię umocnień; rawelin

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedszczepienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z okresem poprzedzającym szczepienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedszkolacki

1. → przedszkolak;
2. pejoratywnie: niedojrzały, dziecinny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedszkolaczek

zdrobnienie od: przedszkolak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: przedszkolak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedszkolaczka

zdrobnienie od: przedszkolak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedszkolak

dziecko uczęszczające do przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedszkolanek

1. wychowawczyni w przedszkolu;
2. potocznie: dziewczynka uczęszczająca do przedszkola; przedszkolaczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedszkolanin

rzadko: wychowanek lub wychowawca przedszkola

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. przedszkolak

(1.2) rzad. żart. nauczyciel przedszkola, wychowawca przedszkolny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedszkolanka

1. wychowawczyni w przedszkolu;
2. potocznie: dziewczynka uczęszczająca do przedszkola; przedszkolaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedszkole

placówka opiekuńczo-wychowawcza dla dzieci w wieku od 3 do 6 lat

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) eduk. dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

Przedszkole – instytucja opiekuńczo-wychowawcza, do której uczęszczają dzieci w wieku od 3 lat (w Polsce – w szczególnych przypadkach od 2) do rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedszkolny

1. → przedszkole;
2. poprzedzający okres szkolny

przymiotnik

(1.1) poprzedzający lata nauki szkolnej, poprzedzający okres szkolny

(1.2) dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedszkółka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Warmia. przedszkole

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsł.

skrót

(1.1) = przedsłowie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsław

imię męskie

Przedsław, Przecław, Przecsław, Przesław – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przed- (pierwszy człon posiadał wiele różnych znaczeń, zależnych od znaczenia drugiego członu imienia) i -sław („sława”). Imię notowane w Polsce od 1153 roku. Mogło oznaczać „ten, który stawia sławę ponad inne rzeczy”, „stawiający wyżej sławę”. Możliwe staropolskie zdrobnienia to: Przech, Przechno, Przeczek, Przeczko, Przeczk, Przeczka (masc.), Przeczeń, Przeczno, Przesz, Przeszek, Przeszko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedsłowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) liter. daw. rozdział na początku książki zapoznający czytelnika z intencjami, historią, genezą powstania itp. utworu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedsłupność

u kwiatów obupłciowych: wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików, zapobiegające samozapyleniu rośliny; protogynia, protoginia, proterogynia, proteroginia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików w kwiatach niektórych roślin;

Przedsłupność, protogynia – zjawisko występujące w kwiatach obupłciowych u niektórych gatunków roślin. Polega na wcześniejszym dojrzewaniu słupków niż pręcików. Jest to jeden z mechanizmów zapobiegających niekorzystnemu dla rośliny samozapyleniu, czyli zapyleniu się pyłkiem pochodzącym z tej samej rośliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedtakt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. anakruza; sylaby nieakcentowane na początku wersu przed pierwszą sylabą akcentowaną

(1.2) muz. początkowe dźwięki melodii, poprzedzające dźwięk akcentowany na silnej części taktu

(1.3) muz. niepełny takt na początku utworu muzycznego

(1.4) przen. początek, wstęp do czegoś

Przedtakt, inaczej anakrusis – niepełny takt lub pojedyncza nuta (zwana wówczas odbitką) otwierająca utwór muzyczny.

Przedtakt ma na celu podkreślenie tego, że utwór rozpoczyna się od słabej, nieakcentowanej części przebiegu rytmicznego i najczęściej powoduje skrócenie ostatniego taktu o odpowiadającą mu wartość, tak żeby zachowana była suma pełnych taktów w całym utworze.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedtem

zaimek

(1.1) w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedtermin

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stud. dodatkowy egzamin, pisany jeszcze przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedterminowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedterminowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedterminowy

przymiotnik

(1.1) następujący przez terminem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedtkankowiec

przedstawiciel podkrólestwa zwierząt, który nie wykształcił właściwych tkanek i organów; nietkankowiec, beztkankowiec, nibytkankowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedtreningówka

środowiskowo: suplement diety brany przed wysiłkiem fizycznym w celu podniesienie wydolności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. środ. suplement diety mający na celu chwilowe zwiększenie wydajności organizmu, spożywany zazwyczaj krótko przed treningiem, zwł. siłowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedtreningowy

dotyczący czasu przed treningiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedtrzonowiec

jeden z zębów występujących w uzębieniu ssaków; ząb przedtrzonowy

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. rodzaj zęba położonego między kłami a trzonowcami;

Ząb przedtrzonowy, przedtrzonowiec (łac. dens premolaris) – rodzaj zęba występującego u większości ssaków (zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym, z wyjątkiem przedtrzonowca pierwszego, który jest niewymienny), w tym człowieka (tylko w uzębieniu stałym, wśród zębów mlecznych nie występują przedtrzonowce). Dorosły człowiek ma osiem zębów przedtrzonowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedtrzonowy

określenie rodzaju zębów znajdujących się pomiędzy kłami a zębami trzonowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedtułów

przednia część ciała pajęczaków i niektórych skorupiaków; przedtułowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ent. przedni, stale bezskrzydły pierścień tułowia owadów;

Przedtułów (prothorax) – pierwszy (przedni) z trzech pierścieni tułowia owadów, stale bezskrzydły. Wykazuje tendencję do zaniku pleur. Płytka grzbietowa tego segmentu to przedplecze (pronotum, protergum) – nie ma akrotergitu i zatarczy, płytka brzuszna to przedpiersie (prosternum), boczna – propleuron.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedtułowie

przednia część ciała pajęczaków i niektórych skorupiaków; przedtułowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedubojowy

mający miejsce przed ubojem zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedudzie

Przedudzie, prefemur (łac.: praefemur, trochantellus) – człon odnóża niektórych stawonogów położony pomiędzy krętarzem a udem (występuje u pareczników i krocionogów) lub dosiebna część uda (np. u błonkówek).

U Spirostreptidae obecny na przedudziu pierwszej pary odnóży samców wyrostek processus praefemoralis ma istotne znaczenie taksonomiczne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedugodowy

poprzedzający ugodę, przypadający przed ugodą; preliminarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeduniowy

odnoszący się do okresu przed unią

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeduralski

przymiotnik

(1.1) położony przed Uralem (względem Europy)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedurodzeniowy

poprzedzający urodzenie; prenatalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwakacyjny

mający miejsce przed wakacjami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwarzać

dawniej: szydzić, przedrwiwać, żartować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwcześnie

przysłówek

(1.1) zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwczesność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedwczesne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwczesny

przymiotnik

(1.1) pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwczoraj

onegdaj;
1. dzień poprzedzający dzień wczorajszy;
2. w dniu poprzedzającym dzień wczorajszy

przysłówek

(1.1) dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwczorajszy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający miejsce przedwczoraj, związany z dniem poprzedzającym wczorajszy

przymiotnik jakościowy

(2.1) przen. dotyczący przeszłości, dawny, stary

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedweselny

poprzedzający wesele

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwieć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat babki

(1.2) daw. brat prababki

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwieczerz

(r. męski) dawniej: pora przedwieczorna; przedwieczerze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwieczerza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. podwieczorek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwieczerze

dawniej: pora przedwieczorna; przedwieczerz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwieczny

1. istniejący przed wiekami; odwieczny;
2. istniejący wiecznie, niemający początku ani końca

przymiotnik

(1.1) bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwieczorny

przymiotnik relacyjny

(1.1) odbywający się przed wieczorem, związany z późnym popołudniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwielkanocny

poprzedzający Wielkąnoc, występujący, odbywający się przed Wielkąnocą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwiercić

w górnictwie: wykonać w kopalni otwory badawcze na przedzie wydrążonych wyrobisk przy zbliżaniu się do zagrożonych miejsc

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwigilijny

poprzedzający Wigilię

przymiotnik

(1.1) dziejący się w czasie poprzedzającym Wigilię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwiosenny

występujący przed wiosną

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który poprzedza wiosnę, następuje przed nadejściem wiosny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwiośnie

pora roku stanowiąca okres przejściowy między zimą a wiosną, przypadająca na kwiecień i początki maja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny

Przedwiośnie – jedna z dwóch uzupełniających pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego (drugą uzupełniającą porą jest przedzimie).

Za przedwiośnie przyjmuje się okres roku na styku zimy i wiosny, w którym średnie temperatury powietrza wahają się pomiędzy 0 a 5 °C (z tendencją wzrostową). Opad atmosferyczny jest umiarkowany, zazwyczaj ciekły, a jeśli stały (zamarznięty), to zanikający. Natomiast osad atmosferyczny jest obfity i we wszystkich rodzajach. Dzienna pora dnia jest podobnej długości trwania do pory nocnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedwnęczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. prawnuczka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwoj

staropolskie imię męskie

Przedwoj – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Przed- i -woj ("wojownik"). Imię to może znaczyć "stawiający wyżej wojowników" lub "ten, który idzie (zajmuje miejsce) przed innymi wojownikami".

Przedwoj imieniny obchodzi 23 listopada.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedwojenny

pochodzący sprzed wojny; taki, który istniał przed wojną; odnoszący się do okresu przed II wojną światową

przymiotnik

(1.1) pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwojewo

Przedwojewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, w gminie Opinogóra Górna. Leży nad Soną dopyłwem Wkry.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie ciechanowskim ziemi ciechanowskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedwojnie

czas poprzedzający wybuch wojny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) okres poprzedzający wojnę, okres przedwojenny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedwojów

staropolskie imię męskie

Przedwojów (przed 1945 niem. Reichhennersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra przy drodze krajowej nr 5

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedworzyć

dawniej: zaszydzić, zadrwić, zażartować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwóz

w wojsku: przednia część lawety armatniej ze skrzynią na amunicję; prockar

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwstępny

zapoczątkowujący coś, poprzedzający właściwy wstęp do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedwyborczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dziejący się, odbywający się przed wyborami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwyjazdowy

przymiotnik

(1.1) poprzedzający wyjazd, towarzyszący przygotowaniom do niego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedwzmacniacz

wzmacniacz odpowiadający za wstępne wzmocnienie sygnału dostarczanego ze źródła dźwięku

Przedwzmacniacz (ang. preamplifier) – w elektroakustyce, wzmacniacz, którego zadaniem jest wzmocnienie wstępne sygnału elektroakustycznego przed jego skierowaniem do kolejnych stopni toru elektroakustycznego.

Przedwzmacniacz najczęściej jest zintegrowany wewnątrz większego urządzenia, takiego jak np. wzmacniacz elektroakustyczny, wzmacniacz instrumentalny, mikser, elektrofony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedymać

potocznie:
1. o mężczyźnie: odbyć stosunek seksualny; przelecieć;
2. spędzić pewien czas na ciężkiej pracy;
3. szybko przebyć jakąś trasę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedyskutować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedyskutowywać)

(1.1) rozważyć wnikliwie podczas dyskusji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedyskutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie gruntownej dyskusji

(1.2) spędzenie czasu na dyskusjach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedysputowywać

przedyskutowywać;
1. dyskutując, omawiać coś dokładnie;
2. spędzać pewien czas na dyskutowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedyżurować

przebyć pewien czas na dyżurze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przędza

nitka z włókien do wytwarzania tkanin, sznurów itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

Przędza – wyrób włókienniczy o strukturze walcowatej, ciągłej, powstający przez skręcenie pasma włókien w procesie przędzenia. Przędzenie może być wykonywane chałupniczo (ręcznie) lub przemysłowo w przędzalni (mechanicznie). Przędza jest półproduktem do produkcji tkanin, dzianin, koronek, plecionek, lin, nici itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przędzalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici

Przędzalnia – oddział zakładu włókienniczego zajmujący się przetwarzaniem włókna na przędzę. Oddział przędzalni składa się z działów:

- przygotowawczego przędzalni – przygotowanie włókna do przędzenia – czesanie (włókno długie), zgrzeblenie (włókno krótkie), formowanie i wyrównywanie taśm, tworzenie niedoprzędu
- przędzalni właściwej – przetwarzanie niedoprzędu w przędzę (przędzenie), przewijanie przędzy w celu przygotowania jej do procesu wykończenia (bielenie, farbowanie)
- dział kontroli jakości – kontrola i klasyfikacja przędzy
- działu mechanicznego – zaplecze przędzalni z magazynem części zamiennych zapewniające utrzymanie właściwego stanu technicznego maszyn i urządzeń przędzalni i działu przygotowawczego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przędzalnictwo

dział włókiennictwa zajmujący się przerobem włókien na przędzę; technologia przędzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przędzalniczy

związany z wyrobem przędzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przędzalnik

specjalista w dziedzinie przędzalnictwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przędzalny

o włóknie: nadający się do przędzenia; przędny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzamcze

Przedzamcze – teren oraz zabudowania znajdujące się na terenie przylegającym do zamku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przedzatokowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. med. znajdujący się przed zatoką, dotyczącego tego co przed zatoką

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedzawałowy

[czytaj: przed-zawałowy] poprzedzający zawał, zwykle zawał serca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzeń

Przedzeń – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Ceków-Kolonia.

Wieś położona jest 2 km od trasy Kalisz – Turek. Jest to miejscowość licząca 130 mieszkańców. Dopiero po parcelacji w 1864 roku Przedzeń zaludnił się i rozbudował. Obecnie miejscowość zajmuje powierzchnię 264 hektarów. Do dziś przetrwało kilka starych budowli. Jedną z nich jest sala OSP. Powstała ona w 1918 r. Mieszkańcy od razu postanowili kupić sprzęt strażacki, który z początku przechowywali w drewnianej szopie. W 1933 roku 35 mieszkańców w czynie społecznym wybudowało remizę. Przedzeń należy do parafii pod wezwaniem św. Wojciecha w Kościelcu Kaliskim. W ciągu roku odbywają się w niej trzy odpusty.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przędzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prząść.

Przędzenie – ogół operacji wykonywanych na włóknie, prowadzących do utworzenia przędzy. Przędzenie może być wykonywane ręcznie (w rzemiośle lub wytwórstwie ludowym, przy użyciu prostych urządzeń: kądziel, wrzeciono, kołowrotek) lub mechanicznie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedzgonny

taki, który powstał lub zdarzył się krótko przed czyjąś śmiercią

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedział

1. to, co odgradza coś od czegoś;
2. to, co zostało wyodrębnione przez podzielenie;
3. część skali jakiejś wielkości wyodrębniona w określonym celu przez wyznaczenie wartości granicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

(1.2) mat. podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;

- przedział w matematyce

Nazwy własne

- Przedział – szczyt w Karkonoszach
- Przedział – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie hancewickim, w sielsowiecie Oharewicze
- Przedział – chutor na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie łuninieckim, w sielsowiecie Czuczewicze

Zobacz też

- przedział kolejowy
- przedział wodoszczelny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedziałek

linia dzieląca włosy na głowie rozczesane na dwie strony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przedział

(1.2) linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedziałowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedziałowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przędzień

przędzień gruszowy - błonkówka z rodziny osnujowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzierzgać

przedzierzgiwać;
1. przemieniać, zamieniać kogoś w coś; przeobrażać, przekształcać
2.przedzierzgać się - przemieniać się, zamieniać się w coś, kogoś; przeobrażać się, przekształcać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzierzgiwać

przedzierżgiwać; rzadko: przedzierzgać;
1. przemieniać, zamieniać kogoś w coś; przeobrażać, przekształcać
2.przedzierzgać się - przemieniać się, zamieniać się w coś, kogoś; przeobrażać się, przekształcać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzierzgnąć

przedzierzgać;
1. przemienić, zamienić kogoś w coś; przeobrazić, przekształcić;
2.przedzierzgnąć się - przemienić się, zamienić się w coś, kogoś; przeobrazić się, przekształcić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziewać

dawniej: przebijać, przekłuwać na wylot; przeszywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzimek

1. jedna z pór roku wyróżnianych w ujęciu fenologicznym; szaruga jesienna, przedzimie;
2. piędzik przedzimek - szarobrązowy motyl z rodziny miernikowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzimie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pora roku przejściowa między jesienią a zimą

Przedzimie, szaruga jesienna – jedna z dwóch uzupełniających pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego (drugą uzupełniającą porą jest przedwiośnie).

Za przedzimie przyjmuje się okres roku na styku jesieni i zimy, w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 5 a 0 °C (z tendencją malejącą). Opad atmosferyczny jest z początku duży, później umiarkowany, zazwyczaj ciekły, a jeśli stały (zamarznięty), to zanikający. Natomiast osad atmosferyczny jest obfity i we wszystkich rodzajach. Dzienna pora dnia jest wyraźnie krótsza od pory nocnej. Przedzimie jest najbardziej zachmurzoną porą roku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedzimowy

przymiotnik

(1.1) taki, który występuje bądź ma miejsce przed zimą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przędzina

wyrób włókienniczy nietkany, powstający w wyniku przeszywania jednego lub dwóch układów nitek

Przędzina – wyrób włókienniczy płaski wytwarzany z jednego lub kilku układów nitek. Najczęściej tworzona jest z dwóch układów nitek osnowy i wątku ułożonych jeden nad drugim. Nie splatają się jednak jak w tkaninie, ale są przeszywane przez trzeci układ nitek – osnowę przeszywającą. Przędziny mogą być produkowane jako gładkie oraz z okrywą runową lub pętelkową. W celu uzyskania barwnych wzorów przędziny gładkie poddawane są drukowaniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przędziorek

drobny pajęczak mający gruczoły przędne umieszczone w głowotułowiu, pasożytujący na liściach roślin

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ogrod. arachn. roztocze o gruszkowatym korpusie z rodziny przędziorkowatych żerujące na roślinach

- Przędziorek chmielowiec
- Przędziorek owocowiec
- Przędziorek sosnowy
- Przędziorek szklarniowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przędziorkowate

rodzina roztoczy

Przędziorkowate (Tetranychidae) – rodzina roztoczy obejmująca 1305 gatunków. Roztocze z tej rodziny pasożytują na 3808 gatunkach roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przędziorkowaty

o cechach przędziorkowatych (rodzina roztoczy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przędziorkowiec

skulik przędziorkowiec - gatunek chrząszcza z rodziny biedronek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziurawiać

1. robić w czymś dziurę
2. przedziurawiać się - robić się dziurawym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziurawić

1. zrobić w czymś dziurę
2. przedziurawić się - zostać przedziurawionym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziurkowywać

robić w czymś dziurkę lub dziurki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziwaczać

dawniej: robić coś w sposób zbyt dziwaczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziwnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przedziwny, bardzo dziwny, osobliwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedziwniej

stopień wyższy od przysłówka: przedziwnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziwniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przedziwny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedziwność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przedziwne; cecha tych, którzy są przedziwni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedziwny

bardzo dziwny, niezwykły, osobliwy

przymiotnik jakościowy

(1.1) bardzo dziwny

(1.2) mogący wprawić w zachwyt, podziw

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedżniwek

dawniej: okres poprzedzający żniwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedźwiękiwać

przestawać dźwięczeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedźwigiwać

1. przenosić z trudem coś ciężkiego z jednego miejsca na drugie;
2. przedźwigiwać się - forsować się, przenosząc duży ciężar

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedźwignięty

taki, który się przedźwignął

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedzwonić

potocznie: przekazać informację przez telefon

#### Źródła:

SJP.pl

# Przedłożyć

1. uważać coś za ważniejsze od czegoś innego;
2. przekazać coś komuś do wglądu;
3. wyjaśnić coś komuś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedkładać)

(1.1) dokonany od|przedkładać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedłużać

1. zwiększać długość czegoś; dorabiać coś wzdłuż;
2. odraczać termin czegoś; sprawiać, że coś trwa dłużej

czasownik przechodni

(1.1) czynić coś dłuższym

czasownik zwrotny przedłużać się

(2.1) stawać się dłuższym, trwać dłużej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przedłużacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

(1.2) coś, co zwiększa zasięg lub trwałość czegoś

Przedłużacz, kabel przedłużający – odcinek przewodu elektrycznego służący do zwiększenia zasięgu przewodu pomiędzy gniazdem sieci elektrycznej a urządzeniem pobierającym prąd.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przedłużanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedłużać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedłużek

dodatkowa karta dołączona do weksla, przeznaczona do zamieszczenia indosu

Przedłużek – kartka trwale połączona z wekslem i stanowiąca jego integralną część.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedłużenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przedłużyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedłużka

alonż; alonżka;
1. zaginana wkładka większa od kartek książki, zawierająca np. mapy;
2. pasek papieru doklejany do weksla w celu wpisania dodatkowych adnotacji;
3. potocznie: przedłużenie czegoś

Alonż (nazywany też przedłużką) – element składowy książki w postaci zadrukowanego, zgiętego, połączonego z wkładem paska, który po rozłożeniu wystaje poza obrys tego wkładu.

Alonż wykorzystywany jest do umieszczania map, fotografii, rysunków, tablic, schematów.

Na alonżu znajdującym się na końcu książki drukuje się np. plany sytuacyjne czy mapy, dzięki czemu czytelnik może korzystać jednocześnie zarówno z tekstu głównego, jak i z ilustracji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przedłużyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przedłużać)

(1.1) dokonany od|przedłużać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przedłużycki

odnoszący się do kultury wczesnej epoki brązu, obejmującej tereny Łużyc, Śląska i Wielkopolski

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeegzaminować

sprawdzić czyjeś wiadomości, umiejętności, zwykle na egzaminie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeegzaminowywać)

(1.1) przeprowadzając egzamin sprawdzić zasób czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. wypytać kogoś o coś szczegółowo

(1.3) daw. zbadać, poznać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeegzaminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzenie egzaminu, sprawdzenie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytanie kogoś o coś

(1.3) daw. zbadanie, poznanie czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeegzaminowywać

1. egzaminując, sprawdzać zasób wiadomości kilku osób po kolei;
2. potocznie: wypytywać kogoś o coś szczegółowo

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeegzaminować)

(1.1) niedokonany od|przeegzaminować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeegzaminowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie egzaminu, sprawdzanie zasobu czyichś wiadomości i umiejętności (jednej lub wielu osób po kolei)

(1.2) pot. szczegółowe wypytywanie kogoś o coś

(1.3) daw. badanie, poznawanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeeksponowywać

prześwietlać kliszę na skutek zbyt długiego naświetlania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefajny

potocznie: bardzo dobry, ładny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefaksować

przesłać jakiś tekst, komunikat, dokument itp. faksem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefaksowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przefaksować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przefarbować

zmienić kolor przez nałożenie innej farby

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefarbowywać

1. farbować coś ponownie, na inny kolor;
2. dawniej: zafarbować coś zbyt mocno;
3. przefarbowywać się - zmieniać kolor włosów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefasować

przetrzeć przez sito lub cedzak gotowane jarzyny, owoce itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefermentować

czasownik dokonany (ndk. przefermentowywać)

(1.1) poddać coś fermentacji w celu uzyskania jakiegoś produktu spożywczego

(1.2) ulec fermentacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przefiukiwać

potocznie:
1. marnować coś, zachowując się lekkomyślnie;
2. gwizdać przez pewien czas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeflancować

1. przesadzić flance;
2. potocznie: przenieść na inne stanowisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeflancowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeflancować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeformatować

ponownie sformatować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeforsować

1. przeprowadzić coś, zdecydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmusić kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążyć
3. przeforsować się - przemęczyć się, przeciążyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeforsowywać

1. przeprowadzać coś, decydować o czymś mimo głosów sprzeciwu
2. zmuszać kogoś lub coś do zbytniego wysiłku; przeciążać
3. przeforsowywać się - przemęczać się, przeciążać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeforwardować

potocznie: przekazać dalej za pośrednictwem Internetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przefruwać

potocznie: spędzić pewien czas na fruwaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegadać

1. spędzić pewien czas gadając (czasem przegapiając coś)
2. wygrać pojedynek słowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegadać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegadany

1. spędzić pewien czas gadając (czasem przegapiając coś)
2. wygrać pojedynek słowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegadywać

1. gadać przez pewien czas (czasem przegapiając coś)
2. wygrywać pojedynek słowny, być bardziej wygadanym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegaliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegalopowywać

1. o koniu: przemieszczać się, galopując;
2. przemieszczać się, jadąc konno galopem;
3. przemieszczać się, biegnąc lub jadąc bardzo szybko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeganiać

1. pozbywać się kogoś skądś; wyganiać
2. prześcigać jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesuwać, odpędzać (np. wiatr przegania chmury)
b) okazywać się lepszym w czymś
c) zmuszać kogoś do przebycia jakiejś trasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegapiać

nie zauważać, nie wykorzystywać czegoś przez gapiostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegapić

nie zauważyć, nie wykorzystać czegoś przez gapiostwo

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegapiać)

(1.1) dokonany od|przegapiać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegarbowywać

nasycać skórę garbnikiem, garbować dokładnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegazówka

potocznie: szybkie i krótkotrwałe dodanie gazu w motocyklu, głównie przy redukcji biegów

Międzygaz, zmiana biegu z międzygazem, potocznie przegazówka - technika stosowana podczas prowadzenia pojazdu silnikowego z manualną skrzynią biegów niewyposażoną w synchronizatory (np. motocykl). Międzygazu można użyć również, redukując bieg w warunkach skrajnie obniżonej przyczepności, np. na oblodzonej nawierzchni, celem zmniejszenia różnicy obrotów między silnikiem a kołami, która może doprowadzić do poślizgu. Ponadto umiejętne operowanie międzygazem pozwala na zmianę biegów bez użycia sprzęgła, np. w sytuacji awarii tego podzespołu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegędza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w gminie Czerwionka-Leszczyny;

Przegędza (niem. Przegendza) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, w gminie Czerwionka-Leszczyny. Wieś leży na Górnym Śląsku. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 925.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegenialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przegenialne; cecha tych, którzy są przegenialni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegenialny

bardzo, niezwykle genialny

przymiotnik

(1.1) pot. świetny, wspaniały, super, bardzo fajny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegiąć

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeginać)

(1.1) pochylić coś ku dołowi lub na bok

(1.2) zmienić kształt czegoś zginając

(1.3) pot. przen. przesadzić z czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegibek

1. przełęcz w Beskidzie Małym;
2. przełęcz w Beskidzie Żywieckim;
3. szczyt w Beskidzie Małym;
4. szczyt w Beskidzie Żywieckim

- Przegibek – przełęcz w Beskidzie Małym
- Przegibek – przełęcz w Beskidzie Żywieckim
- Przegibek (685 m) – szczyt w Beskidzie Małym
- Przegibek (1126 m) – szczyt w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim
- Przegibek – część wsi w gminie Rajcza w powiecie żywieckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegięcie

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegięty

1. przechylić coś, zgiąć
2. potocznie: przesadzić z czymś
3. przegiąć się:
a) przechylić się, zgiąć się
b) ulec przegięciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeginać

1. przechylać coś, zginać
2. potocznie: przesadzać z czymś
3. przeginać się:
a) przechylać się, zginać się
b) ulegać przegięciu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeginia

1. wieś w Polsce;
2. polski herb szlachecki

W Polsce

- Przeginia – część wsi Zbydniów w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Łapanów
- Przeginia – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia
- Przeginia – część wsi Siemianice w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Redzikowo

- Przeginia – potok, dopływ Tarnawki
- Przeginia – dawna gromada

Inne

- Przeginia – polski herb szlachecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeginka

potocznie: przesadzona sytuacja; przesada, przegięcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegiński

→ Przeginia (wieś w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegląd

1. sprawdzanie czegoś dla dokonania oceny, kontroli itp.;
2. pewien ciąg prezentowanych informacji, zestawionych w całość (np. przegląd prasy krajowej, przegląd wydarzeń z zagranicy);
3. impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp.

(1.2) zestawienie i przedstawienie najważniejszych wiadomości, faktów, wydarzeń z jakiejś dziedziny

(1.3) impreza poświęcona publicznej prezentacji jakichś dokonań

(1.4) tytuł wielu czasopism, zwłaszcza specjalistycznych

(1.5) wojskowa ceremonia prezentacji pododdziałów

Przegląd – tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 20 grudnia 1999 w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeglądać

czasownik niedokonany

(1.1) oglądać coś jedno po drugim

(1.2) oglądać coś pobieżnie wertując

czasownik zwrotny niedokonany przeglądać się

(2.1) oglądać swoje odbicie, np. w lustrze, w wodzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeglądanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeglądać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeglądarka

1. urządzenie służące do oglądania przezroczy fotograficznych
2. program komputerowy służący do przeglądania stron www

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do przeglądania

(1.2) inform. program do wyświetlania treści

Przeglądarka internetowa (ang. web browser) – program komputerowy służący do pobierania i wyświetlania stron internetowych udostępnianych przez serwery WWW, a także odtwarzania plików multimedialnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeglądarkowy

→ przeglądarka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeglądarką, dotyczący przeglądarki

Patrz:przeglądarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeglądówka

1. praca naukowa będąca zbiorem ważniejszych, wcześniej już publikowanych informacji z jakiejś dziedziny;
2. katalog jakichś wyrobów, mody;
3. skrócona wersja filmu, zawierająca jego najważniejsze sceny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegnać

przegonić;
1. pozbyć się kogoś skądś; wygonić, wygnać
2. prześcignąć jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesunąć, odpędzić (np. wiatr przegnał chmury)
b) okazać się lepszym w czymś
c) zmusić kogoś do przebycia jakiejś trasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegnić

zgnić całkowicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegniwać

gnić całkowicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegniły

zgnić całkowicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegon

1. przepędzanie bydła przez jakieś miejsce;
2. droga wyznaczona do przepędzania bydła;
3. dawniej: rów melioracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegonić

przegnać;
1. pozbyć się kogoś skądś; wygonić, wygnać
2. prześcignąć jadąc, biegnąc itp.
3. przenośnie:
a) pędząc przesunąć, odpędzić (np. wiatr przegonił chmury)
b) okazać się lepszym w czymś
c) zmusić kogoś do przebycia jakiejś trasy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegonka

dawniej: przymusowe przesiedlanie kogoś z miejsca na miejsce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pszcz. konstrukcja ulowa umożliwiająca przemieszczanie się pszczół między korpusami ula tylko w jednym kierunku

(1.2) przest. przymusowe przesiedlenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegorzalski

przymiotnik od: Przegorzały (osiedle w Krakowie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegorzan

bylina z rodziny astrowatych (złożonych), występująca w Eurazji i północnej Afryce

Przegorzan (Echinops L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 216 gatunków. Rośliny te występują głównie w Eurazji (bez najbardziej północnej jej części oraz południowo-wschodniej Azji), nieliczne rosną także w Afryce, z wyjątkiem jej części południowej. Zasiedlają zwykle miejsca nasłonecznione, suche i skaliste. W strefie międzyzwrotnikowej rośliny te rosną w górach. Jako rośliny introdukowane występują w północnej Europie, w Ameryce Północnej oraz Australii. W Polsce rosną dwa gatunki introdukowane i już zadomowione: przegorzan kulisty E. sphaerocephalus i przegorzan węgierski E. exaltatus, inne są uprawiane (zwłaszcza przegorzan pospolity E. ritro, a poza tym: tauryjski E. banaticus, nastroszony E. orientalis, niski E. humilis i śnieżny E. niveus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegorzały

dzielnica Krakowa

Przegorzały – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec. Dawna wieś ulokowana między Wisłą a Przegorzalską Przełęczą, znajdującą się między Sikornikiem (297 m n.p.m.) a Pustelnikiem (352 m n.p.m.) w Lesie Wolskim. Od wschodu graniczy ze Zwierzyńcem, od północy z Wolą Justowską, a od zachodu zaś z Bielanami. Przyłączona do Krakowa w 1941 jako jego XXXI dzielnica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegotować

tyle co: zagotować (doprowadzić płyn do wrzenia)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegotowywać

tyle co: gotować (doprowadzać płyn do wrzenia)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegra

1. okazać się słabszym, odnieść porażkę, doznać niepowodzenia;
2. grając, stracić coś;
3. nagrać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem;
4. spędzić jakiś czas na graniu

Przegra – pierwszy wylot młodych (w wieku 9 – 10 dni) pszczół robotnic z ula w celu wydalenia kału i orientacji w terenie. Młode robotnice krążą w powietrzu zwrócone głową w stronę przedniej ściany ula. Przegra odbywa się podczas ciepłej pogody w godzinach okołopołudniowych. Mianem tym określa się również pierwszy lot młodej matki na lot weselny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegrać

1. okazać się słabszym, odnieść porażkę, doznać niepowodzenia;
2. grając, stracić coś;
3. nagrać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem;
4. spędzić jakiś czas na graniu

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegrywać)

(1.1) dokonany od|przegrywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegradzać

stawiać przegrodę; oddzielać, przedzielać

czasownik

(1.1) stawiać przegrodę między danymi obiektami; dzielić jakąś przestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegradzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegradzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegrana

1. porażka
2. kobieta, która przegrała
3. coś, co się przegrało

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce

(1.2) przegrane środki pieniężne lub przedmiot

(1.3) niepowodzenie w jakiejś dziedzinie życia lub w dążeniu do wyznaczonego celu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegranulowywać

przetwarzać coś w granulki, ziarenka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrany

człowiek, który przegrał w jakiejś grze

przymiotnik

(1.1) ulegający przeciwnikowi, doznający przegranej

(1.2) doznający niepowodzenia

(1.3) stanowiący porażkę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) człowiek, który doznaje porażki

Przegrany (niem. Der Untergeher) – powieść austriackiego pisarza Thomasa Bernharda z roku 1983. Jej tematem jest artystyczna kariera trzech początkujących pianistów koncertowych, z których jeden – Glenn Gould – jest postacią autentyczną, oraz ich nieustanne zmagania w dążeniu do najwyższej perfekcji w grze na fortepianie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegroda

1. coś, co przegradza, oddziela; ścianka, przepierzenie itp.
2. miejsce odgrodzone

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś co dzieli lub oddziela

(1.2) odgrodzone, wydzielone miejsce

Przegroda jest elementem budowlanym, którego zadanie polega na oddzieleniu od siebie dwu przestrzeni użytkowych. Przegrodę mogą stanowić: mury ceglane lub kamienne, różnego rodzaju ściany i przepierzenia, a także meblościanki, itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegródka

zdrobnienie od: przegroda; mała, niewielka przegroda

Przegródka między zbiorami A i B leżącymi w X – podzbiór L przestrzeni topologicznej taki, że istnieją otwarte zbiory U i W leżące w X takie, że: A\subset U,\quad B\subset W,\quad U\cap W=\emptyset ,\quad X\setminus L=U\cup W

Zastosowania: Pojęcie przegródki znajduje liczne zastosowania w topologii, w szczególności w teorii wymiaru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegrodzenie

postawić przegrodę, oddzielić, przedzielić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrodzić

postawić przegrodę, oddzielić, przedzielić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegradzać)

(1.1) dokonany od|przegradzać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegrozić

dawniej: zagrozić komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrupować

zmienić układ czegoś, inaczej ugrupować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrupowanie

zmienić układ czegoś, inaczej ugrupować

- Przegrupowanie (rajd samochodowy) – element trasy rajdu samochodowego
- Przegrupowanie (chemia) – typ reakcji chemicznej
- Przegrupowanie (wojsko) – przemieszczenie grup wojskowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegrupowywać

zmieniać układ czegoś, inaczej grupować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegryw

potocznie: życiowy nieudacznik

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. nieudacznik, pechowiec

(1.2) slang. porażka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegrywać

1. okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia;
2. grając, tracić coś;
3. nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

czasownik przechodni

(1.1) okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

(1.2) grając w grze tracić coś, co było jej stawką

(1.3) nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem

(1.4) środ. teatr. odgrywać swoją rolę z nienaturalną przesadą

(1.5) pot. spędzać jakiś czas grając na instrumencie muzycznym lub w jakąś grę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegrywarka

urządzenie umożliwiające przegranie zarejestrowanego utworu muzycznego, filmu itp. na inny materiał rejestrujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegryzać

1. gryząc, przebijać na wylot, rozrywać gryzieniem;
2. potocznie:
a) jeść coś niewielkiego;
b) o szkodliwych substancjach: uszkadzać, powodować korozję;
3. przegryzać się:
a) nabierać jednolitego smaku;
b) dawać sobie radę z kimś, czymś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przegryźć)

(1.1) niedokonany od|przegryźć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegryzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegryźć

1. gryząc, przebić na wylot, rozerwać gryzieniem;
2. potocznie:
a) zjeść coś niewielkiego;
b) o szkodliwych substancjach: uszkodzić, spowodować korozję;
3. przegryźć się:
a) nabrać jednolitego smaku;
b) dać sobie radę z kimś, czymś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegryzać)

(1.1) rozerwać, rozdzielić coś zębami

(1.2) pot. zjeść coś niewielkiego naprędce

(1.3) pot. o niektórych substancjach chemicznych: spowodować zniszczenie, korozję; uszkodzić

czasownik zwrotny dokonany przegryźć się (ndk. przegryzać się)

(2.1) o produktach żywnościowych i płynach: połączyć się, nabrać jednolitego smaku, nasiąknąć przyprawami

(2.2) o gryzoniach: przedostać się przez jakąś przeszkodę gryząc ją zębami

(2.3) przen. przedostać się z trudem przez jakąś twardą przeszkodę

(2.4) przen. zagłębić się w coś trudnego, skomplikowanego w celu zrozumienia tego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przegryzka

potocznie: niewielki posiłek; przekąska

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrzać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przegrzewać)

(1.1) dokonany od|przegrzewać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrzać.

(1.2) med. hipertermia

Przegrzanie — podniesienie temperatury danej fazy, powyżej temperatury odpowiedniej przemiany fazowej. Przykładem może być podniesienie temperatury wody powyżej jej temperatury wrzenia. Mamy wtedy do czynienia z cieczą przegrzaną.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegrzebek

małż morski

Pecten – rodzaj małży morskich z rodziny przegrzebkowatych (Pectinidae) obejmujący około 20 współcześnie żyjących gatunków o żeberkowatej, okrągławej muszli, zaliczanych do najatrakcyjniejszych owoców morza. Niektóre osobniki przytwierdzają się do podłoża bisiorem, a inne poruszają się swobodnie poprzez gwałtowne ruchy otwierania i zamykania muszli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegrzebkowate

o cechach przegrzebkowatych (rodzina małży)

Przegrzebkowate (Pectinidae) – kosmopolityczna rodzina małży nitkoskrzelnych o kolistych lub owalnych muszlach, promieniście żebrowanych, z dwoma charakterystycznymi skrzydełkami po bokach szczytów. Połówki muszli różnią się wielkością – dolna jest bardziej wypukła. Ich barwa, desenie i powierzchnia są bardzo zmienne. Rodzina obejmuje około 360 gatunków rozsiedlonych głównie w ciepłych morzach. Wiele gatunków z tej rodziny poławia się jako atrakcyjne owoce morza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przegrzebkowaty

o cechach przegrzebkowatych (rodzina małży)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegrzewacz

Przegrzewacz – część kotła parowego, przeważnie w postaci wiązki rur, służy do ogrzania pary nasyconej powyżej temperatury nasycenia i otrzymania pary przegrzanej. Wprowadzenie przegrzewaczy podniosło sprawność maszyn parowych tłokowych i umożliwiło zastosowanie turbin parowych. Ogólnie im wyższa temperatura pary, tym większa sprawność termiczna maszyny. Dlatego zadaniem przegrzewacza jest wytworzenie pary o możliwie wysokiej temperaturze.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przegrzewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegrzewać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegrzmiewać

kończyć grzmieć, huczeć; przesuwać się grzmotem, hukiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegub

1. miejsce zgięcia ręki, nogi, palca, zwłaszcza nasady dłoni;
2. część statywu przeznaczona do obracania aparatem fotograficznym w różnych kierunkach;
3. urządzenie łączące dwie części konstrukcyjne tak, że mogą się obracać tylko względem siebie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. pot. ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka

(1.2) techn. ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

(1.3) geol. miejsce o największym przegięciu warstw sfałdowanych

(1.4) daw. skręt, załamanie, zgięcie

Przegub – połączenie ruchowe dwóch członów mechanizmu. Człony te mogą wykonywać tylko względne obroty wokół jednej, dwóch lub trzech osi.

Występują trzy rodzaje przegubów:

- przegub z jednym stopniem swobody – np. przegub walcowy, zawias
- przegub z dwoma stopniami swobody – np. przeguby napędowe pełniące rolę sprzęgła wychylnego
- przegub z trzema stopniami swobody – nie przenosi żadnych momentów np. przegub kulowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegubowiec

potocznie: pojazd, np. tramwaj lub autobus, składający się z dwóch części połączonych elastycznym przegubem

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. mot. pojazd z częściami połączonymi przegubem;

Autobus przegubowy (inaczej autobus członowy, pot. przegubowiec) – osobowy pojazd silnikowy, składający się z dwóch (lub więcej) sztywnych części jezdnych, połączonych ze sobą przegubowym łącznikiem, zginającym się podczas skręcania pojazdu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegubowy

przymiotnik

(1.1) posiadający przegub

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegładzać

1. nie dawać komuś jeść przez dłuższy czas
2. przegładzać się - nie jeść przez dłuższy czas, być na ścisłej diecie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegłębienie

Przegłębienie (trym) – w żeglarstwie i żegludze określenie pochylenia statku w stronę dziobu lub rufy. Ze względu na małe wartości, wielkość przegłębienia podaje się najczęściej nie w stopniach, lecz jako różnicę zanurzenia na dziobie i rufie. Przegłębienie kontrolowane jest za pomocą systemu trymującego, w którym główną rolę pełnią zbiorniki trymujące.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przegłodzić

1. nie dać komuś jeść przez dłuższy czas
2. przegłodzić się - powstrzymać się od jedzenia przez dłuższy czas, pobyć na ścisłej diecie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegłos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

Przegłos, inaczej metafonia, apofonia (ablaut – z niem.) – uwarunkowana fonologicznie wymiana samogłosek w temacie (np. w języku niemieckim i praindoeuropejskim), powstała na skutek historycznych procesów fonetycznych, jak również proces fonetyczny, w wyniku którego pojawia się przegłos, np. przegłos lechicki. Apofonia dzieli się na jakościową, gdzie następuje alternacja całego dźwięku (np. łac. tego i toga) i ilościową, gdzie zmienia się długość samogłoski: lēgit – lĕgit.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przegłosować

1. zadecydować o czymś w głosowaniu
2. pokonać kogoś w głosowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przegłosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przegłosować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przegłosowywać

1. decydować o czymś w głosowaniu
2. pokonywać kogoś w głosowaniu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przegłosować)

(1.1) decydować o czymś większością głosów

(1.2) pokonywać kogoś w głosowaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przehajpowany

środowiskowo: taki, który był bardzo wychwalany, promowany i nie spełnił oczekiwań

#### Źródła:

SJP.pl

# Przehalsowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przehalsować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeholować

przemieścić przedmiot (najczęściej pojazd), holując go

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeholowywać

holując pojazd lub inny przedmiot, przeprowadzać go z jednego miejsca na drugie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przehuczeć

spędzić pewien czas na wydawaniu donośnych dźwięków

#### Źródła:

SJP.pl

# Przehulać

1. bawiąc się, stracić, zmarnować pieniądze, majątek;
2. strawić jakiś czas hulając, bawiąc się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przehultajać

hultając się, bawiąc się, tracić, marnować coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeidealizować

przedstawić kogoś lub coś w sposób zbyt idealny; wyidealizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeidealizowywać

przedstawiać kogoś lub coś jako zbyt idealne

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeideologizować

podporządkować coś wpływom jakiejś ideologii w takim stopniu, że zostało to zniekształcone

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeigrać

1. przesadzić z lekkomyślnym postępowaniem i ponieść tego skutki;
2. dawniej: spędzić jakiś czas na igrze (zabawie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeinaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeinaczać)

(1.1) przedstawić niezgodnie z realiami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeinatka

roślina z rodziny astrowatych; felicja różnolistna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeinformowywać

nadmiernie obciążać informacjami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeinstalować

w informatyce: ponownie zainstalować; zreinstalować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeinstalowywać

dokonywać ponownej instalacji programu komputerowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeintelektualizować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) nadać czemuś zbyt intelektualny charakter

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeintelektualizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie czemuś zbyt intelektualnego charakteru

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeinwestowywać

inwestować w coś zbyt wiele

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeistaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeistaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeistoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zmiana formy lub postaci

(1.2) rel. w chrześcijaństwie: przemiana chleba i wina w ciało i krew Pańską

(1.3) rel. ryt w trakcie eucharystii, podczas którego następuje przeistoczenie (1.2)

- przeistoczenie – część Eucharystii
- przeistoczenie – termin z systemu RPG Świat Mroku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejmować)

(1.1) dokonany od|przejmować.

czasownik zwrotny dokonany przejąć się (ndk. przejmować się)

(2.1) dokonany od|przejmować się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejadać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejąkiwać

rzadko: wypowiadać, czytać coś na głos, jąkając się; odjękiwać, wybąkiwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejarane

młodzieżowo: mieć przejarane - znaleźć się w bardzo trudnej sytuacji; mieć przerąbane (przechlapane, przekichane, przepieprzone, przerypane, przesrane, przewalone)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejaśniać

wycinać zbyt gęste gałęzie drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejaśniały

wycinać zbyt gęste gałęzie drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejaśnić

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejaśniać)

(1.1) dokonany od|przejaśniać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejaśnienia

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejaśnienie

wyciąć zbyt gęste gałęzie drzewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejaw

zewnętrzny, dający się zauważyć znak czegoś; objaw, oznaka, wyraz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) oznaka czegoś, zewnętrzny znak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przejawić)

(1.1) niedokonany od|przejawić.

czasownik zwrotny niedokonany przejawiać się (dk. przejawić się)

(2.1) niedokonany od|przejawić się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejawiać)

(1.1) okazać na zewnątrz

czasownik zwrotny dokonany przejawić się (ndk. przejawiać się)

(2.1) wyjść na jaw

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejawowość

ujawnianie się w określony sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejawowy

→ przejaw

Patrz:przejaw

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejazd

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa dwóch miejscowości w Polsce;

przejazd:

- przebywanie jakiejś drogi pojazdem
- miejsce, w którym można przejechać w poprzek jakąś drogę
- w narciarstwie, w jeździe konnej: przejechanie przez zawodnika wyznaczonej trasy, zwykle podczas jakichś zawodów, wyścigów itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejazdem

1. przebywanie jakiejś drogi pojazdem;
2. miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy

Przejazdem – polski zespół muzyczny założony w 1992 roku przez Pawła Sochę. Charakterystyczne dla grupy jest wypracowanie nowego stylu: połączenia muzyki szantowej i country, który muzycy nazwali shantry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przejazdka

dawniej: przejażdżka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejazdowo

Przejazdowo (niem. Quadendorf) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Pruszcz Gdański na obszarze Żuław Gdańskich.

Miejscowość jest lokalnym węzłem drogowym (skrzyżowanie drogi krajowej nr 7 (E77) z drogami wojewódzkimi nr 226 i 501 i graniczy bezpośrednio z Gdańskiem. Niegdyś przez wioskę przechodziła linia kolei wąskotorowej. Miejscowość posiada całodobowe połączenie komunikacją miejską z Gdańskiem liniami autobusowymi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przejażdżka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krótka jazda, zwykle dla przyjemności, np. samochodem, konno

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejebać

przepierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrać;
2. stracić coś w wyniku porażki;
3. przeciąć;
4. roztrwonić;
5. o mężczyźnie: odbyć stosunek płciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejebywać

przepierdalać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrywać;
2. tracić coś w wyniku porażki;
3. przecinać;
4. roztrwaniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejechać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi

(1.2) jadąc, przebyć lub pokonać jakąś trasę

(1.3) mot. potrącić kogoś, prowadząc pojazd

czasownik zwrotny przejechać się

(2.1) przen. zawieść się na kimś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejechać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejęcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzymiotnikowy od|przejąć.

(1.2) niepokój, zaniepokojenie, poddenerwowanie

Przejęcie przedsiębiorstwa – transakcja polegająca na przeniesieniu kontroli nad działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa. Następuje zazwyczaj w wyniku wykupienia udziałów, za zgodą lub bez zgody zarządu przejmowanego przedsiębiorstwa (wrogie przejęcie).

Powodami przejęć przedsiębiorstw są m.in. chęć zwiększenia korzyści skali, uzyskania dostępu do kompetencji lub technologii, uzupełnienie portfolio produktów i wejście na rynek innego państwa.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejednać

1. uzyskać czyjeś przebaczenie lub czyjąś zgodę na coś, zjednać sobie czyjąś przychylność; przebłagać, ułagodzić;
2. rzadko: przejednać się - dać się ułagodzić, przestać się gniewać; przebaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przejednywać)

(1.1) dokonany od|przejednywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejednanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejednać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejedzony

taki, który się przejadł (objadł się)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejękiwać

dawniej: gwiżdżąc, przelatywać koło kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejezdna

kobieta będąca gdzieś przejazdem; przejeżdżająca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejezdniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przejezdny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejezdność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejezdne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejezdny

1. taki, którym można przejechać, nadający się do przejechania; drożny;
2. taki, który gdzieś przejeżdża, będący przejazdem

przymiotnik

(1.1) będący przejazdem; zatrzymujący się na chwilę przed dalszą podróżą

(1.2) nadający się do przejazdu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba będąca przejazdem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejeżdżać

czasownik przechodni

(1.1) przebywać jakąś drogę lądowym środkiem lokomocji

(1.2) o lądowym środku lokomocji: przebywać jakąś drogę

(1.3) dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy

(1.4) ranić lub zabijać istotę żywą na skutek najechania na nią, lub potrącenia jej

czasownik nieprzechodni

(2.1) jadąc, mijać określone miejsce

(2.2) przesunąć coś po czymś innym

(2.3) zostać przesuniętym po czymś innym

czasownik zwrotny

(3.1) jechać dla własnej przyjemności

(3.2) pot. ostro wyśmiać lub skrytykować kogoś

(3.3) pot. zawieść się

(3.4) pot. umierać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejeżdżająca

kobieta będąca gdzieś przejazdem; przejezdna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejeżdżający

osoba będąca gdzieś przejazdem; przejezdny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejeżdżalność

cecha drogi nadającej się do przejazdu; przejezdność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejeżdżalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejeżdżalny

nadający się do przejazdu; przejezdny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejeżdżać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejęzyczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

Przejęzyczenie (także przejęzyczenie się, omyłka słowna, lapsus językowy, pot. lapsus, z łac. lapsus – pomyłka) – rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi wskutek roztargnienia, przez nieuwagę lub niewiedzę. Polega na niewłaściwym doborze lub użyciu wyrazów bądź ich przekręceniu (zniekształceniu). Lapsus może dotyczyć wypowiedzi ustnej bądź pisemnej. Jego skutki mogą być banalne (rozbawienie słuchaczy i czytelników), jednakże w niektórych dziedzinach życia skutki mogą być doniosłe i z upływem czasu nieodwracalne (np. dyplomacja, orzecznictwo organów władzy publicznej, hierarchów kościelnych, dydaktyka). Natomiast nie jest właściwym przejęzyczeniem umyślne sformułowanie wypowiedzi w sposób błędny, czym jej autor zamierzał coś osiągnąć (np. dowcip).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejma

poprzeczny element konstrukcyjny występujący w układzie co najmniej trzech elementów podłużnych; wymian

- przejma – rodzaj belki w stropie lub dachu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przejmować

brać, przyjmować to, co wcześniej należało do kogoś innego, odbierać coś od kogoś, brać na swój rachunek, użytek, do dalszego wykorzystania, na swoją odpowiedzialność

czasownik przechodni niedokonany (dk. przejąć)

(1.1) brać coś po innym właścicielu czy zwierzchniku

(1.2) brać czyjeś zachowania jako własne

(1.3) zatrzymywać kogoś lub coś w drodze

(1.4) stawać się panującym stanem fizycznym lub psychicznym

czasownik zwrotny niedokonany przejmować się (dk. przejąć się)

(2.1) odczuwać strach o co lub wzruszenie

(2.2) traktować coś bardzo poważnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejmować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejmujący

przenikliwy, przeraźliwy; wzruszający

przymiotnik

(1.1) wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejrzałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejrzałe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejrzały

1. zbyt dojrzały;
2. taki, który lata świetności ma już za sobą

przymiotnik

(1.1) o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty

(1.2) iron. o człowieku: w podeszłym wieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejrzeć

1. przeniknąć wzrokiem, spojrzeć przez coś;
2. zobaczyć coś jedno po drugim; sprawdzić; przewertować;
3. zacząć widzieć; odzyskać wzrok; rozpoznać czyjeś zamiary, intencje;
4. przekroczyć okres szczytowej dojrzałości, stać się zbyt dojrzałym;
5. przejrzeć się - zobaczyć swoje odbicie w czymś

czasownik

(1.1) obejrzeć coś dokładnie, sprawdzając stan tego i/lub jakość

(1.2) obejrzeć coś, na ogół pobieżnie, w celu zaznajomienia się z tym

(1.3) rozpoznać czyjeś prawdziwe zamiary, rozszyfrować kogoś, zobaczyć dokładnie jaki ktoś jest naprawdę

(1.4) stać się częściowo widocznym

(1.5) zacząć widzieć

(1.6) zrozumieć swój błąd, złe zrozumienie, niewiedzę

(1.7) przeniknąć coś wzrokiem

(1.8) roślinach i ich owocach: stać się zbyt dojrzałym

czasownik zwrotny

(2.1) przejrzeć się → obejrzeć swoje odbicie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przejrzewać

o owocach: stawać się zbyt dojrzałym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejrzynka

przejrzynka skalica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejrzyściej

stopień wyższy od przysłówków: przejrzysto, przejrzyście

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejrzystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejrzyste; cecha tych, którzy są przejrzyści

Przezroczystość – zdolność materiału, ośrodka do przewodzenia (transmitancji) światła.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejrzystszy

stopień wyższy od przymiotnika: przejrzysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przejrzysty

przymiotnik

(1.1) taki, który przepuszcza promienie słoneczne

(1.2) łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji

(1.3) przen. publ. działający jawnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejść

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przechodzić)

(1.1) zob. przechodzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejścia

Przejścia, transitiones, figura retoryczna polegająca na kierowaniu uwagi słuchacza (widza) na kolejne części wypowiedzi, ułatwiająca śledzenie toku wypowiedzi. Zwykle w postaci zapowiedzi lub zwrotów ustanawiających ramy narracji.

przykłady:

- po pierwsze..., po wtóre...
- na wstępie...., po czym...
- wynika stąd...
- podsumowując...
- na zakończenie...

#### Źródła:

Wikipedia

# Przejście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przejść.

(1.2) miejsce, przez które można przejść

(1.3) książk. zwykle przykre zdarzenie, doświadczenie; także przeżycie spowodowane tym zdarzeniem

(1.4) książk. faza pośrednia między dwoma elementami, zjawiskami, okresami itp.

(1.5) muz. wstawka między dwiema częściami utworu

(1.6) sport. w siatkówce: zmiana ustawienia drużyny na boisku, po zdobyciu prawa do wykonywania zagrywki, polegająca na przesunięciu zawodników o jedną pozycję, zgodnie z ruchem wskazówek zegara

## W geomorfologii

- przejście – odcinek rzeki pomiędzy sąsiadującymi ze sobą zakolami

## W kinematografii

- Przejście – polski film fabularny z 2022 roku w reżyserii Doroty Lamparskiej na podstawie opowiadania Weroniki Murek
- Przejście (The Passage) – amerykański serial telewizyjny z 2019 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejściówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. okres przejściowy

(1.2) pot. coś tymczasowego, mającego charakter przejściowy, zwykle o mieszkaniu

(1.3) pot. element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki

(1.4) pot. wierzchnie okrycie noszone w okresie jesiennym lub wiosennym

(1.5) hist. gwara. więz. przejściowa cela więzienna w czasach okupacji hitlerowskiej

(1.6) pot. bilet kolejowy umożliwiający podróżowanie między ostatnią stacją przed przejściem granicznym a pierwszą stacją po drugiej stronie granicy

(1.7) pot. mot. samochód osobowy marki Polonez w wersji MR'89

Adapter (w języku angielskim także adaptor), potocznie przejściówka; element adaptujący tj. przystosowujący – element umożliwiający zastosowanie urządzenia do innych celów niż zostało to pierwotnie przewidziane.

Szerzej rzecz ujmując jest to element, lub zespół elementów, łączący dwa lub więcej zespołów jakiegoś urządzenia, lub jedno urządzenie z drugim, umożliwiający ich współpracę lub pełnienie określonej funkcji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przejściowo

przysłówek

(1.1) w sposób przejściowy, tymczasowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejściowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przejściowe; cecha tych, którzy są przejściowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przejściowy

przymiotnik

(1.1) mający charakter krótkotrwały; taki, który przeminie

(1.2) mający charakter tymczasowy, prowizoryczny

(1.3) stanowiący przejście

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekabacać

potocznie: przekonywać kogoś do własnych interesów, wpływać na zmianę czyichś zapatrywań; wkupiać się w łaski, zaskarbiać zaufanie, przeciągać na swoją stronę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekabacić

potocznie: przekonać kogoś do własnych interesów, wpłynąć na zmianę czyichś zapatrywań; wkupić się w łaski, zaskarbić zaufanie, przeciągnąć na swoją stronę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekablować

1. dawniej: przekazać jakąś informację za pomocą łączy telefonicznych; przedzwonić, przetelefonować;
2. potocznie: przekazać donos, oskarżenie, plotkę; nakablować, donieść

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekablowywać

1. dawniej: przekazywać jakąś informację za pomocą łączy telefonicznych; przedzwaniać;
2. potocznie: przekazywać donos, oskarżenie, plotkę; kablować, donosić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekarnawałować

czasownik

(1.1) stracić pieniądze lub czas na zabawę, tańce, karnawałowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekarnawałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekarnawałować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekartowywać

1. przetasowywać;
2. dawniej: przekartkowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekąs

ironia; szyderstwo; drwina

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. drwiąca uwaga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekąseczka

zdrobnienie od: przekąska

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekąsić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekąszać)

(1.1) zjeść nieco dla zaspokojenia głodu; pożywić się na szybko

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekąska

zakąska, zagryzka;
1. jedzenie spożywane między regularnymi posiłkami; antypast, przystawka;
2. wędliny, ryby, marynaty itp. podawane do alkoholu; zagrycha

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

(1.2) wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki

Przekąska – rodzaj posiłku⁣, który został zaprojektowany, w celu zaspokojenia tzw. małego głodu pomiędzy głównymi posiłkami (śniadaniem, obiadem, kolacją). Można wyróżnić przekąski: słodkie, słone oraz tłuste.

Typy konsumentów przekąsek:

- generacja Z – w przekąskach upatrują redukcji lęków i nudy
- generacja Y – przekąski traktują jako "małe" posiłki
- generacja X – przekąszają dla przyjemności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekaszleć

spędzić określony czas na kaszleniu; przekasłać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekasłać

spędzić określony czas na kaszleniu; przekaszleć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekątna

1. odcinek łączący dwa wierzchołki wieloboku nieleżące na tym samym boku;
2. ukośna linia na płaszczyźnie zbliżonej kształtem do wieloboku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

Przekątna, dawniej przekątnia – pojęcie geometryczne o dwóch znaczeniach:

- w geometrii płaskiej (planimetrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta nieleżące na jednym boku tego wielokąta,
- w geometrii trójwymiarowej (stereometrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielościanu nieleżące na jednej ścianie tego wielościanu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekątnia

Przekątna, dawniej przekątnia – pojęcie geometryczne o dwóch znaczeniach:

- w geometrii płaskiej (planimetrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta nieleżące na jednym boku tego wielokąta,
- w geometrii trójwymiarowej (stereometrii): odcinek łączący dwa wierzchołki wielościanu nieleżące na jednej ścianie tego wielościanu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przekątniowy

→ przekątnia

Patrz:przekątnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekątny

rzadko: diagonalny, ukośny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot

(1.2) pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank

(1.3) wysłanie pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.4) formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank

(1.5) techn. przesył, przekazanie czegoś

(1.6) treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser, muzyk) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekazać

1. powierzyć komuś coś;
2. powtórzyć komuś jakąś informację

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekazywać)

(1.1) dokonany od|przekazywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekazanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekazać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekaziciel

dawniej: ten, kto przekazuje coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekazicielka

dawniej: ta, która przekazuje coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekaziory

żartobliwie: środki masowego przekazu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekaźnik

1. urządzenie stosowane np. w automatyce, odbierające jakieś sygnały, przetwarzające je i przesyłające dalej;
2. przekaźnik nerwowy - związek chemiczny biorący udział w przekazywaniu impulsów nerwowych z komórek do innych komórek (zarówno nerwowych jak i nienerwowych, np. mięśniowych); neuroprzekaźnik, mediator, neuromediator, neurotransmiter, transmiter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej

(1.2) elektr. urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

Przekaźnik – urządzenie elektryczne lub elektroniczne zaprojektowane do wywołania ustalonej nagłej zmiany stanu w jednym lub więcej obwodach wyjściowych przy spełnieniu odpowiednich warunków wejściowych. Przekaźnik reaguje na zmianę pewnej wejściowej wielkości fizycznej (na przykład napięcia, natężenia prądu, ciśnienia płynu, temperatury) w taki sposób, że po przekroczeniu pewnej jej wartości sygnał wyjściowy zmienia się skokowo (z reguły z włącz na wyłącz albo odwrotnie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekaźnikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przekaźnikiem, dotyczący przekaźnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekazywać

czasownik przechodni

(1.1) dawać komuś coś (jakiś przedmiot)

(1.2) dawać komuś uprawnienia do czegoś

(1.3) (o emocjach) wzbudzać w odbiorcy

(1.4) (o myślach, ideach) być odczytanym / zrozumianym przez odbiorcę

(1.5) powtarzać / przesyłać informację

(1.6) telekom. inform. przesyłać sygnał, informację

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekazywalność

zdolność, możność przekazywania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekazywalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekazywalny

dający się przekazać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekazywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekiblować

potocznie: spędzić dłuższy czas tym samym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekiblowywać

przesiadywać w więzieniu przez pewien czas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekierować

przenieść, skierować w inne miejsce

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekierowywać)

(1.1) dokonany od|przekierowywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekierowanie

przenieść, skierować w inne miejsce

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekierować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekierowywać

przenosić, skierowywać w inne miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekierowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekierowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekimanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekimać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekląć

1. rzucić na kogoś klątwę; wykląć;
2. potępić coś złorzecząc;
3. użyć przekleństwa, źle się wyrazić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeklinać)

(1.1) dokonany od|przeklinać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeklasa

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekleić

nakleić w inne miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeklejać

naklejać w inne miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekleństwo

1. obelżywy, wulgarny wyraz używany w stosunku do kogoś lub dla wyrażenia gniewu, złości;
2. klątwa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

(1.2) klątwa, życzenie komuś źle

- przekleństwo – ogólne określenie dla grupy słów hebrajskich oraz greckich o wspólnym znaczeniu zapowiadania zła
- Przekleństwo – powieść Karola Bunscha z 1973 roku należąca do cyklu Powieści
- przekleństwo – potocznie wulgaryzm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeklepać

1. klepiąc, przebyć jakiś czas;
2. klepiąc, przebić na wylot;
3. przenośnie: szybko coś odmówić, np. wiersz, pacierz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeklepywać

1. klepiąc, przebijać na wylot;
2. przenośnie: prędko odmawiać wiersz, pacierz itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeklętnik

dawniej:
1. człowiek przeklęty, zasługujący na przekleństwo;
2. człowiek nałogowo przeklinający;
3. diabeł, bies

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeklęty

1. rzucić na kogoś klątwę; wykląć;
2. potępić coś złorzecząc;
3. użyć przekleństwa, źle się wyrazić

przymiotnik

(1.1) tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przekląć

Przeklęty (org. Thinner) – amerykański film grozy z 1996 roku.Film jest ekranizacją powieści Stephena Kinga pt. Chudszy (Thinner).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeklikać

wielokrotnie kliknąć myszką komputerową, by dostać się do pożądanej treści

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeklinać

1. rzucać na kogoś klątwę; wyklinać
2. potępiać coś złorzecząc, nie móc myśleć o czymś bez przekleństwa
3. używać przekleństw, kląć

czasownik

(1.1) kląć, używać wulgarnego słownictwa

(1.2) rzucać klątwę, życzyć źle

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeklinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeklinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekludzić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przeprowadzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekminiać

potocznie: przemyśliwać coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekminić

potocznie: przemyśleć coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekochać

potocznie:
1. spędzić jakiś czas na odbywaniu stosunku płciowego;
2. obyć długi i intensywny stosunek płciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekochany

potocznie:
1. spędzić jakiś czas na odbywaniu stosunku płciowego;
2. obyć długi i intensywny stosunek płciowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekolorować

zmienić kolor czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekolorowywać

zmieniać kolory czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekoloryzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekoloryzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekomarzać

przekomarzać się - spierać się z kimś, bardziej dla żartu, niż obrony swoich racji, droczyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekomarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekomarzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekomarzanka

żartobliwe przekomarzanie się z kimś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekombinować

potocznie: zrobić coś zbyt wymyślnie i nie osiągnąć zamierzonego rezultatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekombinowywać

potocznie: robić coś zbyt wymyślnie, nie osiągając zamierzonego rezultatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekomiczność

→ przekomiczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekomiczne; cecha tych, którzy są przekomiczni

Patrz:przekomiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekonać

1. zmienić czyjś stosunek do czegoś przez wykazanie pewnych racji, dowiedzenie słuszności
2. przekonać się:
a) zmienić swój stosunek do czegoś, dostrzegłszy słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężyć w sobie niechęć do czegoś

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przekonywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekonanie

pewność co do słuszności czegoś, wyrobiony pogląd na coś; przeświadczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

(1.2) odczasownikowy od|przekonać.

Przekonanie – sąd, zdanie oparte na przeświadczeniu o prawdziwości, słuszności czegoś.

Z pojęciem przekonania wiążą się następujące terminy:

- ekspansja przekonań – dołączenie nowych przekonań do już posiadanych,
- kontrakcja przekonań – odrzucenie przekonania,
- rewizja przekonań – odrzucenie przekonania i dołączenie przekonania przeciwnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekonany

1. zmienić czyjś stosunek do czegoś przez wykazanie pewnych racji, dowiedzenie słuszności
2. przekonać się:
a) zmienić swój stosunek do czegoś, dostrzegłszy słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężyć w sobie niechęć do czegoś

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: przekonać

przymiotnik jakościowy

(2.1) pewny, całkowicie wierzący w słuszność jakiegoś stwierdzenia lub obserwacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekonfigurować

zmienić konfigurację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonsultowywać

omawiać, przedyskutowywać coś w większym gronie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonujący

trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonywający, przekonywujący (słowo często oceniane jako niepoprawne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonwertować

w informatyce: dokonać konwersji pliku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonwertowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekonwertować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekonwertowywać

w informatyce: dokonywać konwersji pliku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonywać

1. zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
2. przekonywać się:
a) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś
b) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekonać)

(1.1) zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

czasownik zwrotny niedokonany przekonywać się (dk. przekonać się)

(2.1) zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

(2.2) przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekonywający

trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonujący, przekonywujący (słowo często oceniane jako niepoprawne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekonywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekonywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekonywujący

(słowo często oceniane jako niepoprawne) trafiający do przekonania, mający moc przekonania o czymś; przekonujący, przekonywający

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekop

1. rów łączący coś z czymś
2. rzadziej: tunel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rów w ziemi wykopany celem połączenia jednego miejsca z innym

(1.2) górn. wyrobisko korytarzowe poziomo drążone

(1.3) hydrol. kanał hydrotechniczny;

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przekopać

- przekop – kanał hydrotechniczny
  - Przekop Wisły
  - Przekop Szczytnicki
  - Przekop Mierzei Wiślanej
- Przekop – rezerwat przyrody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekopać

1. przebić, przeprowadzić poprzez kopanie
2. kopiąc spulchnić, skopać pewien kawałek gruntu
3. przekopać się:
a) przebić się, przedostać się dzięki kopaniu
b) przedostać się z trudem przez coś sypkiego, zwykle przez śnieg

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekopywać)

(1.1) dokonany od|przekopywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekopanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekopać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekopnica

skorupiak z rzędu liścionogów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekopywać

1. przebijać, przeprowadzać poprzez kopanie
2. kopiąc spulchniać, wzruszać pewien kawałek gruntu
3. przekopywać się:
a) przebijać się, przedostawać się dzięki kopaniu
b) przedostawać się z trudem przez coś sypkiego, zwykle przez śnieg

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekopywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekopywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekór

dawniej: brak karności, nieuznawanie czyjejś władzy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. przekora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekora

1. bycie złośliwym, robienie komuś na złość; także: udawany sprzeciw, przekomarzanie się
2. (r. żeński) kobieta przekorna, robiąca na przekór; także o mężczyźnie, zwierzęciu, z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) skłonność do postępowania odwrotnego, niezgodnego z oczekiwaniem innych

(1.2) osoba przekorna

Przekora – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Dalików.

W latach 1954-1961 wieś była siedzibą gromady Przekora, po jej zniesieniu w gromadzie Dalików. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekornie

przysłówek

(1.1) na sposób celowo odwrotny do oczekiwań ogółu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekorniej

stopień wyższy od przysłówka: przekornie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekorniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przekorny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekorność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekorne; cecha tych, którzy są przekorni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekorny

1. robiący na przekór, umyślnie sprzeciwiający się czemuś
2. wyrażający przekorę, nacechowany przekorą

przymiotnik

(1.1) skłonny do sprzeciwiania się, robiący na przekór

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekorzyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. urąganie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekoziołkować

1. wywrócić koziołka kilka razy, przekręcić się parokrotnie w powietrzu
2. sprawić, że ktoś wywrócił koziołka, przewrócić coś

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) kilkakrotnie zrobić koziołki

czasownik przechodni dokonany

(2.1) przewrócić do góry dnem

czasownik zwrotny dokonany przekoziołkować się

(3.1) kilkakrotnie samemu zrobić koziołki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekołowywać

przetaczać coś na kołach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekraczać

czasownik

(1.1) przechodzić, przedostawać się przez coś

(1.2) naruszać obowiązujące zasady, łamać prawo

(1.3) przewyższać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekraczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekraczalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekraczalny

dający się przekroczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekraczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekraczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekradać

przekradać się - przechodzić po cichu, starając się być niezauważonym, przedostawać się ukradkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrajać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) krojąc coś, dzielić na połowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekrajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekrajać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekrapiać

o deszczu: padać z przerwami drobnymi kroplami; kropić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekraść

przekraść się - przejść po cichu, nie będąc zauważonym, przedostać się ukradkiem, po kryjomu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrasek

1. przedstawiciel nadrodziny chrząszczy z podrzędu wielożernych;
2. przekrasek mróweczka, przekrasek krasaneczka - gatunki chrząszcza z rodziny przekraskowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekraski

nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych

Przekraski (Cleroidea) – nadrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i infrarzędu Cucujiformia.

Takson ten w klasyfikacji z pracy Patrice Bouchard i innych z 2011 roku obejmuje 11 rodzin. W 2015 roku James A. Robertson i współpracownicy, na podstawie wielkoskalowej analizy molekularnej całego infrarzędu Cucujiformia, redefiniowali nadrodzinę przekrasków, włączając do niej kistnikowate i Biphyllidae.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przekraskowate

o cechach przekraskowatych (rodzina chrząszczy)

Przekraskowate (Cleridae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy obejmująca około 4000 gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przekraskowaty

o cechach przekraskowatych (rodzina chrząszczy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrawać

1. dzielić coś krojąc; przecinać;
2. przekrawać się - ulegać przekrojeniu; przecinać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrawacz

maszyna do krajania arkuszy papieru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręcać

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekręcić)

(1.1) wykonywać obrót czegoś, przechylać na bok

(1.2) przedstawiać niewłaściwie, niezgodnie z rzeczywistością

(1.3) kręcąc czym, psuć to

(1.4) pot. łączyć się telefonicznie

czasownik zwrotny niedokonany przekręcać się (dk. przekręcić się)

(2.1) być przekręcanym

(2.2) kręcąc się, zmieniać swoją pozycję

(2.3) pot. ulegać śmierci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekręcacz

1. osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą;
2. osoba zmieniająca postać, brzmienie lub kolejność jakichś słów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręcalny

dający się kręcić wokół osi lub obracać na drugą stronę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekręcać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekręcany

1. obracać coś
2. przechylać na bok, ustawiać ukośnie
3. przeinaczać
4. przekręcać się:
a) obracać się
b) być przekręcanym, ustawianym krzywo
c) potocznie: umierać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręciara

potocznie: kobieta przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekręciarka, szachrajka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręciarka

potocznie: kobieta przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekręciara, szachrajka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręciarz

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętacz, przekrętas, szachraj, szwindlarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekręcić

1. obrócić coś
2. przechylić na bok, ustawić ukośnie
3. przeinaczyć
4. przekręcić się:
a) obrócić się
b) zostać przekręconym, ustawionym krzywo
c) potocznie: umrzeć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekręcać)

(1.1) dokonany od|przekręcać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekręcik

1. zdrobnienie od: przekręt;
2. przekręt na niewielką skalę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekreślać

1. wyrzucać z tekstu coś poprzez postawienie poziomej kreski, wykreślać, skreślać
2. przenośnie:
a) uznawać coś za niebyłe
b) niweczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekreślanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekreślać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekreślenie

to, co zostało przekreślone (wyraz, tekst)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekreślić

1. wyrzucić z tekstu coś poprzez postawienie poziomej kreski, wykreślić, skreślić
2. przenośnie:
a) uznać coś za niebyłe
b) zniweczyć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przekreślać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekręt

potocznie: oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe; przekrętka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe, które polega na naruszeniu prawa lub wykorzystaniu luk prawnych

- Przekręt (film)
- Przekręt (serial telewizyjny 2004)
- Przekręt (serial telewizyjny 2017)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekrętacz

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętas, przekręciarz, szachraj, szwindlarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrętas

potocznie: osoba przedstawiająca coś niezgodnie z prawdą, oszukująca innych; przekrętacz, przekręciarz, szachraj, szwindlarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. osoba dokonująca przekrętów, oszust

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekrętka

potocznie: oszustwo lub nadużycie, zwłaszcza finansowe; przekręt

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrętowy

→ przekręt

Patrz:przekręt

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrochmalać

rzadko: zbytnio krochmalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekroczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) złamanie obowiązującego przepisu, naruszenie norm

(1.2) odczasownikowy od|przekroczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekroczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekraczać)

(1.1) dokonany od|przekraczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekroić

1. podzielić coś krojąc; przeciąć;
2. przekroić się - ulec przekrojeniu; przeciąć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrój

1. podzielić coś krojąc; przeciąć;
2. przekroić się - ulec przekrojeniu; przeciąć się

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) widok przedmiotu powstały w wyniku przecięcia

(1.2) abstrakcyjny rysunek techniczny pokazujący przekrój (1.1) przedmiotu, urządzenia lub budowli według pewnej określonej płaszczyzny lub płaszczyzn

(1.3) przen. reprezentatywna grupa

forma czasownika.

(2.1) tryb rozk. 2 os. lp. od czas. przekroić

## Nauki ścisłe

- rysunek przedstawiający przedmiot przecięty
  - przekrój poprzeczny
- figura płaska powstająca przy przecięciu bryły płaszczyzną
- przekrój – część wspólna zbiorów
  - przekrój Dedekinda
- przekrój geologiczny
- przekrój czynny

## Kultura

- Przekrój – czasopismo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekropić

o deszczu: spaść z przerwami drobnymi kroplami; okropić, pokropić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekropny

obfitujący w deszcze i burze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrwa

roślina z klasy prątników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrwawiony

taki, który się przekrwawił

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrwiać

przekrwiać się - o częściach ciała, organach: nadmiernie wypełniać się krwią na skutek rozszerzenia się naczyń krwionośnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrwienie

Przekrwienie (łac. z gr. hyperaemia) - zwiększenie ilości krwi w narządzie wskutek zwiększonego dopływu krwi tętniczej (przekrwienie czynne) albo utrudnionego odpływu krwi żylnej (przekrwienie bierne). Przekrwienie mieszane łączy w sobie obydwa mechanizmy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przekrwiony

przymiotnik

(1.1) nadmiernie ukrwiony i intensywnie zaczerwieniony

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekryć

1. pokryć coś ponownie, np. dach papą;
2. nałożyć coś jedno na drugie;
3. przekryć się - nałożyć się (częściowo) na coś podobnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrycie

1. powierzchnia, wykończenie dachu;
2. lekkie zadaszenie;
3. konstrukcja podtrzymująca takie zadaszenie, np. przekrycie strukturalne;
4. nakładająca się część dwóch podobnych obiektów; część wspólna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrywać

1. pokrywać coś ponownie, np. dach papą;
2. nakładać coś jedno na drugie;
3. przekrywać się - nakładać się (częściowo) na coś podobnego, nachodzić na siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekrzywiać

czasownik

(1.1) powodować, że coś będzie ułożone krzywo, na ukos lub bokiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekrzywianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekrzywiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekrzywienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ułożenie nieznacznie krzywo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekrzywiony

przymiotnik

(1.1) leżący ukośnie w stosunku do pionu lub poziomu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekształcać

czasownik niedokonany

(1.1) zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

czasownik zwrotny niedokonany przekształcać się

(2.1) zmieniać się, zmieniać swoją formę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekształcalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekształcalne; cecha tych, którzy są przekształcalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekształcalny

dający się przekształcić, zmodyfikować

przymiotnik

(1.1) dający się przekształcić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekształcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekształcać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekształcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekształcić.

(1.2) mat. funkcja, zwykle z interpretacją geometryczną, przekształcająca zbiór na niego samego

Funkcja (łac. functio, -onis „odbywanie, wykonywanie, czynność”), odwzorowanie, przekształcenie, transformacja ze zbioru X do zbioru Y, która każdemu elementowi zbioru X przypisuje (odwzorowuje) dokładnie jeden element zbioru Y.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekształcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekształcać)

(1.1) dokonany od|przekształcać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekształtnik

urządzenie przekształcające prąd stały na zmienny lub odwrotnie albo zmieniające jedną częstotliwość prądu na inną

Przekształtnik (ang. converter) – w technice i inżynierii urządzenie lub system zmieniający lub dopasowujący parametry procesu technologicznego do określonych wymagań.

Przekształtniki można, w zależności od obszaru techniki i inżynierii, podzielić na:

- elektrotechniczne
- elektroniczne i telekomunikacyjne
- informatyczne
- chemiczne i metalurgiczne
- inne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przekuć

przetworzyć kując

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekukiwać

o kukułce: spędzać pewien czas na kukaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekulać

potocznie: przetoczyć, przeturlać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekupa

przekupka;
1. wychodzące z użycia: kobieta trudniąca się drobnym handlem;
2. przenośnie: kobieta kłótliwa, wrzaskliwa, pyskata

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekupić

skłonić kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekupywać)

(1.1) dokonany od|przekupywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekupień

człowiek trudniący się drobnym handlem, zwykle obnośnym; kramarz; straganiarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekupienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uzyskanie jakiejś korzyści od innej osoby w zamian za łapówkę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekupka

przekupa;
1. wychodzące z użycia: kobieta trudniąca się drobnym handlem;
2. przenośnie: kobieta kłótliwa, wrzaskliwa, pyskata

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta zajmująca się drobnym handlem

(1.2) pot. przen. głośna i kłótliwa kobieta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekupniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przekupny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekupność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekupne; cecha tych, którzy są przekupni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekupny

przymiotnik

(1.1) dający się przekupić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekupować

skłaniać kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną, przekupywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekupstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści

Łapownictwo – w prawie polskim przestępstwo polegające na wręczaniu, braniu lub żądaniu korzyści majątkowej lub osobistej (łapówki).

Łapownictwo klasyfikuje się na:

- łapownictwo bierne (sprzedajność) – polega na przyjmowaniu przez osobę pełniącą funkcję publiczną korzyści majątkowych, osobistych lub ich obietnic. W Polsce to przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
- łapownictwo czynne (przekupstwo) – polega na udzieleniu osobie będącej funkcjonariuszem publicznym korzyści majątkowej, osobistej lub jej obietnicy. W Polsce to przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekupywać

skłaniać kogoś ku czemuś w zamian za korzyść materialną, przekupować

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekupić)

(1.1) zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekurzyć

kurząc lub kadząc, oczyścić, odświeżyć coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekuwać

1. przebijać coś na wylot;
2. nadawać kawałkowi metalu lub przedmiotowi z metalu odpowiedni kształt;
3. podkuwać na nowo

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekuć)

(1.1) kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny

(1.2) zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia

(1.3) kując, przebijać coś na wylot

(1.4) tworzyć coś (np. otwór), przebijając na wylot

(1.5) przen. używać w celu osiągnięcia jakiejś korzyści

czasownik zwrotny niedokonany przekuwać się (dk. przekuć się)

(2.1) kując, przebijać się przez coś na wylot

(2.2) przebiwszy coś na wylot, przedostawać się na jego drugą stronę

(2.3) przen. być używanym w celu osiągnięcia jakiejś korzyści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekwit

wychodzenie z użycia wskutek utraty atrakcyjności

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekwitać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przekwitnąć)

(1.1) tracić kwiaty

(1.2) fizj. tracić żeńskie zdolności rozrodcze; przechodzić klimakterium

(1.3) przen. ulegać przemijaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekwitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekwitać.

(1.2) fizj. okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekwitnąć

czasownik dokonany (ndk. przekwitać)

(1.1) dokonany od|przekwitać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekł.

skrót od: przekład

skrót

(1.1) = przekład

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekład

1. tłumaczenie jednego języka na drugi
2. dzieło, tekst przetłumaczony z jednego języka na drugi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

(1.2) liter. dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka

Tłumaczenie, inaczej przekład – wyrażenie w języku docelowym treści tekstu (w tym również wypowiedzi ustnej) stworzonego w języku źródłowym. Pod słowem „tłumaczenie” można rozumieć zarówno proces przekładu, jak i wynik tego procesu, czyli przetłumaczony na inny język tekst. W drugim znaczeniu tłumaczenie jest rozumiane jako wtórne wobec tekstu oryginalnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przełożyć)

(1.1) kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie

(1.2) umieszczać coś po drugiej stronie czegoś, przesuwając, przenosząc górą, ponad czymś

(1.3) wkładać coś pomiędzy warstwy czegoś innego

(1.4) karc. przesuwać potasowane karty w talii przed rozpoczęciem gry

(1.5) rozbierać i składać coś na nowo

(1.6) zmieniać termin na późniejszy

(1.7) jęz. tłumaczyć na inny język

(1.8) przedstawiać, wyrażać jakieś treści, obrazy, zjawiska za pomocą środków właściwych danej dziedzinie, wyrażać coś w innej formie

(1.9) przest. dawać pierwszeństwo komuś, czemuś

czasownik zwrotny niedokonany przekładać się (dk. przełożyć się)

(2.1) powodować jakieś skutki w innej dziedzinie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekładalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przekładalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekładalny

1. dający się przetłumaczyć na inny język; przetłumaczalny;
2. dający się przedstawić za pomocą środków właściwych innej dziedzinie

przymiotnik

(1.1) taki, który da się przełożyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekładać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekładaniec

1. placek przekładany masą o różnych smakach, konfiturami, makiem itp.
2. przenośnie o czymś wielowarstwowym, złożonym z różnych, następujących po sobie części

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. ciasto przekładane masą

- Przekładaniec – polski film z 1968 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy
- Przekładaniec – amerykański film z 2004 roku w reżyserii Matthew Vaughna
- Przekładaniec – zbiór widowisk TV, scenariuszy filmowych i słuchowisk radiowych Stanisława Lema z 2000 roku
- Przekładaniec – czasopismo naukowe
- Przekładaniec – skała na Zamku w Olsztynie Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej
- Przekładaniec – skała w Górach Towarnych na Wyżynie Częstochowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekładanka

1. w jeździe na łyżwach, rolkach: figura polegająca na krzyżowaniu jednej nogi przed drugą;
2. krok skrzyżny wykonywany przy poruszaniu się bokiem w danym kierunku, stosowany jako ćwiczenie, a także np. przez miotaczy lub oszczepników przed wyrzutem

Przekładanka (ang. Crossover) – jeden z elementów łyżwiarskich zaliczanych do sekwencji kroków. Jest to podstawowy krok łyżwiarski polegający na nabieraniu przez łyżwiarza prędkości przekładając nogi podczas jazdy po łuku lub kole. Przekładankę można wykonywać podczas jazdy do przodu (ang. forward) lub do tyłu (ang. backward) w kierunku zgodnym z ruchami zegara (ang. clockwise) lub w kierunku przeciwnym (ang. counterclockwise). Górna część ciała jest zwrócona przodem do wewnątrz łuku lub koła z wyciągniętymi rękoma, zaś wzrok łyżwiarza skierowany jest najczęściej (choć nie zawsze) w kierunku jazdy. Przekładanka jest podstawowym ruchem we wszystkich konkurencjach łyżwiarskich przed wykonaniem innych elementów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przekładkarz

robotnik w kopalni, wyspecjalizowany w przekładaniu przenośników, torów itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładkowy

→ przekładka

Patrz:przekładka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładnia

1. urządzenie przenoszące ruch obrotowy z jednego wału na drugi
2. rodzaj odstępstwa od zwykłego szyku w zdaniu, polegający na rozdzieleniu wyrazów tworzących związki składniowe z innymi wyrazami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mechanizm lub maszyna służący do przenoszenia ruchu;

(1.2) jęz. inwersja przez rozdzielenie związków składniowych innymi słowami

Przekładnia – mechanizm lub układ maszyn służący do przeniesienia ruchu z elementu czynnego (napędowego) na bierny (napędzany) z jednoczesną zmianą parametrów ruchu, czyli prędkości i siły lub momentu siły.

Przekładnia może zmieniać:

- ruch obrotowy na ruch obrotowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekładnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp.

Przekładnik – transformator przeznaczony do wytwarzania sygnału informacyjnego i przesyłania go do obwodu zewnętrznego, zawierającego urządzenia pomiarowe, zabezpieczeniowe lub sygnalizacyjne.

Termin przekładnik obejmuje także urządzenia działające na innej zasadzie, niż transformator, lecz mające to samo zastosowanie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przekładówka

środowiskowo: ćwiczenia przekładowe na studiach filologii obcej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładowy

przymiotnik od: przekład (np. prace przekładowe, literatura przekładowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładoznawca

osoba badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładoznawczy

związany z dyscypliną naukową badającą podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; translatoryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładoznawczyni

kobieta badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekładoznawstwo

dyscyplina naukowa badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza; translatoryka

Traduktologia, translatologia, translatoryka, przekładoznawstwo (ang. translation studies) – interdyscyplinarna nauka humanistyczna zajmująca się problemami tłumaczenia. Na temat przekładu wypowiadali się od wieków poeci, pisarze i uczeni wielu specjalności. Nowożytne studia nad przekładem również mają charakter interdyscyplinarny i oprócz językoznawstwa korzystają z dorobku takich dziedzin jak filologia, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, komparatystyka, filozofia, semiotyka, informatyka i wiele innych (np. w przypadku refleksji nad tłumaczeniem Biblii – biblistyka). Charakterystyczną cechą tej dziedziny jest wielość różnych ujęć tematu, a co za tym idzie wiele konkurujących ze sobą i uzupełniających się teorii tłumaczenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przekłamać

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekłamanie

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| przekłamać.

(1.2) kłamstwo, nieprawda, celowe podawanie nieprawdy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekłamany

1. nie oddać prawdy, zakłamać, przeinaczyć
2. o komputerze: zmienić w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekłamywać

1. nie oddawać prawdy, zakłamywać, przeinaczać
2. o komputerze: zmieniać w sposób niezamierzony wartość przetworzonych danych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekłamywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przekłamywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przekłuć

przedziurawić czymś ostrym, kłując, przeszyć na wylot

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekłuwać)

(1.1) przebić poprzez ukłucie czymś ostrym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekłucie

przedziurawić czymś ostrym, kłując, przeszyć na wylot

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekłusowywać

1. o koniu: przebiegać kłusem;
2. przejeżdżać konno kłusem;
3. potocznie o ludziach: przebiegać bardzo szybko; przecwałowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przekłuwać

przedziurawiać czymś ostrym, kłując, przeszywać na wylot

czasownik przechodni niedokonany (dk. przekłuć)

(1.1) przebić poprzez ukłucie czymś ostrym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przekłuwacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;

Przekłuwacz – narzędzie posiadające wyodrębniony wąski lecz zawsze zaokrąglony wierzchołek uformowany przez zastosowanie przeważnie stromego retuszu dwu krawędzi bocznych. Wierzchołek uformowany retuszem to żądło lub kolec, retuszem zwrotnym – wiertnik. Dzieli się je na zinkeny (grube wierzchołki) i dopelzinkeny (podwójne)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przelać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przelewać)

(1.1) zob. przelewać.

czasownik zwrotny dokonany przelać się (ndk. przelewać się)

(2.1) zob. przelewać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelatek

młody dzik - starszy od warchlaka; dzik roczniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelatywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(1.1) lecąc, przebywać jakąś drogę

(1.2) być przeniesionym w powietrzu

(1.3) lecąc, przedostawać się gdzieś

(1.4) przemieścić się prędko; minąć szybko kogoś lub coś

(1.5) meteorol. padać niedługo

(1.6) pojawiać się na chwilę i znikać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przelecieć)

(2.1) lecąc, przebywać czymś jakąś drogę

(2.2) przedostawać się przez coś

(2.3) pot. niedbale zapoznawać się z czymś na szybko

(2.4) posp. odbywać stosunek płciowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przelatać)

(3.1) latać wielokrotnie, nawet za często

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelatywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelatywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelecieć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) o czasie lub przestrzeni: minąć, przebyć

czasownik przechodni dokonany

(2.1) przeczytać szybko i pobieżnie

(2.2) wulg. odbyć stosunek seksualny z kimś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelegiwać

1. spędzać pewien czas na leżeniu;
2. o nasionach (lub jajach owadzich): leżeć w ziemi przez rok lub dłużej bez kiełkowania (bez wykluwania się owadów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelęk

dawniej: przerażenie, strach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelęknąć

przelęknąć się - przestraszyć się, przerazić się; przeląc się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelęknienie

przelęknąć się - przestraszyć się, przerazić się; przeląc się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelęknięty

taki, który się przeląkł; przelękły, przelękniony

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelękniony

taki, który się przeląkł; przelękły, przelęknięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelękły

taki, który się przeląkł; przelęknięty, przelękniony

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

(1.2) wystąpienie z brzegów, przelanie

(1.3) otwór w urządzeniach sanitarnych zapobiegający wylaniu się wody

(1.4) bank. przeniesienie danej sumy środków pieniężnych z jednego rachunku (konta) na inny

- przelew (prawo)
- polecenie przelewu – bankowa forma rozliczeń
- przelew (hydrotechnika)
- przelew transgraniczny (prawo handlowe)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przelewać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przelać)

(1.1) umieszczać płyn w innym naczyniu

(1.2) bank. dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie

czasownik zwrotny niedokonany przelewać się (dk. przelać się)

(2.1) tylko w 3. osobie lp.: pot. przen. o dobrej sytuacji materialnej, finansowej

(2.2) o cieczy: wylewać się, występować z brzegów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przelewać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelewice

nazwa dwóch wsi w Polsce

- Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie pyrzyckim, w gminie Przelewice
- Przelewice – wieś w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Człopa
- Przelewice – gmina w powiecie pyrzyckim
- Przelewice – gromada

- Przelewice – nieczynna stacja kolejowa w Przelewicach, w powiecie wałeckim, w województwie zachodniopomorskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przelewicki

przymiotnik od: Przelewice

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelewka

1. potocznie: przelewanie (się) cieczy;
2. część konstrukcji, przez którą przelewa się ciecz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelewki

dawniej: rzecz błaha, łatwa do wykonania lub opanowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeleźć

czasownik

(1.1) pot. przejść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeleżeć

1. o ludziach lub zwierzętach: spędzić jakiś czas na leżeniu;
2. przebyć, przeczekać coś, leżąc;
3. o przedmiotach: przetrwać do jakiegoś momentu w ukryciu, zapomnieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelichmanić

czasownik

(1.1) daw. stracić lekkomyślnie majątek, przehulać, przepuścić, roztrwonić

(1.2) daw. oszukać w sprzedaży, dając kupującemu gorszy towar

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeliczać

liczyć coś lub kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeliczyć)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny niedokonany przeliczać się (dk. przeliczyć się)

(2.1) mylić się w swoich planach lub założeniach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeliczalność

w teorii mnogości: równoliczność ze zbiorem liczb naturalnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeliczalne; cecha tych, którzy są przeliczalni

Zbiór przeliczalny – zbiór, którego elementy można ustawić w ciąg (skończony bądź nie), tzn. "wypisać je po kolei", "ponumerować". Istnieją dwie nierównoważne konwencje użycia terminu zbiór przeliczalny w matematyce:

- zbiór przeliczalny to zbiór skończony lub zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych (tzn. taki zbiór, że istnieje funkcja wzajemnie jednoznaczna między nim a zbiorem liczb naturalnych. Zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych jest zbiorem nieskończonym).
- zbiór przeliczalny to zbiór równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych (definicja ta wyklucza możliwość bycia zbiorem skończonym ponieważ nie istnieje funkcja różnowartościowa określona w zbiorze liczb naturalnych o wartościach w zbiorze skończonym). W przypadku tej konwencji zbiory przeliczalne według pierwszej definicji nazywa się zbiorami co najwyżej przeliczalnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeliczalny

dający się przeliczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeliczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeliczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelicznik

wskaźnik liczbowy umożliwiający wyrażenie jednostek w różnych systemach

Przelicznik – maszyna licząca pozwalająca uzyskać i przetworzyć dane do wykorzystania w automatyce lub sterowaniu.

Np. przelicznik artyleryjski, na podstawie danych o ruchu celu i danych balistycznych amunicji, wyznacza położenie lufy, rozwiązując zadanie spotkania pocisku z celem.

Z połączenia funkcji i zalet uniwersalnego komputera i przelicznika powstała rodzina komputerów GEO.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przelicznikowy

artylerzysta funkcyjny obsługi działa przeciwlotniczego małego kalibru, nadzorujący przelicznik (urządzenie do kierowania ogniem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeliczyć

policzyć coś lub kogoś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeliczać)

(1.1) uważnie coś policzyć

(1.2) obliczyć coś, zmieniając jednostki miary

czasownik zwrotny dokonany przeliczyć się (ndk. przeliczać się)

(2.1) pomylić się w swoich planach lub założeniach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przelina

dawniej:
1. grunt spod topniejącego lodu; golizna;
2. miejsce przetarte

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeliterowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeliterować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelizać

1. przelizać się - potocznie: pocałować się namiętnie, w sposób wyrażający wzajemne zainteresowanie seksualne;
2. liżąc, przesunąć językiem po powierzchni czegoś; polizać

czasownik przechodni dokonany (ndk. lizać)

(1.1) stpol. liżąc przebić skórę (według ówczesnych wyobrażeń o skorpionie)

czasownik zwrotny dokonany przelizać się (ndk. lizać się)

(2.1) pot. całować się z kimś (z języczkiem)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przelobować

przerzucić nad przeciwnikiem piłkę lub lotkę wysokim łukiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przelot

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelogować

zmienić użytkownika w programie lub systemie komputerowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelogowywać

zmieniać użytkownika w programie lub systemie komputerowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczenie się drogą powietrzną

(1.2) bot. nazwa systematyczna|Anthyllis|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny bobowatych (nazwa systematyczna|Fabaceae|Lindl.|ref=tak.);

(1.3) bot. roślina z rodzaju przelot (1.2)

Przelot (Anthyllis L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 22 gatunki. Zasięg rodzaju obejmuje Europę, Azję południowo-zachodnią i północną Afrykę. Największe zróżnicowanie gatunków występuje w rejonie Morza Śródziemnego. W Polsce rosną dwa gatunki – przelot alpejski (A. alpestris) i przelot pospolity (A. vulneraria), przy czym pierwszy jest też uznawany za podgatunek drugiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przelotka

kółko wędkarskie do przewlekania żyłki wzdłuż wędziska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. oczko do przewlekania żyłki wzdłuż wędziska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przelotkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przelotką, dotyczący przelotki

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelotnia

zbiornik przepuszczający parę z cylindra o wyższym ciśnieniu do cylindra o niższym ciśnieniu

Przelotnia – element fortyfikacji. Krótkie, kryte przejście, stosowane przy wejściach do schronów, podwalniach itp., celem obrony przed ostrzałem lub odłamkami pocisków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przelotnica

ugorówka przelotnica - gatunek motyla z rodziny przelotnicowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotnicowate

o cechach przelotnicowatych (rodzina motyli)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotnicowaty

o cechach przelotnicowatych (rodzina motyli)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotnie

przysłówek

(1.1) w sposób przelotny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelotniej

stopień wyższy od przysłówka: przelotnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przelotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotne; cecha tych, którzy są przelotni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelotny

1. szybko przemijający; krótkotrwały, nietrwały, chwilowy;
2. pojawiający się gdzieś na chwilę;
3. o niektórych ptakach: odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

przymiotnik

(1.1) szybko przemijający, nietrwały

(1.2) o ptaku wędrownym: gromadnie odlatujący na zimę do cieplejszych krajów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przelotowiec

pilot szybowcowy uprawiający szybownictwo wyczynowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelotowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przelotowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przelotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przelotem, dotyczący przelotu

(1.2) taki, przez który coś przelatuje, przepływa, przesuwa się, przejeżdża

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeludniać

1. nadmiernie zaludniać;
2. przeludniać się - ulegać przeludnieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeludnić

nadmiernie zaludnić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeludnienie

nadmiernie zaludnić

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

Przeludnienie – występowanie nadmiernej liczby ludności, której środowisko naturalne nie jest w stanie utrzymać (pod względem pożywienia, wody pitnej, powietrza do oddychania itp.). W ujęciu bardziej naukowym, mamy do czynienia z przeludnieniem, gdy ślad ekologiczny ludności na danym obszarze geograficznym przekracza pojemność środowiska i szkodzi środowisku szybciej niż natura może je naprawić, co potencjalnie prowadzi do załamania ekologicznego i społecznego. Przeludnienie może dotyczyć ludności danego regionu lub całego świata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przelukrować

1. dodać za dużo lukru, zbyt mocno polukrować;
2. potocznie: przedstawić w zbyt kolorowym świetle, z pewną przesadą; przejaskrawić, przecukrzyć, przesłodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelutować

przylutować w innym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przelutowywać

przylutowywać w innym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemacać

potocznie:
1. macając, przeszukać kogoś;
2. dokładnie sprawdzić sytuację lub stan czegoś;
3. dokładnie podotykać czyichś intymnych części ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemacerować

1. poddać coś działaniu płynu w celu zmiękczenia lub wywołania zmian chemicznych; wymacerować, zmacerować;
2. zmienić kogoś lub coś w znacznym stopniu pod wpływem działania pewnych czynników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemacerowywać

zmieniać kogoś lub coś w znacznym stopniu pod wpływem działania pewnych czynników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemacywać

rzadko: macając, przeszukiwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemaczać

powodować, że coś nasiąka wodą, staje się mokre

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemądrzale

przysłówek

(1.1) w sposób przemądrzały

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemądrzałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemądrzałe; cecha tych, którzy są przemądrzałi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemądrzały

rzadko: stać się osobą mającą wygórowane mniemanie o swojej wiedzy

przymiotnik

(1.1) pot. taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy

(1.2) pot. świadczący o czyimś przesadnie wysokim mniemaniu o sobie, będący wynikiem wymądrzania się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemądrzeć

rzadko: stać się osobą mającą wygórowane mniemanie o swojej wiedzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemagać

1. dawać sobie z czymś radę, przezwyciężać stan, uniemożliwiający działanie;
2. o stanach, uczuciach itp.: brać górę, panować nad kimś, wpływać na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemaglowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemaglować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemaglowywać

przepuszczać bieliznę przez magiel

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemakać

nasiąkać wodą, wilgocią, przepuszczać wodę do wewnątrz

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemoknąć)

(1.1) mocno moknąć

(1.2) przepuszczać wilgoć; nasiąkać wodą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemakalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemakalne; cecha tych, którzy są przemakalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemakalny

przepuszczający wodę, deszcz; przesiąkliwy, przesiąkalny

przymiotnik jakościowy

(1.1) przepuszczający wodę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemalować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|przemalowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemalowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemalować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemalowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemalować)

(1.1) malować na nowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemalowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemalowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemalunek

przemalowanie czegoś, miejsce przemalowane

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemanewrować

1. wykonać manewr, ruch służący zajęciu zaplanowanej pozycji; zamanewrować;
2. spędzić jakiś czas na manewrowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemarnowywać

dawniej: roztrwaniać, przepuszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemarsz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przejście sporej liczby ludzi, np. wojska

(1.2) przejście marszowym krokiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemarzać

[czytaj: przemar-zać] ulegać uszkodzeniu na skutek mrozu

czasownik niedokonany (dk. przemarznąć)

(1.1) niedokonany od|przemarznąć.

czasownik niedokonany (dk. przemarzyć)

(2.1) niedokonany od|przemarzyć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemarznąć

[czytaj: przemar-znąć]
1. ulec uszkodzeniu na skutek mrozu
2. bardzo zmarznąć, zziębnąć

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) ulec uszkodzeniu lub zniszczeniu na skutek działania mrozu

(1.2) bardzo zziębnąć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemarznięty

[czytaj: przemar-znięty] taki, który przemarznął (przemarzł); przemarzły, przemarźnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemarzyć

1. rzadko: spędzić jakiś czas na myśleniu o czymś nierealnym; pomarzyć, pofantazjować, podumać;
2. dawniej: stworzyć lub przywołać w wyobraźni obraz czegoś

czasownik dokonany (ndk. przemarzać)

(1.1) rzad. spędzić pewien czas na marzeniach

(1.2) przest. widzieć kogo/co w marzeniach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemarzły

[czytaj: przemar-zły] taki, który przemarzł (przemarznął); przemarznięty, przemarźnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemasować

potocznie: starannie pomasować jakieś miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemasowywać

potocznie: starannie masować jakieś miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemaszerować

czasownik dokonany

(1.1) przebyć określoną drogę krokiem marszowym, maszerując

(1.2) przejść przed kimś w sposób zwracający na siebie uwagę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemaszerowywać

iść dokądś, maszerując

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemawiać

1. wygłaszać mowę
2. przemawiać się - przestarzale: kłócić się

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemówić)

(1.1) wygłaszać mowę do grupy ludzi

(1.2) odzyskiwać zdolność mówienia, mówić coś po okresie milczenia

(1.3) przest. ujmować się za kimś

(1.4) tylko w 3 os.: dowodzić czegoś, wskazywać na czyjąś rację lub pomyłkę

(1.5) przejawiać się w czymś

czasownik zwrotny niedokonany przemawiać się (dk. przemówić się)

(2.1) przest. kłócić się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemawiający

1. wygłaszać mowę
2. przemawiać się - przestarzale: kłócić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemęcianin

mieszkaniec Przemętu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemęcianka

mieszkanka Przemętu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemęcki

przymiotnik od: Przemęt, wieś gminna w województwie wielkopolskim

Przemęcki – polski herb szlachecki znany z jedynego wizerunku pieczętnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemęczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemęczać)

(1.1) dokonany od|przemęczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemek

zdrobnienie od: Przemysław (imię męskie); Przemuś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) imię|polski|m., zdrobn. od Przemysław, Przemysł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemęt

wieś w Polsce

Przemęt (niem. Priment) – wieś (ok. 1311–1797 miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim. Jest siedzibą gminy Przemęt. Miejscowość leży na trasie Szlaku Cysterskiego, nad jeziorami: Przemęckim Dużym i Małym oraz Południowym Kanałem Obry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemetkować

zmienić metkę przyczepioną do towaru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemiana

zmiana na coś innego; stanie się innym niż wcześniej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przejście w stan inny niż bieżący lub poprzedni

Przemiana (niem. Die Verwandlung) – opowiadanie Franza Kafki napisane pomiędzy 17 listopada a 7 grudnia 1912.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemianka

zdrobnienie od: przemiana

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemianować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemianowywać)

(1.1) zmienić nazwę czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemianowanie

zmiana nazwy czegoś; denominacja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemianować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemianowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemianowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemiał

1. przerabianie czegoś na drobne cząsteczki, przemielanie czegoś
2. produkt otrzymany w wyniku tego przemielania
3. odsypisko powstałe w korycie rzeki, zazwyczaj w postaci ukośnego wału

- przemiał (przemielanie) – rozdrabnianie, rozcieranie czegoś na drobne cząstki lub proszek, np. mielenie ziarna na mąkę
- przemiał – produkt otrzymywany w wyniku przemielenia czegoś; zob. też mlewo
- przemiał – formacja denna na swobodnie płynącej rzece

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemiałowy

→ przemiał

Patrz:przemiał

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemiękać

tyle co: przemakać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemięknąć

tyle co: przemoknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemięknięty

rzadko: taki, który przemięknął (przemókł); przemiękły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemiękły

taki, który przemiękł (przemókł); przemięknięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemielanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemielać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemielenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemleć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemielić

mieląc, rozdrobnić; przemleć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemieniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemienić)

(1.1) zmieniać w co innego

czasownik zwrotny niedokonany przemieniać się (dk. przemienić się)

(2.1) zmieniać się w co innego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemienianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemienić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemieniać)

(1.1) dokonany od|przemieniać.

czasownik zwrotny dokonany przemienić się (ndk. przemieniać się)

(2.1) dokonany od|przemieniać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemienienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nadanie nowej funkcji lub przyjęcie odmiennej postaci

Przemienienie Pańskie, łac. Transfiguratio Domini, gr. Μεταμόρφωση του Σωτήρος – wydarzenie z życia Jezusa, opisane w Biblii przez trzech ewangelistów synoptycznych. Obchodzone w liturgii chrześcijańskiej jako ważne święto.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemiennik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. urządzenie retransmitujące sygnał radiowy

Przemiennik amatorski (ang. repeater) – urządzenie nadawczo-odbiorcze pracujące w amatorskim zakresie fal VHF, UHF, SHF, a nawet KF (w paśmie 10 m), którego funkcjonalność polega na odbiorze słabych sygnałów i ich retransmisji, nierzadko z wyższą mocą oraz z dużej wysokości. Umożliwia to zwiększenie zasięgu łączności prowadzonej np. z radiostacji przenośnych czy zainstalowanych w samochodach (radiotelefonów).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemiennikowy

przymiotnik od: przemiennik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemiennopłat

aerodyna o przestawianych powierzchniach nośnych, mogąca startować i lądować pionowo, jak śmigłowiec, a wykonywać lot poziomy na tej samej zasadzie co samolot; zmiennopłat; konwertoplan

Zmiennopłat (również przemiennopłat, konwertoplan) – samolot, mający zdolność zmiany położenia skrzydeł wraz z silnikami względem kadłuba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemienność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. niezmienność działania po zamianie jego argumentów

Przemienność, komutatywność – własność niektórych działań dwuargumentowych polegająca na niezależności wyniku od kolejności argumentów. Formalnie: niech \diamondsuit będzie działaniem dwuargumentowym w zbiorze X, czyli \diamondsuit :X^{2}\to X. Działanie to nazywa się przemiennym, jeśli dla każdej pary elementów x,y\in X zachodzi równość: x\diamondsuit y=y\diamondsuit x.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemienny

przymiotnik

(1.1) pojawiający się na przemian; systematycznie zmieniający się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemierzać

1. pokonywać dużą przestrzeń, idąc lub jadąc czymś;
2. przebywać wielokrotnie jakąś przestrzeń; przechadzać się tam i z powrotem;
3. mierzyć coś, wymierzać dokładnie

czasownik przechodni

(1.1) pokonywać znaczną przestrzeń

(1.2) przechodzić tam i z powrotem przez jakiś obszar lub przestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemierzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemierżlowate

o cechach przemierżlowatych (rodzina roślin)

Przemierżlowate (Olacaceae) – rodzina w szerokim ujęciu systematycznym obejmuje blisko 30 rodzajów roślin tropikalnych i subtropikalnych. Powiązania filogenetyczne, a tym samym i układ systematyczny w obrębie tej rodziny jest bardzo niejasny i jest przedmiotem badań i dyskusji. W systemie APG III z 2009 rodzina jest szeroko ujmowana. Należą tu głównie drzewa i krzewy, niektóre z nich są półpasożytami korzeniowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemierżlowaty

o cechach przemierżlowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemierznąć

[czytaj: przemier-znąć] dawniej: obmierznąć, zbrzydnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemierzyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemierzać)

(1.1) dokonany od|przemierzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemierzły

nieprzyjemny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemieścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemieszczać)

(1.1) dokonany od|przemieszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemieszczać

czasownik przechodni

(1.1) zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu

czasownik zwrotny przemieszczać się

(2.1) zmieniać swoje położenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemieszczalny

dający się przemieścić; relokowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemieszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemieszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemieścić.

- przemieszczenie (fizyka)
- przemieszczenie (mechanika)
- przemieszczenie (psychologia)
- przemieszczenie (wojsko)
- translacja (matematyka)
- przesunięcie bitowe

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemieszywać

rzadko: mieszając, przerabiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemigrować

w informatyce: przenieść dane, serwer; zmigrować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemijać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przeminąć)

(1.1) kończyć się bezpowrotnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemijający

trwający do pewnego czasu, krótkotrwały, nietrwały, chwilowy; dorywczy, przelotny, przemijalny, efemeryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemijalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przemijalne; cecha tych, którzy są przemijalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemijalny

nietrwały, przemijający; przelotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stopniowe zanikanie, przechodzenie w nieistnienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemiksować

1. przemieszać mikserem składniki jakiejś potrawy; zmiksować;
2. zmiksować za bardzo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemilczać

1. nie ujawniać prawdy
2. ignorować coś
3. nie odzywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemilczeć

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemilczać)

(1.1) dokonany od|przemilczać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemilczenie

1. nie ujawnić prawdy
2. zignorować coś
3. nie odezwać się

Przemilczenie – jedna z instytucji dawności. Jest jednym ze sposobów pierwotnego nabycia własności na skutek upływu czasu i ma na celu likwidację stanu polegającego na tym, że właściciel nie wykazuje zainteresowania swoją rzeczą. Przyczyna owego „niezainteresowania” nie jest istotna. Wystarczy określony przez ustawodawcę upływ czasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemilić

przemilić się - dawniej: przymilić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeminąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemijać)

(1.1) przestać trwać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemiły

niezwykle uprzejmy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemykać)

(1.1) zob. przemykać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) daw. uchylić, odemknąć, otworzyć w niewielkim stopniu

czasownik zwrotny dokonany przemknąć się (ndk. przemykać się)

(3.1) zob. przemykać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemknąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemków

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, na Dolnym Śląsku;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lm. od: Przemek

Przemków (łac. Primislaw, niem. Primkenau) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Przemków. Położone jest na północnym krańcu Borów Dolnośląskich, przy drodze krajowej nr 12.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemkowianin

mieszkaniec Przemkowa (miasta w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przemkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemkowianka

mieszkanka Przemkowa (miasta w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przemkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemkowie

miasto w Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemkowski

przymiotnik od: Przemków

przymiotnik

(1.1) przym. od Przemków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemleć

mieląc, rozdrobnić; przemielić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemoc

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

czasownik

(1.1) przezwyciężyć trudność

Przemoc – wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku przyzwolenia tej osoby na taki wpływ w celu uzyskania jakiegoś istotnego zasobu. W odróżnieniu od agresji cechuje się intencjonalnością, racjonalnością i jest działaniem przemyślanym, a często także grupowym. Stosowana jest zarówno przez ludzi, jak i inne zwierzęta społeczne o dużym mózgu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemocą

wpływanie na myślenie (przemoc psychiczna), zachowanie lub stan fizyczny (przemoc fizyczna) innej osoby

przysłówek

(1.1) stosując przemoc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemocny

dawniej: bardzo mocny, nadzwyczaj silny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemocowiec

osoba stosująca przemoc wobec swojego partnera życiowego lub członka rodziny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemocowość

→ przemocowy

Patrz:przemocowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemocowy

→ przemoc

Patrz:przemoc

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemodlić

1. przemyśleć coś w modlitwie;
2. dawniej: spędzić pewien czas na modlitwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemoknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemakać)

(1.1) dokonany od|przemakać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemotywować

zbytnio zmotywować, przesadzić z motywowaniem

czasownik dokonany (ndk. przemotywowywać)

(1.1) rzad. psych. zmotywować kogoś tak, że ma on chęć podjęcia się zadania ponad jego możliwości lub uzależnia od jego spełnienia samoocenę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okolicznościowa, uroczysta wypowiedź przed zgromadzeniem

(1.2) pot. zbyt długa wypowiedź

Mowa lub przemówienie, przemowa, niekiedy oracja (stgr. ῥήτρα, łac. oratio) – ustna wypowiedź, wygłaszana jako rzeczywisty i celowy komunikat językowy, wyrażający stanowisko, pogląd czy opinię mówcy lub osób, w imieniu których mówca przemawia. Mowa nie ma ograniczonej długości, jest wygłaszana przez jednego mówcę i posiada konkretnego słuchacza lub słuchaczy, a jej spajającym czynnikiem jest temat, zwany przedmiotem mowy. Teorią przemówienia zajmuje się retoryka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemówić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przemawiać)

(1.1) dokonany od|przemawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemówienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

(1.2) powiedzenie czegoś po dłuższym czasie milczenia

(1.3) odczasownikowy od|przemówić.

Mowa lub przemówienie, przemowa, niekiedy oracja (stgr. ῥήτρα, łac. oratio) – ustna wypowiedź, wygłaszana jako rzeczywisty i celowy komunikat językowy, wyrażający stanowisko, pogląd czy opinię mówcy lub osób, w imieniu których mówca przemawia. Mowa nie ma ograniczonej długości, jest wygłaszana przez jednego mówcę i posiada konkretnego słuchacza lub słuchaczy, a jej spajającym czynnikiem jest temat, zwany przedmiotem mowy. Teorią przemówienia zajmuje się retoryka.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemożnie

przysłówek

(1.1) książk. w znaczny sposób

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemożniej

stopień wyższy od przysłówka: przemożnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemożniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przemożny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemożność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. siła

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemożny

decydujący, wielki

przymiotnik

(1.1) książk. bardzo intensywny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemrugać

przemrugać się - dawniej: porozumieć się za pomocą mrugnięcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemsza

1. dopływ górnej Wisły;
2. strumień na Wzgórzach Warszewskich

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w południowej Polsce, lewy dopływ górnej Wisły;

(1.2) geogr. strumień na Wzgórzach Warszewskich, dopływ Siedliczki;

Przemsza (niem. Przemsa; Premse) – rzeka w województwie śląskim i małopolskim w Polsce, lewy dopływ górnej Wisły. Płynie przez Wyżynę Śląską i Kotlinę Oświęcimską.

Powstaje – według tradycyjnej terminologii – z połączenia Czarnej Przemszy i Białej Przemszy. Długość rzeki w tradycyjnej klasyfikacji wynosi 23,8 km – a według nowej, czyli od źródeł Czarnej Przemszy, wynosi 88 km, uchodzi do Wisły w Oświęcimiu. Powierzchnia dorzecza wynosi 2 121 km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemszański

przymiotnik od: Przemsza (rzeka)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przemszą, dotyczący Przemszy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemuś

zdrobnienie od: Przemysław (imię męskie); Przemek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemusztrowywać

odbywać z kimś musztrę, ćwiczyć w musztrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemywać)

(1.1) dokonany od|przemywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemycać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemycić)

(1.1) nielegalnie przewozić (daw. wywozić) przez granicę państwa towary (w tym zakazane), dewizy bez poddania ich kontroli i ocleniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemycić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przemycać)

(1.1) dokonany od|przemycać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemycik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przemyt

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemyk

nazwisko

- Grzegorz Przemyk – polski poeta
- Renata Przemyk – polska piosenkarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemykać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemyków

nazwisko

Przemyków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Koszyce.

Wieś w latach 1869–1931 należała do gminy Filipowice, następnie do chwili obecnej do gminy Koszyce. W latach 1954–1972 była siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej Przemyków. W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Integralne części miejscowości: Skałka, Szewski Dół, Zabrowarz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemyski

→ Przemyśl

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Przemyśla, związany z Przemyślem

Patrz:Przemyśl

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyskie

→ Przemyśl

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region przemyski

Patrz:Przemyśl

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyśl

1. zastanowić się nad czymś, rozważyć;
2. myśleć o czymś intensywnie przez jakiś czas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowo-wschodniej Polsce;

Przemyśl (łac. Premislia, ukr. Перемишль, Peremyszl, jid. ‏פשעמישל‎) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem przy ujściu Wiaru. Siedziba powiatu przemyskiego oraz gminy wiejskiej Przemyśl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemyślać

długo nad czymś myśleć, rozważać coś, zastanawiać się; przemyśliwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyślanin

mieszkaniec Przemyśla

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Przemyśla

(1.2) osoba pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyślanka

mieszkanka Przemyśla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Przemyśla

(1.2) kobieta pochodząca z Przemyśla, urodzona w Przemyślu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyślany

przymiotnik

(1.1) taki, który powstał w wyniku rozważań

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przemyślać oraz przemyśleć

Przemyślany (ukr. Перемишляни/Peremyszlany) – miasto na Ukrainie, nad Gniłą Lipą, w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (do 2020 roku siedziba rejonu przemyślańskiego), 46 km na południowy wschód od Lwowa, do 1945 miasto powiatowe w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu przemyślańskiego II Rzeczypospolitej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemyśleć

1. zastanowić się nad czymś, rozważyć;
2. myśleć o czymś intensywnie przez jakiś czas

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przemyśliwać.

czasownik nieprzechodni

(2.1) dokonany od|przemyśliwać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyślenie

1. zastanowienie się nad czymś;
2. wniosek wynikający z myślenia nad czymś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemyśleć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyśleniowy

→ przemyślenie

Patrz:przemyślenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyślida

członek dynastii czeskiej, panującej od przełomu VIII i IX wieku do 1306 roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyślidzi

dynastia czeska panująca od przełomu VIII i IX wieku do 1306 roku

Przemyślidzi (cz. Přemyslovci) – czeska dynastia wywodzona od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Historycznie panowała w Księstwie i Królestwie Czech od Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przemyśliwać

długo nad czymś myśleć, rozważać coś, zastanawiać się; przemyślać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(1.1) myśleć długo nad czym

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przemyśleć)

(2.1) myśleć intensywnie przez dość długi czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyślniej

stopień wyższy od przysłówka: przemyślnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyślniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przemyślny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemyślność

pomysłowość, spryt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co przemyślne; cecha tych, którzy są przemyślni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemyślny

1. mający wiele sprytu, pomysłowy;
2. będący efektem czyjejś przemyślności

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemysł

imię książąt polskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|m.;

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemysław

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Przemysława

- Przemysław – imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemysława

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: Przemysław

Przemysława – żeński odpowiednik imienia Przemysław – formy staropolskiego imienia Przemysł, utworzonej, kiedy świadomość jego pochodzenia zatarła się i błędnie zostało ono uznane za imię kończące się członem -sław (zamiast -mysł). W źródłach poświadczone w XII wieku (1155–1156).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemysławy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemysławostwo

Przemysław z żoną; Przemysławowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemysławowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przemysława lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przemysłowiec

właściciel zakładu przemysłowego; fabrykant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) właściciel zakładu przemysłowego

(1.2) daw. środ. polit. więzień aresztowany przy ulicy Przemysłowej

Fabrykant (łac. fabricans, -ntis ‘tworzący’, od fabricare ‘tworzyć’), przemysłowiec – prywatny właściciel fabryki lub zakładu przemysłowego.

W XIX w. mianem tym określano także rzemieślnika, którego warsztat miał większą moc produkcyjną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemysłowo

przysłówek

(1.1) w sposób przemysłowy

- strona 173 tomu IX (tom z r. 1888) Przemysłowo

Suplement

- strona 523 tomu XV_cz.2 (suplement z r. 1902) Przemysłowo

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemysłowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemyt

kontrabanda;
1. wwóz do jakiegoś kraju towarów bez dopełnienia obowiązków celnych, bez opłaty cła lub wwóz towarów zakazanych;
2. towary pochodzące z takiego procederu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. krym. proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

Przemyt (kontrabanda, pot. szmugiel) – przemieszczenie towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa, na którego terytorium wwieziono towar, lub też wwiezienie towaru, którym obrót jest w danym kraju zakazany przez prawo. Omija się również, rzadko co prawda występujące, opłaty i ograniczenia wywozowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemytnictwo

działalność polegająca na przewożeniu lub przenoszeniu przez granicę państwa towarów bez poddaniu ich kontroli i ocleniu; przenoszenie lub przewożenie przez granicę państwa towarów niedozwolonych

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) proceder nielegalnego przenoszenia lub przewożenia towarów przez granicę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemytniczka

kobieta nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmuglerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przemytniczo

przysłówek

(1.1) na sposób przemytniczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemytniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przemytem, dotyczący przemytu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemytnik

osoba nielegalnie przewożąca przez granicę kraju rzeczy lub ludzi; szmugler, kontrabandzista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

Przemyt (kontrabanda, pot. szmugiel) – przemieszczenie towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa, na którego terytorium wwieziono towar, lub też wwiezienie towaru, którym obrót jest w danym kraju zakazany przez prawo. Omija się również, rzadko co prawda występujące, opłaty i ograniczenia wywozowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przemywać

czasownik

(1.1) zwilżać, oczyszczać coś za pomocą płynu (np. środka dezynfekującego, wody); myć z wierzchu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przemywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przemywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przen.

skrót od: przenośny, przenośnie (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajchwalebniejszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: chwalebny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajczystszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: czysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajdroższy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: drogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajrozmaitszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: rozmaity

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajświętszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: święty (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

przymiotnik

(1.1) rel. najbardziej święty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przenajsłodszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: słodki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajwyższy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: wysoki (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenajłaskawszy

wzmocniona forma stopnia najwyższego od: łaskawy (przestarzała, zachowana w terminologii religijnej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenaradawiać

dawniej: narzucać cechy innego narodu; wynaradawiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenaturzać

dawniej: zmieniać czyjąś naturę; przeistaczać, odmieniać, przeobrażać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenerwić

rzadko: przenerwić się - stać się nadmiernie nerwowym; przewrażliwić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenerwiony

taki, który się przenerwił

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenętowaty

przymiotnik

(1.1) bot. posiadający przenęt

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeniela

przeniela dwuplama - gatunek ważki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenosić)

(1.1) dokonany od|przenosić.

czasownik zwrotny dokonany przenieść się (ndk. przenosić się)

(2.1) dokonany od|przenosić się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeniesienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenieść.

Przeniesienie to

- Sygnał przesyłany między jednostkami odpowiadającymi za kolejne cyfry jednej liczby. Na przykład dziesiętna dekada jednostek otrzymując 10. impuls zeruje się i wysyła przeniesienie do dekady dziesiątek dodając do niej 1. Występuje w licznikach i sumatorach.
- Przeniesienie w psychologii
- Przerzutnia w poezji

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeniesieniowy

→ przeniesienie

Patrz:przeniesienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeniewierca

dawniej: osoba, która dopuściła się zdrady, zawiodła czyjeś zaufanie; renegat, zdrajca, sprzeniewierca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeniewierczy

→ przeniewierca

Patrz:przeniewierca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeniewierzać

przeniewierzać się - dawniej: nie dochowywać wierności; zdradzać, sprzeniewierzać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenigdy

zaimek przysłowny przeczący

(1.1) absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenik

w telekomunikacji: nakładanie się sygnałów między torami transmisji; przesłuch, interferencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenikać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeniknąć)

(1.1) przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym

czasownik zwrotny niedokonany przenikać się (dk. przeniknąć się)

(2.1) wpływać wzajemnie na siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenikalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenikalne; cecha tych, którzy są przenikalni

- przenikalność elektryczna
- względna przenikalność elektryczna
- przenikalność magnetyczna

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przenikalny

1. dający się przeniknąć;
2. mający zdolność przenikania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenikanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenikać.

Przenikanie (ang. infiltration) – forma manewru taktycznego (natarcia), w którym wojska wchodzą małymi zgrupowaniami w ugrupowanie obronne przeciwnika.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przenikliwie

przysłówek

(1.1) w sposób przenikliwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenikliwiej

stopień wyższy od przysłówka: przenikliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenikliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenikliwe; cecha tych, którzy są przenikliwi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenikliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: przenikliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenikliwy

przymiotnik

(1.1) intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością

(1.2) wnikliwy, wyostrzony

(1.3) o człowieku taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeniknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenikać)

(1.1) dokonany od|przenikać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeniknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeniknąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeniknioność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeniknione; cecha tych, którzy są przeniknioni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenizać

ciągnąc, przesunąć przez mały otwór; przewlec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenizywać

przeciągać coś przez mały otwór; przewlekać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenocować

1. udzielić noclegu, pozwolić zostać na noc;
2. zatrzymać się na nocleg, spędzić gdzieś noc

czasownik przechodni dokonany (ndk. przenocowywać, nocować)

(1.1) użyczyć komuś miejsca na nocleg

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. nocować)

(2.1) zatrzymać się gdzieś na nocleg

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przenos

1. przesunięcie wyprostowanych i obciążonych kończyn do położenia określonego w ćwiczeniu;
2. dawniej: przeniesienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przenieść)

(1.1) przemieszczać coś niosąc

(1.2) umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach

(1.3) kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny

(1.4) zmieniać wyznaczoną datę

(1.5) jęz. umieszczać część wyrazu w kolejnej linijce

(1.6) inform. kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji

(1.7) biol. rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki

(1.8) praw. udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc

(1.9) ekon. lokować środki w innym miejscu

(1.10) med. w odniesieniu do ciąży: być w niej dłużej niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.11) med. w odniesieniu do dziecka: urodzić je później, niż wynikałoby z daty poczęcia

(1.12) fiz. w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola

(1.13) fiz. posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania

(1.14) elektron. przetwarzać, wzmacniać, lub odtwarzać dane pasmo częstotliwości

(1.15) chem. fiz. elektron. transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).

(1.16) w odniesieniu do uczuć: zmieniać obiekt uczucia

(1.17) psych. rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;

(1.18) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: stosować w nowym kontekście

(1.19) mat. stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)

(1.20) mat. przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie

(1.21) ekon. przemieszczać zapis księgowy do innej kolumny, strony, konta, lub księgi

(1.22) med. o chorobie: rozprzestrzeniać

(1.23) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy

(1.24) daw. wywyższać

(1.25) daw. przekraczać (nadal jest używany w języku prawniczym)

(1.26) daw. preferować

(1.27) daw. przewyższać

(1.28) książk. skłaniać kogoś do wyobrażania sobie lub przypominania innych czasów lub miejsc

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) wojsk. łow. o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel

(2.2) wojsk. łow. o broni lub strzelcu: strzelać dalej niż wyznaczony cel

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(3.1) rzad. ponosić jakiś czas

czasownik zwrotny niedokonany przenosić się (dk. przenieść się)

(4.1) zmieniać miejsce pobytu

(4.2) zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza

(4.3) zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach

(4.4) rozprzestrzeniać się

(4.5) biol. o gatunku: zmieniać obszar występowania

(4.6) elektron. o sygnale lub paśmie: być przetwarzanym, wzmacnianym lub odtwarzanym

(4.7) o uczuciach: zmieniać obiekt

(4.8) w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: dawać się zastosować w innym kontekście

(4.9) o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane

(4.10) daw. zmieniać pana

(4.11) książk. wyobrażać sobie lub przypominać inne czasy lub miejsca

czasownik zwrotny niedokonany przenosić się (dk. brak)

(5.1) daw. stawiać siebie wyżej od innych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenosiciel

1. ktoś lub coś, co coś przenosi, powoduje przedostanie się czegoś z jednego miejsca na inne;
2. osobnik zdrowy mający w sobie zarazki choroby zakaźnej dla niego samego nieszkodliwe, lecz zakażające otoczenie; nosiciel;
3. produkt mający w sobie zarazki szkodliwe dla człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenosicielka

→ przenosiciel

Patrz:przenosiciel

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenoska

Przenoska (także: obnoska) – miejsce na szlaku kajakowym lub rzece niebędącej szlakiem, które jest niespływalne, tj. niemożliwe do przepłynięcia kajakiem żadnymi możliwymi technikami, w tym zwałkowymi. W skali WW oznaczana symbolem X, czyli niespływalne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przenośnia

figura stylistyczna polegająca na nietypowym połączeniu wyrazów, dzięki któremu przynajmniej jeden z nich uzyskuje nowe znaczenie; metafora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. figura stylistyczna oparta na skojarzeniu dwóch zjawisk, w której obce znaczeniowo wyrazy są zestawione ze sobą, tworząc nowe znaczenie, inne niż dosłowny sens poszczególnych wyrazów

Metafora (gr. μεταφορά metaphorá), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. „od ust sobie odejmę”, „podzielę się z wami wiadomością” lub „złote serce”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przenośnie

przysłówek

(1.1) niedosłownie, obrazowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przenośnik

urządzenie transportowe przenoszące ładunki w sposób ciągły na niewielka odległość

Przenośnik – urządzenie transportu bliskiego, przeznaczone do przemieszczania materiałów sypkich lub określonych ładunków, po określonym torze.

Podział przenośników:

- przenośniki cięgnowe (transport za pomocą cięgna)
  - taśmowe
    - stałe
    - przejezdne (samojezdne)
    - przenośne
    - obrotowe
    - przesuwne

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wikipedia

# Przenośność

inform. postulat inżynierii oprogramowania wyrażający dążenie do tworzenia programów możliwych do łatwego osadzenia w różnych środowiskach systemowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przenośne; cecha tych, którzy są przenośni

Przenośność (ang. portability) może być związana z:

- przenośnością oprogramowania między różnymi systemami
- komputerem przenośnym
- aplikacją przenośną (niewymagającą instalacji)
- możliwości przenoszenia numerów telefonicznych przez klienta operatora telekomunikacyjnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przenośny

1. dający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy;
2. wyrażony za pomocą przenośni; metaforyczny

przymiotnik

(1.1) pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

(1.2) liter. jęz. wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przenoszalność

→ przenoszalny

Patrz:przenoszalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenoszalny

dający się przenosić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przenosić.

Droga szerzenia, inaczej droga zakażenia – sposób i mechanizm przenoszenia zakażenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przenucać

1. spędzać jakiś czas na nuceniu;
2. śpiewać coś bez słów od początku do końca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenucić

1. spędzić jakiś czas na nuceniu;
2. zaśpiewać coś bez słów od początku do końca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenudzać

potocznie:
1. spędzać pewien czasu na nudzeniu się;
2. męczyć kogoś nudzeniem; wynudzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenudzić

potocznie:
1. spędzić pewien czas na nudzeniu się;
2. zmęczyć kogoś nudzeniem; wynudzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenumerować

zmienić numerację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przenumerowywać

zmieniać numerację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeobfitość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeobfite

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeobrażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana

Przeobrażenie, metamorfoza, metabolia albo rozwój pośredni – proces morfogenetyczny charakteryzujący się znacznymi zmianami w formie lub strukturze organizmu przechodzącego z jednego stadium rozwojowego do następnego. Terminy te są najczęściej używane dla określenia procesu zachodzącego w rozwoju postembrionalnym, podczas którego zwierzę przechodzi przez jedno lub kilka stadiów młodocianych zanim przeobrazi się w ostateczną, zdolną do reprodukcji postać dorosłą. Zachodzi u tych zwierząt, u których ostatnim etapem rozwoju zarodkowego jest wytworzenie wolno żyjącej formy młodocianej – larwy. Formy larwalne są charakterystyczne dla poszczególnych grup systematycznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niezauważenie czegoś, co powinno było zostać dostrzeżone

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeodziać

przebrać;
1. ubrać w inną odzież;
2. zmienić jakąś część ubioru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeodziewać

dawniej: przebierać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeogromny

przymiotnik

(1.1) bardzo duży, gigantyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeor

przełożony klasztoru

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. przełożony klasztoru (w niektórych zakonach męskich np. u dominikanów i bonifratrów)

(1.2) kośc. zastępca opata

Przeor (łac. prior „przedni, naczelny”) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.

Termin oznacza:

- przedstawiciela lub zastępcę opata w klasztorach monastycznych reguły św. Benedykta, np. benedyktynów, cystersów, trapistów i in.;
- przełożonego mniejszych lub niesamodzielnych klasztorów monastycznych;
- przełożonego klasztorów monastycznych innych reguł, np. dominikanów i paulinów;
- przełożonego jednostki administracyjnej w Niemczech do końca XVIII w., powiązanej z klasztorem. Przeor oprócz władzy duchownej spełniał rolę suwerena na określonym terytorium, przy czym nie zawsze musiał być członkiem zakonu, a jedynie duchownym diecezjalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeorać

1. orząc pługiem, przygotować do dalszej uprawy;
2. rozciąć coś głęboko, pozostawiając bruzdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeorat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. kośc. urząd przeora lub przeoryszy

(1.2) daw. kośc. teren podległy przeorowi lub przeoryszy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeorowy

związany z przełożonym klasztoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub tytułem przeora

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do przeora

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeorysza

przełożona klasztoru żeńskiego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. przełożona klasztoru

Przeor (łac. prior „przedni, naczelny”) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.

Termin oznacza:

- przedstawiciela lub zastępcę opata w klasztorach monastycznych reguły św. Benedykta, np. benedyktynów, cystersów, trapistów i in.;
- przełożonego mniejszych lub niesamodzielnych klasztorów monastycznych;
- przełożonego klasztorów monastycznych innych reguł, np. dominikanów i paulinów;
- przełożonego jednostki administracyjnej w Niemczech do końca XVIII w., powiązanej z klasztorem. Przeor oprócz władzy duchownej spełniał rolę suwerena na określonym terytorium, przy czym nie zawsze musiał być członkiem zakonu, a jedynie duchownym diecezjalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeorywać

1. orząc pługiem, przygotowywać do dalszej uprawy;
2. rozcinać coś głęboko, pozostawiając bruzdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeorzech

wysokie drzewo o jadalnych nasionach i twardym drewnie; hikora; orzesznik

Orzesznik zwany także przeorzechem, hikorą i karią (Carya Nutt.) – rodzaj roślin z rodziny orzechowatych (Juglandaceae). Obejmuje 18 gatunków, choć w niektórych ujęciach wykazywanych jest ich od 17 do 25.

Największe zróżnicowanie gatunkowe orzeszników jest w południowej części Stanów Zjednoczonych i w północnym Meksyku, cztery gatunki rosną także we wschodniej części Ameryki Północnej, kilka w Ameryce Środkowej, 6 gatunków rośnie w Azji Południowo-Wschodniej, z czego trzy są endemitami Chin. W Polsce uprawiane najczęściej są orzesznik gorzki C. cordiformis i pięciolistkowy C. ovata, rzadziej orzesznik siedmiolistkowy Carya laciniosa. Pierwsze dwa gatunki mają status już zadomowionych antropofitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeostrzać

czynić zbyt ostrym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeostrzyć

uczynić zbyt ostrym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeowocować

stracić owoce po ich wydaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepachnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepachnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepadać

o deszczu, gradzie, śniegu: padać przez jakiś czas; popadać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przepaść)

(1.1) stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym

(1.2) ulegać marnowaniu

(1.3) nie osiągać celu

(1.4) nie dochodzić do skutku

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) bardzo lubić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepadek

1. orzeczona sądownie konfiskata na rzecz skarbu państwa składników majątku skazanej osoby prywatnej;
2. konfiskata przedmiotów pochodzących z przestępstwa

Przepadek – w Polsce instytucja prawa karnego sui generis (przed 1 lipca 2015 środek karny) o charakterze represyjno-prewencyjnym polegająca na przejściu własności określonych przedmiotów powiązanych w pewien sposób z popełnionym przestępstwem na Skarb Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przepadek jest ponadto środkiem karnym w prawie wykroczeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepadnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepaść.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepadywać

o deszczu: padać od czasu do czasu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepadzity

przymiotnik jakościowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zachłanny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepadły

zaginąć bez śladu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepakować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepakowywać)

(1.1) dokonany od|przepakowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepakować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepakowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepakowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepalać

niszczyć coś wskutek poddawania tego działaniu ognia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepalanka

domowa wódka produkowana ze spirytusu z dodatkiem karmelu; karmelówka, alembik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wódka wytwarzana domowym sposobem z rozcieńczonego spirytusu z dodatkiem karmelu

(1.2) pot. med. kauteryzacja zrostów powstałych w płucach na skutek choroby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepalić

zniszczyć coś wskutek poddania tego działaniu ognia

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepalać)

(1.1) dokonany od|przepalać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeparadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparadować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeparkować

zmienić miejsce postoju pojazdu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeparkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeparkowywać

zmieniać miejsce postoju pojazdu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeparkowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeparkowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepasać

opasać;
1. owinąć czymś w pasie;
2. owinąć pasem, włożyć pas;
3. obwiązać czymś dookoła jak pasem;
4. przedzielić, przegrodzić coś czymś;
5. otoczyć coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepaść

1. miejsce miedzy stromymi ścianami górskimi, głęboka rozpadlina;
2. przenośnie: to, co dzieli, różni coś lub kogoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obszar obok stromej ściany góry

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepadać)

(2.1) zob. przepadać.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepasać)

(3.1) zob. przepasać.

- przepaść – miejsce pomiędzy stromymi zboczami górskimi
- Przepaść – część miasta Ćmielów, dawniej samodzielna wieś
- Przepaść (gromada) – dawna gromada
- Przepaść – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie oszmiańskim, w sielsowiecie Holszany
- Przepaść – dawniej samodzielna osada. Obecnie część miejscowości Scholino na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie mołodeckim, w sielsowiecie Horodziłowo
- przepaść cyfrowa – termin stosowany do określenia różnicy między osobami i społeczeństwami mającymi dostęp do techniki informatycznej, a tymi, które takiego dostępu nie mają

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepaścistszy

stopień wyższy od przymiotnika: przepaścisty; bardziej przepaścisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepaścisty

bardzo głęboki, zdający się nie mieć dna; niezgłębiony, bezdenny, przepastny

przymiotnik jakościowy

(1.1) odznaczający się dużą stromością

(1.2) bardzo głęboki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepaska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. przepaska biodrowa.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepaskówka

krasanka przepaskówka - gatunek pluskwiaka z rodziny krasankowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepaśnica

przepaśnica górska - gatunek muchówki z rodziny bzygowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepastniej

stopień wyższy od przysłówka: przepastnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepastniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przepastny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepastny

bardzo głęboki, zdający się nie mieć dna; niezgłębiony, bezdenny, przepaścisty

przymiotnik

(1.1) pojemny, obszerny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepasły

przekarmić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepatrzyć

potocznie: obejrzeć kolejno jedno po drugim, przetrząsnąć miejsce po miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepał

1. zużycie paliwa przez pojazd ponad ustaloną normę;
2. wapno wypalone w zbyt wysokiej temperaturze; wapno przepalone

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. spalanie przez silnik paliwa w większej ilości, niż ustalona norma

(1.2) środ. fot. efekt przepalenia, prześwietlenia zdjęcia

(1.3) wapno, które zostało wypalone w zbyt wysokiej temperaturze; wapno przepalone

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepedałować

przebyć jakąś trasę, kręcąc pedałami roweru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepędzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) skierowanie kogoś lub czegoś na inne miejsce

(1.2) zmuszenie kogoś, czegoś do oddalenia się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepędzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepędzać)

(1.1) spowodować przemieszczenie pędem czego lub kogo z miejsca na miejsce

(1.2) spowodować oddalenie czego lub kogo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepękać

czasownik

(1.1) poznań. obywać się bez czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepękanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepękać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepękla

roślina z rodziny dyniowatych, pochodząca z tropikalnych i subtropikalnych terenów Afryki i Azji

Przepękla (Momordica L.) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych. Obejmuje 50 gatunków występujących w Afryce subsaharyjskiej, południowej Azji i Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepenetrowywać

penetrując, badać coś gruntownie; przetrząsać, przeszukiwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepełnić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepełniać)

(1.1) dokonany od|przepełniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepełnienie

Nadmiar, nadmiar arytmetyczny (ang. overflow, arithmetic overflow) – sytuacja, w której wartość wyniku operacji arytmetycznej przekracza wielkość rejestru lub pamięci.

W większości komputerów rozróżniane są dwa warunki nadmiaru:

- przeniesienie występujące podczas dodawania lub odejmowania, biorąc pod uwagę operandy i wyniki jako liczby bez znaku, nie może zostać w ostatecznym rozwiązaniu,
- wynik ma znak inny niż możliwy do przewidzenia podczas operacji arytmetycznych, np. wynikiem dodawania dwóch liczb dodatnich jest liczba ujemna.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przepełniony

przymiotnik

(1.1) wypełniony ludźmi ponad normę

(1.2) nadmiernie czymś wypełniony

(1.3) przen. ogarnięty pewnym silnym uczuciem

forma czasownika.

(2.1) ims. od przepełnić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepełzać

1. o niektórych zwierzętach, np. wężach: pełzając, przebyć lub przebywać jakąś odległość;
2. o ludziach: pełzając, pokonać lub pokonywać jakąś odległość; przeczołgać lub przeczołgiwać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepełznąć

przepełzać;
1. o płazach, gadach, owadach itp.: pełzając, pełznąc przebyć jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś;
2. o ludziach: pełzając, poruszając się w pozycji na brzuchu lub na czworakach, pokonać jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepełznięty

taki, który przez coś przepełznął; przepełźnięty, przepełzły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepełzły

przepełzać;
1. o płazach, gadach, owadach itp.: pełzając, pełznąc przebyć jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś;
2. o ludziach: pełzając, poruszając się w pozycji na brzuchu lub na czworakach, pokonać jakąś przestrzeń, przedostać się gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepić

potocznie:
1. przepuścić pieniądze na alkohol lub wyprzedać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwrócić się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzić jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypić więcej niż inni, nie popaść w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepić się - wypić zbyt wiele alkoholu

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepijać)

(1.1) pot. wydawać pieniądze na picie

(1.2) pot. spędzić jakiś czas, pijąc alkohol

(1.3) pot. zwracać się do kogoś podczas picia, wznosząc kieliszek w jego kierunku

(1.4) pot. wygrać z kimś w piciufakt.

czasownik zwrotny dokonany przepić się (ndk. przepijać się)

(2.1) pot. wypić za dużo alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepicie

potocznie:
1. przepuścić pieniądze na alkohol lub wyprzedać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwrócić się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzić jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypić więcej niż inni, nie popaść w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepić się - wypić zbyt wiele alkoholu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepiec

nadmiernie wypiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepięknie

przysłówek

(1.1) w sposób przepiękny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepiękniej

stopień wyższy od przysłówka: przepięknie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepiękny

przymiotnik

(1.1) niezwykle, wyjątkowo piękny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepielać

pieląc, przeczyszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepielęgnować

zniszczyć nadmiernym pielęgnowaniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepielić

pieląc, przeczyścić; przepleć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepieranka

potocznie: wzajemne wypieranie się, walka o pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepierdalać

wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrywać;
2. przecinać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepierdolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepierdolić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepierdolić

przejebać; wulgaryzm o bardzo wielu znaczeniach, m.in.:
1. przegrać;
2. stracić coś w wyniku porażki;
3. przeciąć

czasownik nieprzechodni

(1.1) wulg. dokonany od|przepierdalać.

czasownik przechodni

(2.1) wulg. przegrać, stracić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepierka

upranie czegoś naprędce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. drobne pranie, najczęściej ręczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepierzenie

lekka ścianka dzieląca pokój na dwa mniejsze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cienka ścianka przegradzająca jakieś pomieszczenie

Przepierzenie

1. w budownictwie: rodzaj cienkiej ścianki działowej; może być zamontowana na stałe lub ruchoma; wykonane z desek, szkła, płyt gipsowych itp. stosunkowo lekkich materiałów, w pewnych przypadkach z mebli: szaf, regałów lub meblościanki, także z przesuwnych lub składanych ekranów lub parawanów (rozwiązanie stosowane w centrach konferencyjnych lub halach sportowych).
2. w górnictwie:
   - przegroda przeciwdziałająca osypywaniu się gruntu, wykonana zwykle z siatki lub blachy
   - odgrodzenie w chodnikach transportowych wydzielające przejście dla ludzi, tzw. przedział przechodowy
   - przegroda w szybie, wykonana z różnego rodzaju materiałów, tworząca przedział szybowy różnego przeznaczenia, np. przedział rurowy
   - przepierzenie wentylacyjne – zobacz: przegroda wentylacyjna

   #### Źródła:

   SJP.pl
   Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepierzyć

podzielić pomieszczenie przepierzeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepieścić

1. wykończyć coś ze zbyt precyzyjną dbałością;
2. rzadko:
a) zbytnio wypieścić;
b) spędzić pewien czas na pieszczeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepieszczać

1. wykańczać coś ze zbyt precyzyjną dbałością;
2. zbytnio wypieszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepijać

potocznie:
1. przepuszczać pieniądze na alkohol lub wyprzedawać rzeczy w celu zdobycia nań środków;
2. pijąc alkohol, zwracać się bezpośrednio do kogoś z toastem;
3. spędzać jakiś czas na piciu alkoholu lub popijać raz po raz między posiłkami lub daniami;
4. wypijać więcej niż inni, nie popadać w alkoholowe zamroczenie wcześniej niż inni;
5. przepijać się - wypijać zbyt wiele alkoholu

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepić)

(1.1) pot. zob. przepić. (pieniądze)

(1.2) pot. zob. przepić. (czas)

(1.3) pot. zob. przepić. (do kogoś)

czasownik zwrotny niedokonany przepijać się (dk. przepić się)

(2.1) pot. zob. przepić się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepijać. (popijać)

(1.2) odczasownikowy od|przepijać. (czas, pieniądze)

(1.3) odczasownikowy od|przepijać. (do kogoś)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepikować

1. rozsadzić rzadziej młode roślinki;
2. przeszyć ściegiem w różnych kierunkach co najmniej dwie warstwy materiału; spikować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepinka

w speleologii: pośredni punkt pozwalający uniknąć tarcia liny o skałę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepiór

rodzaj ptaków z rodziny przepiórowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepióra

rodzaj ptaków z rodziny przepiórowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepiórczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) charakterystyczny dla przepiórki; dotyczący, odnoszący się do przepiórki

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepióreczka

1. zdrobnienie od: przepiórka;
2. dawna zabawa dziecięca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przepiórka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepiórecznik

gatunek ptaka z rodziny kurowatych

Przepiórecznik (Ophrysia superciliosa) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Ophrysia. Występuje w północnych Indiach. Brak pewnych stwierdzeń od 1876. Gatunek uznawany jest jednak za krytycznie zagrożonego, nie zaś wymarły, ze względu na brak badań terenowych w jego znanym zasięgu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepiórka

1. mały ptak łowny z rodziny kurowatych;
2. regionalnie: przyozdobiona kwiatami wiązka zboża pozostawiana na polu, będąca oznaką zakończonych żniw;
3. dawniej: garść niezżętych kłosów żyta pozostawiona na polu w celu zapewnienia plonów na następny rok

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Coturnix coturnix|ref=tak., średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

Przepiórka (zwyczajna) (Coturnix coturnix) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny kurowatych (Phasianidae), zamieszkujący niemal całą Europę, Azję Środkową i Południową oraz Afrykę. Przeloty w V i VIII – IX (wyjątkowo do XI). Zimuje w basenie Morza Śródziemnego, Afryce i w Indiach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepiórki

1. mały ptak łowny z rodziny kurowatych;
2. regionalnie: przyozdobiona kwiatami wiązka zboża pozostawiana na polu, będąca oznaką zakończonych żniw;
3. dawniej: garść niezżętych kłosów żyta pozostawiona na polu w celu zapewnienia plonów na następny rok

Przepiórki (niem. Piepersfelde), (potocznie Leśniczówka Mosty) – nieoficjalna część wsi Mosty w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów. Miejscowość położona przy drodze gminnej z Mostów do Mostów-Osiedle.

Wchodzi w skład sołectwa Mosty oraz posiada adresowanie do tej miejscowości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepiórnik

gatunek ptaka podobnego do przepiórki

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rodziny nazwa systematyczna|Turnicidae|ref=tak.;

Przepiórnik (zwyczajny) (Turnix sylvaticus) – gatunek małego, podobnego do przepiórki ptaka z rodziny przepiórników (Turnicidae). Jest ptakiem lęgowym w południowej Hiszpanii, północno-zachodniej oraz subsaharyjskiej Afryce, w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego oraz w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz w południowej części Azji Wschodniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepiórowate

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

Przepiórowate, przepióry (Odontophoridae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepiórowaty

o cechach przepiórowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepis

wskazówka, zwykle w formie pisemnej, określająca sposób wykonania czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tekst zawierający zbiór wiadomości potrzebnych do zrobienia czegoś, zwłaszcza przyrządzenia potrawy

(1.2) wypróbowany sposób na osiągnięcie określonego celu

(1.3) praw. element większego zestawu tekstów wytyczającego prawidłowy przebieg określonej dziedziny działalności ludzkiej

(1.4) med. dokument wystawiany przez lekarza dotyczący określonej terapii lub procedury medycznej

(1.5) środ. stud. wystawienie oceny końcowej z przedmiotu na podstawie oceny wystawionej z jednej formy zajęć

przepis, dawniej: preskrypcja – to dokument normatywny ustalający obowiązujące reguły prawne, przyjęte przez organ władzy.

- przepis kulinarny
  - książka kucharska
- przepis prawa
  - kodeks
  - ordynacja
  - pragmatyka
  - Volumina Legum

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepisać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepisywać)

(1.1) dokonany od|przepisywać.

czasownik zwrotny dokonany przepisać się (ndk. przepisywać się)

(2.1) dokonany od|przepisywać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepisik

zdrobnienie od: przepis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przepis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepiśnik

notatnik z przepisami kulinarnymi; przepisownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepisownik

notatnik z przepisami kulinarnymi; przepiśnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepisowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepisowe; cecha tych, którzy są przepisowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepisy

wskazówka, zwykle w formie pisemnej, określająca sposób wykonania czegoś

przepis, dawniej: preskrypcja – to dokument normatywny ustalający obowiązujące reguły prawne, przyjęte przez organ władzy.

- przepis kulinarny
  - książka kucharska
- przepis prawa
  - kodeks
  - ordynacja
  - pragmatyka
  - Volumina Legum

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepisywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepisać)

(1.1) pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis

(1.2) o lekarzu zalecać do stosowania

(1.3) przekazywać na własność

(1.4) pot. o uczniu powtarzać niewłasną pracę domową, prezentując ją potem jako samodzielnie wykonaną

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepisywaczka

→ przepisywacz; kopistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepisywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepita

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: przepitka

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny, ż. lp. od: przepić

(2.2) imiesłów przymiotnikowy bierny, ż. lp. od: przepić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepitka

potocznie:
1. napój do popijania alkoholu; popitka, zapojka;
2. płyn do popicia czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. napój używany do przepijania wódki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepity

potocznie:
1. taki, który wypił zbyt dużo alkoholu; pijany, skacowany;
2. zniszczony wskutek nadużywania alkoholu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepiłować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przepiłowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepiłowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepiłować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepiłowywać

czasownik niedokonany (dk. przepiłować)

(1.1) piłując coś dzielić na dwie części

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepiłowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepiłowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeplatać

czasownik

(1.1) układać rzeczy na przemian

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeplataniec

1. damska fryzura z dużymi lokami;
2. potocznie: ciasto w kształcie warkocza, np. warkocz drożdżowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeplatanka

1. wykonywanie dwóch czynności na zmianę;
2. przedmiot (figura) powstały w wyniku przeplatania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeplatka

motyl z rodziny rusałkowatych (południc)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeplatywać

przetykać, przeplatać; potocznie:
1. łączyć różne elementy, wielokrotnie przekładając je przez siebie; splatać;
2. wielokrotnie przekładać przez coś; wplatać;
3. przedzielać jednorodny ciąg innymi elementami; splatać, wplatać;
4. pojawiać się naprzemienne z czymś innym; wplatać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepleć

pieląc, przeczyścić; przepielić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeplot

część klatki filmowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przepoczwarczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. przeobrażenie się larwy w poczwarkę

Przepoczwarczenie, przepoczwarzenie – faza rozwoju złożonego u owadów, występująca u owadów z przeobrażeniem zupełnym. Proces przeobrażenia larwy w poczwarkę. Forma przepoczwarzenie bywa uznawana za błędną, gdyż słowo miałoby pochodzić od poczwary, a nie od poczwarki, jest jednak spotykana w literaturze entomologicznej, podobnie jak forma przepoczwarczenie. Następuje zazwyczaj w ukryciu, często w osłaniającym oprzędzie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepoczwarczyć

przepoczwarzyć się; przepoczwarczyć się -
1. u owadów: zmienić się w poczwarkę;
2. stać się kimś innym, zmienić swój charakter

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepoczwarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepoczwarzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepoczwarzyć

przepoczwarczyć się; przepoczwarzyć się -
1. u owadów: zmienić się w poczwarkę;
2. stać się kimś innym, zmienić swój charakter

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepoić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepajać)

(1.1) dokonany od|przepajać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepojenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepoić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepomagać

dawniej: przemagać, zdobywać się na coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepompownia

urządzenie składające się z pomp przepompowujących różnego rodzaju płyny lub gazy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepona

duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę piersiową od niżej położonych narządów; diafragma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

- przepona (botanika)
- przepona (budowa maszyn)
- przepona (mięsień)
- Przepona, pseudonim Stanisława Kasznicy, komendanta Narodowych Sił Zbrojnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeponka

płytka z materiału ogniotrwałego oddzielająca nadlew od odlewu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeponowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z przeponą, dotyczący przepony

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepopielać

dawniej: obracać w popiół; spopielać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepoprężać

dawniej: ponownie ściągać popręgiem, poprawiać popręg

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeposzczony

taki, który się przepościł

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepotek

rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepotworny

bardzo potworny; arcypotworny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepowiadać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepowiedzieć)

(1.1) niedokonany od|przepowiedzieć. (przewidywać przyszłość, prorokować)

(1.2) pot. niedokonany od|przepowiedzieć. (powtarzać sobie)

(1.3) daw. niedokonany od|przepowiedzieć. (proklamować)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepowiadalny

dający się przepowiedzieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepowiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepowiadać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepowiednia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

- Przepowiednia – film thriller produkcji amerykańskiej,
- Przepowiednia – polskie opowieści fantastyczne,
- Mroczna przepowiednia – kanadyjski serial telewizyjny dla młodzieży,
- Przepowiednia Malachiasza – lista 112 krótkich łacińskich zdań mających opisywać wszystkich papieży,
- Przepowiednia Wernyhory – wróżba legendarnego Kozaka z XVIII wieku,
- Przepowiednia z Tęgoborza – wiersz dotyczący przyszłości Polski po I wojnie światowej,
- The Elder Scrolls III: Przepowiednia – dodatek do gry komputerowej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepowiedzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepowiedzieć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepowiedzieć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepowiadać)

(1.1) przewidzieć przyszłe wydarzenia w nadnaturalny sposób, wyprorokować

(1.2) pot. powtórzyć sobie coś, odczytując lub recytując dla lepszego zapamiętania

(1.3) daw. wygłosić z mocą, proklamować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepołowić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przepoławiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepracowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) spędzenie jakiegoś czasu na pracy

(1.2) opracowanie czegoś na nowo

(1.3) zmęczenie spowodowane nadmierną pracą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprasowywać)

(1.1) wygładzić coś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzić jakiś czas na prasowaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzenie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzenie jakiegoś czasu na prasowaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprasować)

(1.1) niedokonany od|przeprasować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wygładzanie czegoś lekko, naprędce gorącym żelazkiem

(1.2) spędzanie pewnego czasu na prasowaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepraszać

poprosić o przebaczenie, tłumacząc się i usprawiedliwiając; prosić o darowanie winy

czasownik

(1.1) wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepraszająco

przysłówek

(1.1) prosząc o przebaczenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepraszający

wyrażający chęć przeproszenia kogoś za coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepraszam

poprosić o przebaczenie, tłumacząc się i usprawiedliwiając; prosić o darowanie winy

wykrzyknik

(1.1) wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

(1.2) uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

forma czasownika.

(2.1) 1. os. lp. ter. → zob. przepraszać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepraszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepraszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprawa

1. przedostanie się przez trudny do przebycia teren lub jakąś przeszkodę;
2. miejsce, w którym daje się przejść jakąś naturalną przeszkodę, np. przeprawa na rzece;
3. niemiłe zajście, nieporozumienie

Przeprawa – przemieszczenie ludzi, dobytku na drugą stronę jakiejś przeszkody naturalnej np. rzeki, łańcuchów górskich, kanałów.

Uznaje się, iż nie jest łatwa, powoduje kłopoty i jest problemem do przezwyciężenia. Wyraz stosowany jest jako przenośnia i używa się go jako określenie trudnych, traumatycznych przeżyć, przez które ktoś szczęśliwie przebrnął.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeprawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprawić)

(1.1) przechodzić, przenosić na przeciwną stronę przez rzekę, jezioro lub morze

(1.2) reg. poprawiając zmieniać coś na coś innego

czasownik zwrotny niedokonany przeprawiać się (dk. przeprawić się)

(2.1) przechodzić samemu przez rzekę, jezioro lub morze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprawić

przewieźć kogoś lub coś przez rzekę, jezioro itp.

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprawiać)

(1.1) zob. przeprawiać.

czasownik zwrotny dokonany przeprawić się (ndk. przeprawiać się)

(2.1) zob. przeprawiać się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeprawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprawić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprocesować

1. przeprowadzić realizację projektu;
2. potocznie: przeanalizować, rozważyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprocesowywać

1. przeprowadzać realizację projektów;
2. potocznie: analizować, rozważać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepróch

patron z nakłutym wzorem rysunku lub napisu, służący do przenoszenia wzoru przez prószenie proszku węglowego na podłoże, na którym wg tak otrzymanych zarysów wykonuje się właściwy rysunek; również otrzymany w ten sposób wzór; przeprócha

Przeprócha, przepróch - sposób przenoszenia wzoru z kartonu (tzw. patronu) na płaszczyznę dekorowaną (ścianę, sufit), stosowany w technice fresku.

Kontur wzoru na kartonie dziurkuje się za pomocą igły lub zębatego kółka. Następnie karton umieszcza się na ścianie i nanosi się na niego barwnik, który przedostaje się przez dziurki na ścianę. W efekcie zarys wzoru odbija się na ścianie w formie małych kropek. Innym sposobem odwzorowania szkicu na ścianie jest uderzanie w nakłuty papier np. pończochą wypełnioną sadzą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeprócha

patron z nakłutym wzorem rysunku lub napisu, służący do przenoszenia wzoru przez prószenie proszku węglowego na podłoże, na którym wg tak otrzymanych zarysów wykonuje się właściwy rysunek; również otrzymany w ten sposób wzór; przepróch

Przeprócha, przepróch - sposób przenoszenia wzoru z kartonu (tzw. patronu) na płaszczyznę dekorowaną (ścianę, sufit), stosowany w technice fresku.

Kontur wzoru na kartonie dziurkuje się za pomocą igły lub zębatego kółka. Następnie karton umieszcza się na ścianie i nanosi się na niego barwnik, który przedostaje się przez dziurki na ścianę. W efekcie zarys wzoru odbija się na ścianie w formie małych kropek. Innym sposobem odwzorowania szkicu na ścianie jest uderzanie w nakłuty papier np. pończochą wypełnioną sadzą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeprogramować

zaprogramować od nowa jakieś urządzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprogramowywać

programować od nowa jakieś urządzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprosić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepraszać)

(1.1) dokonany od|przepraszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprosinowy

→ przeprosiny

Patrz:przeprosiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprosiny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) akt przeproszenia kogoś

Przeprosiny – forma wyrażenia żalu za wyrządzoną krzywdę w celu zażegnania konfliktu.

Jest to akt mowy skierowanej do odbiorcy, dokonujący naprawienia wykroczenia za które mówca ponosi odpowiedzialność. Przeprosiny zatem mają przywrócić równowagę pomiędzy nadawcą i odbiorcą.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeprost

w sporcie: nadmierny wyprost

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprowadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeprowadzić)

(1.1) kierować kimś, wskazując mu drogę

(1.2) kierować czymś, wykonywać coś

(1.3) projektować lub budować coś długiego, np. szosę lub kanał

(1.4) dążyć do realizacji jakiejś idei

(1.5) pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby

czasownik zwrotny niedokonany przeprowadzać się (dk. przeprowadzić się)

(2.1) przenosić się do nowego miejsca (siedziby, mieszkania, domu); zmieniać adres (zamieszkania)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprowadzacz

osoba przeprowadzająca dzieci przez ulicę; agatka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeprowadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprowadzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprowadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeprowadzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeprowadzać)

(1.1) zob. przeprowadzać.

czasownik zwrotny dokonany przeprowadzić się (ndk. przeprowadzać się)

(2.1) przenieść się na stałe lub na dłuższy okres czasu gdzie indziej, zamieszkać gdzie indziej, zmienić adres (zamieszkania)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeprowadzka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

- Przeprowadzka (album) – album Czesława Niemena wydany w roku 1982.
- Przeprowadzka (film 1972) – polski film psychologiczny.
- Przeprowadzka (film 1988) – amerykańska komedia.
- Przeprowadzka (American Horror Story) – odcinek serialu American Horror Story

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeprowadzkowy

→ przeprowadzka

Patrz:przeprowadzka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepsuwać

dawniej:
1. psuć całkowicie;
2. przepsuwać się - ulegać całkowitemu zepsuciu; przegniwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepuklina

patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności; hernia; ruptura

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

Przepuklina (łac. hernia) – patologiczne uwypuklenie zawartości jamy ciała (najczęściej jamy brzusznej) przez otwór w powłokach, w miejscu zwanym miejscem o obniżonej oporności (łac. locus minoris resistentiae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepuścić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepuszczać)

(1.1) pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt

(1.2) ustąpić komuś miejsca podczas przechodzenia lub przejeżdżania przez jakiś punkt, pozwolić mu iść / jechać jako pierwszemu

(1.3) spowodować przemieszczenie się czegoś przez coś (często wąskiego) w określonym celu

(1.4) pozwolić czemuś przenikać przez dany materiał

(1.5) pot. roztrwonić coś (najczęściej pieniądze), zmarnotrawić

(1.6) pot. przeoczyć coś, nie wykorzystać czegoś z powodu przeoczenia

(1.7) pot. darować komuś jego przewinienia, błędy, zachować się łagodnie w stosunku do kogoś, kto dopuścił się niedopatrzenia, przewinienia itp.

(1.8) pot. nie zaczepić kogoś, zrezygnować z okazji do nawiązania z kimś kontaktu (zazwyczaj o charakterze seksualnym)

(1.9) pot. poddać coś lub kogoś jakimś procedurom

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepuścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przepust

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepust

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

(1.2) urządzenie hydrotechniczne do regulacji przepływu lub poziomu wody

Przepust – budowla stanowiąca element korpusu drogowego lub nasypu budowlanego o zamkniętym kształcie przekroju poprzecznego konstrukcji i następujących wymiarach minimalnych:

- średnicy wewnętrznej nie mniejszej niż 0,60 m dla przepustów rurowych,
- świetle (poziomym lub pionowym) nie mniejszym niż 0,60 m,
- lub most kolejowy o rozpiętości w świetle nie większej niż 3,00 m.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepustka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. adm. dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

(1.2) praw. adm. dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś

(1.3) techn. ruchoma ściana w kanale, umożliwiająca regulowanie przepływu wody

(1.4) pot. przen. łatwa droga do zdobycia czegoś

Przepustka – dokument uprawniający do przekroczenia punktu kontroli osób lub pojazdów. Współcześnie używany przy bramach wjazdowych na tereny zamknięte dla osób „obcych” – niezatrudnionych i niemających uzasadnionej potrzeby wstępu na teren zamknięty. Przepustki stosowane są przy bramach wejściowych i wjazdowych do dużych zakładów przemysłowych, niektórych biurowców, urzędów itp., a także na tereny militarne. System przepustek wprowadzany jest zarządzeniami wewnętrznymi kierownictwa firm, w których obowiązuje, ma za zadanie kontrolę ruchu osób zwłaszcza tam, gdzie zachodzi niebezpieczeństwo naruszenia zasad tajemnicy (służbowej, państwowej, wojskowej itp.), a także zagrożenie terroryzmem. Przepustki wydawane bywają jako stałe (o długich terminach ważności), np. dla pracowników chronionych instytucji, codziennie (lub co najmniej wielokrotnie) mających prawo przechodzenia przez punkt kontrolny, oraz jednorazowe, np. dla interesantów i gości odwiedzających te instytucje.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepustkowicz

więzień przebywający na przepustce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepustkowy

→ przepustka

Patrz:przepustka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepustnica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. mot. w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów

(1.2) techn. kolej. w parowozie: urządzenie do otwierania i zamykania dopływu pary wodnej z kotła do silnika parowego

Przepustnica (zawór motylkowy) – należy do rodziny ćwierćobrotowych zaworów ruchu obrotowego, które są stosowane w rurociągach do odcinania przepływu. Przepustnice kołnierzowe mogą służyć do regulacji przepływu, lecz nie jest to zalecane, gdyż w ten sposób można łatwo uszkodzić dysk przepustnicy. Są one stosowane w różnych gałęziach przemysłu, zwłaszcza w zaopatrzeniu w wodę, jej zbieraniu oraz przesyłaniu. Przepustnice mają prostą konstrukcję, zajmują niewiele miejsca w instalacji i osiągają większe prędkości uruchamiania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepustowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepustowe

- Przepustowość kanału komunikacyjnego – w sieciach transmisyjnych rzeczywista szerokość pasma;
- Przepustowość infrastruktury transportowej – miara maksymalnej liczby środków transportu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepuszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepuścić)

(1.1) zob. przepuścić. (pozwolić przejść)

(1.2) zob. przepuścić. (dać pierwszeństwo podczas przechodzenia)

(1.3) zob. przepuścić. (przez coś, np. maszynkę)

(1.4) pot. zob. przepuścić. (roztrwonić)

(1.5) pot. zob. przepuścić. (przeoczyć)

(1.6) pot. zob. przepuścić. (darować przewinienia)

(1.7) pot. zob. przepuścić. (nie zaczepić kogoś)

(1.8) pot. zob. przepuścić. (poddać procedurom)

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(2.1) umożliwić przenikanie czegoś, np. cieczy, promieni świetlnych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepuszczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepuszczalne

Przepuszczalność – zdolność danej substancji do przewodzenia substancji (np. płynów) lub promieniowania (np. światła).

1. przepuszczalność dla substancji
   - przepuszczalność (hydrodynamika)
     - przepuszczalność gruntu
   - przepuszczalność błon

   #### Źródła:

   Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepuszczalny

zdolny do przepuszczania przez siebie cieczy lub gazów; nieszczelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepuszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepuścić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepych

rzucające się w oczy bogactwo; wystawność; zbytek; okazałość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ostentacyjne, widoczne bogactwo

(1.2) wielka ilość, różnorodność czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepychacz

1. wieloostrzowe narzędzie skrawające; przeciągacz;
2. przepychacz sanitarny - prosty przyrząd należący do podstawowego wyposażenia gospodarstwa domowego, który odtyka oraz przywraca drożność urządzeniom sanitarnym, np. umywalce, wannie, zlewowi itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

(1.2) techn. narzędzie używane do obróbki wiórowej;

- Przepychacz – narzędzie skrawające
- Przepychacz sanitarny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepychaczka

potocznie: przyrząd przywracający drożność urządzeniom sanitarnym; przepychacz, przetykacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepychanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepychać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepychanka

1. potocznie: rywalizacja;
2. przepychanie się, szarpanina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. krótka, często impulsywna wymiana zdań, zazwyczaj bez głębszego sensu, oparta na emocjach lub chwilowym napięciu

(1.2) pot. próba siłowego dostania się gdzieś lub czasowego zajęcia jakiegoś miejsca, bijąc się o nie z kimś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepyszlin

drzewo lub krzew z rodziny szorstkolistnych; gardenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepyszniej

stopień wyższy od przysłówka: przepysznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepyszniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: przepyszny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepyszność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przepyszne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepyszny

przymiotnik

(1.1) doskonały w smaku, wyjątkowo smaczny

(1.2) bardzo dobry, doskonały, świetnej jakości

(1.3) okazały, dekoracyjny, wyszukany

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepłacać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przepłacić)

(1.1) płacić zbyt dużą sumę za coś

(1.2) przest. płacić za świadczenie nieformalnej lub nielegalnej usługi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepłacanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepłacać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepłacić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepłacać)

(1.1) zapłacić zbyt dużą sumę za coś

(1.2) przest. zapłacić za świadczenie nieformalnej lub nielegalnej usługi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepławiać

1. przeprawiać przez wodę z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi;
2. przepławiać się - przeprawiając się przez wodę, przedostawać się z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepławić

1. przeprawić przez wodę z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi;
2. przepławić się - przeprawiając się przez wodę, przedostać się z jednego brzegu zbiornika wodnego na drugi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przepławka

Przepławka – konstrukcja mająca za zadanie umożliwienie pokonania sztucznej bariery w rzece (zapory, jazu, progu itp.) przez migrujące ryby. Większość istniejących przepławek ma za zadanie umożliwienie migracji rybom w górę rzeki, rzadziej w dół rzeki. Przepławki, zwłaszcza przepławki techniczne, zwykle są mało efektywne i rozwiązują problem fragmentacji rzek tylko w niewielkim stopniu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przepłynąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przepływać)

(1.1) dokonany od|przepływać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepływ

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

(1.2) przen. przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego

(1.3) fiz. techn. ilość cieczy lub gazu przepływających przez przekrój poprzeczny cieku w jednostce czasu

(1.4) fiz. techn. ruch cząstek substancji lub ładunków elektrycznych z jednego miejsca w drugie

(1.5) hydrol. objętość wody płynącej przez przekrój poprzeczny koryta cieku

Przepływ – ruch płynu, podstawowe pojęcie z zakresu kinematyki płynów. W ujęciu ogólnym przepływ można scharakteryzować tzw. metodą Eulera przez podanie pola prędkości płynu, czyli zależności prędkości od współrzędnych przestrzennych i czasu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepływać

potocznie: spędzić pewien czas na pływaniu

czasownik

(1.1) pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny

(1.2) przemieszczanie się cieczy, gazu, energii czy czegoś abstrakcyjnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przepływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przepływać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przepływność

1. → przepływny;
2. ilość informacji (np. bitów) transmitowanych w jednostce czasu (np. sekundzie) przez kanał komunikacyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przepływne

(1.2) inform. telekom. ilość bitów transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny;

Przepływność (ang. bit rate, bitrate) – ilość informacji (bitów) transmitowanych w jednostce czasu poprzez kanał komunikacyjny.

Mierzona jest w bitach na sekundę (b/s lub bps, od ang. bits per second) lub, rzadko, w bajtach na sekundę (B/s lub Bps) i ich wielokrotnościach: kb/s, Mb/s, Gb/s, kB/s, MB/s. W praktyce spotykane są zarówno prefiksy dziesiętne (k = 1000, M = 1 000 000), jak i binarne (K = 1024, M = 1 048 576). Nie są stosowane inne przedziały czasowe niż sekunda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przepływomierz

przyrząd samoczynnie mierzący natężenie przepływu lub ilość przepływającej cieczy albo gazu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hydrol. metrol. techn. urządzenie do pomiaru przepływu,

Przepływomierz – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru strumienia objętości lub masy materii poruszającej się przez daną powierzchnię prostopadłą do kierunku przepływu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerąb

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

Przerąb – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Masłowice.

Przerąb uzyskał lokację miejską przed 1791 rokiem, zdegradowany przed 1830 rokiem. Do 1954 roku istniała gmina Przerąb. W latach 1954-1972 wieś była siedzibągromady Przerąb. W latach 1975–1998 miejscowość gminna, administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przerąbać

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerąbane

1. rąbiąc, przeciąć coś na dwie części;
2. rąbiąc, wyciąć w czymś otwór; 2. rąbiąc, zrobić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzić, przetrzebić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerobić)

(1.1) dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji

(1.2) zmieniać jedną rzecz na inną

(1.3) stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu

(1.4) pot. zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem

(1.5) techn. przenosić oczka z jednego drutu lub szydełka na drugie, w ten sposób robiąc dzianinę

(1.6) techn. zdobić tkaninę poprzez przeplatanie jej czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerabiaczka

→ przerabiacz

Patrz:przerabiacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerabianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dokonywanie modyfikacji czegoś w celu ulepszenia

(1.2) przekształcanie danej rzeczy w coś innego, o odmiennym przeznaczeniu

(1.3) wytwarzanie produktów z surowców

(1.4) przyswajanie jakiegoś wycinka wiedzy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerąbywać

przerębywać (rzadko);
1. rąbiąc, przecinać coś na dwie części;
2. rąbiąc, wycinać w czymś otwór; 2. rąbiąc, robić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzać, przetrzebiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeradowo

Przeradowo – wieś solecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Szelków. Leży nad rzeką Orzyc.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie makowskim ziemi różańskiej. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Zambskach Kościelnych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przerafować

przesiać przez rafę (np. piasek, ziarna zbóż)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerasowanie

ogół skutków stosowania zabiegów hodowlanych powodujących nadmierny, jednostronny rozwój cech użytkowych; przeszlachetnienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerasowany

z niechęcią o psie rasowym: nadmiernie wysubtelniony, przedelikacony

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerastać

1. stawać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższać wzrostem;
2. przewyższać kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcigać kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrastać, rozrastać się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększać się z na skutek choroby; nabrzmiewać, pęcznieć;
5. rosnąc, przenikać przez coś, wnikać w coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeraza

duża ryba głębinowa z rzędu zrosłogłowych, żyjąca w Oceanie Atlantyckim i Morzu Śródziemnym; chimera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) icht. zob. chimera.

Chimera pospolita, chimera, przeraza (Chimaera monstrosa) – gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny chimerowatych (Chimaeridae). Bez większego znaczenia gospodarczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerażać

wywoływać przerażenie lub mu ulegać; straszyć (się); bać się

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wzbudzać wielki strach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerażająco

przysłówek

(1.1) w sposób przerażający

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerażający

wywołujący przerażenie; straszny, okropny, zatrważający, wstrząsający

przymiotnik

(1.1) taki, który budzi grozę, strach

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od: przerażać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerażanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerażać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerażenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nagły i silny strach

(1.2) odczasownikowy od|przerazić.

Przerażenie (ang. Panic) – amerykański thriller z 2000 roku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerazić

czasownik (ndk. przerażać)

(1.1) mocno przestraszyć

(1.2) stpol. przeniknąć coś

(1.3) stpol. przebić (np. nożem)

czasownik zwrotny przerazić się (ndk. przerażać się)

(2.1) mocno przestraszyć się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerażka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) górn. wąski, niski chodnik (w kopalni)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeraźliwie

przysłówek

(1.1) w sposób przeraźliwy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeraźliwiej

stopień wyższy od przysłówka: przeraźliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeraźliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeraźliwe; cecha tych, którzy są przeraźliwi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeraźliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeraźliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeraźliwy

przymiotnik

(1.1) wzbudzający przerażenie

(1.2) o znacznej i niepokojącej intensywności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerażony

przymiotnik

(1.1) bardzo przestraszony

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerębel

otwór wyrąbany w zamarzniętej powierzchni akwenu (na jeziorze, stawie, rzece itp.); przerębla

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerębla

otwór wyrąbany w zamarzniętej powierzchni akwenu (na jeziorze, stawie, rzece itp.); przerębel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziura zrobiona w lodzie na jeziorze lub rzece

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) D. lp. od: przerębel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerębywać

rzadko: przerąbywać;
1. rąbiąc, przecinać coś na dwie części;
2. rąbiąc, wycinać w czymś otwór; 2. rąbiąc, robić w czymś przejście, drogę;
3. rąbiąc, przerzedzać, przetrzebiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeredagować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeredagowywać)

(1.1) zmienić treść czegoś, zredagowawszy ponownie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeregulować

1. ponownie wyregulować;
2. nadmiernie uregulować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeregulowywać

1. ponownie wyregulowywać;
2. nadmiernie regulować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerejestrowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerejestrować)

(1.1) ponownie wpisywać do rejestru, zmieniając dane czegoś

(1.2) umawiać pacjenta na wizytę u innego lekarza lub na inny termin

czasownik zwrotny niedokonany przerejestrowywać się (dk. przerejestrować się)

(2.1) ponownie wpisywać się do rejestru, zmieniając swoje dane

(2.2) umawiać się jako pacjent na wizytę u innego lekarza lub na inny termin

#### Źródła:

Wiktionary

# Przereklamowany

przymiotnik

(1.1) przeceniany, cieszący się opinią czegoś lub kogoś lepszego niż w rzeczywistości

#### Źródła:

Wiktionary

# Przereklamowywać

mówić o kimś lub o czyś więcej dobrego, niż na to zasługuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerób

1. przerabianie surowca na produkt lub półprodukt
2. produkt otrzymany z przerobionego surowca
3. ilość produktów wykonanych w określonym czasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerobić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerabiać)

(1.1) dokonany od|przerabiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeróbka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przetworzenie surowca na półprodukt lub na produkt ostateczny

(1.2) wprowadzenie określonych zmian celem ulepszenia czegoś

(1.3) coś opracowane na nowo, w innej formie

Przeróbka (dawniej Zawiśle, Przerabka, Trojan, niem. Troyl, kaszub. Trél) – dzielnica administracyjna w Gdańsku o charakterze przemysłowo-mieszkaniowym, położona w północno-wschodniej części miasta na Wyspie Portowej.

Przeróbka posiada radę dzielnicy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeropieć

rzadko: przesiąknąć ropą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeróść

przerosnąć;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerosielski

przymiotnik od: Przerośl

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerośl

1. wieś w Polsce;
2. osada w Polsce;
3. wieś na Ukrainie

Przerośl – wieś w Polsce położona na Pojezierzu Zachodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl.

Przerośl leży na Suwalszczyźnie. Jest siedzibą gminy Przerośl. Dawniej miasto; uzyskała lokację miejską w 1576 roku, zdegradowana w 1870 roku. W końcu XVIII wieku jako miasto królewskie starostwa niegrodowego przeroskiego położone było w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeroślanin

mieszkaniec Przerośli

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeroślanka

mieszkanka Przerośli

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerosnąć

przeróść;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerośnięty

przeróść;
1. stać się wyższym od kogoś lub czegoś, przewyższyć wzrostem;
2. przewyższyć kogoś lub coś pod jakimś względem, prześcignąć kogoś w jakimś zakresie; górować, dominować;
3. nadmiernie wyrosnąć, rozrosnąć się ponad normę;
4. o narządach wewnętrznych: powiększyć się z na skutek choroby; nabrzmieć, napęcznieć;
5. rosnąc, przeniknąć przez coś, wniknąć w coś

przymiotnik

(1.1) zbyt duży, nadmiernie wyrośnięty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerost

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nadmierne powiększenie rozmiarów; przesadne zwiększenie czegoś

(1.2) biol. med. powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerosły

przerośnięty;
1. zbyt duży w stosunku do oczekiwań, nadmiernie wyrośnięty;
2. przepleciony, przeniknięty czymś rosnącym;
3. o narządach wewnętrznych: powiększony na skutek choroby; rozrośnięty, nabrzmiały

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Czechach;

Przerów (cz. Přerov, niem. Prerau) – miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim. Według danych z 1 stycznia 2024 powierzchnia miasta wynosiła 5849 ha, a liczba jego mieszkańców 41 661 osób (26. miejsce w Czechach).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeróżniej

wyższy stopień od przysłówka: przeróżnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeróżniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przeróżny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeróżność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeróżne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeróżny

różnorodny, rozmaity

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerwa

1. czas w którym jakaś czynność chwilowo nie zachodzi, nie jest wykonywana;
2. wolny czas między lekcjami;
3. wolna przestrzeń

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś

(1.2) czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

(1.3) wolna przestrzeń otoczona czymś

## Integralne części wsi w Polsce

Wg TERYT jest ich 6

- Przerwa – część wsi Emilianów w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Złoczew
- Przerwa – przysiółek wsi Dwory Drugie w woj. małopolskm, w pow. oświęcimskim, w gminie Oświęcim
- Przerwa – część wsi Dłuska Wola w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Potworów
- Przerwa – przysiółek wsi Stradunia w woj. opolskim, w pow. krapkowickim, w gminie Walce
- Przerwa – część wsi Trzcinica w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Jasło
- Przerwa – część wsi Buszkowice w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Żurawica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerwać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerywać)

(1.1) dokonany od|przerywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) naruszenie fizycznej ciągłości czegoś

(1.2) przeszkodzenie komuś w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

(1.5) ogrod. przerzedzenie rosnących zbyt gęsto roślin

(1.6) inform. sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania

Przerwanie, żądanie przerwania – sygnał powodujący zmianę przepływu sterowania, niezależnie od aktualnie wykonywanego programu. Pojawienie się przerwania powoduje wstrzymanie aktualnie wykonywanego programu i wykonanie przez procesor kodu procedury obsługi przerwania. Procedura ta wykonuje czynności związane z obsługą przerwania i na końcu wydaje instrukcję powrotu z przerwania, która powoduje powrót do programu realizowanego przed przerwaniem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeryć

ryjąc, przekopać, przejść

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerypać

potocznie:
1. przegrać, ponieść porażkę; przewalić, przerżnąć;
2. stracić w wyniku porażki; przerżnąć;
3. zaprzepaścić, zmarnować;
4. o mężczyźnie: odbyć stosunek płciowy; przerżnąć, zruchać, przedmuchać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerys

rodzaj kopii sporządzonej w formie rysunku, grafiki, malowidła lub przepisanego tekstu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerysowywać

czasownik

(1.1) przesadnie akcentować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeryw

rzadko w szachach: uzyskanie przewagi na szachownicy poprzez utworzenie wolnego piona lub otwarcie określonej linii bądź przekątnej; przełom

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerywać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) rwąc, dzielić coś

(1.2) przeszkadzać w jakiejś czynności

(1.3) wstrzymywać działanie, proces na pewien czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerywacz

- przerywacz fotograficzny
- przerywacz zapłonowy – element układu zapłonowego silnika spalinowego
- przerywacz zagród minowych
- przerywacz blokady – łamacz blokady
- przerywacz prądu stałego, przetwornica DC-DC – chopper
- przerywacz – część mechanizmu spustowego broni samopowtarzalnej
- przerywacz, interceptor, spojler – urządzenie sterujące samolotu

#### Źródła:

Wikipedia

# Przerywalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przerywalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerywalny

dający się przerwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerywanie

z przerwami, z przestankami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rwanie czegoś ze skutkiem w postaci fizycznego podziału rzeczy

(1.2) przeszkadzanie w jakiejś czynności, np. wypowiedzi

(1.3) wstrzymywanie działania, procesu na pewien czas

(1.4) zaprzestawanie wykonywania jakiejś czynności przed jej definitywnym zakończeniem

(1.5) ogrod. leśn. przerzedzanie rosnących zbyt gęsto roślin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przerywanka

potocznie: zabieg przerwania ciąży; skrobanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerywany

mający przerwy; nieciągły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerywnik

1. krótki utwór muzyczny, literacki lub filmowy wstawiany do środka jakiejś większej całości;
2. mała ozdoba graficzna rozdzielająca części tekstu;
3. okres, w którym pojawia się coś odmiennego w życiu osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerywnikowy

dotyczący krótkiego fragmentu czyjegoś wystąpienia lub jakiegoś utworu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzeczyn-Zdrój

Przerzeczyn-Zdrój (niem. Bad Dirsdorf) – wieś uzdrowiskowa w południowo-zachodniej Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Niemcza. Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego (2011), wieś liczyła 598 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przerzeczyński

przymiotnik od: Przerzeczyn-Zdrój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzedniały

taki, który przerzedniał

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzedzać

1. czynić coś rzadszym przez częściowe wycięcie, wyrwanie czegoś; przetrzebiać;
2. zmniejszać ilościowo; uszczuplać;
3. przerzedzać się:
a) stawać się mniej gęstym; rzednieć, rzednąć;
b) maleć ilościowo; uszczuplać się, zmniejszać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzedzić

1. uczynić coś rzadszym przez częściowe wycięcie, wyrwanie czegoś; przetrzebić;
2. zmniejszyć ilościowo; uszczuplić;
3. przerzedzić się:
a) stać się mniej gęstym; zrzednieć, zrzednąć;
b) zmaleć ilościowo; uszczuplić się, zmniejszyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzekać

dawniej: przemawiać, odzywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerznąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzynać)

(1.1) rżnąc, przeciąć coś na części

(1.2) rżnąc, przedzielić coś na pół

(1.3) przejść przez środek, w poprzek czegoś

(1.4) przedziurawić coś na wylot

(1.5) pot. przegrać w grach hazardowych

(1.6) wulg. odbyć z kimś stosunek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzucać

czasownik

(1.1) rzucać z jakiegoś miejsca na inne

(1.2) rzucać nad kimś lub nad czymś

(1.3) budując most, kładkę przekraczać dolinę lub rzekę

(1.4) kłaść coś tak, aby zwisało z czegoś

(1.5) przeprawiać nielegalnie towary lub ludzi przez granicę

(1.6) przeglądać coś pobieżnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzucanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzucać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzucanka

okazjonalnie: przerzucanie się obraźliwymi słowami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzucić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przerzucać)

(1.1) dokonany od|przerzucać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzut

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. przewiezienie czegoś w inne miejsce

(1.2) pot. kontrabanda

(1.3) med. rozsiew nowotworu, metastaza;

(1.4) sport. podanie piłki na inną stronę boiska

(1.5) sport. przeniesienie rywala w sportach siłowych

(1.6) sport. szybki obrót ciała w gimnastyce i skokach do wody

(1.7) środ. więz. paczka żywnościowa

Przerzut nowotworowy, nowotwór przerzutowy, rozsiew nowotworu, metastaza (łac. metastasis, gr. μετάσταση = zmiana miejsca, przesunięcie) – guz wtórny nowotworu złośliwego, powstały z komórek pochodzących z guza pierwotnego. Przerzuty odpowiadają za ponad 90% śmiertelności w chorobach nowotworowych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerzutka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu;

Przerzutka rowerowa – część układu napędowego roweru odpowiedzialna za zmianę przełożeń, zamocowana na haku tylnego widelca ramy. Czasami przerzutką nazywa się też część odpowiedzialną za zmianę przełożeń zamocowaną przy supporcie, jednak tradycyjnie nazywa się ją raczej przekładnią lub zaznacza się, o którą przerzutkę chodzi (tylną czy przednią).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przerzutkowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący przerzutki

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzutnia

wyrazista rozbieżność między granicą wersu a granicą całostki składniowej, polegająca na dokończeniu w wierszu następnym zdania, członu lub zwrotu rozpoczętego w wierszu poprzednim; enjambement

Przerzutnia, przeskocznia, zazębienie, zwarcie międzywersowe – niezgodność między porządkiem składniowo-intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu lub strofy np. w celu zaakcentowania wypowiedzi, zwiększenia dynamiki i pobudzenia wyobraźni osoby czytającej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przerzutnik

układ charakteryzujący się istnieniem dwóch stanów wyróżnionych, zbudowany z elementów o działaniu przekaźnikowym lub ciągłym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przerzutny

1. taki, w którym występuje przerzut, np. zwis przerzutny;
2. dawniej: często zmieniający miejsce pobytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przerzynać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przerżnąć)

(1.1) niedokonany od|przerżnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzynanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przerzynać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przerzynka

w leśnictwie: poprzeczne przepiłowywanie okrągłego pnia drewna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesącz

część ciekła lub gazowa materiału filtracyjnego, uwolniona w procesie filtracji od cząstek ciał stałych; filtrat

Filtracja (sączenie) – metoda oddzielania substancji stałych od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie jednego ciała stałego w przegrodach porowatych (filtrach) przy użyciu odpowiednich aparatów. Ciecz lub gaz otrzymywane po filtracji nazywa się filtratem. Filtracja jest najczęściej stosowanym sposobem oddzielania ciał stałych od cieczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesączalność

cecha czegoś dającego się przesączyć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesączalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesączalny

dający się przesączyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesączyna

płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny; przesięk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesąd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

(1.2) praktyki wynikające z przesądu (1.1)

(1.3) mocno zakorzenione, błędne przekonanie

Przesąd, zabobon – przekonania, poglądy, wierzenia, praktyki niemające oparcia w panującym systemie uzasadnień, wierzeń i obrzędów.

Najczęściej przyjmuje się, że przesądy i zabobony wywodzą się lub nawiązują do dawnych wierzeń i rytuałów kultury magicznej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesada

wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

Hiperbola (stgr. ὑπερβολή, łac. superlatio, veri superiectio), także przesadnia lub przesada – trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami. Cechą w hiperboli jest zmienna, która może przybrać dowolną wartość; natomiast fakt, osobę lub pojęcie oddaje nazwa, której treść byłaby niewłaściwa, jeżeli zostałaby użyta w całym swoim zakresie znaczeniowym. Dlatego hiperbola wykracza poza granice prawdy lub prawdopodobieństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesadkować

przenosić młodociany narybek do przesadek (systemu stawów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesadnia

motyw stylistyczny polegający na celowej przesadzie w opisie czegoś, np. morze krwi; hiperbola

Hiperbola (stgr. ὑπερβολή, łac. superlatio, veri superiectio), także przesadnia lub przesada – trop retoryczny używany w wypowiedziach, polegający na zastąpieniu cech – przypisanych do faktów, osób czy pojęć – innymi, dowolnymi cechami. Cechą w hiperboli jest zmienna, która może przybrać dowolną wartość; natomiast fakt, osobę lub pojęcie oddaje nazwa, której treść byłaby niewłaściwa, jeżeli zostałaby użyta w całym swoim zakresie znaczeniowym. Dlatego hiperbola wykracza poza granice prawdy lub prawdopodobieństwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesadnie

przysłówek

(1.1) w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesadniej

stopień wyższy od przysłówka: przesadnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesądniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przesądny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesadność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesądne; cecha tych, którzy są przesądni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesadny

przymiotnik

(1.1) wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesadyzm

skłonność do wyolbrzymiania, przesady

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. skłonność do wyolbrzymiania, przesady

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesadzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesądzić)

(1.1) osądzać z góry

(1.2) mieć decydujące znaczenie

(1.3) daw. wydawać ostateczny wyrok

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesądzający

→ przesądzać

Patrz:przesądzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesadzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesadzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesadzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesadzić

1. przenieść roślinę w inne miejsce;
2. wykazać się nietaktem albo brakiem umiaru;
3. potocznie: przenieść się lub kogoś z obecnego miejsca siedzącego na inne;
4. przeskoczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesądzać)

(1.1) dokonany od|przesądzać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesadzony

1. przenieść roślinę w inne miejsce;
2. wykazać się nietaktem albo brakiem umiaru;
3. potocznie: przenieść się lub kogoś z obecnego miejsca siedzącego na inne;
4. przeskoczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesalać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesolić)

(1.1) dodawać do czegoś zbyt dużo soli

(1.2) pot. przesadzać, posuwać się z czymś za daleko

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeschnięty

taki, który przeschnął (częściowo wysechł); przeschły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeschły

taki, który przesechł (częściowo wysechł); przeschnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześcieradełko

zdrobnienie od: prześcieradło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od prześcieradło

(1.2) niewielkie prześcieradło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prześcieradło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

Prześcieradło (dawniej prześcieładło – od prześciełać = poprawiać, układać pościel na łóżku) – typ pościeli, duży, prostokątny płat tkaniny rozścielany na łóżku, najczęściej o większych wymiarach niż łóżko, na którym jest rozścielany. Tradycyjnie prześcieradła były białe, obecnie spotyka się je wykonane z różnych materiałów i o różnych barwach, m.in. z bawełny, lnu, satyny lub frotté.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prześcieradłowiec

środowiskowo: brukowiec skupiający się na życiu intymnym znanych osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześcieradłowy

→ prześcieradło

Patrz:prześcieradło

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześcigać

czasownik niedokonany (dk. prześcignąć)

(1.1) ścigając się wyprzedzać w biegu

(1.2) przen. przewyższać w czym, przyćmiewać, zostawiać w tyle

(2.2) przen. starać się nawzajem przewyższyć, przyćmić, ubiec w czym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześcigla

roślina jednoliścienna z rodziny arekowatych (palm), występująca w Ameryce Południowej

Prześcigla (Mauritia) – rodzaj palm z rodziny arekowatych, obejmujący dwa gatunki występujące w naturze w Ameryce Południowej. Na rozległych obszarach w północnej części kontynentu (na wschód od Andów) występuje Mauritia flexuosa, zaś zasięg Mauritia carana ogranicza się do środkowej i wschodniej Amazonii. Palmy te są okazałe, mają wysokie kłodziny w wyraźnie widocznymi pierścieniami, na międzywęźlach pokrytych kolcami. Liście wachlarzowate, z blaszką głęboko wcinaną. Owocem jest jagoda okryta twardymi łuskami. Palmy te rosną w lasach bagiennych oraz wzdłuż strumieni i rzek, zarówno w selwie, jak i na sawannach, zwykle w niższych położeniach (M. flexuosa na wschodnich stokach Andów sięga jednak do 900 m n.p.m.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przescrollować

[czytaj: przeskrolować] przewinąć wyświetlaną zawartość na urządzeniu elektronicznym; zescrollować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesegregowywać

segregując, dzielić powtórnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeserwisować

naprawić lub dokonać konserwacji sprzętu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesiewać)

(1.1) dokonany od|przesiewać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiadać

zmieniać miejsce siedzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiadać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesiadanie się z jednego środka transportu do drugiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiadkowicz

osoba, która w czasie podróży przesiada się z jednego środka lokomocji na drugi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiadywać

1. przebywać, pozostawać gdzieś długo i często;
2. siedzieć gdzieś przez pewien czas;
3. zajmować się czymś długo i często

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przesiedzieć)

(1.1) siedzieć lub przebywać gdzieś często i / albo długo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesiadłów

Przesiadłów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Ujazd.

Podczas II wojny światowej, Niemcy utworzyli obóz pracy przymusowej dla Polaków i Żydów w miejscowym tartaku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przesiąg

w fotografii: sposób obróbki materiału światłoczułego, umożliwiający bezpośrednie otrzymywanie pozytywu na materiale użytym do fotografowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiąkalny

przepuszczający ciecz, wilgoć; przesiąkliwy, przemakalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiąkanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiąkać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiąkliwość

przepuszczanie wilgoci, płynu; łatwość przesiąkania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesiąkliwe

(1.2) fiz. właściwość określająca zdolność materiału do przepuszczania jakiejś substancji pod wpływem wywieranego na niego ciśnienia;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesiąkliwy

przepuszczający ciecz, wilgoć; przesiąkalny, przemakalny

przymiotnik

(1.1) przepuszczający wodę lub inne płyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesiąknąć

1. wchłonąć dużą ilość wilgoci lub zacząć ją przepuszczać;
2. upodobnić się np. zachowaniem

czasownik dokonany (ndk. przesiąkać)

(1.1) dokonany od|przesiąkać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesiąkły

1. wchłonąć dużą ilość wilgoci lub zacząć ją przepuszczać;
2. upodobnić się np. zachowaniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiany

przymiotnik

(1.1) pot. (o dzianinie) taki, którego nitki się wytarły, zawierający w swojej strukturze charakterystyczne prześwity

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przesiać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiąść

zmienić miejsce siedzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiec

1. przeciąć ostrym narzędziem na dwie części;
2. spowodować wiele obrażeń, strzelając z broni palnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiecki

przymiotnik od: Przesieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiedlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) akt przeniesienia miejsca zamieszkania kogoś, często przy użyciu przemocy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiedleniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła

Przesiedleniec (niem. Aussiedler lub Spätaussiedler), potocznie także wypędzony (niem. Vertriebene) – według niemieckiego prawa przesiedleńczego (Bundesvertriebenengesetz) to osoba, która posiadała niemieckie obywatelstwo w okresie międzywojennym (według stanu na 31 grudnia 1937) oraz jej mąż bądź żona nieniemieckiego pochodzenia i ich potomkowie, lub (od 1993) jest niemieckiego pochodzenia i przybyła z zagranicy na pobyt stały do Niemiec. Przesiedleńcy przybywający do Niemiec po 1 stycznia 1993 nazywani są oficjalnie Spätaussiedler (późnymi przesiedleńcami).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesiedlić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesiedlać)

(1.1) dokonany od|przesiedlać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiek

przesieka; droga w lesie powstała przez wycięcie drzew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. płyn surowiczy przenikający z naczyń krwionośnych do jam ciała w następstwie ogólnej lub miejscowej zastoiny, zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych lub zmian w składzie białek krwi;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesieka

prosta droga w lesie powstała przez wycięcie drzew; linia ostępowa, tryba, dukt

- przesieka – wycięty w lesie, niezadrzewiony pas

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesiekać

1. przecinać ostrym narzędziem na dwie części;
2. powodować wiele obrażeń, strzelając z broni palnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiewać

czasownik

(1.1) przepuszczać przez sito

(1.2) przen. przez selekcję oddzielać pożądane jednostki od niepożądanych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesiewak

kubek do przesiewanie sypkich produktów, np. mąki, cukru; przesiewacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesiewać.

Przesiewanie – proces separacji mechanicznej polegający na przechodzeniu przez sito ziaren, które są mniejsze niż otwory sita. Ziarna większe pozostają na sicie lub z niego spadają. Przesiewanie rozdziela nadawę na dwa lub więcej produktów różniących się rozmiarem ziarna. Produkt otrzymywany z ziaren przechodzących przez sito nazywa się produktem dolnym a pozostające na sicie produktem górnym. Przesiewanie jest często stosowaną metodą separacji. Jest stosowane w mineralurgii, rolnictwie i przetwórstwie rolno-spożywczym. Jest stosowane samodzielnie, na pojedynczym sicie jak i w układach sit, oraz w połączeniu z innymi metodami np. wianiem w czyszczalniach rolniczych i wialni.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesiewowo

→ przesiewowy

Patrz:przesiewowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesiewowy

badanie przesiewowe - badanie wykonywane wśród zdrowych osób, mające na celu wczesne wykrycie choroby w jej bezobjawowym stadium; screening, skryning

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesilanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesilać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesilenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

(1.2) moment przełomowy

Przesilenie, solstycjum (łac. solstitium – „przesilenie (letnie)”) w astronomii oznacza skrajny punkt odchylenia Słońca od równika. W ciągu roku na Ziemi pojawiają się dwa przesilenia:

- przesilenie czerwcowe w okolicach 20–21 czerwca, gdy Słońce góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Raka; na półkuli północnej występuje wtedy przesilenie letnie, a na półkuli południowej przesilenie zimowe
- przesilenie grudniowe w okolicach 21–22 grudnia, gdy Słońce góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Koziorożca; na półkuli północnej występuje wtedy przesilenie zimowe, a na półkuli południowej przesilenie letnie

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeskakiwać

czasownik niedokonany

(1.1) pokonywać skokiem jakąś przeszkodę

(1.2) zmieniać co chwila położenie z miejsca na inne miejsce

(1.3) przen. co chwila zmieniać coś, np. temat rozmowy, kanały telewizyjne itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeskakiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeskakiwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeskanować

1. wprowadzić do komputera tekst, fotografię itp. przy pomocy skanera; zeskanować;
2. przejrzeć punkt po punkcie badany obiekt lub obszar w urządzeniu optycznym lub elektronicznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesklepiać

wznosić nad czymś sklepienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesklepić

wznieść nad czymś sklepienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskoczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeskakiwać)

(1.1) skoczyć przez coś, z jednego miejsca na drugie

(1.2) przemieścić się szybko

(1.3) zmienić raptownie

(1.4) pot. nie zatrzymać się w odpowiednim miejscu

(1.5) pot. znaleźć sposób na coś lub na pokonanie kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeskok

Wyładowanie elektryczne – przepływ prądu elektrycznego w dielektryku (izolatorze) następujący pod wpływem pola elektrycznego. Warunkiem wystąpienia wyładowania elektrycznego jest obecność czynników jonizujących lub źródeł swobodnych elektronów.Może ono zachodzić w dielektrykach stałych, gazowych i ciekłych. W gazach obserwuje się błyski świetlne w postaci łuku elektrycznego lub piorunu oraz towarzyszące im efekty akustyczne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeskrobać

1. potocznie: zrobić coś niewłaściwego; spsocić, zbroić, zmajstrować, zmalować;
2. dawniej: skrobiąc, przedziurawić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskrobywać

potocznie: popełniać drobne przewinienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskubywać

rzadko: skubać wiele czegoś lub skubać coś na nowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskurczybyk

potocznie o kimś bardzo żywym, śmiałym, odważnym; kozak nad kozakami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskład

1. materiał redakcyjny, drukarski złożony od nowa
2. ponowne składanie tekstu po dokonaniu w nim zmian
3. złożony, ale niewydrukowany materiał redakcyjny wskutek jego dezaktualizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeskładywać

składać na nowo tekst po wcześniejszych zmianach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęśl

krzew z rodziny gniotowatych; efedra

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prześladować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany

(1.2) nieustannie niepokoić

(1.3) nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześladowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

(1.2) odczasownikowy od|prześladować.

Opresja społeczna (łac. oppressio – ucisk) – wykluczanie, marginalizowanie, a nawet unicestwianie danych grup społecznych głównie w celu podkreślenia wyższości opresora, uprzywilejowania go i utrzymania go u władzy.

Opresja społeczna nie potrzebuje formalnie ustanowionego wsparcia instytucjonalnego do uzyskania pożądanego efektu – może odbywać się w sposób nieformalny, na gruncie indywidualnym. Stanowi ona metodę wzmocnienia grupowej tożsamości opresora poprzez zdefiniowanie go jako lepszego, bardziej wartościowego i stojącego na wyższym poziomie od wykluczonej grupy (zob. Inny).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prześladowca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę

(1.2) ktoś, kto nieustannie nagabuje o coś, niepokoi czymś

Prześladowca (tytuł oryg. Joy Ride) – amerykański film fabularny (dreszczowiec) z 2001 roku, wyreżyserowany przez Johna Dahla.

Bohaterami filmu jest trójka młodych ludzi, którzy podczas podróży samochodowej zadzierają z psychopatycznym mordercą. Stają się obiektem jego terroru.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prześladowczy

przymiotnik

(1.1) związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześladowczyni

kobieta prześladująca kogoś; dręczycielka; gnębicielka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześledzać

badać, śledzić coś, sprawdzać od początku do końca

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześlepiać

nie zauważać czegoś lub kogoś w odpowiedniej chwili

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześlepić

nie zauważyć czegoś lub kogoś w odpowiedniej chwili

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęślica

część kołowrotka służąca do umocowywania kądzieli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prześlice

Prześlice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Torzym.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Prześlicznie

przysłówek

(1.1) przepięknie, niezwykle ślicznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześliczniej

stopień wyższy od przysłówka: prześlicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześliczny

przymiotnik

(1.1) bardzo piękny, wyjątkowo śliczny, uroczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przęślik

1. ciężarek obciążający wrzeciono, ułatwiający jego ruch obrotowy i zapobiegający zsuwaniu się nici z wrzeciona;
2. dawniej: kądziel

Przęślik − ciężarek przymocowany do wrzeciona przy ręcznym wykonywaniu przędzy z lnu i wełny.

Przęśliki miały postać niewielkiego krążka z otworem. Miały za zadanie zwiększyć bezwładność wrzeciona i zapobiegać zsuwaniu się nici nawiniętych na wrzecionie. Wykonywano je z gliny, łatwo obrabialnych łupków, brązu, ołowiu, bursztynu, drewna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prześlizgać

potocznie: prześlizgać się - spędzić pewien czas na ślizganiu się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęślowate

o cechach przęślowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przęślowaty

o cechach przęślowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęślowce

rząd roślin nagonasiennych z dawnej klasy gniotowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęślowiec

przedstawiciel rzędu roślin nagonasiennych z dawnej klasy gniotowców

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesmaczny

potocznie: bardzo smaczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmiać

1. spędzić jakiś czas na śmianiu się; prześmiać się;
2. wyśmiać, wydrwić; obśmiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmiech

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: ironia, kpina, drwina; prześmieszek, podśmiechujka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmieszek

(zwykle w liczbie mnogiej) potocznie: ironia, kpina, drwina; prześmiech, podśmiechujka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmiewca

→ prześmiewczy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyśmiewająca coś

Patrz:prześmiewczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prześmiewczo

przysłówek

(1.1) w sposób prześmiewczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześmiewczość

cecha osoby, filmu itp. wyrażających kpinę, szyderstwo, wyśmiewających się z kogoś lub z czegoś; szyderczość, cyniczność, złośliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co prześmiewcze; cecha tych, którzy są prześmiewczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prześmiewczy

książkowo: wyrażający kpinę, szyderstwo, wyśmiewający się z kogoś; szyderczy, drwiący, cyniczny, sarkastyczny

przymiotnik

(1.1) książk. drwiący z kogoś lub czegoś; szyderczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prześmiewczyni

→ prześmiewca; szyderczyni, ironistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmigiwać

bardzo szybko przemieszczać się, przemykać

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześmignąć

bardzo szybko przemieścić się; przemknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesmradzać

przepełniać smrodem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesmycki

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Feliks Przesmycki − polski bakteriolog i wirusolog, pedagog
- Piotr Przesmycki − rzymskokatolicki zakonnik i teolog
- Wacław Przesmycki − polski dyplomata
- Zenon Przesmycki − polski poeta, tłumacz i krytyk literacki oraz artystyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesmyk

1. wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.; dróżka, ścieżyna;
2. wąski pas lądu między dwoma obszarami wód; istm, istmus, międzymorze;
3. wąski pas wody dzielący dwa lądy; cieśnina;
4. w łowiectwie: dróżka w leśnych zaroślach, którą zwykle chodzi zwierzyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

(1.2) wąski pas wody rozdzielający dwa obszary lądowe

(1.3) ciasne, wąskie przejście między dwoma obiektami

(1.4) techn. przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko

(1.5) łow. ścieżka używana przez dziką zwierzynę

Przesmyk (międzymorze, istm) – wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza, oceany lub inne akweny. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został na Przesmyku Panamskim, a Kanał Sueski na Przesmyku Sueskim.

W innym znaczeniu: wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesmyki

1. wąskie, ciasne przejście między skałami, budynkami itp.; dróżka, ścieżyna;
2. wąski pas lądu między dwoma obszarami wód; istm, istmus, międzymorze;
3. wąski pas wody dzielący dwa lądy; cieśnina;
4. w łowiectwie: dróżka w leśnych zaroślach, którą zwykle chodzi zwierzyna

Przesmyki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Przesmyki. Ma status sołectwa. Leży w odległości ok. 24 km od granic Siedlec. Miejscowość jest siedzibą gminy.

W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Przesmyki. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Prześniwać

1. doznawać czegoś podczas snu;
2. przeżywać jakiś czas, śniąc

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesnuwać

rzadko: snując, przeciągać, przesuwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęsocin

Przęsocin (do 1945 niem. Neuendorf) – wieś w Polsce położona na Płaskowzgórzu Przęsocińskim w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim w gminie Police przy granicy miasta Szczecin. Miejscowość jest usytuowana na Wzgórzach Warszewskich na skraju Puszczy Wkrzańskiej. W okolicy wsi płynie Przęsocińska Struga i Grzybnica.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przesolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesolić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesolić

1. dosypać za dużo soli, posolić zbyt mocno;
2. potocznie: przesadzić z czymś, przebrać w czymś miarę; przeholować, zagalopować się

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesalać)

(1.1) dokonany od|przesalać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesortowywać

sortując, dzielić coś według jakości

#### Źródła:

SJP.pl

# Przespać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesypiać)

(1.1) spędzić czas na spaniu

(1.2) śpiąc, przeoczyć

(1.3) przen. przeoczyć

czasownik zwrotny dokonany przespać się

(2.1) eufem. odbyć stosunek płciowy z kimś

(2.2) przen. w zwrocie przespać się z czymś: zastanowić się nad czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przespanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przespać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przespekulować

spekulując na giełdzie, stracić, zmarnować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przespekulowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przespekulować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześpiech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. powodzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przespieczny

dawniej: bezpieczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesrać

wulgarnie: przegrać, stracić coś w wyniku przegranej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesrane

wulgarnie: przegrać, stracić coś w wyniku przegranej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesrebrny

przymiotnik

(1.1) daw. poet. rzad. bardzo srebrny, bardzo jasny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesrywać

wulgarnie: przegrywać, tracić coś w wyniku przegranej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przest.

skrót od: przestępczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przestawać)

(1.1) dokonany od|przestawać. (przerywać coś)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestalać

przestalać się - przechodzić ze stanu stałego w gazowy (z pominięciem stanu ciekłego); sublimować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestanek

przestarzałe: chwilowe zaprzestanie robienia czegoś, przerwa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. przerwa, zaprzestanie, ustanie czegoś; przerwa, pauza w czymś

(1.2) przest. miejsce, w którym ktoś lub coś staje, zatrzymuje się itp.

(1.3) przest. znak przestankowy w pisowni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestankowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dający pauzę, przerwę; oddzielający od siebie dane części

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestarz.

skrót od: przestarzały, przestarzale (czytany jako cały, odmienny wyraz)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestarzałość

archaiczność, niedopasowanie do współczesności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestarzałe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestarzały

przestarzeć (się) - stać się nieaktualnym, wyjść z użycia, z mody, ze zwyczaju

przymiotnik

(1.1) taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestarzeć

przestarzeć (się) - stać się nieaktualnym, wyjść z użycia, z mody, ze zwyczaju

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestaszewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestawać

czasownik

(1.1) przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

(1.2) przest. obcować z kimś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przestawić)

(1.1) zmieniać położenie czegoś

(1.2) zmieniać kolejność czegoś

(1.3) zmieniać główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) stawiać od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny niedokonany przestawiać się (dk. przestawić się)

(2.1) zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulegać przestawieniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawialny

1. dający się przemieścić, ustawić w innym miejscu;
2. dający się przekształcić, inaczej ukierunkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przestawiać)

(1.1) zmienić położenie czego

(1.2) zmienić kolejność czego

(1.3) zmienić główny kierunek, założenia czegoś

(1.4) postawić od nowa, w innym miejscu

czasownik zwrotny dokonany przestawić się (ndk. przestawiać się)

(2.1) zacząć stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

(2.2) ulec przestawieniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestawić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestawka

przestawienie głosek w wyrazie; metateza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. przestawienie głosek lub sylab w wyrazie;

Przestawka, inaczej metateza (gr. μετάθεσις metáthesis) – jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zmianie kolejności sąsiednich głosek.

Na przykład staropolskie błcha, ps. blъxa (porównaj lit. blusà, słow. blcha) dało pol. pchła z przestawieniem ch i ł. Dzięki temu uniknięto normalnej asymilacji i zrównania z formą czasownika pcha (porównaj jabłko [japko]).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przestawnia

1. odstąpienie od naturalnego szyku wyrazów w zdaniu; inwersja, przekładnia, hyperbaton, szyk przestawny, metateza;
2. potocznie: zwrotnica (urządzenie kolejowe)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przestawność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestawne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestebnowywać

przeszywać coś ściegiem tworzącym nieprzerwaną linię

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestękiwać

potocznie:
1. uskarżać się na dolegliwości;
2. czytać coś, stękając, dukając

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestęp

roślina zielna z dyniowatych, częsta w parkach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przestępca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która dopuściła się przestępstwa

Przestępstwo – czyn zabroniony uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

W większości krajów istnieją kodeksy karne, zawierające zbiory norm prawa karnego, lecz w niektórych krajach takiej kodyfikacji nie przeprowadzono.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przestępczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) krym. popełnianie przestępstw

(1.2) krym. ogół popełnionych przestępstw

Przestępczość – zbiór czynów popełnionych na obszarze danej jednostki terytorialnej, które są zabronione ustawowo pod groźbą kary. Przestępczość jest zjawiskiem społecznym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przestępczy

1. dotyczący przestępcy, właściwy przestępcy;
2. będący przestępstwem, np. czyn przestępczy

przymiotnik

(1.1) związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestępczyni

kobieta, która popełniła przestępstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. kobieta, która popełniła przestępstwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestępność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestępne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestępny

1. niezgodny z prawem, będący przestępstwem; przestępczy;
2. rok przestępny - rok, w którym jest 366 dni;
3. w matematyce: funkcja przestępna - funkcja niespełniająca żadnego równania algebraicznego, np. funkcja wykładnicza lub trygonometryczna; funkcja niealgebraiczna

przymiotnik relacyjny

(1.1) praw. stanowiący przestępstwo

(1.2) astr. dodawany w celu synchronizacji odmierzanego czasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestępstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

Przestępstwo – czyn zabroniony uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.

W większości krajów istnieją kodeksy karne, zawierające zbiory norm prawa karnego, lecz w niektórych krajach takiej kodyfikacji nie przeprowadzono.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przester

efekt dźwiękowy w grze na gitarze

Overdrive (potocznie „przester”) – efekt gitarowy, którego działanie polega na ścinaniu wierzchołków sygnału elektrycznego z gitary, dzięki czemu w obwiedni sygnału pojawia się płaski poziomy odcinek o stałej amplitudzie, czyli tzw. faza podtrzymania w sensie ADSR (od ang. wyrazów: attack – narastanie, decay – opadanie, sustain – podtrzymanie, release – zwolnienie). Ponieważ charakterystyki większości ograniczników amplitudy są asymptotyczne, więc formalnie faza podtrzymania jest początkowo bardzo płaską fazą opadania, ale ludzkie ucho nie jest w stanie wychwycić tak powolnego ubytku poziomu dźwięku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesterowywać

1. powodować zniekształcenia dźwięków w urządzeniach dźwiękowych przez zbyt silny sygnał;
2. oddziaływać na jakiś mechanizm celem wywołania zmian w jego pracy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęstka

#### Źródła:

Wikipedia

# Przęstkowate

o cechach przęstkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przęstkowaty

o cechach przęstkowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestój

1. nieplanowana przerwa w pracy, produkcji itp.;
2. postój środków transportowych ponad przewidziany czas;
3. w leśnictwie: drzewo niewycięte w czasie przewidzianym do wyrębu

Przestój (ang. downtime) – przerwa w działaniu obiektu, wynikająca z przyczyn losowych.

Dotyczyć może np. maszyny, komputera, serwera lub dostępności usługi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przestrach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. nagłe, silne uczucie strachu lub przerażenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestraszać

wywoływać w kimś strach; wystraszać, nastraszać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestraszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestraszyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestraszony

przymiotnik

(1.1) taki, który przestraszył się lub wyrażający przestrach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestraszyć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

czasownik zwrotny dokonany przestraszyć się

(2.1) poczuć strach, przerażenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestroga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uwaga ostrzegająca przed czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrojnik

przestrojnik trawnik - motyl z rodziny rusałkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestronniej

stopień wyższy od przysłówków: przestronno, przestronnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestronniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przestronny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestronność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestronne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestronny

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrożnica

przestrożnica żółtorożka - gatunek motyla z rodziny wycinkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrugać

dawniej:
1. potocznie: zrobić coś niewłaściwego; przeskrobać, spsocić, zbroić, zmajstrować, zmalować;
2. strugając, przedziurawić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestryj

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. brat dziadka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestryjec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. brat pradziadka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrzał

Przestrzał – polski herb szlachecki z nobilitacji, pochodzenia węgierskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przestrzałowy

1. związany z przebiciem czegoś na wylot;
2. potocznie: wychodzący z dwóch przeciwległych stron i przebiegający przez całą długość lub szerokość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrzec

czasownik przechodni dokonany (ndk. przestrzegać)

(1.1) dokonany od|przestrzegać. (w znaczeniu ostrzegać)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrzegać

1. udzielać przestrogi; ostrzegać;
2. stosować się do czegoś

czasownik przechodni

(1.1) ostrzegać kogoś przed czymś

(1.2) stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestrzeganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestrzegać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrzelać

strzelić, strzelać kilkakrotnie z broni palnej w celu jej wypróbowania; przestrzeliwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrzelski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrzeń

1. nieograniczony trójwymiarowy obszar, w którym zachodzą zjawiska fizyczne;
2. zbiór wszystkich elementów danej teorii wraz ze strukturą umożliwiającą ich badanie;
3. rozległy obszar, bez widocznych granic;
4. odległość między czymś a czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

(1.2) fiz. miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;

(1.3) geom. nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

(1.4) mat. zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;

Przestrzeń – zbiór elementów, zwykle nazywanych punktami, z pewną dodatkową strukturą; definiuje zakres, czy ramy rozpatrywanych w niej zjawisk:

- przestrzeń – w matematyce,
- przestrzeń – w fizyce,
- przestrzeń – w filozofii,
- przestrzeń – w geografii,
- przestrzeń – w antropologii
- przestrzeń polityczna – w politologii,
- przestrzeń kosmiczna – w astronomii,
- przestrzeń nazw;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przestrzenniej

stopień wyższy od przysłówka: przestrzennie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrzenno-Czasowy

przestrzenny i czasowy; czasowo-przestrzenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestrzenność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przestrzenne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestrzenny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przestrzeni

(1.2) mający trzy wymiary

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, który posiada dużą przestrzeń

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestudiowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przestudiować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przestukiwać

rzadko: przekazywać coś za pomocą stukania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestwór

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestworze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. duża, szeroka i pusta przestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestwory

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestworze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestworza

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestwór

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestworze

książkowo: szeroka, rozległa przestrzeń lub rozciągająca się nad nią atmosfera; przestwór

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przestygać

ostudzać się tak, że nie jest się jeszcze całkiem zimnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestygnąć

ostudzić się tak, że nie jest się jeszcze całkiem zimnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestygnięty

taki, który przestygnął; przestygły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przestygły

taki, który przestygł; przestygnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesubtelniony

przesadnie subtelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesunąć

1. zmienić miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieścić coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmienić położenie części elementów jakiegoś urządzenia, mechanizmu lub zmienić sposób jego pracy;
4. zmienić kolejność, czas, termin czegoś;
5. przenieść kogoś na inne stanowisko, włączyć do innej grupy, kategorii

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesuwać)

(1.1) dokonany od|przesuwać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesunięcie

1. zmienić miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieścić coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmienić położenie części elementów jakiegoś urządzenia, mechanizmu lub zmienić sposób jego pracy;
4. zmienić kolejność, czas, termin czegoś;
5. przenieść kogoś na inne stanowisko, włączyć do innej grupy, kategorii

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesunąć.

- przemieszczenie (fizyka)
- przemieszczenie (mechanika)
- przemieszczenie (psychologia)
- przemieszczenie (wojsko)
- translacja (matematyka)
- przesunięcie bitowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesuw

w technice: przemieszczanie, przesuwanie czegoś, np. taśmy filmowej, elementu maszyny, aparatu itp. w określonym kierunku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwać

1. zmieniać miejsce, położenie czegoś bez odrywania od podłoża;
2. przemieszczać coś wzdłuż jakiejś powierzchni, lekko jej dotykając;
3. zmieniać kolejność, czas, termin czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesunąć)

(1.1) zmieniać położenie

(1.2) zmieniać termin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesuwacz

w technice: urządzenie lub przyrząd służący do przesuwania czegoś, zazwyczaj stanowiący element jakiegoś urządzenia; przesuwak, przesuwnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwak

w technice:
1. w technice: urządzenie lub przyrząd służący do przesuwania czegoś, zazwyczaj stanowiący element jakiegoś urządzenia; przesuwacz, przesuwnik;
2. w maszynie do pisania: klawisz, którego naciśnięcie powoduje przesunięcie się wałka, bez względu na nastawione zastawki tabulatora

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwalnia

w technice: miejsce, np. w kopalniach, w kolejowych zakładach naprawczych itp., w którym przesuwa się wagony kolejowe z jednego toru na drugi, równoległy do niego; przesuwnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwalność

zdolność do przesuwania się; ruchomość, mobilność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesuwalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesuwalny

taki, który daje się przesunąć; przesuwny, ruchomy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesuwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesuwarka

urządzenie ciągnikowe do przesuwania taśmociągów

Przesuwarka taśmociągów - urządzenie ciągnikowe w konstrukcji bardzo podobne do układarki rur, wyposażone w wysięgnik i osprzęt hakowy z odpowiednią głowicą; wykorzystywane najczęściej w kopalniach odkrywkowych do przemieszczania taśmociągów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesuwczy

w geografii: taki, który powstał wskutek przesuwu warstw skalnych w poziomie, np. uskok przesuwczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwka

1. w technice: element, który się przesuwa i za pomocą którego można zmieniać parametry jakiegoś urządzenia;
2. w językoznawstwie: szereg zmian opozycji fonologicznych zachodzących pomiędzy poszczególnymi klasami spółgłosek;
3. ruchoma część suwaka logarytmicznego

Przesuwka, offset, ofsetka – środek stylistyczny polegający na wielokrotnym powtórzeniu (lub użyciu podobnego) członu wersu z częściowym przesunięciem pierwszego słowa na początku bądź na końcu linijki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesuwkowy

1. taki, który dotyczy ruchomej części suwaka;
2. przymiar przesuwkowy - przyrząd służący do mierzenia długości i szerokości przedmiotów oraz średnic i głębokości otworów, składający się z suwaka przesuwanego po prowadnicy oraz ze szczęk obejmujących przedmiot w czasie pomiaru; suwmiarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwnica

w technice: miejsce, np. w kopalniach, w kolejowych zakładach naprawczych itp., w którym przesuwa się wagony kolejowe z jednego toru na drugi, równoległy do niego; przesuwalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wózek z napędem elektrycznym poruszający się po szynach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesuwnik

w technice:
1. urządzenie służące do zmiany położenia czegoś; przesuwak, przesuwacz;
2. urządzenie służące do zmiany charakterystyki czegoś, np. przebiegu prądu elektrycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwnikowy

taki, którego elementem jest przesuwnik, np. podzielnia przesuwnikowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesuwność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesuwne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesuwny

taki, który daje się przesunąć; przesuwalny, ruchomy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeświadczenie

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przekonanie na jakiś temat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeświadczony

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeświadczyć

przekonać o czymś, złożyć dowody czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeświecać

czasownik

(1.1) o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot

(1.2) przepuszczać przez siebie światło

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeświecający

taki, który można przejrzeć na wylot, przez który można zobaczyć to, co jest po drugiej stronie; przezroczysty, przejrzysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeświecalny

rzadko: przeświecający, przezroczysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeświecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeświecać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześwietlać

czasownik przechodni niedokonany (dk. prześwietlić)

(1.1) niedokonany od|prześwietlić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześwietlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od| prześwietlać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześwietlenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. badanie polegające na przepuszczeniu przez określoną część ciała promieni rentgenowskich w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) med. obraz uzyskany w wyniku prześwietlenia (1.1) na ekranie fluoryzującym lub na kliszy

(1.3) środ. więz. przesłuchanie

- prześwietlenie – fluoroskopia
- "prześwietlenie" – popularna nazwa zdjęcia uzyskanego przy pomocy promieni Roentgena
- prześwietlenie w fotografii – nadmierne naświetlenie materiału światłoczułego, którego skutkiem jest spłaszczenie kontrastu
- Prześwietlenie – program publicystyczny TVN
- Prześwietlenie – polski krótkometrażowy film dokumentalny z 1974 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Prześwietlić

czasownik przechodni dokonany (ndk. prześwietlać)

(1.1) med. przepuścić promieniowanie rentgenowskie przez badany część ciała w celu uzyskania jej obrazu na ekranie fluoryzującym

(1.2) świecąc, przeniknąć przez coś lub przez kogoś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. prześwietlać)

(2.1) przest. przeświecić, przebłysnąć

(3.2) fot. o fotografii, materiałach fotograficznych, matrycy światłoczułej: zostać nadmiernie naświetlonym

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześwietlik

gatunek kilku pluskwiaków z rodziny prześwietlikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześwietlikowate

rodzina pluskwiaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześwisnąć

np. o pocisku, wietrze: przelecieć ze świstem

#### Źródła:

SJP.pl

# Prześwit

1. odstęp między elementami czegoś
2. otwór przepuszczający światło
3. przejście przez budynek o otwartym wlocie i wylocie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) odstęp między dwoma przedmiotami lub między elementami czegoś, odległość między dwoma płaszczyznami ograniczającymi otwór; także. otwór, wolne miejsce przepuszczające światło, odsłaniające jakiś widok

(1.2) archit. przejście lub przejazd przez budynek

Prześwit

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Prześwitywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) być widocznym przez coś

(1.2) (o cienkim materiale) przepuszczać częściowo światło

#### Źródła:

Wiktionary

# Prześwitywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|prześwitywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesycalność

cecha czegoś dającego się przesycić

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesycalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesycalny

dający się przesycać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesycanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesycać.

Przesycanie – obróbka cieplna, której poddawana jest m.in. stal w celu stabilizacji austenitu. Uzyskanie stabilnego austenitu zwiększa odporność stali na korozję.

Polega na nagrzaniu stali do temperatury, w której nastąpi przemiana austenityczna, a następnie, tak jak w hartowaniu, szybkie schładzanie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesycić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesycać)

(1.1) dokonany od|przesycać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesympatyczny

bardzo sympatyczny, bardzo miły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesyp

1. wąski, długi pas lądu, rodzaj piaszczystego wału naniesionego przez fale morskie i odcinającego zatokę lub zalew od morza
2. przenoszenie czegoś na inne miejsce za pomocą przesypywania

Przesyp (łac. precep) — przypuszczalna nazwa daniny płaconej w naturze panującym przez solników za prawo do korzystania z salin kołobrzeskich w średniowieczu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesypanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesypowy

→ przesyp

Patrz:przesyp

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesypywać

czasownik

(1.1) wysypując coś, wsypać to do czegoś innego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesypywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesypywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesyt

1. uczucie przepełnienia wskutek nadmiernego jedzenia lub picia;
2. uczucie znużenia, zniechęcenia, spowodowane nadmiarem doznań lub wrażeń; zblazowanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia

(1.2) stan przykrego poczucia nadmiaru wrażeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesył

przesłanie, przesyłanie czegoś na duże odległości

Przepustowość, pojemność kanału – rzeczywista szerokość pasma zmierzona o określonej porze dnia przy użyciu określonych tras sieciowych i podczas transmisji siecią określonych zbiorów danych.

Pojęcie to jest często stosowane jako synonim maksymalnej ilości informacji, jaka może być przesyłana przez dany kanał komunikacyjny w jednostce czasu. Czasami używane jest określenie „szybkość” (na przykład sieci komputerowej), które jest błędne, ponieważ przepustowość dotyczy liczby transmitowanych bitów, a nie zmiany fizycznego położenia jakiegoś obiektu, w jednostce czasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przesyłać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesłać)

(1.1) niedokonany od|przesłać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesyłalność

cecha czegoś dającego się przesłać

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przesyłalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesyłalny

dający się przesyłać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesyłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesyłać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesyłeczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. przesyłka, także. mała przesyłka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesyłka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poczt. zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

- przesyłka kurierska
- przesyłka pocztowa
- przesyłka (rodzaje):
  - przesyłka pobraniowa
  - przesyłka krajowa
  - przesyłka międzynarodowa

- Przesyłka – amerykański thriller z 1989 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeszachrowywać

pospolicie: szachrując, sprzedawać coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszacować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszacowywać)

(1.1) ocenić daną wartość lub wielkość zbyt wysoko, określając ją w przybliżeniu

(1.2) ponownie określić w przybliżeniu daną wartość lub wielkość

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszacowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszacowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszarzeć

dawniej o odzieży: zostać podniszczonym, wytrzeć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszarżować

1. przesadzić w czymś; przeholować, zagalopować się, zapędzić się;
2. o aktorze: przesadzić w grze

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszarżowywać)

(1.1) przesadzić w czymś; zwł. o aktorze: popaść w przesadne odgrywanie roli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeszcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. przejście

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszczeblować

środowiskowo: przesunąć na wyższe lub niższe stanowisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszczekać

1. spędzić pewien czas na szczekaniu;
2. potocznie: przegadać kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszczep

1. przeszczepienie tkanki lub narządu;
2. tkanka, narząd lub proteza ze sztucznego tworzywa, przeszczepiona w celu zastąpienia nimi uszkodzonych lub brakujących tkanek lub narządów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego

(1.2) med. przen. przeszczepiana część ciała

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przeszczepić

Przeszczepianie narządów, transplantacja (z łac. transplantare, czyli „szczepić”, od trans „poza czymś” i plantare, „sadzić”) – przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała na inne (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem zajmuje się dziedzina medycyny zwana transplantologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeszczepiać

1. przenosić operacyjnie tkankę lub narząd w obrębie jednego organizmu lub z jednego organizmu do drugiego;
2. ulepszać, uszlachetniać roślinę przez zaszczepienie na niej pędu z rośliny wartościowszej;
3. przenosić jakieś zasady, zwyczaje, w nowe warunki, do nowego środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszczepialność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przeszczepialne; cecha tych, którzy są przeszczepialni

(1.2) med. zdolność tkanek lub całych narządów do ich przeszczepiania

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszczepialny

dający się przeszczepiać

przymiotnik

(1.1) med. możliwy do przeszczepienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeszczepić

1. przenieść operacyjnie tkankę lub narząd w obrębie jednego organizmu lub z jednego organizmu do drugiego;
2. ulepszyć, uszlachetnić roślinę przez zaszczepienie na niej pędu z rośliny wartościowszej;
3. przenieść jakieś zasady, zwyczaje, w nowe warunki, do nowego środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszczepieniec

potocznie: człowiek z przeszczepionym narządem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszczęśliwy

bardzo szczęśliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszkadzać

1. stawać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudniać, uniemożliwiać, udaremniać coś

czasownik nieprzechodni

(1.1) sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeszkadzacz

potocznie: osoba lub rzecz przeszkadzająca w czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszkadzaczka

→ przeszkadzacz

Patrz:przeszkadzacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszkadzajka

1. potocznie: coś, co przeszkadza;
2. żartobliwie: instrument perkusyjny

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeszkadzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkadzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkalać

czasownik niedokonany

(1.1) przekazywać wiedzę lub umiejętność podczas kursu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszklony

przymiotnik

(1.1) taki, który ma dużą ilość szklanych powierzchni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkoda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co przeszkadza, utrudnia

(1.2) sport. płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu

- przeszkoda w jeździectwie
- przeszkoda lotnicza
- przeszkoda małżeńska
- przeszkoda wieku

W Polsce

- Przeszkoda – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Golub-Dobrzyń
- Przeszkoda – kolonia wsi Żałe w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. rypińskim, w gminie Brzuze
- Przeszkoda – osada w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Kargowa
- Przeszkoda – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grodziskim, w gminie Żabia Wola
- Przeszkoda – przysiółek wsi Rakowo w woj. podlaskim, w pow. grajewskim, w gminie Szczuczyn
- Przeszkoda – kolonia w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeszkodowiec

biegacz uprawiający biegi z przeszkodami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszkodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszkodzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkodzić

1. stać się przeszkodą, zawadą; zawadzać;
2. utrudnić, uniemożliwić, udaremnić coś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przeszkadzać)

(1.1) dokonany od|przeszkadzać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeszkolić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeszkalać)

(1.1) dokonany od|przeszkalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkopić

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) środ. pogard. przegrać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkopyrtnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekoziołkować

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zemrzeć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszkrobać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przeskrobać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszlachetnienie

ogół skutków stosowania zabiegów hodowlanych powodujących nadmierny, jednostronny rozwój cech użytkowych; przerasowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszlifowywać

1. poddawać jakąś rzecz szlifowaniu;
2. poddawać ponownemu szlifowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszlochiwać

spędzać jakiś czas, szlochając

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesznurowywać

1. przewiązywać, ściągać sznurem;
2. sznurować na nowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszperanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszperać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszpiegi

śledzenie, szpiegowanie, zwiady

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszpiegować

rzadko: szpiegując, przebadać, prześledzić; przeszpiclować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszrubować

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwariować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesztrychnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przekreślić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszuflowywać

przesypywać, przemieszywać za pomocą szufli

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszukać

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeszukiwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszukiwać

przeglądać, przetrząsać, rewidować, szukać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeszukać)

(1.1) szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeszukiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeszukiwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszulerowywać

rzadko:
1. spędzać pewien czas na szulerstwie;
2. przegrywać, tracić coś w grze szulerskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszwarcować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przemycić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszywający

przenikający do głębi, bardzo silny, zwykle niemiło odczuwany; przejmujący, przenikliwy, rozdzierający

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszywanica

gruby, pikowany kaftan średniowieczny, zakładany pod zbroję; gambeson, aketon

Przeszywanica (aketon, gambeson) – gruby, pikowany kaftan zakładany pod zbroję w średniowieczu.

Przeszywanica wykonana była z wielu warstw płótna (lnianego lub jutowego) albo skóry, zszytych ze sobą (stąd nazwa). Najczęściej zakładano ją pod kolczugę, w celu pochłonięcia energii ciosu i ochrony ciała przed obrażeniami miażdżonymi, przed czym nie bronił giętki pancerz kolczy. Biedniejsi wojownicy (głównie piechota) często używali przeszywanicy jako jedynej ochrony tułowia. Także pod zbroje płytowe zakładano przeszywanicę, często wzmocnioną naszytą nań plecionką kolczą w miejscach niechronionych przez zbroję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeszło

partykuła

(1.1) …informująca o większej ilości czegoś, niż to zostaje określone przez wyraz po niej następujący

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeszłomiesięczny

mający miejsce w minionym miesiącu; zeszłomiesięczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłonocny

mający miejsce minionej nocy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłorębny

w odniesieniu do drzew: taki, który przekroczył wiek przewidziany do wyrębu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłoroczny

mający miejsce w minionym roku; zeszłoroczny; ubiegłoroczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłość

wszystko, co przeszło, minęło; czas, który minął

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wszystko to, co już się wydarzyło;

Przeszłość – część linii czasu, która już się wydarzyła (w liniowej koncepcji czasu). Część czasoprzestrzeni, w której zawarte są wszystkie zdarzenia, które już miały miejsce.

W tym sensie przeszłości przeciwstawia się przyszłość (zbiór zdarzeń, które wydarzą się później) oraz teraźniejszość (zbiór zdarzeń, które właśnie się dzieją).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeszłościowy

→ przeszłość

Patrz:przeszłość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłotygodniowy

mający miejsce w minionym tygodniu; zeszłotygodniowy; ubiegłotygodniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłowieczny

mający miejsce w minionym wieku, pochodzący z minionego wieku; zeszłowieczny; ubiegłowieczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszłowiekowy

mający miejsce w minionym wieku, pochodzący z minionego wieku; przeszłowieczny; zeszłowieczny; ubiegłowieczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeszły

przymiotnik

(1.1) taki, który już minął

(1.2) przest. poprzedni, ubiegły

(1.3) gram. odnoszący się do czasu przeszłego

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przejść

(2.2) daw. imiesłów przymiotnikowy bierny od: przejść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesłać

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesyłać)

(1.1) posłać, wysłać coś dokądś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesładzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesładzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesłanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłaniać.

(1.2) inform. sytuacja, w której obiekt lokalny przesłania obiekt globalny o tej samej nazwie;

Przesłanianie w programowaniu, to właściwość występująca w językach programowania, polegająca na tym, iż deklarowany i definiowany w pewnym bloku (np. podprogramie, instrukcja blokowej itp.) obiekt lokalny (np. stała, zmienna, podprogram itp.), o nazwie (identyfikatorze) identycznym z pewnym obiektem zewnętrznym (globalnym), staje się w tym bloku widoczny i wszystkie odwołania występujące w kodzie źródłowym realizowane za pomocą wybranej nazwy w obrębie tego bloku, są kierowane do obiektu lokalnego (element przesłaniający), natomiast obiekt zewnętrzny staje się w danym bloku niewidoczny, tzn. nie można się do niego odwołać wprost, za pomocą jego nazwy (element przesłaniany). Można się do obiektu globalnego odwołać jedynie za pomocą innych konstrukcji językowych, o ile są w danym języku programowania dostępne, takich jak wskaźniki, selekcje, przemianowania, nakładanie zmiennych, itp. Nowo zdefiniowany obiekt lokalny przesłaniający element zewnętrzny, może mieć całkowicie inne znaczenie i atrybuty – jest całkowicie nowym obiektem programu istniejącym niezależnie i w sposób niezwiązany z wcześniej utworzonym obiektem zewnętrznym. Charakterystyczną cechą elementów przesłaniających jest to, że ich czas istnienia jest krótszy niż elementu przesłanianego (pewnym wyjątkiem są elementy statyczne, np. zmienna statyczna).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłanie

posłać łóżko, tapczan na nowo, w inny sposób

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłać.

(1.2) główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przesłanka

1. okoliczność mająca znaczenie dla postępowania sądowego;
2. wiadomość, na której może opierać się wnioskowanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

(1.2) punkt wyjścia wnioskowania

Przesłanka – zdanie logiczne, będące podstawowym elementem procesu poznania, oznaczające odniesienie, na podstawie którego uznaje się inne zdania za prawdziwe, w ramach rozpoczętego procesu wnioskowania. Termin ten określa także zdania prawdziwe, będące wynikiem procesu wnioskowania, zakończonego wnioskiem lub konkluzją. Przesłanki mogą być wyraźne lub jedynie entymematyczne, zatrzymane w umyśle (gr. en thymo). Wnioskowania nawiązują często do stosunku wynikania między zdaniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesławice

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 3

- Przesławice – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. grudziądzkim, w gminie Łasin
- Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Miechów
- Przesławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Koniusza

#### Źródła:

Wikipedia

# Przęsło

1. część konstrukcji między dwoma sąsiednimi podporami;
2. element sklepienia oddzielony żebrami lub gurtami;
3. w kolejnictwie: odcinek toru kolejowego między dwoma złączami szyn

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bud. fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

(1.2) kolej. odcinek toru kolejowego między dwoma kolejnymi złączami szyn

(1.3) fragment płotu zawierający się między dwoma słupkami

Przęsło – element budowlany o kilku zastosowaniach:

- konstrukcyjny element łączący dwie podpory (ściany, słupy, filary)
- przęsło mostu, wiaduktu
- część sklepienia lub stropu
- element podziału pionowego ściany uzyskany przez rytmiczne ustawienie okien, pilastrów, kolumn itp.
- w ogrodzeniach – powtarzalny, najczęściej przygotowany w wytwórni, segment mocowany do słupków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłodki

1. bardzo słodki;
2. śliczny, ładnie wyglądający;
3. wdzięczny, przemiły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesłodzić

czasownik

(1.1) dodać za dużo cukru

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesłona

1. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości wpadającego światła do aparatu; przysłona, diafragma;
2. coś, co częściowo zasłania, odgradza;
3. w szachach:
a) wstawienie bierki (własnej lub przeciwnika) między figurę przeciwnika a bronioną przez nią bierkę lub pole;
b) bierka w takiej pozycji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzecz, która coś przesłania

(1.2) opt. fot. zob. przysłona.

Przysłona fotograficzna – część obiektywu regulująca wielkość otworu na drodze strumienia światła. Stosowana najczęściej w obiektywach fotograficznych i obiektywach kamer filmowych. Zwykle ma postać nachodzących na siebie metalowych listków. Liczba listków przysłony i ich kształt oraz stopień otwarcia przysłony mają wpływ na kształt bokeh.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłonecznić

rzadko: zbytnio nasłonecznić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesłoneczniony

rzadko: zbytnio nasłonecznić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesłonięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność pokrywania czego

Nazalizacja – w najszerszym znaczeniu unosowienie, czyli przyjęcie przez głoskę cech nosowości, na przykład w otoczeniu innych głosek nosowych (zob. asymilacja fonetyczna).

W węższym znaczeniu jest to tzw. przesłonięcie (irl. uru) – regularna wymiana spółgłosek na początku wyrazu, charakterystyczna zwłaszcza dla języków celtyckich, zachodząca w określonych warunkach syntaktycznych i morfologicznych. W językach irlandzkim i szkockim wprowadzenia jej wymagają na przykład niektóre stojące przed rzeczownikiem przyimki, liczebniki oraz rodzajnik określony.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłonka

zdrobnienie od: przesłona

#### Źródła:

SJP.pl

# Przęsłowy

→ przęsło

Patrz:przęsło

#### Źródła:

SJP.pl

# Przesłuch

zakłócenie występujące przy przesyłaniu sygnałów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. zakłócenie przy teletransmisji;

(1.2) daw. przesłuchiwanie, wypytywanie; indagacja

Przesłuch – zakłócenie występujące przy przesyłaniu sygnałów, nie tylko fonicznych, od których pochodzi jego nazwa (np. w telefonii, radiofonii), rodzaj przeniku. Polega na pojawianiu się sygnału wysłanego jednym torem przesyłowym w innym torze, zwykle równoległym do niego. Również nazwa parametru określającego wielkość przesłuchu (np. przesłuch −16 dB).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłuchać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przesłuchiwać)

(1.1) dokonany od|przesłuchiwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesłuchanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przesłuchać.

(1.2) praw. czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego;

(1.3) spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu

- przesłuchanie (prawo)
- casting

- Przesłuchanie – polski film z 1982 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przesłuchiwać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przesłuchać)

(1.1) wypytywać kogo w czasie śledztwa

(1.2) słuchając, sprawdzać co lub kogo

(1.3) przest. sprawdzać czyjeś wiadomości z danego zakresu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przesłuchiwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wypytywanie; indagacja

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetachać

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaskać, przetaszczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetoczyć)

(1.1) przesuwać coś tocząc, obracając, turlając

(1.2) przesuwać coś tocząc, pchając lub ciągnąc coś znajdującego się na kołach

(1.3) przepompowywać płyn

(1.4) med. wprowadzać do układu krwionośnego krew lub jej składniki

czasownik zwrotny niedokonany przetaczać się (dk. przetoczyć się)

(2.1) przesuwać się powoli tocząc się na kołach

(2.2) przen. dziać się przez jakiś czas (i skończyć)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przetak

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetacznik

roślina z rodziny trędownikowatych; weronika

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Veronica|L.|ref=tak., rodzaj roślin, współcześnie zaliczany do rodziny babkowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju przetacznik (1.1)

- przetacznik – wij
- przetacznik – rodzaj roślin z rodziny babkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetaina

miejsce na śniegu albo lodzie, w którym śnieg albo lód stopniał do samej ziemi, a utrzymuje się dookoła

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetak

rodzaj sita z dużymi otworami, służący zwykle do odsiewania, oczyszczania ziarna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ogrod. roln. rodzaj dużego okrągłego sita;

Przetak – rodzaj dużego okrągłego sita do ręcznego przesiewania. W wyniku przesiewania następuje oddzielanie od siebie obiektów o małych i większych ziarnach lub do oddzielania obiektów stałych od płynów. Ma bardzo szerokie zastosowanie, m.in. w gospodarstwie domowym, rolnictwie, ogrodnictwie oraz budownictwie. Wykonany jest najczęściej z łuba obszytego siatką metalową lub siatką z tworzywa, która spełnia funkcję sita. Dawniej sitarze sito wykonywali z końskiego włosia. W zależności od zastosowania przetaki mają różne konfiguracje średnic i oczek siatek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetańcować

przetańczyć;
1. spędzić jakiś czas na tańcach; przebalować, utańcować;
2. potocznie: spędzić dłuższy okres na balach, zabawach, rozrywkach;
3. zatańczyć jakiś taniec od początku do końca; odtańczyć, odtańcować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetańcowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetańcować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetańcowywać

przetańczać; potocznie:
1. spędzać dłuższy czas na balach, zabawach itp.;
2. tańcząc, przemieszczać się przez jakieś miejsce;
3. wydawać pieniądze w sposób nierozważny; przepuszczać, rozpuszczać, roztrwaniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetańczać

przetańcowywać;
1. spędzać dłuższy okres na balach, zabawach itp.;
2. wykonywać do końca jakiś taniec; odtańczać, odtańcowywać;
3. tańcząc, przemieszczać się przez jakieś miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetańczyć

przetańcować;
1. spędzić jakiś czas na tańcach; przebalować, utańcować;
2. potocznie: spędzić dłuższy okres na balach, zabawach, rozrywkach;
3. zatańczyć jakiś taniec od początku do końca; odtańczyć, odtańcować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetapiać

czasownik niedokonany

(1.1) przerabiać coś poprzez stopienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetarcznik

wij z gromady pareczników

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetarg

1. publiczna sprzedaż ruchomości lub nieruchomości; licytacja, aukcja;
2. konkurs ofert na wykonanie określonych usług;
3. targowanie się o jakieś ustępstwa; przetargi, targi, spory

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetargać

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaskać, przetaszczyć, przetachać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetargi

1. publiczna sprzedaż ruchomości lub nieruchomości; licytacja, aukcja;
2. konkurs ofert na wykonanie określonych usług;
3. targowanie się o jakieś ustępstwa; przetargi, targi, spory

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetargowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) ekon. praw. odnoszący się do przetargu, związany z przetargiem

(1.2) mający swoją wagę w trakcie prowadzonych rozmów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetaskać

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaszczyć, przetachać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetasowywać)

(1.1) przemieszać karty przed rozdaniem

(1.2) zmienić układ czegoś (np. drużyny)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. dokonanie tasowania, szybkiego pomieszania kart w talii

(1.2) przen. zmiana kolejności, położenia, układu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. dokonywanie tasowania, szybkiego przekładania kart

(1.2) przen. zmienianie kolejności, położenia, układu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetaszczyć

potocznie: przenieść coś z trudem, przedźwigać; przetaskać, przetachać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetchlinka

1. u roślin: otworek w tkance okrywającej wtórnej łodyg i korzeni, umożliwiający wymianę gazową;
2. u bezkręgowców: otworek w ciele prowadzący do tchawek lub płuc

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;

(1.2) ent. zool. otwór w skórze lub pancerzu umożliwiający wymianę gazową organizmu z otoczeniem;

Przetchlinka (łac. stigma, spiraculum) – otwór w nieprzepuszczalnej powłoce organizmów lądowych, umożliwiający wymianę gazową. Wyróżnia się przetchlinki zwierzęce i roślinne.

U stawonogów są to otwory w powłokach ciała (na bokach odwłoka i tułowia), przez które powietrze dostaje się do układu oddechowego – tchawek lub płucotchawek. Często przesłonięte włoskami i innymi strukturami, by zapobiec dostawaniu się zanieczyszczeń, u wielu gatunków są aktywnie zamykane szczelną zastawką (przetchlinkowy aparat zamykający), by zapobiec utracie wody z wnętrza organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetchlinkowy

→ przetchlinka

Patrz:przetchlinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetelefonować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. przekazać telefonicznie wiadomość

czasownik nieprzechodni dokonany

(2.1) pot. skontaktować się z kimś telefonicznie, zadzwonić do kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetelegrafowywać

telegrafować ponownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeteleportować

1. przenieść w inne miejsce bez zachowania ciągłości istnienia w przestrzeni;
2. w fizyce: przenieść na odległość informacje o obiektach fizycznych, pozwalające na odtworzenie obiektu w innym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeterminowywać

dawniej: terminować u majstra przez pewien czas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetęskniać

przeżywać jakiś czas w tęsknocie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetęsknić

1. spędzić jakiś czas w tęsknocie; potęsknić;
2. potocznie: przestać tęsknić po pewnym czasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetężać

rzadko: przetężać się - zbytnio wytężać się; przesilać się, forsować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetężenie

rzadko: przetężyć się - zbytnio wytężyć się; przesilić się, sforsować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetężyć

rzadko: przetężyć się - zbytnio wytężyć się; przesilić się, sforsować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeto

przestarzale: więc, zatem, toteż

spójnik

(1.1) książk. przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przetoby

spójnik "przeto" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetoczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetocznica

Przetocznica (niem. Hammer) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Skąpe.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przetoczyć

tocząc, zmienić miejsce położenia

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetaczać)

(1.1) zob. przetaczać.

czasownik zwrotny dokonany przetoczyć się (ndk. przetaczać się)

(2.1) zob. przetaczać się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przetok

1. rodzaj owrzodzenia występującego w głęboko położonych obszarach ciała; fistuła;
2. połączenie jeziora przybrzeżnego lub zalewu z morzem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetoka

1. rodzaj owrzodzenia występującego w głęboko położonych obszarach ciała; fistuła;
2. połączenie jeziora przybrzeżnego lub zalewu z morzem

Przetoka (łac. fistula) – w medycynie połączenie dwóch lub (rzadziej) więcej narządów powstające na skutek procesów patologicznych, również urazów, powikłań jatrogennych lub wykonane celowo za pomocą technik chirurgicznych.

Przetoki powstające (lub wykonane) pomiędzy narządami nazywane są przetokami wewnętrznymi, natomiast połączenia narządów wewnętrznych ze skórą nazywane są przetokami zewnętrznymi (narządowo-skórnymi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przetokowy

1. przymiotnik od: przetok;
2. przymiotnik od: przetoka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetowłosy

przymiotnik

(1.1) daw. o rozpuszczonych włosach i nie nakrytą głową

(1.2) daw. przen. dziewiczy, panieński, bo z włosami rozpuszczonymi jako oznaką panieństwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetracać

potocznie: tracić lekkomyślnie, roztrwaniać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrącanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrącać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetransferować

przenieść lub przesłać coś, np. pieniądze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetransferowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetransferować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetransliterować

zapisać jakiś tekst znakami innego pisma fonetycznego, z zachowaniem zasady odpowiedniości liter; transliterować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetransportować

czasownik dokonany

(1.1) przewieźć coś lub kogoś przy pomocy środków transportu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetransportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetransportować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrenowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrenować.

- przetrenowanie w sporcie
- przetrenowanie w statystyce

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetrwać

czasownik przechodni dokonany

(1.1) przetrzymać trudny okres, utrzymać się przy życiu

(1.2) trwając, pozostać na dłużej niż coś lub ktoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrwalnik

część organizmu u niektórych gatunków roślin i grzybów będąca organem rozmnażania wegetatywnego

Przetrwalnik, spora, cysta (gr. σπορα, tzn. nasienie) – forma spoczynkowa umożliwiająca organizmom przetrwanie niekorzystnych dla nich warunków (susza, niskie temperatury). Proces wytwarzania spor to sporulacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przetrwalny

sznur przetrwalny - twór w postaci długiego, rozgałęzionego sznura, przytwierdzający niektóre rodzaje grzybów do podłoża; ryzomorf

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrwać.

Przetrwanie (ang. The Grey) – amerykański film akcji z 2011 roku w reżyserii Joego Carnahana, zrealizowany na podstawie opowiadania Ghost Walker. Zdjęcia kręcono w Vancouver.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetrwał

drzewo z rodziny biegunecznikowatych; chiwian; ailant; ajlant; bożodrzew

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrwały

drzewo z rodziny biegunecznikowatych; chiwian; ailant; ajlant; bożodrzew

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrząsacz

Przetrząsacz – maszyna rolnicza używana przy sianokosach. Służy do przetrząsania trawy lub siana, aby w ten sposób przyśpieszyć proces suszenia. Obecnie zazwyczaj występuje jako przetrząsaczo-zgrabiarka, która w zależności od ustawień może pracować jako przetrząsacz lub jako zgrabiarka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przetrzebić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetrzebiać)

(1.1) dokonany od|przetrzebiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzeć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przecierać)

(1.1) dokonany od|przecierać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzepać

1. trzepiąc, oczyścić coś niezbyt dokładnie z kurzu, pyłu itp.;
2. potocznie: obić kogoś, dać komuś w skórę;
3. potocznie: zadać straty nieprzyjacielowi w walce;
4. potocznie: przeszukać kogoś, sprawdzić, co ktoś ma przy sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrzepanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrzepać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzepywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetrzepywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzeźwiały

ocknąć się w pewnym stopniu z zamroczenia wywołanego upiciem się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrzeźwieć

ocknąć się w pewnym stopniu z zamroczenia wywołanego upiciem się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetrzymać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetrzymywać)

(1.1) przechowywać coś w ręku przez jakiś czas

(1.2) zatrzymać kogoś lub coś dłużej niż było to zaplanowane

(1.3) zwyciężyć przeciwności losu lub wytrzymać trudny czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzymywać

czasownik niedokonany

(1.1) ująwszy, trzymać coś przez pewien czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetrzymywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dłuższe trzymanie kogoś lub czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetwarzać

1. przekształcać coś twórczo;
2. zmieniać coś, nadając inny kształt, wygląd;
3. opracować zebrane dane, informacje itp., wykorzystując technikę komputerową

czasownik przechodni niedokonany (dk. przetworzyć)

(1.1) zmieniać, nadając inne właściwości

(1.2) inform. komputerowo opracowywać zebrane dane

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przetwarzalny

możliwy do przetworzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetwarzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetwarzać.

Przetwarzanie – uporządkowany proces przekształcania (transformacji), np. energii, informacji, materii.

Określenie "przetwarzanie" może odnosić się do:

- przetwarzanie danych:
  - przetwarzanie danych georadarowych,
  - przetwarzanie danych osobowych.

  #### Źródła:

  Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetwór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zwykle lm. kulin. techn. produkt uzyskany z surowca, najczęściej spożywczego, przez przeróbkę lub dodatkową obróbkę w procesie technologicznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetwórczy

przymiotnik od: przetwórstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetwórczyni

1. wytwórczyni przetworów;
2. modyfikatorka, przerabiaczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetwornica

- przetwornica napięcia
- elektromaszynowa przetwornica częstotliwości
- elektroniczna przetwornica częstotliwości

#### Źródła:

Wikipedia

# Przetwornik

urządzenie przetwarzające jedną wielkość fizyczną w drugą

Przetwornik – urządzenie dokonujące przekształcenia danej wielkości na inną wielkość według określonej zależności i z pewną dokładnością.

Przetworniki są wykorzystywane na przykład w układach z czujnikami, dzięki czemu sygnał z czujnika, który zwykle jest słaby i trudny w przekazywaniu na odległość, zostaje przekształcony do postaci i wartości użytecznej dla dalszego procesu jego przetwarzania. Najczęściej przetworniki realizują przekształcanie wielkości fizycznych na wielkości elektryczne takie jak napięcie elektryczne lub natężenie prądu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przetwórstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przerabianie na dużą skalę surowców, zwłaszcza płodów rolnych, na gotowe produkty

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetworzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetworzyć.

Przetworzenie – jeden z terminów stosowanych m.in. w muzykologii, najbardziej w tzw. formie sonatowej, będące drugą z jej trzech części. Oznacza przekształcenie, przerobienie materiału muzycznego tzw. ekspozycji (część pierwsza), głównie tematycznego i ukazanie tych przekształceń w jak najbardziej wyrafinowanej i najbardziej kunsztownej szacie harmonicznej w drugiej części czyli przetworzeniu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetworzyć

1. przekształcić coś twórczo;
2. zmienić coś, nadając inny kształt, wygląd;
3. opracować zebrane dane, informacje itp., wykorzystując technikę komputerową

czasownik przechodni dokonany (ndk. przetwarzać)

(1.1) dokonany od|przetwarzać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przetycz

przetycz wypuklak - owad z rodziny pustoszowatych

- Przetycz – niestandaryzowana część wsi Stare Bosewo w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Przetycz Włościańska – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Przetycz-Folwark – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło
- Przetycz – stacja kolejowa na trasie linii kolejowej nr 29, we wsi Stare Bosewo, w powiecie wyszkowskim w gminie Długosiodło

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przetyczka

1. narzędzie do przetykania otworów
2. krótki pręt wciskany lub wbijany w przelotowe otwory łączonych przedmiotów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetykacz

narzędzie do udrażniania rur; przepychacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie, przyrząd służący do przepychania czegoś

Przepychacz – prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych – umywalek, zlewów, wanien, bidetów, muszli klozetowych, podłogowych kratek odpływowych, a nawet małych basenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przetyrać

potocznie: przemęczyć ciężką pracą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetłoczka

przetłoczona wytłoczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetłomaczać

dawniej: przekładać na inny język; tłumaczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetłuc

1. tłukąc coś, wstępnie rozdrobnić;
2. rzadko: tłukąc, przedziurawić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetłukiwać

tłukąc, przebijać, przedziurawiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przetłumaczalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przetłumaczalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetłumaczalny

dający się przetłumaczyć na inny język; przekładalny

przymiotnik

(1.1) możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przetłumaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wyjaśnienie, objaśnienie czegoś, przekazanie zasad działania czegoś

(1.2) przełożenie czegoś z jednego języka na drugi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetłumaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. tłumaczyć)

(1.1) dokonany od|tłumaczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetłuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przetłuszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przetłuszczony

przymiotnik

(1.1) mający na sobie nadmiar tłuszczu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeucieszny

przestarzale: bardzo ucieszny, zabawny, komiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeucztowywać

rzadko: roztrwaniać czas i pieniądze na uczty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeuczyć

przeuczyć się - osiągnąć zmęczenie umysłu i nie opanować materiału w pożądanym stopniu wskutek nazbyt intensywnej nauki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeuroczy

bardzo uroczy, przepełniony urokiem

przymiotnik

(1.1) niezwykle uroczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewabiać

dawniej: przeciągać kogoś na swoją stronę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewaga

górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewalacz

potocznie: człowiek robiący przewały, oszukujący innych; oszust, krętacz, szachraj, naciągacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewalanka

1. bójka, szarpanina;
2. niejasna sytuacja, zamieszanie

Przewalanka – osada leśna w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Czarna Białostocka. Leży przy drodze krajowej nr 8.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Marianowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewalski

nazwisko, np. Nikołaj Michajłowicz Przewalski (1839-1888), geograf rosyjski

Przewalski (f. Przewalska, pl. Przewalscy; ros. Пржевальский) – nazwisko używane w Polsce i Rosji.

Na początku lat 90. XX wieku nosiło je w Polsce 23 osoby, gł. w dawnym woj. warszawskim (17 osób).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewalutować

przeliczyć na inną walutę według określonego kursu walutowego

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewalutowywać)

(1.1) ekon. bank. określić wartość w innej walucie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewalutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekon. bank. określenie wartości w innej walucie

Przewalutowanie – zamiana zobowiązania (należności), którego wartość wyrażona jest w jednej walucie na zobowiązanie (należność) nominowane w innej walucie, według określonego kursu walutowego. Przewalutowania nie należy utożsamiać z wymianą walut. Ta ostatnia ma charakter kasowy i skutkuje przepływami finansowymi w obu walutach. Przewalutowanie może mieć natomiast charakter czysto księgowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewalutowywać

przeliczać na inną walutę według określonego kursu walutowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewarstwiać

1. zmieniać układ warstw społecznych; przegrupowywać;
2. przewarstwiać się - o składach: przenikać warstwowo jedna w drugą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewarstwić

przewarstwować;
1. zmienić układ warstw społecznych; przegrupować;
2. przewarstwić się - o składach: przeniknąć warstwowo jedna w drugą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewarstwienie

przewarstwować;
1. zmienić układ warstw społecznych; przegrupować;
2. przewarstwić się - o składach: przeniknąć warstwowo jedna w drugą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewarstwować

przewarstwić;
1. zmienić układ warstw społecznych; przegrupować;
2. przewarstwować się - o składach: przeniknąć warstwowo jedna w drugą

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewartościować

zmienić wartość czegoś, ocenić coś na nowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewartościowanie

zmienić wartość czegoś, ocenić coś na nowo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewartościować.

(1.2) zmiana w ocenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewartościowywać

zmieniać wartość czegoś, oceniać coś na nowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeważać

1. okazać się cięższym od czegoś;
2. przechylić się lub przechylić coś w dół wskutek większego ciężaru;
3. być w większości, mieć przewagę nad czymś, być ważniejszym od kogoś

czasownik

(1.1) mieć przewagę, być w przewadze, być w większości

(1.2) ważyć więcej od czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeważający

występujący w większej liczbie, ilości, masie; dominujący

przymiotnik

(1.1) będący w większej ilości lub liczbie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeważanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeważać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeważnie

przysłówek

(1.1) w przeważającej części

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeważność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. odwaga

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeważny

przymiotnik

(1.1) stpol. odważny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewał

1. potocznie: afera, oszustwo, zwykle finansowe; przewała, przewałka, przewalanka;
2. w technice: wzniesienie na dnie jakiegoś zbiornika, ułatwiające przesunięcie jego zawartości;
3. wał ziemny spiętrzający wodę, rozdzielający wody stojące lub zabezpieczający przed wylaniem; grobla, przelew wałowy;
4. dawniej:
a) przelewanie się czegoś; przelew;
b) wyłom, wyrwa, dziura

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewała

potocznie: afera, oszustwo, zwykle finansowe; przewał, przewałka, przewalanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewałęsywać

rzadko: spędzać pewien czas na wałęsaniu się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewałka

potocznie: afera, oszustwo, zwykle finansowe; przewał, przewała, przewalanka

Przewałka (biał. Прывалка, Прывалкі, Prywałka, Prywałki, ros. Привалка, Priwałka, lit. Pervalkas) – dawne miasto, obecnie wieś nad Niemnem na Białorusi w rejonie grodzieńskim obwodu grodzieńskiego. Wchodzi w skład sielsowietu Hoża (Гожа).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewałkować

1. potocznie: zająć się jakimś tematem tak szczegółowo, że został wyczerpany; wywałkować;
2. kilkukrotnie przeciągnąć wałkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewałkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewałkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewałkowywać

1. wałkując, rozpłaszczać coś;
2. powtórnie przeciągać wałkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewdziewać

1. gwarowo: zmieniać ubranie;
2. dawniej: przekłuwać, przebijać, przeszywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewędrowywać

1. wędrując, przebywać jakąś przestrzeń;
2. spędzać pewien czas na wędrowaniu, podróżowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewertowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewertować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewężek

przewężek błękitny - owad z rodziny szarańczowatych

Przewężek (Sphingonotus) – rodzaj owadów prostoskrzydłych z rodziny szarańczowatych.

Są to średnich lub dużych rozmiarów owady o smukłym, nieowłosionym ciele. Głowę ich cechuje wklęsły wierzchołek ciemienia o szerokości mniejszej niż u brodawnicy i kształcie innym niż trójkątny. Dołki ciemieniowe są niewyraźnie zaznaczone albo w ogóle nie występują. Czułki są nitkowate. Wydłużone, siodlaste, z tyłu stosunkowo płaskie przedplecze ma trójkątny tylny brzeg i niską, miejscami niewyraźną listewkę środkową podzieloną trzema bruzdami poprzecznymi. Pokrywy (tegminy) są dobrze wykształcone. Tylna para skrzydeł może mieć ciemne plamy lub przepaski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewężenie

fragment, odcinek czegoś węższy od reszty; zwężone miejsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewężyć

rzadko: przewęzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiąsło

pasmo słomy rozdzielone na dwie części i skręcone kłosami, służące zwykle do przewiązywania snopków zboża; powrósło

Powrósło (przewiąsło) – wiązka skręconych źdźbeł trawy lub zboża (wraz z kłosami, ewentualnie słomy), służący do związania snopów zboża lub luźnych, podłużnych przedmiotów (np. polana drewna, chrust). Do przewiązywania chrustu powrósło wyrabiano z kory, najczęściej wikliny.

Powrósła ze słomy żytniej wyrabiano przez skręcenie wiązki źdźbeł, z niższych roślin takich jak pszenica, pasmo słomy rozdzielano na dwie części i skręcono kłosami, otrzymując dłuższe niż pojedyncze powrósło.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewiązka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co służy do przewiązywania czegoś

(1.2) techn. poprzeczne połączenie kształtowników będących częścią ściskanego pręta kratownicy

(1.3) miejsce do zawracania między dwoma jezdniami na drodze z barierkami ochronnymi;

(1.4) archit. łącznik między budynkami poprowadzony ponad ulicą

Przewiązka – miejsce przejazdu (zawrócenia) między dwoma jezdniami na drodze ograniczonej barierkami ochronnymi wzdłuż jezdni (najczęściej z pasem zieleni). Na autostradach przewiązka jest zamknięta barierkami ochronnymi, rozmontowywanymi w nagłych przypadkach np.: spowodowanych korkami związanymi z wypadkiem, umożliwiająca zawrócenie kierującym pojazdami.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewidujący

biorący pod uwagę następstwa, przyszłość; przezorny, zapobiegliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewidywać

domyślać się co będzie

czasownik przechodni

(1.1) prognozować przyszłe zdarzenia

(1.2) praw. ekon. ujmować, uwzględniać w planach bądź w akcie prawnym

(1.3) praw. określać z góry konsekwencje, rodzaj postępowania

(1.4) określać się z góry co do swoich planów, zamiarów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewidywalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przewidywalne; cecha tych, którzy są przewidywalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewidywalny

dający się przewidzieć, domyślić

przymiotnik

(1.1) taki, który daje się przewidzieć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewidywanie

domyślać się co będzie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) domyślanie się, jaki jest najbardziej prawdopodobny tok zdarzeń w przyszłości

(1.2) to, co jest spodziewane, przewidywane jako najbardziej prawdopodobne

Przewidywanie – może dotyczyć jednego z poniższych pojęć:

- prognozowanie
- rokowanie
- antycypacja
- planowanie
- ekstrapolacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewidzenia

1. oznaczyć coś z góry; założyć, zaplanować
2. domyślić się co będzie, co może nastąpić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewidzieć

1. oznaczyć coś z góry; założyć, zaplanować
2. domyślić się co będzie, co może nastąpić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewidywać)

(1.1) dokonany od|przewidywać.

(1.2) wcześniej określić przebieg lub skutki jakiegoś zdarzenia

(1.3) praw. ekon. uwzględnić coś, ująć coś w planach bądź w akcie prawnym

(1.4) praw. określić konsekwencje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewielebniej

stopień wyższy od przysłówka: przewielebnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewielebniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przewielebny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewielebny

tytuł używany dawniej w stosunku do wyższego duchowieństwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiercać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewiercić)

(1.1) niedokonany od|przewiercić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewiercanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewiercać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewiercenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewiercić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewiercić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewiercać)

(1.1) wywiercić w czymś otwór na wylot

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewiercień

bylina pnąca z rodziny przewiertniowatych; caprifolium, kapryfolium

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewiercieniowate

lepnica przewiercieniowata - gatunek rośliny z rodziny goździkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiercieniowaty

lepnica przewiercieniowata - gatunek rośliny z rodziny goździkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiert

1. tworzenie otworu na wylot za pomocą wiertła;
2. otwór wykonany na wylot za pomocą wiertła

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiertkowate

rodzina ślimaków z rzędu dwuprzedsionkowych; dziurkowate, Fissurellidae

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiertkowaty

o cechach przewiertkowatych (rodzina ślimaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiertniowate

o cechach przewiertniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewiertniowaty

o cechach przewiertniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewierzgiwać

dawniej: przeobrażać, przekształcać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewieść

przeprowadzić kogoś przez jakiś obszar, pokazując drogę, pomagając iść

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiesić

zmienić miejsce, w którym coś się znajduje poprzez przewieszenie

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przewieszać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewieszać

zmieniać miejsce, w którym coś się znajduje poprzez przewieszanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewieszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewiesić.

Przewieszenie (przewieszka) – wybrzuszony fragment ścian skalnych. Stanowi część ściany nachyloną do poziomu pod kątem przekraczającym 90°. Może występować zarówno na otwartej ścianie, jak również w kominie, na żebrze itp.

Przewieszenia mogą powstawać na skutek podcięcia dolnej części ściany, na przykład przez działalność lodowca lub płynącej wody. Innym mechanizmem powstawania przewieszeń jest selektywne wietrzenie skały wzdłuż warstwy mało odpornej lub poziomego spękania tektonicznego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewieszka

fragment górskiej ściany skalnej o kącie nachylenia przekraczającym kąt prosty

Przewieszenie (przewieszka) – wybrzuszony fragment ścian skalnych. Stanowi część ściany nachyloną do poziomu pod kątem przekraczającym 90°. Może występować zarówno na otwartej ścianie, jak również w kominie, na żebrze itp.

Przewieszenia mogą powstawać na skutek podcięcia dolnej części ściany, na przykład przez działalność lodowca lub płynącej wody. Innym mechanizmem powstawania przewieszeń jest selektywne wietrzenie skały wzdłuż warstwy mało odpornej lub poziomego spękania tektonicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewietrznik

otwór umożliwiający dopływ powietrza do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewać

o wietrze: wiejąc, przenikać przez coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewka

dawniej: przewiew

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewnia

pomieszczenie przylegające do hali ubojowej w rzeźni, służące do wstępnego ochłodzenia, odparowania i osuszenia tusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewniej

stopień wyższy od przysłówka: przewiewnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przewiewny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewnik

dawniej:
1. przewietrznik;
2. wentylator

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiewny

przymiotnik

(1.1) o luźnej strukturze, przepuszczający powietrze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewięź

wieś w Polsce

- Przewięź – część miasta oraz ulica w mieście Augustów
- Przewięź – osada w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Płaska

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewieźć

przetransportować kogoś lub coś z jednego miejsca na drugie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewozić)

(1.1) dokonany od|przewozić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewijać

1. owijać coś na nowo, kolejny raz;
2. odwijać coś, np. taśmę, wełnę, z jednej szpuli, cewki i nawijać na inną szpulę, cewkę itp.;
3. zmieniać pieluszki dziecku;
4. w informatyce: przeciągać zawartość okna programu komputerowego, używając tzw. paska przewijania;
5. w obróbce plastycznej: dokonywać przetłoczenia naczynia z blachy lub tworzyw sztucznych, powodując, że ich powierzchnia zewnętrzna staje się powierzchnią wewnętrzną;
6. przewijać się:
a) potocznie: przechodzić, przejeżdżać, przelatywać, przepływać przez jakieś miejsce tam i z powrotem;
b) przenośnie o wielu osobach: znajdować się gdzieś przez jakiś czas, pojawiać się i znikać;
c) przedostawać się przez coś w zręczny, zwinny sposób, omijając przeszkody;
d) przenośnie: pojawiać się gdzieś co jakiś czas; powtarzać się, powracać;
e) występować co jakiś czas w różnych miejscach, wśród czegoś; przeplatać się;
f) o taśmie, lince itp.: nawijać się na szpulę

czasownik

(1.1) odwijać z jednej szpuli i nawijać na drugą

(1.2) ponownie owijać czymś innym niż przedtem

(1.3) przemienić kształt i ułożenie naczynia ubrania tak, by strona wewnętrzna stała się zewnętrzną

(1.4) zmieniać pieluchę dziecku

(1.5) inform. o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment

czasownik zwrotny przewijać się

(2.1) być odwijanym z jednej szpuli i nawijanym na drugą

(2.2) pojawiać się gdzieś co jakiś czas

(2.3) przechodzić, przejeżdżać, przepływać, przelatywać przez jakieś miejsce; znajdować się w jakimś miejscu na jakiś czas i znikać (zwykle o dużej ilości czegoś)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewijaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przewijak

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewijak

mebel ułatwiający zmianę pieluszek dzieciom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mebel służący do zmiany pieluchy u dziecka

(1.2) pot. środ. inform. stacja pamięci taśmowej

Przewijak – specjalny mebel, konstrukcja lub podkładka ułatwiająca zmianę pieluszki u dziecka. Zwykle ma kształt czworoboku z miękkim wsadem zabezpieczonym wodoszczelnym materiałem. Boki powierzchni roboczej, na której umieszcza się dziecko, są zwykle podwyższone, co ma na celu ochronę dziecka przed niekontrolowanymi zmianami położenia i upadkiem ze znacznej wysokości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewijać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewijarnia

dział fabryki włókienniczej, w którym odbywa się przewijanie przędzy; cewiarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewina

grzech, występek, przewinienie, wykroczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. niecny uczynek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewinąć

1. owinąć coś na nowo, kolejny raz;
2. odwinąć coś, np. taśmę, wełnę, z jednej szpuli, cewki i nawinąć na inną szpulę, cewkę itp.;
3. zmienić pieluszki dziecku;
4. w informatyce: przeciągnąć zawartość okna programu komputerowego, używając tzw. paska przewijania;
5. w obróbce plastycznej: dokonać przetłoczenia naczynia z blachy lub tworzyw sztucznych, powodując, że ich powierzchnia zewnętrzna staje się powierzchnią wewnętrzną;
6. przewinąć się:
a) potocznie: przejść, przejechać przelecieć, przepłynąć przez jakieś miejsce tam i z powrotem;
b) przenośnie o wielu osobach: pobyć gdzieś przez jakiś czas, pojawić się i zniknąć;
c) przedostać się przez coś w zręczny, zwinny sposób, omijając przeszkody;
d) przenośnie: pojawić się gdzieś co jakiś czas; powtórzyć się, powrócić;
e) wystąpić co jakiś czas w różnych miejscach, wśród czegoś; przepleść się;
f) o taśmie, lince itp.: nawinąć się na szpulę

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przewijać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewinięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewinąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewinienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) błąd, występek; złe, niewłaściwe zachowanie; złamanie obowiązujących zasad

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewiosłować

wiosłując, pokonać jakąś trasę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiosłowywać

spędzać pewien czas na wiosłowaniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewisły

dawniej: przewieszony

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewiwatowywać

dawniej: spędzać pewien czas na wznoszeniu wiwatów i toastów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewlekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewlekać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewlekany

przymiotnik

(1.1) elektron. przeznaczony do montażu przewlekanego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewlekłość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha przeciągania się w czasie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewlekły

1. trwający zbyt długo;
2. o chorobie: mający długotrwały przebieg

przymiotnik

(1.1) książk. trwający długo, ciągnący się, przewlekający się za długo

(1.2) med. o chorobie: mający długotrwały przebieg

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewlyczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zmiana bielizny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewód

1. rura lub kanał w urządzeniach wentylacyjnych albo wodociągowych;
2. element obwodu elektrycznego, po którym przepływa energia elektryczna;
3. w prawie: zespół czynności zmierzających do osiągnięcia skutku prawnego;
4. w organizmie ludzkim, zwierzęcym lub roślinnym: kanał lub kanalik łączący narządy lub przewodzący substancje;
5. przewód doktorski, habilitacyjny - postępowanie związane z przeprowadzeniem doktoratu lub habilitacji;
6. w dawnej Polsce: przewiezienie, przeprowadzenie kogoś, czegoś, zwykle przez przewodnika; dziś żywe tylko w wyrażeniach: pod czyimś przewodem, za czyimś przewodem - pod czyimś przewodnictwem, dowództwem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektr. element obwodu służący do prowadzenia prądu;

(1.2) techn. kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów

(1.3) biol. med. narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów

(1.4) postępowanie mające na celu uzyskanie stopnia naukowego;

(1.5) praw. pot. zob. przewód sądowy.

(1.6) przest. inspirowanie, prowadzenie czegoś, kierowanie czymś, bycie przewodnikiem

Hasła z dziedziny techniki i budownictwa:

- Przewód hamulcowy
- Przewód jezdny
- Przewód lufy
- Przewody trakcyjne
- przewód wtryskowy
- Przewód elektryczny
  - Przewód ochronny
  - Przewód neutralny
  - Przewód fazowy
- Przewód odgromowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewodni

regionalnie: gruby sworzeń łączący dyszel i śnice wozu

przymiotnik

(1.1) stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania

(1.2) przewodzący komu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewodnicki

rzadkie: odnoszący się do przewodnika, właściwy przewodnikowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewodnictwo

1. zjawisko przewodzenia prądu elektrycznego lub ciepła;
2. funkcja przewodniczącego; kierowanie, zarządzanie kimś lub czymś, przewodzenie komuś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rola przewodniczenia, kierowania czymś

(1.2) turyst. ogół zajęć przewodnika turystycznego

(1.3) fiz. zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego

(1.4) biol. przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec

- przewodnictwo elektryczne
- przewodnictwo cieplne
- przewodnictwo turystyczne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewodnicząca

kobieta, która przewodniczy, kieruje obradami, dyskusją itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: przewodniczyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewodniczący

1. osoba przewodnicząca obradami, dyskusją na posiedzeniu itp.;
2. samodzielny kierownik jakiegoś zespołu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. czynny od: przewodniczyć

Przewodniczący – osoba kierująca obradami lub dyskusją na posiedzeniu; zwierzchnik grupy kierujący jej działalnością.

Osoba sprawująca rolę przewodniczącego jest zwykle wybierana lub wyznaczana przez członków grupy. Obowiązkami przewodniczącego jest kierowanie pracami grupy, dbanie o ciągłość jej prac jak i o konsensus oraz przedstawianie lub reprezentowanie stanowisk czy zadań grupy poza jej obręb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewodniczek

zdrobnienie od: przewodnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewodniczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewodniczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewodniczka

kobieta przewodnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) turyst. kobieta zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.

(1.2) kobieta, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę

(1.3) przywódczyni duchowa lub ideowa

(1.4) zool. samica przewodząca stadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewodniczyć

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewodnienie

nadmiar wody w organizmie

Przewodnienie – nadmiar wody w organizmie . Na podstawie molalności płynów ustrojowych oraz stężenia sodu można rozróżnić :

- przewodnienie izotoniczne
- przewodnienie hipotoniczne
- przewodnienie hipertoniczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewodnik

1. oprowadzacz po muzeach itp.; cicerone;
2. osoba wskazująca drogę;
3. przywódca grupy;
4. zwierzę na czele stada

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) turyst. osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.

(1.2) osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę

(1.3) przywódca duchowy lub ideowy

(1.4) opiekun służbowego psa

(1.5) harc. podstawowy stopień instruktorski w harcerstwie, oznaczany granatową podkładką pod Krzyżem Harcerskim;

(1.6) harc. instruktor posiadający stopień przewodnika (1.5)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) turyst. książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

(2.2) fiz. substancja, która przewodzi prąd elektryczny;

(2.3) fiz. substancja, która przewodzi ciepło

(2.4) bot. część pędu głównego drzewa, która znajduje się powyżej najniższego konara;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(3.1) pies, który prowadzi niepełnosprawnego

- przewodnik (botanika)
- przewodnik elektryczny
- przewodnik (publikacja)
- przewodnik (stopień harcerski)
- przewodnik turystyczny (zawód)
  - przewodnik tatrzański
  - przewodnik turystyczny górski
  - przewodnik turystyczny miejski
  - przewodnik turystyczny terenowy

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewodność

Konduktancja, przewodność elektryczna czynna – miara podatności elementu na przepływ prądu elektrycznego, odwrotność rezystancji.

Jednostką konduktancji w układzie SI jest simens (S).

Dla znanych wymiarów geometrycznych przewodnika i konduktywności materiału (miary podatności materiału na przepływ prądu), z jakiego został wykonany, jego konduktancję określa wzór:

    G=\sigma {\frac {S}{l}},

#### Źródła:

Wikipedia

# Przewodnościowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przewodnością, dotyczący przewodności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewodowice

Przewodowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Rawa Mazowiecka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przewody

1. rura lub kanał w urządzeniach wentylacyjnych albo wodociągowych;
2. element obwodu elektrycznego, po którym przepływa energia elektryczna;
3. w prawie: zespół czynności zmierzających do osiągnięcia skutku prawnego;
4. w organizmie ludzkim, zwierzęcym lub roślinnym: kanał lub kanalik łączący narządy lub przewodzący substancje;
5. przewód doktorski, habilitacyjny - postępowanie związane z przeprowadzeniem doktoratu lub habilitacji;
6. w dawnej Polsce: przewiezienie, przeprowadzenie kogoś, czegoś, zwykle przez przewodnika; dziś żywe tylko w wyrażeniach: pod czyimś przewodem, za czyimś przewodem - pod czyimś przewodnictwem, dowództwem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewodzić.

Przewodzenie ciepła – proces wymiany ciepła między ciałami o różnej temperaturze pozostającymi ze sobą w bezpośrednim kontakcie. Polega on na przekazywaniu energii kinetycznej bezładnego ruchu cząsteczek w wyniku ich zderzeń. Proces prowadzi do wyrównania temperatury między ciałami.Przewodnictwem cieplnym nie jest przekazywanie energii w wyniku uporządkowanego (makroskopowego) ruchu cząstek.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewodzić

czasownik niedokonany

(1.1) kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie

(1.2) fiz. być przewodnikiem prądu, ciepła, drgań akustycznych

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewodzień

regionalnie: gruby sworzeń łączący dyszel i śnice wozu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewodzik

zdrobnienie od: przewód

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeworniański

→ Przeworno

Patrz:Przeworno

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeworno

wieś w Polsce

Przeworno (niem. Prieborn) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, siedziba gminy Przeworno.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeworsk

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;

Przeworsk (łac. Prevorscum, Civitas Prevorscensis, ukr. Переворськ, hebr. ‏פשבורסק‎) – miasto w Polsce, w województwie podkarpackim, siedziba powiatu przeworskiego i gminy wiejskiej Przeworsk, na Podgórzu Rzeszowskim, nad Mleczką, przy trasie międzynarodowej E40, dawna siedziba magnaterii polskiej. Jedno z najstarszych miast regionu. Za czasów I Rzeczypospolitej do powiatu przeworskiego należały miasta takie jak: Rzeszów, Łańcut, Leżajsk czy Sokołów Małopolski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeworski

przymiotnik od: Przeworsk

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Przeworska, związany z Przeworskiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeworszczanin

mieszkaniec Przeworska (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeworszczanka

mieszkanka Przeworska (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoski

przymiotnik od: Przewóz

Przewoski (Przeworski, Przewóski, Rutendolf-Przewoski, Trzy Krze Ruty, błędnie Rütenberg-Przewoski) – kaszubski herb szlachecki, herb własny rodziny Przewoskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewóz

1. nazwa kilku wsi w Polsce;
2. osiedle w Krakowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) transport, przewiezienie

(1.2) daw. przystań

przewóz:

- «przewiezienie kogoś lub czegoś z jednego miejsca na drugie»
- dawniej «przystań nad rzeką, jeziorem itp.»

W Polsce

- Przewóz – część miasta Kraków, w Dzielnicy XIII Podgórze
- Przewóz – część miasta Stary Sącz
- Przewóz – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Piotrków Kujawski
- Przewóz – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Bojadła
- Przewóz – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Przewóz
- Przewóz – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Ręczno
- Przewóz – przysiółek wsi Spytkowice w woj. małopolskim, w pow. wadowickim w gminie Spytkowice
- Przewóz – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Maciejowice
- Przewóz – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Kozienice
- Przewóz – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Sieciechów
- Przewóz – wieś w woj. opolskim, w pow. kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Cisek
- Przewóz – część wsi Babice w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Krzywcza
- Przewóz – część wsi Suchorzów w woj. podkarpackim, w pow. tarnobrzeskim, w gminie Baranów Sandomierski
- Przewóz – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Studzienice
- Przewóz – wieś w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Chmielno
- Przewóz – część wsi Mielnica Duża w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Skulsk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostarczanie do miejsca przeznaczenia, wioząc kogoś lub coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewozić

czasownik niedokonany (dk. przewieźć)

(1.1) wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewoźniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoźnictwo

działalność polegająca na przewożeniu towarów lub osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoźniczka

→ przewoźnik; spedytorka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoźniczy

→ przewoźnik

Patrz:przewoźnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoźnik

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek trudniący się przewozem

(1.2) przedsiębiorstwo trudniące się przewozem

Przewoźnik – osoba fizyczna lub prawna oferująca ogółowi społeczeństwa transport w ramach usług regularnych lub okazjonalnych.

W Polsce to przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób na podstawie potwierdzenia zgłoszenia przewozu, a w transporcie kolejowym – na podstawie decyzji o przyznaniu otwartego dostępu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewozówka

środowiskowo: wózek szpitalny do przewożenia chorych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewoływać

środowiskowo: przetrzymywać negatyw zbyt długo w wywoływaczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewracać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewrócić)

(1.1) powodować upadek czegoś

(1.2) obracać na drugą stronę

(1.3) pot. rozrzucać podczas przeszukiwania

czasownik zwrotny niedokonany przewracać się (dk. przewrócić się)

(2.1) upadać

(2.2) leżąc, przekręcać się na drugi bok

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewracacz

mechaniczne urządzenie w suszarniach służące do przesuwania przerabianego surowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewracanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewracać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewracanka

potocznie:
1. gra, zabawa oparta na przewracaniu czegoś;
2. rodzaj zabawki dziecięcej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrażliwić

przeczulić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym, przeczulonym;
2. przewrażliwić się - stać się nadmiernie wrażliwym, przeczulonym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrażliwienie

przeczulić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym, przeczulonym;
2. przewrażliwić się - stać się nadmiernie wrażliwym, przeczulonym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewrażliwiony

przeczulić;
1. uczynić nadmiernie wrażliwym, przeczulonym;
2. przewrażliwić się - stać się nadmiernie wrażliwym, przeczulonym

przymiotnik

(1.1) książk. nadmiernie wrażliwy, łatwo ulegający emocjom, przeczulony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewrócić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewracać)

(1.1) dokonany od|przewracać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewrocki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrót

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot

(1.2) polit. nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska

(1.3) lotn. figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym

(1.4) sport. ćwiczenie gimnastyczne polegające na wykonaniu szybkiego obrotu ciała o 360° w płaszczyźnie pionowej

(1.5) muz. zob. przewrót interwału.

(1.6) muz. zob. przewrót akordu.

- Zamach stanu
- Rewolucja
- Przewrót majowy – zamach stanu dokonany przez Józefa Piłsudskiego 12 maja – 14 maja 1926
- Przewrót – powieść Romana Dmowskiego z 1934 roku
- przewrót w muzyce
- przewrót przemysłowy
- ranwers (przewrót) – figura akrobacji lotniczej

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewrotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

(1.2) mikol. nazwa systematyczna|Disciseda|Czern.|ref=tak., rodzaj grzyba z rodziny pieczarkowatych;

- przewrotka (rzadziej przerzutka bądź nożyce) – rodzaj widowiskowego zagrania w piłce nożnej.
- przewrotka (Disciseda) – rodzaj grzyba z rodziny pieczarkowatych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przewrotnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przewrotny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewrotniej

stopień wyższy od przysłówka: przewrotnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przewrotny; bardziej przewrotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrotnik

potocznie, rzadko: osoba postępująca fałszywie, obłudnie, której zachowania są dwuznaczne; krętacz, obłudnik, hipokryta, dwulicowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewrotność

1. bycie zakłamanym, obłudnym, podstępnym; fałszywość, dwulicowość, obłuda, hipokryzja;
2. postępek nacechowany fałszem, obłudą, chytrością; podstęp;
3. przenośnie: bycie zaskakującym, zwodniczym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha kogoś, kto zachowuje się chytrze, przewrotnie, podstępnie i fałszywie

(1.2) postępek przewrotny, nacechowany fałszem, obłudą, chytrością; podstęp

(1.3) przen. bycie przewrotnym, zaskakującym, zwodniczym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewrotny

1. cechujący się fałszem, zakłamaniem, obłudą, posługujący się podstępem i wykrętami; podstępny, wykrętny;
2. przenośnie: ukrywający prawdziwe oblicze, np. przewrotny tytuł książki; zwodniczy, zaskakujący

przymiotnik

(1.1) odznaczający się fałszem, obłudą

(1.2) działający lub zrobiony na opak

(1.3) skrywający prawdziwe cechy

(1.4) daw. taki, którego celem jest przewrót

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przewróżać

dawniej: wróżąc, przepowiadać coś komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewyborny

doskonały, świetny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewyrazować

dawniej: użyć w nadmiarze nowych wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewyższać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przewyższyć)

(1.1) być wyższym od kogoś lub czegoś

(1.2) mieć większą liczbę czegoś

(1.3) prześcigać kogoś, być lepszym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewyższanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przewyższać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewyższenie

- przewyższenie (cecha wykresu) – użycie tej samej jednostki w różnych skal na poszczególnych osiach
- przewyższenie (orientacja sportowa)
- przewyższenie (różnica wysokości)

#### Źródła:

Wikipedia

# Przewyższyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przewyższać)

(1.1) dokonany od|przewyższać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przewzinać

dawniej: przyswajać, zapożyczać, przejmować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewłaszczać

przenosić prawo własności nieruchomości na inną osobę lub instytucję

#### Źródła:

SJP.pl

# Przewłocki

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Henryk M. Przewłocki – elektronik, współtwórca polskiego przemysłu półprzewodnikowego
- Jan Przewłocki – polski historyk
- Janusz Przewłocki – polski inżynier, nauczyciel, wydawca, kolekcjoner i bibliofil, działacz opozycji demokratycznej
- Józef Przewłocki – ziemianin, rotmistrz Wojska Polskiego
- Klemens Przewłocki – polski działacz niepodległościowy
- Konstanty Przewłocki – polski ziemianin, działacz gospodarczy i deputowany do Rady Państwa Imperium Rosyjskiego
- Marian Przewłocki – generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej
- Paweł Przewłocki – polski działacz społeczny
- Stefan Przewłocki – polski specjalista w dziedzinie geodezji i kartografii
- Walerian Przewłocki – polski działacz niepodległościowy i społeczny, przełożony generalny Zgromadzenia Zmartwychwstańców

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przewłoka

miejsce na dziale wodnym którędy przeciągano łodzie z systemu jednej rzeki do systemu drugiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. zwłoka

- przewłoka (Smyrnium) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych

W Polsce

- Przewłoka – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Parczew
- Przewłoka – wieś w woj. lubelskim, w pow. tomaszowskim, w gminie Jarczów
- Przewłoka – osada leśna w woj. podlaskim w pow. hajnowskim, w gminie Białowieża
- Przewłoka – wieś w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Ustka
- Przewłoka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Łoniów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przez

poprzez; z powodu, ze względu na

przyimek, służący do określania…

(1.1) …drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

(1.2) …narzędzia użytego do wykonania czynności

(1.3) …wykonawcy czynności w formach strony biernej

(1.4) …przyczyny wykonania czynności

(1.5) …czasu trwania czynności

(1.6) …operacji dzielenia (w matematyce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezabawny

przymiotnik

(1.1) nadzwyczaj, niezwykle, bardzo zabawny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżąć

zżąć pewną ilość zboża, trawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżarty

przymiotnik

(1.1) pot. zbyt najedzony

(1.2) pot. za bardzo opanowany przez co

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżarzenie

dawniej: przepalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżarzyć

dawniej: przepalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezchlebie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice;

Przezchlebie (od 10 marca 1947; od 27 listopada 1945 do 10 stycznia 1947 Bezchlebie, od 10 stycznia 1947 do 10 marca 1947 Brzezchlebie; niem. Preschlebie) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice.

We wsi był przystanek kolejowy Przezchlebie.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przezczaszkowy

taki, który wykonuje się przez czaszkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeździecki

nazwisko

Przeździecki (Przeździecka, Przeździeccy), Przezdziecki (Przezdziecka, Przezdzieccy), (biał.) Пшаздзецкі, (ros.) Пшездецкий:

- Aleksander Narcyz Przeździecki (1814–1871) – historyk mediewista
- Alojzy Przeździecki (1886–1945) – podpułkownik WP
- Andrzej Przeździecki (1926–2011) – szermierz
- Antoni Tadeusz Przezdziecki (1718–1772) – podkanclerzy litewski
- Henryk Przeździecki (1909-1977) – hokeista i piłkarz
- Henryk Przeździecki (1873-1939) – biskup podlaski i siedlecki
- Jerzy Przeździecki (1927–) – prozaik, scenarzysta filmowy
- Karol Dominik Przeździecki (1782–1832) – arystokrata, pułkownik WP
- Rajnold Przezdziecki (1884–1955) – polski dyplomata i historyk, od 1913 hrabia
- Stefan Przezdziecki (1879–1932) – dyplomata
- Wacław Jan Przeździecki (1883–1964) – generał brygady WP
- Wacław Przeździecki (1907–1979) – piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeze

przyimek

(1.1) forma oboczna przyimka → przez

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżeglować

żeglując, pokonać pewną przestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżegnać

1. zrobić ręką lub czymś trzymanym w ręku znak krzyża nad kimś lub nad czymś w celu błogosławieństwa;
2. przeżegnać się - zrobić ręką znak krzyża na sobie

czasownik przechodni dokonany (ndk. żegnać)

(1.1) rel. uczynić nad kimś lub nad czymś znak krzyża

czasownik zwrotny dokonany przeżegnać się (ndk. żegnać się)

(2.1) rel. uczynić nad sobą znak krzyża

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezeń

przez niego

forma ściągnięta

(1.1) książk. przez niego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeżeranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeżerać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeziębienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

(1.2) odczasownikowy od|przeziębić.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeziębiony

chory na skutek przeziębienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeziębnąć

bardzo zziębnąć, zmarznąć; przemarznąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeziębły

bardzo zziębnąć, zmarznąć; przemarznąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezierka

człon rodzajowy niektórych motyli z rodziny wachlarzykowatych, np. przezierka pokrzywianka, przezierka prosowianka

- przezierka – człon rodzajowy polskich nazw zwyczajowych niektórych motyli z rodziny wachlarzykowatych:
  - przezierka hebdzianka (Anania coronata)
  - przezierka pokrzywianka (Anania hortulata)
  - przezierka lancetniczka (Anania lancealis)
  - przezierka ostrożenianka (Anania perlucidalis)
  - przezierka nawłociówka (Anania terrealis)
  - przezierka dziewannówka (Anania verbascalis)
  - przezierka rdzawianka (Ecpyrrhorrhoe rubiginalis)
  - przezierka byliczanka (Loxostege sticticalis)
  - przezierka murawowa (Loxostege turbidalis)
  - przezierka prosowianka (Ostrinia nubilalis)
  - przezierka bagienka (Ostrinia palustralis)
  - przezierka szklarka (Paratalanta hyanalis)
  - przezierka blada (Sitochroa palealis)
  - przezierka szybianka (Sitochroa verticalis)
  - przezierka wielokątka (Uresiphita gilvata)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Przeziernik

1. przyrząd zwiększający dokładność celowania; diopter
2. motyl z rodziny o tej samej nazwie
3. niewielki otwór w drzwiach, bramie itp., służący do wyglądania; wizjer; judasz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki otwór do wyglądania

- przeziernik – część m.in. astrokompasu
- przeziernik – krata przesłaniająca nadświetle
- przeziernik – element celownika przeziernikowego stosowanego w broni palnej
- przeziernikowate – rodzina motyli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeziernikowate

rodzina motyli podobnych do os, średniej wielkości, o ciele zwykle z żółtymi paskami i przezroczystych skrzydłach na brzegach pokrytych łuskami

Przeziernikowate (Sesiidae syn. Aegeriidae) – rodzina motyli obejmująca około 1000 gatunków.

Skrzydła przezroczyste, ciało zwykle z żółtymi paskami, często jaskrawymi. Z wyglądu są podobne do os i potrafią naśladować wydawane przez nie w czasie lotu odgłosy. Gąsienice niektórych gatunków są szkodnikami roślin uprawnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeziernikowaty

o cechach przeziernikowatych (rodzina motyli)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezimować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) spędzić gdzieś zimę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezimowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przezimować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezlisz

przysłówek

(1.1) stpol. bez liku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezmark

W Polsce

- Przezmark – wieś w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
- Przezmark – osada w woj. pomorskim, w pow. sztumskim, w gminie Stary Dzierzgoń
- Przezmark – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. elbląskim, w gminie Elbląg

- Przezmark – gromada w powiecie elbląskim
- Przezmark – gromada w powiecie morąskim

Zobacz też

- Zamek krzyżacki w Przezmarku

#### Źródła:

Wikipedia

# Przezmian

dawna prosta waga przesuwnikowa o stałym odważniku; waga rzymska, bezmian

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezmianka

wyrostek na ciele niektórych owadów, będący pozostałością zredukowanego skrzydła

Przezmianki, haltery (łac. halteres) – zredukowana para skrzydeł występujących na zatułowiu muchówek (Diptera) i śródtułowiu samców wachlarzoskrzydłych (Strepsiptera).

Składają się z nasady, nóżki i główki. Pełnią między innymi rolę narządów zmysłu – informują o położeniu ciała, działają jako stymulator lotu. Przezmianki mają zazwyczaj kształt kolbek osadzonych na cienkich trzonkach, bywają też przezmianki łuskowate. Są wypełnione hemolimfą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeźmierowo

Przeźmierowo – wieś sołecka położona w zachodniej Polsce, leży w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne. Przez Przeźmierowo przebiega droga krajowa nr 92. Ze wschodu przylega do wsi teren Portu lotniczego Poznań-Ławica, a od zachodu do lasku przeźmierowskiego. Miejscowość zalicza się do aglomeracji poznańskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeznaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeznaczyć)

(1.1) określać cel

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeznaczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeznaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeznaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cel, dla którego służy dana rzecz

(1.2) nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

(1.3) odczasownikowy od|przeznaczyć.

Przeznaczenie – los, dola, fatum, fortuna; to co powiedziane, przepowiedziane, zarządzone przez bogów; nieuchronna przyszłość. Z definicji jest tylko jedno przeznaczenie (przyszłość) i nie może być ono zmienione.

Według koncepcji przeznaczenia losy człowieka są z góry określone (zobacz: predeterminizm, kismet). Takie postawienie sprawy działało jednak deprymująco. Dlatego próbowano poznać przyszłość (zobacz: wróżby, astrologia, horoskop, jasnowidzenie, prorokowanie, Yijing), a następnie na nią wpływać: poprzez uczynki podporządkowane regułom uznawanym za sposób polepszenia losu lub za pomocą magii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeznaczona

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: przeznaczyć

(1.2) o kobietach: będąca czyimś przeznaczeniem

forma przymiotnika.

(2.1) rodzaj żeński: zob. przeznaczony.

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) przen. osoba, w której upatruje się przyszłą żonę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeznaczony

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy bierny od: przeznaczyć

(1.2) o człowieku, ludziach: będący czyimś przeznaczeniem

przymiotnik

(2.1) taki, który musi się stać

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) przen. książk. osoba, w której upatruje się przyszłego partnera

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeznaczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przeznaczać)

(1.1) dokonany od|przeznaczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeznakować

zmienić znak drogowy lub logo w danym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezodbytniczo

→ przezodbytniczy

Patrz:przezodbytniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezodbytniczy

taki, który wykonuje się przez odbytnicę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezorna

kobieta przezorna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która jest rozważna, zapobiegliwa

forma przymiotnika.

(2.1) M. i W. lp. ż. od: przezorny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezornie

przysłówek

(1.1) w sposób przezorny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezorniej

stopień wyższy od przysłówka: przezornie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezorniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przezorny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezorność

zdolność przewidywania, ostrożność, zapobiegliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bycie przezornym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezorny

1. przewidujący następstwa, zważający na przyszłość; ostrożny, czujny, przenikliwy, baczny;
2. wynikający z takiego postępowania, np. przezorna rada

przymiotnik

(1.1) rozważny, przewidujący konsekwencje

(1.2) stpol. przezroczysty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś przezorny (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezotrzewnowy

taki, który wykonuje się przez otrzewną

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżółknąć

stać się zupełnie żółtym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżółkły

stać się zupełnie żółtym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezpiecznie

przysłówek

(1.1) daw. bezpiecznie, spokojnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezpochwowo

→ przezpochwowy

Patrz:przezpochwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezpochwowy

taki, który wykonuje się przez pochwę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezprzełykowy

taki, który wykonuje się przez przełyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezrocze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. przezrocze.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeźroczka

rodzaj ryb okoniokształtnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezroczyściej

stopień wyższy od przysłówków: przezroczysto, przezroczyście

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezroczystobiały

biały przepuszczający światło; przeźroczystobiały

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezroczystość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest przezroczyste

Przezroczystość – zdolność materiału, ośrodka do przewodzenia (transmitancji) światła.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przezroczystszy

stopień wyższy od przymiotnika: przezroczysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezroczysty

1. przepuszczający promienie świetlne; przejrzysty; ażurowy;
2. umożliwiający wgląd otoczenia za sobą; transparentny

przymiotnik

(1.1) inaczej → przezroczysty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeźrotka

przeźrotka szklista - gatunek ślimaka płucodysznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezskórny

taki, który wykonuje się przez skórę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezuć

dawniej: zmienić ubranie, przebrać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeżuwać

gryźć, żuć długo i dokładnie, rozdrabniać zębami

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeżuć)

(1.1) fizj. żując, rozdrabniać pokarm zębami

(1.2) fizj. zool. żuć powtórnie połknięty wcześniej pokarm

(1.3) przen. rozmyślać wielokrotnie na ten sam temat; przeżywać coś w sobie nieustannie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przeżuwacz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżuwacze

Przeżuwacze (Ruminantia) – podrząd ssaków z rzędu Cetartiodactyla. Są to ssaki o stosunkowo wysokich kończynach, gęstym futrze i czaszce uzbrojonej (z wyjątkiem kanczyli) w rogi lub poroże. Dawniej do przeżuwaczy zaliczano też wielbłądowate. Przeżuwacze są roślinożerne, a ponieważ połykają pokarm słabo pogryziony, ulega on później przeżuciu, w chwilach, gdy zwierzęta się nie pasą. W żołądkach przeżuwaczy występują mikroorganizmy symbiotyczne trawiące błonnik. Żołądek u większości gatunków składa się z czterech komór (żwacz, czepiec, księgi i trawieniec).

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeżuwanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeżuwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezwisko

dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

Przezwisko – rodzaj pseudonimu stosowanego do określenia lub identyfikacji danej osoby. Przezwisko z reguły ma charakter obraźliwy. Przezwisko bez obraźliwego wydźwięku to pseudonim (lub ksywa), w internecie używa się także określeń login lub nick.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przezwyciężać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przezwyciężyć)

(1.1) pokonywać coś z wysiłkiem

czasownik zwrotny niedokonany przezwyciężać się (dk. przezwyciężyć się)

(2.1) opanowywać siłą woli własne uczucia, zachowania

#### Źródła:

Wiktionary

# Przezwyciężalny

dający się przezwyciężyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezwyciężyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przezwyciężać)

(1.1) dokonany od|przezwyciężać.

czasownik zwrotny dokonany przezwyciężyć się (ndk. przezwyciężać się)

(2.1) dokonany od|przezwyciężać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżyć

czasownik dokonany (ndk. przeżywać)

(1.1) pozostać przy życiu

(1.2) doświadczyć czegoś

(1.3) żyć dłużej od kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeżyć.

(1.2) stan psychiczny powstający wskutek silnych bodźców zewnętrznych, silne wrażenie pozostawiające ślady w psychice

(1.3) pot. przeżyte wydarzenia i sytuacje będące przyczyną przeżycia (1.2)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżyciowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący stanu psychicznego związanego z doznaniem jakiej żywej emocji, silnego wrażenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżynóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przepędzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżytek

1. coś przestarzałego, nieaktualnego; anachronizm, relikt, staroć;
2. w biologii: gatunek zwierzęcia lub rośliny, należący do jednostki taksonomicznej bliskiej wyginięcia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz przestarzała, niemodna, zjawisko będące pozostałością z przeszłości

Przeżytek – kategoria wprowadzona do antropologii przez szkołę ewolucjonistyczną stanowiąca jedną z podstaw metodologicznych tej szkoły. Oznacza jakiś zwyczaj, przekonanie czy praktykę kulturową, którą trudno uzasadnić w kategoriach obecnie charakterystycznych dla danej kultury. Antropolodzy ewolucjonistyczni zakładają, że jest to niezbity dowód, że ta praktyka, przekonanie czy zwyczaj, jest pozostałością sposobu myślenia, kategorii i założeń tej kultury w odległej przeszłości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeżyty

1. będący przeżytkiem, bez znaczenia; nieaktualny, przestarzały;
2. znudzony życiem; zblazowany, zużyty

przymiotnik

(1.1) książk. nieaktualny, nie mający już znaczenia, przestarzały, będący zabytkiem

(1.2) przest. znudzony, przesycony życiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przezywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przeżyć)

(1.1) zob. przeżyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżywalność

1. zdolność trwania przy życiu;
2. stopień zdolności przeżycia wyrażony w liczbach

Krzywa przeżywalności – graficzna ilustracja statystycznych danych dotyczących liczebności populacji, jej struktury wiekowej i śmiertelności w poszczególnych klasach wiekowych. Dane są gromadzone w tabelach przeżywania, zawierających np. określone dla poszczególnych klas wartości liczby osobników dożywających do początku klasy i ich udział w całej populacji, liczbę należących do każdej klasy osobników umierających i wynikający z tych wartości współczynnik śmiertelności. Kształt krzywych przeżywalności wskazuje, jakie strategie życiowe stosują poszczególne gatunki dla przetrwania populacji w ekosystemie. Umożliwiają oszacowanie średniej długości życia osobników i wskazanie okresu występowania największej śmiertelności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeżywalny

1. o chorobie: niekoniecznie śmiertelny;
2. doznawany, doświadczalny;
3. potocznie: akceptowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przezywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeżywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeżywiczenie

Przeżywiczenie – wada drewna z grupy wad budowy, polegająca na miejscowym, nadmiernym przesyceniu żywicą drewna.

Przeżywiczenie wywołane może być uszkodzeniami mechanicznymi w sąsiedztwie spały żywczarskiej, spał wywołanych spałowaniem jeleniowatych, zabitek, lub działaniem mikroorganizmów (np. w zrakowaceniach, w odziomkowej części pnia z korzeniowcem wieloletnim). Często towarzyszy twardzicy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przeł.

skrót od: przełom

skrót

(1.1) przełożył, przełożyła, przełożyli, przełożyły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przełączać

1. rozłączając połączenie jakichś przewodów, łączyć jeden z nich z innym przewodem;
2. włączać inny program działania jakiegoś urządzenia;
3. rozmawiając z kimś, umożliwiać mu rozmowę telefoniczną z kimś innym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełączalnia

część centrali telefonicznej, w której znajduje się przełącznica główna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełączalny

dający się przełączyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełączka

architektoniczne połączenie budynków służące na ogół do komunikacji między nimi

Przełączka – forma ukształtowania terenu, niewybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego lub grani między sąsiednimi szczytami lub turniami, mała (często w sensie "płytka", czasem również w sensie "mniejsza od sąsiedniej") przełęcz. Pojęcie używane głównie w literaturze przewodnikowej i w gwarze taternickiej.

Np. Przełączka pod Zadnim Mnichem, Przełączka nad Dolinką Buczynową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przełącznica

przełącznica telefoniczna - urządzenie automatycznej centrali telefonicznej umożliwiające dogodne dołączenie doprowadzonych do centrali łączy abonenckich lub międzycentralowych; kros

Przełącznik, komutator, switch – urządzenie łączące segmenty sieci komputerowej pracujące głównie w drugiej warstwie modelu ISO/OSI (łącza danych). Jego zadaniem jest przekazywanie ramki między segmentami sieci z doborem portu przełącznika, na który jest przekazywana.

Pierwszy przełącznik ethernetowy (Kalpana Etherswitch EPS-1500) został wprowadzony przez firmę Kalpana w 1990 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przełącznik

1. przyrząd do włączenia lub wyłączenia jakiegoś urządzenie lub obwodu elektrycznego;
2. rodzaj koncentratora sieci teleinformatycznej, umożliwiający podłączenie do niej wielu urządzeń; switch

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. podzespół umożliwiający zmianę obwodu elektrycznego;

(1.2) inform. urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową

Przełącznik (ang. two-position switching device) – łącznik elektryczny przeznaczony do załączania lub wyłączania torów prądowych w jednym jednobiegunowym lub wielobiegunowym obwodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełącznikowy

przymiotnik

(1.1) związany z przełącznikiem, dotyczący przełącznika

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeładować

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przeładowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeładowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeładować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeładowczy

→ przeładowca

Patrz:przeładowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeładownia

miejsce przeznaczone do przeładowywania towarów

Nabrzeże – linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego wraz z przyległymi terenami portowymi, odpowiednio przystosowane (uzbrojone) do postoju i obsługi jednostek pływających. W żargonie marynarskim używa się też określenia keja.

Minimalne przystosowanie do postoju i obsługi to wyposażenie miejsca w polery do mocowania statków. Dodatkowo mogą być zainstalowane odbijacze, trapy, oświetlenie, przyłącza elektryczne i telefoniczne. Część nabrzeży jest wyposażona w rurociągi dostarczające na statek paliwo i wodę. Na nabrzeżach stoczniowych (remontowych) są zainstalowane dodatkowo instalacje sprężonego powietrza roboczego oraz tlenowo-acetylenowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przeładowywać

czasownik

(1.1) obciążać ładunkiem ponad miarę

(1.2) zmieniać ładunek, np. w broni palnej

(1.3) przenosić ładunek z jednego środka transportu na drugi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeładowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeładowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przeładunek

przeładowywanie towaru

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeładunkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przeładunkiem, dotyczący przeładunku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełaj

wieś w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) wieś sołecka w Świętokrzyskiem;

Przełaj – wieś sołecka w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sędziszów. Przełaj leży na styku trzech województw: świętokrzyskiego, małopolskiego (wieś Karczowice) i śląskiego (wieś Koryczany).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełajem

najkrótszą drogą, nie trzymając się wytyczonej drogi; na przełaj

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełajowiec

potocznie: zawodnik uprawiający biegi przełajowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełajówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. pot. narta do uprawiania narciarstwa przełajowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełajowy

bieg lub wyścig odbywający się w naturalnie trudnym terenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełajski

→ Przełaj

przymiotnik

(1.1) związany z Przełajem

Patrz:Przełaj

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przełam

cecha fizyczna minerałów polegająca na tym, że pod wpływem uderzenia pękają wzdłuż nieregularnej powierzchni

Przełam − w mineralogii, zdolność minerału do dzielenia się wzdłuż powierzchni nierównych, przypadkowych niezwiązanych z wewnętrzną strukturą kryształu.

Cecha ta występuje zwłaszcza w przypadku kryształów, które nie mają łupliwości i rozpadają się pod działaniem czynników mechanicznych nieprawidłowo, wzdłuż krzywych powierzchni przełamu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przełamać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przełamywać)

(1.1) dokonany od|przełamywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełamanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przełamać.

Przełamanie (ang. breakthrough) – to natarcie na broniącego się przeciwnika; jest formą natarcia, w której wojska dążą do przedarcia się poprzez jego obronę. Przez przełamanie dąży się do uchwycenia obiektów w głębi, w ten sposób naruszona zostaje spoistość obrony przeciwnika. Ma ono miejsce na wąskim odcinku obrony, wymaga ześrodkowania odpowiednich sił i środków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przeławiać

nadmiernie odławiać ryby na jakimś obszarze wodnym, powodując zmniejszenie się pogłowia ryb

#### Źródła:

SJP.pl

# Przeławicenie

warstwa skały osadowej występujaca wśród innej skały osadowej o znacznie większej miąższości

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełaz

1. miejsce przełażenia (np. w zaroślach), otwór w murze, płocie itp.;
2. mostek przerzucony w kopalni nad przenośnikami, rynnami, służący do przechodzenia

- Przełaz – grupa skał w rezerwacie przyrody Zimny Dół
- Przełaz – skała w grupie Słonecznych Skał na Wyżynie Olsztyńskiej
- Przełaz – skała w grupie Skał w Pomorzanach w Olkuszu
- Przełaz – skała w Okienniku Wielkim w Skarżycach
- Przełaz – wzgórze w Dolinie Zuberskiej w słowackich Tatrach Zachodnich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przełazek

zdrobnienie od: przełaz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełęcki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełęcz

wyraźne obniżenie grani, grzbietu pomiędzy dwoma sąsiednimi szczytami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

Przełęcz – forma ukształtowania terenu, wybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego, lub grani między sąsiednimi szczytami lub turniami. Powstaje w wyniku procesu denudacji mniej odpornych skał budujących stoki. Zazwyczaj przełęcze są najwygodniejszym miejscem do przejścia z jednej doliny do drugiej przez oddzielający je grzbiet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełom

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. nagła, zasadnicza zmiana, zwrotny moment w czymś

(1.2) książk. granica między dwoma okresami, koniec jednego i początek drugiego

(1.3) geol. odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;

(1.4) med. moment zwrotny w przebiegu ostrej choroby

(1.5) szach. manewr szachowy mający dać określoną przewagę;

Przełom – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Mniów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełomiec

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełomowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przełomowe; cecha tych, którzy są przełomowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełomowy

stanowiący przełom, moment zwrotny w przebiegu czegoś

przymiotnik jakościowy

(1.1) dotyczący przełomu, wprowadzający nagłą, zasadniczą zmianę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przełowić

nadmiernie odłowić ryby na jakimś obszarze wodnym, powodując zmniejszenie się pogłowia ryb

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełowienie

nadmiernie odłowić ryby na jakimś obszarze wodnym, powodując zmniejszenie się pogłowia ryb

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ekol. ryb. ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;

Przełowienie – nadmierna, niekontrolowana eksploatacja łowisk sprowadzająca populacje poławianych gatunków poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia. Przełowienie jest przykładem zjawiska znanego jako tragedia wspólnego pastwiska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełożenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przełożyć.

(1.2) techn. w przekładniach: stosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego

(1.3) książk. zależność, związek między czymś a czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełożeństwo

przestarzale:
1. funkcja przełożonego, sprawowanie władzy zwierzchniej; zwierzchność, zwierzchnictwo;
2. grupa przełożonych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przełożona

zwierzchniczka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kobieta wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś

forma czasownika.

(2.1) ims. od: przełożyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przełożony

urzędowo: zwierzchni, nadrzędny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś

forma czasownika.

(2.1) ims. od: przełożyć

Przełożony (inaczej zwierzchnik) – ktoś, kto ma władzę zwierzchnią, wydaje polecenia. Występuje prawie we wszystkich sferach życia społecznego i zawodowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełożyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przekładać)

(1.1) dokonany od|przekładać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełupywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przełupywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełyk

część przewodu pokarmowego łącząca jamę ustną z żołądkiem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

Przełyk (łac. oesophagus) – u bezkręgowców przedni odcinek układu pokarmowego nieposiadający mięśni lub słabo w nie zaopatrzony, a u kręgowców odcinek między gardzielą a żołądkiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przełykać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przełknąć)

(1.1) fizj. przesuwać treść z jamy ustnej w kierunku żołądka

(1.2) pospiesznie spożyć

(1.3) przen. przeżywać w milczeniu trudną sytuację

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z przełykiem, dotyczący przełyku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przełzawić

rzadko: przepoić łzami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przi

przyimek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przibadać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przywyknąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przibuzny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. krewniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Przić

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przeć, pchać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przichlastek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. podlizywacz

#### Źródła:

Wiktionary

# Przichlastować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. potakiwać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przidowek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dodatek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przidrzistować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. potakiwać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przignać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przypędzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przigniony

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przygięty

#### Źródła:

Wiktionary

# Przijónć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyjąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przijść

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przyjść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przikazować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. polecać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przikopa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rów

#### Źródła:

Wiktionary

# Przileżytość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. okazja

#### Źródła:

Wiktionary

# Przilizek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lizus

#### Źródła:

Wiktionary

# Przioblyczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ubiór

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziroda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przyroda

#### Źródła:

Wiktionary

# Przirychtować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przygotować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przirznóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. sprawić lanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziskrzyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przypalić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziskwarzić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przypiec

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przypalić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przismaczyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. doprawić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przismódnóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lekko się przypalić (o mleku)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przismudnieć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lekko się przypalić (o mleku)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przismyczyć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przywlec, przyciągnąć

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przynieść coś ciężkiego, przytaszczyć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przistoć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyłączyć się do kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przistómpić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nadepnąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przistrzignóć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyciąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przisuć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dosypać

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zasypać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przisuszyć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zootechn. przestać dawać mleko przed ocieleniem (o krowie)

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziszczypek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. rzem. łata na bucie

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziszczypić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przyciąć

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przytrzasnąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziszkwarzić

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zob. prziskwarzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziszowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Przyszowice

#### Źródła:

Wiktionary

# Prziszpanować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. naciągnąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przituplikować

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. potwierdzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przoć

czasownik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kochać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przociel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. krewny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przocielstwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pokrewieństwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przociyl

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. krewny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przód

frontowa część czegoś (np. ubrania)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część frontowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przodek

przedstawiciel rodziny lub plemienia dający początek dalszym pokoleniom; protoplasta, antenat, antecesor, dziad, pradziad

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, od kogo ktoś pochodzi

(1.2) biol. organizm poprzedzający genetycznie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. przód czegoś, początek

(2.2) mat. inform. węzeł drzewa, leżący na ścieżce z korzenia do danego węzła i będący bliżej korzenia

(2.3) górn. główne miejsce wydobywania węgla, aktywny koniec tunelu

(2.4) choreogr. taniec biskupiański

(2.5) wojsk. jednoosiowy pojazd, przede wszystkim konny, służący do ułatwienia holowania dział

(2.6) archit. hist. budynek postawiony od frontu, przy ulicy, na parceli w zwartej zabudowie miejskiej

- przodek – w genealogii osoba, od której ktoś pochodzi (por. potomek)
- przodek – istota, której geny miały wpływ na genom innej rozpatrywanej istoty (zob. rozmnażanie)
- przodek – w matematyce i informatyce – węzeł drzewa, leżący na ścieżce z korzenia do danego węzła i będący bliżej korzenia
- przodek – główne miejsce wydobywania węgla, aktywny koniec tunelu
- przodek – taniec biskupiański
- przodek – jednoosiowy pojazd, przede wszystkim konny, służący do ułatwienia holowania dział

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przodem

przed innymi, poprzedzając, wyprzedzając innych; na czele, na przedzie, na przodzie (rzadko)

przysłówek odrzeczownikowy sposobu

(1.1) dynamicznie: przed innymi; wyprzedzając resztę

(1.2) statycznie: przed resztą; poprzedzając innych

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: przód

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przodkini

→ przodek; antenatka, protoplastka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzad. akt bycia dla kogoś przodkiem

(1.2) rzad. akt bycia ważniejszym, lepszym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przodkowo

wieś w Polsce

Przodkowo (kaszub. Przedkòwò, niem. Seefeld) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, siedziba gminy Przodkowo, przy drodze wojewódzkiej nr 224. W Przodkowie działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, przy siedzibie której znajduje się Muzeum Pożarnictwa (wśród eksponatów znajdują się stare wozy strażackie i dawny sprzęt gaśniczy). Obszar wsi jest podzielony na dwa sołectwa: Przodkowo i Przodkowo Działki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przodkowy

dawniej: człowiek znajdujący się na przedzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodomózgowie

przednia część mózgu do której zalicza się kresomózgowie i międzymózgowie

Przodomózgowie (łac. prosencephalon) – pierwszy z trzech (obok śródmózgowia i tyłomózgowia) pierwotnych pęcherzyków mózgowych, rozwojowa część mózgowia kręgowców.

U człowieka w okresie 5. tygodnia rozwoju zarodkowego ulega podziałowi na kresomózgowie i międzymózgowie. Wadą rozwojową przodomózgowia jest holoprozencefalia. Powstaje w przypadku braku podziału kresomózgowia na dwie pólkule.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przodorzęskowe

o cechach przodorzęskowych (klasa grzybopodobnych organizmów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodorzęskowy

o cechach przodorzęskowych (klasa grzybopodobnych organizmów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodoskrzelne

o cechach przodoskrzelnych (podgromada ślimaków)

Przodoskrzelne (Prosobranchia), skrętonerwne (Streptoneura) – wyróżniana dawniej podgromada ślimaków (Gastropoda), do której zaliczano ponad połowę współcześnie żyjących gatunków ślimaków, przede wszystkim morskich i słodkowodnych, rzadziej lądowych. Ich jama płaszczowa oraz skrzela są położone w przedniej części ciała, a boczno-trzewiowe spoidła nerwowe są ósemkowato skręcone. U form lądowych brak skrzeli. Stosunkowo łatwo jest je rozpoznać po występującym wieczku zamykającym muszlę. Są to organizmy najczęściej rozdzielnopłciowe. Większość związana z osadami dennymi, niektóre występują na znacznych głębokościach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przodoskrzelny

o cechach przodoskrzelnych (podgromada ślimaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodostopie

przednia część stopy od stawów stępowo-śródstopnych do końca palców

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być najlepszym, pierwszym, przewyższać kogoś pod jakimś względem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przodowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przodować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przodówka

grupa osób wyprzedzająca innych, przodująca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodownica

Przodownica – pismo dla kobiet wiejskich, miesięcznik społeczno-oświatowy wydawany w latach 1899–1912 w Krakowie.

W 1908 w numerze 11 „Przodownicy” ukazał się pierwszy przedruk wiersza „Rota” (1908) Marii Konopnickiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przodownicki

→ przodownik

Patrz:przodownik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodownictwo

1. przodowanie w czymś;
2. panowanie nad czymś; hegemonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodowniczka

kobieta o najlepszych wynikach w jakiejś dziedzinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodownik

1. osoba o lepszych wynikach w jakiejś dziedzinie;
2. kosiarz idący na początku szeregu żniwiarzy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba lub grupa ludzi przodująca w danej dziedzinie; pierwszy w czymś

(1.2) adm. stopień podoficerski w polskiej międzywojennej policji państwowej

(1.3) przest. przywódca

- Przodownik pracy
- Przodownik turystyki górskiej
- przodownik – stopień podoficerski w Straży Granicznej II RP, Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego, Służbie Więziennej, Straży Ochrony Kolei

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przodowy

górnik pracujący bezpośrednio przy urabianiu kopalin, odpowiedzialny za pracę zespołu robotników na przodku

przymiotnik

(1.1) związany z przodkiem górniczym, dotyczący tego przodka

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) górnik, który kieruje pracą na przodku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przodowygięcie

odchylenie ku przodowi; skrzywienie przednie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przodozgryz

wada zgryzu, przy której rząd dolnych zębów wystaje daleko przed rząd zębów górnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przódź

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. najpierw

#### Źródła:

Wiktionary

# Przódzi

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. najpierw

#### Źródła:

Wiktionary

# Przodzik

1. wstawka zakrywająca dekolt, imitująca przód bluzki;
2. dziecięcy fartuszek ochronny;
3. rzadko, zdrobnienie od: przód

#### Źródła:

SJP.pl

# Prztyczek

zdrobnienie od: prztyk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Prztyk

odgłos uderzenia palcem o wewnętrzną część dłoni w trakcie rozprężenia się po zaczepieniu o kciuk; pstryk; pstryczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przy

przyimek sygnalizujący stosunek współwystępowania, styczności w czasie i przestrzeni

przyimek

(1.1) …opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność

(1.2) …opisujący orientacyjny czas, okazję

(1.3) …opisujący okoliczność

(1.4) …przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przy-

przedrostek

(1.1) …oznaczający osiągnięcie celu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyaktorzyć

potocznie: udać, zasymulować coś, np. faul

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyamurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przyamurzem, dotyczący Przyamurza

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyatakować

potocznie: lekko zaatakować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyautostradowy

przymiotnik

(1.1) położony przy autostradzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybajkale

obszar nad Bajkałem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybajkalski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przybajkalem, dotyczący Przybajkala

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybankowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy banku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybasenowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy basenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybazarowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy bazarze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybeczać

dawniej: odpokutowywać, żałować czegoś; przypłacać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybiblioteczny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy bibliotece

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|przybijać.

(1.2) umocować coś gwoździem

(1.3) przypłynąć do brzegu

(1.4) odcisnąć stempel

(1.5) mocno zmartwić kogoś

(1.6) uderzyć dłonią w cudzą dłoń

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybielski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybierać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybrać)

(1.1) przyjmować imię, nazwisko lub pseudonim

(1.2) nabierać cech

(1.3) ozdabiać czymś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przybrać)

(2.1) stawać się zasobniejszym w coś, intensywniejszym

(2.2) o rzece lub wodzie: podnosić swój poziom, wzbierać

czasownik zwrotny niedokonany przybierać się (dk. przybrać się)

(3.1) przest. poet. ozdabiać się czymś, stroić się w coś

(3.2) pot. wsiadać z kimś do pojazdu, by zostać podwiezionym

(3.3) daw. gw-pl|Wilno. zamierzać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybiernów

wieś w Polsce

Przybiernów (niem. Pribbernow) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Przybiernów.

Miejscowość jest siedzibą gminy Przybiernów.

We wsi kościół z XVII w. z drewnianą wieżą barokową z XVIII w. otoczony murem. W południowej części wsi zrekonstruowany wiatrak-koźlak z 1837. W czasie walk o Przybiernów toczonych w 1945 roku przez 3 Pułk Piechoty Wojska Polskiego z armią niemiecką poległ kpt. Władysław Górski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybiernówko

Przybiernówko – wieś w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w północno-zachodniej części gminy Gryfice.

Dzieci i młodzież z terenu Przybiernówka uczęszczają do szkoły podstawowej w Prusinowie oraz do szkół podstawowych w Gryficach. W miejscowości znajduje się remiza Ochotniczej Straży Pożarnej oraz świetlica wiejska, w której organizowane są imprezy okolicznościowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybiernowski

→ Przybiernów

Patrz:Przybiernów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybieżeć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) daw. przybiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybijać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybić)

(1.1) wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś

(1.2) o statku, łodzi: podpływać do brzegu lub nabrzeża

(1.3) o pieczęci: odciskać znak

(1.4) pot. uderzać dłonią w czyjąś dłoń

(1.5) martwić kogoś czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybijanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybijać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybitka

Przybitka – element oddzielający ładunek miotający od pocisku w broni palnej

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybity

przenośnie: zmartwiony, dotknięty czymś, np. cierpieniem

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przybić

przymiotnik

(2.1) załamany, smutny, zmartwiony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przybkówko

Przybkówko – osada w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie szczecineckim, w gminie Barwice.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie koszalińskim.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyblady

trochę blady; bladawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybladły

taki, który przybladł

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyblatowy

znajdujący się przy blacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybliżać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przybliżyć)

(1.1) przesuwać coś bliżej

(1.2) skracać termin

(1.3) czynić uczuciowo bliższym

(1.4) opisywać, podawać w przybliżeniu

(1.5) opt. pokazywać w powiększeniu

czasownik zwrotny niedokonany przybliżać się (dk. przybliżyć się)

(2.1) skracać dystans między czymś, kimś a sobą

(2.2) stawać się mniej odległym w czasie

(2.3) stawać się bliższym emocjonalnie między sobą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybliżenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybliżyć.

(1.2) wielkość niezupełnie dokładna

przysłówek

(2.1) przest. mniej więcej, w przybliżeniu, około

Aproksymacja (łac. approximare – przybliżać) – budowanie rozwiązań przybliżonych, zwłaszcza wtedy, gdy ścisłego rozwiązania nie da się przedstawić dokładnie w postaci analitycznej.

Przykład to zastąpienie pewnej funkcji f(x) inną, zazwyczaj prostszą \varphi (x), umożliwiającą efektywne rozwiązanie postawionego problemu. Przykłady takich sytuacji to:

- obliczanie całek oznaczonych z funkcji, które nie dają się scałkować ściśle;
- rozwiązywanie równań różniczkowych – zarówno zwyczajnych, jak i cząstkowych – kiedy poszukuje się niewiadomych funkcji;
- opracowywanie wyników pomiarów znanych tylko na dyskretnym zbiorze punktów, np. w meteorologii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przybliżony

przymiotnik

(1.1) bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybliżyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przybliżać)

(1.1) dokonany od|przybliżać.

czasownik zwrotny dokonany przybliżyć się (ndk. przybliżać się)

(2.1) dokonany od|przybliżać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyboczna

1. kobieta pełniąca służbę przy kimś;
2. zastępczyni druzynowej lub drużynowego w harcerstwie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) harc. zastępczyni drużynowego

forma przymiotnika.

(2.1) forma żeńska przymiotnika przyboczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyboczny

dawniej: człowiek pełniący służbę przy kimś, towarzyszący komuś

przymiotnik

(1.1) pełniący służbę przy kimś

(1.2) daw. znajdujący się obok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) harc. zastępca drużynowego;

Przyboczny, przyboczna – funkcja w drużynie harcerskiej lub gromadzie zuchowej. Przyboczny jest głównym pomocnikiem drużynowego lub drużynowej. W niektórych drużynach pełni on też funkcję zastępowego Zastępu Zastępowych (tzw. zz), w skład którego wchodzą inni zastępowi oraz, w zależności od zwyczajów przyjętych w danym środowisku, podzastępowi. Funkcja ta jest też traktowana jako przygotowanie do objęcia funkcji drużynowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyboiskowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy boisku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybój

załamywanie lub rozbijanie się fal na płyciznach bądź u brzegów; kipiel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wahadłowy ruch fal morskich załamujących się o brzeg;

Przybój – wahadłowy ruch wody od brzegu i do brzegu, wywołany załamaniem się fali na płytkiej wodzie przybrzeżnej, czyli uderzanie fal o brzeg zbiornika wodnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przybojowy

przymiotnik od: przybój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybór

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w lm. przybory: przedmioty służące do wykonywania określonej czynności

(1.3) powiększenie się stanu czegoś

Przypór (899 m)lub Przybór (898 m) – szczyt w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki w Beskid Żywiecko-Orawskim. Znajduje się w północnym grzbiecie Skały, który poprzez Lachowe Młaki, Juszczynkę i Przypór ciągnie się po dolinę potoku Juszczynka w Juszczynie. Południowo-zachodnie stoki Przybora opadają do potoku Bystrzanka, północne i północno-wschodnie do Juszczynki. Obecnie wierzchołek i stoki Przypora są porośnięte lasem, ale na północno-zachodnim grzbiecie znajduje się zarastająca polana Palenica. Dawniej Przypór był znacznie bardziej bezleśny; na topograficznej (niezaktualizowanej) mapie Geoportalu zaznaczona jest duża polana na jego grzbiecie. Jeszcze obecnie na zdjęciach lotniczych tej mapy widoczne są zarastające pozostałości dawnych polan na jego stokach. Od drugiej połowy XIX wieku po II wojnę światową Żywiecczyzna była przeludniona i na potrzeby rolnictwa wyrąbano większość lasów w górach, zamieniając je na pola uprawne i hale pasterskie. Po II wojnie światowej stopniowo zaprzestawano uprawy tych mających niewielką wartość rolniczą kamienistych pól położonych na stromych nieraz stokach, w latach 80. załamało się także pasterstwo. Nieużytkowane pola i hale zalesiono lub samorzutnie zarastają lasem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przybora

nazwisko, np. Jeremi Przybora (1915-2004), poeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybornik

zestaw przyborów do czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) komplet przyborów

(1.2) pojemnik na przybory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyborowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybory

nazwisko, np. Jeremi Przybora (1915-2004), poeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyboś

regionalnie: bez rajstop, pończoch lub skarpet; zwykle w połączeniach "chodzić przyboś" albo "chodzić na przyboś"; na przyboś

- Adam Wiktor Przyboś (1906–1990) – polski historyk i pedagog, badacz dziejów nowożytnych XVI–XVIII wieku, brat Stefana Przybosia.
- Ewa Maria Przyboś-Razowska (ur. 1943) – polska zoolog, genetyk i pedagog, córka Adama Przybosia.
- Julian Przyboś (1901–1970) – polski poeta, eseista i tłumacz, brat stryjeczny Adama i Stefana Przybosiów.
- Kazimierz Przyboś – polski historyk, pedagog, syn Adama Przybosia.
- Stefan Przyboś (1900–1940) – polski nauczyciel, brat Adama Przybosia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybówka

wieś w Polsce

Przybówka – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Wojaszówka.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Wieś jest siedzibą parafii Św. Kazimierza, należącej do dekanatu Frysztak, diecezji rzeszowskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybrać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przybierać)

(1.1) dokonany od|przybierać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybrać.

(1.2) coś, co służy do przystrojenia, upiększenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybranówek

Przybranówek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Aleksandrów Kujawski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wieś sołecka – zobacz jednostki pomocnicze gminy Aleksandrów Kujawski w BIP.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybrany

przymiotnik

(1.1) traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia

(1.2) przyjęty jako własny choć nieprawdziwy

forma czasownika.

(2.1) ims. przym. bierny od przybrać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybrudzać

lekko zabrudzać; podbrudzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybrudzić

lekko zabrudzić; podbrudzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybrzeże

Przybrzeże, pas przybrzeżny – obszar płytkiego morza przylegający bezpośrednio do brzegu (plaży), na którym fale oscylacyjne przełamują się, a następnie jako fale translacyjne rozchodzą się w kierunku plaży.

Pas przybrzeżny jest nazywany niekiedy pasem wód terytorialnych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybrzeżny

przymiotnik relacyjny

(1.1) położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki

(1.2) charakterystyczny lub typowy dla terenów w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybudówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) organizacja podległa większej organizacji działająca na jej rzecz

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyburcie

część statku przylegająca do burty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybyć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przybywać)

(1.1) książk. dotrzeć do jakiegoś miejsca

(1.2) powiększyć się ilościowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybychna

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybychniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybychny lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybychowo

Przybychowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Połajewo.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 178.

Wieś szlachecka Przibichowo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybycień

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybygniew

imię męskie

- Przybygniew – staropolskie imię męskie
- Przybygniew (Uto) – książę Obodrytów z początku XI wieku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybygniewa

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybygniewiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybygniewy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybygniewostwo

Przybygniew z żoną; Przybygniewowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybygniewowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybygniewowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybygniewa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybylak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybyliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybylski

nazwisko

- Bronisław Kazimierz Przybylski
- Czesław Przybylski
- Marcin Przybylski
- Jacek Idzi Przybylski
- Jacek Przybylski (piłkarz)
- Jerzy Przybylski
- Kazimierz Przybylski
- Krzysztof Przybylski (ur. 1971)
- Mateusz Przybylski
- Michał Przybylski (koszykarz)
- Michał Przybylski (piłkarz ręczny)
- Ryszard Przybylski
- Sławomir Przybylski
- Stanisław Przybylski
- Wacław Przybylski
- Włodzimierz Przybylski
- Wojciech Przybylski
- Zygmunt Przybylski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybymir

imię męskie

Przybymir – staropolskie imię męskie, złożone z członów Przyby- („przybyć, przybywać”) oraz -mir („pokój, spokój, dobro”). Mogło oznaczać „ten, który przynosi pokój”.

W polskim piśmiennictwie pojawił się w 1265 r. W styczniu 2025 roku nie wystąpił w rejestrze PESEL, wśród publicznie dostępnych danych dotyczących osób żyjących.

Przybymir imieniny obchodzi 16 marca, 27 sierpnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybymira

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybymirostwo

Przybymir z żoną; Przybymirowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybymirowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybymirowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybymira lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybynów

Przybynów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Żarki.

W miejscowości istniał klub piłki nożnej noszący nazwę KS „Orzeł”, który z w 2009 r. został zlikwidowany z powodu braku sponsora. Barwami klubowymi zawodników były czerwień i czerń.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybyrad

imię męskie

Przybyrad – staropolskie imię męskie złożone z członów Przyby- ("przybyć, przybywać") i -rad ("być zadowolonym, chętnym, cieszyć się"). Może oznaczać "ten, z którym przybywa radość".

Przybyrad imieniny obchodzi 27 stycznia, 15 lutego, 12 czerwca i 27 grudnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyś

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybysz

człowiek, który dokądś przybył, przyjechał, sprowadził się gdzieś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przybył

Przybysz (ang. The Visitor, 1997–1998) – amerykański serial science fiction stworzony przez Deana Devlina i Rolanda Emmericha. Wyprodukowany przez Centropolis Television i 20th Century Fox Television.

Światowa premiera serialu miała miejsce 19 września 1997 roku na kanale Fox. Ostatni odcinek został wyemitowany 16 stycznia 1998 roku. W Polsce serial nadawany był dawniej na kanałach Polsat i TV4.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przybyszewo

Miejscowości w Polsce:

- Przybyszewo – nieoficjalna kolonia wsi Ładnówko w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. brodnickim, w gminie Zbiczno
- Przybyszewo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ciechanowskim, w gminie Regimin
- Przybyszewo – część wsi Gozdowo w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, siedziba gminy Gozdowo
- Przybyszewo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. leszczyńskim, w gminie Święciechowa

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybyszewski

nazwisko

- Stanisław Przybyszewski – pisarz młodopolski.
- Sebastian Przybyszewski – polski piłkarz.
- Zbigniew Przybyszewski – polski komandor i żeglarz.
- Bolesław Przybyszewski – muzykolog.
- Bolesław Przybyszewski – ksiądz.
- Dawid Przybyszewski – polski koszykarz.
- Zenon Przybyszewski Westrup – dyplomata szwedzki.
- Stefan Przybyszewski – polski działacz komunistyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyszewszczyzna

ogół cech charakterystycznych dla twórczości Stanisława Przybyszewskiego

Przybyszewszczyzna – termin wywodzący się od nazwiska polskiego pisarza i dramaturga Stanisława Przybyszewskiego określający tendencję do nadmiernej stylizacji na prozę poetycką, zamiłowanie do przywoływania tematyki parafilii, satanizmu czy chorób umysłowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyszka

→ przybysz; przyjezdna

Przybyszka (Periplaneta) – rodzaj karaczanów z rodziny karaczanowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyszówka

wieś w Polsce

Przybyszówka – część Rzeszowa, dzielnica niestanowiąca jednostki pomocniczej gminy, powstała z przyłączenia do miasta dawnej wsi Przybyszówka. Położona jest na zachodnich krańcach miasta. Pomimo ścisłych związków z i bliskiego sąsiedztwa Rzeszowa, pierwszy fragment wsi włączono do Rzeszowa 1 lutego 1977 (rejon ul. Dębickiej i część przedłużenia ul. Krakowskiej, po obecną ul. Ceramiczną). Po raz drugi obszar wsi o powierzchni około 7,7 km² i zamieszkany przez blisko 2000 osób włączono do miasta 1 stycznia 2007 r. Ostateczne przyłączenie reszty Przybyszówki do Rzeszowa nastąpiło 1 stycznia 2008 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyszowy

Przybyszowy – wieś sołecka w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Końskie.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Anny w Bedlnie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybyszyn

Przybyszyn – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Ciechanowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Przenajświętszej w Ciechanowcu, a prawosławni do parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Ciechanowcu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybysław

imię męskie

- Przybysław – staropolskie imię męskie

W Polsce

- Przybysław – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Dąbrowa Biskupia
- Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Żerków
- Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Zagórów
- Przybysław – osada w woj. wielkopolskim, w powiecie złotowskim, w gminie Okonek
- Przybysław – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Krzęcin

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybysława

imię żeńskie

Przybysława – staropolskie imię żeńskie, złożone z członów Przyby- ("przybyć, przybywać") oraz -sława ("sława"). Mogło oznaczać "ta, która przynosi sławę". W źródłach poświadczone w XII wieku (1168 rok).

Męski odpowiednik: Przybysław

Przybysława imieniny obchodzi 12 grudnia, jako wspomnienie bł. Przybysławy, siostry św. Wacława.

Osoby noszące to imię:

- księżna Przybysława – księżniczka włodzimiersko-wołyńska (XII wiek)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybysławice

W Polsce

- Przybysławice – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Garbów
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Skała
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. krakowskim, w gminie Zielonki
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Gołcza
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Kozłów
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. proszowickim, w gminie Nowe Brzesko
- Przybysławice – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Radłów
- Przybysławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Ożarów
- Przybysławice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Klimontów
- Przybysławice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. ostrowskim, w gminie Raszków

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybysławiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybysławy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybysławostwo

Przybysław z żoną; Przybysławowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybysławowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybysławowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Przybysława lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybysławski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybytek

1. zwiększenie się ilości czegoś; przyrost, wzrost;
2. miejsce uprawiania nauki lub sztuki;
3. w religii: miejsce przebywania bóstwa lub jego kultu; świątynia, kościół;
4. miejsce schronienia lub siedlisko czegoś;
5. potocznie: ubikacja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrost czegoś

(1.2) miejsce, w którym uprawia się jakąś dziedzinę sztuki lub nauki

(1.3) budowla lub pomieszczenie mające charakter sakralny

(1.4) siedlisko czegoś

(1.5) pot. ubikacja

(1.6) pot. miejsce uciech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przybytni

taki, który przybył z innego miejsca i się osiedlił; przybytni, napływowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybytny

taki, który przybył z innego miejsca i się osiedlił; przybytni, napływowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybywać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przybyć)

(1.1) docierać do pewnego miejsca

(1.2) powiększać się ilościowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybywający

osoba, która przybywa, przyjeżdża gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przybywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przybywoj

imię męskie

Przybywoj – staropolskie imię męskie, złożone z dwóch członów: Przyby- ("przybywać") i -woj ("wojownik").

Przybywoj imieniny obchodzi 5 lipca.

Przybywoj i Odolan, przywódcy buntu przeciw objęciu władzy przez Chrobrego po śmierci Mieszka I, to pierwsi znani Polacy nienależący do rodu książęcego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyła

kobieta, która przybyła

Osoby o tym nazwisku:

- Czesław Przybyła – polski aktor teatralny i filmowy
- Jan Przybyła – polski pisarz, dziennikarz
- Józef Przybyła – polski skoczek narciarski, olimpijczyk
- Kamila Przybyła – polska lekkoatletka
- Michał Przybyła – polski piłkarz
- Piotr Przybyła – polski poeta
- Wacław Przybyła – polski skoczek narciarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyłek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybyłowice

Przybyłowice (niem. Triebelwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Męcinka.

Miejscowość położona jest na równinie Jawora, na wysokości 165 m n.p.m., 11 km na północ od Jawora.

We wsi jest przystanek kolejowy Przybyłowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybyłowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybyłowo

Przybyłowo (niem. Dünhöfen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Tolkmicko na Wysoczyźnie Elbląskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przybyłowski

nazwisko

- Jakub Przybyłowski (ur. 1982) – polski poeta, slamer
- Jan Przybyłowski (1917–1951) – polski żołnierz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej oraz powojennego podziemia antykomunistycznego
- Jan Przybyłowski (ur. 1958) – polski duchowny katolicki, teolog, profesor nauk teologicznych
- Piotr Przybyłowski (ur. 1946) – polski naukowiec, profesor nauk rolniczych, dr hab. nauk technicznych w zakresie technologii i chemii żywności
- Kazimierz Przybyłowski (1900–1987) – polski prawnik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Witalis Przybyłowski – kupiec warszawski, chorąży wojsk insurekcji kościuszkowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przybyły

człowiek, który przybył skądś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybłąkany

taki, który się przybłąkał; zabłąkany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybłąkiwać

przybłąkiwać się - błąkając się, przybywać gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przybłęda

(r. męski) ten, kto się przybłąkał

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) pot. osoba, która się przybłąkała

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) pot. zwierzę, które się przybłąkało

rzeczownik, rodzaj żeński

(3.1) pot. kobieta, która się przybłąkała

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przycapić

gwarowo: złapać, przyłapać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycapnąć

potocznie: schwytać, złapać niespodziewanie, przydybać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycelować

1. skierować broń lub jakiś przyrząd w stronę kogoś lub czegoś; wycelować, wcelować;
2. potocznie: trafić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycementować

przymocować cementem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycerowywać

potocznie: cerować prowizorycznie, powierzchownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychlast

potocznie: osoba niezdarna, mało inteligentna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. depr. ktoś mało rozgarnięty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przychmurzać

rzadko: zaciemniać, zasłaniać częściowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. wpływy pieniężne osiągane w danym okresie

(1.2) hand. pozycja w księdze rachunkowej do wpisywania wpływów pieniężnych

(1.3) daw. przyjście, przybycie

Przychód – pojęcie księgowe, które oznacza uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, działalności wykonywanej osobiście, pracy wykonywanej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy oraz z nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przychodni

przestarzałe: przychodni; dziś tylko w wyrażeniu: na przychodne - pracując w czyimś domu, ale nie mieszkając w nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychodnia

książkowo: ktoś, kto przyszedł, przybył skądś; przybysz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od: przychodzień

Przychodnia lekarska – zakład służby zdrowia udzielający ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych.

Wyróżnia się przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przychodniany

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przychodnią, dotyczący przychodni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychodny

przestarzałe: przychodni; dziś tylko w wyrażeniu: na przychodne - pracując w czyimś domu, ale nie mieszkając w nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychodzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przychodzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychodzić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyjść)

(1.1) przybywać dokądś

(1.2) o czasie, zjawisku: następować

(1.3) o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata

(1.4) dawać się osiągnąć

(1.5) daw. gw-pl|Wilno. wypadać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychodzień

książkowo: ktoś, kto przyszedł, przybył skądś; przybysz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychodzki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychojec

Przychojec (w latach 1977–1981 Jodłówka) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Leżajsk.

Przychojec liczy ok. 1000 mieszkańców. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przychów

Przychów (dawna niem. nazwa Preichow) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Bobrowice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przychówek

1. przyrost żywego inwentarza lub zwierzyny łownej w stadzie;
2. młode w stadzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrost bydła lub zwierzyny łownej w stadzie

(1.2) młode zwierzęta w stadzie

(1.3) pot. żart. czyjeś dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przychylnie

przysłówek

(1.1) w sposób przychylny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychylniej

stopień wyższy od przysłówka: przychylnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychylniejszy

stopień wyższy od przymiotnika; przychylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przychylność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przychylne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychylny

przymiotnik jakościowy

(1.1) podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przychłonka

ciecz wypełniająca przestrzenie w uchu wewnętrznym oddzielone ściankami błędnika błoniastego i kostnego; perylimfa

Przychłonka, perylimfa (łac. perilympha) – płyn wypełniający przestrzeń przychłonkową znajdującą się między ścianą wewnętrzną błędnika kostnego, a ścianą błędnika błoniastego. Składem przypomina płyn mózgowo-rdzeniowy, zawiera dużą ilość jonów sodu oraz małą ilość jonów potasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyciąć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przycinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciągać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyciągnąć)

(1.1) ciągnąc, przybliżać coś w kierunku do siebie

(1.2) sprawiać, że ktoś lub coś staje się intrygującym; wartym bliższego kontaktu, poznania itd.

(1.3) fiz. sprawiać, że powstaje siła dążąca do zbliżenia dwóch ciał

czasownik zwrotny (dk. przyciągnąć się)

(2.1) fiz. działać na siebie siłą skierowaną w kierunku drugiego ciała

(2.2) przybliżać się do czegoś za pomocą ciągnięcia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciągająco

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przyciągający, budząc zainteresowanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciąganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyciągać.

(1.2) przybliżanie czegoś w kierunku do siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciągarka

Przyciągarka – urządzenie dźwignicowe zaliczane do grupy cięgników. Stosowane do przetaczania wagonów oraz do przeciągania statków, barek na rzekach, śluzach czy w portach.

Ze względu na sposób realizacji ruchu cięgna wyróżniamy:

- przyciągarki przewijające - przewijanie cięgna na bębnie lub tarczy ciernej przy sprzężeniu ciernym
- przyciągarki nawijające - nawijanie cięgna na bęben linowy; stosowane przy dużych odległościach przewijania (powyżej 100 m)

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyciągnąć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przyciągać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciasno

przysłówek

(1.1) nieco ciasno

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciasny

przymiotnik

(1.1) pot. trochę ciasny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciemka

dawniej: daszek na lampę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. mot. przyciemnienie szyb samochodowych

(1.2) daw. daszek na lampę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyciemnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyciemniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciemny

1. trochę za ciemny, niedostatecznie oświetlony; ciemnawy;
2. dawniej: słabowidzący

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycieniać

niezupełnie, lekko zacienić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycier

niewielka ilość zacieru do hodowli drożdży wykorzystywanych przy produkcji alkoholu; przycierek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycierek

niewielka ilość zacieru do hodowli drożdży wykorzystywanych przy produkcji alkoholu; przycier

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycierka

obcierka, przecierka;
1. uszkodzenie powierzchni w wyniku obtarcia o coś;
2. skutek uszkodzenia powierzchni w wyniku obtarcia o coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycieś

w budownictwie: podstawa wykonana z odpowiednio spojonych belek, na której opiera się ściana

Podwalina (przycieś) – najniższa (pierwsza kładziona przy budowie) belka w drewnianych konstrukcjach ścian. Opierana na fundamentach murowanych z kamienia (często z kamienia polnego) lub cegły na całej swojej długości i dodatkowo kotwiona w nim w celu uchronienia przed przesunięciem związanym z parciem i ssaniem wiatru. Izolowana od fundamentów (przede wszystkim ceglanych) warstwami papy w celu zabezpieczenia drewna przed wilgocią z gruntu (cegła jako materiał porowaty ma zdolność do kapilarnego pociągania wilgoci). W obecnie wykonywanych budynkach, zwłaszcza w konstrukcji szkieletowej, jest to często belka betonowa lub żelbetowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyciężkawość

→ przyciężkawy

Patrz:przyciężkawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycinać

czasownik

(1.1) ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś

(1.2) przyciskać coś mocno czymś, np. przy zamykaniu

(1.3) mówić komuś coś złośliwego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przycinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przycinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przycinek

złośliwa uwaga; przytyk, przymówka, docinek

Przycinek – część wsi Bokinka Pańska w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Tuczna.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trójcy Świętej w Huszczy.

W latach 1975–1998 Przycinek należał administracyjnie do województwa bialskopodlaskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przycinka

złośliwa uwaga; przytyk, przymówka, docinek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyciosać

ociosując, dopasować do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycisk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

(1.2) ciężarek do przyciskania czegoś, np. papieru

(1.3) inform. pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.

(1.4) podkreślenie wypowiedzi intonacją głosu lub gestem

(1.5) jęz. zob. akcent dynamiczny.

(1.6) daw. czynność przyciskania czegoś

Przycisk (ang. button) – widżet realizujący operację poprzez naciśnięcie go wskaźnikiem myszy.

Standardowo przycisk reaguje jedynie na pojedyncze naciśnięcie lewego przycisku myszy. Obsługa ze strony użytkownika polega na najechaniu nań kursorem myszy oraz wciśnięciu lewego przycisku myszy. Po jego naciśnięciu przycisk chwilowo zmienia wygląd na wciśnięty, a następnie po puszczeniu przycisku myszy wygląd przycisku przywracany jest na wypukły i w tym momencie generowane jest zdarzenie wciśnięcia przycisku.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyciskać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) niedokonany od|przycisnąć.

czasownik zwrotny niedokonany przyciskać się

(2.1) niedokonany od|przycisnąć się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciskanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyciskać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przycisnąć

czasownik dokonany

(1.1) wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić

(1.2) przyprzeć coś lub kogoś do czegoś, przydusić, przygnieść

(1.3) przen. wywrzeć na kogoś presję

(1.4) przen. wywrzeć na kogoś mocny, niekorzystny wpływ

czasownik zwrotny przycisnąć się

(2.1) przywrzeć, przytulić się do czegoś lub kogoś

(2.2) przywrzeć, przytulić się do siebie nawzajem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przycisnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyciszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciszyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyciszać)

(1.1) zob. przyciszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyciurkować

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. przytakiwać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przycmentarny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy cmentarzu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyćmiewacz

Przyćmiewacz – dodatkowy element ładunku miotającego mający na celu ograniczenie błysku wystrzału podczas strzelań nocnych.

Umieszczany jest w łusce naboju artyleryjskiego. Stosuje się przyćmiewacze o działaniu utleniającym, m.in. saletrę amonową lub potasową, dzięki którym następuje całkowite spalenie składników palnych gazów prochowych, oraz przyćmiewacze, które podwyższają temperaturę zapłonu gazów prochowych. Do nich zalicza się chloran potasu lub sodu, siarczan potasu i sodu. Przyćmiewacze utleniające podnoszą temperaturę gazów prochowych w lufie, przez co doprowadzają do szybszego jej zużycia.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyćmiewanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyćmiewać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyćpać

potocznie: zażyć narkotyki; zaćpać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycumować

przymocować statek cumami do brzegu lub do innego statku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycupiać

potocznie: przyłapywać na czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycupnięty

taki, który przycupnął

#### Źródła:

SJP.pl

# Przycwaniakować

potocznie: spróbować być sprytnym, przebiegłym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczajka

potocznie: ukrycie się, przyczajenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczajony

przymiotnik

(1.1) taki, który się przyczaił i czyha w ukryciu

(1.2) przen. taki, który skrywa myśli i zamiary i czeka na właściwy moment, by je ujawnić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczasownikowy

w językoznawstwie: występujący przy czasowniku; adwerbalny

przymiotnik

(1.1) jęz. łączący się z czasownikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyczep

1. przyczepienie (się)
2. koniec mięśnia przytwierdzonego bezpośrednio lub za pośrednictwem ścięgna do kości, powięzi albo wewnętrznej powierzchni skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczepa

pojazd drogowy bez silnika, przystosowany do ciągnięcia go przez pojazd silnikowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mot. platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

Przyczepa – pojazd bez własnego napędu przystosowany do bycia ciągniętym przez inny pojazd. Używany głównie do transportu rzeczy, rzadziej ludzi.

Przyczepy bywają też czasami zabudowane specjalistycznym wyposażeniem, tworząc pojazdy rekreacyjne, przyczepy turystyczne, a nawet przyczepy mieszkalne z ograniczonymi możliwościami mieszkalnymi, w których ludzie mogą obozować lub przebywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyczepiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyczepić)

(1.1) umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką

czasownik zwrotny niedokonany przyczepiać się (dk. przyczepić się)

(2.1) czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym

(2.2) pot. mieć do kogoś nieuzasadnione zarzuty czy żale

(2.3) pot. narzucać swoje towarzystwo

(2.4) pot. med. zajmować organizm

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczepiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyczepiać)

(1.1) dokonany od|przyczepiać.

czasownik zwrotny dokonany przyczepić się (ndk. przyczepiać się)

(2.1) dokonany od|przyczepiać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przeczepić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: przyczepa

(1.2) mała przyczepa, np. przy rowerze lub motocyklu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepkowy

przymiotnik

(1.1) daw. aglutynacyjny

(1.2) dotyczący przyczepki (małej przyczepy), osadzony na przyczepce

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepnica

przyczepnica żwirownica - maszyna używana przy robotach drogowych do wysypywania szosy żwirem i do ubijania żwiru na szosie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczepniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: przyczepny; bardziej przyczepny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczepny

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający zdolność łączenia się powierzchnią z inną powierzchnią

(1.2) mogący być przyczepionym

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki, do którego łatwo coś się przyczepia

(2.2) łatwo przyczepiający się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczepowiec

potocznie: właściciel przyczepy campingowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczółek

1. trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budowli antycznej lub klasycystycznej; naczółek, fronton
2. budowla podpierająca koniec krańcowego przęsła mostu
3. teren za przeszkodą wodną zdobyty przez nacierające wojska po jej sforsowaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. teren broniony za przeszkodą wodną;

(1.2) bud. skrajna podpora mostu lub wiaduktu

(1.3) archit. element elewacji, fronton

(1.4) daw. strój weselny głowy panny młodej

Przyczółek to:

- skrajna podpora mostu lub wiaduktu, często w znacznym stopniu ukryta pod warstwami ziemi;
- element elewacji (fasady) – okap na ścianie szczytowej dachu półszczytowego;
- najwyższa, wsparta na belkowaniu część (frontowa lub tylna) świątyni greckiej; najważniejszym elementem przyczółka był tympanon;
- teren broniony za przeszkodą wodną → przedmoście.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyczółkowy

→ przyczółek

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyczółkiem, dotyczący przyczółka

Patrz:przyczółek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyczyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

- przyczyna – kategoria filozoficzna oznaczająca sprawczy i pierwszy w czasie człon związku przyczynowo-skutkowego
  - przyczynowość

Miejscowości w Polsce:

- Przyczyna Dolna
- Przyczyna Górna

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyczynek

1. praca naukowa niewielkich rozmiarów, mająca pomóc wyjaśnieniu jakiejś ogólniejszej kwestii;
2. wypowiedź, wydarzenie będące zalążkiem tego, co ma nastąpić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczynkarski

dotyczący przyczynkarza, przyczynku

przymiotnik

(1.1) mający charakter przyczynku, dotyczący przyczynkarstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyczynkarstwo

tworzenie przyczynków, niewielkich prac naukowych o pomocniczym charakterze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pisanie przyczynków

(1.2) pejor. skupianie się w jakiejś działalności, najczęściej naukowej, na problemach ubocznych, które znajdują się poza głównym nurtem danej dziedziny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyczynkarz

pracownik naukowy bez większych ambicji, tworzący prace naukowe o małym znaczeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczynkowość

→ przyczynkowy

Patrz:przyczynkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczynkowy

→ przyczynek

Patrz:przyczynek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyczynowość

1. związek przyczynowy między zjawiskami, z których jedno jest skutkiem innego, poprzedzającego je w czasie;
2. cecha tego, co dotyczy przyczyny; kauzalność

Przyczynowość – kategoria filozoficzna oznaczająca jedną z form powszechnej i koniecznej zależności zjawisk, które mają miejsce w obiektywnej rzeczywistości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyczynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przyczyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyczłapek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) środ. żart. partner sukcesora firmy rodzinnej, pracujący w tym samym przedsiębiorstwie.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyd.

skrót od: przydomek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydać

1. przyczynić lub przysporzyć komuś czegoś;
2. przydać się - okazać się przydatnym do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydacznia

olbrzymi małż morski z rzędu blaszkoskrzelnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydanka

błona zewnętrzna tętnicy lub żyły

Przydanka, błona zewnętrzna (łac. adventitia, tunica externa, tunica adventitia, tela adventitia) – zewnętrzna warstwa ściany naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego (w odcinkach nieokrytych otrzewną), moczowodu, nasieniowodu, jajowodu, oskrzeli i oskrzelików. W układzie pokarmowym kręgowców zbudowana jest z tkanki łącznej wiotkiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przydarzyć

zdarzyć nieoczekiwanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydarłów

W Polsce

- Przydarłów – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice
- Przydarłów – osada leśna w woj. zachodniopomorskim, w pow. pyrzyckim, w gminie Kozielice

#### Źródła:

Wikipedia

# Przydaś

żartobliwie: coś, co przechowuje się na wszelki wypadek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. młodz. coś o czym myślimy, że może się przydać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przydaszek

wąski daszek biegnący na wysokości okapu dachu głównego w strzesze polskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydatek

1. uzupełnienie, dopełnienie do większej całości; dodatek;
2. dodanie, dołożenie czegoś;
3. zwykle w liczbie mnogiej: jajniki i jajowody

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wyrostek (element dodatkowy) położony na narządzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przydatki

1. uzupełnienie, dopełnienie do większej całości; dodatek;
2. dodanie, dołożenie czegoś;
3. zwykle w liczbie mnogiej: jajniki i jajowody

- przydatek (łac. appendix, l.mn. przydatki) – jakikolwiek wyrostek położony na głównym narządzie; przydatki nazywane są też przysadkami, np.:
  - przysadki odwłokowe
  - przydatki macicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przydatkowo

→ przydatkowy

Patrz:przydatkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydatkowy

dawniej: dodatkowy, uzupełniający

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydatniej

stopień wyższy od przysłówka: przydatnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydatniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przydatny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydatność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydatny

przymiotnik

(1.1) mający zastosowanie

(1.2) pomocny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydawka

językoznawstwo: część zdania (wyraz lub ich grupa) określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny; atrybut

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gram. część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

Przydawka (zwana również atrybutem) – część zdania określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przydawkowy

przymiotnik

(1.1) gram. związany z przydawką

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydech

rodzaj dialektyzacji (np. "hale" zamiast "ale")

Przydech (aspiracja) – zjawisko fonetyczne polegające na energicznym rozwarciu wcześniej zwartych narządów mowy, co daje słaby dźwięk h towarzyszący artykulacji danej spółgłoski zwartej.

Może być cechą fonologiczną relewantną, np. w zulu i chińskim, w językach indyjskich (zarówno indoaryjskich, jak i drawidyjskich) i tajskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przydechowy

przymiotnik od: przydech

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydenny

żyjący na dnie zbiorników wodnych, znajdujący się w pobliżu dna zbiorników wodnych (np. plankton przydenny, przydenny muł)

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się blisko dna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przydeptanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przydeptać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydeptywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przydeptywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydomek

1. dodatkowa nazwa jakiejś osoby, zwykle związana z jej cechami; przezwisko, pseudo, ksywa;
2. dawniej: wyróżniająca nazwa jednej z gałęzi rodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

- przydomek – trzeci, po imieniu i nazwisku określnik danej osoby, używany w jej środowisku – w konkretnej branży lub w grupie rówieśniczej. W zapisie przydomków, w przeciwieństwie do zapisu pseudonimów, obowiązuje jedna konwencja, mianowicie zapis w cudzysłowie między imieniem a nazwiskiem, np. Robert „Litza” Friedrich.
- przydomek w starożytnym Rzymie
- przydomek szlachecki – wyróżniająca nazwa jednej z gałęzi, linii rodu
- przydomek kynologiczny – oficjalne określenie hodowli psów rasowych. Przydomek kynologiczny, wraz z nazwą psa określa jednoznacznie konkretne zwierzę z danej hodowli, np. prima JUNIO (prima jest przydomkiem określającym wszystkie psy z danej hodowli, a pisane wielkimi literami JUNIO określa konkretnego psa)
- przydomek (popularnie) – przezwisko danej osoby, nick, ksywa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przydomowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się przy domu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydrałować

potocznie: przybyć dokądś, biegnąc lub idąc bardzo szybko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydroże

- przydroże – pas ziemi po bokach drogi porosły trawą

#### Źródła:

Wikipedia

# Przydróżka

gwarowo: przydroże

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydrożny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się przy drodze, w pobliżu drogi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydrutowywać

przytwierdzać, przymocowywać drutem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyducha

zbyt mała ilość tlenu w zbiorniku wodnym wywołana procesami rozkładu substancji organicznych i intensywnymi procesami oddychania organizmów wodnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. ryb. obniżenie zawartości tlenu w wodzie skutkujące m.in. śnięciem ryb;

Przyducha – znaczne zmniejszenie ilości tlenu rozpuszczonego w wodzie zbiornika wodnego lub jego części. W skrajnym przypadku może prowadzić do masowego wymierania zamieszkujących go organizmów korzystających z tlenu, (m.in. tzw. śnięcie ryb).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przydunajski

położony blisko Dunaju

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydupas

wulgarnie:
1. osoba zależna od kogoś innego;
2. kochanek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wulg. osoba zawsze obecna przy kimś wpływowym i popierająca go

(1.2) wulg. kochanek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przydupaska

→ przydupas

Patrz:przydupas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyduży

przymiotnik

(1.1) trochę za duży

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydworcowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) sąsiadujący z dworcem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydworny

położony blisko dworu (posiadłości); przydworski

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydworski

położony blisko dworu (posiadłości); przydworny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydybać

1. potocznie: schwytać lub znaleźć kogoś;
2. potocznie: przyłapać kogoś na czymś złym; zdybać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydybywać

potocznie: zachodzić kogoś znienacka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydymać

wiejąc, przykrywać, przysypywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydymić

pokryć lekko sadzą, odymić od dołu; przykopcić, podkopcić, poddymić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydymiony

pokryć lekko sadzą, odymić od dołu; przykopcić, podkopcić, poddymić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydział

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przydzielenie czegoś

(1.2) to, co przydzielono

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydziałowy

przymiotnik

(1.1) pochodzący z przydziału

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydzielać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przydzielić)

(1.1) oddawać w posiadanie albo użytkowanie

(1.2) kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydzielanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) oddawanie w posiadanie albo użytkowanie

(1.2) kierowanie kogoś gdzieś do pracy na danym stanowisku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydzielić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przydzielać)

(1.1) dokonany od|przydzielać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydźwięczeć

rzadko: potowarzyszyć czemuś, z lekka dźwięcząc; pobrzmieć, powtórować dźwięczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydźwięk

Przydźwięk, przydźwięk sieci albo „brum” – zakłócenie, powstające we wstępnych obwodach wzmacniaczy elektroakustycznych, słyszalne jako buczenie, brzęczenie albo warkot o częstotliwości dominującej równej częstotliwości sieci energetycznej, czasem jej drugiej harmonicznej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przydźwiękiwać

rzadko: towarzyszyć czemuś, z lekka dźwięcząc; pobrzmiewać, wtórować dźwięczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydźwigać

czasownik

(1.1) dźwigając z trudem przynieść coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydźwiganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przydźwigać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przydławiać

1. przyduszać;
2. przydławiać się - lekko się dławić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydługi

nieco za długi; długawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydłużać

robić nieco dłuższym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydłużej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: przydługo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydłużek

dodatkowa karta dołączona do zapisanego weksla, przeznaczona na dalsze wpisy indosantów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przydłużyć

zrobić nieco dłuższym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyfabryczny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy fabryce

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyfanzolić

potocznie: przyłożyć, przywalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyfarbowywać

trochę, lekko farbować, barwić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyfarcić

potocznie: poszczęścić się, powieść się; pofarcić się, sfarcić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyfastrygować

czasownik

(1.1) patrz fastrygować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyfilowywać

potocznie: śledząc, przyłapywać kogoś na czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyfrontowy

przymiotnik

(1.1) wojsk. znajdujący się, działający lub odbywający się przy froncie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygajać

dawniej: goić powierzchownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygalopowywać

1. o koniu: przybiegać galopem;
2. przyjeżdżać na koniu galopem;
3. potocznie: szybko przybiegać lub przyjeżdżać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygana

uwaga, przytyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. krytyczna uwaga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyganiać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyganić)

(1.1) wygłaszać wiele zarzutów wobec kogoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygonić lub przygnać)

(2.1) zmuszać kilka osób lub zwierząt do udania się w dane miejsce

(2.2) być powodem, dla którego ktoś lub coś zaczyna znajdować się w danym miejscu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyganianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyganiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygarbiać

1. lekko garbić;
2. przygarbiać się - lekko się garbić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygarbiony

pochylony ku ziemi; ugięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygarnąć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przygarniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygarniać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygarnąć)

(1.1) obejmować i przyciskać rękami

(1.2) brać pod opiekę, dawać schronienie

czasownik zwrotny niedokonany przygarniać się (dk. przygarnąć się)

(2.1) przytulać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygarnianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygarniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygarść

przestarzałe: niewielka ilość czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. (dziś gwara.) obie dłonie stulone, złączone bokami, tworzące zagłębienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygasić

1. przerwać palenie się, świecenie czegoś; stłumić ogień; zgasić nie do końca, gasząc, przydusić płomień
2. spowodować ściemnienie czegoś; pozbawić blasku, przyćmić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygaszać

1. przerywać palenie się, świecenie czegoś; tłumić ogień; gasić nie do końca, gasząc, przyduszać płomień
2. powodować ściemnienie czegoś; pozbawiać blasku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygaszony

pozbawiony werwy, zapału, chęci do czynienia czegokolwiek, zobojętniały; wyrażający apatię (np. przygaszony wzrok)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygdakać

rzadko: wtórując, zagdakać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygiełka

roślina z rodziny turzycowatych

Przygiełka (Rhynchospora Vahl) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Liczy blisko 400 gatunków. Rodzaj jest kosmopolityczny, przy czym najbardziej zróżnicowany jest w strefie tropikalnej i subtropikalnej Nowego Świata. W Europie występują tylko trzy gatunki, z których w Polsce obecne są dwa – przygiełka biała (R. alba) i przygiełka brunatna (R. fusca).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przygimnazjalny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy gimnazjum

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyglądać

przyglądać się - przypatrywać się, oglądać coś, kogoś uważnie, ze wszystkich stron

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygnać

przygonić;
1. goniąc, doprowadzić gdzieś
2. potocznie: szybko przybiec, przyjechać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygnębiać

źle wpływać na samopoczucie

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygnębiająco

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób wywołujący przygnębienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygnębiający

źle wpływać na samopoczucie

przymiotnik

(1.1) wywołujący przygnębienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygnębianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygnębiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygnębić

źle wpłynąć na samopoczucie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przygnębiać)

(1.1) dać przygnębienie, wprowadzić kogoś w zły stan psychiczny; spowodować złe samopoczucie u kogoś

czasownik zwrotny dokonany przygnębić się (ndk. przygnębiać się)

(2.1) wejść w zły stan psychiczny z jakiegoś powodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygnębienie

stan psychiczny człowieka z kłopotami, problemami itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. obniżenie nastroju

(1.2) odczasownikowy od|przygnębić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygnębiony

źle wpłynąć na samopoczucie

przymiotnik

(1.1) będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygniatać

gniotąc przyciskać; przyduszać, przypierać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygniatający

1. taki, który przygniata swym ogromem, swoją masą;
2. taki, który tworzy ciężką atmosferę, źle wpływa na samopoczucie;
3. przenośnie: bardzo duży, olbrzymi; miażdżący

przymiotnik

(1.1) znaczny, zdecydowanie przewyższający (np. liczebnie)

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy czynny od przygniatać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygniatanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygniatać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygnić

częściowo zgnić; nadgnić, podgnić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygnieść

gniotąc przycisnąć; przydusić, przyprzeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygniły

taki, który przygnił

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygocki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygoda

1. ciekawe zdarzenie spotykające kogoś
2. potocznie: przelotny romans

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

(1.2) przelotny romans, przeżycie erotyczne

(1.3) daw. okoliczność niepomyślna, wypadek

- przygoda – ryzykowne, ekscytujące przeżycie
- przygoda – pojęcie używane w grach fabularnych
- Przygoda – film z 1960 roku
- Przygoda – film z 2003 roku
- Przygoda – film z 2005 roku
- Przygoda – magazyn komiksowy wydawany w latach 1957-1958
- Przygoda – powieść Josepha Conrada napisana wspólnie z brytyjskim pisarzem Fordem Madoksem Fordem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przygodność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przygodne; cecha tych, którzy są przygodni

Byt przygodny – byt podlegający przyczynom . Byty przygodne mogą nie istnieć (w odróżnieniu od bytu koniecznego). Do bytu przygodnego odnosi się zjawisko czasu, można więc mówić o początku lub końcu bytu przygodnego. Bytów przygodnych może być wiele; są one zniszczalne i mają swoją przyczynę lub wyjaśnienie swego istnienia w bycie koniecznym. Byt przygodny nie może być przyczyną ani wyjaśniać istnienia innego bytu przygodnego. Byty przygodne nie istnieją a se (dzięki sobie), jak również per se (przez się).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przygodny

wynikający z przypadku, zdarzający się przypadkiem; przypadkowy, przelotny

przymiotnik

(1.1) będący wynikiem przypadku lub taki, który zdarza się przypadkiem

(1.2) spotkany lub zjawiający się przypadkiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygodowiec

osoba z zamiłowaniem do przygód; łowca, poszukiwacz przygód

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygodówka

komputerowa gra przygodowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. grykomp. komputerowa gra przygodowa

Komputerowa gra przygodowa – gatunek gier komputerowych, w których gracz odgrywa rolę protagonisty w opowieści, której postęp wyznacza eksploracja świata przedstawionego i rozwiązywanie zagadek. Nacisk położony przez gatunek na fabułę powoduje, że należące do niego gry mogą silnie czerpać z mediów takich, jak literatura i film. Gry przygodowe wykorzystują konwencję różnorodnych gatunków literackich, są również przeważnie zaprojektowane na potrzeby jednego gracza ze względu na trudność w przeniesieniu postaci i fabuły na mechanikę gier wieloosobowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przygodowy

związany z przygodami, opisujący przygody (np. film przygodowy, powieść przygodowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przygodami, dotyczący przygód

(1.2) liter. film. przedstawiający przygody, perypetie bohaterów

Film przygodowy – film o akcji skonstruowanej z ciągu przygód protagonisty, charakteryzujący się szybkim tempem akcji, brawurowymi rozwiązaniami fabularnymi oraz licznymi przeszkodami pokonywanymi przez bohaterów. Schemat filmów przygodowych opiera się na licznych scenach pościgów, ucieczek, eksplozji oraz niebezpiecznych dla protagonisty wydarzeniach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przygodzice

1. wieś w Polsce;
2. osada w Polsce

W Polsce

- Przygodzice – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Przygodzice
- Przygodzice – osada w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, w gminie Przygodzice

- Przygodzice – gmina
- Przygodzice – dawna gromada
- Przygodzice – stacja kolejowa w Antoninie, w województwie wielkopolskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przygodzicki

przymiotnik od: Przygodzice

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygodziński

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Przygodziński − polski tokarz i działacz opozycyjny
- Józef Przygodziński − polski farmaceuta i działacz społeczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przygodzki

nazwisko

Osoby

- Antoni Nowak-Przygodzki (1897–1959) – polski prawnik, działacz społeczny
- Helena Przygodzka – polska doktor habilitowana metaloznawstwa
- Jacek Przygodzki – polski elektrotechnik, doktor habilitowany nauk technicznych
- Jerzy Przygodzki (1920–1979) – polski grafik, architekt wnętrz, plakacista
- Józef Przygodzki (1891–1940) – major Wojska Polskiego, inżynier, ofiara zbrodni katyńskiej
- Renata Przygodzka (1965–) – polska ekonomistka, doktor habilitowana, wiceprezydentka Białegostoku
- Ryszard Przygodzki (1957–) – polski piłkarz
- Stanisław Przygodzki (1939–) – polski dyplomata

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przygonić

przygnać;
1. goniąc, doprowadzić gdzieś
2. potocznie: szybko przybiec, przyjechać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygórze

Przygórze (do 1945 r. niem. Köpprich) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Nowa Ruda.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przygorzeć

dawniej: opalić się, ogorzeć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygotować

1. uczynić coś zdolnym do czegoś w określonym czasie, nadającym się do czegoś
2. nastawić kogoś na coś, uprzedzić
3. przygotować się:
a) uczynić się gotowym na coś, do czegoś
b) nastawić się na coś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przygotowywać)

(1.1) dokonany od|przygotowywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygotowalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce, w którym coś jest przygotowywane

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygotowanie

(zwykle w liczbie mnogiej) zabiegi, starania czynione z myślą o czymś, co ma nastąpić

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygotować.

(1.2) (także. w lm.) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygotowany

1. uczynić coś zdolnym do czegoś w określonym czasie, nadającym się do czegoś
2. nastawić kogoś na coś, uprzedzić
3. przygotować się:
a) uczynić się gotowym na coś, do czegoś
b) nastawić się na coś

przymiotnik odczasownikowy

(1.1) będący gotów do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygotowawczy

związany z przygotowaniem; taki, który przygotowuje; zajmujący się przygotowaniem; przygotowujący (np. kurs przygotowawczy)

przymiotnik

(1.1) służący przygotowaniu do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygotówka

środowiskowo: górnicze roboty przygotowawcze przed właściwym wybieraniem złoża

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygotowywać

1. czynić coś zdolnym do czegoś w określonym czasie, nadającym się do czegoś
2. nastawiać kogoś na coś, uprzedzać
3. przygotowywać się:
a) nastawiać się na coś
b) czynić się gotowym na coś, do czegoś

czasownik przechodni niedokonany (dk. przygotować)

(1.1) przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś

(1.2) uprzedzać kogoś o czymś, co ma nastąpić; oswajać kogoś z czymś; nastawiać kogoś na coś

czasownik zwrotny niedokonany przygotowywać się (dk. przygotować się)

(2.1) stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygotowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygotowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygrać

towarzyszyć komuś, zagrać na instrumencie muzycznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygradów

Przygradów – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 742.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przygramolać

potocznie: przygramolać się - gramoląc się, przychodzić z trudem; przywlekać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygranicze

obszar przy granicy czegoś; nadgranicze, pogranicze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygraniczny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się przy granicy, związany z terenem przy granicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygrodzki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygruchiwać

potocznie: pozyskiwać sobie kogoś jako partnera

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygruntowy

mający miejsce przy gruncie, rosnący przy gruncie, tuż nad powierzchnią ziemi

przymiotnik

(1.1) meteorol. występujący tuż nad powierzchnią ziemi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygrywać

towarzyszyć z muzyką

czasownik niedokonany

(1.1) wykonywać muzykę towarzyszącą czemuś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygrywka

1. część wstępna utworu, poprzedzająca wykonanie całości; także lekki utwór muzyczny wykonywany przy różnych okazjach
2. gra towarzysząca czemuś; przygrywanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu

(1.2) muz. lekki utwór muzyczny wykonywany przy różnego rodzaju okazjach

(1.3) przen. zapowiedź, przedsmak czegoś

Przygrywka – powieść autorstwa Ewy Lach z 1975 roku, będąca trzecią część cyklu Kosmohikanie.

Historia trojga dzieci, które niespodziewanie same muszą zająć się domem po tym, jak ich mama ma wypadek i trafia do szpitala. Te kilka samodzielnych dni do powrotu ojca, który chwilowo jest poza domem, okazuje się być tytułową przygrywką do dorosłego życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przygryzać

1. ściskać zębami; nadgryzać lekko wargi, wąsy - jako objaw zniecierpliwienia, gniewu itp.
2. potocznie: mówić komuś coś złośliwego, jakąś przykrość; dogadywać, docinać komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygryzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygryzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygryźć

1. ścisnąć zębami; nadgryźć lekko wargi, wąsy - jako objaw zniecierpliwienia, gniewu itp.
2. potocznie: powiedzieć komuś coś złośliwego, jakąś przykrość; dogadać, dociąć komuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygrzać

1. zagrzać na nowo, podgrzać
2. o słońcu: ogrzać silnie; przypiec
3. potocznie: uderzyć w coś lub kogoś

czasownik dokonany

(1.1) uderzyć z impetem, z dużą siłą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygrzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przygrzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygrzewać

1. grzać na nowo, podgrzewać
2. o słońcu: grzać silnie; przypiekać
3. potocznie: uderzać w coś lub kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygwarzyć

gwarowo: pogawędzić, porozmawiać; pogwarzyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygważdżać

1. przytwierdzać coś gwoździami
2. przenośnie: unieruchamiać, przykuwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygwizdać

powtórować komuś gwizdaniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygwoździć

1. przytwierdzić coś gwoździami
2. przenośnie: unieruchomić, przykuć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłaszać

zwiększać natężenie dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłodzić

nieco, trochę wygłodzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłosić

zwiększyć głośność; podgłośnić, pogłośnić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłuchawy

potocznie: trochę głuchy; przygłuchy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłuchy

trochę głuchy; przygłuchawy

przymiotnik

(1.1) trochę, częściowo głuchy; słabo, źle słyszący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygłup

potocznie, pogardliwie: głupek, idiota, nierozgarnięty, wolnomyślący; przymuł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. depr. ktoś głupkowaty

(1.2) pot. depr. upośledzony umysłowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przygłupek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. depr. ktoś głupkowaty

(1.2) pot. depr. upośledzony umysłowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygłupi

przymiotnik

(1.1) trochę głupi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przygłuszać

1. tłumić dźwięki, czynić odgłosy mniej słyszalnymi
2. o rozrośniętych roślinach: zacieniać rośliny nisko rosnące, tak aby powstrzymać ich rozwój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przygłuszyć

1. stłumić dźwięki, uczynić odgłosy mniej słyszalnymi
2. o rozrośniętych roślinach: zacienić rośliny nisko rosnące, aby powstrzymać ich rozwój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyhamować

zmniejszyć szybkość jazdy; zwolnić; zahamować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyhasłowy

znajdujący się przy haśle słownikowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyholować

czasownik

(1.1) ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu do miejsca przeznaczenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyim.

skrót od: przyimek, przyimkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyimek

niesamodzielna, nieodmienna część mowy, łącząca niejednorodne części zdania lub wyrażenia, określająca związki podrzędne zachodzące między wyrazami samodzielnymi, wskazująca zwykle na reakcje przestrzenne, występująca tylko w połączeniu z rzeczownikiem lub leksemem o podobnej funkcji (zaimkiem, przymiotnikiem, liczebnikiem głównym i zbiorowym), np. nad, za, w, do (przyimki proste), naprzeciw, ponad, poprzez, zza (przyimki złożone)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

Przyimek (łac. praepositio) – nieodmienna i niesamodzielna część mowy, która łączy się z innymi wyrazami i nadaje im inny sens.

Na przykład rzeczownik stół tworzy z przyimkami wiele zestawień: na stole, o stole, za stołem, obok stołu, po stole, pod stołem, zza stołu, koło stołu, przy stole, ponad stołem, od stołu, ku stołowi itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyimkowy

przymiotnik

(1.1) gram. związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyiwanić

potocznie: przyłożyć, uderzyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjąć

1. otrzymać, wziąć coś od kogoś, często w prezencie;
2. zaakceptować;
3. w piłce nożnej: odebrać podanie piłki przez zawodnika

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyjmować)

(1.1) dokonany od|przyjmować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjaciel

1. człowiek pozostający z kimś w bliskich, zażyłych stosunkach; powiernik, druh;
2. człowiek okazujący sympatię, poparcie; zwolennik, protektor, miłośnik;
3. eufemistycznie: mężczyzna utrzymujący z kimś kontakty erotyczne; kochanek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

- osoba, którą darzy się przyjaźnią
- Przyjaciel – dwutygodnik dla dzieci wydawany w latach 1945-1951
- Przyjaciel (herb szlachecki)
- w nazwie dzieła kultury:
  - Przyjaciele
  - Kacper i przyjaciele
- w nazwie zespołu muzycznego:
  - Kazik i przyjaciele
- Przyjaciel Ludzi Bezdomnych – wyróżnienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjacielski

1. dotyczący przyjaciela, składający się z przyjaciół - osób pozostających ze sobą w bliskich stosunkach, np. przyjacielska kompania, paczka, grupa;
2. taki jak wśród przyjaciół, pełen życzliwości, troski i zaufania; dobry, przyjazny, życzliwy

przymiotnik jakościowy

(1.1) serdeczny, życzliwy, przyjazny

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący przyjaciela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjacielsko

przysłówek

(1.1) w sposób przyjacielski, przyjaźnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjacielskość

→ przyjacielski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest przyjacielskie

Patrz:przyjacielski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjacielstwo

1. przyjaźnienie się z kimś; przyjaźń;
2. grono przyjaciół; przyjaciele

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przyjaźń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjacielu

1. człowiek pozostający z kimś w bliskich, zażyłych stosunkach; powiernik, druh;
2. człowiek okazujący sympatię, poparcie; zwolennik, protektor, miłośnik;
3. eufemistycznie: mężczyzna utrzymujący z kimś kontakty erotyczne; kochanek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjaciółeczka

zdrobnienie od: przyjaciółka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przyjaciółka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjaciółka

→ przyjaciel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zaprzyjaźniona z kimś

(1.2) pot. zob. kochanka.

Przyjaciółka – polski dwutygodnik (w latach 1948–2009 wydawany jako tygodnik), którego odbiorczyniami są głównie kobiety, poświęcony historiom z życia, plotkom, modzie, urodzie i zdrowiu. Do tygodnika dołączany był także program telewizyjny.

Patrz:przyjaciel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjadać

przyjadać się - dawniej: przykrzyć się, przejadać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjądrze

wydłużony wałeczkowaty organ, przylegający do dłuższej części jądra, prowadzący sznurek nasienny ku górze do przewodu pachwinowego

Przyjądrze, narząd Giraldésa (łac. paradidymis, organum Giraldés) – w anatomii człowieka jeden z narządów szczątkowych należących do męskiego układu płciowego. Przeważnie ma postać parzystego, okrągławego lub wydłużonego tworu zmiennej wielkości, położonego do przodu od naczyń w dolnej części powrózka nasiennego. Histologicznie składa się z drobnych, ślepo zakończonych kanalików stanowiących pozostałości rozwojowe dolnej grupy przewodów śródnercza. Występuje zwykle tylko u dzieci, u dorosłych zanikając. Odpowiednikiem żeńskim tego narządu jest przyjajnik.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyjarać

potocznie: przypalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjątko

żartobliwie, zdrobniale o przyjęciu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od przyjęcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjazd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dotarcie do jakiegoś miejsca

(1.2) przybycie pojazdu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjaźń

1. bliskie, serdeczne stosunki z kimś oparte na wzajemnej szczerości, życzliwości, zaufaniu;
2. życzliwość, serdeczność okazywana komuś;
3. przyjaźń z korzyściami - relacja przyjacielska dopuszczająca stosunki seksualne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

Przyjaźń – serdeczne stosunki oparte na wzajemnej życzliwości.

Większość ludzi uważa, że ich przyjaciele dobrze ich znają. Jednak badania wykazały, że w większości przypadków jest to złudzenie związane z chęcią poprawy samooceny. Wierząc, że przyjaciołom zależy na nas, budujemy poczucie własnej wartości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjaźnić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. zyskiwać czyjąś przyjaźń, jednać sobie kogoś

czasownik zwrotny niedokonany przyjaźnić się (dk. brak)

(2.1) być w przyjacielskiej relacji z kimś; utrzymywać przyjaźń, mieć kogoś za przyjaciela

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjaźnie

przysłówek

(1.1) w sposób przyjazny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjaźniej

stopień wyższy od przysłówka: przyjaźnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjaźniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przyjazny; bardziej przyjazny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjazność

przyjazne nastawienie, charakter

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przyjazne; cecha tych, którzy są przyjaźni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjazny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

(1.2) przest. taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjebać

przypierdolić; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przyjebać (komuś) - pobić (kogoś);
2. przyjebać się (do czegoś) - przyczepić się (do czegoś), mieć o coś pretensje

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) wulg. uderzyć

czasownik zwrotny

(2.1) wulg. przyczepić się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjebanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjebać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjebywać

przypierdalać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przyjebywać (komuś) - uderzać, bić (kogoś);
2. przyjebywać się (do czegoś) - przyczepiać się (do czegoś), mieć o coś pretensje

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjechać

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przyjeżdżać)

(1.1) o człowieku: przybyć za pomocą pojazdu na kołach

(1.2) o pojeździe na kołach: przybyć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjechanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjechać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjęcie

1. otrzymać, wziąć coś od kogoś, często w prezencie;
2. zaakceptować;
3. w piłce nożnej: odebrać podanie piłki przez zawodnika

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjąć.

(1.2) reakcja na coś lub na kogoś

(1.3) uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

Przyjęcie – uroczysty posiłek zorganizowany specjalnie dla osób zaproszonych – gości. Przyjęcie zazwyczaj ma na celu uświetnienie ważnych wydarzeń lub okoliczności o charakterze oficjalnym lub prywatnym – mówimy wtedy o przyjęciu okolicznościowym. Duże i wystawne przyjęcie może być określane jako bankiet, biesiada lub uczta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjemne

to, co sprawia przyjemność

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjemniaczek

złośliwie o człowieku pozornie tylko miłym i układnym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. iron. negatywnie o kimś, kto pozornie jest miły, uprzejmy

Przyjemniaczek (chiń. 一個好人 Yat goh hiu yan) – hongkońsko-amerykańsko-australijska sensacyjna komedia kryminalna z 1997 roku w reżyserii Sammo Hunga.

Patrz:przyjemniaczek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjemniaczka

złośliwie o człowieku pozornie tylko miłym i układnym

Patrz:przyjemniaczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjemnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjemniej

stopień wyższy od przysłówka: przyjemnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjemniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przyjemny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjemność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

Przyjemność – podstawowa wartość hedonistyczna o charakterze pozytywnym, będąca doświadczeniem zmysłowym o charakterze indywidualnym ; przeciwieństwo nieprzyjemności .

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjemny

przymiotnik jakościowy

(1.1) sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

(1.2) odznaczający się miłym sposobem bycia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjemski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjeść

przyjeść się - przestarzale: przejeść się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjęty

ogólnie znany, zgodny z określonymi zasadami

przymiotnik jakościowy

(1.1) powszechnie uznany lub używany

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przyjąć

Przyjęty (ang. Accepted) – amerykańska komedia filmowa z 2006 w reżyserii Steve'a Pinka. Premiera filmu miała miejsce 18 sierpnia 2006.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjezdna

kobieta przybyła skądś, niestała mieszkanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjezdność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przyjezdne; cecha tych, którzy są przyjezdni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjezdny

taki, który przyjechał dokądś z innego miejsca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ktoś, kto przyjechał

(1.2) ktoś, kto jest mieszkańcem od niedawna

przymiotnik

(2.1) taki, który przyjechał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyjeżdżać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyjechać)

(1.1) o człowieku: przybywać za pomocą pojazdu na kołach

(1.2) o pojeździe na kołach: przybywać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjeżdżanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjeżdżać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjeziorny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy jeziorze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjeziorowy

rzadkie: położony przy jeziorze, urządzony przy jeziorze

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjmować

czasownik

(1.1) dać pracę, zatrudniać

(1.2) odbierać coś (rzecz, informację)

(1.3) akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji

(1.4) z góry coś zakładać

(1.5) o lekach: zażywać

(1.6) o zmiennych: równać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjmować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjmujący

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: przyjmować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) sport. w siatkówce: zawodnik odbierający piłki po zagrywce i atakujący ze skrzydła lub z głębi pola;

Przyjmujący (lewoskrzydłowy; ang. outside hitter, left side hitter) – pozycja na boisku w siatkówce. Zadaniem przyjmującego jest odbieranie piłki po zagrywce i gra obronna, połączona z atakiem ze skrzydła bądź z głębi pola (atak z szóstej strefy).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyjrzeć

przyjrzeć się - przypatrzeć się, obejrzeć coś, kogoś uważnie, ze wszystkich stron

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyjść

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przychodzić)

(1.1) zob. przychodzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyjście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyjść.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykahałek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żyd. adm. filia kahału, jednostka zależna

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykarpacie

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykarpacki

przymiotnik

(1.1) związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykatedralny

znajdujący się obok katedry

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy katedrze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykawiarniany

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy kawiarni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykaz

polecenie, rozkaz, nakaz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. nakaz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykazać

wydać polecenie

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykazywać)

(1.1) wydać polecenie lub zabronić czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykazanie

wydać polecenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kategoryczne polecenie, nakaz

- dekalog – dziesięć przykazań obowiązujących w judaizmie i chrześcijaństwie
- przykazania miłości – dwa przykazania ustanowione przez Jezusa Chrystusa
- przykazania kościelne – pięć przykazań ustanowionych przez Kościół rzymskokatolicki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykazująco

w sposób wymagający podporządkowania się; nakazująco

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykazywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykazać)

(1.1) wydawać polecenie lub zabraniać czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykazywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nakazywanie, zobowiązywanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykicanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykicać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykielichowy

przymiotnik od: przykielich

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykinać

czasownik

(1.1) poznań. - przyczepić się

(1.2) poznań. - przynieść coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykinowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy kinie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyklapnięty

przyklapły, oklapnięty, oklapły; potocznie:
1. o człowieku: smutny, przygnębiony czymś; osowiały;
2. o uchu zwierzęcia: zwieszający się, niesterczący

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyklapły

przyklapnięty, oklapnięty, oklapły; potocznie:
1. o człowieku: smutny, przygnębiony czymś; osowiały;
2. o uchu zwierzęcia: zwieszający się, niesterczący

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyklasztorny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy klasztorze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykleić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyklejać)

(1.1) przytwierdzić klejem

(1.2) spowodować przylgnięcie

czasownik zwrotny dokonany przykleić się (ndk. przyklejać się)

(2.1) ulec przylepieniu, przylgnięciu do czegoś

(2.2) pot. narzucić komuś swoje towarzystwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyklejać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykleić)

(1.1) umocowywać coś przy pomocy kleju lub taśmy klejącej

(1.2) powodować przywieranie do czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przyklejać się (dk. przykleić się)

(2.1) ulegać przyczepieniu do czegoś lub kogoś

(2.2) narzucać komuś własne towarzystwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyklejanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyklejać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyklęk

Przyklęk – zdolność autobusów i trolejbusów niskopodłogowych do zmiany wysokości podłogi po stronie drzwi tak, aby ułatwić pasażerom wsiadanie. Wysokość jest regulowana poprzez ciśnienie w pneumatycznych miechach zawieszenia. Niwelacja różnicy wysokości między podłogą i krawężnikiem jest znacznym udogodnieniem dla pasażerów niepełnosprawnych oraz przewożących wózki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyklęknięty

taki, który przyklęknął (uklęknął na jedno kolano)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyklepać

1. klepiąc, uczynić coś gładkim, płaskim;
2. potocznie: zakończyć zawarcie jakiejś umowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyklepywać

1. klepiąc, czynić coś gładkim, płaskim;
2. potocznie: kończyć zawarcie jakiejś umowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyklubowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy klubie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykona

wieś w Polsce

Przykona (daw. Przykuna) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie tureckim, w gminie Przykona.

Jej dawna nazwa brzmiała Przykuna.

Miejscowość jest siedzibą gminy Przykona.

W okolicach wydobywa się węgiel brunatny, co przyczyniło się do powstania zbiornika retencyjnego „Przykona”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przykoński

przymiotnik od: Przykona

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykop

1. przykopy: rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; aprosze
2. dawniej: wał ziemny

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 3, w tym 2 podstawowe

- Przykop – wieś w woj. podkarpackim, w pow. mieleckim, w gminie Padew Narodowa
- Przykop – część wsi Miłki w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Miłki
- Przykop – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Purda

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przykopa

przykopy: rowy oblężnicze, umożliwiające atakującym dojście do obleganej twierdzy; aprosze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wał ziemny wzdłuż czegoś

- Przykopa – dopływ Dunajca
- Przykopa – struga, dopływ Młynówki Oświęcimskiej (dopływu Wisły)
- Przykopa – struga, dopływ Psiny
- Przykopa – struga, dopływ Sanu
- Przykopa – rów, dopływ Soły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykopać

częściowo zakopać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykopalniany

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy kopalni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykopcić

pokryć lekko sadzą, odymić od dołu; podkopcić, przydymić, poddymić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykopywać

1. częściowo zakopywać;
2. potocznie: mocno uderzać kogoś;
3. potocznie: sprawiać komuś przykrość, dokuczając mu lub krytykując go; dokopywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykoronek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) bot. wybrzuszenie na płatku kwiatowym

Przykoronek (łac. corollula, ang. corolla scale, corolla appendage) – łuski występujące w kwiatach niektórych roślin w miejscu, gdzie blaszka płatka korony przechodzi w paznokieć. Mogą one być wolne, lub zrośnięte w rurkę, miseczkę. Tworzą charakterystyczny twór. Pełnią rolę powabni przywabiającej owady oraz ochraniają elementy rozrodcze kwiatu (pręciki i słupki). Przykoronek występuje np. u gatunków roślin w rodzinie amarylkowatych, goździkowatych i męczennicowatych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykorzenny

przymiotnik

(1.1) rzad. znajdujący się przy korzeniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykosa

smuga na rzece oznaczająca płytki brzeg, mieliznę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. widoczna na rzece granica mielizny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykościelny

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy kościele

(1.2) działający przy Kościele

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykoszarowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy koszarach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykoszek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) koszyk przytraczany do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykować

czasownik

(1.1) daw. przykuć

(1.2) przen. połączyć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykozaczyć

potocznie: popisać się odwagą, postarać się być śmiałkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykołowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykołować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykołowywać

rzadko: dojeżdżać, tocząc się na kołach

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykradać

kraść mało wartościowe rzeczy, zwiększając powoli swój majątek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykraść

ukraść mało wartościowe rzeczy, zwiększając powoli swój majątek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrawaczka

→ przykrawacz; krojczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrawalnia

oddział zakładu produkującego meble

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykręcać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykręcić)

(1.1) obracać śrubą lub wkrętem zagłębiając je

(1.2) umocowywać coś śrubami lub wkrętami

(1.3) zmniejszać dopływ czegoś kręcąc zaworem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykręcacz

1. potocznie: osoba, której praca polega na przykręcaniu różnych elementów;
2. dawniej: osoba obsługująca maszynę przędzalniczą, która łączy zerwane nici podczas wytwarzania tkaniny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykręcaczka

dawniej: kobieta obsługująca maszynę przędzalniczą, która łączy zerwane nici podczas wytwarzania tkaniny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykręcalny

dający się przykręcać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykręcanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykręcać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykręcenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykręcić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykręcić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykręcać)

(1.1) dokonany od|przykręcać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykro

przysłówek

(1.1) w sposób przykry

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykrość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykrotek

przykrotek półskrzydły - gatunek chrząszcza z rodziny łyszczynkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrótki

nieco za krótki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrótkość

kusość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykry

1. nieprzyjemny dla zmysłów; dotkliwy, dokuczliwy, uciążliwy;
2. sprawiający kłopot, wywołujący niezadowolenie;
3. charakteryzujący się odpychającym sposobem bycia; nieznośny, niesympatyczny;
4. świadczący o odpychającym sposobie bycia

przymiotnik jakościowy

(1.1) wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe

(1.2) wywołujący nieprzyjemne uczucia

(1.3) o człowieku: posiadający sposób bycia, który wywołuje u innych nieprzyjemne uczucia

(1.4) daw. stromy, mocno spadzisty

(1.5) daw. dokuczający komuś, nękający kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykryć

1. ochronić od czynników zewnętrznych od góry;
2. znaleźć się na czymś, zasłaniając to

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykrywać)

(1.1) dokonany od|przykrywać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykrycie

1. ochronić od czynników zewnętrznych od góry;
2. znaleźć się na czymś, zasłaniając to

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykryć.

Przykrycie (pot. przykrywka) – deklarowana jawnie tożsamość i rola żołnierza lub funkcjonariusza służb specjalnych, który pełniąc służbę wykonuje zadania w ramach operacji pod przykryciem.

Przykrycie ma formę innej tożsamości, wykonywania innego zawodu, innego sposobu życia, często dalece różnego od działań operacyjnych jakie wykonuje służbowo. Bycie dyplomatą jest częstym przykryciem dla funkcjonariuszy instytucji wywiadowczych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykrywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przykryć)

(1.1) kłaść coś osłaniającego na coś lub na kogoś

(1.2) tworzyć górną część, okrycie czegoś

czasownik zwrotny niedokonany przykrywać się (dk. przykryć się)

(2.1) używać zwykle jakiegoś okrycia na sobie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykrywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykrywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykrywka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: przykrywa

(1.2) przedmiot lub jego część, służąca do przykrywania

(1.3) przen. instytucja lub działanie mające na celu ukrycie prawdziwych intencji, celów, zamierzeń, itp.

Przykrycie (pot. przykrywka) – deklarowana jawnie tożsamość i rola żołnierza lub funkcjonariusza służb specjalnych, który pełniąc służbę wykonuje zadania w ramach operacji pod przykryciem.

Przykrycie ma formę innej tożsamości, wykonywania innego zawodu, innego sposobu życia, często dalece różnego od działań operacyjnych jakie wykonuje służbowo. Bycie dyplomatą jest częstym przykryciem dla funkcjonariuszy instytucji wywiadowczych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykrywkowiec

potocznie: policjant działający pod przykrywką

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrzej

stopień wyższy od przysłówka: przykro

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrzejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przykry; bardziej przykry

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykrzyć

1. przykrzyć się - stawać się uciążliwym, być przykrym dla kogoś;
2. przykrzy się komuś - ktoś się nudzi, odczuwa monotonię

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. tylko w zwrocie „przykrzyć sobie”: przykro coś odczuwać, odczuwać znudzenie czymś

czasownik zwrotny niedokonany przykrzyć się (dk. brak)

(2.1) nudzić kogoś, być dla kogoś przykrym, uciążliwym, niemiłym

(2.2) daw. dziś gwara. natarczywie, natrętnie upominać się o coś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykuc

potocznie: pozycja kucająca

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykuwać)

(1.1) przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się

(1.2) osłabić, uniemożliwiając samodzielne poruszanie się

(1.3) zmusić do przebywania przez dłuższy czas w danym miejscu lub przy danej osobie

(1.4) skupić coś na sobie

czasownik zwrotny dokonany przykuć się (ndk. przykuwać się)

(2.1) przymocować siebie samego do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając sobie możliwość poruszania się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykuchenny

przymiotnik

(1.1) mający wejście od strony kuchni

(1.2) znajdujący się przy kuchni lub piecu kuchennym

(1.3) związany z kuchnią polową

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykucnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przykucać)

(1.1) zgiąć nogi w kolanach, znacznie obniżając pozycję ciała; kucnąć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykucnięcie

przysiad na zgiętych nogach; kucnięcie, kucki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykucnąć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykukać

kukając, powtórować czemuś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykulać

potocznie:
1. pochylać głowę, chować głowę w ramiona, przykurczać ramiona;
2. przykulać się - lekko się kulić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykup

1. rzadko: to, co zostało dodatkowo zakupione dla uzupełnienia wcześniejszych zakupów;
2. w niektórych grach karcianych: dobranie dodatkowych kart przez gracza, który wygrał licytację

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykupić

rzadko: zakupić coś dodatkowo dla uzupełnienia wcześniejszych zakupów; dokupić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykurcz

w medycynie: ograniczenie ruchów i wykrzywienie kończyny, kręgosłupa lub szyi wskutek zmian chorobowych w stawach, mięśniach lub ścięgnach; kontraktura

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przykurczyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykurwić

wulgarnie:
1. przywalić, przyłożyć komuś; przyjebać, przypierdolić;
2. wykonać jakąś czynność wyrażaną czasownikiem z prefiksem przy-; przytentegować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykurzać

lekko pokrywać kurzem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykurzyć

lekko pokryć kurzem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykuwać

przymocowywać kogoś lub coś do czegoś za pomocą łańcucha itp.; unieruchamiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykład

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem

(1.2) osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

(1.3) osoba (postępowanie) godne naśladowania

Exemplum, egzemplum, kommemoracja (łac. commemoratio), przykład (łac. exemplum), wzór (łac. model) – w retoryce i dialektyce argument z wydarzenia lub wydarzeń rzeczywistych czy fikcyjnych, który jest elementem wypowiedzi. Podczas argumentacji exemplum jest przesłanką prowadzącą przez podobieństwo (łac. similitudo) lub porównanie (łac. comparatio) do orzekania o podmiocie wnioskowania.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przykładać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyłożyć)

(1.1) zbliżać obiekty do siebie aż do ich zetknięcia

(1.2) umieszczać coś na czymś, powodując przyciśnięcie albo zasłonięcie tego

(1.3) dodawać więcej elementów do czegoś

(1.4) pot. spuszczać lanie

(1.5) pot. występować wyraźnie przeciw komuś

czasownik zwrotny niedokonany przykładać się (dk. przyłożyć się)

(2.1) poświęcać czemuś sporo zapału, wysiłku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przykładać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładnica

drewniany przyrząd kreślarski przykładany przy rysowaniu do krawędzi rysownicy; rajszyna

Przykładnica – przyrząd kreślarski w postaci długiego liniału ze stałą lub ruchomą poprzeczką (poprzeczną listwą) na jednym końcu. Wykorzystując krawędź rysownicy jako prowadnicę, czyli przesuwając wzdłuż krawędzi rysownicy poprzeczkę przykładnicy, można rysować linie równoległe. Z kolei wykorzystując liniał jako prowadnicę trójkąta rysunkowego (lub zestawu trójkątów) można rysować linie prostopadłe lub pod kątem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przykładnie

przysłówek

(1.1) w sposób przykładny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładniej

stopień wyższy od przysłówka: przykładnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykładniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przykładny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykładność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przykładne; cecha tych, którzy są przykładni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładny

1. mogący być przykładem dla innych; godny naśladowania; należyty, wzorowy;
2. przykładna kara - kara, której celem jest odstraszenie innych od jakiegoś postępku

przymiotnik

(1.1) mogący być przykładem dla innych, godny naśladowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przykładowo

przysłówek

(1.1) na przykład

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładowy

przymiotnik

(1.1) taki, który jest pokazywany jako przykład

#### Źródła:

Wiktionary

# Przykładzik

zdrobnienie od: przykład

#### Źródła:

SJP.pl

# Przykłusowywać

1. o koniu: przybiegać kłusem;
2. przyjeżdżać kłusem na koniu;
3. potocznie: szybko przybiegać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyl.

skrót

(1.1) = geogr. przylądek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylądek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

Przylądek – fragment lądu wsuwający się w duży zbiornik wodny i stanowiący wypukłe załamanie linii brzegowej.

Przylądek może być cyplem lub stanowić najdalej wysunięte w wodę miejsce półwyspu. To właśnie proporcje długości do szerokości występu decydują, czy dany fragment lądu jest jeszcze przylądkiem, czy już półwyspem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przylądkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przylądkiem, pochodzący od przylądka, wywodzący się z przylądka

(1.2) związany z Przylądkiem Dobrej Nadziei

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylądować

potocznie: wylądować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylakierować

przymalować lakierem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylasek

Przylasek – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Platerówka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przylaszczka

1. rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych, obejmujący tylko jeden gatunek - przylaszczkę pospolitą;
2. przylaszczka pospolita - bylina z rodziny jaskrowatych, z obszarów półkuli północnej, o niebieskofioletowych kwiatach i zimozielonych, skórzastych liściach zebranych w przyziemną rozetę, kwitnąca wczesną wiosną; trojanek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Hepatica|Mill.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju przylaszczek (1.1)

Przylaszczka (Hepatica Mill.) – rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych. Rośliny występują na półkuli północnej w klimacie umiarkowanym – w Europie, Azji i wschodniej części Ameryki Północnej. W Polsce występuje jeden gatunek – przylaszczka pospolita Hepatica nobilis, będąca gatunkiem typowym rodzaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przylatać

dawniej: przylatywać;
1. przybywać dokądś, przemieszczając się w powietrzu;
2. potocznie: przyjeżdżać lub przybiegać dokądś bardzo szybko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylatywać

1. przybywać dokądś, przemieszczając się w powietrzu;
2. potocznie: przyjeżdżać lub przybiegać dokądś bardzo szybko

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) lecąc, przybywać dokądś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przylecieć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przylatywać)

(1.1) przemieścić się w powietrzu

(1.2) przybyć samolotem

(1.3) pot. szybko przybiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylegać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przylgnąć)

(1.1) mieć bliski lub bezpośredni kontakt w położeniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylegający

→ przylegać

Patrz:przylegać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylegalny

mający możliwość dotykania całą swoją powierzchnią

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyleganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przylegać.

Adhezja (łac. adhaesio – przyleganie) – łączenie się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych lub faz (stałych lub ciekłych).

Adhezji nie należy mylić z kohezją, gdyż kohezja jest zjawiskiem związanym z oddziaływaniami międzycząsteczkowymi występującymi wewnątrz ciała, podczas gdy adhezja dotyczy oddziaływań powierzchniowych.

Miarą adhezji jest praca przypadająca na jednostkę powierzchni, którą należy wykonać, aby rozłączyć stykające się ciała.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyległy

przymiotnik

(1.1) graniczący z czymś, stykający się z czym

(1.2) będący bardzo blisko

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylep

1. właściwość przylepiania się, klejenia się
2. dawniej: to, co jest przylepione

W Polsce

- Przylep – część miasta Zielona Góra w woj. lubuskim
- Przylep – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. polickim, w gminie Kołbaskowo
- Przylep – dawna gromada

Zobacz też
  Nowy Przylep, Stary Przylep

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przylepa

duża przylepka, kromka chleba odkrojona z końca bochenka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) duża przylepka chleba

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przylepeczka

zdrobnienie od: przylepka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: przylepka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przylepek

1. kromka chleba odkrojona z brzegu bochenka; piętka
2. potocznie: dziecko lgnące do kogoś, lubiące się pieścić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylepiać

przymocowywać coś do czegoś za pomocą substancji klejącej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylepić

przymocować coś do czegoś za pomocą substancji klejącej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylepiec

lepiec;
1. taśma pokryta z jednej strony substancją klejącą, często zawierająca środek leczniczy, służąca do umocowania opatrunku; plaster, leukoplast;
2. biurowa lub pakunkowa taśma klejąca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylepka

1. kromka chleba odkrojona z brzegu bochenka; piętka
2. potocznie: dziecko lgnące do kogoś, lubiące się pieścić

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kromka chleba odkrojona z jednej z końcówek bochenka

przylepka -

1. «kromka chleba odkrojona z końca bochenka»

2. «dziecko lubiące się pieścić»

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przylepniowate

o cechach przylepniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylepniowaty

o cechach przylepniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyleśny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy lesie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyleźć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przyłazić)

(1.1) pot. przyjść, nie będąc mile widzianym

(1.2) pot. przyjść, idąc powoli

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylga

1. powierzchnia czepna znajdująca się na odnóżach niektórych owadów i zwierząt lub na końcu organów czepnych u niektórych roślin;
2. powierzchnia przylegania jakichś części do siebie, np. w oknie, w drzwiach

Przylga (łac. pulvillus, l. mn. pulvilli) – twór na stopie niektórych owadów.

Przylgi to boczne płatki przedstopia osadzone poniżej nasady pazurków. Wyrastają z płytek zwanych auxiliae, po jednej z każdej z nich.

U karaczanów przylga między pazurkami jest mniej lub bardziej rozwinięta. Przylgi występują również u prostoskrzydłych. U muchówek przylgi są zwykle obecne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przylgnia

element konstrukcyjny zaworu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylgnięty

taki, który przylgnął do kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylgowate

rodzina słodkowodnych ryb karpiokształtnych

Przylgowate (Balitoridae) – rodzina małych, słodkowodnych ryb karpiokształtnych (Cypriniformes), blisko spokrewnionych z piskorzowatymi (Cobitidae). Obejmuje około 240 gatunków opisanych naukowo oraz wiele jeszcze nieopisanych (występują w trudno dostępnych regionach górskich). Nie mają większego znaczenia gospodarczego. Niektóre gatunki są rybami akwariowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przylipić

czasownik

(1.1) gwara więzienna patrzeć, obserwować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylistek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. wyrostek u nasady liści

Przylistek (łac. stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u groszku Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przylot

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną

Przylot – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Warka.

Wieś leży na północ od Warki, na starym Trakcie Królewskim (Drogi Czerskiej) z Warszawy przez Czersk, Konary, Ostrówek, Przylot, Ostrołękę, Pilicę a dalej do Magnuszewa, Kozienic, Puław. Rozciąga na dawnym pastwisku (łąkach) przy stromej ścianie wzgórz (skarpa) Doliny Wisły i Pilicy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przylotniskowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy lotnisku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylukać

potocznie: przyjrzeć się, przypatrzyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylutować

1. przyłączyć coś przez lutowanie;
2. potocznie: uderzyć kogoś mocno; lutnąć, przyfasolić, przygrzmocić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przylutowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przylutować)

(1.1) techn. lutując, łączyć coś z czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przylżeniec

drobny owad o smukłym ciele, wieloczłonowych czułkach, nogach zakończonych przylgami i pazurkami, będący szkodnikiem drzew owocowych, zbóż, lnu, warzyw i innych roślin uprawnych; przylżeniec; wciornastek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przym.

skrót od: przymiotnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymacicze

Przymacicze (łac. parametrium) – w anatomii człowieka łączne określenie struktur znajdujących się pomiędzy blaszkami otrzewnej schodzącej z przedniej i tylnej ściany macicy (blaszką przednią i tylną więzadła szerokiego macicy). W jego skład wchodzi tkanka łączna, tkanka tłuszczowa, nerwy, sploty żylne (maciczny i pochwowy), tętnica maciczna, naczynia chłonne, końcowy odcinek moczowodu i więzadło obłe macicy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przymagazynowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy magazynie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymalowywać

1. malując, pokrywać farbą jakąś skazę;
2. potocznie: uderzać kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymarketowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy markecie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymarkotniały

taki, który przymarkotniał

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymarznięty

[czytaj: przymar-znięty] taki, który przymarznął (przymarzł); przymarzły, przymarźnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymarzły

[czytaj: przymar-zły] taki, który przymarzł (przymarznął); przymarznięty, przymarźnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymarły

taki, który przymarł

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymaszerowywać

maszerując, dochodzić do celu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymdlewać

1. niezupełnie omdlewać;
2. nieco słabnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymiar

forma, krój, model, np.: przymiar traserski, przymiar spawalniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymiarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymierać

stawać się słabym, np. z braku jedzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymieranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymierać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymierzać

1. wkładać coś na siebie lub przykładać coś do czegoś dla sprawdzenia, czy nadaje się, czy ma dobre wymiary;
2. przymierzać się:
a) przybierać pozycję najdogodniejszą do czegoś;
b) rozważać podjęcie jakiegoś działania;
c) przygotowywać się do czegoś

czasownik

(1.1) kraw. zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje

(1.2) ustawić odpowiednio jakiś przedmiot, np. narzędzie, przed wykonaniem jakiejś czynności

czasownik zwrotny przymierzać się

(2.1) przyjąć dogodną pozycję ciała, przed wykonaniem jakiejś czynności

(2.2) planować wykonanie jakiegoś działania i poczynić pewne starania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przymierzalnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

Przymierzalnia – niewielkie pomieszczenie w sklepie odzieżowym służące do przymierzania części garderoby. Przymierzalnie wyposażone są zwykle w lustra do przeglądania się, kotarę lub drzwi, oświetlenie, wieszaki na ubrania, czasem także miejsce do siedzenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymierzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zakładanie ubrania lub obuwia w celu sprawdzenia czy ma właściwy rozmiar i czy pasuje pod innym względem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymierze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) porozumienie pomiędzy stronami

- Nowe Przymierze w Biblii
- Przymierze – sojusz, porozumienie państw w stosunkach międzynarodowych
- Przymierze – powieść historyczna autorstwa Zofii Kossak
- Przymierze – film fabularny produkcji USA
- Przymierze II: Magowie – film fabularny produkcji USA
- Przymierze III: Demony – film fabularny koprodukcji amerykańsko-kanadyjskiej
- Przymierze IV: The Complex – film fabularny produkcji kanadyjskiej
- Przymierze – film fabularny w reż. Guya Ritchiego
- Przymierze Rodzin – polskie stowarzyszenie katolickie, którego celem jest pomoc rodzicom w wychowaniu ich dzieci w duchu nauki Kościoła katolickiego.
- Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze” – stowarzyszenie działające na rzecz pojednania chrześcijańsko-żydowskiego i polsko-żydowskiego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymierzyć

1. włożyć coś na siebie lub przyłożyć coś do czegoś dla sprawdzenia, czy nadaje się, czy ma dobre wymiary;
2. przymierzyć się:
a) przybrać pozycję najdogodniejszą do czegoś;
b) rozważyć podjęcie jakiegoś działania;
c) przygotować się do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymilać

czasownik niedokonany (dk. przymilić)

(1.1) daw. czynić miłym, milszym, umilić

czasownik zwrotny niedokonany przymilać się (dk. przymilić się)

(2.1) zachowywać się wobec kogoś w sposób przesadnie miły, aby zdobyć jego przychylność lub sympatię

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymilkać

1. milknąć na chwilę;
2. stawać się małomównym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymilkły

taki, który przymilkł (przymilknął)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymilnie

przysłówek

(1.1) w sposób przymilny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymilniej

stopień wyższy od przysłówka: przymilnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymilniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przymilny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymilny

przymiotnik jakościowy

(1.1) próbujący przypodobać się komuś; także. świadczący o pragnieniu przypodobania się

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymiot

cecha; walor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaleta, walor, cecha dodatnia

(1.2) daw. med. kiła, syfilis

(1.3) stpol. właściwość

Przymiot odnosi się do:

- choroby wenerycznej – kiły
- dzieła Wojciecha Oczko o tej nazwie zawierającego ówczesną wiedzę o kile
- synonimu atrybutu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymiotnik

odmienna część mowy określająca jakość rzeczownika lub relację do rzeczownika określanego; ulega deklinacji i stopniuje się

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

Przymiotnik – część mowy opisująca cechy istot żywych, rzeczy, zjawisk, pojęć i stanów. Nazwa wywodzi się od słowa „przymiot” – czyli cecha, właściwość, która opisuje właściwości dostrzegalne ludzkimi zmysłami oraz pozazmysłowe, wywnioskowane z zachowania istot żywych bądź właściwości przedmiotów. W przypadku zjawisk czy pojęć przymiotniki mogą mieć także charakter abstrakcyjny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymiotnikowy

mający charakter przymiotnika, właściwy przymiotnikowi

przymiotnik

(1.1) jęz. odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przymiotno

rodzaj z rodziny astrowatych (złożonych), obejmujący około 300 gatunków roślin zielnych, głównie z umiarkowanej strefy półkuli północnej; we florze Polski występuje 9 gatunków, m.in. przymiotno białe i przymiotno kanadyjskie

Przymiotno (Erigeron L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje ok. 400–450, w szerokim ujęciu obejmującym m.in. wyodrębniane w XX wieku gatunki z rodzaju konyza Conyza. Rodzaj jest kosmopolityczny, z największym zróżnicowaniem w Ameryce Północnej. We florze Polski występuje ok. 10 gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przymiotny

przymiotnik

(1.1) jęz. wyrażony przymiotnikiem lub wyrazem w jego funkcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymiłowice

Przymiłowice – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Olsztyn. Na południe od wsi znajduje się Przymiłowice-Kotysów, a na północnym wschodzie leży wieś Przymiłowice-Podgrabie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przymknąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przymykać)

(1.1) dokonany od|przymykać.

czasownik zwrotny dokonany przymknąć się (ndk. przymykać się)

(2.1) dokonany od|przymykać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymknięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymknąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: przymały

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymnogi

w językoznawstwie: rodzaj przymnogi - jeden z rodzajów rzeczownika

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymocować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) dokonany od|przymocowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymocowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymocować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymocowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przymocować)

(1.1) przyczepiać mocno

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymocowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymocowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymoczka

okład z wody, roztworu, lekarstwa itp., przykładany na bolącą część ciała tudzież bolące okolice ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymodrzały

indywidualizm: taki, który stał się z lekka niebieski, modry; niebieskawy, błękitnawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymodrzeć

nabrać modrego odcienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymorski

położony, występujący blisko morza; nadmorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy morzu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przymorze

dzielnica Gdańska

- Przymorze – północna część Gdańska
- Przymorze Małe – dzielnica administracyjna Gdańska
- Przymorze Wielkie – dzielnica administracyjna Gdańska

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przymostowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy moście

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymota

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Łowicz. daw. pomyłka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymówka

1. uszczypliwa uwaga skierowana pod czyimś adresem
2. upomnienie się o coś w formie aluzji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymroczek

rodzaj nietoperzy z podrodziny mroczków

Przymroczek (Hypsugo) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przymrozek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia

Przymrozek – spadek temperatury powietrza przy gruncie poniżej 0 °C, przy średniej dobowej większej od 0 °C. Każdego roku w Polsce ryzyko wystąpienia przymrozku jest najwyższe na wiosnę i w jesieni.

Wystąpienie przymrozku jest często obserwowane w postaci osadu białej rosy, lub szronu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymroźniej

stopień wyższy od przysłówka: przymroźnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymrugiwać

mrugając, dawać jakiś znak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymszo

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Przemsza

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymulać

czasownik

(1.1) pot. slang. męczyć, nudzić, zanudzać kogoś

(1.2) pot. slang. czynić powolnym, pozbawiać energiczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymulanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymulać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymulisko

teren powstały z naniesionego przez rzekę mułu

Przymulisko – trwale utrzymująca się, górna część odsypiska, często porośnięta roślinnością. Znajduje się od strony lądu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przymurowywać

murując, przytwierdzać, przybudowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

(1.2) wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś

(1.3) środki prawne zmuszające do podporządkowania się przepisom lub wyrokowi;

- przymus – zmuszanie do określonego zachowania
- przymus (prawo)
- przymus (brydż)
- przymus bezpośredni
- przymus leczniczy
- przymus adwokacki
- przymus państwowy
- przymus wyborczy

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przymusić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przymuszać)

(1.1) dokonany od|przymuszać.

czasownik zwrotny dokonany przymusić się (ndk. przymuszać się)

(2.1) dokonany od|przymuszać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymusowo

przysłówek

(1.1) w sposób przymusowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymusowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przymusowe; cecha tych, którzy są przymusowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymusowy

przymiotnik

(1.1) narzucony, wynikający z przymusu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymuszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przymusić)

(1.1) wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli

czasownik zwrotny niedokonany przymuszać się (dk. przymusić się)

(2.1) robić co wbrew własnej woli

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymuszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymuszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymuszenie

przestarzałe: wymuszony, nienaturalny, udany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymuszewo

W Polsce

- Przymuszewo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. tucholskim, w gminie Kęsowo
- Przymuszewo – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy
- Przymuszewo – część kolonii Delowo w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Stężyca

- Przymuszewo – dawna gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Przymuszony

przestarzałe: wymuszony, nienaturalny, udany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymuł

potocznie: osoba wolno myśląca; przygłup, matoł, tępak, młot

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymyk

element stolarki okiennej lub drzwiowej, dodatkowe uszczelnienie miejsca styku skrzydeł lub skrzydła i futryny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przymykać

czasownik

(1.1) zamykać coś niecałkowicie, zostawiając szczelinę

(1.2) pot. osadzić kogoś w więzieniu lub areszcie

czasownik zwrotny przymykać się

(2.1) pot. pogard. przestać mówić, zamilknąć

(2.2) zamykać się niecałkowicie, zostawiając szczelinę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymykanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przymykać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przymykowy

→ przymyk

Patrz:przymyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynaglać

czasownik niedokonany

(1.1) pospieszać, skłaniać kogoś do pośpiechu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynaglająco

w sposób nakłaniający do pośpiechu; ponaglająco, pospieszająco, pośpieszająco

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynajmniej

1. nie mniej niż, np.: Ten worek waży przynajmniej kilogram.; co najmniej;
2. chociaż, bodaj, choć, np.: Pozwól mi się wyspać przynajmniej w niedzielę.

partykuła

(1.1) nie mniej niż

(1.2) najmniejszy akceptowalny zakres

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przynależeć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) być częścią danej całości

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynależność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) należenie do jakiejś organizacji, społeczności, grupy społecznej, bycie członkiem jakiejś grupy, organizacji

(1.2) praw. rzecz ruchoma, należąca do właściciela rzeczy głównej, pozostająca z nią w związku i służąca do korzystania z niej;

Przynależności – zgodnie z definicją ustawową zawartą w Kodeksie cywilnym, przynależnościami są rzeczy ruchome (samoistne, niebędące elementami innych rzeczy) potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem i pozostające z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi (np. kluczyki do samochodu; są rzeczą ruchomą i są związane z samochodem w ten sposób, że pozwalają do niego wejść i uruchomić silnik, a tym samym umożliwiają korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem). Przez pozbawienie przynależności faktycznego związku z rzeczą główną przynależność nie traci swego charakteru (kluczyki nie przestaną być przynależnością samochodu jeśli wyjmiemy je z zamka lub stacyjki i schowamy je do szuflady w biurku).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przynęta

pokarm pozostawiany w celu zwabienia ryb, zwierzyny lub ptaków; zanęta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wędk. łow. pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

(1.2) przen. to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga

Przynęty wędkarskie – przedmioty, pochodzenia roślinnego, zwierzęcego lub sztuczne stosowane przez wędkarzy do wabienia ryb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przynętka

1. zdrobnienie od: przynęta;
2. eufemistycznie: prostytutka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynieść

czasownik przechodni dokonany (ndk. przynosić)

(1.1) trzymając coś w rękach dostarczyć w określone miejsce

(1.2) o pieniądzach dać, spowodować (zyski / straty)

(1.3) o pechu lub szczęściu ściągnąć, przyciągnąć

(1.4) o uczuciach spowodować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyniszczać

nieco, trochę niszczyć; podniszczać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyniżać

dawniej: przychylać, przyginać ku dołowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynokcica

zapalenie brzegu łożyska paznokciowego na palcu rąk lub nóg

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynosić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przynieść)

(1.1) trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

(1.2) odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)

(1.3) o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać

(1.4) o uczuciach powodować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynosowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się przy nosie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynoszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostarczanie czegoś na rękach do jakiegoś miejsca

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynóżka

część ciała wieloszczetów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) roln. nóż do ścinania winorośli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przynucać

potocznie: nucić fragment piosenki lub melodii

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynucić

potocznie: zanucić fragment piosenki lub melodii

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynudnawy

trochę nudny; nudnawy

przymiotnik

(1.1) trochę nudny, nudzący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przynudzać

potocznie: mówić nudno, nieciekawie, powtarzać ciągle to samo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przynudzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przynudzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przynudzić

opowiedzieć o czymś nieciekawie lub zbyt długo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyobiecywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyobiecywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyoblekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyoblekać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyobozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy obozie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyoceaniczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy oceanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyoczko

pojedynczy narząd wzrokowy u niektórych owadów (np. u karalucha)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. uproszczony wrażliwy na światło i nietworzący obrazu narząd wzroku u stawonogów;

Przyoczko (l.mn. przyoczka), oczko (ocellus) – pojedynczy narząd wzroku występujący u stawonogów. Wyróżnia się przyoczka boczne (ocellus lateralis, stemma), obecne w liczbie 1–7 par na bocznej lub brzusznej części głowy larw owadów o przeobrażeniu zupełnym i u skoczogonków oraz przyoczka grzbietowe (ocellus dorsalis, ocellus anterior), o pojedynczym aparacie dioptrycznym i licznych receptorach, występujące w liczbie 1–3 par na czole u imagines i larw niektórych owadów o przeobrażeniu niezupełnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyoddziałowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy oddziale

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyodziać

przestarzałe: ubrać; włożyć coś na kogoś lub na siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyodziewek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. to, co człowiek wkłada na siebie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyogrodowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy ogrodzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyokopowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) taki, który znajduje się przy okopie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyoperowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy operze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyorać

przykryć coś skibami oranej ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyorywać

przykrywać coś skibami oranej ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyosiedlowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy osiedlu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyosiowiec

łożyskowy ssak z nadrzędu kopytnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyoszczędzać

1. oszczędzając, odkładać trochę czegoś, zwłaszcza pieniędzy;
2. starać się nie przemęczać kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyoszczędzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyoszczędzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyoszczędzić

potocznie: zaoszczędzić;
1. oszczędzając, odłożyć pewną ilość czegoś;
2. ochronić kogoś przed czymś, nie przemęczyć kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyozdabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyozdobić)

(1.1) ozdabiać coś dodatkowo; czynić coś piękniejszym przez dodanie ozdób

czasownik zwrotny niedokonany przyozdabiać się (dk. przyozdobić się)

(2.1) być przyozdabianym

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyp.

skrót od:
1. przypis;
2. przypadek

skrót w funkcji przysłówka

(1.1) = przypuszczalnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypadać

potocznie o śniegu:
1. przykryć coś całkowicie;
2. spaść dodatkowo

czasownik nieprzechodni (dk. przypaść)

(1.1) przywierać do czegoś (powierzchni, osoby, rzeczy)

(1.2) zdarzać się, wypadać w danym momencie lub okresie

(1.3) stpol. zgadzać się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypadanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypadać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadek

w językoznawstwie:
1. forma gramatyczna rzeczownika, przymiotnika oraz imiesłowu, liczebnika i zaimka odmiennego, która wymuszona jest ich pozycją w zdaniu i wyraża ich stosunek składniowy do innych wyrazów w zdaniu;
2. przypadek zależny, gramatyczny - każdy przypadek prócz mianownik i wołacza, służący do wyrażania funkcji okolicznika, dopełnienia, przydawki i orzecznika w zdaniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) losowe, nieplanowane wydarzenie

(1.2) gram. forma wyrazu w deklinacji;

(1.3) przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

Przypadek – kategoria gramatyczna, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem imion), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje), będąca odzwierciedleniem ich różnorodnych funkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypadkiem

w językoznawstwie:
1. forma gramatyczna rzeczownika, przymiotnika oraz imiesłowu, liczebnika i zaimka odmiennego, która wymuszona jest ich pozycją w zdaniu i wyraża ich stosunek składniowy do innych wyrazów w zdaniu;
2. przypadek zależny, gramatyczny - każdy przypadek prócz mianownik i wołacza, służący do wyrażania funkcji okolicznika, dopełnienia, przydawki i orzecznika w zdaniu

przysłówek sposobu

(1.1) uprzednio nie zaplanowawszy

forma rzeczownika.

(2.1) N. lp. od: przypadek

Przypadkiem – singel polskiej supergrupy OIO, promujący album studyjny OIO.

Nagranie otrzymało w Polsce status poczwórnie platynowego singla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypadkować

czasownik

(1.1) przest. gram. deklinować

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. gram. dokonywanie odmiany przez przypadki i liczby

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadkowo

przysłówek

(1.1) wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przypadkowe; cecha tych, którzy są przypadkowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadkowy

przymiotnik

(1.1) będący wynikiem przypadku

(1.2) pojawiający się gdzieś przypadkowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypadłość

objaw chorobowy, niedyspozycja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypadłościowy

→ przypadłość

Patrz:przypadłość

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypadły

taki, który przypadł komuś w udziale

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypakować

potocznie:
1. osiągnąć przyrost mięśni, trenując na siłowni;
2. obciążyć kogoś jakimś obowiązkiem; dowalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypakowany

taki, który przypakował (potocznie: nabrał masy mięśniowej, stał się silniejszy dzięki uprawianiu ćwiczeń fizycznych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypakowywać

potocznie: osiągać przyrost mięśni, trenując na siłowni

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypalać

zapalać fajkę lub papierosa

czasownik przechodni niedokonany (dk. przypalić)

(1.1) spalać powierzchnię czegoś

(1.2) zapalać papieros, cygaro lub fajkę

(1.3) zwęglać, gotując lub piekąc zbyt mocno potrawę

czasownik zwrotny niedokonany przypalać się (dk. przypalić się)

(2.1) o potrawie: stawać się zwęgloną, gotując się lub piekąc się zbyt mocno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypalenie

gotując jedzenie, zwęglić je częściowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypalić

gotując jedzenie, zwęglić je częściowo

czasownik przechodni dokonany (ndk. przypalać)

(1.1) spalić częściowo zewnętrzną część

(1.2) zapalić tytoń od kogoś

czasownik zwrotny dokonany przypalić się (ndk. przypalać się)

(2.1) ulec przypaleniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyparkingowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy parkingu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyparkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy parku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypaść

1. potocznie: przytyć;
2. rzadko: dokończyć paść, dokarmić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przypadać)

(1.1) przywrzeć do czegoś (powierzchni, osoby, rzeczy)

(1.2) zdarzyć się, wypaść w danym momencie lub okresie

(1.3) być czyimś udziałem, wypada na kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypasić

potocznie: podpasować, przypasować komuś; podpasić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypasiony

1. potocznie: przytyć;
2. rzadko: dokończyć paść, dokarmić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypatrzyć

uważnie spojrzeć na coś, na kogoś, przyjrzeć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypał

młodzieżowo:
1. sytuacja trudna, niewygodna, przykra; obciach;
2. niespodziewane skompromitowanie się przez ujawnienie popełnionej pomyłki; wpadka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) młodz. slang. siara, coś głupiego

(1.2) młodz. slang. trudna, czasami przykra sytuacja

(1.3) rzad. przypalone drewno

(1.4) młodz. slang. zabranie przez policję

(1.5) młodz. sytuacja wytężonego działania stróżów prawa w okolicy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) rzad. pot. slang. osoba niedyskretna

(2.2) młodz. slang. ktoś głupi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypałacowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy pałacu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypałętany

taki, który się przypałętał

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypałowy

w gwarze młodzieżowej:
1. przynoszący komuś wstyd; obciachowy;
2. lichy, tandetny; kiczowaty

przymiotnik

(1.1) pot. slang. kiczowaty, tandetny, brzydki

(1.2) pot. slang. przynoszący komuś wstyd

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypedałować

1. przyjechać na rowerze;
2. potocznie: przyjść gdzieś szybko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypedałowywać

1. przyjeżdżać dokądś rowerem;
2. potocznie: szybko przychodzić gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyperonowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy peronie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypełzać

1. pełznąc przysuwać się, dochodzić do kogoś lub do czegoś; czołgać się;
2. zjawiać się, nadchodzić skądś;
3. dawniej: tracić intensywność barwy; blaknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypełznąć

1. pełznąc przysunąć się, dojść do kogoś lub do czegoś; przyczołgać się;
2. przenośnie: zjawić się, nadejść skądś;
3. dawniej: stracić intensywność barwy; przyblaknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypełznięty

taki, który gdzieś przypełznął; przypełźnięty, przypełzły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypełzły

taki, który gdzieś przypełznął; przypełznięty, przypełźnięty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypiąć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przypinać)

(1.1) dokonany od|przypinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypiecek

w dawnych chatach wiejskich ława wokół pieca, na której się siadało lub spało

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ławka tuż przy piecu, zwykle w postaci cokołu wokół pieca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypieczętować

czasownik przechodni dokonany (ndk. pieczętować)

(1.1) dokonany od|pieczętować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypieczętowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypieczętować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypieczka

dawniej zabieg medyczny polegający na podpalaniu na ciele człowieka preparatów leczniczych w postaci kulek, rurek; konchowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypiekać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przypiec)

(1.1) piekąc coś, powodować przyrumienienie tego z wierzchu

(1.2) tak mocno grzać, że mogą powstawać rumieńce

(1.3) dotykać czymś gorącym i parzącym

czasownik zwrotny niedokonany przypiekać się (dk. przypiec się)

(2.1) ulegać przypiekaniu

(2.2) opalać się zbyt mocno

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypierdalać

wulgarne: przypierdalać się (do czegoś, kogoś) - przyczepić się (do czegoś, kogoś), mieć o coś pretensje

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przypierdolić)

(1.1) wulg. uderzać mocno kogoś lub w coś

czasownik zwrotny niedokonany przypierdalać się (dk. przypierdolić się)

(2.1) wulg. narzucać swoje towarzystwo

(2.2) wulg. ukazywać zarzuty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypierdolić

przyjebać; wulgaryzm o wielu znaczeniach, m.in.:
1. przypierdolić (komuś) - pobić (kogoś);
2. przypierdolić się (do czegoś) - przyczepić się (do czegoś), mieć o coś pretensje

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przypierdalać)

(1.1) dokonany od|przypierdalać.

czasownik zwrotny dokonany przypierdolić się (ndk. przypierdalać się)

(2.1) dokonany od|przypierdalać się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypilnować

1. zapewnić bezpieczeństwo, zająć się kimś; doglądnąć;
2. pilnując, upewnić się, że ktoś wykona swoje obowiązki; dopilnować;
3. pilnując, zadbać o wykonanie, stan czegoś; dopilnować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypilnowywać

rzadko: pilnować;
1. zapewniać bezpieczeństwo, zajmować się kimś; doglądać;
2. pilnując, upewniać się, że ktoś wykonuje swoje obowiązki; dopilnowywać;
3. pilnując, dbać o wykonanie, stan czegoś; dopilnowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypinać

czasownik

(1.1) przymocowywać coś do czegoś agrafką, szpilką, paskiem ze sprzączką itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypinanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypinać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypinka

sprzączka, spinka, haftka zwykle ozdobna

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypis

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) objaśnienie, komentarz lub uwaga dodane przez autora bądź wydawcę do tekstu dzieła, umieszczane zwykle u dołu strony, na końcu rozdziału lub na końcu dzieła

Przypisy – wydzielone fragmenty tekstu w publikacji, powiązane z tekstem głównym za pomocą odsyłaczy. Odnoszą się do poszczególnych wyrazów, zwrotów i fragmentów tekstu głównego. Stanowią uboczny lub pomocniczy nurt rozważań albo wskazują dodatkowe informacje o danym fragmencie utworu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypisać

czasownik

(1.1) ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś

(1.2) uznać, że coś jest przyczyną czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypisanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypisać.

Przypisanie (podstawienie) – informatyczna operacja nadania, umieszczenia, wpisania do określonej l-wartości nowej wartości.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypisaniec

człowiek przywiązany do ziemi prawem feudalnym, niemogący opuścić wsi bez zgody pana

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypisek

regionalnie: przypisek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypiska

regionalnie: przypisek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypisówka

wieś w Polsce

Przypisówka – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Firlej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Firlej. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 503 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypisywać

czasownik

(1.1) wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami

(1.2) uznawać coś za przyczynę czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypisywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypisywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypkowski

przypkowska zupa cebulowa - rodzaj ostrej, mocnej zupy cebulowej w kolorze karmelu

Przypkowski, Przypkowska – rzadkie polskie nazwisko, w Polsce nosi je mniej niż 50 osób.

Osoby noszące to nazwisko:

- Andrzej Przypkowski (1930–2013) – polski pisarz i publicysta.
- Feliks Przypkowski (1872–1951) – polski astronom i meteorolog amator.
- Jan Józef Przypkowski (1707–1758) – astronom, matematyk, wydawca kalendarzy, profesor Uniwersytetu Krakowskiego
- Samuel Przypkowski (ok. 1592–1670) – polski pisarz religijny i polityczny, działacz braci polskich, poeta.
- Tadeusz Przypkowski (1905–1977) – bibliofil, miłośnik grafiki i heraldyki, fotografik, twórca ekslibrisów, kolekcjoner.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyplaskiwać

przypłaszczać przez pacnięcie, klapnięcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyplażowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy plażaaży

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypochlebniej

stopień wyższy od przysłówka: przypochlebnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypodobany

taki, który się przypodobał

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypodobny

przestarzałe: starający się przypodobać; przymilny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypodobywać

przypodobywać się - starać się o to, żeby się komuś spodobać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypodłogowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się przy podłodze, na styku ściany i podłogi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypolny

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy polu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypominać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś

(1.2) zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

(1.3) być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypominacz

program komputerowy do przypominania o ważnych zdarzeniach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. program komputerowy przypominający o jakiejś rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypominajka

potocznie: przedmiot lub oprogramowanie przypominające o urodzinach, imieninach i innych ważnych okazjach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. program komputerowy przypominający o jakiejś rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypominanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypominać.

Przypominanie – wydobycie informacji z pamięci długotrwałej, które wymaga sięgnięcia do jej zasobów. Pozornie proces ten polega na odtworzeniu wcześniej zapisanych treści w formie niezmienionej. Faktycznie jednak proces wydobywania wspomnień i danych z pamięci wygląda inaczej. Możemy także rozróżnić kilka sposobów przypominania sobie danych pamięciowych: odtwarzanie, rozpoznawanie i rozumienie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypomnieć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przypominać)

(1.1) zob. przypominać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypomnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) powrócenie myślą do czegoś

(1.2) zwrócenie uwagi na coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypon

końcowa część wędki stanowiąca przedłużenie żyłki, do której jest przyczepiony haczyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypór

1. część budowli, która wzmacnia ściany oraz przenosi ciężar sklepień na grunt; skarpa;
2. rusztowanie zabezpieczające ścianę przed zawaleniem

- Przypór (785 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Łabową
- Przypór (659 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Łabową
- Przypór (887 m) – szczyt w Beskidzie Sądeckim nad Wierchomlą Wielką
- Przypór (1008 m) – szczyt w Beskidzie Śląskim w masywie Baraniej Góry
- Przypór (899 m) – szczyt w Beskidzie Żywieckim (nad Juszczyną)
- Przypór (1008 m) – szczyt w Beskidzie Żywieckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypora

1. część budowli, która wzmacnia ściany oraz przenosi ciężar sklepień na grunt; skarpa;
2. rusztowanie zabezpieczające ścianę przed zawaleniem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;

Skarpa, szkarpa, przypora – pionowy element konstrukcyjny budowli, mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku w postaci filara. Zadaniem przypory jest wzmocnienie ściany oraz przenoszenie ciężaru sklepienia (lub sklepień) budowli na podłoże (grunt, fundament).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypórka

rodzaj podpórki, stosowanej przy obrabiarkach, do obróbki długich przedmiotów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyporowy

przymiotnik od: przypora

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyportowy

położony w okolicy portu

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy porcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypowieść

alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej; parabola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej

Przypowieść, parabola – gatunek literatury moralistyczno-dydaktycznej, którego cechy formalne (schematyzm fabuły, uproszczona konstrukcja postaci, obiektywny narrator, selekcja realiów) służą właściwemu odczytaniu alegorycznego lub symbolicznego znaczenia przedstawionego świata, przekazaniu prawdy moralnej. Posługuje się narracją, w której postacie i zdarzenia pełnią role nosicieli i zarazem przykładów prawd uniwersalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypozować

potocznie: ustawić się w jakiejś pozie; zapozować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypozwać

w prawie: zawiadomić osobę trzecią o toczącym się procesie cywilnym, którego wynik może mieć wpływ na jej prawa i obowiązki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypozwana

kobieta wezwana dodatkowo lub powtórnie na rozprawę sądową; zawiadomiona jako osoba trzecia o toczącym się procesie, w celu zachowania w stosunku do niej skutków prawnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypozwanie

w prawie: zawiadomić osobę trzecią o toczącym się procesie cywilnym, którego wynik może mieć wpływ na jej prawa i obowiązki

Przypozwanie – instytucja procedury cywilnej, uregulowana w art. 84 i 85 Kodeksu postępowania cywilnego, umożliwiająca na wniosek strony procesu wprowadzenie do niego osoby trzeciej. Przypozwanie polega na zawiadomieniu osoby trzeciej o toczącym się procesie i wezwaniu jej do udziału w sprawie przez stronę, której w razie niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie przeciwko tej osobie trzeciej, albo przeciwko której ta osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypozwany

osoba trzecia zawiadomiona o toczącym się procesie, w celu zachowania w stosunku do niej skutków prawnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypozywać

w prawie: wzywać dodatkowo lub powtórnie na rozprawę sądową

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypołudnica

wg dawnych wyobrażeń ludowych: widmo kobiety ukazujące się na polach około południa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypołudnik

roślina z rodziny przypołudnikowatych

Przypołudnik, kryształka (Mesembryanthemum L.) – rodzaj roślin należący do rodziny pryszczyrnicowatych (przypołudnikowatych). Obejmuje 106 gatunków. Rośliny te występują w Afryce Południowej oraz w basenie Morza Śródziemnego, na Wyspach Kanaryjskich i w południowo-zachodniej Azji po Iran i Oman na wschodzie. W szerszym ujęciu systematycznym należą tu także gatunki z zachodniej części Ameryki Południowej i z Australii. Jako rośliny introdukowane rosną w Ameryce Północnej i Południowej, w Australii i Nowej Zelandii, w Azji Środkowej i Europie Zachodniej. Wiele gatunków pokrytych jest komórkami magazynującymi wodę, co nadaje im charakterystyczny wygląd (zdają się być pokryte kroplami wody błyszącymi jak kryształki lodu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypołudnikowate

o cechach przypołudnikowatych (pryszczyrnicowatych; rodzina roślin); pryszczyrnicowaty

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypołudnikowaty

o cechach przypołudnikowatych (pryszczyrnicowatych; rodzina roślin); pryszczyrnicowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyprasować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyprasowywać)

(1.1) lekko przygładzić żelazkiem

(1.2) odbić kalkomanię za pomocą żelazka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprasowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lekkie przygładzenie żelazkiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprasowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyprasować)

(1.1) niedokonany od|przyprasować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprasowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) lekkie przygładzanie żelazkiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprawa

dodawana do potraw substancja, poprawiająca ich smak lub zapach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. spoż. składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

(1.2) stpol. sprzęt, przybory, wyposażenie

(1.3) środ. przestępcze herbata

Przyprawa – składnik potraw, zwykle stosowany w niewielkich ilościach dla poprawienia ich walorów smakowych, zapachowych i w rzadkich przypadkach (takich jak kurkuma czy szafran) – wizualnych.

W odróżnieniu od głównych składników potraw, przyprawy zwykle nie mają istotnego znaczenia odżywczego. Nierzadko jednak pobudzają trawienie, konserwują potrawy lub działają leczniczo, a dawniej wielu przypisywano też działanie magiczne (stanowiły istotny składnik napojów czarodziejskich i miłosnych). Przyprawy pozwalają w końcu zróżnicować pożywienie bazujące na niewielkiej liczbie produktów podstawowych. Niegdyś odgrywały istotną rolę i należały wielokroć do najcenniejszych surowców, obok kamieni i metali szlachetnych. Z czasem rosnące zróżnicowanie dostępnych produktów podstawowych, łatwość utrzymania walorów smakowych potraw poprzez zamrażanie lub stosowanie środków konserwujących spowodowało spadek znaczenia przypraw. Szczególną rolę odgrywają w kuchni obszarów tropikalnych i subtropikalnych, gdzie warunki klimatyczne sprzyjają osłabianiu apetytu i zaburzeniom trawiennym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyprawiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyprawić)

(1.1) dodawać przyprawę do potrawy lub napoju

(1.2) przyczepiać coś dodatkowego – dosłownie lub w przenośni (np. wąsy, rogi, brodę)

(1.3) doprowadzać kogoś do jakiegoś negatywnego stanu (np. choroby, odczucia)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprawianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyprawiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprawić

zmodyfikować smak czegoś za pomocą przypraw

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyprawiać)

(1.1) dokonany od|przyprawiać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyprawienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyprawić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprawnik

pojemnik lub stojak na przyprawy

Menaż – w gastronomii określenie elementu zastawy stołowej w postaci stojaka na przyprawy ułatwiającego ich przenoszenie. Popularny w lokalach gastronomicznych, niekiedy nazywany bywa również przyprawnikiem.

W podstawowej wersji posiada miejsca na solniczkę i pieprzniczkę, jednak można spotkać bardziej rozbudowane menaże, które mogą pomieścić więcej pojemników z przyprawami sypkimi lub płynnymi, takimi jak ocet, oliwa, maggi, papryka, a także np. wykałaczki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyprawowy

→ przyprawa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyprawą, dotyczący przyprawy

Patrz:przyprawa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyprażać

rzadko: prażąc, przypiekać, przypalać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyprażyć

prażąc, przypiec, przypalić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyprostokątna

w matematyce: nazwa odcinka w trójkącie prostokątnym znajdującego się przy kącie prostym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geom. w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

Trójkąt prostokątny – trójkąt, którego jeden z kątów wewnętrznych jest prosty.

Dwa boki trójkąta wyznaczające ramiona kąta prostego nazywane są przyprostokątnymi, trzeci bok przeciwprostokątną.

Szczególnym rodzajem trójkąta prostokątnego jest trójkąt pitagorejski, tj. taki, w którym długości boków są liczbami naturalnymi. Najprostszy z nich to trójkąt egipski o stosunkach długości boków 3:4:5.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyprowadzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyprowadzać)

(1.1) prowadząc kogoś lub coś, przybyć do danego miejsca

(1.2) psych. doprowadzić kogoś do jakiegoś stanu

czasownik zwrotny dokonany przyprowadzić się (ndk. przyprowadzać się)

(2.1) psych. doprowadzić siebie do jakiegoś stanu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyprzążka

przyprzężenie dodatkowego konia do wozu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyprzedszkolny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy przedszkolu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypsuć

nieco, trochę popsuć, zepsuć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypudrować

lekko pokryć pudrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypudrowywać

lekko pokrywać pudrem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypuścić

czasownik

(1.1) dokonany od|przypuszczać. (domyślić się)

(1.2) dokonany od|przypuszczać. (pozwolić komuś się zbliżyć)

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypustnica

Przypustnica (przysuwnica) – krokiewka klinowa o mniejszym spadku, umieszczona w dolnej części krokwi dachowej przy okapie. Zmienia kąt spadku połaci dachowej i oddala okap od ściany. Stosowana była zwłaszcza w więźbach krokwiowych, współcześnie jest rzadko spotykana. Architektonicznie nadaje łagodniejszą formę linii dachu w dolnej jego części i powoduje, że dach nie dominuje tak silnie nad resztą budynku jak w postaci prostych połaci dachowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przypuszczać

1. uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, nie mając pewności;
2. pozwalać komuś lub czemuś zbliżyć się do siebie

czasownik przechodni niedokonany (dk. przypuścić)

(1.1) uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności

(1.2) pozwalać zbliżyć się do siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypuszczający

1. uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, nie mając pewności;
2. pozwalać komuś lub czemuś zbliżyć się do siebie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypuszczalnie

przysłówek sposobu

(1.1) prawdopodobnie, być może

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypuszczalny

oparty na przypuszczeniu; domniemany, hipotetyczny

przymiotnik

(1.1) oparty na przypuszczeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przypuszczanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypuszczać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypuszczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przypuścić.

(1.2) to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

Przypuszczenie – w matematyce przypuszczenie jest niedowiedzionym twierdzeniem, które wydaje się poprawne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przypładzać

dawniej: płodząc, zwiększać liczbę, ilość; zwiększać przychówek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypłaszczek

chrząszcz z rodziny bogatkowatych, szkodnik sosny

Przypłaszczek (Phaenops) – rodzaj chrząszczy z rodziny bogatkowatych.

Chrząszcze te mają czułki z członami od trzeciego wzwyż lekko piłkowato rozszerzonymi. Ich przedplecze ku przodowi silnie się zwęża, wskutek czego jego zarys jest trapezowaty. Pokrywy są pozbawione podłużnych żeberek, nieregularnie i gęsto punktowane, a na wierzchołkach osobno szeroko zaokrąglone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przypłodek

dawniej: dziecko, potomek, zwłaszcza ze związków pozamałżeńskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypłowiały

rzadko: nieco spłowiały; przyblakły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypłowieć

rzadko: nieco spłowieć; przyblaknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przypłynąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przypływać)

(1.1) dokonany od|przypływać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przypływ

1. zjawisko podwyższania się poziomu wód morskich i oceanicznych pod wpływem przyciągania Słońca i Księżyca w regularnych odstępach czasu, dwa razy na dobę;
2. przypływanie cieczy lub gazu do jakiegoś miejsca; napływ;
3. w przenośni: zwiększenie się ilości lub intensyfikacja czegoś; wzmożenie, spotęgowanie;
4. przybywanie osiedleńców na jakiś teren;
5. w geologii: okresowe ruchy całej skorupy ziemskiej na skutek działania sił pływowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przypłynięcie, napłynięcie

(1.2) tłumne przybycie, osiedlenie się

(1.3) nadejście w dużej ilości

(1.4) gwałtowne zintensyfikowanie się jakichś stanów

(1.5) hydrol. podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

Pływy morskie (przypływy i odpływy) – regularnie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w oceanie wywołane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyr.

skrót od: przyrodniczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyra

w gwarze uczniowskiej: przyroda (przedmiot szkolny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrematyczny

w językoznawstwie: odnoszący się do składnika zdania wskazującego na wyróżniony przedmiot, np. komentarz przyrematyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrestauracyjny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy restauracji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyroda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

(1.2) eduk. przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1)

- środowisko przyrodnicze
- natura
- przyroda – przedmiot szkolny
- Przyroda – osiedle w Poznaniu istniejące do 1965 roku

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrodni

przymiotnik relacyjny

(1.1) mający z kimś wspólną matkę, lecz innego ojca albo mający z kimś wspólnego ojca a inną matkę

Rodzeństwo – w genealogii i prawie dzieci tych samych rodziców bądź rodzica: wszyscy bracia i siostry w ogólności albo każdy z nich pojedynczo wobec drugiego z nich (tak zwłaszcza w tekstach prawnych).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrodniczka

badaczka przyrody

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrodniczo

przysłówek

(1.1) w sposób związany z przyrodą

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrodniczy

przymiotnik

(1.1) związany z przyrodą, dotyczący przyrody

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrodnik

badacz przyrody

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauk. uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych

Nauki przyrodnicze – część nauk empirycznych badająca przyrodę, z wyłączeniem społeczeństwa. Badają one różne aspekty świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zwykle z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrodolecznictwo

metody leczenia chorób środkami naturalnymi, np. wodą, ziołami; fizjoterapia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. leczenie bodźcami przyrodniczymi, takimi jak powietrze, woda, słońce czy ruch

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrodoleczniczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przyrodolecznicze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrodoleczniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyrodolecznictwem, dotyczący przyrodolecznictwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrodoznawca

specjalista w zakresie nauki, wiedzy o przyrodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrodoznawczy

związany z nauką, wiedzą o przyrodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrodoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki, wiedzy o przyrodzie; przyrodniczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrodoznawstwo

nauka, wiedza o przyrodzie

Nauki przyrodnicze – część nauk empirycznych badająca przyrodę, z wyłączeniem społeczeństwa. Badają one różne aspekty świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zwykle z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyrodzenie

rzadko: przyrodzić się - zrodzić się z jednej matki, ale innego ojca (lub odwrotnie)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. zewnętrzne narządy płciowe człowieka

(1.2) stpol. natura

(1.3) stpol. istota czegoś, właściwość

Prącie człowieka, także członek, penis – zewnętrzny męski narząd kopulacyjny człowieka rozumnego, który odpowiada również za wydalanie moczu z organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrodzić

rzadko: przyrodzić się - zrodzić się z jednej matki, ale innego ojca (lub odwrotnie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrodzoność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przyrodzone; cecha tych, którzy są przyrodzeni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrościk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od przyrost

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrost

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wzrost ilości czegoś

(1.2) różnica pomiędzy wartościami pierwotną a końcową

(1.3) praw. część spadku otrzymana w wyniku zrzeczenia się przez innych spadkobierców

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrostek

cząstka słowotwórcza występująca w formacjach słowotwórczych po rdzeniu; sufiks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

Przyrostek, sufiks (z łac. suffixus „dołączony” od sub „pod” i fixus „umocowany”) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma właściwości słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną). Mimo to ścisłe rozgraniczenie morfemów gramatycznych i słowotwórczych nie zawsze jest możliwe. Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden, kilka lub brak sufiksów („sufiks zerowy”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrostkowy

utworzony za pomocą sufiksu; będący sufiksem; sufiksalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrów

miasto w Polsce

Przyrów – miasto w Polsce, położone w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Przyrów. Leży nad rzeką Wiercicą.

Przyrów uzyskał lokację miejską w 1369 roku. Został pozbawiony praw miejskich 31 maja 1870 i włączony do nowo utworzonej gminy Przyrów w powiecie częstochowskim. W latach 1870–1954 siedziba wiejskiej gminy Przyrów, 1954–1972 gromady Przyrów, a od 1973 reaktywowanej gminy Przyrów. W latach 1975–1998 należał administracyjnie do województwa częstochowskiego. 1 stycznia 2024 odzyskał status miasta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyrowianin

mieszkaniec Przyrowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrowianka

mieszkanka Przyrowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrownica

Przyrownica – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Wodzierady.

Miejscowość położona jest na Wysoczyźnie Łaskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

We wrześniu 1978 we wsi miało zostać zaobserwowane UFO podobne do tego znad Emilcina.

W miejscowości działa młyn zbożowy produkujący "Mąkę Przyrownicką".

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyrowski

przymiotnik od: Przyrowa, Przyrowo, Przyrów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrożny

rzadko: znajdujący się przy rogu, blisko rogu czegoś, np. ulicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyróżować

przybarwić nieco różem (środkiem kosmetycznym), nieco uróżować; podróżować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyróżowywać

podmalowywać różem, dodawać nieco różu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyruch

drobny, mimowolny ruch ciała, zwłaszcza u nadpobudliwych dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyryk

w łowiectwie: naśladowanie głosu byka jelenia lub łosia przy pomocy muszli, rogu lub trąbki brzozowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrynkowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy rynku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrząd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie, urządzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrządzać

przygotowywać, przyrządzać coś; przystosowywać coś do określonego użytku

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyrządzić)

(1.1) przygotowywać potrawę lub posiłek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrządzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyrządzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrządzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyrządzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrządzić

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przyrządzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrządzik

zdrobnienie od: przyrząd

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrzec

zapewnić komuś coś, dać obietnicę; obiecać, przysiąc, zagwarantować, zaręczyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyrzekać)

(1.1) dokonany od|przyrzekać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrzecze

zapewnić komuś coś, dać obietnicę; obiecać, przysiąc, zagwarantować, zaręczyć

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Przyrzecze – część miasta Koronowo
- Przyrzecze – część wsi Dzików w woj. pomorskim, w pow. człuchowskim, w gminie Rzeczenica
- Przyrzecze – wieś w woj. zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Brzeżno

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyrzeczenie

zapewnić komuś coś, dać obietnicę; obiecać, przysiąc, zagwarantować, zaręczyć

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyrzec.

(1.2) uroczysta obietnica

(1.3) praw. promesa

- Przyrzeczenie Lekarskie – przysięga składana przez absolwentów kierunku lekarskiego oraz lekarsko-dentystycznego uczelni medycznych w Polsce
- Przyrzeczenie publiczne – skierowane do publiczności oświadczenie woli przyrzekającego nagrodę (lub rekompensatę)
- Przyrzeczenie harcerskie – uroczysta deklaracja składana przy otrzymywaniu krzyża harcerskiego
- Przyrzeczenie (film) – amerykańsko-hiszpański film historyczny z 2016 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyrzeczny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy rzece

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyrzeczownikowy

w językoznawstwie: występujący przy rzeczowniku; adnominalny

przymiotnik

(1.1) jęz. łączący się z rzeczownikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrzekać

zapewniać komuś coś, dawać obietnicę; obiecywać, przysięgać, gwarantować, zaręczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyrzec)

(1.1) zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrzeknąć

rzadko: przyrzec (obiecać, przysiąc)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrznia

przyrząd ułatwiający przyrzynanie drewna pod właściwym kątem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyrzucać

1. dorzucać czegoś np. drew do ognia;
2. narzucać coś np. serwetę na lampę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyrzucić

1. dorzucić czegoś np. drew do ognia;
2. narzucić coś np. serwetę na lampę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysada

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. wada

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysadka

gruczoł dokrewny znajdujący się w czaszce u podstawy mózgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. mały listek wyrastający u nasady szypułki kwiatowej

(1.2) daw. posadzenie, dosadzenie dodatkowo czego (roślin)

(1.3) med. zool. nieparzysty gruczoł wydzielania wewnętrznego, leżący w jamie czaszki na trzonie kości klinowej; reguluje czynność wydzielniczą innych gruczołów dokrewnych

- przysadka (botanika) – część roślin
- przysadka mózgowa – gruczoł dokrewny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysadkowaty

dawniej: przysadzisty

przymiotnik

(1.1) przest. przysadzisty

(1.2) bot. daw. opatrzony przysadkami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysadkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przysadki, odnoszący się do przysadki, związany z przysadką (zazwyczaj: z przysadką mózgową)

(1.2) rzad. przysadzisty

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysadzistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przysadziste; cecha tych, którzy są przysadziści

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysadzistszy

stopień wyższy od przymiotnika: przysadzisty; bardziej przysadzisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysadzisty

niskiego wzrostu i grubokościstej budowy; nieproporcjonalnie gruby w stosunku do wysokości; krępy

przymiotnik

(1.1) nieproporcjonalnie gruby w stosunku do wysokości lub wzrostu

(1.2) o ludziach: niskiego wzrostu i grubokościstej budowy, przy znacznych rozmiarach swej postawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyschnięty

taki, który przysechł, przylepił się do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyschroniskowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy schronisku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyścielać

przykrywać poprzez ścielenie; przyściełać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyścielić

przysłać;
1. rozściełając, przykryć;
2. ścieląc, dołożyć pościeli

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyścienny

przymiotnik relacyjny

(1.1) znajdujący się przy ścianie

(1.2) przymocowany do ściany

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyściełać

przykrywać poprzez ścielenie; przyścielać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysejmowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy sejmie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysiąc

złożyć przysięgę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiad

Przysiady – popularne ćwiczenie wykorzystujące masę własnego ciała, angażujące mięśnie pośladkowe oraz mięśnie ud i łydek. Podczas zginania kolan angażowane są głównie mięśnie tylne ud, zwane kulszowo-goleniowymi. Natomiast podczas prostowania kształtują się wszystkie mięśnie składające się na mięsień czworogłowy uda. W ruchu zginania i prostowania kolan biorą udział również inne mięśnie, takie jak mięsień pośladkowy, mięsień brzuchaty łydki, mięsień skośny zewnętrzny brzucha oraz niektóre mięśnie pleców. Dodatkowo ćwiczenie:

- wzmacnia mięśnie pleców, brzucha, pośladków, ud i łydek,
- poprawia ruchomość stawów,
- poprawia poczucia równowagi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przysiadać

obniżać pozycję ciała, uginając nogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiadka

1. gwarowo: deska, na której siada prządka i w którą wetknięta jest przęślica;
2. dawniej: miejsce, gdzie zastawiono pułapkę, gdzie ktoś zaczaił się na kogoś; zasadzka, przysiadek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiadły

obniżyć pozycję ciała, uginając nogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiąść

obniżyć pozycję ciała, uginając nogi

czasownik dokonany (ndk. przysiadać, przysiadywać)

(1.1) usiąść gdzieś na chwilę, na brzegu

(1.2) ugiąć nogi, obniżając się

(1.3) przygnieść coś podczas siadania

(1.4) zapaść się

(1.5) zmienić pozycję z leżącej na siedzącą

(1.6) łow. o ptaku łowczym: siąść na zdobyczy po strąceniu jej z powietrza

(1.7) przest. obsiąść

(1.8) przest. osiąść

czasownik zwrotny dokonany przysiąść się (ndk. przysiadać się, przysiadywać się)

(2.1) usiąść przy czymś lub kimś

(2.2) dołączyć do towarzystwa siadając

(2.3) pot. dosiadać się do pojazdu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysięga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

Przysięga – uroczysta wypowiedź o ustalonym uprzednio tekście (np. rota przysięgi). Złożenie przysięgi stanowi gwarancję przestrzegania umowy, dotrzymania zobowiązania, wywiązania się z powinności. Przysięga to również uroczystość złożenia przysięgi wojskowej.

Niekiedy niedotrzymanie przysięgi może pociągać za sobą konsekwencje honorowe np. utratę godności lub zaufania, bądź religijne, jeżeli przysięga obwarowana jest np. ekskomuniką.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysięgać

czasownik nieprzechodni

(1.1) silnie deklarować, mocno obiecywać

(1.2) składać uroczystą przysięgę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysięganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysięgać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysięgowy

→ przysięga

Patrz:przysięga

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysięgła

kobieta na stanowisku sędziego przysięgłego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysięgły

sędzia przysięgły

przymiotnik

(1.1) praw. uprawniony do wykonywania pewnej funkcji na podstawie urzędowo złożonej przysięgi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) praw. zob. sędzia przysięgły.

forma czasownika.

(3.1) 3 os. lm. nmos. przesz. od: przysiąc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysiek

1. rzadziej: sąsiek;
2. dłuto ciesielskie z obsadą spiczastą lub tulejkową

- Przysiek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. radziejowskim, w gminie Dobre
- Przysiek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Zławieś Wielka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przysieka

1. rzadziej: sąsiek;
2. dłuto ciesielskie z obsadą spiczastą lub tulejkową

W Polsce

- Przysieka – zniesiona część miasta Koniecpol
- Przysieka – wieś w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Zwierzyn
- Przysieka – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Kozłów
- Przysieka – część wsi Gorzelnia w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Blachownia
- Przysieka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Mieleszyn
- Przysieka – zniesiona część wsi Kazimierów w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Stare Miasto
- Przysieka – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Wągrowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przysietnica

W Polsce

- Przysietnica – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Stary Sącz
- Przysietnica – wieś w woj. podkarpackim, w pow. brzozowskim, w gminie Brzozów
- Przysietnica – dawna gmina wiejska
- Przysietnica – dawna gromada w powiecie brzozowskim
- Przysietnica – dawna gromada w powiecie nowosądeckim

#### Źródła:

Wikipedia

# Przysiężne

1. → przysięga;
2. dawniej: przysięgły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiężny

1. → przysięga;
2. dawniej: przysięgły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysionek

pomieszczenie przy wejściu, prowadzące do dalszych pomieszczeń; sień, przedsionek, przedpokój

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysiołek

skupisko gospodarstw wiejskich położonych z dala od wsi właściwej, ale należących do niej administracyjnie; przysiółek; wysiółek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) małe skupisko domów znajdujące się poza wsią, ale należące do niej administracyjnie

(1.2) mała wioska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysiółkowy

→ przysiółek

Patrz:przysiółek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyskakać

skacząc, dotrzeć dokądś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyskakiwać

zbliżać się gwałtownie, szybkim ruchem; doskakiwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysklepowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy sklepie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyskoczyć

zbliżyć się gwałtownie, szybkim ruchem; doskoczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyskórek

dawniej: stulejka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyskrzynić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyskrzyniać)

(1.1) pot. zatrzymać podejrzanego o popełnienie przestępstwa

(1.2) pot. przycisnąć przy zamykaniu wieka, drzwi itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyślepawy

potocznie: trochę ślepy; przyślepy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyślepiać

potocznie:
1. utrudniać widzenie zbyt jasnym światłem;
2. częściowo pozbawiać umiejętności racjonalnego myślenia;
3. częściowo zatykać; przytykać;
4. patrzeć uporczywie, wytężając wzrok

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyślepić

potocznie:
1. utrudnić widzenie zbyt jasnym światłem;
2. częściowo pozbawić umiejętności racjonalnego myślenia;
3. częściowo zatkać; przytkać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyślepnąć

potocznie: częściowo zaniewidzieć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyślepy

potocznie: trochę ślepy; przyślepawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyślepły

taki, który częściowo zaniewidział

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysmaczek

zdrobnienie od: przysmak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od przysmak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysmak

książkowo: coś bardzo smacznego; pychota, pyszota, smakołyk, rarytas, specjał, delikates

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. spoż. rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje

(1.2) przen. coś dającego szczęście, poczucie komfortu

(1.3) daw. drugi nakładający się posmak, psujący ten pożądany

(1.4) daw. przen. cechy etosu obce obserwowanemu, które dają się zauważyć, nawet rażą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysmażyć

1. smażąc coś na patelni, przypiec;
2. przysmażyć się - smażąc się, stać się rumianym;
3. przysmażyć się - potocznie: opalić się zbyt mocno

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysmyczać

gwarowo: przyciągać, przynosić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysnąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przysypiać)

(1.1) usnąć na chwilę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyśnić

1. rzadko: ujrzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przyśnić się -
a) ukazać się we śnie;
b) przenośnie: przywidzieć się

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) rzad. ujrzeć we śnie

czasownik zwrotny dokonany przyśnić się (ndk. brak)

(2.1) ukazać się we śnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyśnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyśnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyśnić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyśniony

1. rzadko: ujrzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przyśnić się -
a) ukazać się we śnie;
b) przenośnie: przywidzieć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) slang. uderzenie, cios

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysolić

czasownik

(1.1) slang. uderzyć kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysparzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przysporzyć)

(1.1) książk. powodować powiększenie ilości lub liczby czegoś

(1.2) książk. doprowadzać do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysparzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysparzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyspawać

spawając, przymocować (przymocowywać) coś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyspawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyspawać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyspawywać

spawając, przymocowywać coś; przyspawać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyspieszać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyśpieszyć)

(1.1) zwiększać prędkość

(1.2) sprawiać, że coś dzieje się szybciej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyspieszacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. substancja zwiększająca szybkość jakiejś reakcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyspieszanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyśpieszać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyspieszenie

przyrost prędkości w jednostce czasu; przyśpieszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) fiz. zmiana prędkości w jednostce czasu;

Przyspieszenie – wektorowa wielkość fizyczna wyrażająca zmianę wektora prędkości w czasie.

Przyspieszenie definiuje się jako pochodną prędkości po czasie, czyli jest szybkością zmiany prędkości. Jeśli przyspieszenie jest skierowane przeciwnie do zwrotu prędkości ruchu, to wartość prędkości w tym ruchu maleje, a przyspieszenie to jest wtedy nazywane opóźnieniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyspieszeniomierz

miernik przyspieszenia; przyśpieszeniomierz, akcelerometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. techn. przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;

Przyspieszeniomierz, akcelerometr, akceleromierz - urządzenie lub tylko przetwornik mierzący przyspieszenie, któremu poddawany jest jego element czynny.

Przyspieszenie wyznaczane jest poprzez pomiar siły między elastycznie zawieszoną masą czujnika a jego obudową. Czujnik przyspieszeniomierza mierzy siłę zarówno wynikającą ze zmian ruchu czujnika jak i grawitacji. W zależności od konstrukcji urządzenia, akcelerometr mierzy przyspieszenie w jednej, dwóch jak i trzech osiach, a także przyspieszenia kątowe wywołane obrotami (tzw sześcioosiowy). Mierzone przyspieszenie jest odnoszone do wartości przyspieszenia ziemskiego. Urządzenie może korygować otrzymane wyniki o przyspieszenie ziemskie, a także określać ustawienia czujnika względem pionu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyspiesznik

przyśpiesznik;
1. potocznie: pedał gazu
2. inspekt założony na warstwie gorącego nawozu
3. przyrząd w wyczynowej broni palnej ułatwiający ściągnięcie spustu

Przyspiesznik – mechanizm pomocniczy stosowany w broni strzeleckiej, który po uruchomieniu znacząco zmniejsza opór spustu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyspieszony

1. zwiększyć prędkość, szybkość; przyśpieszyć;
2. skrócić czas trwania czegoś

przymiotnik

(1.1) szybszy niż zazwyczaj lub niż przyjęte normy

(1.2) trwający krócej niż zazwyczaj

(1.3) kolej. nie zatrzymujący się na niektórych przystankach lub stacjach

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od przyśpieszyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyspieszyć

1. zwiększyć prędkość, szybkość; przyśpieszyć;
2. skrócić czas trwania czegoś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyśpieszać)

(1.1) zwiększyć prędkość

(1.2) sprawić, że coś dzieje się szybciej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyśpiew

1. wiersz lub kilka wierszy powtarzających się regularnie, np na końcu każdej strofy;
2. melodia powtarzająca się stale w określonych miejscach utworu.
3. refren pieśni obojętny dla treści utworu

Przyśpiew (refren formalny) – refren, zwykle obojętny dla treści utworu. Bywa nawet powtórzeniem dźwięków bez znaczenia, np.:

- oj, dana, dana
- danaż moja, dana
- hop, dziś, dziś
- rym, cym, cym
- fik-mik; fiku-miku
- a-a-a; ojra, ojra; uha-ha

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyśpiewka

krótka piosenka ludowa śpiewana na zabawach wiejskich lub w czasie obrzędów weselnych, dożynkowych itp.

Przyśpiewka – krótka piosenka ludowa o treści okolicznościowej, często rubaszna, w Polsce śpiewana na zabawach, weselach, w czasie obrzędów dożynkowych itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przysporzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysporzyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysporzyć

powiększyć liczbę czegoś lub sprawić coś

czasownik dokonany

(1.1) powiększyć liczbę, ilość

(1.2) sprawić, spowodować obecność czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysposabiać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przysposobić)

(1.1) niedokonany od|przysposobić. (wyszkolić kogoś)

(1.2) niedokonany od|przysposobić. (przyjąć cudze dziecko)

(1.3) daw. niedokonany od|przysposobić. (przygotować coś do użytku)

czasownik zwrotny niedokonany przysposabiać się (dk. przysposobić się)

(2.1) niedokonany od|przysposobić się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysposabiający

dawniej: osoba adoptująca dziecko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysposobić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przysposabiać)

(1.1) wyszkolić kogoś w czymś lub uczynić kogoś zdatnym do czegoś

(1.2) praw. przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysposobienie

Adopcja (łac. adoptio), przysposobienie, usynowienie – forma przyjęcia do rodziny osoby obcej, stwarzająca stosunek podobny do pokrewieństwa. Jest to przybranie dziecka (często w wieku dziecięcym) za swoje.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przysrać

wulgarnie: przygadać, dogryźć, dociąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysrywać

wulgarnie: przygadywać, dogryzać, docinać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyssanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyssać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyssawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża

(1.2) miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyssawkowaty

mający właściwości przyssawki, podobny do przyssawki

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyssywać

przysysać;
1. ssąc, powodować przylgnięcie do czegoś;
2. przyssywać się -
a) przywierać do czegoś i ssać łapczywie;
b) potocznie: przyczepiać się do kogoś;
c) zaczynać robić coś intensywnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystać

dawniej: nadać (nadawać) się do czegoś, zostać (być) uznanym za coś stosownego, odpowiedniego, np. "Żarty tu wcale nie przystoją."

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przystawać)

(1.1) dokonany od|przystawać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przystacyjny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy stacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gwara. żywiecka osoba od niedawna mieszkająca w Żywcu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystadionowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy stadionie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystający

przymiotnik

(1.1) identyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystajeński

→ Przystajń

Patrz:Przystajń

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystajń

wieś w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim

Przystajń – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, w gminie Przystajń, w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym.

Wieś jest siedzibą gminy Przystajń.

Przez Przystajń przebiega droga wojewódzka nr 494.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przystań

dawniej: nadać (nadawać) się do czegoś, zostać (być) uznanym za coś stosownego, odpowiedniego, np. "Żarty tu wcale nie przystoją."

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;

(1.2) przen. miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: przystanąć

- przystań – miejsce przystosowane dla jachtów i innych niewielkich jednostek pływających
- przystań morska – określone prawnie miejsce nad morzem

Miejscowości w Polsce i ich części

- Przystań – przysiółek wsi Jurcz, w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
- Przystań – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. golubsko-dobrzyńskim, w gminie Zbójno
- Przystań – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki
- Przystań – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrołęckim, w gminie Olszewo-Borki
- Przystań – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Węgorzewo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystanąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przystawać)

(1.1) dokonany od|przystawać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystaneczek

zdrobnienie od: przystanek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystanek

1. miejsce postoju pojazdów pasażerskich;
2. dawniej: zatrzymanie się gdzieś, zwykle dla odpoczynku; postój;
3. dawniej: miejsce takiego zatrzymania się; postój;
4. mała stacja kolejowa dla ruchu pasażerskiego;
5. chwilowa przerwa w robieniu czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

(1.2) kolej. miejsce na szlaku kolejowym, pozbawione torów dodatkowych, gdzie zatrzymują się pociągi pasażerskie

(1.3) odpoczynek podczas pokonywania drogi

Przystanek komunikacyjny – miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, w którym umieszcza się informacje dotyczące w szczególności godzin odjazdów środków transportu.

Przystanek to w transporcie drogowym miejsce zatrzymywania się pojazdów transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi, jest to również peron w transporcie kolejowym oraz przystań usytuowana na wodach śródlądowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystankowicz

środowiskowo:
1. uczestnik festiwalu Przystanek Woodstock; woodstockowicz;
2. uczestnik festiwalu Przystanek Jezus

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystankowiczka

uczestniczka festiwalu muzycznego, który w nazwie ma słowo przystanek, np. Przystanek Woodstock

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystankowy

→ przystanek

przymiotnik relacyjny

(1.1) geogr. związany z przystankiem, dotyczący przystanku

Patrz:przystanek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przystański

przymiotnik od: Przystań

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystąpić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przystępować)

(1.1) dokonany od|przystępować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystawać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przystać)

(1.1) przylegać dokładnie do czegoś; być dopasowanym

(1.2) wyrażać zgodę na coś

(1.3) być zgodnym z czymś

(1.4) stawać się członkiem czego; zostawać zwolennikiem

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przystanąć)

(2.1) stawać na krótko; zatrzymywać się na chwilę

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystawalny

pasujący do czegoś; zgodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystawać.

(1.2) geom. identyczność kształtu i wielkości figury geometrycznej;

- przystawanie – w matematyce relacja równoważności definiowana w dowolnym systemie algebraicznym, w tym:
  - przystawanie liczb całkowitych,
  - przystawanie macierzy,
  - przystawanie figur geometrycznych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystawka

przekąska podawana przed daniem głównym; antypast

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) element dostawiany, dobudowywany do czegoś

(1.2) kulin. potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

(1.3) urządzenie dołączane do innego i współpracujące z nim

(1.4) podpora, która wzmacnia od dołu drewniany słup linii elektrycznej, telefonicznej

(1.5) publ. mała partia, stronnictwo lub ugrupowanie polityczne będące koalicjantem dużej partii rządzącej

Przystawka (zakąska) – lekkostrawna potrawa podawana w małych porcjach przed głównymi daniami. Niekiedy nazywana z francuskiego hors d'œuvre (wersja spolszczona ordewry). Przystawki mogą być daniami zimnymi lub gorącymi.

Podawane są podczas imprez, najczęściej kulturalnych, jak wernisaże, festyny, bankiety, szczególnie wtedy, gdy od przybycia gości do rozpoczęcia głównej części wydarzenia upływa więcej czasu. Przystawkom towarzyszyć mogą napoje bezalkoholowe lub alkoholowe (najczęściej wino i piwo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystęp

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) możliwość zblizenia się do określonego miejsca

(1.2) możliwość nawiązania kontaktu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystępniej

stopień wyższy od przysłówka: przystępnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystępniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przystępny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystępność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co przystępne

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystępny

przymiotnik

(1.1) łatwy do zrozumienia

(1.2) łatwy do dotarcia lub osiągnięcia

(1.3) łatwy w obcowaniu, w nawiązywaniu kontaktu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystępować

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) podchodzić, zbliżać się

(1.2) dołączać do grupy lub organizacji

(1.3) rozpoczynać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystępowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystępować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystoi

dawniej: nadać (nadawać) się do czegoś, zostać (być) uznanym za coś stosownego, odpowiedniego, np. "Żarty tu wcale nie przystoją."

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystojeństwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. dobre wychowanie; Gloger.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystojniacha

mężczyzna o nieprzeciętnej urodzie; podobający się, budzący zachwyt u kobiet

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystojniaczek

zdrobnienie od: przystojniak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od przystojniak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przystojniaczka

zdrobnienie od: przystojniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystojniak

przystojny mężczyzna

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. przystojny mężczyzna lub chłopiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przystojniej

stopień wyższy od przysłówka: przystojnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystojniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przystojny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystojność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przystojne; cecha tych, którzy są przystojni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystojny

1. taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne; ładny, urodny, urodziwy, atrakcyjny, interesujący, ponętny;
2. przestarzałe, dziś książkowe: zgodny z konwenansem, dobrymi obyczajami, np. przystojne zachowanie; obyczajny, przyzwoity

przymiotnik

(1.1) taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

(1.2) przest. książk. zgodny z konwenansem, dobrymi obyczajami, czyli „taki, który przystoi”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przystolny

znajdujący się, odbywający się przy stole

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystosować

czasownik przechodni dokonany (ndk. przystosowywać)

(1.1) uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb

czasownik zwrotny dokonany przystosować się (ndk. przystosowywać się)

(2.1) dostosować się, zaadaptować się do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystosowalny

dający się przystosować, możliwy do przystosowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystosowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystosować.

- adaptacja (biologia)
- przystosowanie (psychologia)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystosowawczość

zdolność komórek, tkanek i narządów organizmu do reagowania przystosowawczego na wszelkie zmiany warunków jego środowiska zewnętrznego i wewnętrznego; adaptabilność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przystosowawcze; cecha tych, którzy są przystosowawczy

(1.2) zdolność do przystosowania się do nowych warunków życia

(1.3) zob. adaptabilność.

Adaptabilność, przystosowawczość – zdolność do adaptacji fizjologii komórek, tkanek oraz narządów do zmian warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przystosowywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przystosować)

(1.1) zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań

czasownik zwrotny niedokonany przystosowywać się (dk. przystosować się)

(2.1) zmieniać się do nowych okoliczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystosowywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystosowywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystrajać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przystroić)

(1.1) ubierać dla ozdoby

(1.2) stawać się upiększeniem

czasownik zwrotny niedokonany przystrajać się (dk. przystroić się)

(2.1) ubierać siebie dla ozdoby

(2.2) pokrywać się kwiatami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystrajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przystrajać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystroić

czasownik dokonany (ndk. przystrajać)

(1.1) uczynić „strojnym” – dodać ozdób, aby ktoś lub coś było piękniejsze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przystrugnia

przyrząd stosowany przy struganiu drewna dla zachowania właściwego położenia struganego przedmiotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystukać

stuknąć do taktu; przytupnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przystuły

skórzane pasy w siodle, do których przypina się klamry popręgu

Przystuły – skórzane pasy, będące elementem siodła, do których zapinane są klamry popręgu. Jeżeli są trzy przystuły, to służą one do dopasowania dopięcie siodła tak, by leżało w równowadze i nie przesuwało się (zapinamy - zależnie od potrzeby - dwie pierwsze, drugą i trzecią lub pierwszą i trzecią).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przystygać

dawniej:
1. ostygać, zastygać częściowo;
2. stygnąc, przyklejać się, przymarzać, przywierać do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysucha

miasto w Polsce

Przysucha – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, siedziba powiatu przysuskiego i gminy miejsko-wiejskiej Przysucha. Miasto położone na krańcu Wzniesień Południowomazowieckich, w pobliżu rzeki Radomki. Historycznie leży w Małopolsce. Według danych z 31 marca 2011 roku, miasto miało 6304 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przysufitowy

znajdujący się przy suficie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysunąć

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|przysuwać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysurowy

trochę za surowy; za srogi

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysuski

przymiotnik od: Przysucha

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Przysuchą, dotyczący Przysuchy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysuszanin

mieszkaniec Przysuchy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysuszanka

mieszkanka Przysuchy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysuwać

czasownik niedokonany

(1.1) przesuwając coś, umieszczać to bliżej

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyswajać

czasownik

(1.1) eduk. uczyć się czegoś

(1.2) psych. socjol. przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp.

(1.3) biol. o organizmach żywych: wchłaniać substancje odżywcze

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyswajalny

1. dający się przyswoić przez organizm;
2. dający się nauczyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyswajanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyswajać.

Asymilacja, przyswajanie (z łac. assimilatio = 'upodobnienie', od similis = 'podobny') – to w biologii proces przemiany substancji i materiałów pobranych z otoczenia na substancje dla potrzeb własnego organizmu. Asymilacja jest częścią procesu przemiany materii.

Asymilatami nazywamy bezpośrednie produkty przyswojenia przez organizm substancji pobranej z zewnątrz, najczęściej w odniesieniu do fotosyntezy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyświecać

czasownik

(1.1) świecić latarką, lampą w obserwowane miejsce

(1.2) przen. stanowić motyw do określonego działania

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyświecanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyświecać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyświecić

oświetlić coś niewielkim źródłem światła

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyswoić

1. opanować jakąś wiedzę lub umiejętności;
2. przejąć od kogoś jakieś wartości, poglądy uznając za własne;
3. pobrać składniki pokarmowe

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyswajać)

(1.1) dokonany od|przyswajać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysypiać

zasypiać na krótko, być w półśnie; podsypiać, drzemać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysypianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysypiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysypka

mieszanina drobno roztartych substancji leczniczych o działaniu osuszającym i osłaniającym

Przysypka – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Chodecz.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 52 mieszkańców. Jest 24. co do wielkości miejscowością gminy Chodecz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przysysanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysysać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysyłać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przysłać)

(1.1) dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca

(1.2) kierować kogoś gdzieś lub do kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysyłanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysyłać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysyłka

dawniej:
1. przysłanie, skierowanie kogoś w jakieś miejsce;
2. przysłanie, dostarczenie czegoś;
3. to, co zostało dostarczone przez pocztę, posłańca itp.; przesyłka

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszaleć

potocznie: zaszaleć;
1. zrobić coś sprzecznego ze zdrowym rozsądkiem;
2. dobrze się zabawić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszczetka

owadożerna bylina z rodziny kapturnicowatych; darlingtonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszczypywać

lekko szczypać, ściskać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszkolny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy szkole

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszów

Przyszów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Bojanów.

Dawniej były to dwie wsie Przyszów Szlachecki (część zachodnia) i Przyszów Kameralny lub Królewski (część wschodnia). Obie wsie leżały na przeciwnym brzegu rzeki Ruda-Łęg. Wieś jest nadal podzielona, choć teraz na dwa sołectwa: Przyszów I i Przyszów III. Do końca 2017 roku częścią Przyszowa były także Burdze, Kołodzieje i Ruda, od 2018 samodzielne wsie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyszowice

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice;

Przyszowice (niem. Preiswitz) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice.

W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Przyszowice, po reformie administracji, aż do 1977 była siedzibą gminy Przyszowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyszowicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Przyszowic, związany z Przyszowicami

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszpitalny

znajdujący się przy szpitalu, należący do szpitala

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy szpitalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyszwa

część cholewki buta

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszybowy

znajdujący się, mocowany blisko szyby, np. listwa przyszybowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszyć

szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyszywać)

(1.1) szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyszykować

1. przygotować, przyrządzić
2. przyszykować się - przygotować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszykowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyszykować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszynka

gatunek małża morskiego; szołdra

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyszywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyszyć)

(1.1) szyjąc, przytwierdzać coś do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszywany

przymiotnik

(1.1) pot. żart. taki, który jest traktowany jako członek rodziny mimo braku faktycznego pokrewieństwa

forma czasownika.

(2.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od: przyszywać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszłoroczny

przymiotnik

(1.1) taki, który odbędzie się/zdarzy się w przyszłym roku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszłość

czas, który nastąpi i to, co zdarzy się w tym czasie lub co jest oczekiwane; przyszłe losy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

Przyszłość – część linii czasu, która dopiero ma się wydarzyć (w liniowej koncepcji czasu). Część czasoprzestrzeni, w której zawarte są wszystkie zdarzenia, które jeszcze nie miały miejsca, ale się wydarzą.

W tym sensie przyszłości przeciwstawia się przeszłość (zbiór zdarzeń, które wydarzyły się wcześniej) oraz teraźniejszość (zbiór zdarzeń, które właśnie się dzieją).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyszłościowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyszłością, dotyczący przyszłości

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyszłotygodniowy

mający się odbyć w nadchodzącym tygodniu

przymiotnik

(1.1) taki, który odbędzie się/zdarzy się w przyszłym tygodniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyszły

przymiotnik

(1.1) ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

(1.2) następny, bliski w czasie

(1.3) stpol. przybysz

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przyjść

(2.2) daw. imiesłów przymiotnikowy bierny od: przyjść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysł.

skrót od: przysłowie, przysłowiowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysłać

1. dostarczyć coś komuś przez pocztę, posłańca itp.;
2. skierować kogoś w jakieś miejsce lub do kogoś, w określonym celu

czasownik dokonany (ndk. przysyłać)

(1.1) dokonany od|przysyłać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysłaniać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) częściowo zakrywać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłanianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przysłaniać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłona

1. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości wpadającego światła do aparatu; przesłona, diafragma;
2. to, co częściowo coś zasłania; przesłona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) coś, co czyni częściowo niewidocznym, zakrytym

(1.2) opt. fot. układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego

(1.3) opt. fot. wartość liczbowa określająca stopień otwarcia przysłony (1.2)

Przysłona fotograficzna – część obiektywu regulująca wielkość otworu na drodze strumienia światła. Stosowana najczęściej w obiektywach fotograficznych i obiektywach kamer filmowych. Zwykle ma postać nachodzących na siebie metalowych listków. Liczba listków przysłony i ich kształt oraz stopień otwarcia przysłony mają wpływ na kształt bokeh.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysłop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) góry. przełęcz;

Etymologia słowa Przysłop nie jest jednoznacznie rozstrzygnięta. Występuje na terenie całych Karpat (i nie tylko) w różnych formach: Przysłop, Prislop, Przysłup, Prislopul. Najprawdopodobniej pochodzi od starosłowiańskiego słowa prislop („przejście przez górski masyw, przełęcz”). W języku rumuńskim słowo prislopul oznacza „wąwóz górski, górską przełęcz” (np. przełęcz Prislopul Negru – 1848 m n.p.m., Prislop w górach Piatra – 1317 m n.p.m. i inne). Nasuwa się więc wniosek, że nazwa ta została rozpropagowana przez Wołochów. Na Słowacji nazwę Prislop noszą przełęcze (Prislop na wschód od Kubińskiej Holi – 840 m n.p.m., Sedlo Prislop w Małej Fatrze – 909 m n.p.m., Prislop i Velky Prislop w Niżnych Tatrach i inne). W Polsce Przysłop i Przysłup to często występujące nazwy przełęczy w Karpatach. Nazwy szczytów utworzone zostały przez kartografów.

Przełęcze

- Przysłop – w Beskidzie Makowskim, w Paśmie Jałowieckim
- Przysłop – w Beskidzie Makowskim, w paśmie Koskowej Góry
- Przysłop – w Beskidzie Sądeckim
- Przysłop – w Beskidzie Śląskim
- Przysłop – w Beskidzie Żywieckim, w Grupie Wielkiej Raczy
- Przysłop – w Tatrach Zachodnich
- Przysłop Jałowiecki – w Tatrach
- Przysłop Kominiarski – w Tatrach
- Przysłop Lubomierski – w Gorcach
- Przysłop Miętusi – w Tatrach
- Przysłop Potócki – w Beskidzie Żywieckim
- Przysłop Waksmundzki – w Tatrach
- Przysłup – w Bieszczadach (678 m)
- Przysłup – w Bieszczadach (749 m)
- Przysłup – w Górach Słonnych
- Przysłup Caryński – w Bieszczadach

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysłów.

skrót od: przysłówek, przysłówkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysłówek

nieodmienna część mowy, odpowiadająca na pytania jak? gdzie? kiedy?

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gram. część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysłowie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

(1.2) daw. przysłówek

Przysłowie (łac. proverbium lub adagium) – utrwalone w danej kulturze zdanie, występujące w stałej postaci i wyrażające pewną myśl lub naukę ogólną w odniesieniu do określonej sytuacji życiowej. Przysłowia zwykle wywodzą się z tradycji ludowej i są anonimowe.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysłowiowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest przysłowiowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłowiowy

1. dotyczący przysłowia lub będący nim;
2. powszechnie znany

przymiotnik

(1.1) dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie

(1.2) powszechnie znany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przysłowioznawca

specjalista zajmujący się zbieraniem przysłów, ich wyjaśnianiem, szukaniem genezy i głębszym opracowywaniem; paremiolog, paremiograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysłowioznawstwo

nauka zajmująca się gromadzeniem, objaśnianiem pochodzenia i tłumaczeniem sensu przysłów; paremiologia, paremiografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysłówkowo

przysłówek

(1.1) jako przysłówek

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłówkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. o funkcji przysłówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłownik

jeden z przypadków w języku węgierskim; essivus-modalis

#### Źródła:

SJP.pl

# Przysłowny

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. zastępujący przysłówek lub występujący w jego funkcji

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysługa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grzeczność wyświadczona komuś

- Przysługa – herb szlachecki
- Przysługa (oryg. The Favor) – amerykański film z 1994, komedia romantyczna, reż. Donald Petrie
- Przysługa (oryg. Do Me a Favor) – amerykański film z 1997 roku, dramat kryminalny, reż. Sondra Locke
- Przysługa (oryg. De weg van alle vlees) – belgijski film krótkometrażowy z 2013 roku, dramat kryminalny, reż. Deben Van Dam

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przysługiwać

czasownik niedokonany

(1.1) należeć się z tytułu ustawy, prawa itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłuszeć

czasownik

(1.1) stpol. należeć do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przysłużyć

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) oddać przysługę, wspomóc

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytoczyć)

(1.1) tocząc, doprowadzać do danego miejsca

(1.2) przywoływać czyjąś wypowiedź, fragment tekstu

(1.3) podawać w celu ukazania dowodów, faktów

czasownik zwrotny niedokonany przytaczać się (dk. przytoczyć się)

(2.1) tocząc się, docierać gdzieś

(2.2) pot. docierać do jakiegoś miejsca w sposób niezgrabny, z opóźnieniem, z trudem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytaić

dawniej:
1. ukryć, zataić;
2. przytajać się - ukryć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytajać

dawniej:
1. ukrywać, zatajać;
2. przytajać się - ukrywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytakiewicz

osoba, która stale przyznaje komuś rację, niemająca własnego zdania; przytakiwacz, potakiewicz, potakiwacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytakiwać

1. wyrażać aprobatę dla jakiegoś działania;
2. potwierdzać czyjeś słowa, zgadzać się z czymś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przytaknąć)

(1.1) zgadzać się z kimś lub czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytakiwacz

osoba, która stale przyznaje komuś rację, niemająca własnego zdania; przytakiewicz, potakiewicz, potakiwacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek nie mający własnego zdania, przytakujący innym, zwłaszcza tym, od których jest zależny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytakiwaczka

→ przytakiwacz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. kobieta nie mająca własnego zdania, przytakująca innym, zwłaszcza tym, od których jest zależna

Patrz:przytakiwacz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytaknąć

1. wyrazić aprobatę dla jakiegoś działania;
2. potwierdzić czyjeś słowa, zgodzić się z czymś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przytakiwać)

(1.1) wyrazić aprobatę / zgodę z kimś lub czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytalkować

lekko posypać coś białym pudrem (talkiem); podtalkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytamka

w górnictwie: niska tama przed tamą podsadzkową, zatrzymująca wodę podsadzkową i umożliwiająca jej odprowadzenie przez kominek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytanić

bardzo rzadko: zaoszczędzić, zachować trochę pieniędzy; przyoszczędzić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytarabaniać

1. dawniej: z trudem przywlekać, przyciągać;
2. przytarabaniać się - docierać z trudem do jakiegoś miejsca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytarczyca

niewielki gruczoł dokrewny charakterystyczny dla kręgowców, przylegający do powierzchni tarczycy lub leżący w jej miąższu, wydzielający hormon odpowiadający za gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu; gruczoł przytarczowy, gruczoł przytarczyczny

Przytarczyce, gruczoły przytarczyczne (łac. glandulae parathyroideae, ang. parathyroid glands) – występujące u kręgowców czworonożnych małe gruczoły wewnątrzwydzielnicze, które uczestniczą w regulowaniu gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przytarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytaskiwać

potocznie: przynosić, przyciągać z trudem coś ciężkiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytcza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. przypadek, przykład

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyteatralny

znajdujący się przy teatrze, należący do teatru

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy teatrze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytelepywać

przytelepywać się - przemieszczając się wolno, docierać dokądś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytemperowywać

1. ostrzyć trochę kredkę lub ołówek;
2. wpływać uspokajająco na czyjeś zachowanie; powściągać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytentegować

żartobliwie: wykonać jakąś czynność wyrażaną czasownikiem z prefiksem przy-, np. przytwierdzić, przypudrować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytępiać

czynić trochę tępym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytępić

uczynić trochę tępym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytępiony

uczynić trochę tępym

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytknąć

zbliżyć coś do czegoś aż do zetknięcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytkowice

Przytkowice – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Kalwaria Zebrzydowska.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Przez miejscowość przechodzi droga wojewódzka nr 953 łącząca Kalwarię Zebrzydowską ze Skawiną.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przytlić

rzadko: przytlić się - przypalić się słabo, bez płomienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytocki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytoczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytoczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytoczeński

przymiotnik od: Przytoczna, wieś gminna w województwie lubuskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytoczna

wieś w Polsce

Przytoczna (pol. hist. „Przetoczno” , niem. Prittisch) – wieś w Polsce w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy wiejskiej Przytoczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przytocznica

Przytocznica (pierwotnie Przetocznica ) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Doruchów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przytoczno

## Miejscowości

- Przytoczno – wieś w woj. lubelskim, w powiecie lubartowskim, w gminie Jeziorzany
- Przytoczno – część wsi Pieski w woj. pomorskim, w pow. lęborskim, gminie Cewice

## Jeziora

#### Źródła:

Wikipedia

# Przytoczyć

czasownik

(1.1) tocząc umieścić w miejscu docelowym

(1.2) zacytować dosłownie lub w przybliżeniu

czasownik zwrotny przytoczyć się

(2.1) tocząc dotrzeć na miejsce

(2.2) przen. z trudem dotrzeć

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytomniak

potocznie: człowiek szybko orientujący się w każdej sytuacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytomnieć

1. odzyskiwać przytomność, wracać do przytomności;
2. odzyskiwać zdolność oceny sytuacji, logicznego myślenia; opamiętywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytomniej

stopień wyższy od przysłówka: przytomnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytomniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przytomny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytomność

całkowita świadomość, pełnia władz psychicznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stan pełnej świadomości

(1.2) zdolność do racjonalnego myślenia, rozsądna ocena sytuacji

(1.3) stpol. obecność

Przytomność – (łac. sensorium) to aktualnie dostępne przeżywanie siebie i świata. Jest związana z aktywnością układu siatkowatego pnia mózgu.

Utrata przytomności wiąże się z pogorszeniem stanu zdrowia (zaburzeniem homeostazy organizmu), stąd też stany takie jak sen czy znieczulenie ogólne nie są uważane za stany utraty przytomności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przytomny

przymiotnik

(1.1) świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał

(1.2) przest. obecny w jakimś miejscu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytorowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy torze/torach

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytośtać

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Poznań. przynieść, przyprowadzić, przydźwigać; dokonany od|tośtać.

czasownik zwrotny przytośtać się

(2.1) gw-pl|Poznań. przyjść, przywlec się; dokonany od|tośtać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytośtanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytośtać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytraczać

przypinać; przywiązywać; przyczepiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytrafianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytrafiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytransportowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytransportować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytransportowywać

sprowadzać transportem, jako transport

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytranżalanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytranżalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytranżolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytranżolić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytroczyć

przypiąć; przywiązać; przyczepić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytruć

lekki stopień zatrucia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytrucie

lekki stopień zatrucia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytruty

zatruć w niewielkim stopniu; podtruć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytruwać

zatruwać w niewielkim stopniu; podtruwać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytrzymać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytrzymywać)

(1.1) trzymając, nie pozwolić na poruszenie się czegoś lub kogoś

(1.2) utrzymać w miejscu; trzymając, nie pozwolić na zmianę pozycji

(1.3) zatrzymać gdzieś przez pewien czas

(1.4) wziąć do rąk na krótki czas w celu przypilnowania

(1.5) zająć coś dla kogoś przez pewien czas

czasownik zwrotny dokonany przytrzymać się (ndk. przytrzymywać się)

(2.1) złapać się czegoś, aby nie upaść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytrzymanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytrzymać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytrzymywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytrzymać)

(1.1) trzymając, nie pozwalać na poruszanie się czegoś lub kogoś

(1.2) utrzymywać w miejscu; trzymając, nie pozwalać na zmianę pozycji

(1.3) zatrzymywać gdzieś przez pewien czas

(1.4) brać do rąk na krótki czas w celu przypilnowania

(1.5) zajmować coś dla kogoś przez pewien czas

czasownik zwrotny niedokonany przytrzymywać się (dk. przytrzymać się)

(2.1) łapać się czegoś, aby nie upaść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytulać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) niedokonany od|przytulić.

czasownik zwrotny niedokonany przytulać się

(2.1) niedokonany od|przytulić się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytulacz

pracownik salonu oferującego usługi profesjonalnego przytulania

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulak

miękka zabawka dla dziecka; maskotka, przytulanka, przytulas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytulać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytulaniec

potocznie:
1. powolny taniec z przytulaniem;
2. zwierzę lubiące być pieszczone; miziak;
3. przytulenie kogoś lub czegoś;
4. miękki przedmiot do przytulania się; przytulak, przytulas, przytulanka

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. wolny taniec z przytulaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytulanka

miękka zabawka dla dziecka; maskotka, przytulak, przytulas

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pluszak lub inna miękka zabawka do przytulania

Przytulanka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie monieckim w gminie Mońki.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Brata Alberta Chmielowskiego w Mońkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przytulanki

miękka zabawka dla dziecka; maskotka, przytulak, przytulas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulas

1. przytulenie się; przytulasek;
2. miękka zabawka dla dziecka; maskotka, przytulanka, przytulak

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulasek

zdrobnienie od: przytulas

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulenie

1. przycisnąć do siebie z czułością;
2. przyłożyć część ciała do czegoś;
3. dać komuś schronienie;
4. potocznie: zyskać dużą sumę pieniędzy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytulić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytulia

roślina zielna z rodziny marzanowatych; zaprzałek, przytulinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Galium|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny marzannowatych;

(1.2) bot. pnąca lub płożąca się roślina z rodzaju przytulii (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przytuliak

zmrocznik przytuliak - motyl z rodziny zawisakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulić

1. przycisnąć do siebie z czułością;
2. przyłożyć część ciała do czegoś;
3. dać komuś schronienie;
4. potocznie: zyskać dużą sumę pieniędzy

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytulać)

(1.1) okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

(1.2) dać schronienie

(1.3) slang. dostać, otrzymać, zarobić

czasownik zwrotny dokonany przytulić się (ndk. przytulać się)

(2.1) przycisnąć się do kogoś z czułością; zbliżyć się do siebie, dotykając się wzajemnie; także: przywrzeć do czegoś

(2.2) książk. schronić się u kogoś, znaleźć opiekę, dach nad głową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytulik

1. przytulik Wautiera - gatunek ślimaka z rodziny zatoczkowatych;
2. przytulik strumieniowy - gatunek ślimaka z rodziny zatoczkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulinka

roślina zielna z rodziny marzanowatych; zaprzałek, przytulia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przytulisko

1. zakład opieki dla opuszczonych dzieci, starców i kalek, bezdomnych; przytułek; schronisko;
2. schronienie, zaciszny kąt

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dobroczynny zakład, w którym można znaleźć zaciszne schronienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytulnie

przysłówek

(1.1) domowo, ciepło, wygodnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytulniej

stopień wyższy od przysłówka: przytulnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przytulny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytulny

zwykle o pomieszczeniu: miły, wygodny, zaciszny

przymiotnik

(1.1) dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytulski

→ Przytuły

Patrz:Przytuły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytup

tupnąć do taktu; przytupnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytupać

tupnąć do taktu; przytupnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytupnąć

tupnąć do taktu; przytupać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytupnięcie

tupnąć do taktu; przytupać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytupywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytupywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyturać

czasownik

(1.1) poznań. przynieść, przytargać coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyturanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyturać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytuła

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Damian Przytuła – polski piłkarz ręczny
- Krzysztof Przytuła – polski piłkarz, trener piłkarski
- Waldemar Przytuła – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przytułek

zakład opieki dla sierot, starców lub chorych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich

(1.2) miejsce schronienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytułkowy

→ przytułek

Patrz:przytułek

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytuły

nazwisko

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce;

W Polsce

- Przytuły – część miejscowości Bukowa Wielka w woj. lubelskim, w pow. chełskim, w gminie Sawin
- Przytuły – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Krasnosielc
- Przytuły – wieś w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Przytuły
- Przytuły – część miejscowości Śniadowo w woj. podlaskim, w pow. łomżyńskim, w gminie Śniadowo
- Przytuły – część miejscowości Zbrzeźnica w woj. podlaskim, w pow. zambrowskim, w gminie Zambrów
- Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Ełk
- Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. oleckim, w gminie Olecko
- Przytuły – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty
- Przytuły – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. węgorzewskim, w gminie Pozezdrze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przytwierdzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytwierdzić)

(1.1) przyłączać mocno coś do czegoś

(1.2) przyznawać słuszność

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytwierdzający

→ przytwierdzać

Patrz:przytwierdzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytwierdzanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytwierdzać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytwierdzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przytwierdzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytwierdzić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytwierdzać)

(1.1) mocno przyczepić

(1.2) przyznać słuszność

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytyć

przybrać na wadze, stać się tęższym

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. tyć)

(1.1) dokonany od|tyć.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przytycki

→ Przytyk

Patrz:Przytyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytyczanin

mieszkaniec Przytyku (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytyczanka

mieszkanka Przytyku (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytyk

docinek, przycinek, złośliwa aluzja

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) złośliwa uwaga lub aluzja

Przytyk (jidysz: פשיטיק) – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Przytyk. Leży nad rzeką Radomką w odległości 17 km od Radomia.

Uzyskał lokację miejską około 1488 roku. Jako prywatne miasto szlacheckie, położony był w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego. Został pozbawiony praw miejskich 13 stycznia 1870 i włączony do gminy Podgajek w powiecie radomskim, którą przekształcono w gminę Przytyk. W latach 1870–1954 siedziba wiejskiej gminy Przytyk, 1954–1972 gromady Przytyk, a od 1973 reaktywowanej gminy Przytyk. W latach 1975–1998 należał administracyjnie do województwa radomskiego. 1 stycznia 2024 odzyskał status miasta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przytykać

zbliżać coś do czegoś aż do zetknięcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytynkowywać

rzadko: przymocowywać, przylepiać tynkiem

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytyty

taki, który przytył

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytywać

rzadko: przybierać na wadze; tyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytłaczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przytłoczyć)

(1.1) przyciskać, przygniatać, przyduszać, przywalać

(1.2) przen. przygnębiać, uciskać, obciążać, obarczać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytłaczający

przymiotnik

(1.1) nadmiernie duży, masywny; też bardzo duży liczebnie

(1.2) wywołujący przygnębienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przytłamsić

potocznie: przygnieść, przydusić

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytłamszać

potocznie: przygniatać, przyduszać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przytłuc

czasownik przechodni dokonany (ndk. przytłukiwać)

(1.1) przygnieść, mocno uderzająć czymś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. brak)

(2.1) pot. mocno uderzyć

czasownik zwrotny dokonany przytłuc się (ndk. brak)

(3.1) pot. dotrzeć na miejsce po powolnej lub niewygodnej podróży

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyuczelniany

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy uczelni

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyuliczny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy ulicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyuniwersytecki

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy uniwersytecie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyusznica

Ślinianka przyuszna, przyusznica (łac. glandula parotidea) – gruczoł zaopatrujący jamę ustną w ślinę.

Ślinianka przyuszna znajduje się w dole zażuchwowym, który wypełnia wraz ze ślinianką żuchwową (podżuchwową u człowieka).

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyuważać

potocznie: zauważać, zwracać na kogoś lub na coś uwagę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyuważyć

potocznie: zauważyć, zwrócić na kogoś lub na coś uwagę

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywalenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywalić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywara

cecha charakterystyczna dla kogoś, raczej pejoratywna, słabostka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wada, negatywna cecha charakteru

Wada (stgr. κακία – kakia, łac. vitium), przywara, występek – negatywna cecha charakteru, stała dyspozycja człowieka ku czynom moralnie złym; przeciwieństwo cnoty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywarka

przywarka japońska - ozdobne pnącze spokrewnione z hortensją

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywarty

taki, który przywarł

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywąski

nieco za wąski

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywałowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy wale

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywałowywać

wyrównywać, przypłaszczać wałem uprawianą ziemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywdziać

założyć szatę, ubranie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywędrować

wędrując, dotrzeć dokądś

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przywędrowywać)

(1.1) dotrzeć gdzieś, wędrując

(1.2) przen. o zjawisku, idei zacząć być dostrzegalnym w nowym miejscu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przywędrowywać

wędrując, docierać dokądś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywianek

w dawnym prawie polskim: część wiana będąca darem męża

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. w Polsce: dobrowolny zapis, dar dla żony od męża po ślubie

Wiano – zabezpieczenie posagu przez męża i odwzajemnienie za niego. Celem wiana było majątkowe zabezpieczenie żony-szlachcianki na wypadek śmierci męża. Składało się z dwóch równych części: oprawy posagu (części wiana zabezpieczającej posag) i przywianku (równego co do wartości posagowi wnoszonemu przez żonę). Zwykle wiano wynosiło podwójną wysokość posagu i zapisywano je specjalnym listem wiennym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywiązać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywiązywać)

(1.1) dokonany od|przywiązywać.

czasownik zwrotny dokonany przywiązać się (ndk. przywiązywać się)

(2.1) dokonany od|przywiązywać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywiązanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywiązać.

(1.2) oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywiązańszy

dawny stopień wyższy od przymiotnika: przywiązany; bardziej przywiązany

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywiązywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywiązać)

(1.1) przytwierdzać do czegoś sznurem, liną

(1.2) wzbudzać coraz większą sympatię u kogoś

czasownik zwrotny niedokonany przywiązywać się (dk. przywiązać się)

(2.1) przytwierdzać się do czegoś sznurem, liną

(2.2) coraz milej oceniać czyjeś towarzystwo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywiązywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywiązywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywidz

nazwa dwóch wsi w Polsce

W Polsce

- Przywidz – wieś w woj. łódzkim, w pow. poddębickim, w gminie Pęczniew
- Przywidz – wieś w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminie Przywidz

- Przywidz – dawna gromada

Inne:

- Przywidz – obszar Natura 2000 w woj. pomorskim, w pow. gdańskim, w gminach Przywidz i Trąbki Wielkie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przywidzenie

przywidzieć się - ukazać się zwodniczo czyimś oczom; uroić się, zwidzieć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywidzieć

przywidzieć się - ukazać się zwodniczo czyimś oczom; uroić się, zwidzieć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywidzki

przymiotnik od: Przywidz

Przywidzki – kaszubski herb szlachecki, odmiana herbu Leliwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przywieczerzyn

- Przywieczerzyn (SIMC 0865020) – wieś w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Lubanie
- Przywieczerzyn (SIMC 0865102) – wieś w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie włocławskim, w gminie Lubanie

#### Źródła:

Wikipedia

# Przywiedlny

ułamek przywiedlny - ułamek, którego licznik i mianownik mają wspólny dzielnik większy niż jeden; ułamek skracalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywiędły

nieco zwiędły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywieralny

taki, do którego coś przywiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywiercać

potocznie: wiercąc, mocować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywiercić

potocznie: wiercąc, przymocować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywieść

doprowadzić kogoś do jakiegoś miejsca lub stanu

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywiesić

zawiesić przy czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywieszać

zawieszać przy czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywieszka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przedmiot lub element o charakterze informacyjnym przywieszony do czegoś albo kogoś

(1.2) filatel. arkusik przylegający do znaczka pocztowego bez wydrukowanego waloru pieniężnego;

(1.3) jubil. zob. wisiorek.

Przywieszka – pole przylegające do znaczka pocztowego mające co najmniej jeden bok równy bokowi tego znaczka.

Przywieszka jest zazwyczaj oddzielona od znaczka perforacją – jest niezadrukowana lub zawiera napisy, ilustracje firmowe, reklamy i hasła pocztowe.

W Polsce przywieszka została zastosowana po raz pierwszy w 1928 przy wydaniu bloku z okazji wystawy filatelistycznej w Warszawie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywiewać

o wietrze: wiejąc, napędzać coś gdzieś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywieźć

wioząc, dostarczyć gdzieś coś lub kogoś

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywozić)

(1.1) przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przywiezienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywieźć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywięzienny

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy więzieniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywilej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

(1.2) praw. prawo, na podstawie którego dany wierzyciel może przed innymi wierzycielami żądać zwrotu swoich należności z przedmiotów majątkowych dłużnika

Przywilej, łac. privilegium – prawo (dokument) lub ugoda w prawie nadane przez monarchę określonej grupie społecznej (stanowi) obowiązujące na danej ziemi lub w całym kraju (przywilej generalny). Przywileje najczęściej miały formę zrzeczenia się przez monarchę pewnych swoich kompetencji na rzecz wymienionych adresatów przywileju.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywitać

czasownik przechodni dokonany (ndk. witać)

(1.1) dokonany od|witać.

czasownik zwrotny dokonany przywitać się (ndk. witać się)

(2.1) dokonany od|witać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywitanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywitać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywitowo

Przywitowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Skrwilno.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przywiyrać

czasownik niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. o drzwiach domykać

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywlekanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywlekać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywódca

osoba przewodząca innym; dowódca; wódz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

Przywódca, lider – szczególny rodzaj kierownika, który ma bezpośredni związek z zachowaniami organizacyjnymi. Przywódca to osoba mająca duży wpływ na podwładnych, którzy wykonują polecenia pożądane przez szefa ze względu na więzi, jakie ich łączą. Przywództwo charakteryzuje się wyjątkowymi cechami osoby, której inni skłonni są zaufać i podporządkować się dobrowolnie. Taka osoba cieszy się w wybranej grupie społecznej autorytetem, władzą, która jest akceptowana. Według Stanisława Miki przywództwo postrzegane jest jako pewna zdolność, umiejętność lub cecha zjednywania sobie zwolenników, wywierania wpływu, a także tworzenia wizji rozwoju i pobudzania ludzi do działania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywódczyni

kobieta przewodząca czemuś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która przewodzi komuś lub czemuś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przywodziciel

mięsień przywodzący

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. mięsień przywodzący kończynę do osi ciała

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) daw. przywódca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywództwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przewodzenie kimś lub czymś

(1.2) grupa przewodząca kimś lub czymś

Przywództwo (ang. leadership) – wykonywanie władzy, wywieranie wpływu na grupę społeczną; funkcjonowanie w roli przywódcy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywóz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dostarczenie czegoś w określone miejsce

(1.2) dostarczenie towarów z innego kraju

Przywóz – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Wierzchlas.

Wieś letniskowa nad Wartą, położona 12 km w kierunku pd.-wsch. od Wielunia. Wieś podstawowa (ponad 72 zagrody) rozczłonkowana na: Przywóz Górny w sąsiedztwie cmentarza w Mierzycach, Przywóz Dolny na lewym brzegu Warty i przysiółek Ogroble na prawym brzegu rzeki. Poza tym: Wieszagi, Nad Tartakiem i Drabki. W 1458 r. stanowiła własność Wiktora z Mierzyc.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywozić

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywieźć)

(1.1) wioząc, dostarczać jakąś, rzecz lub kogoś do jakiegoś miejsca

(1.2) przyjeżdżając gdzieś, przekazywać wieść

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywózka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. dostarczenie na miejsce

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przywozem, dotyczący przywozu

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywołać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywoływać)

(1.1) dokonany od|przywoływać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywołanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywołać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywołujący

→ przywoływać

Patrz:przywoływać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywoływać

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wołać kogoś powodując jego przyjście, zwracać się do kogoś

(1.2) przen. wspominać coś, powracać do czegoś w pamięci

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywoływanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywoływać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywra

zwierzę o ciele silnie spłaszczonym, nieczłonowanym, zaopatrzonym w przyssawki, pasożyt wewnętrzny lub zewnętrzny kręgowców lądowych i wodnych, np. motylica wątrobowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przywracać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywrócić)

(1.1) doprowadzać do pierwotnego czy poprzedniego stanu lub wprowadzać na nowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywrócenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywrócić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywrócić

czasownik przechodni dokonany (ndk. przywracać)

(1.1) dokonany od|przywracać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywrotnik

rodzaj roślin z rodziny różowatych; nawrotnik, gwiazdosz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przywry

zwierzę o ciele silnie spłaszczonym, nieczłonowanym, zaopatrzonym w przyssawki, pasożyt wewnętrzny lub zewnętrzny kręgowców lądowych i wodnych, np. motylica wątrobowa

Przywry (Trematoda) – gromada pasożytniczych płazińców, obejmująca ponad 6000 gatunków. Z reguły są to organizmy hermafrodytyczne, choć znanych jest kilka gatunków rozdzielnopłciowych.

Obecność przywr w drogach żółciowych, jelicie grubym lub pęcherzu moczowym jest znaczącą przyczyną zachorowań na nowotwory tych narządów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przywrzeć

przylgnąć wskutek wrzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywrzyca

#### Źródła:

Wikipedia

# Przywspółczulny

Układ przywspółczulny, układ parasympatyczny (łac. systema parasympathicum), in. układ cholinergiczny – podukład autonomicznego układu nerwowego odpowiedzialny za odpoczynek organizmu i poprawę trawienia. W uproszczeniu można powiedzieć, że działa on antagonistycznie (odwrotnie) do układu współczulnego. Włókna nerwowe układu przywspółczulnego wychodzą z pnia mózgu. Większość z nich przebiega wspólnie z nerwem błędnym, dochodząc do płuc, serca, żołądka, jelit, wątroby itp. W układzie tym, podobnie jak w układzie współczulnym, występują zwoje, leżące w pobliżu unerwianych narządów lub w samych narządach oraz sploty (np. splot sercowy, płucny), natomiast w przeciwieństwie do niego układ przywspółczulny nie reaguje jako całość, lecz aktywizuje tylko te funkcje, które są niezbędne w danym czasie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przywtarzać

dawniej:
1. przyświadczać, przytakiwać, potakiwać;
2. wtórować, akompaniować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywtórzać

przywtarzać; przestarzale:
1. potakiwać, przytakiwać;
2. akompaniować, wtórować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywtórzyć

dawniej: przyświadczyć, przytaknąć, potaknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywyknąć

przyzwyczaić się

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przywykać)

(1.1) dokonany od|przywykać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przywyknienie

dawniej: przyzwyczajenie, nawyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywykły

taki, który przywykł; przyzwyczajony, nawykły

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywłaszczać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przywłaszczyć)

(1.1) zabierać bezprawnie cudzą własność lub przyznawać sobie prawo do czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przywłaszczenie

książkowo: bezprawnie zabrać coś cudzego; ukraść

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przywłaszczyć.

Przywłaszczenie – występek polegający na włączeniu cudzej rzeczy ruchomej lub cudzego prawa majątkowego do swojego majątku. Przywłaszczona rzecz musi wcześniej znajdować się w legalnym posiadaniu sprawcy, chociażby wskutek jej znalezienia. Sprawca, który przywłaszcza sobie rzecz, postępuje z nią tak, jakby był jej właścicielem. Przywłaszczyć można również prawo majątkowe, ale tylko takie, które sprawca mógł uprzednio legalnie wykonywać lub z niego korzystać, np. na podstawie zezwolenia udzielonego mu przez osobę uprawnioną. Przywłaszczenie prawa sprowadza się do tego, że sprawca zaczyna wykonywać prawo tak, jakby sam był osobą uprawnioną, czyniąc to dla siebie z pominięciem osób, którym to prawo przynależy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przywłaszczyć

książkowo: bezprawnie zabrać coś cudzego; ukraść

czasownik

(1.1) włączyć cudzą własność do swojego majątku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przywłaszczyciel

osoba, która przywłaszczyła coś sobie nieprawnie; zaborca

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywłaszczycielka

kobieta, która przywłaszczyła coś sobie nieprawnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przywłosowy

znajdujący się przy nasadzie włosów

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzakładowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy zakładzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzamkowy

przymiotnik

(1.1) znajdujący się, działający lub odbywający się przy zamku

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzapuście

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gwara. zob. karnawał.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzba

ława z ziemi usypana pod ścianą chaty wiejskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. hist. wał ziemny usypany dookoła podmurówki dawnej chaty wiejskiej, niekiedy kryty deskami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyzbowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z przyzbą, dotyczący przyzby

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzdobić

rzadko: przystroić, przybrać ozdobami

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzębica

choroba przyzębia, prowadząca do stopniowego rozchwiania i wypadania zębów; paradontoza; paradentoza; parodontoza (uwaga: ta forma uważana często za niepoprawną)

Zapalenie przyzębia (łac. periodontitis), potocznie nazywane parodontozą lub paradentozą – choroba infekcyjna tkanek przyzębia, prowadząca w skrajnych przypadkach do rozchwiania i utraty zębów. W polskiej systematyce jedna z chorób przyzębia (periodontopatii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyzębie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;

Przyzębie, aparat zawieszeniowy zęba (łac. parodontium, peridontium) – zespół tkanek otaczających i utrzymujących ząb w zębodole oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej. Dziedzina medycyny zajmująca się chorobami przyzębia to periodontologia.

Na przyzębie składają się dziąsła, ozębna, cement korzeniowy i kość wyrostka zębodołowego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyzębny

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący przyzębia, związany z przyzębiem

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyżec

1. przypiec, przypalić;
2. przypalić chorą tkankę specjalnym przyrządem lub środkiem chemicznym w celu jej zniszczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyżegać

przypalać chorą tkankę; kauteryzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyżegacz

Przyżeganie, kauteryzacja (z gr. kautērion, żelazo do piętnowania) – zabieg leczniczy polegający na termicznym lub chemicznym koagulowaniu zmienionej patologicznie lub krwawiącej tkanki.

Najczęściej zabieg wykonuje się na powierzchni skóry lub błony śluzowej, a także dla przyspieszenia gojenia ziarninujących ran, w celu zamknięcia krwawiących naczyń krwionośnych w linii cięcia operacyjnego, zniszczenia zbędnej tkanki (brodawek, narośli, nadżerki szyjki macicy).

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyżeglowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyżeglować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyżeniony

taki, który się przyżenił

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyziem

część budynku znajdująca się przy ziemi; przyziemie, parter

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyziemie

część budynku znajdująca się przy ziemi; przyziemie, parter

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pomieszczenie poniżej poziomu gruntu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyziemniej

stopień wyższy od przysłówka: przyziemnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyziemniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: przyziemny; bardziej przyziemny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyziemny

przymiotnik

(1.1) dotyczący zwykłych spraw, codziennych potrzeb

(1.2) będący przy powierzchni ziemi

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzimniej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: przyzimno

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzimny

rzadko: trochę zimny, zimnawy

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyznać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyznawać)

(1.1) przydzielić coś komuś

(1.2) zgodzić się z kimś w sprawie czegoś, uznać coś za słuszne

czasownik zwrotny przyznać się

(2.1) potwierdzić jakiś fakt o samym sobie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyznanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyznać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyznawać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyznać)

(1.1) przydzielać coś komuś, dawać

(1.2) uznawać czyjąś przewagę, wyższość itp.

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyznać)

(2.1) zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

czasownik zwrotny przyznawać się

(3.1) potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyznawanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyznawać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzostać

dawniej: zatrzymać się na pewien czas, zostać w tyle

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzostawać

przestarzale: idąc powoli, zostawać w tyle, nie nadążać

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyżółcać

lekko zabarwiać na żółto

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyżółcić

lekko zabarwić na żółto

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzwalać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyzwolić)

(1.1) okazywać zgodę na coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzwalający

pozwalający na swobodę w postępowaniu i zachowaniu; permisywny, pobłażliwy, tolerancyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzwoicie

przysłówek

(1.1) w sposób przyzwoity

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzwoiciej

stopień wyższy od przysłówka: przyzwoicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzwoitka

1. dawniej: starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości; dyskretka;
2. osoba towarzysząca zakochanym, w celu zakłócenia ich intymności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości, pilnująca przestrzegania norm moralnych

(1.2) pot. żart. osoba zakłócająca intymność zakochanym

Przyzwoitka – osoba zakłócająca intymność zakochanym. W XIX wieku starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości pilnująca przestrzegania norm moralnych. Rolę przyzwoitki pełniły zazwyczaj starsze zamężne kobiety, rzadziej stare panny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyzwoitość

postawa zgodna z obowiązującymi zasadami etycznymi i moralnymi; porządność, uczciwość, solidność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyzwoitszy

stopień wyższy od przymiotnika: przyzwoity; bardziej przyzwoity

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyzwoity

1. postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami etycznymi i moralnymi; porządny, uczciwy, solidny;
2. świadczący o takim postępowaniu, np. przyzwoite zachowanie;
3. spełniający wymogi, taki jak należy; odpowiedni, właściwy, zadowalający

przymiotnik

(1.1) dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania

(1.2) porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie

(1.3) właściwy, stosowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyzwolenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pozwolenie, zgoda na coś

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzwolić

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przyzwalać)

(1.1) dokonany od|przyzwalać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzwyczaić

wprowadzić nawyk, rutynę

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyzwyczajać)

(1.1) dokonany od|przyzwyczajać.

czasownik zwrotny dokonany przyzwyczaić się (ndk. przyzwyczajać się)

(2.1) dokonany od|przyzwyczajać się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyzwyczajać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyzwyczaić)

(1.1) stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki

czasownik zwrotny niedokonany przyzwyczajać się (dk. przyzwyczaić się)

(2.1) zaczynać traktować jako zwyczajne, a nawet potrzebne; nabierać przyzwyczajenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyzwyczajenie

wprowadzić nawyk, rutynę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) to do czego ktoś się przyzwyczaił

(1.2) odczasownikowy od|przyzwyczaić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyzywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyzywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłączać

1. dołączać kogoś do jakiejś grupy;
2. zespalać coś z czymś w całość;
3. o atomach, jonach, cząsteczkach chemicznych: wiązać się z inną cząsteczką;
4. zespalać instalację wewnętrzną założoną w budynku, dzielnicy itp. z elementem układu ogólnego

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyłączyć)

(1.1) dodawać nową jednostkę do czegoś większego

(1.2) chem. wiązać ze sobą inny element i przez to nabierać nowych cech chemicznych

czasownik zwrotny niedokonany przyłączać się (dk. przyłączyć się)

(2.1) stawać się częścią danej grupy

(2.2) chem. łączyć się ze sobą, zmieniając się pod względem chemicznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Przyłącze

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) urządzenie techniczne, związane z obiektem budowlanym, zapewniające połączenie z siecią: elektryczną, wodną, gazową, kanalizacyjną itp.

Przyłącze – element sieci uzbrojenia terenu lub jej część służąca do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci należącej do podmiotu przyłączanego z pozostałą częścią sieci uzbrojenia terenu.

Podział przyłączy ze względu na rodzaj sieci uzbrojenia terenu

- Przyłącza energetyczne:
  - do sieci elektroenergetycznej lub gazowej
    - przyłącze do sieci dystrybucyjnej
    - przyłącze do sieci przesyłowej

    #### Źródła:

    Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyłączenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyłączyć.

Addycja, przyłączenie – reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez żadnych produktów ubocznych. W chemii organicznej addycja przebiega zwykle z rozerwaniem wiązania wielokrotnego węgiel-węgiel lub węgiel-heteroatom. Istnieją jednak proste reakcje addycji, które zachodzą bez zrywania wiązań wielokrotnych, na przykład rekombinacja rodników.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyłączny

1. łączący się z czymś; przyległy;
2. dawniej: dający się przyłączyć

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłączyć

czasownik dokonany (ndk. przyłączać)

(1.1) dołączyć kogoś do jakiejś grupy

(1.2) zespolić coś z czymś w całość

(2.2) wziąć udział w czymś, co się odbywa

(2.3) nielegalnie podłączyć się do przewodów elektrycznych, gazowych, do licznika itp.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyładować

potocznie:
1. uderzyć kogoś mocno; przywalić, lutnąć, łupnąć;
2. skrzywdzić słowami, ostro skrytykować; przywalić;
3. mocno i gwałtownie zetknąć się z czymś; przywalić;
4. zrobić coś bardzo energicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyładowywać

potocznie:
1. uderzać kogoś mocno; lutować;
2. krzywdzić słowami, ostro krytykować;
3. mocno i gwałtownie stykać się z czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłamać

1. łamiąc coś, nadać temu kształt;
2. potocznie: pozbawić kogoś w pewnym stopniu nadziei, chęci do działania;
3. złamać częściowo; nadłamać;
4. przyłamać się - potocznie:
a) ulec częściowemu złamaniu lub zgięciu; nadłamać się;
b) stracić w pewnym stopniu nadzieję i chęć do działania; podłamać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłamywać

1. łamiąc coś, nadawać temu kształt;
2. potocznie: pozbawiać kogoś w pewnym stopniu nadziei, chęci do działania;
3. łamać częściowo; nadłamywać;
4. przyłamywać się - potocznie:
a) ulegać częściowemu złamaniu lub zgięciu; nadłamywać się;
b) tracić w pewnym stopniu nadzieję i chęć do działania; podłamywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłapać

czasownik przechodni dokonany (ndk. przyłapywać)

(1.1) dokonany od|przyłapywać.

czasownik zwrotny dokonany przyłapać się (ndk. przyłapywać się)

(2.1) dokonany od|przyłapywać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłapanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyłapać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłapywać

czasownik przechodni niedokonany (dk. przyłapać)

(1.1) nakrywać kogoś w sytuacji która jest wstydliwa lub naganna

czasownik zwrotny niedokonany (dk. przyłapać się)

(2.1) uświadamiać sobie robienie czegoś bezwiednie

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłapywanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|przyłapywać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłazić

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przyleźć)

(1.1) pot. przychodzić, nie będąc mile widzianym

(1.2) pot. przychodzić, idąc powoli

(1.3) pot. młodz. przychodzić

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłbica

1. hełm z zasłoną opuszczaną na twarz, używany w Europie w XIV-XVII w.;
2. ruchoma zasłona w tym hełmie;
3. tarcza ochronna używana przez spawacza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. hełm z zasłoną opuszczaną na twarz, używany w Europie w XIV–XVII w.; także: ruchoma zasłona w tym hełmie;

(1.2) tarcza z materiału ochronnego z okienkiem używana dla ochrony twarzy i głowy podczas spawania

(1.3) osłona z przezroczystego tworzywa sztucznego używana dla ochrony przed odłamkami, zanieczyszczeniami itp.

(1.4) biol. nazwa systematyczna|Cassis cornuta|ref=tak., zob. przyłbica rogata.;

Przyłbica – rodzaj hełmów zamkniętych wyposażanych w podnoszoną zasłonę twarzy w formie profilowanej płyty. Przyłbice cieszyły się szczególną popularnością w XIV-XVII w. wśród ciężkiej jazdy (zwłaszcza rycerstwa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Przyłębski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłęcki

przymiotnik od: Przyłęk, Przyłęki

Osoby o tym nazwisku:

- Mirosław Przyłęcki – polski architekt, urbanista, konserwator zabytków i nauczyciel akademicki
- Stanisław Przyłęcki – polski biochemik, fizjolog weterynarii
- Tadeusz Przyłęcki – polski prawnik, adwokat i polityk, prezydent Radomia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyłęgów

Przyłęgów (niem. Preilsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Żarów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyłęk

nazwa kilku wsi w Polsce

W Polsce

- Przyłęk – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. ząbkowickim, w gminie Bardo
- Przyłęk – wieś w woj. łódzkim, w pow. opoczyńskim, w gminie Paradyż
- Przyłęk – wieś w woj. mazowieckim, w pow. garwolińskim, w gminie Sobolew
- Przyłęk – część wsi Czarna Wieś w woj. mazowieckim, w pow. radomskim, w gminie Pionki
- Przyłęk – wieś w woj. mazowieckim, w pow. zwoleńskim, w gminie Przyłęk
- Przyłęk – wieś w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Niwiska
- Przyłęk – część wsi Pilchów w woj. podkarpackim, w pow. stalowowolskim, w gminie Zaleszany
- Przyłęk – wieś w woj. śląskim, w pow. zawierciańskim, w gminie Szczekociny
- Przyłęk – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. jędrzejowskim, w gminie Wodzisław
- Przyłęk – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Nowy Tomyśl

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyłęków

Przyłęków – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Świnna.

W latach 1975–1998 miejscowość wchodziła w skład województwa bielskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyłóg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. roln. pole nieorane, odłóg

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłoić

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. uderzyć mocno

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłów

1. przypadkowa złapana zwierzyna podczas odłowów konkretnych gatunków;
2. ogół złowionych ryb niekonsumpcyjnych, przerabiane na mączkę bądź wyrzucane za burtę

Przyłów (ang. bycatch) – wszystkie zwierzęta niestanowiące celu, a złapane podczas odłowów lub połowów konkretnych gatunków użytkowych. Termin ten stosowany jest zwykle w rybołówstwie w odniesieniu do zwierząt złapanych w sieci lub na haki. Główną przyczyną dużego przyłowu jest stosowanie nieselektywnych metod łowienia. W Polsce definicję przyłowu w rybołówstwie morskim określiła ustawa z dnia 18 stycznia 1996 o rybołówstwie morskim:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przyłożenie

- Touchdown – element gry w futbol amerykański
- przyłożenie – sposób zdobywania punktów w rugby

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyłóżkowy

znajdujący się przy łóżku

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłożyć

czasownik przechodni dokonany (ndk. przykładać)

(1.1) dokonany od|przykładać.

czasownik zwrotny dokonany przyłożyć się (ndk. przykładać się)

(2.1) dokonany od|przykładać się.

#### Źródła:

Wiktionary

# Przyłubsko

Przyłubsko – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce, nad Krztynią.

W latach 1954-1959 wieś była siedzibą gromady Przyłubsko, po jej zniesieniu w gromadzie Kroczyce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Przyłucki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Przyłuski

nazwisko

2 miejscowości w Polsce:

- Przyłuski – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Biała Rawska
- Przyłuski – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Sadkowice

Osoby:

- Alicja Przyłuska-Fiszer (ur. 1955) – filozof, rektor AWF w Warszawie
- Bronisław Przyłuski (1905–1980) – poeta, dramatopisarz, dziennikarz emigracyjny
- Jakub Przyłuski (1512–1554) – polski prawnik, pisarz polityczny związany z ruchem egzekucyjnym, poeta
- Jan Przyłuski – ujednoznacznienie
- Jean Przyluski (1885–1944) – orientalista
- Leon Przyłuski (1789–1865) – arcybiskup poznańsko-gnieźnieński i prymas Polski i Litwy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Przz

skrót od: Powiatowa Rada Związków Zawodowych

#### Źródła:

SJP.pl