# Fo

nazwisko

Osoby:

- Dario Fo – włoski pisarz
- Jacopo Fo – włoski pisarz
- Sun Fo – chiński polityk

Inne:

- .fo – domena internetowa Wysp Owczych
- fo – język farerski
- Fó – budda
- Fo pa – polski kwartalnik

Zobacz też:

- FO
- Fô

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fob

klauzula w umowach handlowych (z angielskiego: free on board; sprzedawca zobowiązany jest dostarczyć towar na pokład statku); FOB

#### Źródła:

SJP.pl

# Fobia

strach, lęk przed czymś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

(1.2) pot. niechęć, antypatia, uprzedzenie

Fobia (nowołac. phobia z stgr. φόβος phóbos „strach, lęk”) – zaburzenie nerwicowe, którego objawem osiowym jest uporczywy lęk przed określonymi sytuacjami, zjawiskami lub przedmiotami, związany z unikaniem przyczyn go wywołujących i utrudniający funkcjonowanie w społeczeństwie. Fobie wywoływane są przez pewne sytuacje lub obiekty zewnętrzne wobec osoby przeżywającej lęk, które w praktyce nie są niebezpieczne. Zasadniczy obraz fobii to przesadne reakcje zaniepokojenia i trwogi, pomimo świadomości o irracjonalności własnego lęku oraz zapewnień, że obiekt strachu nie stanowi realnego zagrożenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fobiczny

→ fobia

Patrz:fobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fobos

1. satelita Marsa; Phobos;
2. w mitologii greckiej: bóg i uosobienie strachu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

- Fobos (Phobos) – księżyc Marsa
- Fobos (gr. Phobos, łac. Phobus) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie strachu, brat Dejmosa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Focaccia

[czytaj: foKAczia lub foKAczja] włoskie pieczywo w postaci płaskiego placka, serwowane zwykle jako przystawka oraz jako dodatek do innych potraw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. włoski płaski chleb, doprawiony olejem lub innymi składnikami, pieczony w piekarniku;

Focaccia [fokˈat͡ʃːa] – potrawa kuchni włoskiej; rodzaj pieczywa, będącego podstawą pizzy. Każdy region Włoch może się pochwalić inną odmianą focaccii, od suchego, z solą, ziołami (rozmaryn, szałwia) polanego oliwą ciasta, do pulchnego, z suszonymi pomidorami i oliwkami. Zazwyczaj podawane na ciepło.

Focaccia serwowana jest jako przystawka oraz jako dodatek do innych potraw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foch

potocznie: obrażenie się; zwykle w wyrażeniu "strzelić focha" - obrazić się

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. dąs

(1.2) daw. figiel

- „Foch” – francuski krążownik typu Suffren zwodowany w 1929 roku
- „Foch” – francuski lotniskowiec typu Clemenceau zwodowany w 1960 roku
- AMX-50 Foch – francuski prototypowy niszczyciel czołgów z okresu po II wojnie światowej
- Ferdinand Foch – francuski marszałek
- Nina Foch – amerykańska aktorka
- Foch – stacja metra w Lyonie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fochować

potocznie: fochować się - obrażać się; foszyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Fochowaty

potocznie: niezadowolony lub obrażający się zbyt często; humorzasty, fosiasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Fochy

zachowanie wyrażające niezadowolenie; kaprysy, grymasy, dąsy

#### Źródła:

SJP.pl

# Focia

potocznie: fotografia, zdjęcie; fota, fotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żart. fotografia, zdjęcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Focić

potocznie: robić zdjęcia, fotografować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) pot. fotografować, robić zdjęcia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Focjusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

- Focjusz I Wielki (ok. 810–891) – patriarcha Konstantynopola
- Focjusz (zm. 1431) – metropolita kijowski
- Focjusz (1853–1925) – patriarcha Aleksandrii
- Focjusz (1881–1938) – rosyjski biskup
- Focjusz (1884–1952) – rosyjski biskup
- Focjusz (ur. 1961) – serbski biskup prawosławny
- Focjusz II (1874–1935) – patriarcha Konstantynopola
- Focjusz (Fotios Chadziantoniu (ur. 1954) – duchowny Patriarchatu Aleksandryjskiego
- Focjusz (Ołeksandr Serhijewicz Dawydenko (ur. 1980) – biskup Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego
- Focjusz (Iwan Władimirowicz Jewtichiejew (ur. 1962) – rosyjski biskup prawosławny
- Focjusz (Sawwas Mandalis, ur. 1968) – biskup Cerkwi Prawdziwych Prawosławnych Chrześcijan Hellady

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Focjuszowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) taki, który należy do Focjusza

#### Źródła:

Wiktionary

# Focoso

[czytaj: fokozo] określenie wykonawcze: ogniście, płomiennie

#### Źródła:

SJP.pl

# Focus

[czytaj: fokus]
1. punkt, w którym zbiegają się po przejściu przez układ optyczny padające nań promienie równoległe; fokus; ognisko
2. w socjologii: zogniskowany wywiad grupowy; fokus

- Focus − jeden z modeli samochodów Forda
- Focus − miesięcznik popularnonaukowy, wydawany w Polsce przez Gruner+Jahr Polska
- Focus − magazyn polityczny, wydawany na całym świecie przez wydawnictwo Burda
- Focus − holenderska grupa rockowa
- focus − w informatyce aktywność danego elementu GUI
- focus − metoda badawcza w socjologii i marketingu
- Focus − album grupy Cynic
- Hotel Focus – hotel w Łodzi
- Focus − biurowiec w Warszawie
- Focus − zespół disco polo
- Focus – amerykański komediodramat kryminalny
- Focus – piosenka nagrana przez amerykańską piosenkarkę, Arianę Grande
- Focus – album hip-hopowej grupy Souls of Mischief
- Fokus – gra planszowa sprzedawana w Polsce pod nazwą Fokus

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Focusowy

→ focus [czytaj: fokusowy]; fokusowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Focyda

starożytna kraina w środkowej Grecji, nad Zatoką Koryncką; Fokida

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. zob. Fokida.

Fokida lub Focyda (nowogr. Φωκίδα, starogr. Φωκίς) – kraina w środkowej Grecji nad Zatoką Koryncką, w której wznoszą się góry Parnas i Kirfis. Kraina należała w starożytności do Związku Etolskiego. Głównymi miastami były Elateja i ośrodek religijny Delfy. Według mitologii w tej krainie Prometeusz ulepił człowieka, a Edyp zabił swojego ojca, Lajosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foczątko

młode foki; foczę

#### Źródła:

SJP.pl

# Foczę

młode foki

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młode foki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foczka

mała foka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: foka

(1.2) mała lub młoda foka

(1.3) młodz. dziewczyna atrakcyjna fizycznie

Foczka mała, foka Rossa (Ommatophoca rossii) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych (Phocidae), najrzadsza z antarktycznych fok.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foczy

1. należący do foki, mający związek z foką, odnoszący się do foki, np. focze dzieci;
2. zrobiony z futra foki; fokowy

przymiotnik

(1.1) związany z foką, dotyczący foki

(1.2) charakterystyczny dla foki, podobny do foki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foczysko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zgrub. od: foka

#### Źródła:

Wiktionary

# Fogara

organowy głos pryncypałowo-smyczkowy; fugara

#### Źródła:

SJP.pl

# Fogaraski

przymiotnik od: Fogarasz (miasto w Rumunii)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Fogaraszem, dotyczący Fogaraszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fogarasz

miasto w Rumunii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;

Fogarasz (rum. Făgăraș, węg. Fogaras, niem. Fugreschmarkt) – miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów, nad rzeką Alutą u podnóża północnych stoków Gór Fogaraskich. Około 40,1 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fogelka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) poznań. wesołe miasteczko, plac zabaw

#### Źródła:

Wiktionary

# Fogg

- Fogg Museum
- Fogg Highland
- Fogg Record

- Mieczysław Fogg
- Phileas Fogg

#### Źródła:

Wikipedia

# Foggia

[czytaj: fodżja] miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);

(1.2) geogr. adm. włoska prowincja położona w Apulii;

Foggia – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Foggia.

Leży na nizinie Tavoliere.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwały 156 072 osoby, 288,1 os./km².

28 sierpnia 1867 urodził się tutaj kompozytor Umberto Giordano.

W miejscowości znajduje się stacja kolejowa Foggia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foggiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Foggią, dotyczący Foggii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fogiel

Fogiel (nazwisko)

Fogiel:

- Aleksander Fogiel
- Marc-Olivier Fogiel
- Mieczysław Fogiel
- Radosław Fogiel – polski polityk
- Władimir Fogiel

#### Źródła:

Wikipedia

# Foglar

Foglar – ród Foglarów znany jest od końca XV w.

Jako swoją rodową siedzibę podawał w języku czeskim Studene Vode (w niemieckim Kaltwasser, a w polskim Zimna Woda). Podana miejscowość jest identyfikowana ze Studzienną (teraz jest dzielnicą Raciborza), której stara nazwa czeska to Studena Voda.

#### Źródła:

Wikipedia

# Foglerz

małe działo odtylcowe na kule z ołowiu

Foglerz (foglar, foglarz) (z fr. veuglaire, od aveugler – zaślepiać, zatykać otwór) – lekkie działo odtylcowe używane w końcu XV i w XVI wieku.

Strzelało kulami ołowianymi i używano go przede wszystkim do obrony zamków i murów miejskich. Jego specyficzną cechą było zastosowanie 4-5 prochownic (wymiennych komór z ładunkami prochowymi), które przed odpaleniem kolejno umieszczano w specjalnym wyżłobieniu w tylnej dennej części lufy. Zaletą foglerza była zwiększona szybkostrzelność w porównaniu z innymi ówczesnymi działami. Poważną wadę stanowiło natomiast nieszczelne dopasowanie prochownicy, powodujące uchodzenie gazów prochowych, a w konsekwencji – istotne zmniejszenie siły wyrzutu (prędkości początkowej) pocisku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foit

[czytaj; Fojt] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fojait

magmowa skała głębinowa, odmiana sjenitu; sjenit nefelinowy

Fojait – zasadowa skała magmowa o pochodzeniu wulkanicznym lub subwulkanicznym. Odpowiednik głębinowego foidowego syenitu (foidowego sjenitu). Fojait zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy szarej lub ciemnoszarej. Zawiera 10–60% foidów (skaleniowców). W zależności od rodzaju występujących skaleniowców tworzy się lokalną nazwę skały. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF fojait zajmuje pole 11.

- Struktura: jawnokrystaliczna, średniokrystaliczna.
- Skład mineralny: skalenie alkaliczne (ortoklaz, mikroklin, albit), skaleniowce (leucyt, nefelin, sodalit, nosean, hauyn, kankrynit, analcym), biotyt, amfibole, pirokseny. Minerały akcesoryczne, to: apatyt, cyrkon, ilmenit, rutyl, tytanit, ksenotym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fojcik

nazwisko

- Fojcik – nazwisko
- Manfred Fojcik (ur. 1924) – polski piłkarz
- Henryk Fojcik (ur. 1956) – polski artysta, rzeźbiarz, naukowiec
- Wilhelm Fojcik (1879–1970) – członek władz powstańczy, działacz plebiscytowy, poseł na sejm II RP
- Jan Fojcik (1888–1975) – działacz społeczny, publicysta, redaktor „Śpiewaka Śląskiego”
- Ignacy Fojcik (1871–1967) – polski działacz narodowy, powstaniec śląski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fojer

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) gw-pl|Poznań. ogień

(1.2) gw-pl|Poznań. pożar

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojercojg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zapalniczka

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojercok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zapalniczka

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojerhok

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. bosak

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojerman

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. strażak

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojerwera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. straż pożarna

#### Źródła:

Wiktionary

# Fojt

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. wójt

#### Źródła:

Wiktionary

# Fok

główny żagiel na przednim maszcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. jeden z żagli pierwszego masztu;

(1.2) pot. żegl. fokmaszt

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: foka

Fok – żagiel i jeden z podstawowych elementów ożaglowania występujący w formie sztaksla przedniego bądź żagla przymasztowego.

Jako sztaksel wieszany jest na sztagu umiejscowionym najbliżej przedniego masztu. W przypadku większej liczby sztaksli przednich fok występuje jako ostatni, najbliżej masztu (w kolejności za lataczem, kliwrem i bomkliwrem). W odróżnieniu od genui kryje grota w nieznacznym stopniu bądź też wcale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foka

ssak wodny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. pot. morski ssak drapieżny;

(1.2) daw. uczn. stud. gw-pl|Radom. ocena niedostateczna

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. od: fok

Foka (Phoca) – rodzaj dużych, morskich ssaków z podrodziny Phocinae w obrębie rodziny fokowatych (Phocidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fokalizacja

w filmoznawstwie: zabieg operatorski polegający na skoncentrowaniu światła na danym obiekcie lub ograniczeniu pola widzenia kamery

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokarium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zootechn. ośrodek badawczy, w którym obserwuje się i hoduje foki

(1.2) zootechn. pawilon lub wybieg z fokami w ogrodzie zoologicznym

Fokarium – ośrodek badawczy, którego celem jest odtworzenie zagrożonych gatunków fok.

Przeważnie fokarium składa się z budynków laboratoryjnych i szpitaliku, kilku dużych basenów z wodą morską, kilku małych basenów, które służą dla młodych lub chorych fok i specjalnych izolatek.

W Polsce funkcjonuje fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego – Fokarium w Helu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Foki

1. skórzane lub aksamitne pasy podpinane pod narty dla ułatwienia wejścia na strome zbocze;
2. futro ze skór fok lub kotików

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fokida

starożytna kraina w środkowej Grecji, nad Zatoką Koryncką; Focyda

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas;

(1.2) adm. nomos w środkowej Grecji

Fokida lub Focyda (nowogr. Φωκίδα, starogr. Φωκίς) – kraina w środkowej Grecji nad Zatoką Koryncką, w której wznoszą się góry Parnas i Kirfis. Kraina należała w starożytności do Związku Etolskiego. Głównymi miastami były Elateja i ośrodek religijny Delfy. Według mitologii w tej krainie Prometeusz ulepił człowieka, a Edyp zabił swojego ojca, Lajosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fokidyjski

przymiotnik od: Fokida (kraina w środkowej Grecji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokin

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokker

samolot marki Fokker

Fokker – holenderskie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją samolotów, założone 22 lutego 1912 roku przez Antona Fokkera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fokmars

bocianie gniazdo na fokmaszcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokmarsel

środkowy żagiel pierwszego masztu żaglowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokmaszt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;

Fokmaszt – pierwszy maszt od strony dziobu znajdujący się na większości jednostek pływających o napędzie żaglowym, posiadających co najmniej dwa maszty. Wyjątkiem są tylko jednostki dwumasztowe, posiadające pierwszy maszt wyższy od drugiego – w tym wypadku pierwszy maszt nazywany jest grotmasztem (a drugi bezanmasztem).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fokomelia

#### Źródła:

Wikipedia

# Fokowąs

fokowąs brodaty - gatunek największej foki arktycznej; foka wąsata, foka brodata

Fokowąs brodaty, foka wąsata, foka brodata (Erignathus barbatus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych (Phocidae). Największa foka żyjąca w niewielkich stadach na terenie Arktyki. Znaczenie gospodarcze foki wąsatej jest nieduże. Poławiana głównie przez Inuitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fokowate

rodzina drapieżnych ssaków morskich z grupy płetwonogich

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fokowaty

1. podobny do foki;
2. o cechach fokowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokowy

zrobiony z futra foki; foczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokreja

pierwsza od dołu reja na fokmaszcie żaglowca

#### Źródła:

SJP.pl

# Foks

skrótowa forma od:
1. foksterier;
2. fokstrot;
3. folksdojcz

#### Źródła:

SJP.pl

# Foksal

dawniej: dworzec kolejowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. ogród podmiejski będący miejscem rozrywki

(1.2) daw. dworzec kolejowy

- Foksal – ulica w Warszawie;
- Galeria Foksal – niekomercyjna galeria sztuki współczesnej utworzona w 1966 roku w Warszawie;
- Grupa Wydawnicza Foksal – polska grupa wydawnicza powstała 31 grudnia 2012;
- Rezydencja Foksal – luksusowy apartamentowiec w Warszawie;
- Willa „Foksal” – zabytkowa willa w Grodzisku Mazowieckim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foksik

zdrobnienie od: foks (pies)

#### Źródła:

SJP.pl

# Foksiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokstenga

przedłużenie kolumny fokmasztu, służące do rozpinania górnych żagli skośnych; przedniak gniezdny

#### Źródła:

SJP.pl

# Foksterier

angielska rasa psów używanych do polowań na lisy i dziki

- Foksterier krótkowłosy
- Foksterier szorstkowłosy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foksterierek

zdrobnienie od: foksterier (rasa psa myśliwskiego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Foksterierka

zdrobnienie od: foksterier (rasa psa myśliwskiego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokstrocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fokstrot

#### Źródła:

Wiktionary

# Fokstrot

1. taniec towarzyski pochodzenia amerykańskiego;
2. muzyka do tego tańca

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) choreogr. taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte);

Fokstrot, foxtrot – amerykański taniec towarzyski, dotarł do Europy ok. 1918 roku; metrum parzyste, rytm synkopowany, tempo szybkie. Słowo „foxtrot” oznacza kłus lisa – pochodzi od nazwiska aktora Harry'ego Foxa, który wprowadził do tego tańca kroki kłusujące. Foxtrot uważany jest za jeden z najtrudniejszych tańców i nazywany „najtrudniejszym spacerem świata”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fokstrotowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fokstrotem, dotyczący fokstrota; mający cechy fokstrota

#### Źródła:

Wiktionary

# Fokszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Fokszanami, dotyczący Fokszan

#### Źródła:

Wiktionary

# Fokszany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Fokszany (rum. Focșani, niem. Fokschan) – stołeczne miasto okręgu Vrancea w Rumunii. Leży nad rzeką Milcov. W 2021 roku miasto liczyło 65 052 mieszkańców. W 1789 r. miała tu miejsce bitwa wojsk tureckich z wojskami rosyjsko-austriackimi, w której Turcy ponieśli klęskę.

W mieście tym swoją siedzibę ma klub piłkarski CSM Fokszany.

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, meblarski oraz odzieżowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Foksztaksel

trójkątny żagiel na szkunerze; sztafok

Sztafok – jeden z żagli zaliczanych do sztaksli przednich, trójkątny żagiel, ostatni od strony dziobu, położony najbliżej fokmasztu, występujący na dużych żaglowcach. W zależności od typu ożaglowania zamiast sztafok może nosić nazwę foksztaksla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foktopsel

górny, skośny żagiel na przednim maszcie statku; fortopsel

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokus

1. punkt, w którym zbiegają się po przejściu przez układ optyczny padające nań promienie równoległe; focus; ognisko
2. w socjologii: zogniskowany wywiad grupowy; focus

Fokus, właśc. Wojciech Alszer (ur. 13 marca 1980 w Katowicach) – polski raper, autor tekstów i producent muzyczny znany przede wszystkim z działalności w zespole Paktofonika, a także Pijani Powietrzem i Pokahontaz. Współlaureat nagrody Fryderyka z Paktofoniką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fokusować

środowiskowo: fokusować się - skupiać się na czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Fokusowy

→ fokus; focusowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fola

1. skrzynia drewniana używana do gaszenia wapna palonego
2. w budownictwie: część muru
3. rodzaj sieci rybackiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Folacyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. kwas foliowy.

Kwas foliowy (folacyna, witamina B9) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, oznaczającego liść.

W organizmie człowieka jest syntezowany przez bakterie jelitowe, a jego biologicznie aktywną formą jest kwas lewomefoliowy (5-MTHF).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Folarski

przymiotnik od: folarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Folarz

rzemieślnik zajmujący się folowaniem (zagęszczaniem) tkanin; pilśniarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Folblut

rasowy koń pełnej krwi angielskiej

Koń pełnej krwi angielskiej – jedna z podstawowych ras koni gorącokrwistych pochodząca z Anglii. Potocznie nazywany „folblutem“ (z niem. Vollblüter – pełnej krwi) lub „anglikiem“. Obecnie są to najszybsze konie na świecie, a rasa rozpowszechniła się na całym globie, wywierając wielki wpływ na niemalże wszystkie rasy obecnie hodowanych koni sportowych. Konie te hodowane są głównie w Anglii, Irlandii, USA, Japonii i Francji
.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Folder

1. druk reklamowy, propagandowy, informacyjny, zawierający zwykle opisy, zdjęcia, mapki lub dane dotyczące oferowanego towaru, usługi;
2. uporządkowany zbiór plików komputerowych; katalog

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. zob. katalog.

(1.2) rodzaj druku reklamowego lub informacyjnego;

1. folder (informatyka) – katalog plików
2. folder (marketing) – rodzaj wydawnictwa niewielkiego objętościowo, służącego dostarczeniu informacji o określonym towarze/usłudze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folderowy

→ folder

Patrz:folder

#### Źródła:

SJP.pl

# Folga

przestarzale: ulga, odpoczynek, pobłażanie, luz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. ulga, wytchnienie, odpoczynek

(1.2) przest. pobłażanie

(1.4) stpol. wojsk. rzemień ze sprzążką do kolby karabinka kawaleryjskiego; Gloger.

(1.5) stpol. posłuch

(1.6) gw-pl|Bukowina. drążek

Folga – kolonia wsi Mierzawa w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Wodzisław.

W latach 1975–1998 kolonia należała administracyjnie do województwa kieleckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folgować

1. przestawać powściągać swoje skłonności, pozwolić im panować nad sobą;
2. pozwalać komuś na większą swobodę; łagodzić rygory i ograniczenia

czasownik

(1.1) przest. dawać upust czemuś, pozwalać sobie

(1.2) przest. zmniejszać siłę, intensywność oddziaływania, spowalniać tempo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folgowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|folgować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Folia

1. cienka, delikatna blacha wyrabiana przez walcowanie;
2. cienki arkusz tworzywa sztucznego;
3. dawny taniec portugalski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

Folia – materiał wykonany najczęściej z metalu nieżelaznego lub z tworzywa sztucznego, o grubości do 2 mm (do wyrobu np. opakowań).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foliacja

1. numeracja kart w rękopiśmiennictwie;
2. warstwowe ułożenie materiałów blaszkowatych łupków krystalicznych lub ilastych

- Foliacja – rodzaj budowy skały.
- Foliacja – numerowanie kart.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foliaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od foliak

#### Źródła:

Wiktionary

# Foliak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. ogrod. tunel ogrodowy, namiot lub inspekt z przezroczystej folii z tworzywa sztucznego

#### Źródła:

Wiktionary

# Folian

sól kwasu foliowego

Kwas foliowy (folacyna, witamina B9) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, oznaczającego liść.

W organizmie człowieka jest syntezowany przez bakterie jelitowe, a jego biologicznie aktywną formą jest kwas lewomefoliowy (5-MTHF).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foliant

foliał;
1. wielka, gruba księga;
2. książka w formacie folio

#### Źródła:

SJP.pl

# Foliara

→ foliarz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pejor. kobieta wierząca w teorie spiskowe

Patrz:foliarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foliarka

maszyna do foliowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie do foliowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foliarski

1. → folia, np. wyroby foliarskie;
2. → foliarz, np. foliarskie teorie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z foliarzami lub foliarstwem, dotyczący foliarzy lub foliarstwa

przymiotnik jakościowy

(2.1) posiadający cechy foliarzy lub foliarstwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foliarstwo

potocznie:
1. wiara w teorie spiskowe, pseudonaukowe, zjawiska paranormalne itp.;
2. ogół ludzi wierzących w teorie spiskowe, pseudonaukowe, zjawiska paranormalne itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) wiara w teorie spiskowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foliarz

pejoratywnie: osoba wierząca w teorie spiskowe, pseudonaukowe, zjawiska paranormalne itp.; szurofoliarz, szur, szurysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. osoba, która wierzy w teorie spiskowe, zjawiska paranormalne, pseudonaukowe teorie itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foliał

foliant;
1. ogromna, gruba księga;
2. książka w formacie folio

#### Źródła:

SJP.pl

# Foliałowy

przymiotnik od: foliał

#### Źródła:

SJP.pl

# Foligno

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowych Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

(1.2) geogr. adm. gmina z siedzibą władz w mieście Foligno (1.1)

Foligno (łac.: Fulginiae lub Fulginium) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia. Leży nad rzeką Topino.

Według danych na rok 2007 gminę zamieszkiwały 53 818 osoby, 274,7 os./km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Folijka

mała folia do ochrony ekranu urządzenia elektronicznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od folia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folikularny

follikularny;
1. mający budowę pęcherzykową;
2. związany z tworzeniem (się) pęcherzyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Folikulina

żeński hormon płciowy; estron

Estron (łac. estronum) – organiczny związek chemiczny, ketonowo – hydroksylowa pochodna estranu. Jest steroidowym estrogenem o działaniu podobnym do estradiolu.

Jest to pierwszy żeński hormon płciowy, odkryty w 1929 przez późniejszego profesora Politechniki Gdańskiej Adolfa Butenandta. Za prace nad hormonami płciowymi Butenandt został uhonorowany w 1939 Nagrodą Nobla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Folikulostymulina

hormon produkowany przez przysadkę mózgową; folikulotropina, hormon folikulotropowy, FSH

#### Źródła:

SJP.pl

# Folikulotropina

hormon produkowany przez przysadkę mózgową; folikulostymulina, hormon folikulotropowy, FSH

Hormon folikulotropowy, folikulotropina, FSH (od ang. follicle-stimulating hormone) – hormon tropowy, o budowie peptydowej, wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Działając wspólnie z hormonem luteinizującym, u kobiet pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i produkcję estrogenów, zaś u mężczyzn kontroluje czynność jąder.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Folikulotropowy

hormon folikulotropowy - hormon produkowany przez przysadkę mózgową; folikulostymulina, folikulotropina, FSH

#### Źródła:

SJP.pl

# Folio

format wielkości arkusza raz złożonego na pół

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) arkusz papieru jednokrotnie złożony, który tworzy dwie karty i cztery stronice;

forma rzeczownika.

(2.1) W. lp. od: folia

Format bibliograficzny – określenie formatu książki, pochodzące od liczby złożeń arkuszy papieru tworzących jej składkę, stosowane do opisu druków wydawanych od końca XV do końca XVIII wieku. Ze względu na nieustandaryzowane wymiary produkowanego wówczas papieru powstające z niego książki miały zróżnicowane wysokości, których nie używano do klasyfikacji formatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foliograf

urządzenie służące do nanoszenia na przezroczysta folię obrazów lub tekstów, w celu rzutowania ich później na ekran

#### Źródła:

SJP.pl

# Foliogram

karta przezroczystej folii z tekstem, obrazami, wykresami lub rysunkami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) folia z odbitym na niej materiałem tekstowym i graficznym, którą za pomocą rzutnika (grafoskopu) wyświetla się na ekranie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foliopak

foliowa koperta kurierska

#### Źródła:

SJP.pl

# Foliopis

pisak do pisania po folii i plastiku

#### Źródła:

SJP.pl

# Foliować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zafoliować)

(1.1) opakowywać w folię

#### Źródła:

Wiktionary

# Foliowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|foliować.

Foliowanie – rodzaj poligraficznego laminowania.

Polega na pokryciu powierzchni druku folią z tworzyw sztucznych. Dzięki foliowaniu zadrukowana powierzchnia uzyskuje dodatkowe walory estetyczne, zostaje też usztywniona i zabezpieczona przed działaniem mechanicznym, chemicznym, promieniowaniem UV, czy wilgocią.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Folióweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. foliówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Foliówka

potocznie: torba foliowa; reklamówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. jednorazowa torba foliowa

(1.2) pot. tunel foliowy

Foliówka to określenie potoczne odnoszące się do:

- Torby foliowej;
- Tunelu foliowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foliowy

1. wykonany z folii, bardzo cienkiej blachy lub błony z tworzywa sztucznego;
2. kwas foliowy - organiczny związek chemiczny występujący głównie w warzywach liściastych; witamina B11

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z folią, dotyczący folii

(1.2) wykonany z folii

(1.3) druk. w formacie folio, związany z formatem folio

(1.4) biochem. zob. kwas foliowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folitropina

hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową

Hormon folikulotropowy, folikulotropina, FSH (od ang. follicle-stimulating hormone) – hormon tropowy, o budowie peptydowej, wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Działając wspólnie z hormonem luteinizującym, u kobiet pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i produkcję estrogenów, zaś u mężczyzn kontroluje czynność jąder.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Folium

z łaciny: liść; określenie spotykane głównie na receptach

#### Źródła:

SJP.pl

# Folk

gatunek muzyki rozrywkowej wywodzący się z muzyki ludowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej;

Muzyka folkowa – gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej. Często muzykę folkową określa się mianem europejskiej muzyki ludowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folketing

Izba Ludowa; (1849-1953) izba niższa parlamentu duńskiego

Folketing, duń. Folketinget – duński parlament. W latach 1849–1953 Folketinget był izbą niższą duńskiego parlamentu. Od 1953, po zmianach w konstytucji, parlament jest jednoizbowy.

W parlamencie zasiada 179 członków (w tym po dwóch z Wysp Owczych i z Grenlandii) wybieranych w 17 okręgach co cztery lata.

Siedzibą Folketingu jest dawny zamek królewski Christiansborg w Kopenhadze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Folklor

twórczość ludowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) etn. ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

Folklor (ang. folk-lore „wiedza ludu”) – symboliczno-artystyczna dziedzina kultury ludowej, mająca charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folklorowy

→ folklor

Patrz:folklor

#### Źródła:

SJP.pl

# Folklorysta

badacz ludowej twórczości artystycznej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru

Folklorystyka – dyscyplina humanistyczna, obejmująca badania folkloru, mechanizmu jego funkcjonowania w kulturze oraz relacji zachodzących między folklorem a literaturą i kulturą masową. Czasem uznawana za jedną z dziedzin etnografii i antropologii kulturowej, jako że folklor jest elementem kultury ludowej, a ta przedmiotem badań etnografii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folklorystka

→ folklorysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru

Patrz:folklorysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folklorystycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób folklorystyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Folklorystyczny

1. związany z ludową twórczością artystyczną;
2. związany z nauką badającą sztukę i kulturę ludową

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folklorystyka

nauka zajmująca się badaniem kultury ludowej, folkloru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. szt. nauka badająca folklor;

Folklorystyka – dyscyplina humanistyczna, obejmująca badania folkloru, mechanizmu jego funkcjonowania w kulturze oraz relacji zachodzących między folklorem a literaturą i kulturą masową. Czasem uznawana za jedną z dziedzin etnografii i antropologii kulturowej, jako że folklor jest elementem kultury ludowej, a ta przedmiotem badań etnografii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folkloryzm

wykorzystywanie elementów sztuki ludowej w twórczości artystycznej, nawiązywanie do folkloru

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. szt. nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;

Folkloryzm – wybieranie elementów pochodzących z folkloru ludowego i cytowanie ich w oderwanym od pierwotnych znaczeń kontekście. Jako jeden z pierwszych termin ten zaproponował Józef Burszta w celu oddzielenia kategorii folkloru od folkloryzmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folkowiec

wykonawca lub fan folka

#### Źródła:

SJP.pl

# Folkowo

przysłówek sposobu

(1.1) na sposób folkowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Folkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest folkowe; cecha tych, którzy są folkowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Folkowy

związany z muzyką rozrywkową wywodzącą się z muzyki ludowej

przymiotnik

(1.1) muz. związany z folkiem, dotyczący folku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folksdojcz

w okresie okupacji hitlerowskiej: mężczyzna znajdujący się na liście ludzi pochodzenia niemieckiego (często rzekomego), na której obecność gwarantowała wiele przywilejów w stosunku do pozostałej ludności polskiej; volksdeutsch

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w okresie II wojny światowej w krajach okupowanych przez III Rzeszę: osoba narodowości niemieckiej lub pochodzenia niemieckiego wpisana na folkslistę;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folksdojczka

→ folksdojcz; volksdeutschka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. w okresie okupacji hitlerowskiej kobieta wpisana na folkslistę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folkslista

lista obywateli pochodzenia niemieckiego w okupowanym przez Niemcy kraju w okresie okupacji hitlerowskiej, którzy zadeklarowali przynależność do narodowości niemieckiej; volkslista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. w okresie okupacji hitlerowskiej: niemiecka lista narodowa, na którą wpisywano ludność pochodzenia niemieckiego krajów okupowanych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Follett

Follett – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, w hrabstwie Lipscomb.

#### Źródła:

Wikipedia

# Follikularny

folikularny;
1. mający budowę pęcherzykową;
2. związany z tworzeniem (się) pęcherzyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Followers

[czytaj: falołers] użytkownik śledzący na bieżąco czyjś profil w serwisie społecznościowym

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) subskrybent serwisu społecznościowego lub agregatora treści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Followup

[czytaj: faloł-ap] w hip-hopie: nawiązanie do utworu lub wersu przez przytoczenie lub sparafrazowanie go w tekście piosenki

#### Źródła:

SJP.pl

# Folować

powierzchniowo spilśniać tkaninę, zwykle zgrzebną, przez gniecenie, wałkowanie itp.; foluszować

#### Źródła:

SJP.pl

# Folsom

Miejscowości w USA:

- Folsom – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Sacramento
- Folsom – wieś w stanie Luizjana, w parafii St. Tammany
- Folsom – miasto w stanie New Jersey, w hrabstwie Atlantic
- Folsom – wieś w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Union
- Folsom – jednostka osadnicza w stanie Pensylwania, w hrabstwie Delaware

#### Źródła:

Wikipedia

# Folsomski

przymiotnik od: Folsom

#### Źródła:

SJP.pl

# Folta

nazwisko

Folta:

- Aleksandra Folta – polska siatkarka
- Barbara Folta – polska dziennikarka, prezenterka, reżyserka i historyczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foltynowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Foltyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Foluski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Folusza

#### Źródła:

Wiktionary

# Folusz

maszyna służąca do folowania tkanin; pilśniarka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. włók. urządzenie do folowania sukna;

(1.2) budynek lub pomieszczenie mieszczące urządzenie do folowania;

- folusz (maszyna) – maszyna do obróbki sukna
- folusz (budynek) – budynek, w którym umieszczono folusz
- Folusz (jezioro) – jezioro na Pojezierzu Gnieźnieńskim
- Folusz (Grodno) – mikrorejon Grodna

11 miejscowości w Polsce:

- Folusz – osada w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. żnińskim, w gminie Gąsawa
- Folusz – wieś w woj. podkarpackim, w pow. jasielskim, w gminie Dębowiec
- Folusz – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Rutka-Tartak
- Folusz – osada w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Trzemeszno
- Folusz – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Pleszew
- Folusz – osada leśna w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Rawicz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foluszanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Folusza

#### Źródła:

Wiktionary

# Foluszanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Folusza

#### Źródła:

Wiktionary

# Folusznictwo

zawód folusznika

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. dział rzemiosła związany z wytwarzaniem sukna, profesja folusznika;

Folusznictwo – gałąź rzemieślniczej i manufakturowej produkcji sukienniczej, zajmująca się folowaniem sukna, procesem mającym na celu oczyszczenie sukna z tłuszczów i kleju tkackiego, nadanie tkaninie puszystości i jej zagęszczenie (spilśnienie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foluszniczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) włók. związany z folusznictwem, dotyczący folusznictwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Folusznik

rzemieślnik trudniący się folowaniem; pilśniarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik wstępnie przygotowujący i czyszczący z tłuszczów i klejów tkaniny wełniane;

Folusznik – rzemieślnik trudniący się przygotowywaniem tkanin i czyszczeniem ubrań.

Miejscem pracy folusznika był folusz. Folusznik folował sukno w celu zagęszczenia tkaniny i oczyszczenia jej z tłuszczów i klejów.

W polskim tłumaczeniu Nowego Testamentu greckie gnapheus, występujące w 9. rozdziale Ewangelii Marka, tłumaczone jest jako folusznik (Mk 9,3). Pojęcie to występuje również w Starym Testamencie (2 Krl 18,17; Iz 7,3 oraz 36,2; Mal 3,2).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foluszować

powierzchniowo spilśniać tkaninę, zwykle zgrzebną, przez gniecenie, wałkowanie itp.; folować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) włók. poddawać tkaniny obróbce wstępnej, spilśniać ich powierzchnię

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foluszowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) włók. poddawanie tkaniny obróbce wstępnej, spilśnianie jej powierzchni

#### Źródła:

Wiktionary

# Foluszowy

związany z foluszem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z foluszem, dotyczący folusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folwarczek

zdrobnienie od: folwark

#### Źródła:

SJP.pl

# Folwarczny

1. należący do folwarku, dotyczący folwarku;
2. przenośnie: grubiański, wulgarny

przymiotnik

(1.1) dotyczący folwarku, związany z folwarkiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Folwark

gospodarstwo rolne, część większego majątku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego;

(1.2) przen. własność wspólna lub sfera publiczna traktowana przez kogoś jak prywatna

(1.3) daw. dom mieszkalny, w którym mieszka właściciel wioski lub czeladź

(1.4) pot. na dużym przyjęciu dodatkowy stół dla dzieci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Folwarkowy

→ folwark; folwarczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Folwarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fomalhaut

Fomalhaut (Alfa Piscis Austrini, α PsA) – najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Ryby Południowej i jednocześnie jedna z najjaśniejszych gwiazd półkuli południowej. Jest osiemnastą co do jasności gwiazdą na nocnym niebie. Od Słońca dzieli ją 25 lat świetlnych. Krąży wokół niej dysk pyłowy; zaobserwowano także obiekt, który mógł być planetą, jednak w toku dalszych obserwacji uznano go raczej za pozostałość po kolizji mniejszych ciał.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fomorianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mitcelt. istota nadprzyrodzona, najczęściej przedstawiana jako gigant, mająca zamieszkiwać Irlandię przed przybyciem Galów;

#### Źródła:

Wiktionary

# Fomoza

choroba roślin z rodziny krzyżowych, wywoływana przez pasożytnicze grzyby

#### Źródła:

SJP.pl

# Fon

jednostka poziomu głośności dźwięku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. jednostka poziomu głośności

- fon – jednostka poziomu głośności dźwięku
- Fon (góry) – łańcuch górski w płn.zach. Tadżykistanie
- Fon – lokalny przywódca ludów Tikar i Bamileke
- Fonowie – grupa etniczna w Afryce Zachodniej
- FON – FON SA, spółka akcyjna zajmująca się produkcją konstrukcji stalowych
- FON – FON Technology S.L , firma oraz międzynarodowa społeczność osób umożliwiających dostęp innym do Internetu przy użyciu technologii Wi-Fi
- FON – Fundusz Obrony Narodowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fon.

skrót od: fonetyka, fonetyczny; fonet.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonacja

wydawanie dźwięku przez człowieka, zwłaszcza wymawianie głosek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. w foniatrii: emisja głosu

Dźwięczność (fonacja) – jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonacyjny

przymiotnik od: fonacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonastenia

zaburzenie wymowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Foncik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od font

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonda

- Bridget Fonda – amerykańska aktorka
- Henry Fonda – amerykański aktor
- Jane Fonda – amerykańska aktorka
- Peter Fonda – amerykański aktor

Miejscowości w USA:

- Fonda – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Pocahontas
- Fonda – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Montgomery

#### Źródła:

Wikipedia

# Fondant

delikatna, słodka plastyczna masa do dekorowania tortów; glazura, pomada

Masa cukrowa (inaczej fondant lub lukier plastyczny) – stosowana w cukiernictwie masa wykonana głównie z cukru pudru oraz żelatyny, używana do powlekania gotowych ciast i wykonywania dekoracji.

Znajduje zastosowanie, podobnie jak masa marcepanowa, przede wszystkim przy produkcji tortów w stylu angielskim, a także amerykańskich cupcakes.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fondantowy

→ fondant

Patrz:fondant

#### Źródła:

SJP.pl

# Fondue

[czytaj: fąDU] potrawa ze stopionej masy serowej (zwykle z dodatkiem białego wina), w której zanurza się kawałki pieczywa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

(1.2) kulin. potrawa z kawałków mięsa lub warzyw, które umieszcza się na długim widelcu i zanurza we wrzącym tłuszczu

Fondue (od fr. fondre – „roztapiać się”) – potrawa (rodzaj zupy serowej) przygotowana z gorącego sera i białego wina. Uważana za narodową potrawę kuchni szwajcarskiej, lecz bardzo popularna we Francji i Włoszech.

Jej specyficzna cecha to przyrządzanie na bieżąco przy stole z podgrzewanego garnka. Zależnie od regionu powstały różne przepisy odnoszące się do przypraw i dodatków. Podstawowe składniki fondue au fromage stanowią zawsze sery, co najmniej w dwóch gatunkach (najczęściej gruyère i ementaler lub appenzeller), białe wytrawne wino i kieliszek kirszu. Dodatek niewielkiej ilości mąki ziemniaczanej ułatwia zemulgowanie serowo-winnej masy i zapobiega jej rozwarstwieniu (zwarzeniu). Typowymi przyprawami do fondue są: pieprz biały, gałka muszkatołowa i czosnek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonem

jednostka fonetyczna języka; głoska

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

Fonem – podstawowa jednostka struktury fonologicznej mowy. Jest różnorodnie definiowany, ale zwykle o jego wyróżnianiu ma decydować rozróżnianie dzięki niemu znaczenia wyrazów. Fonem jest pojęciem abstrakcyjnym, realizowanym w rzeczywistej mowie przez głoski. Różne głoski będące realizacjami jednego fonemu to alofony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonematyczny

→ fonem

Patrz:fonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonemiczny

→ fonemika

Patrz:fonemika

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonemika

nauka o systemach dźwiękowych języków; fonematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonemowy

związany z fonemem, dotyczący fonemu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonendoskop

słuchawka lekarska służąca do osłuchiwania narządów wewnętrznych, zakończona membraną z lejkiem; stetoskop

Stetoskop (z gr. στήθος, stēthos – „pierś” i σκοπή, skopé – „obserwacja, ogląd”), inna nazwa to fonendoskop – przyrząd diagnostyczny stosowany w medycynie, służący do osłuchiwania pacjenta, głównie jego klatki piersiowej, serca i jamy brzusznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonet.

skrót od: fonetyka, fonetyczny; fon.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonetyczka

specjalistka zajmująca się fonetyką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zajmująca się fonetyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonetycznie

przysłówek sposobu

(1.1) tak, jak się wymawia; zgodnie z wymową

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonetyczny

1. związany z wymową; dźwiękowy, głosowy;
2. pisownia fonetyczna - pisanie wyrazów zgodne z ich wymową

przymiotnik

(1.1) jęz. związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonetyk

językoznawca zajmujący się fonetyką

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) językoznawca zajmujący się fonetyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonetyka

artykulacja głosek właściwa danemu językowi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: fonetyk

Fonetyka (dawniej głosownia) – jeden z działów lingwistyki, zajmujący się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (zwanych głoskami) od strony ich artykulacji (tj. sposobu wytwarzania za pomocą narządów mowy – fonetyka artykulacyjna), ich cech fizycznych (dokładniej: akustycznych – fonetyka akustyczna), ich odbierania (fonetyka audytywna).Fonetyka jako dziedzina badań jest starsza od fonologii, która opiera się w swojej praktyce na wiedzy z zakresu fonetyki. Mówi się często, że fonetyka koncentruje się na stronie materialnej aktów mowy, fonologia zaś na funkcji językowej fonicznych jednostek języka. Nie istnieje jednak ostra granica między tymi dyscyplinami badawczymi, ponieważ fonologia musi być oparta na fonetyce, zaś analiza fonologiczna jest warunkiem uprawiania fonetyki.Granice pomiędzy fonetyką a fonologią dobrze ilustruje następujący przykład: w języku polskim istnieje spółgłoska nosowa dziąsłowa (np. w wyrazie nos [n̪ɔs̪]) oraz spółgłoska nosowa miękkopodniebienna (np. w wyrazie bank ['bãŋk]). Obie głoski różnią się miejscem artykulacji w takim samym stopniu jak głoski [t] i [k] (pierwsza jest dziąsłowa, druga tylnojęzykowa). O ile jednak w tym drugim wypadku opisywana różnica w artykulacji służy do odróżniania form (np. kot : kok), o tyle w wypadku spółgłosek nosowych ta sama różnica miejsca artykulacji roli tej nie spełnia (np. nie ma słowa *['bãnk] obok ['bãŋk]). Na gruncie fonetyki opisuje się różnice w artykulacji obu spółgłosek nosowych bez wnikania w ich funkcje w języku, zaś na gruncie fonologii oba dźwięki uznaje się za uwarunkowane kontekstem warianty tego samego fonemu /n/. Co więcej, z punktu widzenia fonologii języka angielskiego ta sama różnica służy do odróżniania form (np. thin [θɪn] „cienki”: thing [θɪŋ] „rzecz”), czyli jest fonologicznie relewantna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonetyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przystosowywanie pisowni do wymowy;

Fonetyzacja – proces polegający na przystosowywaniu, najczęściej pisowni, do wymowy, w metodyce szybkiego czytania nazywany także subwokalizacją.

Jeżeli w procesie czytania fonetyzacja zachodzi na poziomie myśli, możemy mówić o fonetyzacji wewnętrznej. W szczególnych przypadkach udział w czytaniu może brać dodatkowo aparat mowy - mówimy wtedy o fonetyzacji zewnętrznej, czyli artykulacji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonia

w telewizji i radiofonii: ogół sygnałów dźwiękowych zawartych w pasmie akustycznym, przesyłanych od nadajnika do odbiorników

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rad. telew. sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej

(1.2) akust. reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej

(1.3) med. w foniatrii: emisja głosu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foniatra

osoba specjalizująca się w zakresie foniatrii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń głosu, mowy i języka

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka foniatrii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foniatria

dział medycyny zajmujący się fizjologią i patologią głosu oraz leczeniem zaburzeń i wad wymowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. med. dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foniatryczny

→ foniatria

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z foniatrią, dotyczący foniatrii

Patrz:foniatria

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonica

[czytaj: fonika] produkt marki Fonica

Łódzkie Zakłady Radiowe Fonica (ZWAT, ŁZR Fonica, T-4) – łódzkie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją urządzeń i podzespołów telekomunikacyjnych i elektronicznych. Wchodziło w skład Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego i Teletechnicznego Unitra, a od 1978 r. Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego Unitra-Dom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foniczny

dotyczący dźwięku, głosu; dźwiękowy, głosowy, akustyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Foniks

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) udźwiękowiony komiks; rodzaj animacji, filmu, w którym do klatek komiksu dołączony jest dźwięk

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonit

technika będąca połączeniem fotografii z grafiką

#### Źródła:

SJP.pl

# Fono

taki, który odtwarzany jest na sprzęcie audialnym; związany z techniką zapisu dźwięku (np. biblioteka fono i wideo); audio

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoamator

człowiek zajmujący się amatorsko nagrywaniem, odtwarzaniem utworów muzycznych, produkcji dźwiękowej itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoamatorka

→ fonoamator

Patrz:fonoamator

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonochemia

Fonochemia, sonochemia – dział chemii fizycznej obejmujący całokształt zagadnień dotyczących zastosowania ultradźwięków (i ewentualnie krótszych fal głosowych) w chemii.Fonochemia opisuje reakcje chemiczne inicjowane, katalizowane lub modyfikowane ultradźwiękami i efekty mechaniczne działania tych fal na środowisko. Nauka ta obejmuje również niezwykle ważne dla badań struktury zagadnienie zależności niektórych właściwości ultradźwięków od fizykochemicznych własności środowiska.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fonoforeza

wprowadzenie leku do skóry za pomocą ultradźwięków, stosowane w fizykoterapii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonogeniczność

szczególnie korzystna dyspozycja głosu do odtwarzania w filmach lub rozgłośniach radiowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonogeniczny

charakteryzujący się szczególnie korzystną dyspozycją głosu do odtwarzania w filmach lub rozgłośniach radiowych

przymiotnik

(1.1) o dźwięku: taki, który nadaje się do utrwalania na płycie lub taśmie i odtwarzania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonograf

urządzenie do zapisu i odtwarzania dźwięku, prototyp gramofonu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. techn. dawne urządzenie nagrywające i odtwarzające dźwięk, zwykle z zastosowaniem na woskowych płyt lub wałków;

(1.2) hist. techn. dawny, prymitywny gramofon do płyt

Fonograf (z gr. φωνή fonē, głos, oraz γραφή grafē, pisanie) – jedno z pierwszych urządzeń służących do zapisu i odtwarzania dźwięku, poprzednik gramofonu .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonografia

1. utrwalanie dźwięku na nośniku magnetycznym lub optycznym, np. płycie kompaktowej, winylowej;
2. wydawanie płyt lub kaset z nagranymi dźwiękami;
3. zbiór płyt danego zespołu lub wykonawcy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zapisywanie dźwięków na nośnikach danych np. płytach kompaktowych albo kasetach mangetofonowych

(1.2) działalność polegająca na wydawaniu nagrań muzycznych

(1.3) dorobek nagrań artysty lub zespołu muzycznego

Fonografia (z gr. „zapis dźwięku”) – technika lub dział przemysłu zajmujący się zapisywaniem (i odtwarzaniem) dźwięku i muzyki.

Mianem fonografii określa się również dorobek nagrań artysty lub zespołu muzycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) techn. związany z fonografem, dotyczący fonografu

(1.2) związany z fonografią, dotyczący fonografii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonogram

1. zapis dźwięku dokonany za pomocą fonografu, prototypu gramofonu;
2. nośnik, na którym zostały utrwalono utwory muzyczne;
3. znak graficzny odzwierciedlający dźwięk języka w niektórych systemach pisma

Fonogram (z gr. phōnē, phōnēma 'dźwięk, głos' i gráphein 'skrobać, rytować, rysować, pisać'):

1. znak graficzny dźwięku w piśmie ideograficzno-fonetycznym;
2. pierwsze utrwalenie warstwy dźwiękowej jakiegoś utworu lub zjawiska akustycznego; w przemyśle fonograficznym najczęściej występuje pod postacią tzw. taśmy matki, nośnika, za pomocą którego następnie utwór może zostać powielony, zwielokrotniony i wprowadzony do obrotu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonoholiczka

kobieta uzależniona od telefonu komórkowego; maniaczka telefoniczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoholiczny

→ fonoholizm

Patrz:fonoholizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoholik

osoba uzależniona od telefonu komórkowego; maniak telefoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoholizm

uzależnienie od telefonów komórkowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. uzależnienie od telefonów komórkowych, smartfonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonoideogram

znak dodany do ideogramu w celu wyrażenia elementów gramatycznych; dopełnienie fonetyczne

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonokardiograf

aparat do badania serca

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonokardiografia

metoda obrazowania odgłosów pracy serca, stosowana w diagnostyce niektórych jego chorób

Fonokardiografia - diagnostyczna metoda badania serca, polegająca na graficznym zapisie dźwiękowej pracy tego narządu. Zapisu tego dokonuje się łącznie z zapisem EKG. Fonokardiografy pozwalają na bardzo dokładną charakterystykę szmerów sercowych i dźwięków nadliczbowych, tzw. cwałów. Informacje te są jednak mało praktyczne i dlatego fonokardiografia jest najrzadziej stosowaną obecnie metodą diagnostyki kardiologicznej. Tylko niektóre wady wrodzone lub nabyte dają charakterystyczny fonokardiogram.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonokardiograficzny

→ fonokardiografia

Patrz:fonokardiografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonokardiogram

graficzny zapis dźwięków serca, stosowany w diagnostyce medycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonokraniograf

aparat rejestrujący szmery naczyniowe czaszki

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonol.

skrót od: fonologia, fonologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonola

instrument muzyczny

Fonola – mechaniczny instrument muzyczny z grupy idiofonów języczkowych. Ma formę skrzynki z wystającą korbą. Wewnątrz umieszczona jest wiatrownica, metalowe języczki (elementy dźwiękotwórcze), mieszki i wałki z perforowaną taśmą. Kręcąc korbą wprowadza się w ruch wałki oraz taśmę, której otwory przemieszczają się wzdłuż mechanizmu sterującego wentylami. Te z kolei otwierają drogę strumieniowi powietrza do języczków.

Fonola wynaleziona była około połowy XIX wieku do użytku domowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonolit

magmowa skała wylewna o składzie mineralnym identycznym jak w fojaicie; dźwiękowiec

Fonolit (echodolit) – wylewna, zasadowa, skała magmowa, niedosycona krzemionką, złożona głównie ze skaleni potasowych i skaleniowców. W składzie mineralnym nie zawiera wolnej krzemionki SiO2 w postaci kwarcu, krystobalitu lub trydymitu. SiO2 występuje jedynie jako składnik innych minerałów, od 44 do 52% w stosunku wagowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonolog

specjalista w zakresie fonologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonologia

dział językoznawstwa zajmujący się nauką o fonemach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o fonemach i relacjach między nimi;

Fonologia (dawniej głosownia) – nauka o systemach dźwiękowych języków. Stanowi jeden z działów językoznawstwa (lingwistyki). Fonemika czy fonematyka, podawane jako nazwy synonimiczne, odnoszą się tylko do jednej z teorii fonologicznych i nie mogą być traktowane jako pełny zamiennik nazwy „fonologia”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonologiczność

→ fonologiczny

Patrz:fonologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z fonologią, dotyczący fonologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonometr

przyrząd do pomiaru natężenia dźwięku; składa się z mikrofonu i układu pomiarowego wskazującego lub rejestrującego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) akust. przyrząd do mierzenia natężenia dźwięku

Fonometr – przyrząd pomiarowy służący do pomiaru natężenia dźwięku. Fonometr jest złożony z mikrofonu oraz z wskazującego bądź rejestrującego układu pomiarowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fonometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fonometrią lub fonometrem, dotyczący fonometrii lub fonometru

#### Źródła:

Wiktionary

# Fonon

kwazicząstka stanowiąca kwant energii drgań sieci krystalicznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. kwant energii drgań sieci krystalicznej

Fonon (z gr. φωνή phonē, „dźwięk”) – kwazicząstka, kwant energii drgań sieci krystalicznej o bozonowych własnościach.

Fonony są wersją kwantową specjalnych typów drgań wibracyjnych nazywanych modami normalnymi mechaniki klasycznej. Znaczenie tego typu drgań polega na tym, że każde drganie sieci krystalicznej jest superpozycją drgań normalnych. Drgania normalne w mechanice klasycznej mają charakter falowy.W mechanice kwantowej mogą być opisywane korpuskularnie – są bozonowymi wzbudzeniami układu fermionów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fononowy

związany z fononem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonopulmograf

aparat rejestrujący szmery w płucach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonosfera

dźwięki, które są wynikiem ekspresji głosowej człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoskop

przyrząd do pomiaru i prezentacji obrazu fal dźwiękowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoskopia

Fonoskopia (z gr. phone – dźwięk, skopeo – patrzę) – technika śledcza mająca na celu zbadanie autentyczności nagrania, odtworzenie i spisanie treści rozmowy, identyfikację mówcy na podstawie analizy mowy. Do jej zadań należy także korekcja nagrań, mająca na celu poprawienie wyrazistości i zrozumiałości mowy. W Polsce stosowana od początku lat 60. Pierwsza pracownia fonoskopii powstała w Zakładzie Kryminalistyki Komendy Głównej MO. Pierwsze publikacje z fonoskopii w Problemach Kryminalistyki, mające praktyczne znaczenie w uprawianiu tej dziedziny kryminalistyki, wyszły spod pióra Stanisława Błasikiewicza i Wiesława Bednarczyka, ekspertów ZK KGMO.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fonoskopijny

→ fonoskopia

Patrz:fonoskopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonoskopowy

przymiotnik od: fonoskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonotaksja

reakcja ruchowa zwierząt zachodząca pod wpływem zewnętrznych bodźców dźwiękowych, dodatnia w kierunku źródła dźwięku lub ujemna w kierunku przeciwnym, występująca np. u owadów

Fonotaksja (gr. phōnḗ ‘dźwięk’; táxis ‘układ’) – jedna z taksji, będąca reakcją ruchową (przejawiającą się ustawieniem ciała bądź przemieszczaniem się) zwierzęcia w określonym kierunku, pod względem bodźca dźwiękowego. Wyróżnia się dwa rodzaje fonotaksji:

- dodatnia – ruch odbywa się w kierunku bodźca, może być składnikiem orientującym różnych zachowań apetencyjnych, m.in.: kojarzenia (np. uprostoskrzydłych lub piewików) albo odnajdywania pisklęcia przez kurę;
- ujemna – ruch odbywa się w kierunku przeciwnym do kierunku bodźca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonotaktyczny

→ fonotaktyka

Patrz:fonotaktyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonotaktyka

metodologia badań językowych

Fonotaktyka – dział fonologii zajmujący się analizą systemów fonologicznych pod względem właściwości syntagmatycznych. Celem fonotaktycznego opisu języka jest ustalenie ograniczeń dystrybucji (łączliwości) segmentów fonologicznych w tym języku, czyli określenie, jakie typy złożonych tekstowych struktur fonologicznych (typy fonologicznej struktury sylaby czy wyrazu fonologicznego) są w nim dopuszczalne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonoteka

archiwum dźwiękowe, zbiór taśm magnetofonowych, płyt gramofonowych i innych nośników dźwięku z nagranymi utworami muzycznymi, audycjami, efektami akustycznymi itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) miejsce przechowywania nagrań dźwiękowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fonotelista

kolekcjoner kart telefonicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonotelistka

→ fonotelista

Patrz:fonotelista

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonotelistyczny

→ fonotelistyka

Patrz:fonotelistyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonotelistyka

zbieractwo kart telefonicznych

Fonotelistyka (fonokartystyka, filostyka) – kolekcjonowanie kart telefonicznych. Ten rodzaj kolekcjonerstwa rozwinął się w Polsce wraz z pojawieniem się aparatów na karty magnetyczne (Urmet – 1990 r.) i aparatów na karty z układami elektronicznymi (Centertel – 1995 r. i TP SA – 1996 r.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fonoterapia

metoda lecznicza wykorzystująca ultradźwięki do miejscowego oddziaływania na głębsze warstwy skóry; sonoterapia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonseca

- Fonseca – miasto w Kolumbii
- Fonseca – zatoka Oceanu Spokojnego w Ameryce Środkowej
- Fonseca – popularne nazwisko w Hiszpanii i Portugalii

#### Źródła:

Wikipedia

# Fonsik

zdrobnienie od: Alfons, Ildefons (imiona męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fonsio

zdrobnienie od: Ildefons (imię męskie)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. infant. imię męskie, poufała forma imienia Alfons

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Font

zestaw znaków pisarskich dla danego urządzenia lub programu; czcionka, krój

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj pisma dla komputera lub drukarki

Font (ang., z łac. fons „źródło”) – komputerowy nośnik pisma, znaki zaprojektowane w formie wektorów lub bitmapy, zestaw krojów pisma o określonych wspólnych cechach zapisany w postaci elektronicznej, zazwyczaj w jednym pliku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fontainebleau

[czytak: fątenBLO]
1. miasto we Francji;
2. szkoła Fontainebleau, kierunek artystyczny we Francji w XVI w.

Fontainebleau – miasto i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Sekwana i Marna, 60 km na południowy wschód od Paryża, nad Sekwaną.

Według danych na rok 1999 gminę zamieszkiwały 15 942 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 93 osób/km². Wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Fontainebleau plasuje się na 185. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fontana

## Osoby

- Albin Fontana (zm. 1630) – włoski architekt i stiukator działający w Polsce;
- Baltazar Fontana (1658 albo 1661 - 1729) – włoski rzeźbiarz i sztukator działający w Polsce;
- Domenico Fontana (1543–1607) – włoski architekt tworzący w okresie późnego Renesansu;
- Giovanni Battista Fontana (ok. 1571–1630), włoski kompozytor i skrzypek;
- Giovanni Battista Fontana (1524–1587), włoski malarz i rytownik;
- José de Anchieta Fontana (1940–1980) – piłkarz brazylijski, mistrz świata (1970);
- Józef Fontana (1670–1741) – architekt polski, ojciec architekta Jakuba Fontany;
- Jakub Fontana (1710–1773) – włoski architekt barokowy, nadworny architekt królów Polski;
- Jan Kanty Fontana (1731–1800) – architekt, geometra, burgrabia zamku warszawskiego i administrator ekonomii kozienickiej z lat 1783–1793;
- Julian Fontana (1810–1869) – polski pianista i kompozytor;
- Lucio Fontana (1899–1968) – argentyński malarz i rzeźbiarz, prekursor spacjalizmu;
- Paweł Antoni Fontana (1696–1765) – polski architekt późnobarokowy pochodzenia włoskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fontanna

urządzenie składające się ze zbiornika (w formie basenu, czaszy lub misy) i trzonu z dyszą, z której tryska woda doprowadzona pod ciśnieniem; wodotrysk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

(1.2) przen. pot. zwykle w lm.: fontanny: wzburzony strumień wody

Fontanna (wodotrysk) – urządzenie wodne, najczęściej ozdobne, wyrzucające pod ciśnieniem wodę z dysz lub dyszy. Jest jednym z elementów tzw. małej architektury.

Jedna z konstrukcji składa się z basenu z przelewem i trzonu z dyszą. Do trzonu doprowadzona jest pod ciśnieniem woda, która tryska z jednej lub kilku dysz. Opadająca woda gromadzona jest w basenie. Basen może być złożony z jednej lub kilku mis różnej wielkości i różnego kształtu. Ilość wody w basenach regulowana jest za pomocą przelewów. Innym rodzajem fontann są takie, w których woda spływa w formie kaskad. Najbardziej znanym jej przykładem jest Fontanna di Trevi w Rzymie, która zasilana jest grawitacyjnie, wodą spływającą do niej akweduktem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fontannowy

→ fontanna

Patrz:fontanna

#### Źródła:

SJP.pl

# Fontanometr

przyrząd do nieinwazyjnego pomiaru ciśnienia płynu otaczającego mózg niemowlęcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fontaź

1. fantazyjna kokarda noszona zamiast krawata w dawnej Francji;
2. ozdobny węzeł przy częściach ubioru;
3. czepek kobiecy noszony na przełomie XVII i XVIII w.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) frędzla (frędzel) przy czepku

(1.2) fantazyjna kokarda noszona zamiast klasycznego krawata

(1.3) fryzj. hist. ozdoba kobiecej fryzury z koronek i wstążek wysoko upiętych nad czołem

(1.4) rodzaj miotełki z piór

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fontina

łagodny włoski ser owczy, żółty, o maleńkich oczkach i jasnobrązowej skórce

Fontina lub fr. Fontine – rodzaj włoskiego sera, który jest produkowany z krowiego mleka. Ser ten jest zaliczany do serów podpuszczkowych, dojrzewających oraz półtwardych. Smak sera Fontina jest bardzo delikatny. Po dwumiesięcznym dojrzewaniu ser nadaje się do starcia na tarce. Ser Fontina jest wykorzystywany jako przyprawa do wielu różnych potraw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fontowy

→ font

Patrz:font

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodbook

[czytaj: fudbuk] przedstawienie w internecie wszystkich dań zjedzonych w ciągu jednego dnia; food book

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodie

[czytaj: FUdi] osoba kosztująca wiele nowych potraw, mająca obszerną wiedzę kulinarną

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodis

[czytaj: fudis] osoba spożywająca zdrową żywność

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodpairing

[czytaj: FUDpering] w gastronomii: łączenie rozmaitych składników w celu uzyskania nowego smaku

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodpairingowy

→ foodpairing [czytaj: fudperingowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodporn

[czytaj: fudporn] jedzenie przedstawione w zmysłowy sposób; food porn

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodpornowy

[czytaj: fudpornowy] związany z jedzeniem przedstawionym w zmysłowy sposób; food pornowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Foodtrackowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z food truckiem, dotyczący food trucka

#### Źródła:

Wiktionary

# Foolproof

[czytaj: fulpruf] prosty w obsłudze

#### Źródła:

SJP.pl

# Foot

[czytaj: fut] miara długości, inaczej stopa (30.5 cm)

- Michael Foot (1913–2010) – brytyjski polityk
- Moira Foot (ur. 1953) – brytyjska aktorka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Footbag

[czytaj: futbeg] gra w podbijanie nogami małej piłeczki wypełnionej piaskiem; gra w zośkę

Footbag – nazwa zbiorcza pokrewnych dyscyplin sportu i przyrządu, który jest w nich wykorzystywany. Footbag w Polsce jest często nazywany grą w zośkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Football

[czytaj: futbol] popularny sport oparty na rywalizacji dwóch zespołów mających za zadanie skierować piłkę do bramki przeciwnika bez możliwości dotykania piłki ręką (z wyjątkiem bramkarza); futbol; piłka nożna

- futbol – sport polegający na zdobyciu większej ilości punktów (bramek) za pomocą piłki
  - futbol amerykański – kontaktowy sport drużynowy
    - futbol akademicki – futbol amerykański rozgrywany przez drużyny amerykańskich uczelni
    - futbol flagowy – odmiana futbolu amerykańskiego

    #### Źródła:

    SJP.pl
    Wikipedia

# Footing

[czytaj: futing] treningowy bieg kondycyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Footy

[czytaj: futi] gra drużynowa rozgrywana przez dwa 18-osobowe zespoły na boisku krykietowym przy użyciu piłki podobnej do tej używanej w rugby, sport o specyficznych zasadach łączący cechy piłki nożnej i rugby, bardzo popularny w Australii; futbol australijski

#### Źródła:

SJP.pl

# For

1. (zwykle w liczbie mnogiej) w niektórych grach pewna liczba punktów lub ruchów figur przyznawana słabszemu graczowi
2. w piłce nożnej: płaskie podanie do wybiegającego partnera; podanie prostopadłe

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) przest. fory

- FOR – Forum Obywatelskiego Rozwoju – polska organizacja pozarządowa
- Fur (For) – grupa etniczna
- for (informatyka) – w wielu językach programowania słowo kluczowe najczęściej oznaczające początek jednego z typów pętli
- for – w szachach przywilej, przewaga początkowa, dana przeciwnikowi słabszemu w grze - dla wyrównania szans.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fora

1. dawniej: okrzyk wywołujący aktora zza kulis na scenę;
2. przestarzałe: okrzyk wyrażający żądanie natychmiastowego opuszczenia przez kogoś jakiegoś miejsca; precz; dziś tylko w związku frazeologicznym: fora ze dwora - wynocha, wynoś się

forma rzeczownika|rodzaj=niemęskoosobowy.

(1.1) lm. M. od forum

(1.2) lm. B. od forum

(1.3) lm. W. od forum

wykrzyknik

(2.1) daw. precz!

(2.2) przest. bis!

Niemcy:

- Fora – szwabska nazwa miejscowości Forheim w Bawarii

Inne:

- fora cesarskie

Zobacz też:

- forum
- Mikroregion Juiz de Fora
- Juiz de Fora
- Tupi Juiz de Fora
- Federación Obrera Regional Argentina – FORA

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forbes

[czytaj: forps]
1. nazwisko;
2. obce imię męskie

Forbes – amerykański dwutygodnik o tematyce biznesowej, założony w 1917 przez Bertiego Forbesa i Waltera Dreya.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forboty

dawniej, dziś gwarowo: koronki

#### Źródła:

SJP.pl

# Forcik

zdrobnienie od: fort

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fort

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forcing

[czytaj: fors-ing] metoda dowodzenia niesprzeczności i niezależności zdań teorii mnogości; forsing

Forsing (forcing) – metoda dowodzenia niesprzeczności i niezależności zdań teorii mnogości względem aksjomatów Zermela-Fraenkla. Forsing to jedna z metod używanych w matematyce do ścisłego udowodnienia, że pewnych stwierdzeń nie można ani udowodnić, ani obalić (ten ostatni termin oznacza udowodnienie zaprzeczenia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ford

samochód marki Ford

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mot. samochód marki Ford

Ford Motor Company – amerykański koncern, producent samochodów osobowych, dostawczych i ciężarowych, z siedzibą w Dearborn, działający od 1903 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fordancer

rzadko: płatny partner do tańca; żigolo, gigolo, fordanser, fortancerz

#### Źródła:

SJP.pl

# Fordancerka

rzadko: kobieta wynajmowana za opłatą jako partnerka do tańca; fordanserka, fortancerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fordancerski

→ fordancer; fordanserski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fordanser

płatny partner do tańca; żigolo, gigolo, fordancer, fortancerz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) płatny partner do tańca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fordanserka

kobieta wynajmowana za opłatą jako partnerka do tańca; fordancerka, fortancerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płatna partnerka do tańca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fordanserski

→ fordanser; fordancerski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fordek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. pokład dziobowy;

Fordek, pokład dziobowy – powierzchnia pokładu statku w dziobowej części jednostki, znajdująca się nad forpikiem. Na żaglowcu fordek rozciąga się od dziobu do pierwszego masztu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fordewind

1. wiatr wiejący od strony rufy; pełny wiatr;
2. kurs statku zgodny z kierunkiem tego wiatru

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) mar. nazwa jednego z wiatrów pozornych, wiejącego z tyłu

(1.2) żegl. kurs z kierunku, z którego wieje wiatr rzeczywisty;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fordon

przemysłowo-mieszkaniowa dzielnica Bydgoszczy

- fordon – dawniej podatek pobierany przy wpływaniu na Wisłę

- Fordon – dzielnica Bydgoszczy, do 1973 roku miasto
- Fordon – gromada
- Fordon – wieś w północno-wschodniej Anglii

Zobacz też

- Bydgoszcz Fordon
- Stary Fordon
- Zakład Karny Bydgoszcz-Fordon

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fordoński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fordyzm

specjalna metoda organizacji pracy i zarządzania wielkim przedsiębiorstwem kapitalistycznym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fordziak

potocznie: samochód marki Ford

#### Źródła:

SJP.pl

# Forecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Forehand

[czytaj: forhend] forhend, forhand;
1. w tenisie, badmintonie itp.: uderzenie od strony ręki, która trzyma się rakietę lub rakietkę;
2. w hokeju: uderzenie z lewej strony kijem trzymanym niżej lewą ręką i na odwrót

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. forhend.

Forhend (od ang. forehand, dłoń [ręki]) – w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu uderzenie z prawej strony wewnętrzną stroną rakiety lub rakietki trzymanej w prawej ręce lub uderzenie z lewej strony rakietą trzymaną w lewej ręce. W hokeju nazwą tą określa się uderzenie kijem z prawej strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forehandowy

→ forehand [czytaj: forhendowy]; forhendowy, forhandowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Foreksowy

→ forex (rynek wymiany walut)

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremeczka

zdrobnienie od: forma, foremka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: foremka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foremka

1. niewielka forma do pieczenia ciasta;
2. zabawka do robienia babek z piasku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: forma

(1.2) odpowiednio ukształtowany przedmiot do nadawania kształtu ciastu, glinie itp.

(1.3) zabawka do robienia babek z piasku

(1.4) kształtka do wykrawania ciastek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foremkowy

→ foremka

przymiotnik

(1.1) związany z foremką, dotyczący foremki

(1.2) wyprodukowany w foremce

Patrz:foremka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foremniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremniej

stopień wyższy od przysłówka: foremnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: foremny

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremnik

narzędzie do nadawania odpowiednich kształtów odkuwkom

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremnikowy

związany z foremnikiem, dotyczący foremnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremność

→ foremny

Patrz:foremny

#### Źródła:

SJP.pl

# Foremny

1. mający prawidłowy kształt; zgrabny;
2. wielokąt foremny - figura płaska, której wszystkie boki i kąty są równe;
3. wielościan foremny - bryła, której wszystkie powierzchnie są wielokątami foremnymi

przymiotnik

(1.1) książk. o prawidłowym, regularnym kształcie; kształtny, zgrabny

(1.2) geom. dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;

(1.3) geom. dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foresight

[czytaj: forsajt] metoda prognozowania koncentrująca się na formułowaniu scenariuszy przyszłości i przygotowaniu do zmian

- Foresight – metodyka prognozowania
- Foresight Linux
- Chanting the Light of Foresight – kompozycja Terry'ego Rileya

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forest

anglosaskie imię męskie

## Geografia

### Australia

- Forest – jednostka osadnicza w stanie Tasmania, na obszarze samorządu lokalnego Circular Head Council

### Belgia

- Forest – dzielnica (deelgemeente) gminy Frasnes-lez-Anvaing w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Ath
- Forest – miasto w Regionie Stołecznym Brukseli, w Okręgu Stołecznym Brukseli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forester

samochód typu Subaru Forester

#### Źródła:

SJP.pl

# Forex

międzynarodowy, pozagiełdowy rynek walutowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) finans. międzynarodowy rynek walutowy;

Forex, FX (ang. Foreign Exchange) – pozagiełdowy rynek walutowy w ramach którego banki, wielkie korporacje międzynarodowe, rządy, banki centralne oraz inwestorzy instytucjonalni z całego świata przeprowadzają operacje wymiany walut 24 godziny na dobę przy wykorzystaniu sieci telefonicznych, łączy informatycznych oraz systemów informacyjnych (np. Agencja Reutera).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forfaiter

instytucja prowadząca forfaiting, wykupująca od eksportera z dyskontem weksle, którymi zapłacili zagraniczni klienci, i ściągająca od nich pieniądze we właściwym czasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Forfaiting

usługa finansowa, skup wierzytelności, szczególnie wekslowych, powstających w transakcjach handlowych

Umowa forfaitingu (franc. Forfaitage, niem. Forfaitierung) – umowa pośrednictwa w obrocie gospodarczym. Jej charakter na gruncie polskiego systemu prawa najpełniej obrazuje konstrukcja prawna polegająca na bezregresowym wykupie przez forfaitera, najczęściej jest nim bank lub wyspecjalizowana instytucja, wierzytelności terminowych, powstałych wskutek realizacji kontraktu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forfaitingowy

przymiotnik od: forfaiting

#### Źródła:

SJP.pl

# Forga

pióropusz, zwykle ze strusich piór, na szyszakach rycerskich oraz zdobiący łby końskie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) śrpol. kita, pióropusz

(1.2) śrpol. przen. pukiel, lok

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forhand

[czytaj: forhend] forhend, forehand;
1. w tenisie, badmintonie itp.: uderzenie od strony ręki, która trzyma się rakietę lub rakietkę;
2. w hokeju: uderzenie z lewej strony kijem trzymanym niżej lewą ręką i na odwrót

#### Źródła:

SJP.pl

# Forhandowy

→ forhand; forhendowy, forehandowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Forhang

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zasłona

#### Źródła:

Wiktionary

# Forhend

forehand, forhand;
1. w tenisie, badmintonie itp.: uderzenie od strony ręki, która trzyma się rakietę lub rakietkę;
2. w hokeju: uderzenie z lewej strony kijem trzymanym niżej lewą ręką i na odwrót

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;

Forhend (od ang. forehand, dłoń [ręki]) – w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu uderzenie z prawej strony wewnętrzną stroną rakiety lub rakietki trzymanej w prawej ręce lub uderzenie z lewej strony rakietą trzymaną w lewej ręce. W hokeju nazwą tą określa się uderzenie kijem z prawej strony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forhendowy

→ forhend; forehandowy, forhandowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Foricoenium

[czytaj: foricenium] określenie stosowne przez J.Kochanowskiego dla tworzonych przez siebie krótkich lekkich utworów opisujących życie dworskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Forint

jednostka monetarna Węgier równa 100 fillerom; forynt

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. oficjalna waluta Węgier;

Forint (węg. magyar forint) – oficjalna waluta Węgier. Kod walutowy ISO 4217: HUF.

Po raz pierwszy forint pojawił się na Węgrzech w XIII wieku. Od 1868 do 1892 był węgierskim odpowiednikiem austriackich guldenów (w ramach monarchii austro-węgierskiej) i dzielił się na 100 krajcarów. W 1892 w jego miejsce pojawiła się korona węgierska (równa 100 fillérom), w 1926 zastąpiona pengő.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forintowy

→ forint

Patrz:forint

#### Źródła:

SJP.pl

# Fork

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rozwidlenie, odgałęzienie linii projektowej

Fork (po ang. rozwidlenie) – sytuacja, w której rozwój projektu nie prowadzi już jedną drogą, ale rozwidla się na dwie lub więcej gałęzi.

Podział forków ze względu na powód, dla którego powstały:

- Jedna grupa forków dotyczy projektów, których zasięg stał się z praktycznego punktu widzenia za duży. Przykładowo na potrzeby projektu GIMP powstał zbiór widżetów, który został oddzielony od GIMP-a i przeniesiony do GTK+. GTK+ ulegało potem dalszym podziałom, odłączyły się od niego m.in. GLib i Pango.
- Inną grupą są specjalne wersje projektu, rozwijane jednak we współpracy z „główną gałęzią”, np. wersje Apache, jądra Linuksa używane w różnych dystrybucjach, czy też CinePaint (dawniej Film Gimp), który odłączył się od GIMP-a.
- Trzecią grupę stanowią sytuacje, kiedy wskutek konfliktów co do właściwego kierunku rozwoju projektu powstaje kilka różnych gałęzi. Zwykle jedna z gałęzi powstałych po rozpadzie szybko ginie, np. EGCS odłączyło się od GCC, po czym stało się jedyną oficjalną wersją, gdyż programiści GCC przeszli do projektu EGCS (który od tego czasu ponownie nosi nazwę GCC). Czasem różne gałęzie istnieją obok siebie przez bardzo długi czas, pozostając ze sobą w różnych stosunkach. Tak jak np. XEmacs i GNU Emacs, czy różne wersje systemu BSD – FreeBSD, OpenBSD, NetBSD itp.
  - Podobna sytuacja miała miejsce w znanym menedżerze okien do Linuksa – od projektu Compiz odłączyła się gałąź eksperymentalna – Beryl. W drugiej połowie roku 2007 liderzy grup programistycznych dwóch gałęzi postanowili połączyć swoje projekty w jeden – Compiz Fusion.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Forkasztel

dziobowa nadbudówka na żaglowcu, przeznaczona dla załogi

Forkasztel - na dawnych żaglowcach, głównie średniowiecznych, było to pomieszczenie mieszkalne w postaci nadbudówki zbudowanej na pokładzie w dziobowej części jednostki. Zajmowane było przez załogę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forkidy

#### Źródła:

Wikipedia

# Forkiet

widełki używane przez piechotę w XVI i XVII wieku, służące do opierania na nich arkebuzów, muszkietów i hakownic

Forkiet (staropol. soszka, kozia noga, widelec) – przyrząd w formie długiej tyczki zwieńczonej metalowymi widełkami służący do podpierania lufy przy strzelaniu z hakownicy lub muszkietu. W roli forkietu wykorzystywano również skrócone berdysze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forkos

Forkos (także Forkis, Forkys; gr. Φόρκος Phórkos, Φόρκυς Phórkys, łac. Phorcys) – w mitologii greckiej bóstwo morskie będące synem Gai i Pontosa. Jego żoną była jedna z jego sióstr – Keto. Wedle Teogonii Hezjoda z tego związku urodziły się trzy Forkidy zwane Grajami, dwa potwory morskie zwane Ketosami, trzy gorgony, Echidna i smok hesperyjski zwany Ladonem. Apollodoros w Bibliotece natomiast jako potomstwo Forkosa wymienia Skyllę.

#### Źródła:

Wikipedia

# Forkys

Forkos (także Forkis, Forkys; gr. Φόρκος Phórkos, Φόρκυς Phórkys, łac. Phorcys) – w mitologii greckiej bóstwo morskie będące synem Gai i Pontosa. Jego żoną była jedna z jego sióstr – Keto. Wedle Teogonii Hezjoda z tego związku urodziły się trzy Forkidy zwane Grajami, dwa potwory morskie zwane Ketosami, trzy gorgony, Echidna i smok hesperyjski zwany Ladonem. Apollodoros w Bibliotece natomiast jako potomstwo Forkosa wymienia Skyllę.

#### Źródła:

Wikipedia

# Forlana

włoski taniec zalotny w szybkim tempie i takcie 6/4 albo 6/8, modny zwłaszcza na początku XVII wieku; furlana

Forlana – żywy taniec włoski w rytmie na 6/8 lub na 6/4, modny na początku XVII wieku w Wenecji, potem wprowadzony do Francji, gdzie jego rytmy i melodie wyzyskali kompozytorzy oper i baletów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forluk

przedni luk na statku

#### Źródła:

SJP.pl

# Forma

1. wygląd, zewnętrzny kształt czegoś;
2. układ jakichś elementów; budowa, struktura;
3. model, szablon, wzór;
4. w filozofii: wyraz wewnętrznej struktury rzeczy;
5. sposób zachowania; konwenans, etykieta;
6. naczynie do pieczenia;
7. naczynie do wykonywania odlewów w określonych kształtach;
8. sprawność fizyczna (lub psychiczna) człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zewnętrzny kształt

(1.2) kondycja fizyczna osoby

(1.3) cuk. naczynie do pieczenia ciast

(1.4) sposób robienia (mówienia, wyrażania) czegoś

(1.5) jęz. konstrukcja wyrazu;

(1.6) rodzaj naczynia do formowania jakiejś plastycznyastycznej masy

## Sztuka

- forma – w sztuce
- forma otwarta – w sztuce
- czysta forma
- forma muzyczna
- forma sonatowa
- forma cykliczna
- Forma – czasopismo literackie redagowane przez Karola Hillera i Stefana Wegnera
- Forma (zespół muzyczny)
- Kabaret Forma
- Wydawnictwo Forma

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od format

#### Źródła:

Wiktionary

# Formacja

1. budowa czegoś, kształt, forma;
2. ugrupowanie polityczne;
3. ludzie żyjący w tej samej epoce i mający podobne wykształcenie i poglądy;
4. zespół muzyczny; kapela, band;
5. formacja roślinna - ekologicznie uwarunkowane zbiorowisko roślin o podobnych cechach;
6. według marksizmu: stopień rozwoju społecznego;
7. w geologii: zespół skał powstałych jednym okresie geologicznym;
8. wyraz mający określoną budowę słowotwórczą;
9. samodzielny oddział wojska;
10. rodzaj broni;
11. kształcenie zakonne, edukacja religijna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa ludzi, których łączą określone poglądy

(1.2) wojsk. samodzielny oddział wojskowy

(1.3) geol. jednostka podstawowa w litostratygrafii

(1.4) formowanie

- formacja społeczna w materializmie historycznym – określenie społeczeństwa na danym etapie rozwoju
- formacja reaktywna w psychologii – mechanizm obronny
- formacja roślinna w botanice – środowiskowo uwarunkowane zbiorowisko roślinne
- formacja (geologia) – jednostka litostratygraficzna
- formacja skalna – forma ukształtowania terenu
- formacja (wojsko) – oddział wojskowy
- formacja mundurowa – zob. Służba mundurowa
- formacje w analizie technicznej – układ wykresu wskazujący na kontynuacje bądź odwrócenie trendu
- formacja słowotwórcza – wyraz o określonej budowie słowotwórczej
- formacja (literaturoznawstwo) – koncepcja periodyzacyjna w badaniach historycznoliterackich
- formacja chrześcijańska w teologii – proces dojrzewania i udoskonalania się na drodze do świętości
- formacja zakonna w teologii – proces dojrzewania i udoskonalania się na drodze rad ewangelicznych we współpracy z łaską Bożą
- formacja kapłańska w teologii – proces dojrzewania i udoskonalania się kandydata na kapłana w Kościele katolickim; również proces doskonalenia osobowościowego już wyświęconego kapłana w ciągu całego jego życia
- Formacja Chatelet – krakowski kabaret
- Formacja Nieżywych Schabuff – zespół muzyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formacyjny

przymiotnik od: formacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący formacji, związany z formacją

(1.2) taki, który uformował coś lub kogoś w istotny sposób, np. dziedzinę nauki, nurt sztuki, czyjś światopogląd

(1.3) rel. związany z formowaniem kogoś w wierze, jako katolika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formak

blok kamienia łupanego o kształcie i wymiarach zbliżonych do kształtu i wymiarów przyszłego wyrobu lub będący jego wielokrotnością

Formak – blok skalny łupany z przeznaczeniem na konkretny wyrób (lub jego krotność) tak, aby zminimalizować naddatek na dalszą obróbkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formaldehyd

związek organiczny, najprostszy aldehyd alifatyczny; aldehyd mrówkowy, metanal

Aldehyd mrówkowy, formaldehyd, E240 (nazwa systematyczna: metanal), HCHO – organiczny związek chemiczny, pierwszy w szeregu homologicznym aldehydów. Został odkryty przez rosyjskiego chemika Aleksandra Butlerowa w 1859 roku. W handlu najczęściej spotyka się jego 35–40% roztwór w wodzie, zwany formaliną. Produktem polimeryzacji formaldehydu jest polioksymetylen (zwany także paraformaldehydem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formaldehydowy

przymiotnik od: formaldehyd

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z formaldehydem, dotyczący formaldehydu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalina

wodny roztwór aldehydu mrówkowego, mający zastosowanie jako środek dezynfekcyjny lub konserwujący oraz służący do wyrobu tworzyw sztucznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

Formalina – nasycony (35–40%) roztwór wodny formaldehydu (aldehydu mrówkowego), bezbarwna ciecz o drażniącym ostrym zapachu i smaku, silnie toksyczna i bakteriobójcza (ścina białka zarówno strukturalne, jak i enzymatyczne).

Jako środek wygodniejszy w użyciu zastępuje sam formaldehyd, który w warunkach normalnych jest gazem. Miesza się z etanolem, służącym do jej stabilizowania (czysta formalina ma tendencję do polimeryzacji do trioksanu lub polioksymetylenu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formalinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z formaliną, dotyczący formaliny; zawierający formalinę

#### Źródła:

Wiktionary

# Formalista

osoba przypisująca formie wielkie znaczenie, stosująca się ściśle do obowiązujących przepisów; pedant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalistka

kobieta przypisująca formie wielkie znaczenie, stosująca się ściśle do obowiązujących przepisów; pedantka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zbytnio przywiązująca wagę do formalności, zewnętrznych form działania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalistycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób formalistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Formalistyczność

→ formalistyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest formalistyczne; cecha tych, którzy są formalistyczni

Patrz:formalistyczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalistyczny

1. przywiązujący nadmierną wagę do ustalonych form i przepisów;
2. wyrażający taką postawę

przymiotnik

(1.1) charakteryzujący się formalizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalistyka

ścisłe, nadmiernie skrupulatne przestrzeganie ustalonych form i przepisów

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalizacja

1. nadanie czemuś właściwych kształtów, doskonalenie formy czegoś;
2. procedura prowadząca nadania czemuś postaci sformalizowanej lub formalnego statusu prawnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci

(1.2) nadawanie nieformalnej organizacji statusu prawnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalizm

1. przywiązywanie nadmiernej wagi do ustalonych form i przepisów;
2. stanowisko w filozofii, sztuce, według którego wartość dzieła wynika w zasadniczym stopniu z jego formy;
3. w nauce: matematyczne sformułowanie zagadnienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

- formalizm (kognitywistyka) – lub formalizacja – sposób postępowania, procedura, lub ich produkt ściśle przestrzegający uprzednio zdefiniowane reguły
- formalizm (administracja) – ścisłe przestrzeganie przepisów prawnych i administracyjnych
- formalizm (nauka) – to co jest sformalizowane w języku matematycznym może być zaprogramowane na komputerze
- formalizm (matematyka) – kierunek w filozofii matematyki, będący formą rozwojową logicyzmu
- formalizm rosyjski – kierunek w filozofii literatury
- formalizm dydaktyczny – w dydaktyce, teoria doboru treści nauczania
- metody formalne – w informatyce, zastosowanie matematyki do budowy i weryfikacji programów komputerowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formalizować

1. nadawać czemuś dobrze określoną, ścisłą formę;
2. robiąc coś, przywiązywać nadmierną wagę do ustalonych form i przepisów;
3. formalizować się:
a) stawać się formalnym;
b) przybierać ścisłą formę

czasownik

(1.1) nadawać określone reguły lub formę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|formalizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Formalnie

przysłówek

(1.1) zgodnie z przepisami

(1.2) uwzględniając formę

(1.3) pot. po prostu

#### Źródła:

Wiktionary

# Formalniej

stopień wyższy od przysłówka: formalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: formalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalnogramatyczny

związany z gramatyką formalną (sposobem opisu języka formalnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalność

1. czynność wykonywana urzędowo, zgodnie z procedurą;
2. prosta czynność, konieczna dla zachowania ustalonych reguł postępowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) czynność wykonywana według przepisów, urzędowo

(1.2) czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formalności

1. czynność wykonywana urzędowo, zgodnie z procedurą;
2. prosta czynność, konieczna dla zachowania ustalonych reguł postępowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalnościowy

związany z formalnością, dotyczący formalności

#### Źródła:

SJP.pl

# Formalny

1. odnoszący się do formy czegoś, a nie treści, istoty rzeczy;
2. wynikający z przepisów lub obowiązujących zasad;
3. potocznie: rzeczywisty, autentyczny, kompletny

przymiotnik

(1.1) zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

(1.2) dotyczący formy

(1.3) nieszczery, wymuszony

(1.4) pot. ścisły, prawdziwy, rzeczywisty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formamid

amid kwasów karboksylowych

Formamid – organiczny związek chemiczny z grupy amidów, pochodzący od kwasu mrówkowego i będący najprostszym przedstawicielem tej klasy związków. Stosowany jest w syntezie organicznej jako rozpuszczalnik oraz plastyfikator.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forman

Miejscowości w USA:

- Forman – miasto w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Sargent

Gminy w USA:

- Forman (ang. Forman Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Sargent

Osoby o nazwisku Forman:

- Miloš Forman (1932–2018) – czeski reżyser filmowy, obecnie zamieszkały i tworzący w Stanach Zjednoczonych
- James Forman (1928–2005) – amerykański działacz praw człowieka
- Ezekiel Forman Chambers (1788–1867) – polityk amerykański

#### Źródła:

Wikipedia

# Formant

1. grupa składowych widma dźwięku nadających mu swoistą barwę;
2. element, za pomocą którego dany wyraz został utworzony od swej podstawy słowotwórczej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. składnik dźwięku nadający mu swoistą barwę

(1.2) jęz. element słowotwórczy formujący, kształtujący wyraz pochodny od podstawowego

- formant (akustyka)
- formant (morfologia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formanta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. zob. formanta metryczna.

#### Źródła:

Wiktionary

# Formantowy

związany z formantem, dotyczący formantu

#### Źródła:

SJP.pl

# Format

1. rozmiary książki, arkusza papieru, zdjęcia itp.
2. ogół cech ocenianych wysoko lub nisko
3. struktura pliku związana z określonym sposobem zapisu i odczytywania informacji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozmiar arkusza papieru, książki itp.

(1.2) inform. rodzaj pliku związany z odpowiednim sposobem zapisu i odczytu

(1.3) ogół cech ocenianych wysoko lub nisko

Format to, w ogólnym znaczeniu, reguły określające strukturę fizyczną, sposób rozmieszczenia, zapisu informacji danego typu. Inaczej: wzorzec, szablon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formatka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. kilka kawałków forniru, które tworzą arkusz o wymaganych wymiarach

(1.2) poligr. strona tekstu przygotowana do powielenia techniką małej poligrafii

#### Źródła:

Wiktionary

# Formatkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z formatką, dotyczący formatki

#### Źródła:

Wiktionary

# Formatnik

mechanizm do nastawienia formatu na maszynie poligraficznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Formator

polityk wyznaczony przez głowę państwa (prezydenta, króla) do tworzenia większościowej koalicji parlamentarnej i rządu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba trudniąca się pomocą w jakimkolwiek rozwoju osobowości człowieka

(1.2) polit. polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu;

Formator lub formateur – polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu. Rola formatora jest szczególnie ważna na scenie politycznej Belgii, Holandii, Luksemburga, Izraela oraz Czech. W tych krajach władza wykonawcza wybierana jest przez władzę ustawodawczą, zaś ordynacja proporcjonalna oraz system wielopartyjny powodują, że koalicje są częstym zjawiskiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formatorka

edukatorka wspierająca rozwój osobisty i duchowy człowieka

#### Źródła:

SJP.pl

# Formatować

czasownik przechodni

(1.1) druk. poligr. inform. nadawać czemuś jakiś format, kształt

(1.2) inform. przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików

(1.3) inform. pot. kasować zawartość dysku

#### Źródła:

Wiktionary

# Formatowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|formatować.

- formatowanie tekstu
  - formatowanie warunkowe
- formatowanie dysku
  - formatowanie niskopoziomowe
- formatowanie kodu

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Formatownik

część formy typograficznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Formatowy

związany z formatem

przymiotnik

(1.1) związany z formatem, dotyczący formatu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formatyw

w językoznawstwie: najmniejszy element w strukturze powierzchniowej generatywnego opisu zdania

#### Źródła:

SJP.pl

# Formatywny

mający związek z procesem formowania się czegoś; kształtujący

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który coś formuje, ma wpływ na formowanie się czegoś

(1.2) taki, który powoduje, że coś się formuje

(1.3) taki, w czasie którego coś się formuje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formela

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Formella

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Formentera

Formentera – druga co do wielkości wyspa wchodząca w skład Pitiuzów. Leży na południe od Ibizy. Czwarta co do wielkości wyspa Balearów. Stolicą i głównym miastem jest Sant Francesc de Formentera.

#### Źródła:

Wikipedia

# Formia

roślina z rodziny liliowatych; len nowozelandzki

Formia – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Latina.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 35 758 osób, 489,8 os./km².

W miejscowości znajduje się stacja kolejowa Formia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formiarka

formierka;
1. maszyna do wykonywania form odlewniczych;
2. maszyna, w której obracający się ślimak wytłacza materiał plastyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Formiarnia

dział odlewni, w którym wyrabia się formy odlewnicze; formiernia

#### Źródła:

SJP.pl

# Formiarz

osoba wykonująca formy do kształtowania materiałów przez odlewanie; formierz, giser

#### Źródła:

SJP.pl

# Formicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Formierka

formiarka;
1. maszyna do wykonywania form odlewniczych;
2. maszyna, w której obracający się ślimak wytłacza materiał plastyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Formiernia

dział odlewni, w którym wyrabia się formy odlewnicze; formiarnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Formierski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z formierstwem, dotyczący formierstwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Formierz

osoba wykonująca formy do kształtowania materiałów przez odlewanie; formiarz, giser

#### Źródła:

SJP.pl

# Formikarium

oszklone, sztuczne mrowisko, służące do badań biologii mrówek

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ent. sztuczne mrowisko;

Formikarium (łac. formica – mrówka) – rodzaj insektarium, sztuczne mrowisko przeznaczone do hodowli mrówek i obserwacji żyjących w nim mrówek. Dziedzina zoologii zajmująca się badaniem mrówek to myrmekologia.

W zależności od zastosowanego materiału wyróżnia się formikaria:

- korkowe,
- gipsowe,
- gazobetonowe,
- ziemne,
- piaskowe,
- akrylowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forminga

starogrecki instrument muzyczny, chordofon szarpany; kitara

Forminga (stgr. φόρμιγξ phórminks) – starogrecki instrument strunowy szarpany, bez gryfu, odmiana liry albo kitary.

Od liry i kitary odróżniał się większą liczbą strun. Podobnie jak kitara miał korpus rezonansowy w postaci drewnianego pudła, z wewnętrznie pustymi ramionami połączonymi poprzeczką zwaną jarzmem. Struny z włókien roślinnych, nawinięte z jednej strony na jarzmie, a z drugiej umocowane u dołu rezonatora, szarpane były plektronem, którego grający używał prawą ręką; lewa ręka skracała struny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formista

artysta tworzący zgodnie z zasadami formizmu, traktujący formę jako nadrzędną w stosunku do treści

#### Źródła:

SJP.pl

# Formistka

→ formista

Patrz:formista

#### Źródła:

SJP.pl

# Formistyczny

→ formizm

Patrz:formizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Formizm

krakowski ruch artystyczny z początku XX wieku, pokrewny kubizmowi, głoszący nadrzędną rolę formy w sztuce

Formizm – polski awangardowy ruch literacko-artystyczny rozwijający się w latach 1917–1922, czerpiący inspirację z dokonań kubizmu, ekspresjonizmu i futuryzmu oraz sztuki ludowej; był jedną z dwóch, obok unizmu, oryginalnie polskich formacji awangardowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formolak

lakier żywiczny używany do wymalowań zewnętrznych i wewnętrznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Formoterol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny;

## Informacje ogólne

Formoterol (łac. Formoterolum) – organiczny związek chemiczny, lek rozszerzający oskrzela, będący długodziałającym (>12 h) β2-mimetykiem (LABA). Formoterol ma wydłużony czas działania (do 12 godzin) w porównaniu z krótko działającymi β2 agonistami, takimi jak salbutamol (albuterol), które są skuteczne przez 4 godziny do 6 godzin. Formoterol ma stosunkowo szybki początek działania w porównaniu do innych LABA i jest skuteczny w ciągu 2-3 minut. W raporcie Global Initiative for Asthma z 2022 r. zaleca się skojarzenie formoterolu i wziewnego kortykosteroidu wziewnego w leczeniu zarówno zapobiegawczym, jak i łagodzącym objawy astmy u dorosłych. U dzieci nadal zaleca się stosowanie krótko działającego agonisty receptorów β2-adrenergicznych (np. salbutamolu). Podawany drogą wziewną zapobiega skurczowi oskrzeli. W Polsce występuje pod nazwami handlowymi: Atimos, Diffumax Easyhaler, Foradil, Forastmin, Oxis Turbuhaler, Oxodil, Zafiron jako preparat prosty oraz jako preparat złożony – Symbicort Turbuhaler z budezonidem, oraz Fostex z beklometazonem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Formotwórczy

kształtujący formę

#### Źródła:

SJP.pl

# Formować

nadawać kształt, formę; kształtować

czasownik

(1.1) nadawać czemuś określoną formę, kształt

(1.2) o grupie ludzi: ustawiać się w pewnym porządku

(1.3) wyrabiać w kimś określone cechy lub postawy

(1.4) organizować coś powołując do życia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formowalny

dający się formować, możliwy do formowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Formowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|formować.

(1.2) techn. proces przygotowania nowych akumulatorów do pracy

Formowanie może mieć następujące znaczenia szczegółowe:

- formowanie wtryskowe – termin z zakresu obróbki tworzyw sztucznych,
- formowanie jednostki – termin z zakresu wojskowości,
- formowanie stanowiska archeologicznego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Formowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Formówka

instrument stomatologiczny wykorzystywany podczas zakładania plomby do ubytku na powierzchni stycznej zęba

#### Źródła:

SJP.pl

# Formownia

1. dział wytwórni, w którym wyrabia się formy;
2. pomieszczenie, w którym nadaje się ostateczne kształty wyrabianym w wytwórni przedmiotom

#### Źródła:

SJP.pl

# Formowy

związany z formą (naczyniem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Formoza

przestarzale: Tajwan

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. dawna nazwa wyspy Tajwan

(1.2) pot. Jednostka Wojskowa Formoza

- Historyczna nazwa wyspy Tajwan
- Torpedownia
- Jednostka Wojskowa Formoza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formula

w prawie rzymskim: dokument z roszczeniami powoda i zarzutami pozwanego, skierowany do prywatnego sędziego przez pretora; formuła

#### Źródła:

SJP.pl

# Formulacja

forma użytkowa środka ochrony roślin, np. emulsja, proszek, granulat

#### Źródła:

SJP.pl

# Formularz

blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia

(1.4) daw. zbiór formuł, księga informacyjna

Formularz – wzór dokumentu z rubrykami do wypełnienia.

Aby dokument mógł być dowodem, musi spełniać określone wymagania formalne i merytoryczne. Wymagania te winny być wyszczególnione w instrukcji. Ta zwykle nie jest dostępna w chwili wystawiania dokumentu lub nie jest w ogóle znana wystawcy. Rozwiązaniem jest formularz – blankiet dokumentu z nadrukowanymi rubrykami i objaśnieniami dotyczącymi sposobu ich wypełnienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formularzowy

→ formularz

Patrz:formularz

#### Źródła:

SJP.pl

# Formuliczny

szablonowy, schematyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Formuła

1. stały tekst wypowiadany w pewnych okolicznościach;
2. ustalony sposób postępowania lub działania czegoś; prawidło;
3. symboliczny zapis zdania matematycznego lub skład związku chemicznego;
4. zasada organizacji i charakter jakiejś imprezy, partii politycznej; forma organizacyjna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś

(1.2) kategoria wyścigów samochodowych

- Formuła – kanadyjsko-brytyjski film sensacyjny z 2001 roku w reżyserii Ronny’ego Yu
- Formuła – stalowa kolejka górska otwarta w czerwcu 2016 roku w parku rozrywki Energylandia w Zatorze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formułka

1. zdawkowy, stały tekst wypowiadany w pewnych okolicznościach;
2. wzór matematyczny lub fizyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od formuła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formułkowy

związany z formułką, dotyczący formułki

#### Źródła:

SJP.pl

# Formułować

wyrażać jakąś myśl, nadawać jej ściśle określoną formę słowną, precyzować, określać coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. sformułować)

(1.1) określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

(1.2) wyrażać opinię, życzenia słowami

czasownik zwrotny niedokonany formułować się (dk. sformułować się)

(2.1) być formułowanym (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Formyl

reszta acylowa kwasu mrówkowego; grupa formylowa

Grupa aldehydowa – jednowartościowa grupa funkcyjna o wzorze −CHO, zbudowana z grupy karbonylowej, której atom węgla jest bezpośrednio związany z atomem wodoru. Grupa ta jest charakterystyczną grupą aldehydów i aldoz.

Jest to grupa silnie polarna, przy czym częściowy ładunek ujemny znajduje się na atomie tlenu, zaś dodatni na węglu. Powoduje to dużą reaktywność aldehydów w reakcji addycji nukleofilowej. Grupa aldehydowa jest płaska (trygonalna), co zwiększa podatność na atak nukleofila. Przyłączenie nukleofila do karbonylowego atomu węgla powoduje przejście z płaskiego układu trygonalnego do układu tetraedrycznego. Aldehydy są bardziej reaktywne od ketonów w analogicznej reakcji ze względu na mniejszą zawadę przestrzenną reaktywnego węgla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Formylowanie

wprowadzanie do cząsteczki związku organicznego grupy formylowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|formylować.

Formylowanie (formylacja) – reakcja chemiczna polegająca na wprowadzeniu do związku chemicznego grupy formylowej (aldehydowej), –CHO.

Przykładową reakcją formylowania jest reakcja Vilsmeiera-Haacka, np.:

Formylowanie jest reakcją o dużym znaczeniu biologicznym. M.in. biosynteza białka inicjowana jest przez N-formylometioninę, powstającą w wyniku formylacji metioniny przez formylową pochodną kwasu tetrahydrofoliowego:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Formylowy

grupa formylowa - reszta acylowa kwasu mrówkowego; formyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Fornal

dawniej robotnik folwarczny pracujący przy koniach

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. zaw. najemny robotnik rolny z folwarku, obsługujący konie robocze i wykonujący nimi prace gospodarskie w majątkach ziemskich;

(1.2) daw. gwara. hak zaczepowy na końcu dyszla

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fornalczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fornalik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fornalka

przestarzałe:
1. zaprzęg przydzielany fornalowi do pracy;
2. klacz wchodząca w skład zaprzęgu przydzielanego fornalowi do pracy;
3. furmanka, wóz, fura;
4. zajęcie fornala

#### Źródła:

SJP.pl

# Fornalski

→ fornal

Fornalski (forma żeńska: Fornalska, w liczbie mnogiej: Fornalscy) – polskie nazwisko typu patronimicznego. Pochodzi od rzeczownika fornal, oznaczającego woźnicę. W Polsce nazwiskiem tym posługuje się około 1000 osób, najwięcej w województwie świętokrzyskim.

Pierwszy podpis tym nazwiskiem pochodzi z roku 1653.

Pierwszy podpis nazwiskiem Fornal (Fornayl) pochodzi z 1423 r.

Patrz:fornal

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fornier

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. fornir

#### Źródła:

Wiktionary

# Forniernia

zakład, w którym wyrabiane są forniry

#### Źródła:

SJP.pl

# Fornierować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) przest. fornirować

#### Źródła:

Wiktionary

# Fornir

1. cienkie arkusze dobrego drewna, którymi okleja się wyroby z gorszego drewna; okleina;
2. cienkie płaty drewna, z których tworzy się sklejkę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie;

Fornir (z niem.) – cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie płaskie (styczne – w kierunku prostopadłym do włókien) lub obwodowe (łuszczenie). Płaty te mają grubość od 0,1 do 5,0 mm. Forniry dzielą się ze względu na zastosowanie na okleiny i obłogi. Fornir w zależności od efektowności rysunku (od gatunku drzewa) może być przeznaczony na sklejkę, okleinę (fornirowanie) lub drewno warstwowe prasowane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fornirować

pokrywać drewno fornirem

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) techn. okładać wyroby stolarskie fornirem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fornirowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|fornirować.

Fornirowanie – pokrywanie materiału, najczęściej drewnianego lub drewnopodobnego, warstwą drewna o wyższej jakości – forniru, dzięki czemu przy obniżonym koszcie można zbudować dany produkt (np. front mebli, drzwi), tak aby wyglądał jak zbudowany z litego i cenniejszego drewna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fornirowy

przymiotnik od: fornir

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fornirem; wykonany z forniru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fornirski

→ fornir; fornirowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Foronidy

typ morskich bezkręgowców; kryzelnice

#### Źródła:

SJP.pl

# Foropter

urządzenie do badania refrakcji i zaburzeń widzenia obuocznego

Foropter – urządzenie stosowane w okulistyce i optometrii służące do ustalenia wady wzroku. Zawiera wewnątrz soczewki sferyczne i cylindryczne, pryzmaty, różne filtry optyczne, cylinder skrzyżowany, otwór stenopeiczny i inne przybory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fororak

wymarły nielotny ptak występujący w miocenie na terenie Patagonii

Fororak (Phorusrhacos) – rodzaj wielkich, wymarłych nielotnych ptaków z rodziny Phorusrhacidae, występujących w miocenie na terenie Patagonii, 20–14 milionów lat temu. Obejmuje jeden gatunek – Phorusrhacos longissimus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forować

stawiać kogoś w uprzywilejowanej sytuacji, dawać fory

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) dawać pierwszeństwo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forowicz

uczestnik internetowego forum dyskusyjnego; forumowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) użytkownik forum (internetowego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forowiczka

kobieta wypowiadająca się na forum internetowym; forumowiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Forowy

przymiotnik

(1.1) związany z forum (internetowym)

#### Źródła:

Wiktionary

# Forpik

wodoszczelny przedział na dziobie lub rufie statku, zabezpieczający go przed zatopieniem w razie uszkodzenia; skrajnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. schowek pod pokładem dziobowym (fordekiem)

Skrajnik dziobowy, forpik – pomieszczenie lub fragment wnętrza kadłuba zajmujące dziobową część jednostki pływającej. Pojęcie to może oznaczać pierwszy przedział kadłuba od dziobu do najbliższego poprzecznego elementu konstrukcyjnego, lub pierwsze większe pomieszczenie, lub też pierwszy z trzech głównych obszarów wnętrza kadłuba. Skrajnik dziobowy jest przykryty pokładem dziobowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forpoczta

posterunek lub oddział zwiadowczy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. przest. wysunięte stanowisko posterunkowe

(1.2) wojsk. wywiadowcza grupa wojskowa

(1.3) przen. książk. osoba lub zjawisko, które wyprzedza swoją epokę

Awangarda (z fr. avant garde „straż przednia”) – oddział, pododdział maszerujący przed siłami głównymi związku taktycznego (oddziału). Stanowi element ubezpieczenia ugrupowania marszowego w marszu dofrontowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forrest

Miejscowości w USA:

- Forrest – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Livingston

Gminy w USA:

- Forrest (ang. Forrest Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Livingston

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Forrest (ang. Forrest County) – w stanie Missisipi

#### Źródła:

Wikipedia

# Forsa

pot. pieniądze; kasa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. pieniądze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forsiasty

potocznie: mający dużo pieniędzy, bogaty; kasiasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Forsing

[czytaj: fors-ing] metoda dowodzenia niesprzeczności i niezależności zdań teorii mnogości; forcing

Forsing (forcing) – metoda dowodzenia niesprzeczności i niezależności zdań teorii mnogości względem aksjomatów Zermela-Fraenkla. Forsing to jedna z metod używanych w matematyce do ścisłego udowodnienia, że pewnych stwierdzeń nie można ani udowodnić, ani obalić (ten ostatni termin oznacza udowodnienie zaprzeczenia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forskolina

substancja czynna występująca w korzeniach pokrzywy indyjskiej, wykorzystywana leczniczo

Forskolina – substancja zwiększająca stężenie cyklicznego AMP (cAMP) w komórkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forsować

1. przeprowadzać coś siłą, narzucać coś komuś;
2. męczyć, przeciążać, nadwyrężać nadmiernym wysiłkiem;
3. pokonywać przeszkody terenowe, posuwać się z trudem po ciężkim do przebycia terenie

czasownik niedokonany

(1.1) popierać lub wprowadzać coś albo kogoś, naciskając, często przeciwko przeciwnym głosom

(1.2) męczyć, wysilać

(1.3) posuwać się z wysiłkiem, pokonując trudny teren

(1.4) przełamywać zabezpieczenia, przedostawać się przez struktury obronne

(1.5) utrzymywać płyny w warunkach, sprzyjających fermentacji

czasownik zwrotny niedokonany forsować się

(2.1) wysilać się, nadmiernie zużywać siły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forsowniej

stopień wyższy od przysłówka: forsownie

#### Źródła:

SJP.pl

# Forsowniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: forsowny

#### Źródła:

SJP.pl

# Forsowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest forsowne

#### Źródła:

Wiktionary

# Forsowny

wykonywany z dużym nakładem sił, z wysiłkiem; męczący, intensywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Forspan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. gw-pl|Kresy. woźnica

#### Źródła:

Wiktionary

# Forster

nazwisko

## Ludzie noszący nazwisko Forster

- Albert Forster (ur. 1902, zm. 1952) – gauleiter z NSDAP
- Edmund Forster (ur. 1878, zm. 1933) – lekarz niemiecki
- Edward Morgan Forster (ur. 1879, zm. 1970) – prozaik angielski
- Fraser Forster (ur. 1988) – piłkarz angielski
- Georg Forster (ur. 1754, zm. 1794) – przyrodnik polsko-niemiecki szkockiego pochodzenia
- Helene von Forster (1859–1923) – niemiecka poetka i działaczka społeczna
- Henry Forster (ur. 1866, zm. 1936) – brytyjski polityk, 1. baron Forster
- Hugh Arnold-Forster (ur. 1855, zm. 1909) – brytyjski polityk
- Ilse Forster (ur. 1922) – niemiecka zbrodniarka wojenna
- Johann Reinhold Forster (ur. 1729, zm. 1798) – przyrodnik pochodzenia szkockiego
- Karol Forster (ur. 1800, zm. 1879) – polski pisarz i poeta
- Marc Forster (ur. 1969) – reżyser szwajcarsko-niemiecki
- Raymond Robert Forster (ur. 1922, zm. 2000) – zoolog nowozelandzki
- Robert Forster (1941–2019) – amerykański aktor
- Thomas Forster (ur. 1683, zm. 1738) – brytyjski polityk
- Thomas Ignatius Maria Forster (ur. 1789, zm. 1860) – ornitolog brytyjski
- William Edward Forster (ur. 1818, zm. 1886) – brytyjski polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forsteryt

minerał, krzemian magnezu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jubil. miner. minerał z gromady krzemianów;

Forsteryt – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy oliwinów. Forsteryt należy do grupy minerałów rzadkich. Forsteryt znaleziony został w meteorytach żelaznych i w próbkach pyłu kosmicznego z sondy Stardust.

Nazwa pochodzi od nazwiska angielskiego handlowca i kolekcjonera minerałów Adolariusa Jacoba Forstera (1739–1806).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forsterytowy

związany z forsterytem, dotyczący forsterytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Forsycja

ozdobny krzew ogrodowy, kwitnący na wiosnę, o licznych żółtych kwiatach rozwijających się przed liśćmi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Forsythia|Vahl|ref=tak., kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

Forsycja (Forsythia Vahl) – rodzaj krzewów należący do rodziny oliwkowatych. Obejmuje 11 gatunków. Jeden gatunek (forsycja europejska F. europaea) występuje w południowo-wschodniej Europie, pozostałe we wschodniej Azji (w Chinach, Korei i Japonii). W naturze krzewy te rosną w suchych formacjach zaroślowych. Ich kwiaty zapylane są przez owady.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forsyth

[czytaj: forsajt] nazwisko obce

- Forsyth – klan szkocki

Miejscowości w USA:

- Forsyth – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Monroe
- Forsyth – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Macon
- Forsyth – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Taney
- Forsyth – miasto w stanie Montana, w hrabstwie Rosebud

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forszlak

część cielęciny lub baraniny z nerką

#### Źródła:

SJP.pl

# Forszmak

potrawa z różnych składników, np. z ugotowanych ziemniaków, pieczonego lub gotowanego mięsa, śmietany i utartego sera, albo z cebuli, śledzi, zapiekana lub podawana na zimno jako przystawka lub danie główne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. wieloskładnikowe mięsno-warzywne ragoût z dodatkiem sosu pomidorowego podawane na ciepło jako przystawka;

Forszmak (od niem. Vorschmack, Vorgeschmack) – przystawka, najczęściej do głównego dania.

W zależności od miejsca i czasu może to być np. zapiekanka przygotowywana z ugotowanych ziemniaków, mielonego lub usiekanego mięsa (np. pieczonej cielęciny), siekanych śledzi, tartych jabłek, jaj, z dodatkiem śmietany, masła, tartej cebuli, doprawiona solą, pieprzem i zielem angielskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forszok

wstrząs poprzedzający główne trzęsienie ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Forszpan

przestarzałe:
1. krótkometrażowy film reklamowy, zmontowany z najciekawszych scen zapowiadanego filmu; zwiastun, trailer, teaser;
2. podwoda

Forszpan (niem. Vorspann) – w programach informacyjnych: kilkudziesięciosekundowy skrót najważniejszych informacji zawartych w danym serwisie, emitowany na początku serwisu; składa się zwykle z dwóch lub trzech, rzadziej czterech ujęć dla każdego newsa i jednego zdania wprowadzającego każdy materiał. Najczęściej z elementami oprawy graficznej charakterystycznej dla danej stacji. Nadawany również w radiu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forsztag

lina łącząca na staku przedni maszt z bukszprytem lub dziobnicą; więź przednia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. lina biegnąca od topu do dziobu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forsztować

1. umacniać grubymi deskami ściany wykopu, pokrywać deskami ściany lub strop budynku; szalować;
2. przegradzać pomieszczenie drewnianą ścianką

#### Źródła:

SJP.pl

# Forszub

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pierwszy rzut do pieca w piekarni

(1.2) gw-pl|Łódź. środ. normalna ilość wypiekanego chleba

#### Źródła:

Wiktionary

# Forszus

przestarzale: zaliczka, zadatek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. księg. kwota wypłacana z góry na rachunek całkowitej zapłaty za pracę wykonaną lub samo jej zamówienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fort

budowla obronna w systemie umocnień stałych; w XVII i XVIII w. przystosowana do samodzielnej obrony okrężnej, w XIX i XX w. - element twierdzy

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ciągle

Fort (wł.) – budowla obronna przystosowana do obrony okrężnej stanowiąca element większego zespołu fortyfikacyjnego (np. twierdzy).

Forty wznoszono od XVII do początków XX w. zasadniczo grupowano je w zespoły zwane twierdzami fortowymi, choć w szczególnych wypadkach budowano również forty wydzielone (tzw. detaszowane) jako budowle samodzielne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fort-De-France

[czytaj: for de frans] stolica Martyniki

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica i największe miasto Martyniki, francuskiego departamentu zamorskiego położonego na Karaibach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fort.

skrót od: fortepian, fortepianowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Forta

karta w grze (np. w brydżu) biorąca lewę jako jedna z ostatnich kart tego samego koloru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. mocna karta biorąca lewę

(1.2) przest. brama, furta

Forta – powieść science-fiction polskiego pisarza Michała Cholewy z 2014 roku. W 2015 roku została nagrodzona Nagrodą im. Janusza A. Zajdla. Jest trzecim tomem cyklu Algorytm Wojny. Należy do nurtu militarnej SF.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortaleski

→ Fortaleza

Patrz:Fortaleza

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortaleza

miasto w Brazylii

Fortaleza – miasto w północno-wschodniej Brazylii, port nad Oceanem Atlantyckim; stolica stanu Ceará; aglomeracja liczy 4 miliony mieszkańców.

W mieście rozwinął się przemysł włókienniczy, spożywczy, rafineryjny oraz rzemieślniczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fortalicja

dawniej: mała wartownia znajdująca się na kresach państwa dla obrony granic

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. mała wartownia znajdująca się na kresach państwa dla obrony granic

Fortalicja (łac. fortalicium) – ogólna nazwa niewielkiej budowli posiadającej cechy obronne, określanej także jako turris. Nazwa ta przyjęta jest również dla tzw. dworów na kopcu i często strażnic. Były to obiekty przeważnie drewniane i wielu przypadkach stanowiły formę przejściową pomiędzy wieżą mieszkalną a dworem obronnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortancerka

przestarzale: kobieta wynajmowana za opłatą jako partnerka do tańca; fordanserka, fordancerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortancerz

przestarzale: płatny partner do tańca; żigolo, gigolo, fordancer, fordanser

#### Źródła:

SJP.pl

# Forte

1. określenie wykonawcze: silnie, głośno;
2. fragment utworu muzycznego wykonywanego w sposób głośny

przysłówek

(1.1) muz. głośno, silnie, mocno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forte-Piano

określenie wykonawcze: szybkie przejście między grą głośną a cichą; fortepiano, fp

#### Źródła:

SJP.pl

# Forteca

1. umocniony obiekt wojskowy, silnie broniony i trudny do zdobycia obiekt, np. część miasta, zamek, fort;
2. w przenośni: coś dobrze zabezpieczonego przed dostępem osób niepowołanych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. wojsk. fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

- forteca – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor
- Forteca (Fortress) – film australijski z 1986 roku, reż. Arch Nicholson
- Forteca (Fortress) – film australijsko-amerykański z 1992 roku, reż. Stuart Gordon
- Forteca (Fortress) – film amerykański z 2021 roku, reż. James Cullen Bressack
- Forteca – polski zespół rockowy
- Forteca – skała w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forteczka

zdrobnienie od: forteca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: forteca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forteczny

przymiotnik od: forteca

#### Źródła:

SJP.pl

# Forteklapa

gwarowo: fortepian

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lwów. fortepian

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortel

sprytna metoda pokonania trudności, osiągnięcia czegoś; podstęp, wybieg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sprytne oszustwo, podstęp

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortepian

a) instrument strunowo-klawiszowy większy od pianina;
b) potocznie: lekcja gry na tym instrumencie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) muz. klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

Fortepian (wł. pianoforte, skrót: pf. lub pfte.) – strunowy (chordofon), młoteczkowy, klawiszowy instrument muzyczny, zaliczany do rodziny cytr. Współczesny fortepian ma skalę od A2 (czasami najlepsze koncertowe od F2; instrumenty z początku XIX wieku od C1) do c5 (88 dźwięków/klawiszy). Typowy zakres częstotliwości dźwięków (przy stroju 440 Hz): od A2 = 27,50 Hz do c5 = ok. 4186,01 Hz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortepianik

zdrobnienie od: fortepian

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortepianista

dawniej:
1. osoba grająca na fortepianie; pianista;
2. wytwórca lub stroiciel fortepianów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. przest. muzyk grający na fortepianie

(1.2) przest. wytwórca fortepianów

(1.3) przest. stroiciel fortepianów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortepiano

1. określenie wykonawcze: szybkie przejście między grą głośną a cichą; forte-piano, fp;
2. dawniej: fortepian

przymiotnik

(1.1) muz. akcentując dźwięk, po czym nagle ściszając

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortepianowy

przymiotnik od: fortepian

przymiotnik

(1.1) muz. związany z fortepianem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortis

bank belgijski przejęty przez bank BNP Paribas

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortissimo

[czytaj: forTISs-imo] określenie wykonawcze: bardzo silnie, bardzo mocno

przymiotnik

(1.1) muz. bardzo głośny, bardzo mocny

przysłówek

(2.1) muz. bardzo głośno, bardzo mocno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortopsel

górny, skośny żagiel na przednim maszcie statku; foktopsel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. topsel na fokmaszcie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortowy

przymiotnik od: fort

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortran

język programowania stworzony w latach 50. i nadal rozwijany; FORTRAN

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. jeden z pierwszych języków programowania, przeznaczony do obliczeń numerycznych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortugał

stelaż z kilku obręczy podszyty płótnem lub taftą, nadający nakładanej na niego spódnicy kształt stożka lub dzwonu; modny element stroju kobiecego w XVI-XVII wieku

Fortugał (hiszp. verdugado, franc. vertugadin, ang. farthingale) – stelaż stosowany w ubiorze kobiecym od końca XV do XVII wieku w Europie, poszerzający biodra i nadający nakładanej na niego spódnicy kształt stożka lub dzwonu. Fortugałowi w jego najbardziej rozwiniętej formie towarzyszyła usztywniona góra sukni, spłaszczająca piersi i brzuch. Szyję zaś otaczała kryza. Wszystkie te elementy nadawały kobiecej sylwetce kształt krzyża.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fortuna

1. los, zwłaszcza dobry;
2. mienie, dobytek

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bogini ludzkich losów, szczęścia i nieszczęścia;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 19;

Fortuna – w mitologii rzymskiej bogini kierująca ludzkimi losami jako bóstwo zarazem szczęścia i nieszczęścia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortunaciny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Fortunaty lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba sprzedająca losy na loterię.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fortunat

przestarzale: człowiek bogaty, zamożny; bogacz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: Fortunata

Fortunat – imię męskie pochodzenia łacińskiego.

Oznacza „mającego szczęście” lub „tego, któremu los sprzyja”. W innych językach spotykane zazwyczaj jako Fortunat lub Fortunatus; w litewskim – Fortūnas (Fortūnatas), w węgierskim – Szerencsés.

Imieniny obchodzi: 21 lutego, 23 kwietnia, 1 czerwca, 11 czerwca, 26 sierpnia, 28 sierpnia i 14 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortunata

przestarzale: człowiek bogaty, zamożny; bogacz

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Fortunata – żeński odpowiednik łacińskiego imienia Fortunat, oznacza „uszczęśliwona”.

Odnotowano dwie święte patronki tego imienia.

Fortunata imieniny obchodzi 14 października i 20 listopada.

Znane osoby noszące to imię:

- Fortunata Obrąpalska – polska fotografka;
- św. Fortunata – męczennica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortunatostwo

Fortunat z małżonką; Fortunatowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunatowie

Fortunat z małżonką; Fortunatostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunatowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Fortunata (Fortunaty) lub z nim (z nią) związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortuniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunić

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) daw. darzyć, sprzyjać.

czasownik zwrotny niedokonany fortunić się

(2.1) daw. szczęścić się, powodzić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Fortunka

zdrobnienie od: fortuna; majątek, kapitalik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od fortuna

(1.2) żart. majątek

(1.3) przest. dziecięca ruletka

Fortunki (ang. fortunes, znaczenie pierwotne: wróżby) – zbiory cytatów popularne na Uniksie.Do czytania ich służy program fortune, który wybiera losowo jedną fortunkę (można ograniczyć zakres, np. tylko do krótkich fortunek lub fortunek na jakiś konkretny temat).

Zestawy fortunek tworzą często informatyczne kanały na IRC-u.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortunnie

przysłówek sposobu

(1.1) zaznając szczęścia, z powodzeniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Fortunniej

stopień wyższy od przysłówka: fortunnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: fortunny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunność

→ fortunny

Patrz:fortunny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fortunny

pomyślny, udany, szczęśliwy

przymiotnik

(1.1) szczęśliwy, pomyślny

(1.2) taki, któremu się wiedzie

(1.3) daw. dotyczący fortuny, losu

(1.4) daw. dotyczący majątku, posiadłości, tego co jest fortuną

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. rodzaj tańca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortyfikacja

umocnienie, budowla obronna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umocnienie, budowla obronna

(1.2) budowanie umocnień, obwarowań

(1.3) dział inżynierii wojskowej zajmujący się przygotowywaniem umocnień

Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie, a to od czasownika fortifico „wzmacniam, umacniam”) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.

Ponadto jest to dziedzina inżynierii wojskowej, która zajmuje się przygotowywaniem terenu do walki przez opracowanie, zaprojektowanie i zorganizowanie prac mających na celu wykonanie obiektów i zespołów fortyfikacyjnych służących do osłony wojsk i obszaru terytorium podczas działań bojowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fortyfikacyjny

przymiotnik od: fortyfikacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fortyfikacją, fortyfikowaniem, dotyczący fortyfikacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortyfikować

1. umacniać coś konstrukcjami obronnymi; obwarowywać;
2. fortyfikować się - umacniać się na stanowisku obronnym przez budowę odpowiednich konstrukcji warownych

czasownik przechodni niedokonany (dk. ufortyfikować)

(1.1) bud. wojsk. budować fortyfikacje; stawiać umocnienia obronne

czasownik zwrotny niedokonany fortyfikować się (dk. ufortyfikować się)

(2.1) bud. wojsk. być fortyfikowanym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fortynbras

Fortinbras – imię dwóch postaci fikcyjnych z tragedii Williama Shakespeare’a pod tytułem Hamlet.

#### Źródła:

Wikipedia

# Forum

1. spotkanie (lub miejsce spotkania) poświęcone otwartej dyskusji na ważne tematy publiczne;
2. ogół członków takiego spotkania;
3. miejsce publicznych wystąpień, przemówień;
4. w starożytnym Rzymie: miejsce zebrań, sądów i targów;
5. w dawnej Polsce: sąd właściwy dla rozstrzygania danej sprawy;
6. w informatyce: forma grup dyskusyjnych w Internecie, służąca do wymiany informacji i poglądów między użytkownikami sieci przy użyciu przeglądarki internetowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. urb. rynek handlowy, główny plac w miastach starożytnego Rzymu;

(1.2) miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji

(1.3) spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat

(1.4) inform. zob. forum dyskusyjne.;

- Forum – rynek miasta w starożytnym Rzymie
- Forum – sieć hotelowa
- "Forum" – polski dwutygodnik wydawany w latach 1965–2023
- Forum – program publicystyczny w TVP Info
- Forum – internetowa forma dyskusji
- Forum – centrum handlowe w Gliwicach
- Forum SA – wydawnictwo wydające Gazetę Polską Codziennie
- Forum Gdańsk - centrum handlowe w Gdańsku
- Forum – stacja metra w Kopenhadze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forumoholiczka

kobieta poświęcająca chorobliwie dużo czasu na dyskusje na forach internetowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Forumoholik

osoba poświęcająca chorobliwie dużo czasu na dyskusje na forach internetowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Forumoholizm

poświęcanie chorobliwie dużo czasu na dyskusje na forach internetowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Forumowicz

uczestnik internetowego forum dyskusyjnego; forowicz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. środ. użytkownik forum (internetowego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forumowiczka

kobieta wypowiadająca się na forum internetowym; forowiczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Forumowy

związany z forum (grupą dyskusyjną w Internecie), dotyczący forum, np. spotkanie forumowe

przymiotnik

(1.1) pot. związany z forum (internetowym)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forward

[czytaj: FORłerd]
1. w ekonomii: kontrakt, transakcja forward - transakcja przewidująca realizację towaru w późniejszym terminie, ale po uzgodnionej cenie;
2. w ekonomii: rynek obrotu towarowego, charakteryzujący się tym, że płatność za towar następuje wcześniej niż jego odbiór; rynek o przedłużonym terminie dostawy;
3. linia ataku w wielu grach sportowych

- forward – rodzaj transakcji na rynku terminowym
- przekształtnik forward – układ elektroniczny

Gminy w USA:

- Forward (ang. Forward Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Wells
- Forward (ang. Forward Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Allegheny
- Forward (ang. Forward Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Butler

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forwarder

ciągnik do zrywki drewna

Forwarder – wykorzystywany w leśnictwie ciągnik do nasiębiernej zrywki drewna krótkiego (kłód i wałków).

Są to maszyny samojezdne, których zadaniem jest załadunek, rozładunek drewna oraz przemieszczanie się w terenie leśnym.

Umożliwiają one:

- załadunek krótkich sortymentów przy pomocy żurawia,
- przemieszczanie się na powierzchni leśnej,
- rozładunek drewna przy pomocy żurawia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forwardować

[czytaj: forłerdować] środowiskowo: przesyłać dalej za pomocą internetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fory

względy u kogoś, protekcja, łaska, ulgowe traktowanie

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) dobrowolne ograniczenie własnej przewagi nad przeciwnikiem, np. by skłonić go do rywalizacji

(1.2) szczególne względy u kogoś

(1.3) protekcja, plecy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forynt

jednostka monetarna Węgier równa 100 fillerom; forint

#### Źródła:

SJP.pl

# Foryś

1. pomocnik woźnicy;
2. woźnica;
3. konny ordynans oficera w dawnym wojsku polskim

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. konny sługa z trąbką lub światłem poprzedzający karetę;

(1.2) daw. pomocnik stangreta

Foryś (zdrobn. od forytarz, z niem. Vorreiter – dosł. „konny poprzedzający”) – dawniej u możnej szlachty konny pachołek z trąbką (w nocy ze światłem) poprzedzający karetę dla rozpoznania drogi.

W innej roli występował jako pomocnik stangreta powożącego wielokonnym zaprzęgiem. Zwykle jechał na koniu z przedniej pary w poczwórnym lub poszóstnym zaprzęgu.

W dawnym wojsku polskim foryś był konnym ordynansem oficera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Forysiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Foryster

rzeczownik

(1.1) daw. cudzoziemiec

#### Źródła:

Wiktionary

# Forytować

dawniej: wyróżniać, faworyzować

czasownik

(1.1) przest. protegować, faworyzować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|forytować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Forzac

[czytaj: for-zac] arkusz papieru wielkości dwóch stron książki, którego jedna połowa jest przyklejona do wewnętrznej strony okładki; wyklejka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Forzando

[czytaj: forcando] określenie wykonawcze: wzmacniając, akcentując; sforzato; sforzando; forzato

przysłówek

(1.1) muz. nagle akcentując

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Forzato

[czytaj: forcato] określenie wykonawcze: wzmacniając, akcentując; forzando; sforzato; sforzando

przysłówek

(1.1) muz. nagle akcentując

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fosa

1. głęboki rów napełniony wodą, utworzony dla ochrony twierdzy, miasta itp.;
2. rów przy drogach, zwykle napełniony wodą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. hist. zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

Fosa, rów forteczny (łac. fossa – rów, kanał) – Zapora fortyfikacyjna w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre) bądź nie (suche). Aby dostać się legalnie do takiej twierdzy, należało opuścić zwodzony most. Fosa to duże utrudnienie dla najeźdźców, gdyż zdecydowanie komplikuje zdobycie obiektu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosfagen

bogaty w energię ester fosforowy

Fosfokreatyna – związek gromadzący energię w wiązaniach wysokoenergetycznych, występujący w tkance mięśniowej. Bierze udział w syntezie ATP, przekształcając się pod wpływem kinazy kreatynowej w kreatynę.

Stosowany jest jako lek w chorobach serca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfagenowy

przymiotnik od: fosfagen

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfan

nazwa systematyczna fosforowodoru

Fosforowodór, fosforiak, fosfina, PH
3 – nieorganiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zbudowana jest z fosforu i wodoru. Jest to bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfanowy

przymiotnik od: fosfan

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfat

nawóz fosforowy

Fosforany (nazwa systematyczna: tetraoksydofosforany(3−); w systemie Stocka: ortofosforany(V)) – związki chemiczne, pochodne kwasu fosforowego. Nazwa obejmuje zarówno sole, jak i estry kwasu fosforowego. W ogólniejszym ujęciu nazwa "fosforany" może dotyczyć także pochodnych innych kwasów fosforowych, m.in. metafosforanów i pirofosforanów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfataza

enzym roślinny i zwierzęcy regulujący zawartość fosforu w komórce

Fosfatazy – grupa enzymów należących do hydrolaz, które hydrolizują wiązania fosfodiestrowe, usuwając z różnych cząsteczek (np. białek, kwasów nukleinowych, fosfolipidów) reszty fosforanowe, biorąc tym samym udział w procesach fosforylacji i defosforylacji. Mają szerokie spektrum aktywności (w przeciwieństwie do większości enzymów). W zależności od pH środowiska (5–8), w którym wykazują aktywność, dzielą się na:

- fosfatazy kwaśne
- fosfatazy zasadowe (alkaliczne)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfaturia

wzmożone wydalanie fosforanów z moczem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfatydowy

związany z fosfatydem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfatydyloetanoloamina

organiczny związek chemiczny, fosfolipid występujący głównie w substancji mózgowej; kefalina

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfatydyloseryna

tłuszcz złożony zawierający serynę

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfatyzować

wytwarzać powłokę ochronną w postaci warstwy fosforanów na powierzchni metali, zabezpieczając ją w ten sposób przed uszkodzeniami mechanicznymi lub tworząc powłokę zmniejszającą tarcie i będącą dobrym podkładem pod farby i lakiery; fosforanować, bonderyzować, parkeryzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfina

związek chemiczny

Fosforowodór, fosforiak, fosfina, PH
3 – nieorganiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zbudowana jest z fosforu i wodoru. Jest to bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfinowy

→ fosfina

Patrz:fosfina

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfodiesteraza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. enzym rozkładający diestry fosforowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Fosfogips

mieszanka fosforu i gipsu

Fosfogips (fosforogips) – odpad będący produktem ubocznym otrzymywania kwasu fosforowego z fosforytów metodą ekstrakcji kwasem siarkowym:

  3Ca3(PO4)2·CaF2 + 10H2SO4 → 10CaSO4 + 6H3PO4 + 2HF

Oprócz siarczanu wapnia, fosfogips zawiera także nierozłożone pozostałości surowca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfogipsowy

→ fosfogips

Patrz:fosfogips

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfogliceryd

fosfolipid; ester kwasu fosfatydowego występujący w komórkach organizmów żywych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfokreatyna

związek występujący w tkance mięśniowej, stanowi jedno ze źródeł energii dla skurczu mięśnia

Fosfokreatyna – związek gromadzący energię w wiązaniach wysokoenergetycznych, występujący w tkance mięśniowej. Bierze udział w syntezie ATP, przekształcając się pod wpływem kinazy kreatynowej w kreatynę.

Stosowany jest jako lek w chorobach serca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfolipaza

enzym

Fosfolipazy – grupa enzymów hydrolizujących fosfolipidy. Występują we wszystkich ludzkich tkankach oraz soku trzustkowym, należą do egzotoksyn bakteryjnych oraz wchodzą w skład śliny węży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosfolipid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;

Fosfolipidy (inaczej fosfatydy lub fosfotłuszczowce; skrót: PL, z ang. phospholipid) – grupa organicznych związków chemicznych, lipidy, które oprócz reszt glicerolu i wyższych kwasów tłuszczowych zawierają resztę kwasu fosforowego związanego z zasadą azotową, np. choliną.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosfolipidowy

związany z fosfolipidem, dotyczący fosfolipidu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfoliza

proces rozpadu zachodzący w komórkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfon

substancja toksyczna dla roślin, stosowana jako roztwór wodny do oprysków, działająca różnie na rośliny w zależności od dawki

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfonowy

przymiotnik od: fosfon

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfoproteid

białko złożone (proteid), zawierające grupy fosforowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfoproteina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. białko, które zawiera grupy fosforanowe (PO₄³⁻) przyłączone do reszt aminokwasów, zazwyczaj seryny, treoniny lub tyrozyny, w wyniku procesu zwanego fosforylacją

Fosfoproteiny – grupa białek złożonych o charakterze kwasowym, w których grupy hydroksylowe reszt seryny i treoniny są zestryfikowane kwasem fosforowym. Mają zdolność wiązania jonów wapnia (Ca2+), przez co odgrywają istotną rolę w procesach gojenia się złamań kości.

Przykładami fosfoprotein są m.in.: kazeina w mleku, witelina i fosfityna w żółtku jaj, ichtulina w ikrze ryb, a także osteopontyna i sialoproteiny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosfor

pierwiastek chemiczny o symbolu P

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

Fosfor (P, stgr. φωσφόρος phōsphóros ‘niosący światło’, łac. phosphorus) – pierwiastek chemiczny, niemetal. Jedynym stabilnym izotopem fosforu jest 31
P.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosforan

sól kwasu fosforowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pochodna kwasu fosforowego;

Fosforany (nazwa systematyczna: tetraoksydofosforany(3−); w systemie Stocka: ortofosforany(V)) – związki chemiczne, pochodne kwasu fosforowego. Nazwa obejmuje zarówno sole, jak i estry kwasu fosforowego. W ogólniejszym ujęciu nazwa "fosforany" może dotyczyć także pochodnych innych kwasów fosforowych, m.in. metafosforanów i pirofosforanów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosforanować

wytwarzać powłokę ochronną w postaci warstwy fosforanów na powierzchni metali, zabezpieczając ją w ten sposób przed uszkodzeniami mechanicznymi lub tworząc powłokę zmniejszającą tarcie i będącą dobrym podkładem pod farby i lakiery; fosfatyzować, bonderyzować, parkeryzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforanowy

związany z fosforanem, dotyczący fosforanu

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z fosforanem, dotyczący fosforanów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fosforany

sól kwasu fosforowego

Fosforany (nazwa systematyczna: tetraoksydofosforany(3−); w systemie Stocka: ortofosforany(V)) – związki chemiczne, pochodne kwasu fosforowego. Nazwa obejmuje zarówno sole, jak i estry kwasu fosforowego. W ogólniejszym ujęciu nazwa "fosforany" może dotyczyć także pochodnych innych kwasów fosforowych, m.in. metafosforanów i pirofosforanów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforek

związek fosforu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforescencja

długotrwałe świecenie przedmiotów po uprzednim ich naświetleniu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu;

Fosforescencja – rodzaj fotoluminescencji, zjawisko świecenia niektórych substancji światłem własnym, wywołane uprzednim naświetleniem (lub napromieniowaniem pokrewnego rodzaju) z zewnątrz. Czas trwania fosforescencji jest relatywnie długi – od stosunkowo dużych części sekundy do wielu godzin, a mierzalny może być nawet po wielu miesiącach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosforescencyjny

→ fosforescencja

Patrz:fosforescencja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforiak

związek fosforu z wodorem, trujący, bezbarwny gaz o zapachu zgniłych ryb, pod względem właściwości chemicznych przypominający amoniak; fosforowodór

Fosforowodór, fosforiak, fosfina, PH
3 – nieorganiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zbudowana jest z fosforu i wodoru. Jest to bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforki

związek fosforu

Fosforki są związkami chemicznymi fosforu z mniej elektroujemnym pierwiastkiem lub pierwiastkami. Związki dwuskładnikowe są tworzone z większością pierwiastków o niższej elektroujemności, z wyjątkiem Hg, Pb, Sb, Bi, Te i Po. Zazwyczaj istnieje pewien zakres stechiometrii dla połączeń z danym pierwiastkiem; na przykład, potas posiada 9 fosforków: (K
3P, K
4P
3, K
5P
4, KP, K
4P
6 K
3P
7, K
3P
11, KP
10.3, KP
15), a nikiel ma ich osiem (Ni
3P, Ni
5P
2, Ni
12P
5, NiP
2, Ni
5P
4, NiP, NiP
2, NiP
3).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforobakteryna

nawóz bakteryjny używany do zakażania nasion roślin uprawnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforobrąz

Fosfobrąz (fosforobrąz) – stop miedzi i cyny z dodatkiem czerwonego fosforu, np. fosforobrąz CuSn10P (Polsce oznaczany jako B101) zawiera oprócz miedzi 10% cyny i 1% fosforu. Jest bardzo odporny na ścieranie i zgniatanie. Przykładowe zastosowanie to panewki w łożyskach ślizgowych o dużych wymaganiach materiałowych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fosforoliza

enzymatyczne, odwracalne rozszczepienie wiązania glikozydowego przy udziale kwasu fosforowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforonośny

obfitujący w fosfor; dostarczający fosforu; zawierający fosfor

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforoorganiczny

przymiotnik jakościowy

(1.1) chem. o związku organicznym: zawierający fosfor;

#### Źródła:

Wiktionary

# Fosforoskop

przyrząd do obserwacji procesu fosforescencji; fosfoskop

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. przyrząd do mierzenia zmian natężenia fosforescencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fosforować

tworzyć fosforanową warstwę ochronną (antykorozyjną) na powierzchni stalowych przedmiotów

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|fosforować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fosforowodór

związek fosforu z wodorem, trujący, bezbarwny gaz o zapachu zgniłych ryb, pod względem właściwości chemicznych przypominający amoniak; fosforiak

Fosforowodór, fosforiak, fosfina, PH
3 – nieorganiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zbudowana jest z fosforu i wodoru. Jest to bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforowy

przymiotnik od: fosfor

przymiotnik

(1.1) chem. dotyczący fosforu; zawierający fosfor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fosforyczność

→ fosforyczny

Patrz:fosforyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforyczny

świecący bladym blaskiem na skutek wcześniejszego naświetlenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforylacja

Fosforylacja – reakcja przyłączenia reszty fosforanowej do nukleofilowego atomu dowolnego związku chemicznego. Zazwyczaj fosforylowane są grupy hydroksylowe (estryfikacja alkoholi) lub aminowe (tworzenie amidów). Przeciwieństwem fosforylacji jest defosforylacja.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fosforyn

Fosforyny, nazwa Stocka: fosforany(III) – grupa organicznych związków chemicznych, pochodych kwasu fosfonowego (kwasu fosforawego). Z uwagi na tautomerię kwasu fosfonowego i znacznie większą trwałość formy H-fosfonianowej (HPO(OH)
2) względem formy fosforynowej (P(OH)
3), fosforyny występują przede wszystkim jako triestry o wzorze ogólnym P(OR)
3. Sole tego kwasu mają postać H-fosfonianów – zawierających aniony HPO2−
3 lub HP(OH)O−
2 – podobnie jak monoestry (HPO(OH)OR) i diestry (HPO(OR)
2).

#### Źródła:

Wikipedia

# Fosforyny

Fosforyny, nazwa Stocka: fosforany(III) – grupa organicznych związków chemicznych, pochodych kwasu fosfonowego (kwasu fosforawego). Z uwagi na tautomerię kwasu fosfonowego i znacznie większą trwałość formy H-fosfonianowej (HPO(OH)
2) względem formy fosforynowej (P(OH)
3), fosforyny występują przede wszystkim jako triestry o wzorze ogólnym P(OR)
3. Sole tego kwasu mają postać H-fosfonianów – zawierających aniony HPO2−
3 lub HP(OH)O−
2 – podobnie jak monoestry (HPO(OH)OR) i diestry (HPO(OR)
2).

#### Źródła:

Wikipedia

# Fosforyt

skała o dużej koncentracji fosforanów

Fosforyty – skały osadowe o chemicznym lub organicznym pochodzeniu.

- Chemizm: złożone głównie z fosforanów (zawierają od 12 do 40% P4O10), reprezentowanych przez apatyt (kolofan) i kwarc, kalcyt, glaukonit, kaolinit, montmorillonit, czasami też limonit i substancje organiczne.
- charakterystyczną cechą jest zazwyczaj rozległe, poziome rozprzestrzenienie złoża o niewielkiej masy i wielkości.
- Fosforyty tworzą wkładki, przewarstwienia lub szeroko rozprzestrzenione pokłady wśród wapieni i margli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforytowy

przymiotnik od: fosforyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforytyzacja

wypieranie w osadach węglanu wapnia przez fosforan

Fosforytyzacja – długotrwały proces geologiczny polegający na wypieraniu w osadach węglanu wapnia (kalcytu) przez fosforan wapnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosforyzacja

1. zjawisko świecenia ciał bladym światłem przez jakiś czas po ich uprzednim naświetleniu; fosforescencja;
2. w chemii: reakcja przyłączenia grupy fosforowej do cząsteczki organicznej; fosforylacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforyzować

1. odznaczać się fosforescencją, świecić w ciemności po uprzednim naświetleniu;
2. potocznie: błyszczeć, świecić zielonkawym światłem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosforyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|fosforyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Fosforyzujący

1. odznaczać się fosforescencją, świecić w ciemności po uprzednim naświetleniu;
2. potocznie: błyszczeć, świecić zielonkawym światłem

Patrz:fosforyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosfoskop

przyrząd do obserwacji procesu fosforescencji; fosforoskop

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosgen

związek nieorganiczny, bezbarwny, silnie trujący gaz o duszącej woni, bardzo aktywny chemicznie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. wojsk. związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;

Fosgen, COCl2 – organiczny związek chemiczny z grupy chlorków kwasowych. Jest to bezbarwny gaz, silnie trujący i duszący, o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosgenit

minerał, chlorowęglan ołowiu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosiasty

potocznie: niezadowolony lub obrażający się zbyt często; humorzasty, fochowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosowskie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) geogr. dzielnica miasta Kolonowskie, w województwie opolskim, dawniej samodzielna miejscowość;

Fosowskie (niem. Vossowska) – dzielnica miasta Kolonowskie w województwie opolskim, powiat strzelecki, nad rzeką Mała Panew. Niegdyś samodzielna osada, od końca XVIII wieku ośrodek hutnictwa, a w XIX wieku także ważny węzeł kolejowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fossa

zwierzę drapieżne z rodziny Eupleridae, żyjące wyłącznie na Madagaskarze

Miejscowości

- Fossa we Włoszech

Zwierzęta

- Fossa (Cryptoprocta) – rodzaj ssaka z rodziny falanrukowatych
- fossa madagaskarska (Cryptoprocta ferox) – gatunek ssaka z rodziny falanrukowatych
- Fossa fossana – fanaloka madagaskarska – gatunek ssaka z rodziny falanrukowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fosse

[czytaj: fos] nazwisko; m.in. Bob Fosse (1927-1987) - amerykański reżyser, aktor filmowy i choreograf

Belgia:

- Fosse – dzielnica (deelgemeente) gminy Trois-Ponts w Regionie Walońskim, w prowincji Liège, w okręgu Verviers
- Fosse-dilé-l'-Troes-Pont – walońska nazwa miejscowości Fosse
- Fosse-li-Veye – walońska nazwa miasta Fosses-la-Ville

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foster

Ludzie:

- Foster, Gicik A’Mane – polski raper, członek Hewry i JWP
- Foster Bastious – ghański piłkarz
- Foster Nkodo – kameruński bokser wagi średniej

Przedsiębiorstwa:

- Foster’s Lager – australijska marka piwa
- Foster and Partners – brytyjska firma architektoniczna

#### Źródła:

Wikipedia

# Fosylia

zachowane w skałach szczątki oraz ślady działalności organizmów zwierzęcych i roślinnych z minionych epok geologicznych; skamieniałości; skamieliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fosylizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. ogół procesów prowadzących do utrwalenia w osadzie organizmów roślinnych i zwierzęcych, bądź też śladów ich działalności życiowej;

(1.2) jęz. zjawisko zatrzymania procesu uczenia się języka obcego ze względu na osiągnięcie satysfakcjonującego poziomu jego znajomości;

- Fosylizacja – zjawisko geologiczne
- Fosylizacja – zjawisko językowe

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fosylizacyjny

przymiotnik od: fosylizacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fosylizacją, dotyczący fosylizacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foszasty

przymiotnik

(1.1) pot. mający skłonność do łatwego obrażania się

#### Źródła:

Wiktionary

# Foszek

zdrobnienie od: foch

#### Źródła:

SJP.pl

# Foszt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gwara. przest. deska, zwykle surowa, gruba

#### Źródła:

Wiktionary

# Foszyć

potocznie: foszyć się - obrażać się; fochować się

#### Źródła:

SJP.pl

# Fot

w fizyce: jednostka natężenia oświetlenia równa natężeniu oświetlenia powierzchni 1 cm^2, na którą pada równomiernie rozłożony strumień świetlny 1 lumena; jeden fot to natężenie światła równe 10^4 luksom (skrót: ph)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. fiz. jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od fota

Fot (ph) – fotometryczna jednostka natężenia światła, lub strumienia świetlnego przechodzącego przez dany obszar. Nie należy on do Układu SI, stosowany w systemie CGS. Nazwę wprowadził André Blondel w 1921 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fot.

skrót od: fotografia, fotografika, fotograficzny (czytany jako cały, odmienny wyraz); fotogr.

skrót

(1.1) = fotografował

(1.2) = fotograf

(1.3) = fotografia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fota

w fizyce: jednostka natężenia oświetlenia równa natężeniu oświetlenia powierzchni 1 cm^2, na którą pada równomiernie rozłożony strumień świetlny 1 lumena; jeden fot to natężenie światła równe 10^4 luksom (skrót: ph)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. posp. fotografia, zdjęcie

Fota (gr. Φώττα, tur. Dağyolu) – wieś na Cyprze, w dystrykcie Kirenia.

W wyniku inwazji tureckiej w 1974 obszar, w którym znajduje się miejscowość kontrolowany jest przez nieuznawaną na arenie międzynarodowej, proklamowaną w 1983 Turecką Republikę Cypru Północnego. Republika Cypryjska rości sobie prawa do tych terenów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotarium

miejsce do zbiorowych naświetlań zastępczych lampą kwarcową

#### Źródła:

SJP.pl

# Foteczka

zdrobnienie od: fotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotel

1. szeroki, wygodny mebel do siedzenia, najczęściej wyściełany, mający poręcze;
2. siedzenie w pojeździe albo na sali widowiskowej (np. w kinie);
3. przenośnie: stanowisko, godność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

(1.2) przen. stanowisko, urząd

Fotel – rodzaj siedziska z oparciem na plecy wraz z podłokietnikami.Siedzisko fotela jest zwykle usytuowane niżej niż siedzisko krzesła (36–45 cm) i jest również od niego zdecydowanie szersze (50–55 cm). Podłokietniki montowane z boków siedziska dla wygody użytkownika są rozstawione w odległości ok. 55 cm od siebie i 60 cm od podłoża, zwykle tapicerowane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotelik

mały fotel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od fotel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotelowy

związany z fotelem

przymiotnik

(1.1) dotyczący fotela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Foter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ojciec

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotergilla

krzew z rodziny oczarowatych

Fotergilla (Fothergilla L.) – rodzaj roślin należący do rodziny oczarowatych (Hamamelidaceae R. Br. in Abel). Obejmuje dwa gatunki występujące naturalnie we wschodniej części Ameryki Północnej.

Fotergilla Gardena rośnie na mokradłach wzdłuż wschodniego wybrzeża USA, a fotergilla większa wzdłuż dolin rzecznych, w suchych lasach i na terenach skalistych, zwykle w krajobrazie wyżynnym i górskim. Kwiaty tych roślin zapylane są przez owady.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foterliczek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. od: foter

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotis

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m., współczesna forma imienia Focjusz

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotisowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) taki, który należy do Fotisa

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotka

potocznie: fotografia, zdjęcie; fota, focia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. fotografia, zdjęcie

Fotka.com (dawniej Fotka.pl) – polski serwis społecznościowy uruchomiony 14 lutego 2001. Właścicielem serwisu jest firma Fotka Sp. z o.o. Sp. k., założona przez Rafała Agnieszczaka i Andrzeja Ciesielskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foto

1. pot.: fotografia,
2. związany z fotografowaniem, np. zakład foto

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) środ. pot. fotografia, zdjęcie

FOTO – polski miesięcznik poświęcony fotografii (amatorskiej oraz profesjonalnej), wydawany od stycznia 1975 do roku 2013.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Foto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze światłem

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z fotografią

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotoalbum

album na zdjęcia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoalergia

uczulenie skóry na światło, zwłaszcza ultrafioletowe, zwykle wywoływane innymi alergenami

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoalergiczny

dotyczący fotoalergii, spowodowany fotoalergią, cierpiący na fotoalergię

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoalergik

człowiek cierpiący na fotoalergię, uczulony na światło ultrafioletowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoamator

miłośnik fotografii, zajmujący się nią niezawodowo

Fotoamator – polski film dokumentalny z roku 1998 w reżyserii Dariusza Jabłońskiego. Obraz pokazuje życie łódzkiego getta z dwóch perspektyw – Arnolda Mostowicza, lekarza żydowskiego pochodzenia więzionego w getcie i Waltera Geneweina, Austriaka, głównego księgowego getta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoamatorka

miłośniczka fotografii, zajmująca się nią niezawodowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoanoda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. chem. materiał pracujący jako oświetlana anoda w ogniwie fotoelektrochemicznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotoaparat

rzadko: aparat fotograficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoautotrof

organizm samożywny (autotrof) posiadający zdolność wytwarzania materii organicznej ze związków nieorganicznych przy użyciu energii słonecznej

Fotoautotrofy – autotroficzne organizmy pozyskujące pożywienie na drodze fotosyntezy. Zalicza się je do roślin, protistów i sinic. Dawniej wszystkie organizmy wyposażone w chlorofil zaliczano do jednego królestwa – roślin. Dopiero stosunkowo niedawno wykazano niezbicie, że zdolność do fotosyntezy nie jest dobrym kryterium oceny związków filogenetycznych. Jednakże i dziś jeszcze wielu naukowców posługuje się tym kryterium. Nowa klasyfikacja naukowa organizmów, przyjęta również w Polsce, zakłada jednak, że fotoautotrofy można znaleźć w aż trzech królestwach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotobiolog

specjalista badający zjawiska biologiczne zależne od działania światła

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotobiologia

Fotobiologia (z gr. φως, phōs – światło, βίος, bíos – życie, λόγος, lógos – nauka) – nauka interdyscyplinarna zajmująca się rolą promieniowania niejonizującego w biosferze, w tym jego korzystnym i niekorzystnym oddziaływaniem na żywe organizmy roślinne i zwierzęce oraz ich zbiorowiska (np. ekosystemy), jak również wykorzystywaniem promieniowania do przekazu informacji między organizmami.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotobiologiczny

→ fotobiologia

Patrz:fotobiologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoblog

środowiskowo: blog ilustrowany zdjęciami lub składający się z samych zdjęć

Fotoblog jest rodzajem internetowego pamiętnika, którego podstawową treść stanowią zdjęcia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotobloger

środowiskowo: internauta prowadzący fotoblog

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoblogerka

→ fotobloger

Patrz:fotobloger

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotobomba

fotografia, na której znalazła się nieoczekiwana osoba, rzadziej zwierzę lub rzecz

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotobudka

kabina wyposażona w automat do robienia i wywoływania zdjęć; fotokabina

Fotobudka (ang. photo booth) – zautomatyzowane urządzenie, które wykonuje zdjęcia i od razu je drukuje. Wykorzystywane głównie do wykonywania fotografii paszportowych, legitymacyjnych itp., także do celów rozrywkowych jako atrakcja podczas imprez, wesel itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotobłysk

1. substancja w proszku dająca bardzo jasny błysk podczas spalania; magnezja;
2. krótki i bardzo jasny impuls świetlny uzyskany podczas spalania magnezji

Proszek błyskowy (też magnezja lub fotobłysk) – proszek składający się z pyłu aluminiowego lub magnezowego lub pyłu stopu aluminium z magnezem i substancji utleniającej (na przykład chloranu potasu), podczas spalania, której uzyskuje się bardzo jasny błysk światła. Służy do wytworzenia światła magnezowego. Używany w pirotechnice do uzyskania efektów świetlnych w fajerwerkach oraz akustycznych w petardach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotochemia

jeden z działów chemii zajmujący się reakcjami chemicznymi, które zachodzą wskutek działania światła na materiały światłoczułe

Fotochemia – dział chemii badający reakcje fotochemiczne, czyli zachodzące pod wpływem promieniowania elektromagnetycznego.

Promieniowanie elektromagnetyczne oddziałuje na układ reakcyjny na różne sposoby. W szczególności może ono prowadzić do:

- inicjowania reakcji chemicznych, które dalej mogą już zachodzić bez udziału tego promieniowania
- być główną siłą napędową tych reakcji
- hamować postęp reakcji
- zmieniać przebieg reakcji zarówno w pożądanym jak i niepożądanym kierunku.
- prowadzić do rozkładu naświetlanych związków chemicznych
- prowadzić do wewnętrznych przemian naświetlanych związków (np. do zmiany ich konformacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotochemigrafia

1. proces przygotowania form drukowych metodą fotochemiczną;
2. dział drukarni wykonujący formy drukowe tą metodą

Fotochemigrafia to rodzaj chemigrafii, w której wykorzystywane są techniki fotograficzne, tj. światłoczuła warstwa płyty metalowej naświetlana jest np. przez kliszę fotograficzną, a następnie wywoływana. Dzięki temu powierzchnia płyty jest maskowana emulsją pozostałą po wywoływaniu. Pozwala to na wierne odzwierciedlenie projektu. W następnym etapie powierzchnia płyty poddawana jest chemicznej obróbce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotochemoterapia

metoda leczenia chorób skóry poprzez naświetlanie promieniowaniem ultrafioletowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotochrom

rodzaj szkła; szkło fotochromowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotochromatyczny

przyciemniający się pod wpływem światła; fotochromowy, fotochromiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotochromia

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotochromiczny

przyciemniający się pod wpływem światła; fotochromatyczny, fotochromowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotochromizm

zjawisko odwracalnej przemiany struktury związku chemicznego pod wpływem naświetlania; fotochromatyczność, fotochromia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotochromowy

przyciemniający się pod wpływem światła; fotochromatyczny, fotochromiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotochromy

okulary ze szkłami fotochromowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoczuły

reagujący na światło; światłoczuły

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotodegradowalny

ulegający fotodegradacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotodepilacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. depilacja za pomocą silnej wiązki światła, np. lasera

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotodermatoza

choroba skóry, która występuje przy fotosensybilizacji

Fotodermatoza – choroba skóry spowodowana ekspozycją na światło słoneczne, związana z nadwrażliwością na promieniowanie UV, zależna od mechanizmów immunologicznych lub czynników egzogennych.

Nadwrażliwość mogą spowodować niektóre substancje znajdujące się w pożywieniu lub stosowane jako leki bądź kosmetyki, wykazujące tzw. działanie fototoksyczne. Do substancji tych należą niektóre środki spożywcze, barwniki, dziegcie, substancje roślinne. Gdy nadwrażliwość na promieniowanie wynika z zakłóceń układu odpornościowego, mówi się o fotoalergiach albo fotouczuleniach. Najczęstszym z nich jest tzw. polimorficzna osutka świetlna (ang. polymorphous light eruption, PLE), dotycząca 10-20% populacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotodetektor

Fotodetektor – czujnik reagujący na światło. Fotodetektory przetwarzają światło na inne sygnały, w tym na sygnały elektryczne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotodioda

lampa elektronowa lub element półprzewodnikowy, w których wartość płynącego przez nie prądu można kontrolować poprzez zmianę natężenia promieniowania

- fotodioda półprzewodnikowa
- fotodioda próżniowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotodruk

technika druku płaskiego; odbitka wykonana tą techniką; fototypia, fototypografia, heliografia, światłodruk

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotodysocjacja

Fotodysocjacja – reakcja chemiczna polegająca na rozpadzie na jony cząsteczek dowolnego związku chemicznego pod wpływem bombardowania go strumieniem fotonów. Inaczej jest to dysocjacja elektrolityczna inicjowana promieniowaniem elektromagnetycznym, np. światłem.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotoedytor

grafik zajmujący się wyborem i przygotowywaniem zdjęć do druku, zwykle w gazetach codziennych i magazynach

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoedytorka

→ fotoedytor

Patrz:fotoedytor

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoefekt

w fizyce: zjawisko emisji elektronów pod wpływem światła; efekt fotoelektryczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. zob. efekt fotoelektryczny.

Efekt fotoelektryczny (zjawisko fotoelektryczne, fotoefekt, fotoemisja) – zjawisko fizyczne polegające na emisji elektronów z powierzchni przedmiotu, zwane również precyzyjniej zjawiskiem fotoelektrycznym zewnętrznym – dla odróżnienia od wewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoelektron

elektron wyzwolony z substancji przez foton wskutek działania promieniowania elektromagnetycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. elektron wyemitowany z powierzchni pewnego materiału na skutek działania promieniowania elektromagnetycznego

Efekt fotoelektryczny (zjawisko fotoelektryczne, fotoefekt, fotoemisja) – zjawisko fizyczne polegające na emisji elektronów z powierzchni przedmiotu, zwane również precyzyjniej zjawiskiem fotoelektrycznym zewnętrznym – dla odróżnienia od wewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoelektronowy

związany z fotoelektronem, dotyczący fotoelektronu

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fotoelektronem, dotyczący fotoelektronu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotoelektryczność

zjawisko indukowania prądu elektrycznego w metalach lub półprzewodnikach pod wpływem padającego promieniowania świetlnego

Efekt fotoelektryczny (zjawisko fotoelektryczne, fotoefekt, fotoemisja) – zjawisko fizyczne polegające na emisji elektronów z powierzchni przedmiotu, zwane również precyzyjniej zjawiskiem fotoelektrycznym zewnętrznym – dla odróżnienia od wewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoelement

Fotoelement, element światłoczuły – element obwodu elektrycznego zmieniający swoje właściwości (najczęściej rezystancję) pod wpływem padającego na niego światła.

Do fotoelementów należą, między innymi, fotorezystory, fotodiody i fototranzystory.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotoemisja

inaczej zjawisko fotoelektryczne

Efekt fotoelektryczny (zjawisko fotoelektryczne, fotoefekt, fotoemisja) – zjawisko fizyczne polegające na emisji elektronów z powierzchni przedmiotu, zwane również precyzyjniej zjawiskiem fotoelektrycznym zewnętrznym – dla odróżnienia od wewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoemisyjny

przymiotnik od: fotoemisja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoenergetyczny

związany z przetwarzaniem promieniowania świetlnego na energię elektryczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoetui

etui z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotofil

organizm światłolubny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotofinisz

urządzenie na linii mety do weryfikacji kolejności zawodników

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotofob

organizm cieniolubny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba odczuwająca dyskomfortu lub ból podczas ekspozycji oczu na światło

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotofobia

chorobliwy lęk przed światłem

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotofon

przyrząd służący do przenoszenia dźwięków na znaczne odległości za pomocą promieni świetlnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotofor

świecący narząd u niektórych gatunków zwierząt, np. form głębinowych

Narząd świetlny, fotofor – emitujący światło narząd występujący w skórze niektórych gatunków ryb, spotykane również u głowonogów. Fotofory różnych gatunków mają różny stopień skomplikowania budowy – od stosunkowo prostych do złożonych na wzór budowy oka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoforum

forum internetowe poświęcone tematyce fotograficznej lub portal do prezentacji zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotofosforylacja

Fosforylacja fotosyntetyczna, fotofosforylacja – proces zachodzący w fazie jasnej fotosyntezy w chloroplastach. Polega na wytworzeniu ATP z ADP i fosforanu nieorganicznego przy użyciu energii światła.

ADP + Pi + h\nu (energia świetlna) → ATP

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotogadżet

gadżet z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotogaleria

galeria fotografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotogazeta

gazeta z dużą liczbą fotografii i tekstem zredukowanym do minimum

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotogenicznie

przysłówek

(1.1) korzystnie wyglądając na zdjęciach

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotogeniczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: fotogeniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotogeniczność

korzystny wygląd na zdjęciach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co fotogeniczne; cecha tych, którzy są fotogeniczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotogeniczny

dobrze wyglądający na fotografii, nadający się do fotografowania

przymiotnik jakościowy

(1.1) korzystnie wyglądający na zdjęciach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotogr.

skrót od: fotografia, fotografika, fotograficzny (czytany jako cały, odmienny wyraz); fot.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotograf

osoba zajmująca się robieniem zdjęć

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotografia

1. technika tworzenia trwałych obrazów przedmiotów za pomocą klisz lub błon światłoczułych, na które działają promienie świetlne odbite od danych przedmiotów;
2. obraz przedmiotu otrzymywany w ten sposób; zdjęcie;
3. przenośnie: wierne odtworzenie, odbicie czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

(1.2) sztuka wykonywania fotografii (1.1);

Fotografia (ang. photography) – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła. Potoczne znaczenie zakłada wykorzystanie układu optycznego, choć nie jest to konieczne np. przy rayografii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotograficzka

kobieta fotografik, artystka fotograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotograficznie

przysłówek

(1.1) w sposób fotograficzny

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotograficzność

→ fotograficzny

Patrz:fotograficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotograficzny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotografijka

zdrobnienie od: fotografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotografik

artysta fotograf wykonujący fotografie mające walory dzieł sztuki; określenie zastrzeżone dla członków Związku Polskich Artystów Fotografików

Fotografika – termin utworzony przez Jana Bułhaka w latach 20. XX wieku w celu odróżnienia fotografów-artystów (fotografików) od rzemieślników (fotografów). Powstał przez połączenie słów fotografia i grafika. Jako dział grafiki nobilitował fotografię Bułhak podkreślając, że „fotografia jest sztuką plastyczną, jako nowa gałąź grafiki”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotografika

technika graficzna tworzenia obrazów bez użycia aparatu fotograficznego, wykorzystująca światłoczułe materiały fotograficzne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fot. sztuka fotografii

(1.2) fot. technika wykonywania fotografii bez aparatu fotograficznego

Fotografika – termin utworzony przez Jana Bułhaka w latach 20. XX wieku w celu odróżnienia fotografów-artystów (fotografików) od rzemieślników (fotografów). Powstał przez połączenie słów fotografia i grafika. Jako dział grafiki nobilitował fotografię Bułhak podkreślając, że „fotografia jest sztuką plastyczną, jako nowa gałąź grafiki”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotografista

dawniej: fotograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotografistka

dawniej: kobieta fotograf (fotografka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotografka

kobieta zajmująca się robieniem zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotografować

wykonywać fotografie, zdjęcia

czasownik przechodni niedokonany (dk. sfotografować)

(1.1) robić zdjęcie, robić fotografię

czasownik zwrotny niedokonany fotografować się (dk. sfotografować się)

(2.1) robić sobie zdjęcie, pozwalać na zrobienie sobie zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotografowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) czynność wykonywania fotografii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotogram

1. artystyczne zdjęcie fotograficzne;
2. fotografia otrzymana metodą luksografii, bez użycia aparatu fotograficznego;
3. zdjęcie fotogrametryczne, służące do pomiaru sfotografowanych obiektów, stosowane w geodezji i kartografii;
4. dawniej: każde zdjęcie, fotografia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotogrametra

osoba zajmująca się fotogrametrią

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotogrametria

dział geodezji zajmujący się pomiarem terenów i obiektów przestrzennych, a także opracowywaniem map i planów geodezyjnych

Fotogrametria – dziedzina nauki i techniki zajmująca się odtwarzaniem kształtów, rozmiarów i wzajemnego położenia obiektów w terenie na podstawie zdjęć fotogrametrycznych (fotogramów).

Praktycznym zastosowaniem fotogrametrii jest jej wykorzystanie jako źródła podczas tworzenia map. W geodezji służy jako pomoc przy pomiarach dużych obszarów i odległości. Jest też jedną z metod wyznaczania wysokości obiektów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotogrametryczny

związany z fotogrametrią

przymiotnik

(1.1) związany z fotogrametrią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotogrametrysta

specjalista w dziedzinie fotogrametrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotograwiura

heliograwiura, heliografia;
1. metoda drukowania wklęsłego, w której formę drukową sporządzano przeprowadzając kopiowanie diapozytywu oryginału na papier pigmentowy;
2. odbitka zrobiona taką metodą

Heliograwiura (fotograwiura) (gr. helio + grawiura) – rodzaj techniki druku wklęsłego, zbliżony do akwatinty, polegający na fotograficznym przenoszeniu obrazu na płytę metalową (najczęściej miedzianą) i wytrawienie za pomocą emulsji światłoczułej w ten sposób, by miejsca najjaśniejsze stworzyły najpłytsze zagłębienia. Wynaleziona w 1879 przez Karela Klíča.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoheliograf

aparat do fotografowania Słońca

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoholiczka

kobieta odczuwająca nieustanną potrzebę robienia zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoholik

osoba odczuwająca nieustanną potrzebę robienia zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoholizm

odczuwanie nieustannej potrzeby robienia zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotojonizacja

jonizacja pod wpływem promieniowania elektromagnetycznego, przeważnie świetlnego

Efekt fotoelektryczny (zjawisko fotoelektryczne, fotoefekt, fotoemisja) – zjawisko fizyczne polegające na emisji elektronów z powierzchni przedmiotu, zwane również precyzyjniej zjawiskiem fotoelektrycznym zewnętrznym – dla odróżnienia od wewnętrznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotojonizacyjny

→ fotojonizacja

Patrz:fotojonizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokabina

kabina wyposażona w automat do robienia i wywoływania zdjęć; fotobudka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokarabin

urządzenie do treningu strzeleckiego w lotnictwie wojskowym, aparat fotograficzny umieszczony w miejscu karabinu lub działka pokładowego

Fotokarabin – aparat fotograficzny lub kamera filmowa wycelowana i sprzężona z kierunkiem strzału lotniczego karabinu maszynowego. Fotokarabin ma zastosowanie głównie w lotnictwie, służy do treningu jak i rejestracji skuteczności ostrzału. Pierwsze fotokarabiny montowano w samolotach pod koniec I wojny światowej i mają zastosowanie do czasów obecnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotokataliza

przyśpieszenie, bądź umożliwienie zajścia reakcji pod wpływem światła

Fotokataliza – zmiana szybkości reakcji chemicznej lub jej inicjacji w wyniku działania promieniowania UV, promieniowania widzialnego lub podczerwieni, w obecności substancji (fotokatalizatora), która absorbuje światło i jest zaangażowana w przemiany chemiczne reagentów. W procesie wykorzystywane są najczęściej tlenki metali z grupy półprzewodników typu, takie jak tlenek cynku (ZnO), tlenek wolframu(VI) (WO
3), tlenek tytanu(IV) (TiO
2), tytanian strontu (SrTiO
3), wanadan bizmutu (BiVO
4), jak również siarczki (CdS, ZnS), a także związki węgla, np. grafitowy azotek węgla (g-C
3N
4) lub związki metaloorganiczne.

Podział ze względu na fazę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotokatoda

katoda w której pod wpływem fotonów następuje emisja elektronów

Fotokatoda to katoda wysyłająca elektrony pod wpływem światła. Fotokatoda jest podłączana do ujemnego bieguna napięcia zasilającego i stanowi ważny element wielu detektorów promieniowania zawierających lampy próżniowe, np. fotopowielacz.

Konstrukcja fotokatody opiera się na cienkiej warstwie materiału naniesionej na powierzchnię nośną. Warstwa ta może być nieprzeźroczysta, a wtedy emisja elektronów następuje z tej samej strony, z której pada światło. Fotokatody nieprzeźroczyste stosuje się w fotodiodach próżniowych, gdzie elektrody te mają kształt walca lub kuli otaczającej anodę. Fotokatody umieszczone są wewnątrz lampy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotokineza

reakcja ruchowa zwierząt wywołana bodźcami świetlnymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokoagulacja

med. metoda zabiegowa polegająca na usuwaniu chorych tkanek przy użyciu lasera

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokod

kod odczytywany z użyciem aparatu cyfrowego telefonu komórkowego; kod QR

Kody 2D, kody dwuwymiarowe (ang. 2D bar codes DataMatrix, QR Code, MaxiCode, Aztec Code) to dwuwymiarowa macierz binarna.

Jest to forma graficznego zapisu informacji w postaci dwuwymiarowych obrazków złożonych z czarno-białych kwadratów. Można zastosować je wszędzie tam, gdzie mała ilość miejsca nie pozwala na umieszczenie długiego tekstu. Ułatwiają również szybkie zapisywanie i przenoszenie informacji. Fotokody można zeskanować przy użyciu telefonu komórkowego z aparatem cyfrowym wyposażonego w aplikację do odczytywania fotokodów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotokolorymetr

rodzaj przyrządu pomiarowego służący m.in. do oznaczania stężeń cieczy barwnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokolorymetria

metoda określania stężenia roztworu na podstawie jego barwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokomórka

urządzenie, którego zasadniczą częścią jest fotoelement; stosowane m.in. w urządzeniach alarmowych, optycznych przyrządach pomiarowych, w układach automatyki przemysłowej itp.; komórka fotoelektryczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektron. urządzenie służące do pomiaru światła, przetwarzające sygnały optyczne na elektryczne

Fotokomórka – element urządzeń elektronicznych służący do pomiaru światła wykonany jako fotodioda próżniowa lub półprzewodnikowa, fototranzystor, fotorezystor i innych elementów elektronicznych wrażliwych na padające na nie promieniowanie.

Fotokomórka próżniowa została wynaleziona w 1895 przez fizyków niemieckich Hansa Geitela i Juliusa Elstera. Odkryli oni, że promienie katodowe mogą być emitowane z katody po oświetleniu jej dowolnym światłem, a natężenie tych promieni jest wprost proporcjonalne do natężenia padającego światła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotokomórkowy

przymiotnik od: fotokomórka

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokopia

kopia wykonana metodą fotograficzną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biur. kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotokopiarka

Kserokopiarka – urządzenie umożliwiające tworzenie kopii dokumentów i dwuwymiarowych elementów graficznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotokopiarski

→ fotokopia

Patrz:fotokopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotokopiować

wykonywać kopię czegoś techniką fotograficzną

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoksiążka

album zdjęciowy oprawiony w formie książki

Fotoksiążka – książka wydrukowana w technologii cyfrowej, zaprojektowana przez indywidualnego autora z wybranych przez niego zdjęć i opisów. Może mieć różny format, zawartość i oprawę.

Przed wprowadzeniem na rynek fotoksiążek drukowanych w technologii cyfrowej, określenie to dotyczyło zazwyczaj drukowanej książki związanej z fotografią. Były to zbiory fotografii, książki techniczne traktujące o fotograficznych zasadach kompozycji, książki o sprzęcie fotograficznym lub publikacje z pokrewnej tematyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotokubek

kubek z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotolab

pracownia, w której dokonuje się całościowej obróbki zdjęć fotograficznych; fotolaboratorium

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotolaboratorium

pracownia, w której dokonuje się całościowej obróbki zdjęć fotograficznych; fotolab

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotolitografia

1. metoda wykonywania form drukowych stosowanych w technice drukowania offsetowego;
2. metoda otrzymywania odpowiednich struktur na podłożu półprzewodnikowym

Fotolitografia – proces pochodzący z technologii półprzewodnikowej polegający na odtworzeniu wzorów np. fotomasek na podłożu np. półprzewodnikowym. Celem wykonywania fotolitografii jest wykonanie jakiegoś rodzaju struktury o określonym wzorze. Zasada działania fotolitografii jest podobna do litografii w poligrafii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotolityczny

→ fotoliza

Patrz:fotoliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoliza

rozkład cząsteczek pod wpływem światła

Fotoliza – reakcja fotochemiczna, której wynikiem jest rozkład cząsteczek związków chemicznych pod wpływem działania światła, np. na rodniki:

  Cl2 _hν_͕ 2Cl•

Innym przykładem fotolizy jest rozkład fotochemiczny jodku srebra w emulsji światłoczułej:

  2AgI _hν_͕ 2Ag + I2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoluminescencja

świecenie nienagrzanego ciała pod wpływem działania na nie promieniowaniem widzialnym lub nadfioletowym, np. fluoryzacja, fosforyzacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu;

Fotoluminescencja – rodzaj luminescencji, emisja promieniowania elektromagnetycznego przez atomy, cząsteczki lub ciała stałe w wyniku pochłonięcia przez nie energii świetlnej z obszaru widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotom.

skrót od: fotomontaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotomapa

zestaw zdjęć lotniczych jakiegoś obszaru odpowiednio przetworzonych, ułożonych i naklejonych na planszy; fotoplan

Ortofotomapa, mapa fotograficzna – mapa, której treść przedstawiona jest obrazem aerofotograficznym (zwykle zdjęcia lotnicze lub satelitarne powierzchni ziemskiej) przetworzonym metodą różniczkową oraz przedstawiona w nawiązaniu do układu współrzędnych przyjętego odwzorowania kartograficznego. Inaczej zespół przetworzonych zdjęć lotniczych, dopasowanych do jednolitej skali i wpasowanych na punkty osnowy geodezyjnej (fotogrametrycznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotomaton

urządzenie fotograficzne w kabinie wykonujące serię zdjęć portretowych bez pomocy fotografa

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotometr

przyrząd do pomiaru natężenia źródeł światła

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

Fotometr – przyrząd pomiarowy do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła. Stosowany m.in. w fotometrii, spektrofotometrii, technikach oświetleniowych i fotografii (światłomierz, eksponometr, luksomierz). W fotometrii płomieniowej służy do analizy spektralnej płomienia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotometria

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotometryczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z fotometrią, dotyczący fotometrii

#### Źródła:

Wiktionary

# Fotomnożnik

Fotopowielacz – rodzaj lampy próżniowej, detektor światła, stanowi rozwinięcie fotodiody próżniowej o powielacz elektronowy. Podobnie jak fotodioda zawiera fotokatodę i anodę, jednak pomiędzy nimi znajduje się powielacz elektronów zawierający co najmniej jeden stopień wzmacniający w postaci katody wtórnej nazywanej w powielaczach dynodą. Elektron wyemitowany z fotokatody pada najpierw na dynodę, gdzie wybija elektrony wtórne, które są następnie przyciągane przez anodę lub następną dynodę. W typowych lampach jedna dynoda daje trzy lub czterokrotne powielenie, a ilość stopni powielających wynosi od kilku do kilkunastu. Łącznie dając wzmocnienie rzędu 10 milionów razy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotomodel

model pozujący do zdjęć fotograficznych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) model pozujący do zdjęć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotomodeling

czynności powiązane z zawodem fotomodela lub fotomodelki, np. pozowanie do zdjęć fotograficznych itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotomodelka

modelka pozująca do zdjęć

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) modelka pozująca do zdjęć

Model (mężczyzna), modelka (kobieta) – osoba zawodowo zajmująca się pozowaniem artyście (fotografowi, malarzowi, rzeźbiarzowi) lub demonstrowaniem strojów podczas pokazów mody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotomontaż

1. obraz uzyskany poprzez zmontowanie kilku fotografii, ich wycinków lub innych elementów graficznych
2. metoda tworzenia takich obrazów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

(1.2) fot. metoda tworzenia fotomontaży (1.1)

Fotomontaż – obraz fotograficzny powstały z zestawienia, kombinacji i połączenia kilku (lub kilkunastu) fotografii – łączenie odbitek fotograficznych, technika powiększalnikowa w ciemni fotograficznej, wielokrotna ekspozycja, nakładanie zdjęć w komputerowych programach fotograficznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotomontażowy

związany z fotomontażem, dotyczący fotomontażu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotomontować

robić fotomontaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Foton

elementarna jednostka promieniowania elektromagnetycznego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

Foton (gr. φῶς – światło, w dopełniaczu – φωτός, nazwa stworzona przez Gilberta N. Lewisa) – cząstka elementarna z grupy bozonów, będąca nośnikiem oddziaływań elektromagnetycznych (bozon cechowania). Nie posiada ładunku elektrycznego ani momentu magnetycznego, jego masa spoczynkowa jest zerowa (m0 = 0), a liczba spinowa s ma wartość 1. Wykazuje dualizm korpuskularno-falowy, więc równocześnie ma cechy cząstki i fali elektromagnetycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotonal

nazwa firmowa (Bydgoskich Zakładów Fotochemicznych Foton) roztworu obniżającego napięcie powierzchniowe wody, stosowanego do końcowego płukania błon fotograficznych

Fotonal – środek do płukania negatywu w fotografii tradycyjnej (kąpiel płucząco-zmiękczająca do negatywów czarno-białych). Fotonal zawiera środki powierzchniowo czynne wspomagające proces suszenia negatywu po obróbce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotonastia

wzrost rośliny w kierunku światła

Fotonastia – reakcja ruchowa, rodzaj nastii, spotykana u wielu roślin, będąca reakcją na zmianę intensywności oświetlenia niezależną od kierunku padania światła (w odróżnieniu od fototropizmu). Mechanizm ruchu może polegać na nierównomiernym wzroście, podobnie jak w przypadku tropizmów lub odwracalnych zmianach turgoru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotonaświetlarka

Naświetlarka, fotonaświetlarka – urządzenie wykorzystywane w poligrafii do nanoszenia metodą optyczną obrazu drukowego bezpośrednio na formę drukową lub na formę kopiową służącą później do wykonania formy drukowej.

Wyróżnia się kilka typów naświetlarek.

- W technologii CtF wykorzystuje się naświetlarki laserowe, służące do naświetlania klisz (czyli form kopiowych), które później będą wykorzystywane do naświetlania metodą stykową form drukowych w rozmaitych technikach druku. W zależności od docelowej techniki druku, obraz na kliszach może być naświetlany pozytywowo lub negatywowo, oraz prawo- lub lewoczytelnie (czyli w odbiciu lustrzanym).
- W technologii CtP wykorzystuje się naświetlarki praktycznie takie same jak w CtF, ale dostosowane do naświetlania bezpośrednio płaskich form drukowych w postaci tzw. blach. Metoda ta wykorzystywana jest do przygotowywania druku offsetowego.
- W technologii CtPress wykorzystywane są naświetlarki diodowe (LED) usytuowane bezpośrednio w każdym z zespołów drukujących na maszynie drukarskiej. Naświetlają one formy drukowe bezpośrednio w tym miejscu, z którego za chwilę będzie odbywał się druk.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotoneutron

neutron emitowany podczas reakcji fotojądrowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoniczny

→ fotonika

Patrz:fotonika

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotonika

dziedzina nauki i techniki łącząca w sobie elementy optyki, elektroniki i informatyki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dziedzina nauki zajmująca się badaniem zastosowań właściwości korpuskularnych światła w przesyłaniu informacji;

Fotonika – interdyscyplinarna dziedzina nauki i techniki, łącząca dokonania optyki, elektroniki i informatyki w celu opracowywania technik i urządzeń wykorzystujących promieniowanie elektromagnetyczne (oprócz radiowego) do przenoszenia i przetwarzania informacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotonit

technika fotograficzna polegająca na znacznej ingerencji w obraz

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotonówka

komórka fotoelektryczna, w której światło powoduje emisję elektronową z fotokatody; komórka fotoelektryczna emisyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotonowy

przymiotnik od: foton (np. silnik fotonowy, napęd fotonowy, energia fotonowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. związany z fotonem, dotyczący fotonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotoobraz

wysokiej jakości nadruk na płótnie malarskim przypominający obraz

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotooddychanie

proces zachodzący w obecności światła, polegający na pobieraniu tlenu i wydzielaniu dwutlenku węgla przez komórki niektórych roślin; fotorespiracja

Fotooddychanie, fotorespiracja – proces biochemiczny zachodzący na świetle w komórkach roślinnych, objawiający się pobieraniem tlenu i wydzielaniem dwutlenku węgla na drodze innej niż oddychanie komórkowe.

Biochemicznie proces fotooddychania związany jest z dwufunkcyjnością enzymu karboksylazy/oksygenazy rybulozo-1-5-bisfosforanu (RuBisCO), odpowiedzialnego zarówno za przyłączenie do rybulozo-1,5-bisfoforanu (RuBP) cząsteczki CO2, jak i cząsteczki O2 w chloroplastach podczas oświetlania. CO2 i O2 konkurują o miejsce katalityczne Rubisco. W wyniku przyłączenia tlenu do rybulozo-1-5-bisfosforanu powstaje jedna cząsteczka kwasu fosfoglicerynowego (jak w fazie ciemnej fotosyntezy) oraz jedna cząsteczka fosfoglikolanu, pierwszego (dwuwęglowego; C2) produktu fotooddychania. Stąd pochodzi inna nazwa fotooddychania – cykl C2.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoodmładzanie

laserowy zabieg kosmetyczny wygładzający skórę i usuwający skórne przebarwienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotooffset

metoda wykonywania form drukarskich dla druku płaskiego za pomocą fotografii reprodukcyjnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotooffsetowy

dotyczący fotooffsetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoogniwo

element baterii słonecznej, w którym energia promieniowania słonecznego zamieniana jest w energię elektryczną

Ogniwo słoneczne, ogniwo fotowoltaiczne, ogniwo fotoelektryczne, fotoogniwo – przyrząd półprzewodnikowy, w którym następuje przemiana (konwersja) energii promieniowania słonecznego (światła) w energię elektryczną w wyniku zjawiska fotowoltaicznego. Poprzez wykorzystanie półprzewodnikowego złącza typu p-n, w którym pod wpływem fotonów o energii większej niż szerokość przerwy energetycznej półprzewodnika, elektrony przemieszczają się do obszaru n, a dziury (zob. nośniki ładunku) do obszaru p. Takie przemieszczenie ładunków elektrycznych powoduje pojawienie się różnicy potencjałów, czyli napięcia elektrycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoopornik

element elektroniczny zmieniający oporność pod wpływem światła

Fotorezystor (ang. Photoresistor), fotoopornik, opornik fotoelektryczny – przyrząd półprzewodnikowy, którego rezystancja ulega zmianie pod wpływem padającego na jego powierzchnię promieniowania elektromagnetycznego na przykład promieniowania widzialnego lub podczerwieni. Rezystancja elementu zależy od natężenia oświetlenia fotorezystora, jego rezystancja w ciemności jest bardzo duża i może osiągnąć wartość rzędu megaomów, przy silnym oświetleniu może zmaleć do kilku omów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoperiod

powtarzająca się zmienność długości dnia i nocy (długi dzień i krótka noc lub odwrotnie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoperiodyzm

zjawisko zależności rozwoju zwierząt i roślin od długości okresów światła i ciemności w ciągu doby

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoplan

zestaw zdjęć lotniczych jakiegoś obszaru odpowiednio przetworzonych, ułożonych i naklejonych na planszy; fotomapa

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoplastikon

fotoplastykon; urządzenie do jednoczesnego oglądania wielu zdjęć stereoskopowych; lokal z takimi przyrządami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. techn. zob. fotoplastykon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoplastykon

fotoplastikon; urządzenie do jednoczesnego oglądania wielu zdjęć stereoskopowych; lokal z takimi przyrządami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. techn. automat do prezentacji pojedynczych fotografii (przeźroczy) stereoskopowych, którego mechanizm przesuwczy co kilka sekund podawał nowe fotografie przed wizjer;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotopoduszka

poduszka z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotopolimer

polimer, którego właściwości są modyfikowane za pomocą światła, materiał stosowany m.in. w fotografii i przemyśle drukarskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotopolimeryzacja

Fotopolimeryzacja – proces polegający na polimeryzacji monomerów w obecności fotoinicjatora, który pod wypływem światła ultrafioletowego (UV) lub widzialnego (VIS) ulega rozpadowi z wytworzeniem centrów aktywnych (wolnych rodników, jonów), inicjujących reakcję polimeryzacji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotoposzewka

poszewka z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotopowielacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. techn. urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał;

Fotopowielacz – rodzaj lampy próżniowej, detektor światła, stanowi rozwinięcie fotodiody próżniowej o powielacz elektronowy. Podobnie jak fotodioda zawiera fotokatodę i anodę, jednak pomiędzy nimi znajduje się powielacz elektronów zawierający co najmniej jeden stopień wzmacniający w postaci katody wtórnej nazywanej w powielaczach dynodą. Elektron wyemitowany z fotokatody pada najpierw na dynodę, gdzie wybija elektrony wtórne, które są następnie przyciągane przez anodę lub następną dynodę. W typowych lampach jedna dynoda daje trzy lub czterokrotne powielenie, a ilość stopni powielających wynosi od kilku do kilkunastu. Łącznie dając wzmocnienie rzędu 10 milionów razy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotopowielaczowy

związany z fotopowielaczem, dotyczący fotopowielacza

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotopowy

widzenie fotopowe - praca oka przy wystarczającej ilości światła

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoprąd

prąd elektryczny wywołany zjawiskiem fotoelektrycznym; prąd fotoelektryczny

W telekomunikacji fotoprąd występuje, gdy przepływa przez światłoczułe urządzenia, takie jak fotodiody, w wyniku czego wypromieniowuje moc.

Fotoprąd może wystąpić w wyniku efektów fotoelektrycznego, fotoelektronowego lub być skutkiem efektu fotowoltaicznego.

Fotoprąd może być wzmocniony przez wewnętrzny zysk spowodowany przez interakcje jonów i fotonów pod wpływem stosowanego pola, takiego jak występuje w spadku zbocza fotodiody (APD).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoprezent

prezent z nadrukowanym zdjęciem

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoprotekcja

ochrona skóry przed promieniowaniem słonecznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoprzewodnictwo

zależność przewodnictwa elektrycznego półprzewodnika (lub nieprzewodnika) od pochłanianych przez niego fotonów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotopsja

postrzeganie błysków światła bodźcem innym niż światło

Fotopsja – objaw polegający na postrzeganiu błysków światła powstających w oczach lub w układzie nerwowym oraz na skutek pobudzenia siatkówki lub nerwu wzrokowego bodźcem innym niż światło. Najczęściej wiąże się z tylnym odwarstwieniem ciała szklistego, migreną z aurą, aurą migrenową bez bólów głowy, odwarstwieniem siatkówki, zawałem płata potylicznego i deprywacją sensoryczną (tzw. halucynacje oftalmopatyczne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotopułapka

cyfrowy aparat fotograficzny lub kamera, wyposażone w czujnik ruchu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie wyposażone w kamerę i czujnik ruchu, rejestrujące obraz w momencie wykrycia ruchu w pobliżu;

Fotopułapka – urządzenie wyzwalane przez jakąś aktywność w otoczeniu samoczynnie (bez bezpośredniego udziału człowieka) i rejestrujące ją w postaci filmu lub zdjęć. Komercyjne kompaktowe fotopułapki znane są również pod nazwami kamera leśna i (rzadziej) kamera obserwacyjna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotopłatność

mobilna metoda płacenia rachunków przy pomocy kodu QR; fotowpłata

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoradar

urządzenie automatycznie fotografujące pojazdy przekraczające dopuszczalną prędkość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie rejestrujące przekroczenie dopuszczalnej prędkości pojazdów, uwieczniające ten fakt na fotografii;

Fotoradar – urządzenie służące do rejestrowania przekroczenia dopuszczalnej prędkości pojazdów. Jest montowane na statywie i może być zasilane z akumulatora albo umieszczone w obudowie na specjalnym słupie i wówczas zasilane z sieci miejskiej lub akumulatora. Fotoradar fotografuje pojazdy, które przekraczają określoną w danym miejscu prędkość. W zależności od sposobu umieszczenia może mierzyć prędkość pojazdu zbliżającego się lub oddalającego od obiektywu. Wtedy jednak nie może zarejestrować twarzy kierowcy, co może być ważne jeśli pojazd został pożyczony. W starszych urządzeniach zdjęcia są zapisywane na kliszy fotograficznej, w nowszych na elektronicznym nośniku danych lub przesyłane na bieżąco do centrali systemu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoradarowy

→ fotoradar

Patrz:fotoradar

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoreaktywacja

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotorealistka

→ fotorealista

Patrz:fotorealista

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotorealistyczny

→ fotorealizm

Patrz:fotorealizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotorealizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

- fotorealizm – w grafice komputerowej
- fotorealizm – w malarstwie

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoreambulator

przyrząd geodezyjny służący do aktualizowania map, przy wykorzystaniu zdjęć lotniczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoreceptor

komórka ciała reagująca na światło

Fotoreceptory – receptory (białka lub specyficzne komórki) pochłaniające światło i uruchamiające określoną reakcję fizjologiczną w organizmie. Występują w organizmach roślinnych (fotoreceptory roślin) i zwierzęcych, w tym u człowieka.

Receptory wzrokowe stanowią wyspecjalizowane neurony siatkówki oka:

- czopki – odpowiedzialne za widzenie fotopowe, zawierające jodopsynę;
- pręciki – odpowiedzialne za widzenie skotopowe, zawierające rodopsynę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoreceptorowy

→ fotoreceptor

Patrz:fotoreceptor

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotorelacja

relacja w postaci zdjęć fotograficznych lub filmowy i krótkiego komentarza; relacja fotograficzna

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoreportaż

rodzaj reportażu zawierającego zdjęcia i krótki tekst

Fotoreportaż (foto (fotografia); łac. reportare: odnosić, zawiadamiać; fr. reportage: opowiadać) – „reportaż składający się z szeregu zdjęć fotograficznych lub filmowych i krótkiego tekstu wiążącego”. W tej formie reportażu fotografia przejmuje część roli tekstu informując o bieżących wydarzeniach. Zdjęcia do fotoreportażu są robione „na żywo”, „na gorąco”, tak, że odbiorca ma mieć wrażenie, że autor był dokładnie na miejscu, był uczestnikiem przedstawionych wydarzeń. Należy jednak zaznaczyć subiektywny charakter tego typu publikacji. „Wybrany moment wydarzenia powinien je zreasumować, niemniej może koloryzować reportaż wybierając co, kiedy i gdzie fotografujesz.” Zgodnie z intencją autora materiał ma wywołać u odbiorcy określone reakcje, np. fotografując protest od strony policji pilnującej porządku lub protestujących walczących o swoje racje może zostać pokazany zupełnie różny obraz sytuacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoreportażowy

→ fotoreportaż

Patrz:fotoreportaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoreporter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mężczyzna wykonujący zdjęcia na zlecenie redakcji lub agencji prasowej

Fotoreporter – fotograf specjalizujący się w robieniu zdjęć bieżących wydarzeń (politycznych, społecznych, kulturalnych, sportowych itd.).

Odbiorcą efektów jego pracy są czasopisma oraz portale internetowe, organizatorzy wydarzeń, a także osoby uwiecznione na zdjęciach. Fotoreporterzy bywają delegowani przez zatrudniające ich redakcje lub agencje fotograficzne. Otrzymują też jednorazowe zlecenia na dokumentację konkretnej imprezy czy wydarzenia od organizatorów lub uczestników. Wielu fotoreporterów działa na własną rękę szukając później zbytu na swoje zdjęcia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoreporterski

przymiotnik od: fotoreporter

przymiotnik

(1.1) związany z osobą lub pracą fotoreportera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotoreprodukcyjny

przymiotnik od: fotoreprodukcja

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotorespiracja

proces zachodzący w obecności światła, polegający na pobieraniu tlenu i wydzielaniu dwutlenku węgla przez komórki niektórych roślin; fotooddychanie

Fotooddychanie, fotorespiracja – proces biochemiczny zachodzący na świetle w komórkach roślinnych, objawiający się pobieraniem tlenu i wydzielaniem dwutlenku węgla na drodze innej niż oddychanie komórkowe.

Biochemicznie proces fotooddychania związany jest z dwufunkcyjnością enzymu karboksylazy/oksygenazy rybulozo-1-5-bisfosforanu (RuBisCO), odpowiedzialnego zarówno za przyłączenie do rybulozo-1,5-bisfoforanu (RuBP) cząsteczki CO2, jak i cząsteczki O2 w chloroplastach podczas oświetlania. CO2 i O2 konkurują o miejsce katalityczne Rubisco. W wyniku przyłączenia tlenu do rybulozo-1-5-bisfosforanu powstaje jedna cząsteczka kwasu fosfoglicerynowego (jak w fazie ciemnej fotosyntezy) oraz jedna cząsteczka fosfoglikolanu, pierwszego (dwuwęglowego; C2) produktu fotooddychania. Stąd pochodzi inna nazwa fotooddychania – cykl C2.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotorezystor

Fotorezystor (ang. Photoresistor), fotoopornik, opornik fotoelektryczny – przyrząd półprzewodnikowy, którego rezystancja ulega zmianie pod wpływem padającego na jego powierzchnię promieniowania elektromagnetycznego na przykład promieniowania widzialnego lub podczerwieni. Rezystancja elementu zależy od natężenia oświetlenia fotorezystora, jego rezystancja w ciemności jest bardzo duża i może osiągnąć wartość rzędu megaomów, przy silnym oświetleniu może zmaleć do kilku omów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotorysunek

odpowiednio przygotowane zdjęcie fotograficzne modelu projektowanego obiektu przemysłowego z podaniem wymiarów, zastępujące rysunek w dokumentacji projektowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotos

zdjęcie reklamowe, np. kadr z filmu, zdjęcie aktora

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fotografia przedstawiająca aktora lub scenę teatralną albo filmową, wykorzystywana później do celów reklamowych;

Fotos – fotografia, zdjęcie z filmu lub sztuki zwykle przedstawiające aktora lub scenę z filmu. Fotosy mogą być wykonywane na planie zdjęciowym, podczas kręcenia zdjęć, przez fotosistę. Służą do późniejszej reklamy, np. przez produkcję plakatów, ogłoszeń internetowych itp. Fotosy wykorzystywane są też do dokumentacji filmu lub sztuki, późniejszych opracowań i jako pamiątki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotosekunda

jednostka naświetlenia; naświetlenie równoważne jednemu dżulowi energii świetlnej padającej na 1cm^2 oświetlanej powierzchni

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosensybilizacja

zwiększanie się wrażliwości skóry na promieniowanie ultrafioletowe, np. jako wynik ubocznego działania leków

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosensybilizator

czynnik uczulający skórę na promienie ultrafioletowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosfera

Fotosfera – widzialna, powierzchniowa warstwa gwiazdy (np. Słońca), emitująca na zewnątrz gwiazdy fale elektromagnetyczne w postaci światła widzialnego. Typ widmowy gwiazdy określony jest przez rozkład energii w widmie ciągłym fotosfery.

Postrzeganie fotosfery jako powierzchni gwiazdy wynika ze zmian optycznej przezroczystości materii dla głębszych warstw gwiazdy. Fotosfera to najbardziej wewnętrzna część atmosfery gwiazdy. Dla atmosfery słonecznej ma grubość kilkuset kilometrów. Jej temperaturę określa się na podstawie maksimum widma, przyrównując je do widma ciała doskonale czarnego. Dla Słońca temperatura ta wynosi ok. 6000 K.

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotosistka

→ fotosista

Patrz:fotosista

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotoskład

1. skład wykonany na materiale światłoczułym;
2. technika wykonywania składu metodą fotoskładową

Fotoskład – sposób i miejsce przygotowania materiałów do druku, chronologicznie umiejscowione pomiędzy tradycyjną zecernią (patrz: zecerstwo) a współczesnym studiem DTP. Dziś jest to tradycyjna, wychodząca z użycia nazwa studia DTP.

Fotoskład był miejscem, gdzie materiały na potrzeby drukarni (tekst i obrazy) były formowane w obrazy kolumn metodą układania zadrukowanych kartek i przeźroczy na stole podświetlanym, gdzie następnie reprodukowano wszystko metodą fotograficzną. Klisze były przekazywane do drukarni w celu kopiowania na docelowe formy drukowe – blachy offsetowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotoskładowy

przymiotnik od: fotoskład

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosprężysty

efekt fotosprężysty - efekt wykorzystywany w pomiarach właściwości światłowodów

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotostory

rodzaj komiksu ze zdjęciami zamiast rysunków

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosyntetyczny

→ fotosynteza

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

Patrz:fotosynteza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotosyntetyzujący

→ fotosyntetyzować

Patrz:fotosyntetyzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotosynteza

proces zachodzący w zielonych częściach roślin oraz w komórkach niektórych bakterii i sinic, polegający na wytwarzaniu związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale energii świetlnej i chlorofilu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. bot. proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

Fotosynteza (stgr. φῶς – światło, σύνθεσις – łączenie) – proces wytwarzania związków organicznych z materii nieorganicznej zachodzący w komórkach zawierających chlorofil lub bakteriochlorofil, przy udziale światła. Jest to jedna z najważniejszych przemian biochemicznych na Ziemi. Proces ten utrzymuje wysoki poziom tlenu w atmosferze oraz przyczynia się do wzrostu ilości węgla organicznego w puli węgla, zwiększając masę materii organicznej kosztem materii nieorganicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotoszkic

#### Źródła:

Wikipedia

# Fotoszopować

obrabiać zdjęcie lub film w programie graficznym; photoshopować

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. fot. inform. korygować zdjęcie w programie graficznym, żeby wyglądało korzystniej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotoszopowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. fot. inform. korygowanie zdjęcia w programie graficznym tak, żeby wyglądało korzystniej

#### Źródła:

Wiktionary

# Fototaksja

reakcja ruchowa całych organizmów (np. niektórych bakterii, glonów) uwarunkowana bodźcem świetlnym, dodatnia w jego kierunku lub ujemna w kierunku przeciwnym

Fototaksja – jedna z taksji, jest to zjawisko reakcji na świetlne bodźce:

- fototaksja dodatnia – występuje podczas ruchu do światła,
- fototaksja ujemna – występuje podczas ruchu w stronę przeciwną.

Zjawisko fototaksji u roślin następuje w chloroplastach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fototapeta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) tapeta na ścianę w formie wielkoformatowej fotografii

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fototechniczka

→ fototechnik

Patrz:fototechnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototechnik

specjalista w dziedzinie fototechniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototechnika

specjalista w dziedzinie fototechniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototeka

skatalogowany zbiór fotografii

Fototeka – zbiór fotografii, w szerszym znaczeniu także miejsce jego przechowywania lub placówka pełniąca nad nim pieczę, np.:

- Fototeka Filmoteki Narodowej
- Fototeka Lanckorońskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fototelegraf

aparat do przesyłania obrazów metodą fototelegrafii

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototelegrafia

przekazywanie na odległość nieruchomych obrazów za pomocą fototelegrafu; telefotografia

Fototelegrafia – rodzaj symilografii, w której stosuje się metody fotograficzne w procesie odbioru i utrwalania wiadomości. Przesyłanie obrazów na odległość za pośrednictwem prądu elektrycznego. Pierwsze doświadczenia z tej dziedziny przeprowadzał na początku XIX wieku H. Davy, któremu udało się odtwarzać proste znaki na płytce pokrytej jodkiem srebra, ulegającym rozkładowi pod wpływem prądu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fototeodolit

przyrząd składający się z teodolitu i sprzęgniętej z nim kamery fotograficznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototerapia

leczenie za pomocą promieni słonecznych lub ze sztucznych źródeł światła; światłolecznictwo, światłoterapia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. światłolecznictwo.

Fototerapia (światłoterapia), czyli światłolecznictwo, helioterapia – nazwa określająca różne działania mające u podstawy leczenie światłem.

W fototerapii wykorzystuje się naturalne źródła światła (helioterapia) oraz źródła sztuczne (aktynoterapia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fototranzystor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa;

Fototranzystor – element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa (n-p-n lub p-n-p). Łączy on w sobie właściwości fotodiody i wzmacniające działanie tranzystora.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Fototropicznie

→ fototropiczny

Patrz:fototropiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototropizm

ruch części organizmu (zwłaszcza rośliny) w kierunku do źródła światła lub od niego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

Fototropizm – typ wzrostu (tropizm), w którym kierunek wzrostu wyznaczany jest przez kierunek padającego światła. Fototropizm najczęściej obserwujemy w roślinach, ale może występować także w innych organizmach, takich jak grzyby. Wzrost w kierunku światła to fototropizm dodatni, wzrost w kierunku przeciwnym to fototropizm ujemny. Większość pędów roślin, potrzebujących światła do fotosyntezy, wykazuje fototropizm dodatni. Natomiast korzenie wykazują zazwyczaj fototropizm ujemny, chociaż w ich zachowaniu dominującą rolę odgrywać może geotropizm. Pędy niektórych winorośli wykazują fototropizm ujemny, co pozwala im na wzrost w kierunku ciemnych obiektów i wspieranie się na nich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fototypia

technika druku płaskiego; odbitka wykonana tą techniką; fototypografia, fotodruk, heliografia, światłodruk

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototypografia

technika druku płaskiego; odbitka wykonana tą techniką; fototypia, fotodruk, heliografia, światłodruk

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototypowy

związany z fototypem, dotyczący fototypu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fototyrystor

półprzewodnikowy przyrząd fotoelektryczny dwustanowy, przełączany ze stanu załączenia do stanu wyłączenia (i odwrotnie) za pomocą promieniowania elektromagnetycznego

Fototyrystor, LASCR (gr. phōtós – światło + tyrystor, ang. Light Activated Semiconductor Controlled Rectifier) – element optoelektroniczny, rodzaj tyrystora wyzwalanego promieniowaniem elektromagnetycznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fotowoltaiczny

zmieniający energię promieniowania słonecznego na energię elektryczną

przymiotnik relacyjny

(1.1) przym. związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fotowoltaika

dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. elektr. dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła energii słonecznego na energię elektryczną;

(1.2) pot. ogniwo fotowoltaiczne; urządzenie służące do przetwarzania energii światła słonecznego na energię elektryczną

Fotowoltaika (PV) – dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną, czyli inaczej wytwarzanie prądu elektrycznego z promieniowania słonecznego przy wykorzystaniu zjawiska fotowoltaicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fotowpłata

mobilna metoda płacenia rachunków przy pomocy kodu QR; fotopłatność

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotyczny

1. związany ze światłem;
2. strefa fotyczna - górna warstwa wód do głębokości około 1700 m, do której dociera światło słoneczne i mogą się w niej rozwijać organizmy roślinne

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotyga

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fotyzm

złudne wrażenia świetlne lub barwne, powstające jako reakcja na podrażnienia receptorów wzrokowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Foucauld

[czytaj: fuKO, w odmianie fukolda, fukoldem itp] nazwisko francuskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Foucault

[czytaj: fuKO] nazwisko, m.in. Jean Bernard Léon Foucault (1819-1868) - fizyk francuski

Osoby:

- Jean Bernard Léon Foucault – fizyk francuski (1819–1868)
- Michel Foucault – filozof francuski (1926–1984)

Astronomia:

- (5668) Foucault – planetoida

Technika:

- „Foucault” – francuski okręt podwodny z okresu I wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foul

[czytaj: fałl] rzadko: faul - naruszenie przepisów gry, np. przez niedozwolony chwyt przeszkadzający przeciwnikowi w grze

#### Źródła:

SJP.pl

# Foulé

[czytaj: fałl] rzadko: faul - naruszenie przepisów gry, np. przez niedozwolony chwyt przeszkadzający przeciwnikowi w grze

Belgia:

- Foulé – walońska nazwa miejscowości Fouleng

Osoby:

- Daniel Abenzoar-Foulé – luksemburski lekkoatleta
- Eugène Foulé – francuska polityczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Foulée

[czytaj: fuLE] w jeździectwie: krok koński w galopie

#### Źródła:

SJP.pl

# Fourier

[czytaj: furjE lub furjer] Jean Baptiste Joseph Fourier (1768-1830), baron, fr. matematyk i egiptolog, jeden z prekursorów fizyki mat.; pierwszy zastosował szeregi trygonometryczne do rozwiązania problemu przewodnictwa cieplnego (transformacja Fouriera)

- Jean Baptiste Joseph Fourier – matematyk, twórca analizy fourierowskiej
- Charles Fourier – socjalista utopijny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Fourierowski

[czytaj: furierowski] oparty o dokonania matematyczne Fouriera, zwłaszcza związany z rozkładem zjawisk okresowych na szereg trygonometryczny; furierowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Fousek

[czytaj: fusek] czeski fousek - rasa psów myśliwskich z grupy wyżłów

#### Źródła:

SJP.pl

# Fowista

zwolennik fowizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Fowistka

→ fowista

Patrz:fowista

#### Źródła:

SJP.pl

# Fowistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest fowistyczne; cecha tych, którzy są fowistyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Fowistyczny

→ fowizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) szt. związany z fowizmem, dotyczący fowizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) mający cechy fowizmu

Patrz:fowizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Fowizm

kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł;

Fowizm (fr. Les Fauves – dzikie zwierzęta, drapieżniki) – kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku, charakteryzujący się bardzo żywą i oderwaną od rzeczywistości kolorystyką dzieł.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fowler

## Osoby

- Christopher Fowler – angielski pisarz
- Henry Weed Fowler – amerykański zoolog
- Ralph H. Fowler – angielski fizyk
- Robbie Fowler – angielski piłkarz
- William Fowler – fizyk, astrofizyk, noblista
- John Fowler (wynalazca) – angielski wynalazca i przemysłowiec (ur. 1826)
- John Fowler (inżynier budownictwa) – angielski inżynier budownictwa (ur. 1817)

## Miejsca

#### Źródła:

Wikipedia

# Foxconn

Foxconn Group – tajwański międzynarodowy producent podzespołów i komponentów elektronicznych, dostarczający je na zlecenie globalnych wielobranżowych koncernów produkujących m.in. smartfony, komputery, samochody czy konsole do gier. Marka handlowa firmy Hon Hai Precision Industry Co. Ltd., działającej od 1974 roku z siedzibą w Tajpej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Foxtrot

- Fokstrot – amerykański taniec towarzyski,
- Foxtrot – oznaczenie NATO na radziecki okręt podwodny projektu 641,
- Foxtrot – oznaczenie litery F w Międzynarodowym Kodzie Sygnałowym
- Foxtrot – album zespołu Genesis
- Foxtrot – album składankowy wydany w 1998 roku nakładem wytwórni Chalice

#### Źródła:

Wikipedia

# Foyer

[czytaj: fuaJE] sala lub korytarz obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) książk. teatr. sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

Foyer (wym. fuaje) – duże i rozległe pomieszczenie (lub zespół pomieszczeń) w budynku teatru, opery, filharmonii, hali widowiskowej, kina itp., przylegające do widowni sali widowiskowej lub koncertowej, przeznaczone dla widzów do odpoczynku oraz spotkań towarzyskich, wykorzystywane przed rozpoczęciem spektaklu oraz w trakcie jego antraktów (przerw), ale bywa również miejscem uroczystości po zakończeniu spektaklu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Fozz

skrót od: Fundusz Obsługi Zadłużenia Zagranicznego, państwowy fundusz celowy, powołany w Polsce na mocy ustawy z 15 lutego 1989 roku

#### Źródła:

SJP.pl

# Fołdrować

czasownik

(1.1) stpol. oczerniać, oskarżać

#### Źródła:

Wiktionary

# Fołdrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. skarga sądowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Fołta

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Fołtyn

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl