# Or

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;

- Or – rzeka w Kazachstanie i Rosji
- OR – stosowane jako oznaczenie alternatywy
- Uri Or – izraelski generał i polityk

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Or-Ot

pseudonim Artura Oppmana

Artur Franciszek Michał Oppman, ps. Or-Ot (ur. 14 sierpnia 1867 w Warszawie, zm. 4 listopada 1931 tamże) – polski poeta okresu Młodej Polski, publicysta, varsavianista, w latach 1901–1905 redaktor tygodnika „Wędrowiec”, w latach 1918–1920 redaktor „Tygodnika Ilustrowanego”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orać

1. przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez tworzenie w niej bruzd i jednoczesne odkładanie skib za pomocą stosownych narzędzi, maszyn;
2. potocznie: ciężko pracować, harować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) roln. przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

(1.2) pot. przen. ciężko pracować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oracja

1. uroczysta mowa; długie przemówienie wygłaszane z powagą
2. w liturgii rzymskiej: uroczysta modlitwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. kwieciste przemówienie;

(1.2) liter. żart. perora moralizatorska, mówka

(1.3) typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa;

Oracja (łac. oratio od orare: mówić, rozprawiać) to:

- zwykle długie i kwieciste przemówienie w bardzo uroczystym tonie;
- żartobliwe określenie umoralniającej mowy;
- uroczysta modlitwa w liturgii rzymskokatolickiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oracle

jeden z najpopularniejszych systemów zarządzania relacyjnymi bazami danych

- Oracle – amerykańskie przedsiębiorstwo zajmujące się tworzeniem oprogramowania
- Oracle – relacyjny system baz danych
- Oracle – jednostka osadnicza w USA, w stanie Arizona
- Oracle – postać z komiksów o Batmanie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oracyjny

→ oracyjny

Patrz:oracyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Oracz

człowiek orzący ziemię

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto orze pole

Oracz (bułg. Орач) – wieś w Bułgarii, w obwodzie Tyrgowiszte, w gminie Antonowo. Według danych szacunkowych Ujednoliconego Systemu Ewidencji Ludności oraz Usług Administracyjnych dla Ludności, 15 czerwca 2020 roku miejscowość liczyła 100 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oraczewice

Oraczewice (niem. Helmersruh) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, w gminie Choszczno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. W roku 2007 wieś liczyła 78 mieszkańców. Wieś wchodzi w skład sołectwa Sulino.

#### Źródła:

Wikipedia

# Oraczewski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Oraczka

→ oracz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. reg. czynność orania ziemi

(1.2) żona oracza

Patrz:oracz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oraczyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zaorane pole

#### Źródła:

Wiktionary

# Oradea

[czytaj: oRADja] miasto w Rumunii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodniej części Rumunii;

Oradea (węg. Nagyvárad) – miasto w Rumunii w okręgu Bihor, stolica krainy historycznej Kriszana. Miasto liczy, zgodnie ze spisem ludności z 2002 roku, 206 614 mieszkańców. Natomiast liczba mieszkańców całego zespołu miejskiego wynosi ok. 241 tys. Oradea należy do najlepiej rozwiniętych miast w Rumunii. Merem miasta jest Florin Birta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oradejski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oradeą, dotyczący Oradei

#### Źródła:

Wiktionary

# Oral

potocznie: seks oralny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. pot. seksualny stosunek oralny

- Orał – miasto w Kazachstanie
- potocznie – seks oralny
- Tomáš Oral

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oralista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pedag. zwolennik doktryny oralizmu, zakazującej głuchym używania języka migowego w imię lepszego opanowania przez nich mowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Oralizm

1. erotyczne pieszczoty ustami; seks oralny;
2. doktryna pedagogiczna, według której głusi powinni uczyć się mówić i czytać z ust, a język migowy przeszkadza w nauce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. dysfunkcja polegająca na uwarunkowaniu na osiąganie orgazmu jedynie przez pobudzanie genitaliów ustami

(1.2) seks. pieszczoty ustami, seks oralny;

(1.3) pedag. doktryna, zgodnie z którą osoba głucha powinna uczyć się mówić, czytać z ust, a posługiwanie się językiem migowym przeszkadza w tym

Seks oralny, miłość francuska – zachowanie seksualne polegające na pieszczeniu ciała partnerki lub partnera, a w szczególności narządów płciowych oraz innych stref erogennych, z użyciem języka i ust. Seks oralny występuje we wszystkich orientacjach seksualnych. Rozróżniane jest fellatio (oralne pieszczenie męskich narządów płciowych) oraz cunnilingus (oralne pieszczenie żeńskich narządów płciowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oralność

cecha tego, co ma związek z ustnym przekazywaniem informacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co oralne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oralny

1. związany z ustnym przekazywaniem informacji;
2. sex oralny - zachowanie seksualne polegające na pieszczeniu ciała partnerki lub partnera, a w szczególności narządów płciowych oraz innych stref erogennych, z użyciem języka i ust

przymiotnik

(1.1) ustny, przekazywany za pomocą mowy

(1.2) o zachowaniu seksualnym z użyciem języka i ust

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oramić

rzadko: obramować

#### Źródła:

SJP.pl

# Oran

miasto w Algierii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Algierii;

Oran (arab. وهران, Wahrān) – miasto w północno-zachodniej Algierii, nad Morzem Śródziemnym, ośrodek administracyjny wilajetu Oran. W 2008 roku liczyło ok. 610 tys. mieszkańców. Ważny port handlowy i pasażerski, ośrodek przemysłu rybnego, włókienniczego, chemicznego, cementowego i metalowego. Ośrodek kulturalno-naukowy z muzeami, bibliotekami, uniwersytetem i politechniką. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji orańskiej. Miejsce akcji powieści Dżuma Alberta Camusa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orańczyk

mieszkaniec Oranu (miasta w Algierii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Oranu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orange

[czytaj: orendż]
1. jedno z wielu miast w USA;
2. jedna z wielu gmin w USA;
3. międzynarodowa marka telefonii komórkowej;
4. [czytaj: oRANŻ] miasto na południu Francji;
5. rzeka w Lesotho, RPA i Namibii; Oranje

Australia:

- Orange – miasto w stanie Nowa Południowa Walia

Francja:

- Orange – miasto

Stany Zjednoczone:

- Orange – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Orange
- Orange – miasto w stanie Connecticut, w hrabstwie New Haven
- Orange – miasto w stanie Massachusetts, w hrabstwie Franklin
- Orange – jednostka osadnicza w stanie Massachusetts, w hrabstwie Franklin
- Orange – miasto w stanie New Hampshire, w hrabstwie Grafton
- Orange – jednostka osadnicza w stanie New Jersey, w hrabstwie Essex
- Orange – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler
- Orange – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Cuyahoga
- Orange – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Orange
- Orange – miejscowość w stanie Vermont, w hrabstwie Orange
- Orange – miejscowość w stanie Wirginia, w hrabstwie Orange
- Orange – miejscowość w stanie Wisconsin, w hrabstwie Juneau
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie Connecticut, w hrabstwie New Haven
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Clark
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Knox
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Fayette
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Noble
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Rush
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Black Hawk
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Clinton
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Guthrie
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Lincoln
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Pawnee
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie Massachusetts, w hrabstwie Franklin
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Ionia
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Kalkaska
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Douglas
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie New Jersey, w hrabstwie Essex
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie New Hampshire, w hrabstwie Grafton
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Adams
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Ashland
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Carroll
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Delaware
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Hancock
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Meigs
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Shelby
- Orange (ang. Orange Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Columbia
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie Vermont, w hrabstwie Orange
- Orange (ang. Orange Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Juneau
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Kalifornia
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Floryda
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Indiana
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Nowy Jork
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Karolina Północna
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Teksas
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Vermont
- hrabstwo Orange (ang. Orange County) – w stanie Wirginia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orangowate

podrodzina małp człekokształtnych

Orangowate (Ponginae) – podrodzina ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae) do której zalicza się orangutany oraz wymarłe ankarapiteki, gigantopiteki i siwapiteki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orangowaty

o cechach orangowatych (podrodzina małp)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orangutan

małpa człekokształtna prowadząca nadrzewny tryb życia, objęta ochroną z powodu ryzyka wyginięcia

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

(1.2) pot. osoba nieobyta

Orangutan (Pongo) – rodzaj dużych ssaków naczelnych z podrodziny orangowatych (Ponginae) w obrębie rodziny człowiekowatych (Hominidae). IUCN wszystkie orangutany klasyfikuje jako krytycznie zagrożone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orangutani

przymiotnik

(1.1) związany z orangutanem, dotyczący orangutana

#### Źródła:

Wiktionary

# Orania

1. przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez tworzenie w niej bruzd i jednoczesne odkładanie skib za pomocą stosownych narzędzi, maszyn;
2. potocznie: ciężko pracować, harować

Księstwo Oranii (pot. Orania; nazwa od miasta Orange) – lenno króla Francji, początkowo hrabstwo, a od 1171 księstwo. Rządzone było przez przedstawicieli różnych rodów, nazywanych od nazwy księstwa orańskimi. Przedstawiciele ostatniego z tych rodów (dynastia Orańska-Nassau) byli w XVI i XVII wieku m.in. namiestnikami różnych prowincji niderlandzkich. W 1702 wygasła starsza linia orańska owego rodu na Wilhelmie III. W 1712 król Ludwik XIV uznał Oranię za lenno francuskie i mianował jego władcą Ludwika Armanda II, księcia Conti. Księstwo w pokoju utrechckim utrzymało się przy Francji, a tytuł przypadł królowi Prus Fryderykowi Wilhelmowi I. Tytuł zatrzymali też przedstawiciele rodu orańskiego. Od 1702 roku, począwszy od Jana Wilhelma Friso zachowali tytularną godność księcia Oranii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orać.

- orka (rolnictwo)
- Oranje – rzeka
- Wolne Państwo Orania – historyczne państwo burskie
- Wolne Państwo Orania – prowincja RPA, obecnie pod nazwą Wolne Państwo
- Oranie – wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierskim

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranienbaum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Łomonosow (nazwa oficjalna do 1948 r.);

Niemcy:

- Oranienbaum – dzielnica Oranienbaum-Wörlitz
- Oranienbaum – pałac

Rosja:

- Oranienbaum – zespół pałacowy
- Oranienbaum – dawna nazwa miejscowości Łomonosow
- Oranienbaum – stacja kolejowa w miejscowości Łomonosow

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranienbaumski

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Oranienbaumem, dotyczący Oranienbaumu (współcz. Łomonosow)

#### Źródła:

Wiktionary

# Oranienburg

miasto w Niemczech

Oranienburg – miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, siedziba powiatu Oberhavel. Leży ok. 35 km na północ od centrum Berlina, dziś część berlińskiej aglomeracji. Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 41 577 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oranienburski

przymiotnik od: Oranienburg (miasto w Niemczech)

#### Źródła:

SJP.pl

# Oranje

rzeka w Lesotho, RPA i Namibii; Orange

Oranje (Orange, ang. Orange River, afr. Oranjerivier) – rzeka w Afryce, płynąca przez terytorium Lesotho, Południowej Afryki i Namibii.

Źródła rzeki Oranje znajdują się w Górach Smoczych w Lesotho, we wschodniej części Afryki południowej, uchodzi natomiast do Oceanu Atlantyckiego na wybrzeżu zachodnim. Na rzece znajdują się progi i wodospady (np. Augrabiesval). Występują duże wahania stanów wód i częste są powodzie letnie. Rzeka wykorzystywana jest do nawadniania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oranjestad

stolica Aruby

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Aruby;

(1.2) geogr. stolica wyspy Sint Eustatius;

Oranjestad – stolica i największe miasto kraju autonomicznego Aruba, należącego do Holandii, w Ameryce Południowej. 1 stycznia 2020 r. liczyło 28 658 mieszkańców, należy do dwóch regionów Oranjestad-Oost i Oranjestad-West. Leży na zachodnim brzegu wyspy,

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranjestadczyk

mieszkaniec Oranjestadu (stolicy Aruby)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Oranjestadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oranjestadka

mieszkanka Oranjestadu (stolicy Aruby)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Oranjestadu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oranjestadzki

dotyczący Oranjestadu, stolicy Aruby

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oranjestadem, stolicą Aruby

(1.2) związany z Oranjestadem, stolicą wyspy Sint Eustatius

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oranka

mieszkanka Oranu (miasta w Algierii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Oranu

- Oranka (rzeka)
- Oranka (jezioro)
- Oranka (miejscowość)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orański

przymiotnik od: Oran

przymiotnik

(1.1) dotyczący Oranu, związany z Oranem (miastem w Algierii)

(1.2) dotyczący Oranii, związany z Oranią

(1.3) dotyczący Oran, związany z Oranami (miastem na Litwie)

Siestrzeńcewicz (Siestrzeniec) – polski herb szlachecki, według K. Niesieckiego i J. Ostrowskiego odmiana herbu Strzała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orant

w sztuce: postać stojąca w pozie modlitewnej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. rel. kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci męskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami;

Orant, orantka (łac. orans, orantis od orare – modlić się) – w sztukach plastycznych przedstawienie postaci (zazwyczaj kobiecej) modlącej się, na stojąco, ustawionej frontalnie, ze wzniesionymi ku górze rękami i rozwartymi dłońmi, ubranej w długą szatę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orantka

w sztuce: postać kobieca stojąca w pozie modlitewnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. rel. kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci żeńskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami

Orant, orantka (łac. orans, orantis od orare – modlić się) – w sztukach plastycznych przedstawienie postaci (zazwyczaj kobiecej) modlącej się, na stojąco, ustawionej frontalnie, ze wzniesionymi ku górze rękami i rozwartymi dłońmi, ubranej w długą szatę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranż

1. barwa pomarańczowa; pomarańcz;
2. oranż metylowy - barwnik syntetyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolor pomarańczowy

Barwa pomarańczowa (pomarańcz, oranż) – kolor zaliczany do rodziny kolorów jaskrawych z palety barw podrzędnych. Powstaje po zmieszaniu dwóch podstawowych barw: czerwonej i żółtej. Nazwa koloru pomarańczowego wzięła się od nazwy owocu pomarańczy (franc. pomme orange – pomme – owoc, a orange – z arab. narandj).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranżada

napój musujący

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

(1.2) butelka oranżady (1.1)

Oranżada – chłodzący gazowany napój bezalkoholowy, tradycyjnie o intensywnie słodkim, pomarańczowym smaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranżeria

budynek ogrodowy z dużymi oknami, służący do hodowania roślin tropikalnych lub zabaw towarzyskich; pomarańczarnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ogrod. szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

Oranżeria (również pomarańczarnia) – budowla ogrodowa, parterowa, wolno stojąca lub połączona z tarasem, ogrzewana.

Oranżerie służyły do uprawy roślin egzotycznych (pomarańcze, cytryny, granaty itp.), a także do przechowywania roślin, które nie mogą w strefie umiarkowanej zimować w gruncie. Pełniły też funkcję ogrodów zimowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranżerium

dawna nazwa oranżerii

#### Źródła:

SJP.pl

# Oranżeryjny

związany z oranżerią; hodowany w oranżeriach; cieplarniany

#### Źródła:

SJP.pl

# Oranżowy

1. pomarańczowy lub żółtoczerwony;
2. związany z pomarańczą, np. konfitura oranżowa, drzewo oranżowe

przymiotnik

(1.1) koloru pomarańczowego

Barwa pomarańczowa (pomarańcz, oranż) – kolor zaliczany do rodziny kolorów jaskrawych z palety barw podrzędnych. Powstaje po zmieszaniu dwóch podstawowych barw: czerwonej i żółtej. Nazwa koloru pomarańczowego wzięła się od nazwy owocu pomarańczy (franc. pomme orange – pomme – owoc, a orange – z arab. narandj).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oranżyści

członek protestanckiego bractwa w Irlandii Północnej

- Oranżyści – zwolennicy dynastii orańskiej (patrz: Orania): np. Laurens Pieter van de Spiegel. Zwolennicy zwiększenia wpływów stadhoudera w Holandii (XVI-XIX w.)
- Oranżyści – założone w roku 1795 stowarzyszenie protestantów w Irlandii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oranżysta

członek protestanckiego bractwa w Irlandii Północnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Orator

człowiek, który potrafi wygłaszać przemówienia, chętnie głosi oracje, zabiera głos publicznie; krasomówca, retor, mówca

Orator, inaczej retor (z gr. rhetor, łac. orator) – mówca, który opanował sztukę retoryki, potrafi przemawiać publicznie i przekonywać słuchaczy do swoich racji.

W kulturze starożytnej Grecji i Rzymu nazwy rhetor, orator odnosiły się m.in. do mówcy na zgromadzeniu, polityka, nauczyciela wymowy. Od mówcy wymagano nie tylko doskonałej wymowy, lecz także intelektu, wiedzy filozoficznej i właściwej postawy moralnej. Upowszechniła się formuła Katona Starszego: Orator est vir bonus, dicendi peritus (Mówca to człowiek prawy, biegły w mówieniu). Liczne podręczniki retoryki proponowały wskazówki i ćwiczenia, dzięki którym mówca mógł doskonalić umiejętność przemawiania. Wysokie wymagania wiązały się z faktem, że kultura grecko-rzymska była kulturą żywego słowa, a wygłoszona mowa mogła zadecydować o sukcesie politycznym lub sądowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oratorianie

członek stowarzyszenia religijnego skupiającego osoby duchowne i świeckie bez obowiązku składania ślubów zakonnych

Filipini, inaczej oratorianie, łac. Congregatio Oratorii Sancti Philippi Neri (COr) – stowarzyszenie życia apostolskiego założone w 1551 przez św. Filipa Neri w Rzymie i zatwierdzone przez papieża Grzegorza XIII w 1575 r. bullą Copiosus in misericordia Deus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oratorianin

członek stowarzyszenia religijnego skupiającego osoby duchowne i świeckie bez obowiązku składania ślubów zakonnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oratorianka

→ oratorianin

Patrz:oratorianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Oratoriański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z oratorianami, dotyczący oratorianów

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do oratorianów, będący ich własnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Oratorium

1. miejsce przeznaczone na modlitwę, najczęściej kaplica
2. forma wokalno-instrumentalna o tematyce biblijnej lub religijnej, śpiewana przez solistę, chór lub wykonywana przez orkiestrę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej;

(1.2) archit. rel. część klasztoru przeznaczona na modlitwę;

(1.3) pedag. rel. miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oratorka

kobieta mająca zdolność krasomówstwa; mówczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Oratorski

taki, który dotyczy oratora, ma zdolności krasomówcze; retoryczny, krasomówczy, elokwentny, wymowny

przymiotnik

(1.1) potrafiący wypowiedzieć się w sposób właściwy dla oratora, krasomówczo, także: świadczący o takiej umiejętności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oratorstwo

umiejętność sprawnego, jasnego wyrażania swoich myśli, sztuka pięknego mówienia; retoryka, krasomówstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) umiejętność jasnego wyrażania myśli

Orator, inaczej retor (z gr. rhetor, łac. orator) – mówca, który opanował sztukę retoryki, potrafi przemawiać publicznie i przekonywać słuchaczy do swoich racji.

W kulturze starożytnej Grecji i Rzymu nazwy rhetor, orator odnosiły się m.in. do mówcy na zgromadzeniu, polityka, nauczyciela wymowy. Od mówcy wymagano nie tylko doskonałej wymowy, lecz także intelektu, wiedzy filozoficznej i właściwej postawy moralnej. Upowszechniła się formuła Katona Starszego: Orator est vir bonus, dicendi peritus (Mówca to człowiek prawy, biegły w mówieniu). Liczne podręczniki retoryki proponowały wskazówki i ćwiczenia, dzięki którym mówca mógł doskonalić umiejętność przemawiania. Wysokie wymagania wiązały się z faktem, że kultura grecko-rzymska była kulturą żywego słowa, a wygłoszona mowa mogła zadecydować o sukcesie politycznym lub sądowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oratoryjny

dotyczący oratorium (utworu muzycznego), np. koncert oratoryjny, muzyka oratoryjna

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z oratorium, dotyczący oratorium

(1.2) posiadający cechy oratorium

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orawa

kraina historyczno-geograficzna w Polsce i na Słowacji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północnej Słowacji;

(1.2) etn. hist. geogr. region etnograficzny w Słowacji i częściowo w Polsce, w dorzeczu Orawy (1.1);

- Orawa – rzeka na Słowacji
- Orawa – kraina historyczno-etnograficzna na Słowacji i w Polsce
- Orawa – wieś na Ukrainie
  - Orawa – dawna gmina
- Orawa – utwór skomponowany przez Wojciecha Kilara
- Orava – wieś w Estonii
- Orawa – poemat symfoniczny na kameralną orkiestrę smyczkową Wojciecha Kilara
- MS Orawa – masowiec Polskiej Żeglugi Morskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orawianin

mieszkaniec Orawy (krainy)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Orawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orawianka

mieszkanka Orawy (krainy)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Orawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orawiec

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orawka

1. wieś w Polsce;
2. osada w Polsce

- Orawka – wieś w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Jabłonka
- Orawka – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek
- Orawka – potok, dopływ Czarnej Orawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orawski

przymiotnik od: Orawa (kraina historyczna i rzeka na Słowacji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Orawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oraz

spójnik łączący współrzędne części zdania; i; a także

spójnik

(1.1) …łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

przysłówek

(2.1) śrpol. jednocześnie; zarazem, w tym samym czasie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orban

nazwisko

Orban – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Tarn.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 246 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 28 osób/km² (wśród 3020 gmin regionu Midi-Pireneje Orban plasuje się na 817. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 1183.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orbanizacja

przejmowanie sposobu sprawowania rządów na wzór Viktora Orbána, węgierskiego premiera

#### Źródła:

SJP.pl

# Orbis

1. polskie przedsiębiorstwo branży hotelarskiej;
2. miejscowość i gmina w Niemczech

Essendi (do 2025 Orbis) – przedsiębiorstwo z branży nieruchomości, inwestujące w infrastrukturę hotelową. Założone w Polsce w 1920, obecnie należy do francuskiej grupy Accor. Do 2019 prowadziło działalność hotelarską i turystyczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orbisowski

przymiotnik od: Orbis (biuro podróży)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orbisem, dotyczący Orbisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orbita

1. tor, po którym porusza się, pod wpływem przyciągania, jedno ciało wokół innego (np. elektron wokół jądra atomowego, Mars wokół Słońca)
2. krąg czyichś wpływów, zainteresowań
3. w anatomii: oczodół

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

(1.2) anat. oczodół

(1.3) krąg, sfera, zasięg

Orbita – tor ciała poruszającego się pod wpływem ciążenia, np. ciała niebieskiego lub sztucznego satelity. W Układzie Słonecznym Ziemia, inne planety, planetoidy, komety i mniejsze ciała poruszają się po swoich orbitach wokół Słońca. Z kolei księżyce krążą po orbitach wokół planet macierzystych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orbital

funkcja falowa charakteryzująca stan energetyczny elektronu znajdującego się w atomie, cząsteczce lub ciele stałym obliczona jakąkolwiek metodą w przybliżeniu jednoelektronowym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. chem. rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce

(1.2) fiz. chem. pot. obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce

Orbital – funkcja falowa będącą rozwiązaniem równania Schrödingera dla szczególnego przypadku układu jednego elektronu znajdującego się na jednej z powłok atomowych lub tworzących wiązanie chemiczne. Orbital jest funkcją falową jednego elektronu, a jej kwadrat modułu (zgodnie z postulatem Maxa Borna) określa gęstość prawdopodobieństwa napotkania elektronu w danym punkcie przestrzeni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orbitalny

1. przymiotnik od: orbita (w znaczeniu toru lotu), np. ruch orbitalny, lot orbitalny
2. orbitalna liczba kwantowa - wielkość określająca kształt orbitalu

przymiotnik

(1.1) astr. dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orbiter

statek kosmiczny lub jego część krążąca wokół ciała niebieskiego; sztuczny satelita

Orbiter – część sondy kosmicznej, która pozostaje na orbicie wokółplanetarnej po oddzieleniu lądownika i służy jako satelita komunikacyjny, przekazujący sygnał z lądownika na Ziemię. Orbiter spełnia również rolę satelity zwiadowczego fotografującego powierzchnię planety, dokonuje także analizy widma i analizy termicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orbitoid

pierwotniak kopalny z górnych warstw pokładów kredowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orbitolina

kopalny pierwotniak ze średnich i najgłębszych warstw złóż kredowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orbitować

1. poruszać się w kosmosie po orbicie;
2. o kimś, kto nadużył alkoholu: zataczać się, poruszać się bardzo chwiejnym krokiem

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) krążyć po orbicie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orbitowanie

1. znajdowanie się kosmonauty poza statkiem kosmicznym, w jego pobliżu
2. ruch ciała niebieskiego lub pojazdu kosmicznego po orbicie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orbitować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orbitowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orbitrek

urządzenie do treningu aerobowego, wyposażone w funkcje roweru stacjonarnego, steppera i bieżni elektrycznej; trenażer eliptyczny

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) sport. urządzenie do treningu, na którym nogi imitują chód, jazdę na nartach lub jazdę na rowerze, a ręce poruszają naprzemiennie uchwytami

Orbitrek eliptyczny, trenażer eliptyczny, crosstrainer – stacjonarne urządzenie treningowe do ćwiczeń kardio.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orbora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. praw. czynsz płacony z hut i kopalni do skarbu królewskiego

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orceina

karminowy barwnik otrzymywany z niektórych porostów; orseina, orselia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orchestra

w starożytnym teatrze greckim i rzymskim: okrągły (wcześniej w kształcie trapezu) placyk przeznaczony dla chóru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. teatr. centralna, najczęściej okrągła część starożytnego teatru;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orchestrion

mechaniczny instrument muzyczny; orkiestrion

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. muz. rodzaj mechanicznej szafy grającej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orchidea

roślina z rodziny storczykowatych, hodowana jako ozdobna, o pięknych kwiatach; storczyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. pot. egzotyczny storczyk;

Orchidea – potoczna nazwa roślin z rodziny storczykowatych, w szczególności stosowana w odniesieniu do roślin o efektownych kwiatach, uprawianych w warunkach szklarniowych. Odnoszona jest do wielu gatunków i mieszańców np. z rodzaju katleja, falenopsis, cymbidium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orchidektomia

chirurgiczne usunięcie jądra lub jąder

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orchideowy

→ orchidea

Patrz:orchidea

#### Źródła:

SJP.pl

# Orchomenos

starożytnie miasto

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. greckie miasto w zachodniej Beocji;

(1.2) geogr. hist. dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii

- Orchomenos – starożytne miasto w Arkadii
- Orchomenos – starożytne miasto w Beocji
- Orchomenos – gmina w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa

W mitologii

- Orchomenos – syn Likaona, władcy Arkadii, założyciel arkadyjskiego Orchomenos

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orchoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orchonem, dotyczący Orchonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Orchówek

W Polsce

- Orchówek – w l. 1973–1992 dzielnica Włodawy, obecnie wieś w woj. lubelskim, w pow. włodawskim, w gminie Włodawa
- Orchówek – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. słupeckim, w gminie Orchowo
- Orchówek – dawna gromada

Zobacz też
  Orchowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Orchowiec

Orchowiec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Gorzków.

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Orchowiec. W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Orchowiec, po jej zniesieniu w gromadzie Gorzków. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orchowo

1. wieś w Polsce;
2. wieś na Białorusi

Orchowo – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Orchowo.

Orchowo uzyskało lokację miejską w 1506 roku, zdegradowane około 1620 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Orchowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orchowski

przymiotnik od: Orchowo, Orchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Orcio

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. rzad. zdrobn. Jerzy

#### Źródła:

Wiktionary

# Orcyna

1. krystaliczna substancja rozpuszczalna w wodzie, alkoholu i eterze, otrzymywana z porostów, toluenu oraz aloesu; fenol diwodorotlenowy;
2. gwarowo: grunt orny

#### Źródła:

SJP.pl

# Orczy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rzad. środ. należący do orka, będący jego własnością

#### Źródła:

Wiktionary

# Orczyca

w dwukonnym wozie: nieruchoma belka z hakami na orczyki; stelwaga, sztelwaga

Orczyca (waga, sztelwaga) – poprzeczna belka w pojeździe zaprzęgowym, do której montuje się orczyki. Zawieszona luźno na haku u nasady dyszla zwana wagą lub przytwierdzona nieruchomo nazywana sztelwagą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orczyk

1. drążek zawieszony na dwóch linach, służący do ćwiczeń gimnastycznych
2. pozioma dźwignia dwuramienna służąca do wychylania steru kierunku płatowca
3. drążek drewniany przyczepiony do orczycy, narzędzia rolniczego lub wozu konnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. drążek, zwykle stalowy, będący częścią maszyny

(1.2) środ. sport. zob. wyciąg orczykowy.

(1.3) sport. sprzęt do ćwiczeń gimnastycznych w postaci drążka zawieszonego na dwóch linach

(1.4) lotn. urządzenie sterujące służące do wychylania steru kierunku statku powietrznego, mające kształt poziomej dźwigni dwuramiennej, uruchamiane nogami;

(1.5) roln. drewniany drążek przy maszynie rolniczej albo wozie, przyczepiony do orczycy lub bezpośrednio do wozu, służący do zaczepienia uprzęży (pasów, postronków lub łańcuchów)

- orczyk – poziomy drążek służący do połączenia uprzęży zwierzęcia pociągowego z pojazdem lub maszyną rolniczą
- orczyk w lotnictwie – nożna dźwignia napędzająca stery kierunkowe samolotu
- orczyk w żeglarstwie – dźwignia napędzająca ster
- orczyk – drążek trapezu – przyrządu sportowego lub cyrkowego
- orczyk – techn – dźwignia dwustronna, najczęściej symetryczna tzn. Lo = Ln
- orczyk – kolokw. – wyciąg narciarski o zaczepach orczykowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orczykowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orda

horda;
1. obóz armii tatarskiej; dawniej o całym wojsku Tatarów;
2. siedziba władcy tureckiego lub mongolskiego;
3. feudalne państwo mongolskie lub tureckie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. wojsko tatarskie

(1.2) hist. państwo mongolskie lub tureckie o ustroju feudalnym

Orda – pierwotnie wśród ludów ałtajskich określenie namiotu lub bardziej ogólnie kwatery władcy, w językach europejskich rozciągnięte na całe państwo (np. Złota Orda), w Polsce stosowane również jako nazwa ogółu wojsk koczowniczych, zwłaszcza Tatarów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordalia

dawniej: środek dowodowy w postępowaniu sądowym polegający na poddaniu oskarżonego próbie mającej wykazać winę lub niewinność; inaczej: sąd boży

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hist. Sąd Boży;

Ordalia (sąd boży) – środek dowodowy w średniowiecznym procesie, szczególnie karnym, ale czasami również cywilnym. „Dowody” takie stosowane były już w czasach starożytnych . Najstarszym zapewne przykładem jest Kodeks Ur-Nammu, który w artykule 10 mówi o „próbie rzeki” w razie oskarżenia o czary. Zabytek zachowany jest fragmentarycznie, brak danych na czym ta próba polegała. Późniejszy Kodeks Hammurabiego w artykule 2 precyzuje, że oskarżony o czary w Rzece się zanurzy, jeśli Rzeka dosięgnie go, oskarżyciel jego domostwo jego zabierze. W tej próbie winy „dowodziło” tonięcie, na odwrót niż w czasach późniejszych. W Europie źródłem sądów bożych były głównie wierzenia ludów przedchrześcijańskich, ale także Biblia. Jedynym sądem bożym, o którym wspomina Biblia, jest próba czystości. Żonę podejrzaną o cudzołóstwo należało przyprowadzić do kapłana, który po odpowiednich ceremoniach podawał jej do wypicia wodę zmieszaną z odrobiną pyłu znajdującego się na podłodze przybytku, posądzona bezzasadnie miała wyjść bez szkody (Księga Liczb 5, 11 – 31).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordeka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. strop sufitu betonowego na podkładzie z desek

#### Źródła:

Wiktionary

# Order

1. odznaka orderowa, forma uznania zasług danej osoby lub organizacji; medal, odznaczenie;
2. dawniej: organizacja honorowa, przyznająca odznaki orderowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

Order (z łac. dosł. „zakon”) – forma uznania zasług danej osoby lub organizacji. Tradycja orderowa opiera się na dziejach struktur rycerskich lub arystokratycznych, a więc obrzędowość z nią związana wskazuje na realną lub pozorowaną organizację orderu, na czele której stoi Kapituła pod przewodnictwem Wielkiego Mistrza (w Polsce jest nim w przypadku wszystkich orderów Prezydent RP). Potocznie używa się określenia order dla samej odznaki orderowej. Nauka, badająca ordery jako znaki zaszczytne, nazywa się falerystyką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orderomania

nadmierna chęć posiadania wielu orderów

#### Źródła:

SJP.pl

# Orderować

dawniej: odznaczać orderem, ozdabiać orderami; uorderzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Orderowy

przymiotnik od: order

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordnung

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. porządek

#### Źródła:

Wiktionary

# Ordoliberalizm

Ordoliberalizm (od łac. ordo „porządek”) – nurt zbliżony do liberalizmu, wykształcony w Niemczech w latach 30. i 40. XX wieku. Głównymi teoretykami ordoliberalizmu byli Franz Böhm, Alexander Rüstow, Wilhelm Röpke, Walter Eucken. Związani z tym nurtem byli także: Ludwig Erhard i Alfred Müller-Armack.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ordon

nazwisko

Osoby:

- Emil Ordon – polski prawnik, brat Konstantego Juliana
- Konstanty Julian Ordon – polski oficer, brat Emila
- Lech Ordon – polski aktor
- Hanka Ordonówna - polska aktorka, piosenkarka, tancerka

Inne:

- Ordon – rzeka w województwie śląskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ordonans

rozporządzenie władz, rozkaz służbowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. praw. akt prawotwórczy we Francji, którego wydawanie przysługiwało wyłącznie królowi;

Ordonans – akt normatywny znany przede wszystkim z dawnej Francji, wydawanie którego przysługiwało wyłącznie królowi. Ordonanse wydawane były od czasów rządów dynastii Kapetyngów do końca monarchii. Odróżniano je od edyktów, listów patentowych, postanowień wydanych na Radzie Królewskiej, przywilejów i innych aktów monarszych. Zawierały bowiem normy generalne i abstrakcyjne, oraz obowiązywały na obszarze całego Królestwa. Nie wymagały ponownego zatwierdzenia przez kolejnego monarchę. Wraz z prawem zwyczajowym kształtowały system prawny ówczesnej Francji. Co bardzo ważne: ordonans, aby mógł wejść w życie musiał zostać zarejestrowany przez sąd w Paryżu - parlament paryski. Parlamentowi przysługiwało w tej mierze prawo remonstracji, czyli odmowy zarejestrowania aktu królewskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordonansowy

→ ordonans

Patrz:ordonans

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordonka

Hanka Ordonówna, właściwie Maria Anna Tyszkiewicz, (1902 - 1950), polska artystka estradowa

Ordonka (Ordon) – struga w powiecie myszkowskim, prawy dopływ Warty o długości 6,83 km. Źródło znajduje się niedaleko Przybynowa, ujście w Masłońskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ordoska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka mongolskiej grupy etnicznej zamieszkującej Mongolię Wewnętrzną

#### Źródła:

Wiktionary

# Ordoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ordosami, dotyczący Ordosów

#### Źródła:

Wiktionary

# Ordowicki

→ ordowik

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. dotyczący ordowiku, występujący, powstały w ordowiku

Patrz:ordowik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordowik

okres ery paleozoicznej (między kambrem a sylurem) trwający od około 500 do 435 milionów lat temu, w którym pojawiły się pierwsze kręgowce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. drugi okres geologiczny paleozoiku;

Ordowik (ang. Ordovician)

- w sensie geochronologicznym – drugi okres ery paleozoicznej. Trwał około 42 miliony lat (od 485,4 ± 1,9 do 443,4 ± 1,5 milionów lat temu). Ordowik dzieli się na trzy epoki: ordowik wczesny, ordowik środkowy i ordowik późny.

- w sensie chronostratygraficznym – drugi system eratemu paleozoicznego, wyższy od kambru, niższy od syluru. Dzieli się na trzy oddziały: ordowik dolny, ordowik środkowy i ordowik górny. Międzynarodowy stratotyp granicy kambr/ordowik znajduje się na Green Point (zachodnie wybrzeże Nowej Fundlandii, Kanada). Dolną granicę ordowiku wyznacza pierwsze pojawienie się konodonta Iapetognathus fluctivagus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordunek

usystematyzowanie prawa górniczego

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynacja

1. całokształt przepisów i zarządzeń prawnych w jakiejś dziedzinie; ustawa, regulamin (np. ordynacja wyborcza);
2. w Kościele katolickim: święcenia uprawniające do wykonywania określonych czynności liturgicznych;
3. w dawnym prawie: majątek rodowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. zbiór przepisów dotyczących określonej dziedziny

(1.2) hist. wielka, niepodzielna posiadłość ziemska, przechodząca w całości na jednego spadkobiercę, najczęściej najstarszego syna;

(1.3) hist. ustawa spadkowa, która reguluje sposób dziedziczenia ordynacji (1.2)

Ordynacja rodowa, powiernictwo rodowe, fideikomis familijny (łac. fidei commissum „w wiarygodne ręce oddaje”) – majątek ziemski rządzący się swoimi własnymi prawami dotyczącymi dziedziczenia, posiadający swój własny statut (akt fundacyjny), zapobiegający rozdrobnieniu dóbr.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordynacki

związany z ordynacją (w znaczeniu majątku rodowego) lub ordynatem, np. dobra ordynackie, majątek ordynacki

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynacyjny

przymiotnik od: ordynacja (np. komisja ordynacyjna, msza ordynacyjna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynans

żołnierz pełniący służbę przy oficerze; foryś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. żołnierz posługujący oficerowi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. wojsk. rozkaz lub zarządzenie

(2.2) daw. służba, dyżurowanie

Ordynans – żołnierz, zazwyczaj szeregowy lub podoficer, pozostający w dyspozycji oficera, do wszelkiego rodzaju posług pomocniczych (na przykład utrzymanie w czystości munduru i butów, przenoszenie przedmiotów, sprzątanie kwatery i tym podobne).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordynansowy

przymiotnik od: ordynans (w znaczeniu osoby), np. oficer ordynansowy, służba ordynansowa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ordynansem, dotyczący ordynansa

(1.2) związany z ordynansem (rozkazu, służby), dotyczący ordynansa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordynaria

wypłacana w naturze część zarobków robotników rolnych w folwarku albo oficjalistów dworskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynariat

urząd lub zakres władzy ordynariusza

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynariusz

1. w Kościele katolickim: zwierzchnik kościelny mający jurysdykcję kościelną na danym obszarze, np. diecezji
2. robotnik rolny pracujący w folwarku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;

(1.2) pot. biskup diecezjalny

(1.3) daw. robotnik rolny w folwarku otrzymujący ordynarię

Ordynariusz – w Kościele rzymskokatolickim każdy wyższy przełożony – oprócz biskupa rzymskiego, także biskup diecezjalny oraz inni, którzy – choćby tylko czasowo – są przełożonymi Kościoła partykularnego lub wspólnoty do niego przyrównanej, jak również ci, którzy w nich posiadają ogólną wykonawczą władzę zwyczajną, mianowicie wikariusze generalni i wikariusz biskupi, a także – dla własnych członków – wyżsi przełożeni kleryckich instytutów zakonnych na prawie papieskim i kleryckich stowarzyszeń życia apostolskiego na prawie papieskim, którzy posiadają przynajmniej zwyczajną władzę wykonawczą. Jego odpowiednikiem w katolickich Kościołach wschodnich jest hierarcha.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordynariuszka

→ ordynariusz

Patrz:ordynariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynarnie

przysłówek

(1.1) w sposób ordynarny

#### Źródła:

Wiktionary

# Ordynarniej

stopień wyższy od przysłówka: ordynarnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynarniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ordynarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynarność

bycie wulgarnym i prostackim, a także pospolitym, w złym guście

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co ordynarne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordynarny

wulgarny, chamski

przymiotnik jakościowy

(1.1) wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie

(1.2) pospolity, marny, tandetny, w złym guście

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordynaryjnie

→ ordynaryjny

Patrz:ordynaryjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynaryjniej

stopień wyższy od przysłówka: ordynaryjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynaryjny

1. przymiotnik od: ordynaria;
2. przestarzałe: ordynarny
a) wulgarny, trywialny, prostacki;
b) zwyczajny, pospolity, tandetny;
3. dawniej: przypadający w przypisanym terminie; normalny; zwyczajny; aktualny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynat

właściciel ordynacji (w znaczeniu otrzymywanego w spadku majątku rodowego)

Ordynacja rodowa, powiernictwo rodowe, fideikomis familijny (łac. fidei commissum „w wiarygodne ręce oddaje”) – majątek ziemski rządzący się swoimi własnymi prawami dotyczącymi dziedziczenia, posiadający swój własny statut (akt fundacyjny), zapobiegający rozdrobnieniu dóbr.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ordynatka

→ ordynat

Patrz:ordynat

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynator

lekarz będący kierownikiem oddziału szpitalnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz, który kieruje oddziałem szpitala

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka, która kieruje oddziałem szpitala

Ordynator – lekarz, lekarz dentysta lub psycholog z ukończoną specjalizacją kliniczną i/lub szkołą terapeutyczną kierujący pracą oddziału szpitalnego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 maja 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać osoby na stanowiskach kierowniczych w zakładach opieki zdrowotnej określonego rodzaju, ordynatorem oddziału szpitala i jego zastępcą może być lekarz, lekarz dentysta posiadający prawo wykonywania zawodu w Rzeczypospolitej Polskiej i mający tytuł specjalisty w określonej dziedzinie medycyny lub specjalizację II stopnia w odpowiedniej dziedzinie medycyny oraz co najmniej ośmioletni staż pracy w zawodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ordynatorka

→ ordynator

Patrz:ordynator

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynatorski

przymiotnik

(1.1) dotyczący ordynatora, związany z ordynatorem

#### Źródła:

Wiktionary

# Ordynatowa

żona ordynata

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynatura

stanowisko ordynatora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stanowisko ordynatora

(1.2) pełnienie funkcji ordynatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordynek

szyk wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordyniec

członek ordy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynka

rodzaj zakrzywionej szabli tatarskiej z XVII wieku; ormianka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ordynkiem

szyk wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynować

1. przepisywać, aplikować komuś leki, kurację;
2. wykonywać obowiązki ordynatora;
3. udzielać porad lekarskich pacjentom, leczyć

czasownik niedokonany (dk. zaordynować)

(1.1) med. przepisywać leki, kurację itp.

(1.2) dyktować sposób postępowania

(1.3) pełnić obowiązki ordynatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordyński

dotyczący ordy (np. wachmistrz ordyński)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ordynus

cham, gbur, człowiek wulgarny, nieokrzesany

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zachowująca się ordynarnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ordzin

Ordzin – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ordżonikidze

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Władykaukaz, nazwa oficjalna w latach 1931–1944 oraz 1954–1990;

- Ordżonikidze – osiedle typu miejskiego na Krymie
- Pokrow (d. Ordżonikidze) – miasto na Ukrainie
- Ordżonikidze – radziecki, następnie indonezyjski krążownik lekki projektu 68bis

Osoby noszące nazwisko Ordżonikidze

- Iza Ordżonikidze (1938-2010) – gruzińska poetka
- Sergo Ordżonikidze (1886-1937) – sowiecki działacz partyjny i państwowy
- Siergiej Ordżonikidze (ur. 1946) – radziecki i rosyjski dyplomata

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Oreada

w mitologii greckiej: nimfa gór

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. nimfa zamieszkująca góry i jaskinie, którymi opiekuje się i które ochrania;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oreas

oreas wielki - gatunek afrykańskiej antylopy; antylopa Derbiego

Oreas wielki, oreas, antylopa Derbiego (Tragelaphus derbianus) – gatunek ssaka z rodziny wołowatych (Bovidae). Waży do 900 kg, a długość jej ciała bez ogona sięga przeważnie 2,2–2,9 m. Wraz z elandem są uważane za największe wśród antylop.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oreczka

rodzaj waleni z rodziny delfinowatych

Oreczka (Orcaella) – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Globicephalinae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orędować

wstawiać się w czyjejś sprawie, udzielać poparcia

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wstawiać się za kimś lub za czymś u kogoś; przyczyniać się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orędowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orędować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orędownica

dawniej: orędowniczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Orędownictwo

wstawianie się za kimś lub za czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Orędowniczka

1. kobieta wstawiająca się za kimś lub za czymś, popierająca jakąś osobę lub ideę;
2. dawniej: kobieta, której powierzono wykonanie określonego zadania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: orędownik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orędownik

1. osoba wstawiająca się za kimś lub za czymś, popierająca jakąś osobę lub ideę;
2. dawniej: osoba, której powierzono wykonanie określonego zadania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba orędująca, popierająca bądź wstawiająca się za kimś lub czymś

(1.2) daw. poseł, wysłannik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orędzie

uroczysta odezwa głowy państwa do narodu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) uroczyste przemówienie osobistości

(1.2) daw. powiadomienie, przekazanie rozporządzenia

Orędzie (inaczej apel, odezwa, posłanie) – uroczyste przemówienie ważnej osoby w państwie skierowane do ogółu. Zwykle dotyczy bieżącej sytuacji politycznej w kraju, może dotyczyć także kwestii społecznych oraz gospodarczych. Często orędzia pojawiają się przed i po wyborach, a także w trakcie uroczystych wizyt polityków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oregano

1. wieloletnia roślina zielna z rodziny wargowych (jasnotowatych), o drobnych liściach i różowych lub białych kwiatach zebranych w podbaldachy, rosnąca w Europie i Azji, używana jako ziele lecznicze i przyprawa; origanum, lebiodka pospolita, dziki majeranek;
2. ziele lecznicze lub przyprawa z wysuszonych liści i łodyg tej rośliny

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, nazwa systematyczna|Origanum vulgare|L.|ref=tak.

(1.2) kulin. liście lebiodki stosowane jako przyprawa

Lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych. Rośnie w Afryce Północnej, Europie i Azji. W Polsce występuje na całym terytorium i jest pospolity. Inna nazwa: dziki majeranek. Roślina jest silnie aromatyczna i wykorzystywana jako przyprawa pod nazwą oregano.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oregon

stan w USA

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Oregon (wymowa:/ˈɔrɪɡən/ OR-ə-gən) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, na wybrzeżu Pacyfiku. Jest jednym ze słabiej zaludnionych stanów w kraju, a około połowy obszaru porastają lasy. Na słabe zaludnienie wpływają także rozległe obszary górzyste. Znaczna część populacji koncentruje się w Willamette Valley.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oregończyk

mieszkaniec Oregonu (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Oregonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oregonka

mieszkanka Oregonu (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Oregonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oregoński

→ Oregon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oregonem, dotyczący Oregonu

Patrz:Oregon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oreid

stop miedzi (90%) i cynku (10%)

#### Źródła:

SJP.pl

# Oreksyna

neuropeptyd wytwarzany przez komórki nerwowe podwzgórza i pnia mózgu

Hipokretyna, oreksyna – neuropeptyd wytwarzany przez grupę neuronów znajdujących się w podwzgórzu i pniu mózgu a jej receptory znajdują się w różnych regionach mózgu. Jej zadaniem jest regulacja, kiedy stan snu oraz czuwania jest stosowny dla organizmu w interakcji z systemem regulującym emocje (unikanie zagrożenia), nagrodę i równowagę energetyczną organizmu. Utrata neuronów produkujących ten neuroprzekaźnik prowadzi do zaburzeń koncentracji uwagi oraz narkolepsji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oreksynowy

→ oreksyna

Patrz:oreksyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Orelec

Orelec (w latach 1977–1981 Orle) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Olszanica.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orenburczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Orenburga; osoba z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Orenburg

miasto w Rosji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Orenburg (ros. Оренбург, w latach 1938–1957 Czkałow) – miasto obwodowe w zachodniej Rosji. Położone nad rzeką Ural, w jej środkowym biegu przy ujściu Sakmary, na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji.

Miasto zostało założone w 1743 jako twierdza. W latach 1938–1957 na cześć Walerego Czkałowa nosiło nazwę Czkałow.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orenburski

przymiotnik od: Orenburg (miasto w Rosji)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orenburgiem, dotyczący Orenburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orencja

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Orencjusz

imię męskie

Orencjusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "modlący się". Istnieje trzech świętych patronów tego imienia.

Orencjusz imieniny obchodzi 1 maja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orenda

wg wierzeń Indian Irokezów: nadzwyczajna, niewidzialna potęga, która przepaja z różną intensywnością całą ożywioną i nieożywioną przyrodę w postaci energii duchowej, mogącej wywierać wpływ zgodnie z wolą jej posiadacza

#### Źródła:

SJP.pl

# Orenice

Orenice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Piątek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Oreo

pejoratywne określenie Murzyna, który wrósł w środowisko białych

Oreo – ciastko typu markiza, złożone z dwóch okrągłych czekoladowych herbatników przełożonych słodkim kremem. Ciastka Oreo zostały po raz pierwszy wyprodukowane przez National Biscuit Company w 1912 roku w Nowym Jorku.

Oreo są najlepiej sprzedającymi się ciasteczkami w Stanach Zjednoczonych. Od 1912 do 2015 roku sprzedano ich 362 miliardy sztuk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oreofit

roślina wysokogórska

Oreofit, orofit (gr. óros ‘góra’, phytón ‘roślina’) – roślina wysokogórska, mająca centrum swojego występowania w górach powyżej górnej granicy lasu. Rośliny te posiadają szereg przystosowań, umożliwiających im przetrwanie w trudnych warunkach wysokogórskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oreopitek

małpa wąskonosa z okresu wczesnego pliocenu

Oreopithecus bambolii, też Oreopitek – wymarły ssak naczelny, którego skamieniałości odkryto we Włoszech (Sardynia i Toskania) oraz w Afryce Wschodniej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oreściny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Oresty lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Oressa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w obwodzie mińskim i homelskim Białorusi, prawy dopływ Ptyczy;

Oressa (biał. Арэса, Раса, ros. Ореса, Оресса) – rzeka w obwodzie mińskim i homelskim Białorusi, prawy dopływ Ptycza w zlewisku Morza Czarnego. Długość – 128 km, powierzchnia zlewni – 3620 km², średni przepływ u ujścia – 16,7 m³/s, spadek – 32,7 m, nachylenie – 0,26‰.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orest

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Orestes – imię
- Orestes – postać w mitologii
- Orestes – patriarcha Jerozolimy
- Orestes – ojciec Romulusa Augustulusa, naczelnik wojsk
- Orestes – dramat Eurypidesa
- Orestes – miasto w USA, w stanie Indiana, w hrabstwie Madison

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oresta

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Orestes

w mitologii greckiej: syn Agamemnona i Klitajmestry; Orest

- Orestes – imię
- Orestes – postać w mitologii
- Orestes – patriarcha Jerozolimy
- Orestes – ojciec Romulusa Augustulusa, naczelnik wojsk
- Orestes – dramat Eurypidesa
- Orestes – miasto w USA, w stanie Indiana, w hrabstwie Madison

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orestowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Oresta lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Oręż

narzędzie walki; broń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) narzędzie lub środek walki

Oręż, oręże – to według słownika języka polskiego PWN

- broń
- uzbrojenie
- siły zbrojne
- środki wykorzystywane do pokonania kogoś lub czegoś
- poroże samca jelenia (w języku łowieckim)
- szable i fajki dzika (w języku łowieckim)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oręże

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) stpol. oręż

Oręż, oręże – to według słownika języka polskiego PWN

- broń
- uzbrojenie
- siły zbrojne
- środki wykorzystywane do pokonania kogoś lub czegoś
- poroże samca jelenia (w języku łowieckim)
- szable i fajki dzika (w języku łowieckim)

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Oręziak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orężny

zbrojny, zaopatrzony w broń

#### Źródła:

SJP.pl

# Orężówka

miniarka ogrodówka - gatunek muchówki z rodziny miniarkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orfa

ryba, ozdobna odmiana jazia; jaź złoty

Złota orfa, złoty jaź, orfa, jaź złoty (Leuciscus idus v. orpha) – barwna odmiana jazia (Leuciscus idus) o złocisto-czerwonym lub pomarańczowym ubarwieniu. Hodowana jest jako ryba ozdobna w oczkach wodnych i stawach parkowych. Osiąga długość około 40 cm. Odżywia się drobnymi zwierzętami wodnymi i owadami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orfeon

stowarzyszenie śpiewacze

#### Źródła:

SJP.pl

# Orfeusz

mit. gr. syn muzy Kaliope, mąż Eurydyki

Orfeusz (gr. Ὀρφεύς Orpheús, łac. Orpheus) – w mitologii greckiej tracki śpiewak i poeta, twórca orfizmu.

Uchodził za syna boga Apollina albo trackiego boga Ojagrosa i muzy Kalliope. Wymienia się go niekiedy jako władcę jednego z ludów tej górzystej krainy. Uważany za największego śpiewaka, muzyka i poetę greckiego. Wtórował on swej pieśni grą na lirze lub kitarze, którą ulepszył, powiększając liczbę jej strun z siedmiu do dziewięciu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orficki

orficzny;
1. dotyczący orfizmu (kierunku w malarstwie);
2. związany z misteriami na cześć Orfeusza

przymiotnik relacyjny

(1.1) mitgr. związany z Orfeuszem, dotyczący Orfeusza lub misteriów na jego cześć

(1.2) rel. filoz. związany z orfizmem, dotyczący orfizmu (doktryny filozoficzno-religijnej)

(1.3) szt. związany z orfizmem, dotyczący orfizmu (stylu w malarstwie)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orficzny

orficki;
1. dotyczący orfizmu (kierunku w malarstwie);
2. związany z misteriami na cześć Orfeusza

#### Źródła:

SJP.pl

# Orfik

zwolennik (wyznawca) orfizmu

Orfizm (Orficyzm) – nurt religijny w starożytnej Grecji powstały w VII wieku p.n.e. Jest on związany z kultem Dionizosa, cechuje się wiarą w wędrówkę dusz i ich wyższości nad ciałem.

Najszerszy rozwój orfizmu datuje się na VI w. p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orfika

instrument klawiszowy popularny w XIX wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Orfizm

nurt religijny w starożytnej Grecji, związany z kultem Dionizosa-Zagreusa

Orfizm (Orficyzm) – nurt religijny w starożytnej Grecji powstały w VII wieku p.n.e. Jest on związany z kultem Dionizosa, cechuje się wiarą w wędrówkę dusz i ich wyższości nad ciałem.

Najszerszy rozwój orfizmu datuje się na VI w. p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Org.

skrót od: organiczny, organizacja, organizacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Organ

1. część organizmu człowieka o określonej budowie i funkcji; narząd;
2. część układu automatycznego sterowania i regulacji, spełniająca określoną funkcję;
3. dziennik lub czasopismo reprezentujące poglądy organizacji politycznej, naukowej itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

(1.2) praw. instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;

(1.3) zob. organy.

- organ – funkcjonalnie wyodrębniona część rośliny lub zwierzęcia
- organ – podmiot wyodrębniony w celu wykonywania określonych zadań
  - organ państwowy
- organ – gazeta lub inny publikator wydawany przez partię polityczną, organizację społeczną, grupę artystyczną lub instytucję naukową w celu propagowania celów i sposobów jej działania oraz opinii jej zarządu i członków
- organ – przest. organy
- Organ – miejscowość spisowa w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie Doña Ana
- Organ – miejscowość i gmina we Francji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organdyna

cienka, sztywna, bawełniana tkanina; organtyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. cienka, sztywna, prześwitująca tkanina bawełniana;

Organdyna, organtyna (z fr. organdi za pośrednictwem niem. Organdin) – rodzaj rzadkiej, lekkiej i cienkiej, ale sztywnej tkaniny bawełnianej, niekiedy przewiewnej lub wręcz przezroczystej, określanej również jako odmiana połyskliwego batystu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organdynowy

→ organdyna

Patrz:organdyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Organecznik

przedstawiciel rodziny ośmiopromiennych koralowców; organkowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Organek

przyrząd do formowania i przenoszenia na nim szpalt zecerskich

Ørganek, zapisywane również jako Organek – polski zespół muzyczny wykonujący rock alternatywny. Został założony przez Tomasza Organka w 2013 roku. Skład formacji tworzą ponadto basista Adam Staszewski, perkusista Robert Markiewicz oraz klawiszowiec Tomasz Lewandowski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organella

organoid;
1. struktura cytoplazmatyczna komórek roślinnych i zwierzęcych;
2. element strukturalny ciała pierwotniaków, np. nibynóżka, rzęska, wić, wykonujący niezbędne dla życia komórki funkcje

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mikrobiol. struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;

Organellum – każda oddzielona od cytozolu błoną plazmatyczną struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji. Komórka prokariotyczna nie zawiera organellów komórkowych, co odróżnia ją od komórki eukariotycznej. Genofory (nukleoidy) i rybosomy nie są organellami, gdyż nie są oddzielone od otoczenia błoną komórkową. Komórki eukariotyczne zawierają podstawowy zestaw organellów błonowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organellowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do organelli, związany z organellą

#### Źródła:

Wiktionary

# Organellum

wewnątrzkomórkowa struktura oddzielona błoną komórkową od cytoplazmy; organella

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. organella.

Organellum – każda oddzielona od cytozolu błoną plazmatyczną struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji. Komórka prokariotyczna nie zawiera organellów komórkowych, co odróżnia ją od komórki eukariotycznej. Genofory (nukleoidy) i rybosomy nie są organellami, gdyż nie są oddzielone od otoczenia błoną komórkową. Komórki eukariotyczne zawierają podstawowy zestaw organellów błonowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organiarz

robotnik wyspecjalizowany w budowaniu organów

#### Źródła:

SJP.pl

# Organicystyczny

→ organicyzm

Patrz:organicyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Organicyzm

1. pogląd filozoficzny zakładający rozwój i funkcjonowanie całej natury oraz jej różnych dziedzin w strukturach rozwijających się na wzór żywego organizmu;
2. kierunek w socjologii XIX i początku XX wieku

Organicyzm – pogląd filozoficzny i nurt w socjologii zakładający, że społeczeństwo funkcjonuje i rozwija się jak żywy organizm, a instytucje społeczne są ze sobą powiązane tak, jak części organizmu (od ich współpracy zależy sprawne funkcjonowanie społeczeństwa).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organicznik

zwolennik pozytywizmu, pracy organicznej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) społ. zwolennik pozytywistycznej idei pracy organicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organicznikostwo

rzadko: postawa właściwa organicznikom, czyli zwolennikom hasła pracy organicznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Organicznikowski

rzadko: związany z hasłami organiczników (zwolennikami hasła pracy organicznej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Organiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest organiczne

Zaburzenia psychoorganiczne – zaburzenia funkcji psychicznych, wywołane uszkodzeniem mózgu.

Wyrażenie „zaburzenia psychoorganiczne” jest terminem psychiatrycznym, znajdującym zastosowanie także w neurologii. Termin „zespół psychoorganiczny” (syndroma psychoorganicum) określa różne zaburzenia psychiczne, których przyczyną są zmiany organiczne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Organiczny

1. przynależny do organizmów żywych, związany ze światem roślinnym lub zwierzęcym;
2. w chemii: związek, w którego skład wchodzi węgiel;
3. ściśle, nierozerwalnie związany;
4. o negatywnych uczuciach: bardzo silny, nieuzasadniony i nieusuwalny

przymiotnik

(1.1) biol. chem. będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

(1.2) ściśle ze sobą lub z czymś związany

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organik

potocznie: specjalista w dziedzinie chemii organicznej

Organik – trzeci album studyjny włoskiego producenta muzycznego Roberta Milesa.Album został wydany 11 czerwca 2001 roku. Składa się z dwunastu utworów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organiściak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Organiścina

przestarzałe określenie na żonę organisty kościelnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żona organisty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach

(1.2) muz. muzyk grający na organach;

Organista – muzyk grający na organach. Najczęściej organista jest zarazem akompaniatorem liturgicznym w kościele katolickim lub akompaniatorem pieśni w kościołach protestanckich. Dobry organista powinien mieć opanowaną sztukę improwizacji, kompozycji i czytania nut a vista. Bardzo często w codziennej pracy organisty te umiejętności okazują się niezbędne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Organistka

→ organista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na organach

Patrz:organista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organistówka

dom, w którym mieszka organista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dom lub mieszkanie kościelnego organisty

Organistówka – budynek mieszkalny będący własnością parafii, zazwyczaj ulokowany w pobliżu kościoła, przeznaczony najczęściej na mieszkanie dla pracowników świeckich parafii, np. organisty lub rektoratu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organistrum

lira korbowa, rodzaj katarynki

#### Źródła:

SJP.pl

# Organistyczny

1. odnoszący się do żywego organizmu; organiczny;
2. związany z organicyzmem, poglądem, według którego cała natura i jej poszczególne części działają na podobieństwo organizmu żywego

#### Źródła:

SJP.pl

# Organizacja

1. sposób zorganizowania czegoś;
2. grupa osób działająca razem dla osiągnięcia wspólnych celów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów

(1.2) sposób przygotowywania czegoś, planowaćanowania

(1.3) świadomy, przemyślany i celowy typ współpracy między ludźmi, a zwłaszcza system świadomie koordynowanej działalności dwóch lub więcej osób

Organizacja (od gr. organon, łac. organum – wyspecjalizowana część pełniąca jakąś funkcję w całości) – wieloznaczne i interdyscyplinarne pojęcie z zakresu nauk społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organizacyjny

przymiotnik

(1.1) dotyczący organizacji

#### Źródła:

Wiktionary

# Organizator

osoba, która planuje, organizuje jakieś przedsięwzięcie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia)

- Organizator (oprogramowanie)
- Organizator (stopień instruktorski)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organizatorka

kobieta, która planuje, organizuje jakieś przedsięwzięcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fż. od: organizator

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organizatory

osoba, która planuje, organizuje jakieś przedsięwzięcie

#### Źródła:

SJP.pl

# Organizer

1. kalendarz z notatnikiem; organizator;
2. notes elektroniczny; organizator;
3. twarda okładka z klamerkami do wpinania kartek; segregator;
4. rzecz z szufladkami lub przegródkami do przechowywania posegregowanych elementów; segregator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) podręczny notes z kalendarzem i skorowidzem kontaktów, który pomaga w zarządzaniu własnym czasem

(1.2) plastikowy pojemnik z przegródkami do uporządkowanego przechowywania drobiazgów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organizm

1. istota żywa;
2. ciało człowieka lub zwierzęcia rozumiane jako funkcjonalna całość;
3. zespół współpracujących elementów stanowiących jedną całość

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biol. istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;

(1.2) med. cielesny ustrój człowieka

(1.3) przen. pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia. Badaniem różnorodności organizmów i ich klasyfikowaniem zajmuje się systematyka organizmów. Szczątki organizmów wymarłych w odpowiednich warunkach tworzą skamieniałości. Zespół cech organizmu, na które wpływają czynniki środowiskowe i genotyp, nazywa się fenotypem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zorganizować)

(1.1) porządkować coś w określony sposób, nadawać strukturę

(1.2) podejmować szereg działań, aby określone zdarzenie mogło mieć miejsce

czasownik zwrotny niedokonany organizować się (dk. zorganizować się)

(2.1) tworzyć organizację lub zespół, jednoczyć ludzi wokół celu; zrzeszać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Organizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|organizować.

Organizowanie – jeden z procesów, czyli ciąg następujących po sobie celowo uzależnionych faz (etapów). Funkcja organizowania, jako jedna z czterech charakterystycznych funkcji procesu zarządzania (inne to: planowanie, motywowanie i kontrolowanie) obejmuje, m.in.:

- ustalenie niezbędnego zakresu pracy, którego wykonanie jest warunkiem realizacji wytyczonych celów;
- podział zadań całościowych na zadania i na czynności szczegółowe;
- łączenie stanowisk organizacyjnych w grupy;
- ustalenie mechanizmów koordynacji części składowych organizacji;
- kontrola rozwiązań organizacyjnych i ich korygowanie w celu utrzymania lub zwiększenia poziomu jej sprawności.
- w innym ujęciu jest to proces porządkowania, przydzielania, koordynowania działań i zasobów poszczególnym członkom organizacji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Organka

rodzaj ptaków z rodziny łuszczakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Organki

1. mały, ustny instrument muzyczny; harmonijka ustna, harmonika
2. broń palna wielolufowa, używana w XVI i XVII wieku; śmignica

- organki w znaczeniu instrumentu muzycznego
- organki w znaczeniu broni
- Organki – podrodzina ptaków z rodziny łuszczakowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organkowiec

rodzaj koralowca ośmiopromiennego; Tubipora

#### Źródła:

SJP.pl

# Organmistrz

osoba wytwarzająca organy (instrument) lub zajmująca się nimi - konserwująca je, strojąca; organomistrz (rzadsze)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. rzem. rzemieślnik budujący lub naprawiający organy

Organmistrz (niem. Orgelbauer) − budowniczy, a także często projektant, konstruktor i konserwator organów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organmistrzyni

→ organmistrz

Patrz:organmistrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Organogeneza

tworzenie się narządów w zarodkach ludzkich i zwierzęcych

Organogeneza – proces tworzenia się i rozwoju narządów, zachodzący w wyniku różnicowania się poszczególnych komórek i tkanek.

U zwierząt proces ten może zachodzić zarówno w trakcie rozwoju zarodkowego, jak i larwalnego.

U roślin narządy (organy) powstają z merystematycznych zawiązków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organografia

dziedzina morfologii roślin zajmująca się budową, rozmieszczeniem, czynnościami i rozwojem organów roślin

Organografia – dział botaniki łączący dwie dziedziny wiedzy: anatomię oraz morfologię roślin, zajmujący się badaniem budowy, ukształtowania, rozmieszczenia i rozwoju narządów (organów) roślinnych oraz ich funkcji.

Z morfologii roślin jako osobna nauka została wyodrębniona w 1930 roku przez K. Goebla.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organograficzny

przymiotnik od: organografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Organoid

organella;
1. struktura cytoplazmatyczna komórek roślinnych i zwierzęcych;
2. element strukturalny ciała pierwotniaków, np. nibynóżka, rzęska, wić, wykonujący niezbędne dla życia komórki funkcje

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mikrobiol. struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji

(1.2) med. nowotwór na narządach wewnętrznych

Organoid – struktura komórkowa lub tkankowa skonstruowana w warunkach in vitro z różnych typów komórek macierzystych przypominająca fizjologiczny narząd badanego w ten sposób zwierzęcia (lub człowieka). Niewielka wymiarowo struktura powstaje wskutek sterowanego, przestrzennego różnicowania i samoorganizowania się komórek. Wytwarzanie i badanie organoidów jest jednym z obszarów zainteresowania inżynierii tkankowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organoleptyczny

zrozumiany, oceniony dzięki zmysłom

#### Źródła:

SJP.pl

# Organoleptyka

Organoleptyka – metoda badawcza polegająca na sprawdzeniu właściwości badanego obiektu za pomocą zmysłów.

Metoda organoleptyczna jest metodą bazująca na zmysłach:

- wzrokowym;
- węchowym;
- smakowym;
- słuchowym;
- dotykowym.

#### Źródła:

Wikipedia

# Organolog

1. specjalista zajmujący się typami, pochodzeniem, budową i rozwojem narządów;
2. specjalista zajmujący się historią, budową i własnościami instrumentów muzycznych; instrumentolog, instrumentoznawca

#### Źródła:

SJP.pl

# Organologia

1. dział biologii zajmujący się typami, pochodzeniem, budową i rozwojem narządów;
2. dział muzykologii zajmujący się historią, budową i własnościami instrumentów muzycznych; instrumentologia, instrumentarstwo, instrumentoznawstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Organologiczny

1. dotyczący dziedziny nauki zajmującej się instrumentami muzycznymi; instrumentoznawczy, instrumentologiczny;
2. dotyczący działu biologii zajmującego się typami, pochodzeniem, budową i rozwojem narządów

#### Źródła:

SJP.pl

# Organomistrz

osoba wytwarzająca organy (instrument) lub zajmująca się nimi - konserwująca je, strojąca; organmistrz

Organmistrz (niem. Orgelbauer) − budowniczy, a także często projektant, konstruktor i konserwator organów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organowy

przeznaczony na organy, przygotowany do wykonania na organach (np. fuga organowa, utwór organowy) lub stanowiący część tego instrumentu (np. manuał organowy, piszczałki organowe)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z organami (instrumentem), dotyczący organów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Organożel

żel, w którym fazą rozpraszającą jest ciecz organiczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Organozol

układ koloidalny, w którym ośrodek rozpraszający stanowi rozpuszczalnik organiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Organtyna

cienka, sztywna, bawełniana tkanina; organdyna

Organtyna – cienka, prześwitująca tkanina wykonana z poliestru lub mieszanki poliestru z poliamidami; o splocie włosowo-wątkowym; używana w branży dekoracyjnej, np. firanki lub odzieżowej, np. sukienki.

Jednym z nowszych rodzajów organtyny jest semiorgantyna, różniąca się głównie teksturą i rozstawem nitek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organum

1. jeden z najstarszych typów w muzyce średniowiecznej Europy, będący przykładem wykorzystania techniki wielogłosowej;
2. instrument muzyczny skonstruowany w III wielu p.n.e. przez Ktesibiosa z Aleksandrii; organy wodne, hydraulos

Organum (gr. ὄργανον – organon "instrument") – gatunek średniowiecznej heterofonii, a następnie polifonii. Początkowo znaczenie terminu organum związane było z instrumentem – organami, później jednak tylko z muzyką harmonijnie zestrojoną w konsonansach. Od XII wieku organum oznaczało zwłaszcza utwory z długonutowym głosem tenorowym (zwykle jako cantus prius factus zaczerpniętym z chorału) i znajdującymi się nad nim bardziej ruchliwymi głosami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Organy

duży instrument muzyczny, klawiszowy, dęty, wydający dźwięk z szeregu piszczałek

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) muz. instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

(1.2) pot. geol. forma skał bazaltowych przypominająca organy (1.1)

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: organ

Organy – klawiszowy, dęty instrument muzyczny z grupy aerofonów, umieszczany najczęściej w kościołach, salach koncertowych, synagogach reformowanych i aulach.

Dźwięk w organach wytwarzany jest w wielu podzielonych na grupy (tzw. głosy) piszczałkach, przez które przepływa sprężone powietrze wytwarzane w urządzeniach do tłoczenia powietrza: miechach lub dmuchawach elektrycznych. Muzyk grający na organach (organista) siedzi przy stole gry, którego głównymi elementami są jedna lub kilka klawiatur ręcznych (manuały), klawiatura nożna (pedał) oraz przyciski (włączniki rejestrowe). Stół gry, jeśli jest umieszczony poza głównym korpusem instrumentu, nazywany jest kontuarem; umiejscowiony jest zazwyczaj przed prospektem organowym – najbardziej widoczną, ozdobną, ale i funkcjonalną, frontową częścią obudowy instrumentu (szafy organowej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organza

rodzaj cienkiej, przejrzystej tkaniny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. cienka, przezroczysta, lekko sztywna tkanina z nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji sukni ślubnych i wieczorowych oraz firanek i zasłon;

Organza – cienka, przejrzysta tkanina tradycyjnie wykonywana z przędzy jedwabnej. Obecnie tkana również z bawełny i włókien syntetycznych, takich jak poliester lub nylon.

Jej nazwa pochodzi od miasta Urgencz w Turkiestanie.

Najbardziej luksusowe tkaniny typu organza są wciąż tkane z jedwabiu. Jedwabna organza produkowana jest w zakładach położonych na terenach wzdłuż rzeki Jangcy w prowincji Zhejiang w Chinach, a jej bardziej szorstka odmiana w okolicy Bengaluru w Indiach. Luksusowe odmiany tej tkaniny są produkowane we Francji i we Włoszech.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Organzowy

→ organza

Patrz:organza

#### Źródła:

SJP.pl

# Organzyna

przędza nitkowana otrzymywana z kilku nitek skręconej greży

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgastyczny

→ orgazm; orgazmiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgatechniczny

→ orgatechnika

Patrz:orgatechnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgatechnika

ogół środków technicznych do automatyzacji zarządzania przedsiębiorstwem, zwłaszcza w zakresie przepływu informacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgazm

moment najsilniejszego podniecenia płciowego i towarzyszącego mu równie silnego uczucia rozkoszy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

Orgazm, (od starogreckiego ὀργασμός orgasmós „gwałtowne podniecenie”, od ὀργάω orgáō „pękać, świecić, gwałtownie pragnąć”), także: klimaks (od starogreckiego κλῖμαξ klîmax „wzrost”), szczytowanie – moment najsilniejszego podniecenia seksualnego i towarzyszącego mu silnego uczucia rozkoszy podczas seksu lub masturbacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orgazmiczny

→ orgazm; orgastyczny, orgazmowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgazmowy

→ orgazm; orgastyczny, orgazmiczny

przymiotnik

(1.1) dotyczący orgazmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orgelbrand

- Bolesław Orgelbrand (1884-1957), inżynier mechanik, profesor Politechniki Poznańskiej, wnuk Samuela, syn Hipolita
- Hipolit Orgelbrand (1843-1920), wydawca, drukarz, księgarz, syn Samuela, brat Mieczysława, ojciec Bolesława
- Jan Orgelbrand (ur. 1948), prawnik, dziennikarz i wydawca, działacz harcerski, praprawnuk Samuela, prawnuk Hipolita, wnuk Bolesława
- Maurycy Orgelbrand (1826-1904), wydawca, księgarz, brat Samuela
- Mieczysław Orgelbrand (1847-1903), wydawca, drukarz, księgarz, syn Samuela, brat Hipolita
- Samuel Orgelbrand (1810-1868), wydawca, drukarz, księgarz, encyklopedysta, brat Maurycego, ojciec Hipolita i Mieczysława, dziad Bolesława

#### Źródła:

Wikipedia

# Orgetoryks

arystokrata helwecki dążący w 61 r. p.n.e. do władzy królewskiej; Orgetorix

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orgia

rozwiązła zabawa; spotkanie towarzyskie o wysokim stopniu swobody seksualnej; hulanka; pijatyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia

(1.2) hist. początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;

(1.3) przen. przesadzona, rozbuchana różnorodność

Orgia (gr. όργιον) – obrzędy ku czci starożytnych bogów, zwłaszcza Dionizosa (Bachusa), połączone z ekstatycznymi śpiewami i tańcami. Praktykowane m.in. w starożytnej Grecji, Egipcie i Rzymie, w kulturze masowej kojarzone także z wyuzdaniem seksualnym i libacją alkoholową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orgiastyczny

→ orgia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z orgią (grupową zabawą seksualną)

(1.2) książk. związany z orgią (głośną, pijacką, narkotykową zabawą)

(1.3) książk. związany z orgią (przesadzoną, rozbuchaną różnorodnością)

(1.4) przen. związany z orgią (przesadzonym zachowaniem)

(1.5) hist. związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)

Patrz:orgia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orgiazm

psychoza objawiająca się stanami ekstatycznego podniecenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgie

rozwiązła zabawa; spotkanie towarzyskie o wysokim stopniu swobody seksualnej; hulanka; pijatyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Orgiejów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto we wschodniej Mołdawii;

Orgiejów (rum. Orhei, rum. cyrylica Орхэи) – miasto we wschodniej Mołdawii, stolica rejonu Orgiejów; liczy 24,1 tys. mieszk. (2005), sobór z XVII wieku, pozostałości zamku (XIV-XV w.).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orgiejowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orgiejowem, dotyczący Orgiejowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Orgietka

spotkanie towarzyskie o wysokim stopniu swobody seksualnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od orgia

(1.2) przen. żart. pot. frywolna zabawa w małym gronie osób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orgon

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ezot. mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;

- Orgon – miejscowość i gmina we Francji
- orgon – pseudonaukowa i hipotetyczna forma "podstawowej energii kosmicznej", której odkrycie postulował Wilhelm Reich w latach trzydziestych XX wieku
- Orgon – postać komedii Moliera pt. Świętoszek

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orhan

Orchan, także Orhan lub Urchan (ur. 1281, zm. w 1362 – drugi władca Imperium Osmańskiego z dynastii Osmanów panujący w latach ok. 1324/1326 – 1362. Syn i następca Osmana I. Władzę po nim objął jego syn Murad I.

#### Źródła:

Wikipedia

# Oriana

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

- Oriana – ukraiński tercet bandurystek (www)
- Oriana – wenezuelski film z 1985 roku
- Oriana – imię żeńskie
  - Oriana Fallaci – włoska pisarka i dziennikarka
  - Oriana Małachowska – polska judoczka
  - Oriana Rene Small – amerykańska aktorka filmowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oribi

rodzaj afrykańskich antylop

Oribi smukłonogi (Ourebia ourebi) – smukła, bardzo szybko biegająca afrykańska antylopa z rodziny wołowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju oribi (Ourebia) Laurillard, 1842.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orienburg

miasto w Federacji Rosyjskiej; Orenburg

Orenburg (ros. Оренбург, w latach 1938–1957 Czkałow) – miasto obwodowe w zachodniej Rosji. Położone nad rzeką Ural, w jej środkowym biegu przy ujściu Sakmary, na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji.

Miasto zostało założone w 1743 jako twierdza. W latach 1938–1957 na cześć Walerego Czkałowa nosiło nazwę Czkałow.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orienburski

przymiotnik od: Orienburg (miasto w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orient

kraje wschodnie; Wschód, Orient

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kult. kraje wschodnie, w odniesieniu do Azji i północno-wschodniej Afryki

Orient (łac. wschód) – określenie oznaczające tereny leżące na wschód od Europy. Pierwotnie oznaczał wschodnią część cesarstwa rzymskiego. Współcześnie może odnosić się do samego Bliskiego Wschodu, bądź Bliskiego Wschodu, Maghrebu i całego świata muzułmańskiego po Indonezję; bądź do całej Azji, niejednokrotnie wraz z Afryką. Przedmiot badań orientalistyki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orientacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie

(1.2) ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia

(1.3) rozeznanie w sytuacji, jakimś zagadnieniu oraz umiejętność ich oceny

(1.4) określone poglądy polityczne lub preferencje seksualne

- orientacja kościołów – pojęcie architektoniczne,
- orientacja mapy – relacja między kierunkami mapy i kompasu,
- orientacja seksualna – ukierunkowanie seksualności osobnika w stosunku do jednostek, które uważa ona za atrakcyjne seksualnie,

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orientacyjny

1. dotyczący orientacji - rozpoznawania terenu (np. znaki orientacyjne);
2. określający coś w przybliżeniu

przymiotnik

(1.1) dotyczący orientacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orientalista

znawca języków i kultur ludów Północnej Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orientalistka

→ orientalista

Patrz:orientalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Orientalistyczny

związany z nauką o językach i kulturze ludów Orientu; wschodoznawstwo

przymiotnik

(1.1) dotyczący orientalistyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orientalistyka

1. nauka o językach i kulturze ludów Północnej Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu;
2. wydział na uniwersytecie zajmujący się tą nauką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) eduk. nauka o kulturach Orientu;

(1.2) pot. wydział na uniwersytecie zajmujący się orientalistyką (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orientalizacja

nadawanie cech orientalnych; uleganie wpływom orientalnym; orientalizowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Orientalizm

1. zapożyczenie przejęte z języków orientalnych;
2. cechy charakterystyczne dla kultury Wschodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz lub zwrot zapożyczony z języków orientalnych

Orientalizm (z łac. orientalis – „wschodni”) – szczególnie utrwalona w kulturze Zachodu forma egzotyzmu polegająca na uzewnętrznieniu i akcentowaniu w tworach kultury fascynacji kulturami Wschodu, szczególnie hinduską, japońską, arabską, perską, chińską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orientalny

wschodni

przymiotnik

(1.1) związany z Orientem, dotyczący Orientu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orientarium

rozległy teren hodowlano-wystawienniczy z elementami kultury strefy orientalnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Orienteering

bieg na orientację

Bieg na orientację (BnO, ang. foot orienteering) – nieolimpijska dyscyplina sportowa, w której zawodnik, posługując się mapą i kompasem, ma za zadanie w jak najkrótszym czasie przebiec określoną trasę wyznaczoną w terenie (zazwyczaj jest to las) przez punkty kontrolne. Przebieg pomiędzy punktami kontrolnymi jest dowolny i właśnie wybór wariantu przebiegu stanowi istotę biegu na orientację.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orientować

czasownik przechodni niedokonany (dk. zorientować)

(1.1) pomagać w rozeznaniu w czymś

(1.2) nadawać określone położenie, kierunek

czasownik zwrotny niedokonany orientować się (dk. zorientować się)

(2.1) mieć rozeznanie w czymś

(2.2) potrafić określić własne położenie

(2.3) wybierać daną orientację

(2.4) podporządkowywać swoje działania pewnym celom

#### Źródła:

Wiktionary

# Oriflama

chorągiew, sztandar, znaki będące symbolem oddania sprawie; oriflamme

Oriflamme (łac. aurea flamma – „złoty płomień”) – nazwa bojowego proporca królów Francji.

Pierwotnie był to kościelny proporzec opactwa Saint Denis. Ze względu na szczególną rolę św. Dionizego jako patrona Francji i znaczenie symboliczne samego opactwa od XII wieku przyjęty przez królów Francji jako bojowy proporzec. Pierwszy raz Oriflamme jako bojowego proporca użył Ludwik VI w 1121 roku w wojnie z cesarzem Henrykiem V. Niektórzy autorzy uważają jednak, że był to ten sam proporzec co gonfanon Karola Wielkiego, znany jako Montjoie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oriflame

[czytaj: oriflejm]
1. firma kosmetyczna;
2. marka kosmetyków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oriflamme

[czytaj: oriflam] chorągiew, sztandar, znaki będące symbolem oddania sprawie; oriflama

Oriflamme (łac. aurea flamma – „złoty płomień”) – nazwa bojowego proporca królów Francji.

Pierwotnie był to kościelny proporzec opactwa Saint Denis. Ze względu na szczególną rolę św. Dionizego jako patrona Francji i znaczenie symboliczne samego opactwa od XII wieku przyjęty przez królów Francji jako bojowy proporzec. Pierwszy raz Oriflamme jako bojowego proporca użył Ludwik VI w 1121 roku w wojnie z cesarzem Henrykiem V. Niektórzy autorzy uważają jednak, że był to ten sam proporzec co gonfanon Karola Wielkiego, znany jako Montjoie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Origami

japońska sztuka składania papieru w różnorodne kształty, bez używania kleju i cięcia papieru

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

(1.2) pot. artefakt wykonany w technice origami (1.1)

przymiotnik

(2.1) taki, który jest zrobiony w technice origami (1.1)

Origami (jap. 折り紙 ori-gami; (1) składany papier, (2) kolorowy papier używany do składania figur) – sztuka składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii i dlatego uważa się ją za tradycyjną sztukę japońską. W XX w. ostatecznie ustalono, że w procesie robienia klasycznego origami nie należy ciąć, kleić i dodatkowo ozdabiać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Origamista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się origami

#### Źródła:

Wiktionary

# Origan

zapachowa kompozycja kwiatowa z przewagą goździka i kwiatu pomarańczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Origanum

wieloletnia roślina zielna z rodziny wargowych (jasnotowatych), o drobnych liściach i różowych lub białych kwiatach zebranych w podbaldachy, rosnąca w Europie i Azji, używana jako ziele lecznicze i przyprawa; oregano, lebiodka pospolita, dziki majeranek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orija

język nowoindoaryjski używany we wschodnich Indiach; odri; utkali

rzeczownik

(1.1) jęz. język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa;

Język orija (ଓଡ଼ିଆ, trl. oṛiā; ang. Odia, uprzednio Oriya; hindi ओड़िया, trb. orija, trl. oṛiyā, uprzednio उड़िया, trb. urija, trl. uṛiyā) – język z podgrupy wschodniej grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich. Posługuje się nim ok. 32 mln osób zamieszkujących indyjski stan Orisa, gdzie jest językiem urzędowym. Ma własny system pisma, tzw. alfabet sylabiczny orija.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oring

uszczelka w kształcie torusa

O-ring, pierścień uszczelniający o przekroju kołowym – rodzaj uszczelki w kształcie torusa. O-ringi wulkanizowane są w dowolnych wymiarach, określonych odpowiednią normą. Wymiary średnicy sznura zawierają się w przedziale od około 0,35 do 12 mm, natomiast średnicy wewnętrznej wynoszą do 5000 mm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oringowy

→ oring

Patrz:oring

#### Źródła:

SJP.pl

# Orinoko

rzeka w Wenezueli

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orinoko (hiszp. Río Orinoco) – rzeka w Wenezueli, na krótkim odcinku wyznaczająca granicę tego kraju z Kolumbią.

Wypływa z gór południowej Wenezueli (pasmo Serranía de Parima w Parku Narodowym Parima-Tapirapecó) i zatacza wielkie półkole wokół Wyżyny Gujańskiej, uchodząc deltą do Atlantyku naprzeciw Trynidadu. Środkowa część wylewa w porze deszczowej tworząc jedne z największych bagien na świecie i zróżnicowanych ekoregionów na Ziemi – llanos. W porze deszczowej Orinoko przelewa się poprzez rzeki Casiquiare i Rio Negro do Amazonki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orion

1. samochód typu Ford Orion;
2. modraszek orion - motyl z rodziny modraszkowatych, chroniony w Polsce; modraszek rozchodnikowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór równikowy;

- Orion – postać mitologiczna
- Orion – konstelacja położona w obszarze równika niebieskiego
- Orion – model Forda
- Orion – amerykańska wytwórnia filmowa
- Orion – statek kosmiczny
- Orion – typ jachtów
- Orion – giga coaster w parku rozrywki Kings Island w Stanach Zjednoczonych
- Orion – brazylijski producent talerzy perkusyjnych
- Orion – amerykański program budowy rakiet z nuklearnym silnikiem pulsacyjnym
- Orion – utwór instrumentalny zespołu Metallica z albumu "Master of Puppets"
- „orion” – singel Kenshiego Yonezu
- Orion – imię męskie
- Lockheed P-3 Orion – amerykański morski samolot rozpoznawczy i patrolowy
- Orion Electric – japoński producent sprzętu RTV
- Orion International – kanadyjski producent autobusów
- Orion Business Tower – biurowiec w Łodzi
- Orion – poemat romantycznego angielskiego poety Richarda Henry’ego (Hongista) Horne’a
- Orion – rodzina rosyjskich dronów uderzeniowych
- modraszek orion (Scolitantides orion) − gatunek motyla z rodziny modraszkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orione

„Orione” – nazwa noszona na przestrzeni dziejów przez kilka okrętów Regia Marina i Marina Militare:

- „Orione” – torpedowiec typu Aldebaran z lat 80. XIX wieku, od 1886 roku nosił oznaczenie 35T
- „Orione” – krążownik pomocniczy z okresu I wojny światowej
- „Orione” – torpedowiec typu Orione z początku XX wieku i I wojny światowej
- „Orione” – torpedowiec typu Orsa z okresu międzywojennego i II wojny światowej
- „Orione” (P410) – okręt patrolowy typu Sirio z początku XXI wieku

#### Źródła:

Wikipedia

# Orionidy

rój meteorów związanych z kometą Halleya

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) astr. rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października;

Orionidy (008 ORI) – rój meteorów związany z kometą Halleya (tak jak Eta Akwarydy). Radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt. Rój jest widoczny pomiędzy 2 października a 7 listopada. Maksimum ma miejsce 21 października. W jego trakcie możemy obserwować ok. 20-30 meteorów na godzinę. Prędkość roju wynosi 66 km/s.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orionista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. zakonnik ze zgromadzenia zakonnego Małe Dzieło Boskiej Opatrzności

Orioniści, Małe Dzieło Boskiej Opatrzności, Parvum Opus Divinae Providentiae (Filii Divinae Providentiae, FDP) – katolickie zgromadzenie zakonne założone przez ks. Alojzego Orione w 1893 r. w Tortonie we Włoszech, z siedzibą władz generalnych w Rzymie.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orionistka

członkini katolickiego zakonu żeńskiego: Zgromadzenie Sióstr Małych Misjonarek Miłosierdzia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. zakonnica ze zgromadzenia zakonnego Siostry Małe Misjonarki Miłosierdzia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orisa

stan w Indiach

Orisa (hindi ओड़िशा, trb.: Oriśa, trl.: Oṛiśā; orija ଓଡ଼ିଶା, trb.: Oriśa, trl.: Oṛiśā; ang. Odisha; do 2011 hindi उड़ीसा, trb.: Urisa, trl.: Uṛīsā; ang. Orissa) – jeden ze stanów Indii położony we wschodniej części kraju, nad Zatoką Bengalską. Głównymi miastami poza stolicą są: Katak i Puri.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orisul

lek syntetyczny z grupy sulfonamidów, o przedłużonym i szerokim zakresie działania; stosowany głównie w stanach zapalnych płuc, oskrzeli, zatok przynosowych, ucha środkowego i migdałków

#### Źródła:

SJP.pl

# Orisza

nazwa zbiorcza bóstw w wierzeniach Jorubów

Orisza (w języku joruba òrìṣà) – siły natury wyznawane w tradycji Joruby, bezpośrednia manifestacja najwyższego boga, nazywanego Olóòrun (Olódumàrè). Orisza miały powstać z ciała Obatali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orizaba

wulkan w Meksyku

- Pico de Orizaba – wulkan w Meksyku, najwyższy szczyt pasma Kordyliera Wulkaniczna
- Orizaba – miasto w Meksyku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ork

potworny olbrzym mityczny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) liter. fant. rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) przen. pogard. rosyjski żołnierz, okupant

Orkowie (ang. Orcs) – rodzaj humanoidalnych ras występujących w wielu utworach fantastycznych (głównie fantasy). Pierwotnie wykreowani przez J.R.R. Tolkiena w jego autorskim legendarium, pojawili się następnie w szeregu innych fikcyjnych uniwersów. Zazwyczaj orkowie przedstawiani są jako rasa agresywnych i brutalnych antagonistów, jednak nie jest to regułą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orka

1. oranie; przenośnie: harówka;
2. drapieżny ssak morski z rodziny delfinów; miecznik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Orcinus orca|L.|ref=tak., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamaamy;

(1.2) roln. czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;

(1.3) pot. przen. ciężka bądź wyczerpująca praca

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: ork

- orka – zabieg uprawowy
- Orka – rodzaj wodnych ssaków z rodziny delfinowatych
- orka (Orcinus orca) – gatunek walenia z rodziny delfinowatych
- EM-11 Orka – polski samolot dwusilnikowy
- Orka – obraz Józefa Chełmońskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkady

archipelag na Oceanie Atlantyckim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego;

Orkady (ang. Orkney Islands, wym. [ˌɔːknɪˈaɪləndz]; gael. Àrcaibh) – archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego. W jego skład wchodzi 67 wysp o łącznej powierzchni 990 km². Około 20 z nich jest zamieszkanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkadyjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Orkadów; osoba z tego archipelagu

#### Źródła:

Wiktionary

# Orkadyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Orkadów; kobieta z tych wysp

#### Źródła:

Wiktionary

# Orkadzki

→ Orkady (grupy wysp)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orkadami, dotyczący Orkadów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orkan

gwałtowny, silny wicher, zwykle połączony z burzą; huragan, nawałnica

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. silny wiatr połączony z burzą

(1.2) geogr. cyklon tropikalny formujący się w pewnych rejonach Oceanu Indyjskiego

- orkan – odmiana huraganu

Osoby

- Władysław Orkan – polski pisarz
- Kazimierz Kardaś ps. Orkan – żołnierz Armii Krajowej

Statki

- „Orkan” – szwedzki torpedowiec z końca XIX wieku
- ORP "Orkan" (w służbie 1942–1943) – polski niszczyciel typu M, ex brytyjski HMS "Myrmidon", uczestnik II wojny światowej
- ORP "Orkan" (w służbie od 1992) – polski okręt rakietowy projektu 660
- Imię ORP "Orkan" miał nosić także planowany niszczyciel, którego budowę przerwano w 1939
- „Orkan” – polski holownik, wodowany w 1920 roku, używany przez armatora Żegluga Wisła – Bałtyk"Orkan – polski holownik, wodowany w 1958 roku
- „Orkan” – polski statek ratowniczy typu SAR-3000 w służbie od 2011 roku
- „Orkan II” – polski dwumasztowy jacht żaglowy, pływał jako jacht Orkan II w latach 1957-1970.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkanowy

→ orkan

Patrz:orkan

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkiestra

wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje różnorodne utwory muzyczne

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

Orkiestra – duży zespół instrumentalny, liczący zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu, a nawet ponad stu instrumentalistów. W celu synchronizacji gry takiej liczby wykonawców w orkiestrze potrzebny jest dyrygent.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkiestracja

opis partyturowy użycia poszczególnych instrumentów w utworze orkiestrowym

Instrumentacja (też orkiestracja) – pojęcie używane w muzyce, zwłaszcza w kompozycji; ma wiele znaczeń:

- dyscyplina naukowa, wyjaśniająca możliwości techniczne i wyrazowe poszczególnych instrumentów oraz zasady ich współdziałania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orkiestralny

→ orkiestra; orkiestrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkiestrant

muzyk grający w orkiestrze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. członek orkiestry

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orkiestrantka

→ orkiestrant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta grająca w orkiestrze

Patrz:orkiestrant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orkiestrator

kompozytor tworzący utwory dla orkiestry

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkiestratorka

→ orkiestrator

Patrz:orkiestrator

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkiestrion

mechaniczny instrument muzyczny; orchestrion

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkiestron

wydzielone miejsce w teatrze, operze itp., przeznaczone dla orkiestry

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teatr. wydzielone miejsce w teatrze, operze itp., przeznaczone dla orkiestry;

Orkiestron, podscenie – w operze i teatrze, zwłaszcza muzycznym, miejsce przeznaczone dla orkiestry. Inne nazwy to fosa orkiestrowa, kanał dla orkiestry.

Orkiestrony bywają różnej wielkości, zazwyczaj jednak są wystarczająco duże, by pomieścić orkiestrę lub zespół instrumentalistów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkiestrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orkiestrować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orkiestrówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. muz. nuty utworu wykonywanego przez orkiestrę

#### Źródła:

Wiktionary

# Orkiestrowy

→ orkiestra; orkiestralny

przymiotnik

(1.1) związany z orkiestrą, wchodzący w jej skład; przeznaczony na orkiestrę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orkisz

1. gatunek jęczmienia nagoziarnistego
2. gatunek pszenicy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. nieokresowa, jednopojawieniowa kometa o numerze C/1925 G1;

Pszenica orkisz, orkisz, szpelc (Triticum aestivum subsp. spelta) – gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych). Roślina popularna w średniowieczu, współcześnie rzadko uprawiana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orkiszowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący orkiszu (Triticum spelta L.)

(1.2) wykonany z ziarna orkiszu

#### Źródła:

Wiktionary

# Orkowo

Orkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Śrem. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Wieś położona 11 km na północ od Śremu, przy drodze powiatowej nr 2464 z Świątnik do Zbrudzewa, nad rozlewiskami i starorzeczami Warty.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orkowy

odnoszący się do orka (potwornego, mitycznego olbrzyma), np. orkowe spojrzenie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z orkiem, dotyczący orka

(1.2) związany z orką / oraniem, dotyczący orki / orania

(1.3) związany z orką (delfinem), dotyczący orki (delfina)

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do orka, będący jego własnością

(2.2) należący do orki (delfina), będący jej własnością

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orkus

w mitologii rzymskiej: bóstwo śmierci

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitrzym. demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) astr. duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orkus – w mitologii rzymskiej demon śmierci. Utożsamiany z Tanatosem, Plutonem, Dis Paterem i w mniejszym stopniu, z Hadesem. Imię to dotyczy karzącego aspektu bóstwa, w szczególności karania śmiercią i dręczenia po śmierci grzeszników łamiących dane słowo, kłamców, zdrajców. Jego imieniem określano także świat podziemny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orla

charakterystyczny dla orła, pochodzący od orła

## Białoruś

- Orla – wieś (dawniej miasteczko) w obwodzie grodzieńskim, w rejonie szczuczyńskim, w sielsowiecie Orla
- Orla – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie kamienieckim, w sielsowiecie Wołczyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlab

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urlop

#### Źródła:

Wiktionary

# Orland

[czytaj: orlend] nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

- Ørland – gmina w Norwegii

Miejscowości w USA:

- Orland – miasto w stanie Kalifornia, w hrabstwie Glenn
- Orland – miejscowość w stanie Indiana, w hrabstwie Steuben
- Orland – miejscowość w stanie Maine, w hrabstwie Hancock

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlando

1. miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Orange;
2. miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Logan;
3. Orlando Bloom - brytyjski aktor filmowy;
4. piłkarz brazylijski, mistrz świata z 1958 roku;
5. melodramat z 1992 r. w reż. Sally Potter

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(2.1) geogr. toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlando – miasto leżące w regionie usianym jeziorami, w południowej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Floryda, siedziba hrabstwa Orange. Według spisu z 2020 roku liczy 307,6 tys. mieszkańców i jest czwartym co do wielkości miastem Florydy. Obszar metropolitalny Orlando–Kissimmee–Sanford obejmuje 2,7 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlański

przymiotnik od: Orla

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlap

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. urlop

#### Źródła:

Wiktionary

# Orlątko

1. pisklę orła; orlę;
2. potocznie:
a) nowoczesne boisko ze sztuczną nawierzchnią, przeznaczone dla dzieci w wieku przedszkolnym;
b) osoba należąca do Orląt Lwowskich - młodych obrońców polskiego Lwowa z lat 1918-1920

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pisklak orła

- Orlątko (L’Aiglon) – przydomek Napoleona II
- Orlątko (L’Aiglon) – sztuka Edmonda Rostanda z 1900
- Orlątko – rocznik szkolny Gimnazjum Żeńskiego Janiny Steinbokówny we Włocławku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlę

pisklę orła

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ornit. pisklak orła

(1.2) przen. hist. młody obrońca polskiego Lwowa z lat 1918–1920;

Orlę – polski film niemy z 1927 roku. Film nie zachował się do naszych czasów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlean

1. gatunek niewielkiego, okrytozalążkowego drzewa z rodziny arnotowatych, rosnącego w Ameryce Środkowej i na Hawajach; drzewko orleańskie, arnota właściwa;
2. pomarańczowy barwnik wydobywany z miąższu owoców tej rośliny;
3. lekka tkanina półwełniana

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

(1.2) geogr. zob. Nowy Orlean.

Orlean (fr. Orléans, wymowa) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego-Doliny Loary i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orleańczyk

mieszkaniec Orleanu (miasta)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Orleanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orleania

kraina historyczna we Francji; Orlean

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;

Orleania (Orlean lub z fr. Orléanais) – kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, w granicach departamentów Loiret, Loir-et-Cher i Eure-et-Loir. Jest częścią płaskowyżu Beauce. Głównym jej miastem i stolicą jest Orlean. Zabytkami są liczne zamki gotycko-renesansowe (m.in. zamek w Blois).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orleanistka

→ orleanista

Patrz:orleanista

#### Źródła:

SJP.pl

# Orleanka

mieszkanka Orleanu (miasta)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Orleanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orleański

przymiotnik od: Orlean

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orleanem, dotyczący Orleanu

(1.2) związany z Orleanią, dotyczący Orleanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orlęcy

→ orlę

Patrz:orlę

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlen

Polski Koncern Naftowy Orlen SA - polska firma paliwowa, jeden z największych europejskich dystrybutorów produktów ropopochodnych

Orlen Spółka Akcyjna (dawniej Polski Koncern Naftowy Orlen Spółka Akcyjna, PKN Orlen) – polski koncern wielobranżowy, operujący na rynkach biopaliw, gazownictwa (poszukiwania i wydobycie, logistyka i dystrybucja oraz sprzedaż hurtowa i detaliczna gazu ziemnego), energii elektrycznej i cieplnej, petrochemii, prasowym, produkcji nawozów sztucznych, poszukiwań, wydobycia i przerobu ropy naftowej oraz sprzedaży detalicznej. W grupie kapitałowej w 2022 roku zatrudnionych było około 65 tysięcy pracowników. W roku 2022 w zakresie przychodów koncern sytuował się na 155. pozycji na świecie. W 2022 roku nastąpiło znaczące zwiększenie skali działalności koncernu w wyniku przejęcia przez połączenie ze spółkami Grupa Lotos oraz Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo. Zrealizowane przejęcia wpisują się w strategiczną politykę koncernu, dążącego do budowy dużej, zdywersyfikowanej w zakresie źródeł przychodów organizacji, rozwijającej w szczególności niskoemisyjne i zeroemisyjne źródła energii elektrycznej, podobnie jak inne duże podmioty europejskie i globalne, operujące pierwotnie głównie na rynku oil&gas. Spółka deklaruje osiągnięcie neutralności emisyjnej do 2050 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orleniokształtne

rząd ryb chrzęstnoszkieletowych zaliczany do płaszczek

Orleniokształtne (Myliobatiformes) – rząd płaszczek z gromady ryb chrzęstnoszkieletowych (Elasmobranchii), obejmujący między innymi manty, ogończe, orlenie i płaszczki słodkowodne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orleniowate

rodzina morskich ryb z rzędu orleniokształtnych

Orleniowate (Myliobatidae) – rodzina morskich ryb chrzęstnoszkieletowych zaliczana do rzędu orleniokształtnych (Myliobatiformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlenowski

→ Orlen

Patrz:Orlen

#### Źródła:

SJP.pl

# Orli

charakterystyczny dla orła, pochodzący od orła

przymiotnik

(1.1) związany z orłem, dotyczący orła

(1.2) charakterystyczny dla orła, podobny do orła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orlica

1. samica orła;
2. wysoka paproć z rodziny paprotkowatych;
3. potocznie: odważna kobieta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. samica orła

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Ichthyaetus ichthyaetus|Pallas|ref=tak., duży ptak wodny z rodziny mewowatych;

(1.3) bot. paproć z rodzaju nazwa systematyczna|Pteridium||ref=nie.;

(1.4) przen. odważna kobieta

(1.5) peryfr. kobieta kierująca samolotem

- orlica (Ichthyaetus ichthyaetus) – gatunek ptaka z rodziny mew
- orlica (Pteridium) – rodzaj paproci
- Orlica (1084 m) – najwyższy szczyt polskiej części Gór Orlickich
- Orlica – rzeka we wschodnich Czechach
- „Orlica” – schronisko turystyczne w Zieleńcu (Góry Orlickie)
- „Orlica” – schronisko górskie w Szczawnicy (Pieniny)
- Orlica (Pół Orła) – polski herb szlachecki
- Orlica – wieś w Bułgarii
- Orlica – szczyt górski we Wschodnich Rodopach, w Bułgarii
- Orlica – szczyt górski w Starej Płaninie, w Bułgarii
- „Orlica” („Орлица”) – rosyjski transportowiec lotniczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlicja

gatunek żółwia z rodziny batagurowatych; żółw malajski olbrzymi

Orlicja, żółw malajski olbrzymi (Orlitia borneensis) – gatunek żółwia z rodziny batagurowatych (Geoemydidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Orlitia Gray, 1873. Krytycznie zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlicki

nazwisko

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z rzeką Orlicą, dotyczący rzeki Orlicy

(1.2) związany z górą Orlicą, dotyczący góry Orlicy

(1.3) związany z wsią Orlice, dotyczący wsi Orlice

Osoby o tym nazwisku:

- Eugeniusz Orlicki – polski basista
- Edward Orlicki − polski księgarz
- Marcin Orlicki − polski prawnik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlicz

nazwisko

- Gustaw Orlicz-Dreszer (1889-1936) – polski generał brygady
- Helena Orlicz-Garlikowska (1876-1934) – polska artystka dramatyczna (w latach 1896—1900), powieściopisarka i tłumaczka
- Kazimierz Orlicz (1899-1945) – polski inżynier
- Jerzy Orlicz (1930-2004) - polski działacz kulturalny
- Tomasz Orlicz (ur. 1950) – dziennikarz
- Władysław Orlicz (1909-1990) – matematyk
- Zofia Orliczowa (1898-1999) – nauczycielka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orliczka

kosmopolityczna paproć z rodziny paprotkowatych, rosnąca na obszarach zwrotnikowych i śródziemnomorskich; uprawiana często jako pokojowa roślina doniczkowa; zgasiewka

- orliczka – rodzaj paproci
- Orliczka – rzeka, dopływ Białej Lądeckiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orliczkowate

o cechach orliczkowatych (rodzina paproci)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orliczkowaty

o cechach orliczkowatych (rodzina paproci)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlik

1. młody orzeł; orlę;
2. kwiat z rodziny jaskrowatych;
3. ptak drapieżny z rodziny orłów;
4. w sporcie: rodzaj sekcji młodzieżowej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) lotn. marka samolotu produkowanego przez Państwowe Zakłady Lotnicze;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w gminie Brusy;

(2.2) geogr. osada leśna w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta;

(2.3) geogr. szczyt w Sudetach;

Geografia

- Orlik – wieś w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy
- Orlik – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Łukta
- Orlik – szczyt w Sudetach Wschodnich w Górach Bialskich
- Orlík – szczyt w Sudetach Wschodnich w Wysokim Jesioniku
- Orlik – skała w Szczytnej
- Orlik – wieś w Rosji, w Buriacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orlikowiec

roślina z rodziny baldaszkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlikowo

Orlikowo – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Jedwabne

Orlikowo położone jest ok. 6 km na północny zachód od Jedwabnego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jakuba Apostoła w Jedwabnem.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orlikowski

nazwisko

Orlikowski (Raduń-Orlikowski, Nowina odmienny) – kaszubski herb szlachecki, według Przemysława Pragerta odmiana herbu Nowina.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlikowy

→ orlik

Patrz:orlik

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlinek

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Orlinek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. nakielskim, w gminie Mrocza
- Orlinek – wieś w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Krasnopol

## Inne

- Orlinek – skocznia narciarska w Karpaczu.
- Orlinek – góra w Karpaczu, znana z wyścigów kolarskich.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orliniec

3 miejscowości w Polsce:

- Orliniec – wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
- Orliniec – osada w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. gołdapskim, w gminie Dubeninki
- Orliniec – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. śremskim, w gminie Dolsk

#### Źródła:

Wikipedia

# Orliński

nazwisko

- Bolesław Orliński – pilot
- Jakub Józef Orliński – polski śpiewak (kontratenor)
- Marcin Orliński – poeta i krytyk literacki
- Piotr Orliński – piłkarz
- Wincenty Broniwój-Orliński – prawnik i polityk
- Wojciech Orliński – dziennikarz i publicysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlog

szwedzki, żaglowy okręt wojenny używany w wojnach polsko-szwedzkich w XVI i XVII wieku

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlon

sztuczne włókno akrylowe do wyrobu dzianin i tkanin dekoracyjnych

Poliakrylonitryl (PAN) – polimer otrzymywany w wyniku polimeryzacji akrylonitrylu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orlooki

mający doskonały wzrok; obdarzony przenikliwym spojrzeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlop

w żeglarstwie: zbiorowe pomieszczenie mieszkalne załogi na statku; kubryk, lawiza

#### Źródła:

SJP.pl

# Orlowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orly

port lotniczy Paryża

Orly – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Dolina Marny. Przez miejscowość przepływa Sekwana.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 21 646 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 3236 osób/km² (wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Orly plasuje się na 131. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 569.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orm.

skrót od: ormiański

#### Źródła:

SJP.pl

# Orman

nazwisko

Orman (maced. Орман) – wieś w południowo-zachodniej Macedonii Północnej, w gminie Ochryda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ormesson

nazwisko

Ormesson – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Sekwana i Marna.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 203 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 53 osób/km² (wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Ormesson plasuje się na 989. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 764.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ormianie

naród zamieszkujący na terenach Armenii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ormianin

obywatel Armenii; Armeńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) osoba narodowości ormiańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ormianka

rodzaj zakrzywionej szabli tatarskiej z XVII wieku; ordynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta narodowości ormiańskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ormiański

→ Ormianie

przymiotnik

(1.1) związany z Ormianami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Armenii;

Język ormiański, język armeński (orm. Հայերեն trb. hajeren) – język z rodziny języków indoeuropejskich z grupy satem, stanowiący w niej samodzielną gałąź (patrz: języki ormiańskie). Język narodu Ormian. Obecnie używany jest w Republice Armenii, gdzie jest językiem urzędowym, a także w Gruzji, Iranie, Syrii, Rosji, w Libanie i w 24 innych państwach przez 6 milionów ludzi. Był także, obok rosyjskiego, jednym z dwóch języków urzędowych nieistniejącej już Republiki Górskiego Karabachu – separatystycznego państwa, które przestało istnieć 1 stycznia 2024 r. w wyniku przegrania walk z Azerbejdżanem.

Patrz:Ormianie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ormiańsko-Polski

dotyczący Armenii i Polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Ormiańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem ormiańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ormiańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku ormiańskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Ormiańskość

→ ormiański

Patrz:ormiański

#### Źródła:

SJP.pl

# Ormo

skrót od: Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej - paramilitarna organizacja w PRL-u

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(1.1) = hist. Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ormo-Wiec

funkcjonariusz ORMO (Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej); ormowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Ormo-Wski

przymiotnik od: ORMO (Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej); ormowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ORMO, charakterystyczny dla funkcjonariuszy ORMO

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ormowiec

funkcjonariusz ORMO (Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej); ORMO-wiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek ORMO

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO) – paramilitarna organizacja społeczna wspierająca Milicję Obywatelską, powołana uchwałą Rady Ministrów z 21 lutego 1946 i, wydanego na podstawie tej uchwały – zarządzenia ministra bezpieczeństwa publicznego z 22 lutego 1946, zaś rozwiązana ustawą uchwaloną przez Sejm 23 listopada 1989.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ormowski

przymiotnik od: ORMO (Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej); ORMO-wski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ORMO, charakterystyczny dla funkcjonariuszy ORMO

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ormuski

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. lub rzad. związany z Ormuzem, dotyczący Ormuzu (miasta, cieśniny lub wyspy)

#### Źródła:

Wiktionary

# Ormuz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu

(1.2) geogr. wyspa w Iranie, w ostanie Hormozgan, w cieśninie Ormuz (1.1)

(1.3) geogr. adm. miasto w południowym Iranie, w ostanie Hormozgan, na wyspie Ormuz (1.2);

- Ormuz – cieśnina Oceanu Indyjskiego
- Ormuz – wyspa w cieśninie Ormuz
- Ormuz – miasto w Iranie na wyspie Ormuz

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ormuzd

w mazdaizmie i zaratusztrianizmie: bóg dobra, światła, mądrości i prawdy, walczący z Arymanem, bogiem zła; Ahura Mazda

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornacik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ornat

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornak

- Ornak – grzbiet w polskich Tatrach Zachodnich
- Ornak – szczyt w grzbiecie Ornaku
- Hala Ornak – hala w polskich Tatrach Zachodnich
- Ornak – miejscowość typu schronisko turystyczne w Polsce w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Kościelisko.
- schronisko PTTK na Hali Ornak
- MS Ornak – masowiec Polskiej Żeglugi Morskiej

#### Źródła:

Wikipedia

# Ornamencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ornament

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornamencistka

→ ornamencista

Patrz:ornamencista

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornament

motyw zdobniczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym;

(1.2) muz. dźwięk lub grupa dźwięków służących do urozmaicenia i ożywienia melodii

(1.3) typogr. rodzaj czcionki dającej w druku odbitkę elementu zdobniczego;

Ornament – ozdobnik

- ornament (sztuka)
- ornament (muzyka)
- ornament (poligrafia)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornamentacja

1. motywy zdobnicze w danym dziele sztuki lub stylu;
2. sposób zdobienia za pomocą ornamentów;
3. środki stylistyczne ożywiające utwór literacki

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornamentacyjny

→ ornamentacja

Patrz:ornamentacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornamentalny

1. → ornament; ornamentowy;
2. odnoszący się do ornamentyki w muzyce

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornamentowy

→ ornament; ornamentalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornamentyka

motywy zdobnicze, stosowane w sztukach plastycznych; zdobnictwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornat

w liturgii katolickiej: wierzchnia szata noszona przez księdza podczas mszy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

(1.2) daw. środ. polit. worek na materiały agitacyjne (bibułę)

(1.3) daw. środ. polit. broń noszona pod wierzchnim ubraniem

Ornat (łac. „ornare” – ozdabiać; „ornatus” – ubiór ozdobiony, wspaniały, strojny, ozdoba) – w liturgii rzymskokatolickiej, starokatolickiej, luterańskiej i anglikańskiej główna szata liturgiczna, zakładana przez duchownego do mszy świętej i czynności, które łączą się z nią bezpośrednio. W obrządku bizantyjskim odpowiednikiem ornatu jest felonion (fiełoń).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornatotol

rodzaj dinozaura z podrzędu cerapodów

Ornatotol (Ornatotholus) – rodzaj dinozaura należący do grupy pachycefalozaurów. Prawdopodobnie reprezentuje młodocianą formę Stegoceras.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornatowice

Ornatowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Grabowiec.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Grabowiec. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 197 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ornatowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornatowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ornatwm, dotyczący ornatu

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornecianin

mieszkaniec Ornety

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Ornety

(1.2) osoba pochodząca z Ornety, urodzona w Ornecie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ornecianka

mieszkanka Ornety

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornecki

→ Orneta

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ornetą, dotyczący Ornety

Patrz:Orneta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orneta

miasto w Polsce

Orneta (niem. Wormditt, prus. Wurmedītin) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie lidzbarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Orneta, położone na Równinie Orneckiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa elbląskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Orneta liczyła 8007 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornito-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ptakami

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornitochoria

rozsiewanie diaspor (np. nasion, zarodników) za pośrednictwem ptaków

Ornitochoria (ptakosiewność) – rozsiewanie diaspor przez ptaki. Ornitochoria jest jednym z rodzajów zoochorii, czyli zwierzęcosiewności. Rozprzestrzenianie przez ptaki ma najczęściej formę endozoochorii, możliwe jest także ektozoochoria (epizoochoria) i synzoochoria.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornitochoryczny

dotyczący ornitochorii

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitodesm

rodzaj dinozaura z podrzędu teropodów

Ornitodesm (Ornithodesmus cluniculus) – niewielki teropod z rodziny ornitodesmów (Ornithodesmidae).

Żył w epoce wczesnej kredy (ok. 130 mln lat temu) na terenach współczesnej Europy. Jego szczątki znaleziono Wielkiej Brytanii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornitodir

przedstawiciel kladu archozaurów obejmującego m.in. dinozaury

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitodiry

przedstawiciel kladu archozaurów obejmującego m.in. dinozaury

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitofauna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. awifauna.

Awifauna (ornitofauna) – ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, rodzaj środowiska (biotop) lub żyjących w określonym okresie geologicznym. Opisem awifauny zajmuje się działornitologii nazywany awifaunistyką.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) lęk przed ptakami

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornitogamia

Ornitogamia – jest jednym z zoogamicznych sposobów zapylania i oznacza zapylanie kwiatów przez ptaki. Dotyczy około 2000 gatunków należących do 50 rodzin, żyjących w tropikach i subtropikach, które odżywiają się produktami kwiatów, a głównie nektarem np. kolibry, nektarniki, szlarniki, drepanisy, lory, miodojady, czerwonki.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ornitoid

rodzaj dinozaura z rodziny troodonów

Zaurornitoid (Saurornithoides) – dinozaur z rodziny troodonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornitolog

specjalista w zakresie ornitologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) biol. specjalista w zakresie ornitologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) biol. specjalistka w dziedzinie ornitologii

- Ornitolog – człowiek zajmujący się ornitologią
- Ornitolog – XIV wieczna bizantyńska opowieść o zwierzętach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitologia

gałąź zoologii zajmująca się badaniem ptaków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. dział zoologii, nauka o ptakach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitologiczny

dotyczący ornitologii lub ornitologów (np. atlas ornitologiczny, rezerwat ornitologiczny)

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ornitolożka

→ ornitolog

Patrz:ornitolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitomancja

wróżenie z lotu ptaków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ezot. wróżenie z zachowań ptaków

Ornitomancja (z gr. ornis „ptak” i manteja „wieszczenie, wyrocznia”) – wróżenie z lotu ptaków. Ornitomancja była najbardziej znana na terenie Fenicji oraz w antycznym Rzymie. W Rzymie nadano jej niemal religijną rangę. W religii Hurytów i Hetytów odgrywała bardzo ważną rolę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitomer

rodzaj roślinożernego dinozaura z grupy iguanodonów; mochlodon, oligozaur, onychozaur, rabdodon

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitomimus

dwunożny, podobny do strusia dinozaur z podrzędu teropodów, żyjący w późnej kredzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Ornitopod

przedstawiciel grupy dinozaurów z rzędu ptasiomiednicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornitopody

podrząd ptasiomiednicznych dinozaurów, żyjących w okresie kredowym i jurajskim; ptasionogie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornitopter

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lotn. statek powietrzny zdolny do latania poprzez trzepotanie skrzydłami;

Skrzydłowiec (ornitopter) – aerodyna napędzana ruchem powierzchni nośnych pracujących tak, jak skrzydła u ptaków. Poza modelami, jedna z nielicznych praktycznych realizacji została dokonana przez profesora Jamesa DeLauriera z Uniwersytetu Toronto Institute for Aerospace Studies w 2006.

Pierwszy polski skrzydłowiec, Ornitopter Boratiniego, powstał w 1648.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitoza

wirusowa choroba odzwierzęca objawiająca się zapaleniem płuc, przenoszona przez ptaki (głównie papugi); choroba papuzia; papuzica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. odzwierzęca choroba zakaźna wywołana przez bakterie Chlamydia psittaci;

Ornitoza, zwana także papuzicą – odzwierzęca choroba zakaźna, wywołana przez drobnoustrój Chlamydia psittaci.Człowiek zaraża się najczęściej od ptactwa domowego i gospodarskiego (papugi, kanarki, indyki, kaczki, gołębie) wskutek wdychania (droga kropelkowa) pyłu, cząsteczek zawierających drobiny wysuszonego kału. Opisywane są również zakażenia od chorego człowieka, które charakteryzują się cięższym przebiegiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornitozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ornitozą, dotyczący ornitozy

#### Źródła:

Wiktionary

# Ornitozuch

rodzaj drapieżnego gada naczelnego

Ornitozuch (Ornithosuchus) – drapieżny wymarły archozaur z grupy Crurotarsi (obejmującej krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Żył w triasie około 220 mln lat temu na terenie dzisiejszej Szkocji. Długość ciała ok. 2,2 metrów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornityna

aminokwas nie wchodzący w skład białek, produkt przemiany argininy oraz kwasu glutaminowego

Ornityna – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, nienależący do 20 podstawowych α-aminokwasów budujących białka, lecz pełniący ważną rolę w cyklu ornitynowym (mocznikowym cyklu Krebsa). Należy do aminokwasów zasadowych (posiada dwie grupy aminowe).Występuje w organizmach żywych, bierze udział w metabolizmie, tworzy się z argininy pod wpływem arginazy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ornontowice

gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś gminna w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim;

Ornontowice (niem. Ornontowitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim, w gminie Ornontowice.

Miejscowość wzmiankowana na początku XIV wieku (prawdopodobnie 1305) jako Renoltowitz, 30 lat później istniała tu parafia. W 1634 założono warzelnię soli wielickiej, a w 1680 szkołę. Pierwsza kopalnia węgla kamiennego w Ornontowicach powstała w 1798 pod nazwą Leopold. W lutym 1811 roku wybuchł tu bunt chłopski przeciwko utrzymywaniu pańszczyzny w wyniku którego splądrowano dwór. Wiek XIX, to dalsze uprzemysłowienie miejscowości. Powstaje wielki piec (1860) oraz filia gliwickiej Fabryki Drutów, Łańcuchów i Gwoździ Hegenscheidta (1884, w przysiółku Kolonia Graniczna). W 1888 doprowadzono linię kolejową na potrzeby miejscowego przemysłu, w miejscowości był przystanek kolejowy Ornontowice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ornontowicki

→ Ornontowice

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Ornontowicami, dotyczący Ornontowic

Patrz:Ornontowice

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ornowo

- Ornowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gm. Ostróda
- Ornowo – pol. nazwa wsi Marjino w obwodzie królewieckim Federacji Rosyjskiej, w rejonie gurjewskim

#### Źródła:

Wikipedia

# Ornowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orny

nadający się pod uprawę; uprawny

przymiotnik

(1.1) roln. przeznaczony i wykorzystywany pod orkę

Francja:

- Orny – gmina

Szwajcaria:

- Orny – gmina w kantonie Vaud, w okręgu Morges

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oro

południowosłowiański taniec ludowy o zmiennym tempie, w którym tancerze, trzymając się za ręce (w szeregu pojedynczym lub podwójnym, w tym drugim przypadku splatając ręce poza plecami) formują półokrąg otwarty; choro, kolo

- oro – południowosłowiański zespołowy taniec ludowy; inaczej kolo lub choro
- oro- – przedrostek tworzący wyrazy mające związek z górami, ruchami górotwórczymi, rzeźbą terenu
- Oro – prowincja Papui-Nowej Gwinei
- Oro – książka Snerga
- „Oro” – singiel Jeleny Tomašević z 2008 roku
- Orø – wyspa w Danii
- Oro – książka Marcela A. Marcela
- Oro – wieś w Estonii
- Oro – peruwiańska marka napoju bezalkoholowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oro-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami

#### Źródła:

Wiktionary

# Orocki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orokami, dotyczący Oroków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język orocki;

#### Źródła:

Wiktionary

# Orocz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. oracz

#### Źródła:

Wiktionary

# Oroczański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oroczanami, dotyczący Oroczanów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język oroczański;

#### Źródła:

Wiktionary

# Orodrom

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny hipsylofodontów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orogen

górotwór

Górotwór (orogen) – obszar sfałdowany i wypiętrzony w wyniku ruchów górotwórczych (orogenez). Oznacza zespół warstw skalnych poddanych razem ruchom górotwórczym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orogeneza

proces tworzenia się gór

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

(1.2) geol. epoka, w której zachodziła orogeneza (1.1)

Orogeneza (gr. ὄρος– „góra” i γένεσις– „tworzenie, początek”) – ruchy orogeniczne, górotwórczość, ruchy górotwórcze, fałdowanie.

1. Powstanie gór wskutek ruchów tektonicznych.

2. Intensywne, krótkotrwałe i nieodwracalne ruchy skorupy ziemskiej obejmujące dość ograniczone obszary. Zwykle orogenezie towarzyszy plutonizm. Jest to definicja klasyczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orogeniczny

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący orogenezy, górotwórczości

#### Źródła:

Wiktionary

# Orognozja

nauka o górach; orologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orograf

urządzenie do pomiarów topograficznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orografia

mormografia, dział geografii zajmujący się opisywaniem form rzeźby powierzchni Ziemi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. nauk. nauka o górach

Orografia (gr. ὄρος „góra”, grafía „opis”) to:

- dział geomorfologii zajmujący się charakterystyką form rzeźby powierzchni Ziemi,
- dział geografii zajmujący się rozmieszczeniem, opisem i klasyfikacją gór.

W odniesieniu do rzek, strumieni, potoków, dolin, żlebów itp. używa się terminu orograficznie do określenia prawej lub lewej strony (patrząc w kierunku biegu rzeki, strumienia czy w kierunku spadku doliny, żlebu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orograficznie

→ orograficzny

Patrz:orograficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Orograficzny

→ orografia

Patrz:orografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orokański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orokami, dotyczący Oroków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język orokański;

#### Źródła:

Wiktionary

# Orologia

nauka o górach; orognozja

#### Źródła:

SJP.pl

# Oromo

język kuszycki używany głównie w Etiopii; język oromski

Oromowie (Oromo) – grupa plemion kuszyckich, zamieszkujących głównie południową Etiopię i przyległe tereny północnej Kenii. Ich pierwotną siedzibą były tereny dzisiejszej Somalii, skąd wywędrowali w XV wieku. Podstawą gospodarki jest hodowla zwierząt, u wschodnich plemion także rolnictwo.

Oromowie posługują się językiem oromo należącym do języków kuszyckich. W 1983 roku ich liczebność wynosiła ok. 14,5 mln.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oromski

język oromski - język kuszycki używany głównie w Etiopii; oromo

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Oromami, dotyczący Oromów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język oromski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oronim

w językoznawstwie: nazwa góry lub innych rzeczy związanych z górami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. nazwa góry, łańcucha górskiego lub innego wzniesienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oronimia

dział toponomastyki zajmujący się nazwami gór

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. dział onomastyki obejmujący badanie nazw gór

Oronimia (gr. óros „góra”) – dział toponimii obejmujący przede wszystkim nazwy gór. Subdyscyplina ta jest szczególnie rozwinięta w górzystych krajach Europy Zachodniej (starsza kultura piśmiennicza), np. we Francji, we Włoszech. Polska onomastyka nie ma tak rozwiniętej oronimii, należy wziąć pod uwagę fakt, że kraj jest mało górzysty (pasma górskie występują na południu kraju), a kultura piśmiennicza dosyć młoda. W polskiej części Karpat osady ludzkie pojawiły się w okresie historycznym, stąd też oronimy nazywające ich szczytów i pasm są późnego pochodzenia. Z kolei nazwy tatrzańskie są późne, sztuczne (nieludowe), a ich pochodzenie nie jest jasne. Podobnie rzecz się ma z oronimami Beskid, Karpat – nazwy sztuczne, nieludowe, wprowadzone i rozpowszechnione przez geografów. Natomiast naukowcy są zgodni co do faktu, że nazwa „Tatry” na pewno jest stara (jednocześnie ma niejasną etymologię).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oroński

→ Orońsko

Patrz:Orońsko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orońsko

→ Orońsko

Orońsko – wieś w Polsce położona na terenie Równiny Radomskiej (po jej południowej stronie) w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Orońsko. Ma status sołectwa. Leży w dolinie rzeki Oronki w jej dolnym biegu, przy drodze krajowej nr 7 – 15 km na południe od Radomia.

Patrz:Orońsko

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orońszczanin

mieszkaniec Orońska (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orońszczanka

mieszkanka Orońska (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orontes

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orontes (arab. ‏العاصي‎, tur. Asi, stgr. Ὀρόντης, Oróntēs) – rzeka przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję. Długość – 540 km (niektóre źródła podają 400 km). Najważniejsze dopływy – Kara Su i Odi Meidani. Nad Orontesem leżą między innymi Hims, Hama i Antiochia Syryjska, a u ujścia – portowe miasto Samandağ. Rzeka nie jest żeglowna ani spławna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orosiały

pokryć się rosą

#### Źródła:

SJP.pl

# Orosić

potocznie: zmoczyć rosą, zrosić

#### Źródła:

SJP.pl

# Orosieć

pokryć się rosą

#### Źródła:

SJP.pl

# Orotan

sól kwasu orotowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Orotowy

kwas orotowy - organiczny związek chemiczny, pochodna uracylu

#### Źródła:

SJP.pl

# Orowiecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Oroz

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. natychmiast

#### Źródła:

Wiktionary

# Orp

skrót od: Okręt Rzeczypospolitej Polskiej; używane przed nazwą własną polskiego okrętu wojennego, np. ORP "Błyskawica"

skrótowiec

(1.1) = Okręt Rzeczypospolitej Polskiej;

Belgia:

- Orp-Jauche – gmina w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
- Orp-le-Grand – dzielnica (section) gminy Orp-Jauche w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
  - Orp – dawna stacja kolejowa w Orp-le-Grand

Zobacz też:

- ORP

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orpant

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. srebrny naszyjnik w wałaskim ludowym stroju kobiecym

#### Źródła:

Wiktionary

# Orpelów

Orpelów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dobroń.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego. Liczba ludności wynosiła 855 osób w 2021 roku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orpington

Orpington – miasto Londynu, leżąca w gminie London Borough of Bromley. W 2011 miasto liczyło 15311 mieszkańców. Orpington jest wspomniana w Domesday Book (1086) jako Orpinton/Orpintun.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orpingtony

angielska rasa kur i kaczek typu ogólnoużytkowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Orsay

Orsay – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Essonne.Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 14 863 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 1860 osób/km² (wśród 1287 gmin regionu Île-de-France Orsay plasuje się na 191. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 489).

W Orsay znajduje się campus Université Paris-Saclay.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orseina

karminowy barwnik otrzymywany z niektórych gatunków porostu orselki; orselia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orselia

karminowy barwnik otrzymywany z niektórych gatunków porostu orselki; orseina

#### Źródła:

SJP.pl

# Orselka

porost rosnący u wybrzeży Morza Śródziemnego, Oceanu Atl. i Ind.

#### Źródła:

SJP.pl

# Orsk

1. miasto w Federacji Rosyjskiej;
2. wieś na Dolnym Śląsku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na wschodzie europejskiej części Rosji, w obwodzie orenburskim, w południowej części Uralu, nad rzeką Ural;

## Lokalizacje

### Polska

- Orsk – wieś w województwie dolnośląskim
  - Orsk – lądowisko w Orsku

### Rosja

- Orsk – miasto
  - Orsk – port lotniczy w Orsku

## Inne

- Orsk − rosyjski duży okręt desantowy projektu 1171/II

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orski

przymiotnik od miejscowości: Orsk

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orskiem, dotyczący Orska

Orski, Orska – polskie nazwisko, w Polsce nosi je ok. 350 osób.

Osoby noszące to nazwisko:

- Jadwiga Orska (ur. 8 marca 1923, zm. 28 stycznia 2004 w Warszawie) – polska geolog, petrograf, specjalista geologii złóż surowców chemicznych, a zwłaszcza soli, współodkrywca złoża soli polihalitowych w rejonie Zatoki Puckiej
- Jerzy Orski (ur. 25 marca 1894 we Lwowie, zm. ?) – generał brygady Wojska Polskiego
- Joanna Orska (ur. 1973) – krytyk i historyk literatury
- Marek Orski (ur. 5 stycznia 1955 r. w Gdańsku, zm. 10 kwietnia 2011 r) – Prof. UG, dr hab., polski historyk, politolog, badacz systemu obozów koncentracyjnych
- Maria Orska (ur. 16 marca 1896 w Mikołajowie, zm. 16 maja 1930 w Wiedniu) – aktorka
- Mariusz Orski – polski reżyser; absolwent Akademii Teatralnej w Warszawie
- Ryszard Orski (ur. 1935 w Zakopanem) – polsko-amerykański rzeźbiarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orson

obce imię męskie

## Osoby

- Orson Hodge – postać fikcyjna, bohater serialu Gotowe na wszystko
- Orson Hyde – członek Kworum Dwunastu Apostołów
- Orson Scott Card – współczesny autor science fiction i fantasy
- George Orson Welles – amerykański reżyser, producent, scenarzysta i aktor filmowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orstew

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żerdź ze szczeblami do suszenia siana

#### Źródła:

Wiktionary

# Orstewka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zob. orstew.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orsza

Orsza (biał. Орша (Orsza), lub Ворша (Vorsza)) – miasto w północno-wschodniej części Białorusi, nad Dnieprem, u ujścia Orszycy, w obwodzie witebskim, siedziba rejonu orszańskiego; około 114 tys. mieszkańców (2019).

Miasto należało do Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz do I Rzeczypospolitej. Do I rozbioru było miastem królewskim i stolicą powiatu orszańskiego w województwie witebskim. Stanowiło ważną litewsko-polską twierdzę Bramy Smoleńskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orszaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od orszak

#### Źródła:

Wiktionary

# Orszada

napój chłodzący produkowany z cukru, wody lub mleka i utartych migdałów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. napój chłodzący z utartych migdałów, cukru i wody lub mleka;

Orszada, syrop orszadowy (z fr. orgeade od orge, jęczmień) – słodki napój chłodzący sporządzany zazwyczaj z migdałów, cukru i wody (różanej, pomarańczowej) lub mleka.

Wytwarzany był pierwotnie z mieszanki jęczmienia i migdałów. Ma wyraźny, migdałowy smak i jest składnikiem wielu koktajli, jednym z szerzej znanych jest Mai Tai.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orszagh

[czytaj: ORsak lub ORszak] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszak

1. grono ludzi towarzyszących komuś lub czemuś; asysta; świta;
2. dawniej: tłum, oddział

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) grupa ludzi uroczyście towarzyszących komuś

(1.2) daw. gromada, tłum, oddział

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orszański

przymiotnik od: Orsza (miasto na Białorusi)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszał

gatunek owada z rodziny żukowatych z rzędu chrząszczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszelina

rodzaj drzew i krzewów z rzędu wrzosowców

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Clethra|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny orszelinowatych o owłosionych liściach i kwiatach wyrastających w gronach;

Orszelina (Clethra) – rodzaj krzewów i niskich drzew z rodziny orszelinowatych. Należy do niego 81 gatunków. Rośliny te występują we wschodniej i południowej części Ameryki Północnej, w Ameryce Środkowej, w północnej części Ameryki Południowej, we wschodniej i południowo-wschodniej Azji oraz na Maderze (jeden gatunek – orszelina drzewiasta C. arborea). Rosną w lasach, na skalistych zboczach i na terenach bagnistych. C. arborea występuje w lasach wawrzynolistnych. Kwiaty są zwykle wonne i zapylane są przez owady.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orszewice

Orszewice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łęczyckim, w gminie Góra Świętej Małgorzaty.

Ojrzyszewice (Orszewice) były wsią dóbr prestymonialnych kapituły kolegiaty łęczyckiej w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orszowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii nad Dunajem;

Orszowa (także: Orszawa, dawniej Orschawa; rum. Orșova, węg. Orsova, serb. Rušava) – miasto w Rumunii nad Dunajem, w okręgu Mehedinți.

Miasto wspomniane było pod łacińską nazwą Ursoua w roku 1150. W okresie panowania rzymskiego położone było w historycznej krainie zwanej Dacją, a następnie Banatem. Po wyparciu przez wojska węgierskie tatarskich Połowców weszło w skład Królestwa Węgier. W okresie wojen z Turcją w Orszowie w roku 1444 przebywał król Polski i Węgier Władysław III Warneńczyk. Od 1552 do 1718 należała do Turcji. W roku 1687 Orszowa na krótko weszła w skład Monarchii Habsburskiej. Do roku 1918 była w składzie Austro-Węgier.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orszowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orszową, dotyczący Orszowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Orszoł

orszoł paskowany, orszoł prążkowany - gatunki chrząszczy z rodziny poświętnikowatych

Orszoł (Trichius) – rodzaj chrząszczy z rodziny poświętnikowatych i podrodziny kruszczycowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orsztyn

nieprzepuszczalna warstwa gleb podmokłych; rudawiec

Orsztyn - forma konkrecji występująca w silnie zbielicowanych glebach bielicowych, bielicach i glejobielicach. Jest to scementowana ciemnobrunatna forma poziomu iluwialnego, powstała przy szczególnie intensywnym i długotrwałym procesie bielicowania. Wytrącenia amorficznych form glinu, żelaza i próchnicy tworzą warstwę trudną do sforsowania dla wody i korzeni drzew.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orszulak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszulik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszulski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orszymowo

Orszymowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Mała Wieś.

Wieś Orszumow należała do starostwa wyszogrodzkiego w 1617 roku.

W latach 1954–1958 wieś była siedzibą gromady Orszymowo, po jej zniesieniu w gromadzie Orszymowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

Wieś jest siedzibą parafii pw. św. Floriana.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ort

drobna moneta srebrna bita w wielu krajach europejskich (również w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. numizm. srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI-XVIII wieku;

(1.2) górn. typ poziomego chodnika w górnictwie;

## Geografia

### Austria

- Ort im Innkreis – gmina w kraju związkowym Górna Austria, w powiecie Ried im Innkreis

### Niemcy

- Ort – dzielnica Freyung

## Inne

- ort – moneta
- ort – wyrobisko

## Zobacz też

- Fette Ort
- ORT
- Orth

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ort.

skrót

(1.1) = eduk. błąd ortograficzny, ortograf

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortalion

1. rodzaj cienkiej, nieprzemakalnej tkaniny;
2. płaszcz z takiej tkaniny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj sportowej, nieprzemakalnej tkaniny z syntetycznego włókna;

(1.2) pot. okrycie wierzchnie z ortalionu (1.1)

Ortalion – tkanina z włókna poliamid-6 (znanego jako nylon-6) wykorzystywana do szycia odzieży wierzchniej: kurtek i płaszczy, a także używana do celów dekoracyjnych. Jest nieprzepuszczalna oraz chroni przed wiatrem i zimnem. Nazwa jest znakiem towarowym używanym na terenie Włoch przez niemiecką firmę Bemberg.

Materiał został wspomniany w piosence zespołu Perfect Chcemy być sobą, a także piosenkach Taco Hemingwaya "35" i “Ortalion”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortalionik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od ortalion

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortalionowy

→ ortalion

przymiotnik relacyjny

(1.1) uszyty z ortalionu

Patrz:ortalion

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortęć

stop jakiegoś metalu z rtęcią; amalgamat, amalgam

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) met. zob. amalgamat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortel

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) stpol. wyrok, dekret, sentencja

Miejscowości w Polsce:

- Ortel Królewski Pierwszy
- Ortel Książęcy Drugi
- Ortel Książęcy Pierwszy

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orteza

aparat zastępujący lub kompensujący naturalną funkcję stawów

Orteza (od ortopedyczna proteza) – aparat ortopedyczny stabilizujący stawy lub odcinek ciała, zwykle zastępujący opatrunek gipsowy. Jego głównym zadaniem jest unieruchomienie stawów kończyn, które uległy urazom np. skręcenia, zwichnięcia lub zerwania więzadeł. Niektóre ortezy mogą być stosowane w leczeniu złamań, zwłaszcza kości płaskich i krótkich. Ze względu na konstrukcję ortezy podzielić można na sztywne, półsztywne (półelastyczne) i miękkie (elastyczne). Ze względu na pełnioną funkcję ortezy dzieli się na: kompresyjne, stabilizujące, kompensacyjne i korekcyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortikon

Ortikon – jeden z rodzajów lampy analizującej.

Wybieranie wiązką elektronów w tego typu lampie odbywa się ortogonalnie (prostopadle) do płytki światłoczułej. Strumień elektronów był wolniejszy niż w ikonoskopie i superikonoskopie, lampa nie generowała zatem sygnałów fałszywych (ciemnych plam w obrazie).

#### Źródła:

Wikipedia

# Ortocentrum

miejsce geometryczne, gdzie przecinają się wysokości trójkąta

Wysokość trójkąta – najkrótszy odcinek łączący jeden z wierzchołków trójkąta z prostą zawierającą przeciwległy bok trójkąta, zwany podstawą. Słowem wysokość określa się również długość tego odcinka.

Wysokość jest zawsze prostopadła do prostej zawierającej podstawę. Punkt przecięcia wysokości z podstawą nazywa się spodkiem wysokości. Powstaje on w wyniku rzutu prostokątnego wierzchołka na podstawę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortochromatyczny

wykazujący niską czułość na barwę czerwoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortochromatyzacja

ortochromatyzacja kliszy - uczynienie kliszy fotograficznej ortochromatyczną

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodiagram

rysunek uwidaczniający organy wewnętrzne człowieka prześwietlonego promieniami Roentgena

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodoks

osoba ściśle przestrzegająca zasad wiary, ideologii; ortodoksa; prawowierny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodoksa

osoba, która jest gorliwym wyznawcą jakiejś doktryny, idei, zwykle religijnej; ortodoks

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodoksalny

1. zakładający ścisłe przestrzeganie jakiegoś kodeksu zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny, zwłaszcza religijnej; ortodoksyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodoksja

wierne przestrzeganie praw religii; prawowierność

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortodoksyjność

ścisłe przestrzeganie określonego kredo; prawowierność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest ortodoksyjne; cecha tych, którzy są ortodoksyjni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortodoksyjny

1. zakładający ścisłe przestrzeganie jakiegoś kodeksu zasad;
2. rygorystycznie przestrzegający jakiejś doktryny, zwłaszcza religijnej

przymiotnik

(1.1) (o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom

(1.2) rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortodoncja

dział stomatologii, nauka zajmująca się diagnozowaniem i leczeniem nieprawidłowości zębowo-zgryzowych (nabytych lub wrodzonych) oraz zapobieganiem im; ortopedia szczękowo-twarzowa

Ortodoncja – dziedzina stomatologii, która zajmuje się leczeniem wad zgryzu, wad szczękowo-twarzowych oraz korygowaniem nieprawidłowości zębowych. Leczenie ortodontyczne przeprowadza się u pacjentów w każdym wieku z powodów profilaktycznych i estetycznych. W Polsce leczenie ortodontyczne jest częściowo refundowane do 12 roku (nie są refundowane aparaty stałe), po 13 roku życia wszystkie usługi ortodontyczne są odpłatne. Ortodonta to lekarz specjalista, który zajmuje się profilaktyką, diagnozowaniem i leczeniem wszystkich wad zębowych i zgryzowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortodonta

lekarz stomatolog specjalizujący się w dziedzinie ortodoncji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stomat. stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu)

Ortodoncja – dziedzina stomatologii, która zajmuje się leczeniem wad zgryzu, wad szczękowo-twarzowych oraz korygowaniem nieprawidłowości zębowych. Leczenie ortodontyczne przeprowadza się u pacjentów w każdym wieku z powodów profilaktycznych i estetycznych. W Polsce leczenie ortodontyczne jest częściowo refundowane do 12 roku (nie są refundowane aparaty stałe), po 13 roku życia wszystkie usługi ortodontyczne są odpłatne. Ortodonta to lekarz specjalista, który zajmuje się profilaktyką, diagnozowaniem i leczeniem wszystkich wad zębowych i zgryzowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortodontka

dentystka specjalizująca się w zakresie ortodoncji

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodontyczny

→ ortodoncja

przymiotnik

(1.1) związany z ortodoncją

Patrz:ortodoncja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortodontyka

rzadko: ortodoncja (dział stomatologii)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortodroma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nawig. żegl. najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;

Ortodroma (st.gr. ὀρθόs, orthos – prosty, prawidłowy; δρόμος, dromos – droga, przebieg) – najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni. Stanowi ona zawsze fragment koła wielkiego. Linię ortodromy otrzymuje się przez przecięcie kuli płaszczyzną przechodzącą przez punkty A,B na powierzchni tej kuli oraz przez środek kuli.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortoepia

dział językoznawstwa zajmujący się oceną poprawności tekstów

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. nauka o normach wymowy

(1.2) poprawne wysłowienie, wysławianie się

Ortoepia (gr. ὀρθός, orthos „poprawny”; ἔπος, épos „słowo, mowa”) – unormowany system wymowy konkretnego języka, w szczególności odmiany literackiej (standardowej). Mianem ortoepii określa się również dyscyplinę, której przedmiotem zainteresowań są normy wymowy; jest to dział blisko związany z fonetyką i fonologią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortoepiczny

→ ortoepia

Patrz:ortoepia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortofaszysta

środowiskowo: internetowy purysta językowy; grammar nazi

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortofonia

zasady poprawnej wymowy wyrazów danego języka, nauka poprawnego wymawiania

Ortofonia (z gr. orthós ‘poprawny’ i phōné ‘dźwięk’) – proces uczenia oraz nauka o poprawnej wymowie i brzmieniu wyrazów oraz ich połączeń. Ustala ona zasady prawidłowej wymowy danego języka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortofoniczny

→ ortofonia

Patrz:ortofonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortofosforan

sól lub ester kwasu fosforowego(V)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortofosforowy

kwas ortofosforowy - związek nieorganiczny, kwas tlenowy; kwas fosforowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortofotomapa

mapa przedstawiona za pomocą zdjęć aerofotograficznych, np. Google Earth

Ortofotomapa, mapa fotograficzna – mapa, której treść przedstawiona jest obrazem aerofotograficznym (zwykle zdjęcia lotnicze lub satelitarne powierzchni ziemskiej) przetworzonym metodą różniczkową oraz przedstawiona w nawiązaniu do układu współrzędnych przyjętego odwzorowania kartograficznego. Inaczej zespół przetworzonych zdjęć lotniczych, dopasowanych do jednolitej skali i wpasowanych na punkty osnowy geodezyjnej (fotogrametrycznej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortofrenia

pedagogika lecznicza zajmująca się korygowaniem psychicznych odchyleń od normy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortogenetyczny

→ ortogeneza

Patrz:ortogeneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortogeneza

teoria rozwoju kierunkowego, według której ewolucja dokonuje się według określonej linii, bez istotnego wpływu doboru naturalnego i czynników środowiska; ortoewolucja

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortognatyzm

pionowy zarys profilu twarzoczaszki charakterystyczny głównie dla współczesnego białego człowieka

Ortognatyzm – cecha budowy twarzoczaszki polegająca na tym, że kości twarzowe są nieco wysunięte ku przodowi w stosunku do powierzchni całej twarzy (tworzą pionowy zarys profilu). Cecha ta jest charakterystyczna dla białej odmiany człowieka.

Przeciwieństwem ortognatyzmu jest prognatyzm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortognejs

Ortognejs – gnejs o składzie granitoidu, powstały z jego przeobrażenia.

Nazwa orthogneiss została wprowadzona w 1891 przez Karla Heinricha Ferdinanda Rosenbuscha.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ortogonalność

cecha elementów ortogonalnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortogonalny

prostopadły, tworzący kąt prosty

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortograf

językoznawca specjalizujący się w ortografii

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. uczn. błąd ortograficzny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) specjalista w zakresie ortografii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortografia

1. zbiór zasad i przepisów obowiązujących w danym języku, dotyczących poprawnej pisowni;
2. sposób pisania wyrazów; grafia, pisownia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) system pisma, reprezentacji języka w formie piśmiennej

(1.2) zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

Ortografia (z gr. ορθο-, ortho- „poprawny”, γραφος, grafos „piszący”), inaczej pisownia (dawniej prawopis) – zbiór przepisów regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu lub innych symboli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortograficznie

przysłówek

(1.1) poprawnie pod względem ortograficznym

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortograficzny

związany z ortografią

przymiotnik

(1.1) dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ortokineza

ruch postępowy organizmów żywych, będący reakcją na zewnętrzny bodziec

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoklaz

glinokrzemian potasu, minerał z grupy skaleni

Ortoklaz – minerał z gromady krzemianów, jedna z trzech (oprócz mikroklinu i sanidynu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

Nazwa pochodzi od gr. orthos = prosty oraz klao = łamię (klan = łamać; klasis = łupliwy) – nazwa nawiązuje do prostego kąta między płaszczyznami łupliwości w tym minerale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortokrezol

produkt otrzymywany ze smoły koksowniczej lub węgla kamiennego, używany do wyrobu środków farmaceutycznych i dezynfekcyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortokrzemowy

kwas ortokrzemowy - nieorganiczny związek chemiczny powstały z połączenia krzemu, tlenu i wodoru; kwas krzemowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortolan

ptak śpiewający, gatunek trznadla

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Emberiza hortulana|Linnaeus|ref=tak., gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

(1.2) ornit. ptak z gatunku ortolan (1.1)

Ortolan, trznadel ortolan (Emberiza hortulana) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli (Emberizidae), zamieszkujący większość Europy oraz zachodnią i środkową Azję. Zimuje w Afryce Subsaharyjskiej. Jego liczebność spada, ale nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortonormalność

cecha elementów ortonormalnych

Ortonormalność – ortogonalność wraz z dodanym warunkiem unormowania, tzn. wymagania, aby elementy ortogonalne miały długość jednostkową (były wersorami). Jest to podstawowa własność wektorów bazy ortonormalnej danej przestrzeni unitarnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortonormalny

ortogonalny o długości jednostkowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortopeda

1. lekarz specjalizujący się w ortopedii;
2. specjalista zajmujący się wykonaniem obuwia lub aparatu ortopedycznego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

Ortopedia – jedna z podstawowych specjalności lekarskich. Skupia się na diagnostyce i leczeniu operacyjnym i zachowawczym schorzeń, wad wrodzonych i nabytych, zapaleń, zakażeń, nowotworów oraz uszkodzeń i zmian pourazowych narządu ruchu: szkieletu (z wyjątkiem kości czaszki), układu więzadłowo-stawowego oraz mięśni, nerwów i naczyń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortopedia

1. dział medycyny, nauka zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem urazów i wad (wrodzonych lub nabytych) narządu ruchu;
2. oddział ortopedyczny w szpitalu

Ortopedia – jedna z podstawowych specjalności lekarskich. Skupia się na diagnostyce i leczeniu operacyjnym i zachowawczym schorzeń, wad wrodzonych i nabytych, zapaleń, zakażeń, nowotworów oraz uszkodzeń i zmian pourazowych narządu ruchu: szkieletu (z wyjątkiem kości czaszki), układu więzadłowo-stawowego oraz mięśni, nerwów i naczyń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortopedka

→ ortopeda; ortopedystka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortopedyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z ortopedią lub ortopedami

(1.2) związany z leczeniem urazów układu kostnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortopedysta

dawniej: ortopeda

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortopedystka

→ ortopedysta

Patrz:ortopedysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortopiroksen

piroksen o rombowej strukturze krystalicznej

Ortopirokseny – podgrupa minerałów zwanych piroksenami o wzorze ogólnym XY(Si,Al)2O6, gdzie X oznacza wapń, magnez, sód lub żelazo2+ (rzadziej cynk, lit lub mangan), natomiast Y – jony zwykle mniejszych rozmiarów: chromu, glinu, żelaza3+, magnezu, manganu, skandu, tytanu czy wanadu. Cechą wyróżniającą ortopirokseny jest rombowa struktura krystaliczna.

Przykładowe minerały należące do ortopiroksenów to hipersten, enstatyt, bronzyt i ferrosilit.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortopsychiatria

dział medycyny zajmujący się leczeniem lekkich zaburzeń psychicznych oraz zapobieganiem chorobom psychicznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortopsychiatryczny

→ ortopsychiatria

Patrz:ortopsychiatria

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoptyczny

→ ortoptyka

Patrz:ortoptyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoptyka

dział okulistyki zajmujący się diagnozą i leczeniem zaburzeń widzenia obuocznego oraz ruchomości gałki ocznej, w szczególności zezem oraz niedowidzeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoptysta

specjalista zajmujący się diagnozą i rehabilitacją wybranych funkcji wzrokowych, głównie zaburzeń widzenia obuocznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoptystka

→ ortoptysta

Patrz:ortoptysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoreksja

obsesja na punkcie zdrowej żywności

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortorektyczka

kobieta z obsesją na punkcie zdrowej żywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortorektyczny

związany z obsesją na punkcie zdrowej żywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortorektyk

osoba z obsesją na punkcie zdrowej żywności

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortoskop

przyrząd do badania ciał krystalicznych w spolaryzowanym świetle równoległym

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortostat

#### Źródła:

Wikipedia

# Ortostatyczny

1. hipotensja ortostatyczna - szybki spadek ciśnienia tętniczego po przyjęciu pozycji stojącej; hipotonia ortostatyczna, niedociśnienie ortostatyczne;
2. białkomocz ortostatyczny - występowanie białka w moczu po przyjęciu pozycji stojącej

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortotanazja

zaniechanie dalszego sztucznego podtrzymywania życia pacjenta; eutanazja bierna

Ortotanazja (z gre. ὀρθός orthos – „słuszny” + θάνατος thanatos – „śmierć”) – zaniechanie dalszego sztucznego podtrzymywania życia pacjenta; zaniechanie dystanazji.

Pojęcie ortotanazji odnosi się do pewnych szczególnych sytuacji. Niekiedy pacjent znajduje się w tak ciężkim stanie zdrowia, że niezastosowanie leczenia doprowadzi niechybnie do jego śmierci. Jednakże wszystkie dostępne metody nie doprowadzą do żadnej poprawy stanu pacjenta, w szczególności zaś nie wyleczą go. Obecnie istnieją metody utrzymywania umierającego chorego przy życiu, których jedynym skutkiem jest przedłużanie jego życia. Jednakże zalicza się je do środków nadzwyczajnych. Wymienić tu można użycie respiratora. Postępowanie takie określa się mianem dystanazji. Zaprzestanie takiego postępowania nazywa się właśnie ortotanazją. Część autorów nie dostrzega różnicy pomiędzy ortotanazją a eutanazją, inni zaś utożsamiają ją z zaprzestaniem terapii uporczywej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ortotoniczny

w językoznawstwie, o wyrazie: posiadający swój samodzielny akcent, akcentowaną zgłoskę

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortotropowy

przymiotnik

(1.1) taki, którego dłuższa oś jest pionowa

(1.2) inform. w metodach komputerowych rozwiązywania problemów kontinuum posiadający symetryczną macierz wektorów własnych

(1.3) bot. o roślinach, których część naziemna jest prostopadła do podłoża

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortotyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. specjalność medyczna zajmująca się protezami dla osób ze schorzeniami i dysfunkcjami narządów ruchu

#### Źródła:

Wiktionary

# Ortowodór

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 1, niemetal z bloku s układu okresowego. Wodór jest najczęściej występującym pierwiastkiem chemicznym we Wszechświecie i jednym z najczęściej spotykanych pierwiastków na Ziemi. Ma najmniejszą masę atomową, wynoszącą 1,00794 u. Najczęściej występującym izotopem wodoru jest prot (1
H), którego atom ma najprostszą możliwą budowę – składa się z jednego protonu i jednego elektronu.

#### Źródła:

Wikipedia

# Ortwin

Ostap Ortwin - pseudonim polskiego dziennikarza i krytyka literackiego Oskara Katzenellenbogena

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortyl

dawniej: pouczenie prawne udzielane przez sądy większych miast sądom miast mniejszych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. wyrok

Ortyl z niemieckiego Urteil czyli wyrok. Każde orzeczenie (wyrok, sentencja) sądu prawa niemieckiego.

Sprawę zakładano w sądzie właściwym pozwanemu (wyjątkiem było złapanie na gorącym uczynku, ten wyjątek w stosunku do szlachty zlikwidowano na początku XVI w. ). Poza przypadkami gdy sąd odbywał się między osobami podległymi jednemu panu (na wsi, wobec swoich poddanych sądy sprawował wyłącznie sołtys i jako wyższa instancja pan) sprawy trafiały do miejscowych sądów właściwych, zależnie od stanu skarżonego był to sąd ziemski (dla szlachty) lub sąd grodzki (dla wolnych kmieci i mieszczan). Od wyroków można było składać apelację do sądu wyższej instancji, najprzedniejszego miasta danej prowincji, na przykład dla całej Rusi był to sąd miejski we Lwowie. Jeśli strony były w dalszym ciągu niezadowolone, apelację składano do miasta z którego brano wzór lokacji a od czasów Kazimierza Wielkiego do sądu prawa wyższego magdeburskiego na zamku w Krakowie a dalej do majestatu królewskiego w którego imieniu działali komisarze 6 miast. Znaczenie historyczne mają orzeczenia sądów najwyższych np. Sądu Sześciu Miast które potwierdzane przez króla jako edykty obowiązywały w całej Polsce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ortylia

rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych; gruszynka, gruszyczka, ortylia

#### Źródła:

SJP.pl

# Ortyt

minerał z grupy epidotów (minerałów krzemianowych); źródło metali ziem rzadkich i pierwiastków promieniotwórczych np. uranu; allanit

Allanit (ortyt) – minerał z grupy krzemianów, odmiana epidotu. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego bankiera i mineraloga Thomasa Allana (1777–1833), który go odkrył.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orunia

dzielnica Gdańska

Orunia (kaszub. Òruniô, niem. Ohra, inne warianty nazewnicze: Oruń, Orania, Orana, Ore) – osiedle mieszkaniowo-przemysłowe w Gdańsku, część dzielnicy Orunia-Św. Wojciech-Lipce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oruński

przymiotnik od: Orunia

#### Źródła:

SJP.pl

# Orurkować

zamontować rurki

#### Źródła:

SJP.pl

# Orurkowanie

zamontować rurki

#### Źródła:

SJP.pl

# Orurować

obudować rurami

#### Źródła:

SJP.pl

# Orurowanie

obudować rurami

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) suma wszystkich rur w instalacji (np. chemicznej lub samochodowej)

(1.2) jedna z dyscyplin inżynierii chemicznej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orvieto

miasto i gmina we Włoszech

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni;

Orvieto – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Terni.

W roku 2004 gminę zamieszkiwały 20 692 osoby (73,6 os./km²).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orwat

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orwell

George Orwell (właśc. Eric Arthur Blair) (1903-50), angielski powieściopisarz i publicysta

- George Orwell – angielski pisarz i publicysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orwellizm

[czytaj: orłelizm] manipulowanie faktami, zniekształcanie prawdy dla celów propagandowych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) manipulowanie społeczeństwem w celu osiągnięcia nad nim kontroli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orwellowski

[czytaj: orłelowski] taki jak u Orwella, charakterystyczny dla dzieł Orwella

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do George'a Orwella

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orwietański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orvieto, dotyczący Orvieto

#### Źródła:

Wiktionary

# Orychtować

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. doprowadzić do porządku

#### Źródła:

Wiktionary

# Oryg.

skrót od:
1. oryginał;
2. oryginalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Orygenes

filozof i teolog wczesnochrześcijański, pisarz kościelny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Oryginalnie

przysłówek

(1.1) w sposób oryginalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Oryginalniej

stopień wyższy od przysłówka: oryginalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Oryginalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: oryginalny; bardziej oryginalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Oryginalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co jest oryginalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Oryginalny

jedyny w swoim rodzaju

przymiotnik

(1.1) taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego

(1.2) o człowieku: tworzący we własnym stylu, samodzielnie

(1.3) niezwykły, ekscentryczny

(1.4) niebędący kopią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oryginał

pierwotna forma, niebędąca kopią

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz powstała jako pierwsza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Oryginałka

→ oryginał

Patrz:oryginał

#### Źródła:

SJP.pl

# Oryglowywać

w górnictwie: wzmacniać tamę przy pomocy rygli lub zastrzałów

#### Źródła:

SJP.pl

# Oryks

antylopa z rodziny krętorogich

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. afrykańska antylopa o krępej budowie i długich rogach;

Oryks (Oryx) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae). Oryksy znane były już starożytnym Egipcjanom, którzy często przedstawiali ich wizerunki na reliefach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Oryl

flisak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. człowiek zajmujący się spławianiem rzeką drewna, zboża i innych towarów; flisak

(1.2) daw. pot. prostak, grubianin, cham

Flisak (oryl, flis) – przedstawiciel grupy zawodowej zajmującej się w dawnej Polsce flisem, czyli rzecznym spławem (transportem) towarów.

Jednym z tradycyjnych zajęć w górach było flisactwo. Flis, czyli rzeczny spław, był częstą formą transportu w górzystych regionach Słowacji i odbywał się przy pomocy tratw. Przewożono, czyli spławiano różnego rodzaju towary, np. drewno, piasek czy żywność. Najczęściej do spławu wykorzystywano takie rzeki jak Orawa, Wag, Poprad czy Dunajec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orylion

wysunięta część dawnych budowli obronnych, chroniąca przed ogniem ukośnym; ucho

#### Źródła:

SJP.pl

# Oryncz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. obręcz z korzenia drzewa

#### Źródła:

Wiktionary

# Oryngle

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kolczyki

#### Źródła:

Wiktionary

# Oryniacki

dotyczący okresu młodszego paleolitu

#### Źródła:

SJP.pl

# Orynnowanie

system rynien do odprowadzania wody z dachu; system rynnowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzacha

roślina jednoroczna z rodziny bobowatych; orzech ziemny

Orzacha (Arachis L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 82 gatunki występujące w tropikalnej części Ameryki Południowej. Ważną rośliną użytkową jest orzacha podziemna Arachis hypogaea, uprawiana dla jadalnych nasion zwanych „orzeszkami ziemnymi”. Gatunek ten jest szeroko rozprzestrzeniony na świecie. W Polsce zarejestrowany został jako przejściowo dziczejący efemerofit.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzast

rodzaj grzybów z rodziny obrostowatych, zaliczany do porostów

Phaeophyscia Moberg (orzast) – rodzaj grzybów z rodziny obrostowatych (Physciaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzba

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. orka

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzec

orzeknąć;
1. wyrazić rozstrzygającą opinię w jakiejś sprawie;
2. wydać wyrok, postanowienie, decyzję na podstawie obowiązujących przepisów prawnych

czasownik przechodni

(1.1) dokonany od|orzekać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzech

owoc o zdrewniałej łupinie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) suchy owoc o zdrewniałej łupinie;

(1.2) roślina, której owoce to orzechy (1.1);

(1.3) drewno drzewa z rodziny orzechowatych;

(1.4) kolor złocistobrązowy

(1.5) gatunek węgla;

(1.6) pot. owoc orzecha (1.2) włoskiego;

(1.7) element układu spustowego kuszy;

## Botanika i sztuka kulinarna

- orzech Juglans – bot. rodzaj roślin z rodziny orzechowatych
- orzech – bot. typ owocu suchego, niepękającego
- orzechy – kulin. jadalne nasiona i owoce, mające jadalne jądro zamknięte w twardej skorupie lub łupinie
- kotewka orzech wodny Trapa natans – gatunek rośliny z rodziny krwawnicowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzechodajny

przymiotnik relacyjny

(1.1) bot. taki, który daje orzechy

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzechowate

o cechach orzechowatych (rodzina roślin)

Orzechowate (Juglandaceae) – rodzina roślin z rzędu bukowców (Fagales). Zalicza się do niej 9 rodzajów z 51–62 gatunkami. Są to drzewa i krzewy rosnące w Ameryce Północnej i Południowej (wzdłuż Andów), w Azji Wschodniej między Himalajami, Japonią i Nową Gwineą. Jeden gatunek – orzech włoski Juglans regia sięga od Azji poprzez Kaukaz do południowo-wschodniej Europy. Są to rośliny wiatropylne, z drobnymi jednopłciowymi kwiatami, zwykle jednopienne. Występują w strefie umiarkowanej w lasach zrzucających liście na zimę, a w strefie międzyzwrotnikowej w lasach górskich. Często rosną w lasach nadrzecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzechowaty

o cechach orzechowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzechowce

1. ciasto orzechowe;
2. przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych;
3. słonik orzechowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

Orzechowce (Juglandales Dumort.) – monotypowy rząd roślin wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych roślin okrytonasiennych, zawierający jedną tylko rodzinę – orzechowatych (Juglandaceae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzechowiec

1. ciasto orzechowe;
2. przedstawiciel rzędu roślin okrytonasiennych;
3. słonik orzechowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. ciasto z orzechami

Orzechowiec – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Mokrsko.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzechówka

ptak z rodziny krukowatych, o czekoladowo-brązowym ubarwieniu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na niedojrzałych owocach orzecha włoskiego;

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Nucifraga caryocatactes|ref=tak., ptak o długim, mocnym dziobie, czekoladowobrązowym upierzeniu w białe plamkaamki i ogonie czarnym z zielonkawym lub niebieskawym połyskiem, żywiący się orzechami laskowymi, żołędziami, jarzębiną itp.;

* orzechówka – ptak z rodziny krukowatych

- - orzechówka zwyczajna (Nucifraga caryocatactes)
  - orzechówka popielata (Nucifraga columbiana)
  - orzechówka południowa (Nucifraga multipunctata)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzechowo

1. dotyczący orzecha (rośliny);
2. zrobiony z nasion orzechów (owoców), mający smak nasion orzechów, zapach nasion orzechów;
3. mający kolor orzecha, złocistobrązowy

## Miejscowości i ich części w Polsce

- Orzechowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Wąbrzeźno
- Orzechowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
- Orzechowo – część wsi Sumowo w woj. podlaskim, w pow. sejneńskim, w gminie Sejny
- Orzechowo – osada w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy
- Orzechowo – osada w woj. pomorskim, w pow. słupskim, w gminie Ustka
- Orzechowo – część wsi Warzno w woj. pomorskim, w pow. wejherowskim, w gminie Szemud
- Orzechowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Stare Juchy
- Orzechowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Dobre Miasto
- Orzechowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. olsztyńskim, w gminie Olsztynek
- Orzechowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Miłosław
- Orzechowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. goleniowskim, w gminie Nowogard

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzechowski

nazwisko

- Andrzej Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Emil Orzechowski – profesor teatrologii, kulturoznawca
- Jan Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Jerzy Orzechowski – pilot WP i RAF
- Kazimierz Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Konstanty Orzechowski – kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari, poległ 27 lipca 1920 pod Białowieżą, jako oficer 2 Pułku Piechoty Legionów
- Krzysztof Orzechowski – aktor i reżyser teatralny
- Maciej Orzechowski – polski polityk, lekarz, poseł na Sejm VI kadencji
- Marian Orzechowski – polski polityk
- Mirosław Orzechowski – polski polityk
- Paweł Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Remigiusz Orzechowski – polski prawnik, radca prawny oraz sędzia Trybunału Konstytucyjnego
- Sławomir Orzechowski (ur. 1958) – polski aktor
- Stanisław Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Stefan Orzechowski (ujednoznacznienie)
- Tadeusz Oksza-Orzechowski – działacz polityczny, lekarz, przedsiębiorca
- Teodor Konstanty Orzechowski – działacz kalwiński i parlamentarny
- Walenty Orzechowski – poseł, sędzia ziemski przemyski
- Władysław Oksza-Orzechowski – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzechowy

1. dotyczący orzecha (rośliny);
2. zrobiony z nasion orzechów (owoców), mający smak nasion orzechów, zapach nasion orzechów;
3. mający kolor orzecha, złocistobrązowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący orzecha (roślin i owocu)

(1.2) przyrządzony, zrobiony z orzechów, z dodatkiem orzechów

(1.3) zrobiony z drewna drzewa orzechowego (1.1)

(1.4) złocistobrązowy, taki jak kolor orzecha

(1.5) smakujący lub pachnący orzechami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzecki

→ Orzk

Patrz:Orzk

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeczenie

1. część zdania orzekająca o czynności lub stanie podmiotu;
2. postanowienie lub wyrok wydany przez sąd lub inny organ na podstawie obowiązującego prawa;
3. osąd, ocena czegoś lub decyzja

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) jęz. część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

(1.2) jakaś opinia, osąd, ekspertyza

(1.3) praw. rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji

- orzeczenie (gramatyka) – główna część zdania ukazująca zachowanie lub właściwości podmiotu; osobowa forma czasownika.
- orzeczenie (medycyna) – opinia lekarska na temat stanu zdrowia przebadanej osoby, zwana orzeczeniem lekarskim.

Prawo:

- orzeczenie dyscyplinarne – decyzja rozstrzygająca o winie obwinionego o dokonanie przewinienia dyscyplinarnego wydana przez organ dyscyplinarny.
- orzeczenie sądu – władcze rozstrzygnięcie sądu dotyczące istoty sprawy sądowej lub innych kwestii związanych z jej rozpoznaniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzecznictwo

działalność sądów i innych organów wydających orzeczenia w różnych sprawach

Orzecznictwo, judykatura (łac. iudex – sędzia, iudicare – osądzać) – ogół decyzji jednego bądź wielu sądów i innych organów państwa. Przy czym pod pojęciem orzeczenia rozumie się tu zarówno stan faktyczny i prawny rozstrzygniętej sprawy, jak i sentencję wyroku oraz samo jej uzasadnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzeczniczka

→ orzecznik

Patrz:orzecznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeczniczy

związany z wydanymi wyrokami lub postanowieniami sądowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzecznik

część orzeczenia imiennego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) adm. med. lekarz, który orzeka o stanie zdrowia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. nieczasownikowa część orzeczenia imiennego;

Orzecznik – część orzeczenia imiennego stanowiąca dopełnienie zdaniowe łącznika i orzekająca o podmiocie.

Orzecznik najczęściej występuje jako:

- rzeczownik (Kazik jest pracusiem)
- przymiotnik (Kazik jest pracowity)
- przysłówek (Na koncercie było głośno)
- zaimek (Kazik nie jest z tobą).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzecznikowo

przysłówek

(1.1) gram. na sposób orzecznikowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzecznikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) gram. związany z orzecznikiem, dotyczący orzecznika

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzekać

wypowiadać, wyrażać sąd, opinię, zdanie o czymś

czasownik przechodni niedokonany (dk. orzec, orzeknąć)

(1.1) wyrażać opinię w jakiejś sprawie

(1.2) praw. wydawać postanowienie lub wyrok

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzekający

wypowiadać, wyrażać sąd, opinię, zdanie o czymś

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeknąć

orzec;
1. wyrazić rozstrzygającą opinię w jakiejś sprawie;
2. wydać wyrok, postanowienie, decyzję na podstawie obowiązujących przepisów prawnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzelski

przymiotnik od: Orły

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzęsek

typ pierwotniaka, żyjący w wodzie, w glebie lub pasożytujący w innych organizmach; wymoczek

Orzęski (Ciliata), dawniej wymoczki – typ organizmów z królestwa Protista, tradycyjnie zaliczany do protistów zwierzęcych. W nowszych systemach włączane wraz z niektórymi innymi pierwotniakami i glonami do supergrupy Chromalveolata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzęsić

rzadko: orzęsić się - pokryć się włoskami, rzęskami; urzęsić się

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzęsica

orzęsica długoroga - gatunek chruścika (owada wodnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzęsiony

mający rzęski; orzęszony

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeski

związany z miastem Orzesze, dotyczący miasta Orzesze

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orzeszem, dotyczący Orzesza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzęskowy

→ orzęsek

Patrz:orzęsek

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeszanin

mieszkaniec Orzesza (miasta w województwie śląskim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeszanka

mieszkanka Orzesza (miasta w województwie śląskim)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzesze

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, na Górnym Śląsku;

Orzesze (niem. Orzesche, śl. Uorzesze) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie mikołowskim.

Według danych z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 21 986 mieszkańców.

Według rankingu IQAir Orzesze jest 428. na świecie, co przekłada się na pierwsze miejsce w Polsce pod względem zanieczyszczeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzeszek

zdrobnienie od: orzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. orzech

(1.2) spoż. mały orzech

(1.3) pot. kask motocyklowy osłaniający jedynie górną część głowy

(1.4) zob. orzeszki.

Orzech (nux) – rodzaj suchych owoców zamkniętych (niepękających), jednonasiennych (rzadko dwunasiennych), odpadających od rośliny matecznej w całości. Często dla owoców o niewielkich rozmiarach używa się równoważnej nazwy orzeszek. Mają one twardą, zdrewniałą owocnię, niezrośniętą z nasieniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzeszki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) przen. żart. eufem. męskie jądra

forma rzeczownika|rodzaj=męskorzeczowy.

(2.1) M., B., i W. plural|orzeszek.

Orzeszki (dawniej Zielonygrund, w latach 1933–1945 Schützengrund) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Rozogi, znajdująca się między wsiami: Klon a Księży Lasek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Miejscowość powstała w 1739 r. w ramach osadnictwa szkatułowego jako mała osada na dwóch włókach. Szkołę zbudowano w 1912 r. W 1939 r. wieś liczyła 47 gospodarstw.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzeszkomat

automat do karmienia wiewiórek orzeszkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeszkowo

W Polsce

- Orzeszkowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Hajnówka
- Orzeszkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Kwilcz
- Orzeszkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. średzkim, w gminie Dominowo
- Orzeszkowo – przysiółek wsi Iglice w woj. zachodniopomorskim, w pow. łobeskim, w gminie Resko
- Orzeszkowo – dawna gromada
- Orzeszkowo – przystanek kolejowy

#### Źródła:

Wikipedia

# Orzesznica

1. gryzoń z rodziny pilchowatych;
2. gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych; orzesznica wyniosła, orzesznica brazylijska, bertolecja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Muscardinus|Kaup|ref=tak., rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;

(1.2) zool. gryzoń z rodzaju orzesznica (1.1)

(1.3) syst. bot. nazwa systematyczna|Bertholletia excelsa||ref=tak., gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych, występującego w Ameryce Południowej;

(1.4) bot. roślina z gatunku orzesznica (1.3)

- orzesznica (Muscardinus) – rodzaj gryzoni z podrodziny koszatek (Leithiinae) w obrębie rodziny popielicowatych (Gliridae)
- orzesznica leszczynowa (Muscardinus avellanarius) – gatunek gryzonia z podrodziny koszatek (Leithiinae) w obrębie rodziny popielicowatych (Gliridae)
- orzesznica (Lygeum) – rodzaj traw
- orzesznica (Bertholletia) – rodzaj drzew z rodziny czaszniowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzesznik

wysokie drzewo o jadalnych nasionach i twardym drewnie; przeorzech; hikora

Orzesznik zwany także przeorzechem, hikorą i karią (Carya Nutt.) – rodzaj roślin z rodziny orzechowatych (Juglandaceae). Obejmuje 18 gatunków, choć w niektórych ujęciach wykazywanych jest ich od 17 do 25.

Największe zróżnicowanie gatunkowe orzeszników jest w południowej części Stanów Zjednoczonych i w północnym Meksyku, cztery gatunki rosną także we wschodniej części Ameryki Północnej, kilka w Ameryce Środkowej, 6 gatunków rośnie w Azji Południowo-Wschodniej, z czego trzy są endemitami Chin. W Polsce uprawiane najczęściej są orzesznik gorzki C. cordiformis i pięciolistkowy C. ovata, rzadziej orzesznik siedmiolistkowy Carya laciniosa. Pierwsze dwa gatunki mają status już zadomowionych antropofitów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzesznikowate

rodzina roślin z rzędu ślazowców; zatwarowate

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzesznikowaty

o cechach orzesznikowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzęszony

mający rzęski; orzęsiony

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeszówka

wieś w Polsce

Orzeszówka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Miedzna. Ma status sołectwa. Leży nad rzeką Miedzanką.

Do połowy XIX wieku Orzeszówka była dużym folwarkiem, którym zarządzał administrator mieszkający w tamtejszym dworze. Folwark wchodził w skład dóbr miedzeńskich. Orzeszówka stała się faktyczną wsią dopiero po utworzeniu tam osad na mocy ukazu carskiego. W 1864 roku, na mocy ukazu carskiego o uwłaszczeniu z Dóbr Orzeszówka wydzielono 1319 mórg 17 prętów ziemi dla 48 osad chłopskich. W Orzeszówce utworzono 14 osad chłopskich na 56 morgach i 180 prętach ziemi. W 1868 roku Józef Wyszomierski rozparcelował pozostałą część majątku pomiędzy kilkudziesięciu włościan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzeszyna

1. krzew orzecha laskowego, leszczyna
2. lasek leszczynowy
3. wierzchnia, zielona łupina orzechów

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeźwiać

1. czynić kogoś rzeźwym, rześkim - pełnym chęci do życia, wypoczętym, świeżym; regenerować, odświeżać;
2. orzeźwiać się - czynić siebie rzeźwym, rześkim - pełnym chęci do życia, wypoczętym, świeżym; regenerować się, odświeżać się

czasownik

(1.1) czynić rzeźwym, odświeżać, ochładzać

czasownik zwrotny orzeźwiać się

(2.1) sprawiać sobie uczucie rześkości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzeźwiająco

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób orzeźwiający

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzeźwiający

dający orzeźwienie, ochłodę; ożywczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzeźwianie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orzeźwiać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzeźwić

1. uczynić kogoś rzeźwym, rześkim - pełnym chęci do życia, wypoczętym, świeżym; zregenerować, odświeżyć;
2. orzeźwić się - uczynić siebie rzeźwym, rześkim - pełnym chęci do życia, wypoczętym, świeżym; zregenerować się, odświeżyć się

czasownik przechodni dokonany (ndk. orzeźwiać)

(1.1) dokonany od|orzeźwiać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzeźwienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orzeźwić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzeł

1. ptak z rodziny sokołów, o masywnej budowie, długich skrzydłach i dużym zakrzywionym dziobie, występuje w wielu gatunkach w Europie, Azji, Ameryce i Afryce;
2. znak w kształcie tego ptaka, używany jako godło lub znak na sztandarach, mundurach, monetach itp.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

(1.2) geogr. miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką;

orzeł – nazwa zwyczajowa kilkunastu gatunków ptaków drapieżnych z rodzaju Aquila, Hieraaetus i Harpagornis z rodziny jastrzębiowatych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzełek

1. rewers monety polskiej;
2. mały znak w kształcie orła, np. na nakryciach głowy polskich żołnierzy;
3. ptak drapieżny z rodziny orłów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mały orzeł

(1.2) orle pisklę

(1.3) ornit. drapieżny ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Hieraaetus|Kaup|ref=tak.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) symbol orła na monecie, medalu lub guziku

geografia Polski

- miejscowości:
  - Orzełek – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. sępoleńskim, w gminie Kamień Krajeński
  - Orzełek – wieś w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Sadowne
  - Orzełek – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. węgrowskim, w gminie Sadowne

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzk

wieś w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim

Orzk – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dłutów.

Między wsią Orzk a wsią Świerczyna znajduje się linia zachowanych okopów przeciwczołgowych z czasów II wojny światowej.

W Orzku istniała filia szkoły podstawowej w Dłutowie – zlikwidowana w wyniku reformy szkolnictwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orznąć

orżnąć; potocznie:
1. ograć kogoś w grze hazardowej; obębnić;
2. oszukać (na jakąś kwotę)

czasownik przechodni dokonany

(1.1) pot. oszukać kogoś (najczęściej w transakcjach finansowych, przy załatwianiu interesów)

(1.2) pot. pokonać kogoś w grze karcianej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orżnięcie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|orżnąć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Orznóć

czasownik przechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. okłamać

#### Źródła:

Wiktionary

# Orzo

[czytaj: or-zo] rodzaj makaronu do zup, wielkością i kształtem przypominający ryż

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzoł

nazwisko

Orzoł – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Baranowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętego Bartłomieja Apostoła w Baranowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzyc

rzeka w Polsce, dopływ Narwi

Orzyc (Orzycz, Orzyca) – rzeka, prawy dopływ Narwi o długości 142,52 km i powierzchni dorzecza 2 077 km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orzygać

obrzygać;
1. wulgarnie: pobrudzić wymiocinami; zarzygać;
2. potocznie: pobrudzić czymś bryzgającym; opryskać

#### Źródła:

SJP.pl

# Orzyski

przymiotnik od: Orzysz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orzyszem, pochodzący z Orzysza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzysz

1. miasto w Polsce;
2. jezioro w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie warmińsko-mazurskim;

Orzysz (niem. Arys, prus. Aris) – miasto w Polsce, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim, nad rzeką Orzyszą, między jeziorami Sajno i Orzysz. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Orzysz. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa suwalskiego. Orzysz leży na Mazurach, na obszarze historycznej Jaćwieży.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Orzysz liczył 5279 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orzyszanin

mieszkaniec Orzysza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Orzysza

(1.2) osoba pochodząca z Orzysza, urodzona w Orzyszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orzyszanka

mieszkanka Orzysza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszanka Orzysza

(1.2) kobieta pochodząca z Orzysza, urodzona w Orzyszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Orłan

rodzaj ptaków z rodziny jastrzębiowatych

- orłan – rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych
- Orłan – seria rosyjskich skafandrów kosmicznych
- Orłan – seria rosyjskich bezzałogowych statków powietrznych: Orłan-1, Orłan-3M, Orłan-10, Orłan-30

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orłoryb

drapieżna ryba z rodziny kulbinowatych; kulbin; scjena

Kulbin, orłoryb (Argyrosomus regius) – gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny kulbinowatych (Sciaenidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orłoś

nazwisko

- Andrzej Orłoś (1934-2018) – polski jeździec, olimpijczyk
- Henryk Orłoś (1896-1983) – polski leśnik i mykolog
- Karol Orłoś (1894-1931) – polski pilot
- Kazimierz Orłoś (ur. 1935) – polski pisarz
- Maciej Orłoś (ur. 1960) – polski aktor, dziennikarz
- Teresa Zofia Orłoś (1930-2009) – polska językoznawczyni

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orłosęp

duży ptak z podrodziny sępów zamieszkujący wysokie góry Afryki i Eurazji

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Gypaetus|Storr|ref=tak., rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych, którego opisują cechy pośrednie między orłem a sępem: mocny dziób, sposób lotu jak u orła, ale padlinożerność jak u sępa

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Gypaetus barbatus|Linnaeus|ref=tak., gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych, żywiący się głównie kośćmi;

Orłosęp, orłosęp brodaty (Gypaetus barbatus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z podrodziny orłosępów (Gypaetinae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae), jedyny przedstawiciel rodzaju Gypaetus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orłowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina na Śląsku Cieszyńskim;

Orłowa (dawniej też Orłów, cz. Orlová, niem. Orlau) – miasto położone w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach, na Śląsku Cieszyńskim, ok. 10 km od granicy z Polską. Orłowa leży pośrodku Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego, ok. 10 km na wschód od centrum Ostrawy i 8 km na zachód od centrum Karwiny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Orłowice

Orłowice – wieś łańcuchowa w południowo-zachodniej Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Mirsk.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orłowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Orłowiec

Orłowiec (niem. Schönau bei Bad Landeck) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek-Zdrój.

#### Źródła:

Wikipedia

# Orłowo

dzielnica mieszkaniowa i rekreacyjna w Gdyni

W Polsce

- Orłowo – część miasta Gdynia
- Orłowo – część miasta Starachowice
- Orłowo – kolonia w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. wąbrzeskim, w gminie Płużnica
- Orłowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Orłowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Wielgie
- Orłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. makowskim, w gminie Rzewnie
- Orłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Zawidz
- Orłowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. suwalskim, w gminie Bakałarzewo
- Orłowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. nowodworskim, w gminie Nowy Dwór Gdański
- Orłowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Wydminy
- Orłowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Nidzica
- Orłowo – część wsi Bagno w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nowomiejskim, w gminie Nowe Miasto Lubawskie
- Orłowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Biała Piska
- Orłowo – osada w woj. wielkopolskim, w pow. obornickim, w gminie Ryczywół

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Orłowski

1. przymiotnik od: Orzeł (miasto w Federacji Rosyjskiej);
2. przymiotnik od: Orłowo (dzielnica Gdyni)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Orłem, dotyczący Orła, miasta w Rosji

(1.2) związany z Orłem, dotyczący Orła, osady w Polsce

(1.3) związany z Orłowem, dotyczący Orłowa

(1.4) związany z Orłową, dotyczący Orłowej

Osoby o nazwisku Orłowski

- Cecylia Czesława Orłowska 1906–1937 – działaczka komunistyczna
- Aleksander Orłowski – osoby o tym imieniu i nazwisku
- Alina Orłowska – polska rusycystka
- Andrzej Orłowski – polski architekt, ilustrator
- Andrzej Jan Orłowski 1731–1789 – lekarz polski
- Antoni Orłowski 1811–1861 – skrzypek; pianista; dyrygent; pedagog; kompozytor
- Antoni Orłowski 1869–1921 – dziennikarz; humorysta; satyryk; wydawca
- Bolesław Kamil Orłowski 1887–1921 – romanista; pedagog
- Franciszek Orłowski 1835–1879 – prowizor; doktor medycyny
- Hubert Orłowski (ur. 1937) – germanista
- Jacek Orłowski (ur. 1965) – reżyser i pedagog
- Jan Orłowski (2 poł. XVIII w.) – trynitarz; architekt
- Jan Onufry Orłowski d. „po 1793” – łowczy koronny; poseł; targowiczanin
- Józef Augustyn Orłowski 1716–1794 – pijar; tłumacz; pedagog; rektor
- Józef Orłowski 1742–1807 – generał; komendant; powstaniec kościuszkowski
- Józef Orłowski 1819–1880 – architekt; budowniczy
- Józef Kazimierz Orłowski 1862–1943 – dziennikarz; literat; działacz polityczny
- Wawrzyniec Józef Orłowski d. 1769 – konfederat barski
- Kalikst Orłowski 1818–1881 – ziemianin; spiskowiec; filantrop
- Ksawery Franciszek Orłowski 1862–1926 – dyplomata
- Leon Orłowski 1891–1976 – dyplomata; poseł
- Łukasz Orłowski (1715–1765) – malarz
- Michał Orłowski 1710–1780 – jezuita
- Paweł Orłowski (ur. 1976) – polski polityk
- Stanisław Orłowski 1839–1895 – działacz gospodarczy
- Stanisław Orłowski (1868–1923) – doktor medycyny
- Stanisław Orłowski (1892–) – doktor medycyny, oficer
- Stanisław Orłowski (1893–1944) – oficer dyplomowany
- Stanisław Orłowski (1934–) – artysta fotograf
- Stefan Orłowski 1887–1969 – ppłk dypl. Wojska Polskiego
- Tadeusz Orłowski (1917–2008) – lekarz, wspinacz, profesor
- Tadeusz Orłowski (1922–2016) – oficer Wojska Polskiego
- Tadeusz Orłowski – scenograf
- Teofil Feliks Orłowski d. „ok. 1944/5” – chemik; współtwórca przemysłu fotochemicznego
- Tomasz Orłowski (ur. 1956) – ambasador RP we Francji
- Witold Jan Orłowski (1918–1988) – polski okulista
- Witold Orłowski (ur. 1965) – ekonomista
- Wacław Orłowski (ur. 1965) – polski zapaśnik
- Walerian Hildegard Orłowski 1893–1940 – major Wojska Polskiego
- Witold Eugeniusz Orłowski 1874–1966 – profesor chorób wewnętrznych
- Władysław Orłowski 1835–1889 – lekarz chirurg
- Zenon Orłowski 1871–1948 – lekarz; profesor chorób wewnętrznych
- Zygmunt Orłowski 1926–1984 – pułkownik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Orły

1. ptak z rodziny sokołów, o masywnej budowie, długich skrzydłach i dużym zakrzywionym dziobie, występuje w wielu gatunkach w Europie, Azji, Ameryce i Afryce;
2. znak w kształcie tego ptaka, używany jako godło lub znak na sztandarach, mundurach, monetach itp.

- orły – nazwa kilkunastu gatunków ptaków drapieżnych z rodzaju Aquila i Hieraaetus, z rodziny jastrzębiowatych

W Polsce

- Orły – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Brąszewice
- Orły – wieś w woj. mazowieckim, w pow. warszawski zachodnim, w gminie Ożarów Mazowiecki
- Orły – wieś w woj. podkarpackim, w pow. przemyskim, w gminie Orły
- Orły – niestandaryzowana nazwa przysiółka wsi Niedźwiedź w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia