# At

laotański grosz, 1/100 kipa

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. w Laosie, 1/100 kipa;

rzeczownik, rodzaj nijaki

(2.1) znak graficzny @

wykrzyknik

(3.1) wykrzyknik wyrażający niecierpliwość, pobłażanie, lekceważenie, itp.

- at – jedno z poleceń systemu operacyjnego Unix
- @ – znak wykorzystywany w adresach poczty elektronicznej, tzw. małpa
- at – jednostka monetarna używana w Laosie; 100 atów = 1 kip
- at – skrót jednostki miary: atmosfera techniczna
- At – symbol chemiczny pierwiastka astat
- antytrombina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ata

laotański grosz, 1/100 kipa

skrót

(1.1) = atmosfera absolutna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atacama

[czytaj: atakama] pustynia w Chile; Atakama

Atakama (Atacama, hiszp. Desierto de Atacama) – pustynia mglista w Ameryce Południowej. Należy do najsuchszych obszarów na świecie. Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Zachodnią. Znajduje się w obrębie dwóch chilijskich prowincji Norte Chico i Norte Grande.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ataczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atak

#### Źródła:

Wiktionary

# Atahualpa

Atahualpa kecz. Ataw Wallpa – Szczęśliwy Ptak, zwany również Atabalipa lub Atawallpa, (ur. ok. 1502, zm. 26 lipca 1533 w Cajamarca) – trzynasty władca imperium Inków (Tawantinsuyu), syn Huayny Capaca i księżniczki z Quito o imieniu Tocto Coca (Toctollo).

#### Źródła:

Wikipedia

# Atak

1. natarcie, uderzenie na przeciwnika;
2. nagłe pojawienie się objawów choroby;
3. zawodnicy przeznaczeni do działań ofensywnych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wojsk. działanie zaczepne przeciw wrogowi

(1.2) med. nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

(1.3) ostry i nagły przejaw emocji

(1.4) agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś

(1.5) gwałtowne pogorszenie się pogody

(1.6) sport. nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem

(1.7) sport. grupa zawodników wyznaczona do ataku (1.6)

(1.8) szach. rodzaj debiutu szachowego o ofensywnym charakterze

Atak – etap działań taktycznych wojsk lądowych, lotnictwa, sił specjalnych i marynarki wojennej, polegający na gwałtownym uderzeniu na przeciwnika i szybkim, połączonym z umiejętnym manewrem i ogniem, posuwaniu się w głąb jego ugrupowania.
Początkowy, decydujący etap natarcia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atakama

pustynia w Chile; Atacama

Atakama (Atacama, hiszp. Desierto de Atacama) – pustynia mglista w Ameryce Południowej. Należy do najsuchszych obszarów na świecie. Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Zachodnią. Znajduje się w obrębie dwóch chilijskich prowincji Norte Chico i Norte Grande.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atakamit

minerał, zasadowy chlorek miedziowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atakamski

→ Atakama (pustynia w Chile)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Atakamą, dotyczący Atakamy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atakować

1. prowadzić zorganizowane, zaczepne działania wojenne skierowane przeciwko siłom nieprzyjacielskim;
2. gwałtownie napadać, nacierać;
3. szerzyć się w jakimś środowisku, działać niszcząco na coś;
4. usiłować pobić rekord, próbować pokonać przeciwnika

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie

(1.2) występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś

(1.3) o chorobach: dotyczyć pewnego organu, układu

(1.4) o chorobach, szkodnikach i innych plagach: szerzyć się w określonym środowisku

(1.5) działać niszcząco

(1.6) podejmować energiczne działania

(1.7) pot. zwracać się do kogoś

(1.8) sport. próbować zdobyć przewagę

czasownik zwrotny niedokonany atakować się

(2.1) atakować (1.2) wzajemnie jeden drugiego

(2.2) atakować (1.2) siebie samego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atakowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przypuszczanie ataku

#### Źródła:

Wiktionary

# Ataksja

upośledzenie ruchowe; niezborność

Ataksja, niezborność ruchów (gr. ἀταξία ataxiā, łac. ataxia) – zespół objawów określających zaburzenia koordynacji ruchowej ciała. Stanowi jedną z manifestacji wielu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Jej istota polega na nieprawidłowym współdziałaniu mięśni agonistów i antagonistów w zakresie ich synchronii i regulacji napięcia mięśniowego. Ataksja przejawiać się może nieprawidłowościami chodu (chód chwiejny, na szerszej podstawie), niezgrabnością ruchów kończyn górnych szczególnie przy próbie wykonania określonych czynności oraz zaburzeniami wykonywania szybkich ruchów naprzemiennych (adiadochokineza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ataksyt

meteoryt metaliczny, w którym płytki i blaszki budujących go minerałów krystalicznych są rozmieszczone bezładnie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

Ataksyty – grupa meteorytów żelaznych o bardzo wysokim udziale procentowym niklu. Po przecięciu i oczyszczeniu meteorytu, w płaszczyźnie przecięcia nie uwidacznia się żadna wyraźnie uporządkowana struktura. Ataksyty, które zawierają powyżej 27% niklu składają się prawie wyłącznie z taenitu, jeżeli posiadają mniej niż 27% to zawierają głównie plesyt. Przykładem ataksytu jest meteoryt Hoba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ataktowy

w muzyce: bez podziału na takty

#### Źródła:

SJP.pl

# Ataktyczny

→ ataksja

Patrz:ataksja

#### Źródła:

SJP.pl

# Atakujący

forma czasownika.

(1.1) ims. przymiotnikowy czynny od: atakować

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) sport. w siatkówce: zawodnik kończący akcję atakiem po wystawieniu piłki przez rozgrywającego;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Atala

tytułowa bohaterka noweli François Chateaubrianda, półkrwi Indianka

Atala – włoska zawodowa grupa kolarska powstała w 1908. W 1912 zespół ten, który wówczas tworzyli Luigi Ganna, Carlo Galetti, Giovanni Michelotto i Eberardo Pavesi zwyciężył w klasyfikacji generalnej Giro d’Italia. Był to jedyny przypadek w historii wyścigu, w którym nie prowadzono klasyfikacji indywidualnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atalanta

w mitologii greckiej: heroina beocka

Atalanta (gr. Ἀταλάντη Atalántē) – w mitologii greckiej piękna uczestniczka łowów kalidońskich, której Meleager przyznał głowę dzika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atalia

1. rodzaj roślin z rodziny arekowatych; palma brazylijska; miąglina;
2. przeplatka atalia - gatunek motyla dziennego z rodziny rusałkowatych

Atalia (hebr. ‏עֲתַלְיָה‎, zm. 835 p.n.e.) – potomkini króla izraelskiego Omriego, samozwańcza królowa Judy od 841 p.n.e., jedyna kobieta rządząca samodzielnie w tym państwie.

Była córką lub siostrą Achaba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ataman

kozacki przywódca sprawujący funkcje wojskowe

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. wojsk. wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;

Ataman, ukr. отаман (wataman, vataman, otaman) – kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe; także dowódca wojskowy oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową, względnie przywódca niezależnego od jakiejkolwiek władzy oddziału, niejednokrotnie o charakterze rozbójniczym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atamanka

kozacka przywódczyni sprawująca funkcje wojskowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Atamanować

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) hist. dowodzić oddziałem kozackim jako ataman

#### Źródła:

Wiktionary

# Atamański

dotyczący atamana

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atamaństwo

stopień, ranga atamana

#### Źródła:

SJP.pl

# Atanazja

dawniej: nieśmiertelność

Atanazja – żeński odpowiednik imienia Atanazy. Patronką tego imienia jest św. Atanazja, żyjąca w IX wieku.

Atanazja imieniny obchodzi 14 sierpnia i 9 października.

Znane osoby noszące to imię:

- Atanasia Tsumeleka (ur. 1982) – grecka lekkoatletka specjalizująca się w chodzie na 20 km, mistrzyni olimpijska w chodzie na 20 km z 2004 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atanazjański

→ atanazja

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. rel. związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim

Patrz:atanazja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atanazowie

Atanazy z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Atanazy

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Atanazy – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego „nieśmiertelny” (gr. Αθανάσιος).

Atanazy imieniny obchodzi: 2 maja, 15 maja, 23 czerwca, 4 lipca, 5 lipca, 15 lipca.

Atanazy w innych językach:

- rosyjski – Афанасий.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atandzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|atandzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Atandzić

czasownik

(1.1) gwara więzienna pukać, łomotać

#### Źródła:

Wiktionary

# Atanor

piec alchemiczny; athanor

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ezot. specjalny piec do celów alchemicznych;

Atanor, athanor (arab. tannur = „piec”) − piec przeznaczony do celów alchemicznych, przede wszystkim do sporządzania kamienia filozoficznego. Znajdowało się w nim jajo filozoficzne z właściwymi reagentami (złotem i srebrem oraz tynkturą). Ogień płonący w atanorze powinien być „umiarkowany, stały, słaby, równy, wilgotny i ciepły [...] niewyczerpany i przez naturę jedynie stosowany”. Atanor opalany był zwykle węglem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atapask

członek grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek indiańskiego plemięemienia z Ameryki Północnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atapaskański

→ Atapaskowie; atapaskijski

#### Źródła:

SJP.pl

# Atapaskijka

członkini grupy plemion Ameryki Północnej posługującej się językami atapaskańskimi

#### Źródła:

SJP.pl

# Atapaskijski

→ Atapaskowie; atapaskański

#### Źródła:

SJP.pl

# Atapaskowie

grupa plemion Ameryki Północnej posługująca się językami atapaskańskimi

Atabaskowie (Atapaskowie, ang. Athabasca Indians, Athapasca Indians) – potoczna nazwa dużej grupy plemion Ameryki Północnej posługujących się językami atabaskańskimi (atapaskańskimi ang. Athabascan lub Athapascan) i zamieszkujących kilka odrębnych części kontynentu:

- północno-zachodnią Kanadę i Alaskę (grupy mówiące 31 językami Atabasków Północnych),
- Oregon i Kalifornię (grupy mówiące 7 językami Atabasków Zachodniego Wybrzeża),
- południowo-zachodnie Stany Zjednoczone i północny Meksyk (grupy mówiące 7 językami Atabasków Południowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atapi

skrót od: Advanced Technology Attachment Packet Interface, złącze odpowiedzialne za komunikację komputera z urządzeniami innymi niż dyski twarde

#### Źródła:

SJP.pl

# Atar

olejek różany, składnik kosmetyków

Atar (arab. ‏أطار‎) – miasto w zachodniej Mauretanii, w oazie, na skraju Sahary, ośrodek administracyjny dystryktu Atar i regionu administracyjnego Adrar. Około 33 tys. mieszkańców.

Chociaż przez wiele wieków znaczenie Ataru jako ośrodka politycznego i religijnego pozostawało w tym regionie niewielkie, a prym wiódł w tych dziedzinach pobliski Szinkit, obecnie właśnie tutaj koncentruje się handel i mieści się siedziba władz. Atar jest też często odwiedzany przez turystów ze względu na sąsiedztwo wpisanych na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO zabytkowych miast Szinkit i Wadan. Jest to również jeden z kluczowych przystanków na corocznym Rajdzie Paryż-Dakar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ataraksja

staroż. obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom - zasada filozoficzna głoszona gł. przez szkołę stoicką i epikurejską

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. filoz. spokój ducha

Ataraksja (stgr. αταραξια – brak zamętu, niepokoju) – postawa niewzruszoności, równowagi i spokoju ducha, ideał spokoju wewnętrznego człowieka. Jedna z cech mędrca według filozofów hellenistycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ataraktyczny

1. lek ataraktyczny - lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek przeciwlękowy, anksjolityk;
2. związany z ataraksją, starożytną koncepcją filozoficzną, zakładającą obojętność wobec świata, nieuleganie emocjom

#### Źródła:

SJP.pl

# Ataraktyk

lek psychotropowy o działaniu przeciwlękowym, zmniejszający niepokój, napięcie emocjonalne; lek ataraktyczny, anksjolityk

#### Źródła:

SJP.pl

# Atargatis

mitologia syryjska: bogini miłości i płodności, opiekunka wojowników; bogini utożsamiana z Asztarte

#### Źródła:

SJP.pl

# Atari

francuski producent gier komputerowych (wykupił prawa do marki w 2003 roku), niegdyś amerykańska firma produkująca gry komputerowe oraz komputery domowe i osobiste, potentat w latach 80.

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu

(1.2) inform. mikrokomputer marki Atari

- Atari – amerykański producent sprzętu i gier komputerowych
- Atari – francuski producent sprzętu i gier komputerowych
- atari – sytuacja w grze „go”, zobacz też: atari-go

Inne

- Atari Teenage Riot – niemiecka grupa muzyczna
- Atari – wieś na Łotwie, w krainie Liwonia, w gminie Ādaž
- Gali Atari – izraelska aktorka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atarot

- Atarot – zbudowane w XIII wieku p.n.e. miasto Gadytów
- Atarot – niezidentyfikowane miasto Efraima
- Atarot – nieistniejący od 1948 roku moszaw w Mandacie Palestyny

#### Źródła:

Wikipedia

# Atarynka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. pot. jeden z komputerów firmy Atari, zwykle ośmiobitowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Ataszat

urząd attaché; attachat

#### Źródła:

SJP.pl

# Atatürk

nazwisko, m.in. przywódca wojskowy i polityczny Turcji po pierwszej wojnie światowej, twórca Republiki Tureckiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atawistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób atawistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Atawistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest atawistyczne; cecha tych, którzy są atawistyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Atawistyczny

1. w biologii: dotyczący atawizmu, będący atawizmem (np. atawistyczne owłosienie całego ciała);
2. przenośnie: związany z atawizmem psychicznym (np. atawistyczne skłonności)

przymiotnik

(1.1) o cechach podobnych jak u odległych przodków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atawizm

1. w biologii: występowanie u osobnika cech jego odległych przodków;
2. przenośnie: występowanie u kogoś pierwotnych cech psychicznych (zwykle negatywnych)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

Atawizm (łac. atavus – przodek) – regresja ewolucyjna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atbaj

góry zrębowe w Egipcie i Sudanie; Góry Czerwonomorskie

Atbaj, ‘Atbāy, Góry Czerwonomorskie, dawniej Itbaj – góry zrębowe w Egipcie i Sudanie, ciągnące się wzdłuż Morza Czerwonego. Najwyższym szczytem jest Dżabal Uda (2259 m n.p.m.). Są mocno rozczłonkowane suchymi dolinami uchodzącymi ku Morzu Czerwonemu i dolinie Nilu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atbara

1. miasto i dystrykt w Sudanie;
2. rzeka w Sudanie i Etiopii

Atbara (arab. عطبرة Aṭbara) – miasto w północno-wschodnim Sudanie, w wilajecie Nahr an-Nil, przy ujściu rzeki Atbara do Nilu. Około 87,8 tys. mieszkańców. Ośrodek handlowy regionu rolniczego; przemysł cementowy, spożywczy; węzeł kolejowy; siedziba biskupstwa koptyjskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ate

niepohamowana ambicja, ślepy impuls, siła fatalna

Ate (gr. Ἄτη Átē, łac. Nefas, Error) – w mitologii greckiej córka Zeusa albo (w innych mitach) córka bogini niezgody Eris.

Jest uosobieniem zaślepienia prowadzącego do zbrodni, jak i kary za złe czyny. W teatrze antycznym jeden z elementów koncepcji tragizmu: „pycha”, „zaślepienie”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atebryna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. farm. preparat przeciwmalaryczny, syntetyczny alkaloid; zamiennik chininy

#### Źródła:

Wiktionary

# Ateista

niewierzący w istnienie Boga lub bogów, zwolennik ateizmu; ateusz (książkowo)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

Ateizm (z gr. ἄθεος „bezbożny” – ἀ- a-, „bez” oraz θεός, theos, „bóg”) – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów czy też odrzucający wiarę w stwórcę; ewentualnie odrzucenie teizmu. Może uznawać religię za sprzeczną z nauką, sprzeczną z rozumem lub niepotrzebną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ateistka

→ ateista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

Patrz:ateista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. cecha tego, co ateistyczne lub tego, kto ateistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Ateistyczny

związany z ateizmem, wyrażający ateizm (np. ateistyczne koncepcje w filozofii, ateistyczne poglądy)

przymiotnik

(1.1) rel. związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateizacja

propagowanie poglądu o nieistnieniu Boga, szerzenie się tego poglądu w społeczeństwie, stawanie się ateistą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szerzenie ateizmu, propagowanie ateizmu

(1.2) stawanie się ateistą

Ateizacja – proces polegający na upowszechnianiu postaw negujących istnienie Boga oraz zaprzeczający istnieniu wszelkich sił nadprzyrodzonych.

W Polsce podobnie jak w Europie nasilenie procesu ateizacji nastąpiło po 1944 r. i wiązało się ze wspieraniem i promowaniem ateizacji przez tzw. władzę ludową. W tym celu powstało m.in. Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli, którego głównym celem była:

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ateizacyjny

→ ateizacja

Patrz:ateizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Ateizm

pogląd odrzucający wiarę w Boga, zaprzeczający istnieniu Boga; ateuszostwo (przestarzałe)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

Ateizm (z gr. ἄθεος „bezbożny” – ἀ- a-, „bez” oraz θεός, theos, „bóg”) – brak wiary w istnienie jednego bądź wielu bogów czy też odrzucający wiarę w stwórcę; ewentualnie odrzucenie teizmu. Może uznawać religię za sprzeczną z nauką, sprzeczną z rozumem lub niepotrzebną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ateizować

1. szerzyć pogląd o nieistnieniu Boga (ateizm), czynić kogoś niewierzącym w Boga;
2. ateizować się - stawać się niewierzącym w Boga

czasownik przechodni niedokonany (dk. zateizować)

(1.1) szerzyć ateizm, propagować ateizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szerzenie ateizmu

#### Źródła:

Wiktionary

# Atelier

[czytaj: ateLJE]
1. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których nakręca się filmy;
2. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie

(1.2) film. zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy

Atelier [fr. wym. atelje] – pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, stanowiących miejsce pracy twórczej jednego lub kilku artystów, dostosowanych do ich indywidualnych upodobań i charakteru wykonywanej profesji (fotografa, malarza, rzeźbiarza). Często pomieszczenie z dużymi oknami (pracownia malarska), czasem doświetlone przez okno dachowe, albo wręcz przeciwnie – zaciemnione (studio fotograficzne). W przypadku pracowni malarskiej pożądane jest oświetlenie górne z kierunku północno-wschodniego .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atelierowy

przymiotnik od: atelier

#### Źródła:

SJP.pl

# Atellan

w starożytnym teatrze rzymskim: ludowa farsa, krótka improwizowana scenka z udziałem typowych postaci z maskami

#### Źródła:

SJP.pl

# Atellana

ludowe widowiska w Kampanii, we Włoszech, mające najczęściej charakter kampanii politycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Atematyczny

1. niemający tematu, pozbawiony treści;
2.w językoznawstwie: czasowniki atematyczne - czasowniki, do których rdzenia nie jest dodawany przyrostek

#### Źródła:

SJP.pl

# Atemi

w japońskich sztukach walki: uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała

Atemi (jap. 当て身) – słowo w języku japońskim, oznaczające uderzenie w witalny punkt ludzkiego ciała, uderzenie nokautujące.

W japońskich sztukach walki ciosy zadawane ręką i nogą, w odróżnieniu od wykręceń, duszeń, trzymań. Karate jest typową sztuką walki skupiającą się na atemi. Niektóre uderzenia w witalne organy mogą zabić albo pozbawić przeciwnika zdolności do walki: w splot słoneczny, skroń, oczy, genitalia, pod nos lub podbródek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atena

w mitologii greckiej: bogini mądrości, rzemiosła i sztuki wojennej, córka Zeusa (wyskoczyła z jego otwartej głowy)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

(1.2) imię|polski|ż.; imię mitologiczne

Atena (gr. Ἀθηνή Athene, Ἀθηναίη Athenaie, łac. Minerva) – w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka miast, m.in. Aten i Sparty. Jest jedną z dwunastu głównych bogów olimpijskich. Jej atrybutami są: włócznia, tarcza i łuk. Jej świętym zwierzęciem jest sowa, a rośliną – oliwka. Jej rzymskim odpowiednikiem jest Minerwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atencja

1. przestarzale: szacunek, respekt, poważanie;
2. dawniej: uwaga, czujność, baczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś

(1.2) daw. uwaga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atencjonalny

pełen atencji, wyrażający szczególny szacunek

#### Źródła:

SJP.pl

# Atencjusz

potocznie: osoba starająca się być ciągle w centrum uwagi, zwracająca na siebie uwagę w negatywny lub kontrowersyjny sposób

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zabiegająca o atencję

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atencjuszka

→ atencjusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zabiegająca o atencję

Patrz:atencjusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atencyjka

żartobliwie: okazanie komuś szczególnego szacunku, względów; szanowanko, uszanowanko

#### Źródła:

SJP.pl

# Atencyjny

środowiskowo: próbujący zwrócić na siebie uwagę swoim prowokującym zachowaniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Ateńczyk

mieszkaniec Aten (miasta)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateneum

przenośnie: w różnych czasach i miejscach - instytucja kulturalna lub naukowa, najczęściej szkoła wyższa lub średnia

- czasopisma:
  - „Ateneum” – warszawskie czasopismo (1876–1901), red. nacz. Ignacy Baranowski
  - „Ateneum” – czasopismo wydawane w Warszawie w latach 1903-1908, red. Emil Waydel, Cezary Jellenta
  - „Ateneum” – warszawskie czasopismo (1938–1939), red. Stefan Napierski
  - „Ateneum Kapłańskie” – czasopismo teologiczne

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Atenka

mieszkanka Aten (miasta)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Aten

(1.2) mebl. trójnożny stolik pod miskę ze zdobieniami stylizowanymi na antyczne

Atenka (fr. athénienne, od Athénienne – Atenka lub athénien – ateński) – rodzaj niewielkiego mebla w postaci trójnogu, popularnego w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku.

Pierwszy jego projekt z 1757 (opublikowany w 1762) był dziełem szkockiego artysty i badacza starożytności Jamesa Stuarta, zwanego „Ateńczykiem” i znanego jako popularyzator sztuki klasycznej. We Francji pojawiła się w okresie panowania Ludwika XVI jako użytkowe naśladownictwo trójnogów antycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ateński

przymiotnik od: Ateny (stolica Grecji i starożytne państwo)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atentat

zamach na czyjeś życie z przyczyn politycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Atenuacja

proces otrzymywania wirusów lub bakterii o obniżonej chorobotwórczości, służących do produkcji szczepionek; atenuowanie

Atenuacja – sztuczne otrzymywanie odmian patogenów (wirusów, grzybów, bakterii) o znacznie obniżonej wirulencji przy równoczesnym zachowaniu ich oddziaływania immunologicznego na organizm. Stosuje się ją w celu wyprodukowania szczepionki.

Atenuowany ustrój chorobotwórczy jest nadal żywy, ale niezdolny do wywołania choroby. Podanie takiego osłabionego drobnoustroju powoduje wytworzenie przez organizm osobnika szczepionego przeciwciał przeciw niemu, a więc wywołanie odpowiedzi na czynnik chorobotwórczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atenuowany

przymiotnik

(1.1) pozbawiony zjadliwości (o patogenach)

#### Źródła:

Wiktionary

# Ateny

stolica Grecji

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica współczesnej Grecji;

(1.2) hist. starożytne miasto-państwo

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: Atena

Ateny (nowogr. Αθήνα, Athī́na (trl.), Atina (trb.); st.gr. Ἀθῆναι, Athēnai; łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji, jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej i zarazem dziesiąty co do wielkości zespół miejski w Unii Europejskiej na poziomie 3,5 mln mieszkańców (cała metropolia ma blisko 4 miliony mieszkańców).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Aterogenny

wywołujący miażdżycę; miażdżycorodny, miażdżycogenny

#### Źródła:

SJP.pl

# Ateroskleroza

rzadko: choroba polegająca na odkładaniu się cholesterolu (i innych substancji) na wewnętrznych ściankach tętnic; miażdżyca tętnic, arterioskleroza

#### Źródła:

SJP.pl

# Ateryna

gatunek małej ryby morskiej z rodziny aterynowatych

Ateryna (Atherina presbyter) – gatunek morskiej ryby z rodziny aterynowatych (Atherinidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aterynka

gatunek słodkowodnej ryby z rzędu aterynokształtnych; bedocja

#### Źródła:

SJP.pl

# Aterynokształtne

rząd ryb promieniopłetwych

Aterynokształtne (Atheriniformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aterynokształtny

o cechach aterynokształtnych (rząd ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Aterynowate

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)

Aterynowate (Atherinidae) – rodzina ryb aterynokształtnych. Kilka gatunków z tej rodziny ma znaczenie gospodarcze oraz hobbystyczne (hodowla w akwariach). Występują w morskich wodach przybrzeżnych w klimatach zwrotnikowym, podzwrotnikowym i umiarkowanym, większość w Indopacyfiku, a trzy gatunki w Oceanie Atlantyckim. Gatunki z rodzaju Craterocephalus zasiedlają wody słodkie Australii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Aterynowaty

o cechach aterynowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Ateścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atest

#### Źródła:

Wiktionary

# Atest

dokument poświadczający, że coś (najczęściej wyrób przemysłowy) spełnia normy i może być sprzedawane

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) praw. dokument poświadczający, zaświadczający

(1.2) techn. wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atestacja

1. kontrola kończąca się nadaniem atestu;
2. kontrolowanie stanowisk pracy pod względem ich przydatności w zakładzie;
3. dawniej: zaświadczenie, świadectwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) badanie i ocena czegoś pod względem spełniania norm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atestacyjny

przymiotnik od: atestacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atestat

przestarzałe: atestacja, świadectwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Atestator

osoba lub podmiot, która przeprowadza atestację (weryfikację i zgodność z normami)

#### Źródła:

SJP.pl

# Atestować

1. dokonać, dokonywać kontroli kończącej się nadaniem atestu;
2. skontrolować, kontrolować stanowiska pracy pod względem ich przydatności w zakładzie

czasownik przechodni dwuaspektowy

(1.1) urz. nadać lub nadawać produktowi atest po stwierdzeniu, że spełnia on odpowiednie normy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atestowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) weryfikowanie, czy produkt odpowiada obowiązującym normom

(1.2) sprawdzanie, czy jakieś procedury są zgodne z normami

#### Źródła:

Wiktionary

# Atetotyczny

→ atetoza

Patrz:atetoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Atetoza

mimowolne skrętne ruchy, zwłaszcza w okolicach kończyn górnych, występujące przy mózgowym porażeniu dziecięcym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ateusz

przestarzałe: zwolennik ateizmu; ateista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. ateista, bezbożny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateuszka

przestarzałe: zwolenniczka ateizmu; ateistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. ateistka, bezbożnica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateuszostwo

przestarzale: ateizm - nieuznawanie istnienia Boga

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) postawa negująca istnienie Boga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ateuszowski

→ ateusz

Patrz:ateusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Athabaska

- Athabaska – rzeka w Kanadzie, dopływ Rzeki Niewolniczej
- Athabaska – jezioro w Kanadzie
- Athabaska – góra w Parku Narodowym Jasper (w Columbia Icefield)
- Dystrykt Athabaska

#### Źródła:

Wikipedia

# Athabaskański

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Athabaską, dotyczący Athabaski (rzeki lub jeziora)

#### Źródła:

Wiktionary

# Athanor

[czytaj: atanor] piec alchemiczny; atanor

Atanor, athanor (arab. tannur = „piec”) − piec przeznaczony do celów alchemicznych, przede wszystkim do sporządzania kamienia filozoficznego. Znajdowało się w nim jajo filozoficzne z właściwymi reagentami (złotem i srebrem oraz tynkturą). Ogień płonący w atanorze powinien być „umiarkowany, stały, słaby, równy, wilgotny i ciepły [...] niewyczerpany i przez naturę jedynie stosowany”. Atanor opalany był zwykle węglem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atharwaweda

Atharwaweda (sanskr. trl. Atharvaveda) – jeden z czterech zbiorów (sanhita) hymnów, wchodzących w skład Wed, zawiera głównie teksty magiczne (formuły magiczne, zaklęcia i egzorcyzmy) i teksty związane z rytuałami (królewskimi i odnoszącymi się do ogniska domowego).

#### Źródła:

Wikipedia

# Athénienne

Atenka (fr. athénienne, od Athénienne – Atenka lub athénien – ateński) – rodzaj niewielkiego mebla w postaci trójnogu, popularnego w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku.

Pierwszy jego projekt z 1757 (opublikowany w 1762) był dziełem szkockiego artysty i badacza starożytności Jamesa Stuarta, zwanego „Ateńczykiem” i znanego jako popularyzator sztuki klasycznej. We Francji pojawiła się w okresie panowania Ludwika XVI jako użytkowe naśladownictwo trójnogów antycznych.

#### Źródła:

Wikipedia

# Athleisure

[czytaj: ATleiżer] noszenie na co dzień ubrań sportowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Athlon

AMD Athlon – seria mikroprocesorów zaprojektowanych i produkowanych przez firmę AMD. Nazwa pochodzi z angielskiej transkrypcji greckiego słowa αθλο, które można przetłumaczyć jako wyczyn(w języku angielskim występuje ono między innymi jako rdzeń słów decathlon, heptathlon i pentathlon – odpowiednio dziesięciobój, siedmiobój i pięciobój).

#### Źródła:

Wikipedia

# Athos

półwysep w Grecji; Ajon Oros

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. półwysep w północnej Grecji stanowiący część Półwyspu Chalcydyckiego

(1.2) geogr. góra na półwyspie Athos (1.1);

(1.3) geogr. zatoka w północnej Grecji, między półwyspem Athos (1.1) a Sithonią;

(1.4) rel. adm. religijna enklawa na półwyspie Athos (1.1) o statusie okręgu autonomicznego stanowiąca centrum monastyczne prawosławia;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mitgr. mityczny gigant zgładzony przez Posejdona podczas gigantomachii, przywalony olbrzymią skałą na półwyspie Athos (1.1)

Athos, także Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος – Agion Oros) – wspólnota mnichów prawosławnych w Grecji, posiadająca status regionu autonomicznego równego jednostkom administracji zdecentralizowanej, z terytorium obejmującym dalszą od nasady część półwyspu Athos wraz z górą Athos. W 2011 r. wspólnota liczyła 1811 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Athoski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z górą Athos, dotyczący góry Athos

#### Źródła:

Wiktionary

# Athyr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. według nazewnictwa greckiego, trzeci miesiąc pierwszej staroegipskiej pory roku achet, pory wylewu Nilu;

Atyr, athyr – trzeci miesiąc pory achet i trzeci miesiąc roku w kalendarzu egipskim. Jak każdy miesiąc w starożytnym Egipcie trwał 30 dni od 17 września do 16 października. Po athyrze następował choiak.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Atimia

w starożytnej Grecji: kara pozbawienia czci oraz praw obywatelskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) staroż. wykluczenie z życia publicznego w starożytnej Grecji;

Atimia (gr. ατιμία od a „brak” i time „wartość; honor”) – w starożytnej Grecji forma wykluczenia z życia publicznego poprzez pozbawienie praw obywatelskich, oznaczająca w praktyce zakaz pojawiania się na zgromadzeniach i w świątyniach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

(1.2) geogr. miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum;

Atina – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Frosinone.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 4480 osób, 154,5 os./km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Atk

[czytaj: a-te-KA] skrót od: Akademia Teologii Katolickiej

skrótowiec, rodzaj nijaki

(1.1) = eduk. Akademia Teologii Katolickiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atka

zdrobnienie od: Beata

- Atka – popularna nazwa znaku @
- Atka – wyspa w stanie Alaska, w USA
- Atka – miasto na wyspie Atka
- Atka – osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie magadańskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atkinson

nazwisko

Osoby

- Alia Atkinson (ur. 1988) − jamajska pływaczka
- Amy Atkinson (ur. 1989) – guamska lekkoatletka
- Ashlie Atkinson (ur. 1977) − amerykańska aktorka filmowa
- Chris Atkinson (ur. 1979) – australijski kierowca rajdowy
- Courtney Atkinson (ur. 1979) – australijski triathlonista
- Dalian Atkinson (ur. 1968) – angielski piłkarz
- Harry Atkinson (1831–1892) – nowozelandzki polityk
- James Atkinson (1929–2010) – amerykański bobsleista
- Janice Atkinson (ur. 1962) – brytyjska polityk
- Jayne Atkinson (ur. 1959) – brytyjska aktorka
- Jeff Atkinson (ur. 1963) – amerykański lekkoatleta
- John Atkinson Grimshaw (1836–1893) – angielski malarz wiktoriański
- John Atkinson Hobson (1858–1940) – wpływowy angielski dziennikarz
- John William Atkinson (1923–2003) – amerykański psycholog
- Juliette Atkinson (1873–1944) – amerykańska tenisistka
- Kate Atkinson (ur. 1951) – brytyjska pisarka
- Kathleen Atkinson (1875–1957) – amerykańska tenisistka
- Kenny Atkinson (ur. 1967) – amerykański koszykarz i trener
- Mark Atkinson (ur. 1970) – nowozelandzki piłkarz
- Martin Atkinson (ur. 1971) − angielski sędzia piłkarski
- Michael Atkinson (ur. 1958) − australijski polityk
- Paul Atkinson (1946–2004) − brytyjski gitarzysta rockowy
- Rick Atkinson (ur. 1952) – amerykański dziennikarz
- Robert d’Escourt Atkinson (1898–1982) – brytyjski astronom i fizyk
- Ron Atkinson (ur. 1939) – angielski piłkarz i trener piłkarski
- Rowan Atkinson (ur. 1955) – brytyjski komik i scenarzysta
- Sidney Atkinson (1901–1977) – południowoafrykański lekkoatleta

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atlancki

→ Atlanta

przymiotnik relacyjny

(1.1) archit. związany z atlantami

(1.2) geogr. związany z Atlantą (miastem w Stanach Zjednoczonych)

(1.3) związany z Atlantami lub Atlantydą

Patrz:Atlanta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlant

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) archit. posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

Atlant (lm. atlanty; także gigant, telamon, herkulant, gr. átlas, átlantos) – postać muskularnego mężczyzny podtrzymującego głową, barkami lub rękami element architektoniczny (np. belkowanie, strop, balkon itp.), podpora zastępująca filar, kolumnę.

Atlant znany był już w architekturze starożytnej jako męski odpowiednik kariatydy, a rozpowszechniony został w epoce baroku. Pochodzenie nazwy łączy ją z mitycznym tytanem Atlasem dźwigającym sklepienie nieba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atlanta

podpora architektoniczna będąca posągiem muskularnego mężczyzny dźwigającego na ramionach lub na głowie element architektoniczny, np. balkon; atlas; telamon

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlanta – stolica i jednocześnie najbardziej zaludnione miasto amerykańskiego stanu Georgia, z populacją liczącą 510,8 tys. mieszkańców (2023). Atlanta stanowi kulturalne i ekonomiczne centrum obszaru metropolitalnego Atlanta, zamieszkiwanego przez 6,3 miliona osób, a także najważniejszy komponent rozrastającego się megapolis, znanego jako Piedmont Atlantic Megaregion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atlantic

[czytaj: atlantik] krój czcionki

- RMS "Atlantic"
- kino „Atlantic” w Warszawie
- Atlantic – lokomotywa parowa
- Atlantic Records – wytwórnia płytowa
- Atlantic – singiel grupy Keane
- Atlantic – marka szwajcarskich zegarków
- Atlantic – przedsiębiorstwo odzieżowe
- Atlantic – stacja końcowa złotej linii metra w Los Angeles w mieście East Los Angeles

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atlantis

prom kosmiczny

- gr. Atlantìs nēsos – Atlantyda
- Atlantis – wahadłowiec kosmiczny NASA
- Atlantis – miasto w Południowej Afryce
- Atlantis – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Palm Beach
- Atlantis (ur. 1962) – meksykański luchador

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atlantycki

1. przymiotnik od: Atlantyk;
2. polityka: związany z NATO

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący Atlantyku

(1.2) polit. dotyczący państw NATO

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlantyckość

→ atlantycki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest atlantyckie; cecha tych, którzy są atlantyccy

Patrz:atlantycki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlantyda

legendarna wielka wyspa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mit. mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

(1.2) mitgr. każda z Hesperyd, Hiad i Plejad, córek Atlasa;

Atlantyda, Atlantis (gr. Ἀτλαντὶς νῆσος Atlantìs nēsos) – mityczna kraina, która miała być miejscem istnienia rozwiniętej cywilizacji zniszczonej przez serię trzęsień ziemi i zatopionej przez wody morskie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atlantydy

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)

Atlantydy (gr. Ατλαντίδες Atlantídes, łac. Atlantides ‘córki Atlanta’, ‘córki Atlasa’) – w mitologii greckiej nimfy: Hesperydy, Hiady i Plejady; córki tytana Atlasa (Atlanta; gr. Átlas, Átlantos).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atlantydzi

mieszkańcy Atlantydy (mitycznego państwa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Atlantydzki

przymiotnik od: Atlantyda

przymiotnik relacyjny

(1.1) mit. związany z Atlantydą, dotyczący Atlantydy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlantyk

Ocen Atlantycki; drugi według wielkości po Oceanie Spokojnym obszar wodny świata, znajdujący się między Eurazją, Afryką, Antarktydą i Ameryką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. pot. zob. Ocean Atlantycki.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atlantyńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec mitycznej Atlantydy

#### Źródła:

Wiktionary

# Atlantysta

zwolennik integracji Europy realizowanej przez NATO

#### Źródła:

SJP.pl

# Atlantyzm

1. koncepcja integracji Europy realizowana przez NATO;
2. polityczna łączność z celami NATO

#### Źródła:

SJP.pl

# Atlas

1. zbiór map wybranych tematycznie, wydany w formie albumu;
2. przyrząd treningowy do ćwiczeń siłowych;
3. pierwszy kręg szyjny; kręg szczytowy; dźwigacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce;

(1.2) astr. mały, wewnętrzny księżyc Saturna;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mitgr. tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie;

- Atlas – w mitologii greckiej tytan dźwigający sklepienie niebieskie
- Atlas – pasmo górskie w północno-zachodniej Afryce
- Atlas – publikacja zawierająca zbiór map, wykresów, rycin, ilustracji, np. atlas geograficzny, historyczny, atlas grzybów, atlas anatomiczny i inne
- Atlas barw stosowany w technice
- SM-65 Atlas – pierwszy amerykański pocisk międzykontynentalny
- Atlas – w anatomii to nazwa łacińska pierwszego kręgu szyjnego - kręgu szczytowego, na którym spoczywa czaszka
- Atlas – w architekturze rzeźba w postaci muskularnego mężczyzny podtrzymująca sklepienie zamiast kolumny
- Atlas – księżyc Saturna
- Atlas – rakieta kosmiczna
- Atlas – wielofunkcyjny przyrząd sportowy służący do wykonywania ćwiczeń kulturystycznych
- Atlas Wrocław – klub żużlowy
- Atlas Buenos Aires – argentyński klub piłkarski
- Atlas – pojęcie algebraiczne
- ATLAS – język programowania
- ATLAS – komputer
- ATLAS – detektor cząstek w akceleratorze LHC
- Asteroid Terrestial-impact Last Alert System (ATLAS) – system wczesnego ostrzegania przed asteroidami
- atlas (Attacus atlas) – jeden z największych motyli
- Atlas Copco – szwedzkie przedsiębiorstwo
- Atlas Economic Research Foundation – amerykańska fundacja
- Grupa Atlas – polski producent materiałów chemii budowlanej
- Tele Atlas – holenderskie przedsiębiorstwo
- Atlas – postać z gry wideo BioShock
- Atlas Games – amerykańskie przedsiębiorstwo
- Atlas zbuntowany – powieść Ayn Rand z 1957
- Club Atlas (Club Social y Deportivo Atlas de Guadalajara) – meksykański klub piłkarski
- Atlas (gwiazda) – gwiazda potrójna w gwiazdozbiorze Byka
- Cedr atlaski – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych
- Geochelone atlas – wymarły gatunek lądowego żółwia skrytoszyjnego
- Atlas Aircraft Corporation – wytwórnia lotnicza z RPA
- Atlas Blue – marokańskie tanie linie lotnicze
- Airbus A400M Atlas – samolot transportowy
- Atlasjet – turecka linia lotnicza
- USS Atlas – nazwa trzech okrętów US Navy
- Atlas – polski film fabularny, krótkometrażowy z 2018

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atlasik

zdrobnienie od: atlas (album)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atlas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlaski

→ Atlas (góry w północno-zachodniej Afryce)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Atlasem, dotyczący Atlasu (gór w Afryce)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atlasowy

→ atlas

Patrz:atlas

#### Źródła:

SJP.pl

# Atlatl

miotacz oszczepów, broń używana od górnego paleolitu, kawałek wydrążonego drewna z zagłębieniem na jednym końcu w kształcie haka (w którym układano drzewce oszczepu); stosowany przez Azteków podczas hiszpańskiej konkwisty

Miotacz oszczepów, atlatl (z azteckiego ahtlatl) – broń miotająca w postaci wydrążonego lub płaskiego kawałka drewna z zagłębieniem na jednym z końców, stosowana na całym świecie od czasów górnego paleolitu. Najstarszy, odnaleziony we Francji atlatl, wykonany był z poroża jelenia i jest datowany na około 27 tysięcy lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atleta

1. człowiek dobrze zbudowany i o dużej sile fizycznej;
2. sportowiec uprawiający sporty siłowe (np. zapasy)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik dyscyplin siłowych;

(1.2) człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą

Atleta (łac. athleta: zapaśnik z gr. ἀθλητής) – osoba o ponadprzeciętnej budowie ciała, sile fizycznej, zręczności i wytrzymałości.

Po raz pierwszy pojęcie to zostało wprowadzone w starożytnej Grecji (gr. άθλος, athlos: konkurs), miało określać osobę biorącą udział w zawodach sportowych. Słowo to współcześnie ma podobne znaczenie, choć mianem atlety zwykło się określać głównie zawodników biorących udział w zawodach lekkoatletycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atletico

[czytaj: atletiko] klub piłkarski z Madrytu; także nazwa (lub człon nazwy) wielu klubów hiszpańskich i południowoamerykańskich

Atletico lub Atlético odnosić się może do szeregu klubów sportowych:

- angolskich
  - Atlético Petróleos Luanda
  - Atlético Sport Aviação
- argentyńskich
  - Asociación Mutual Social y Deportiva Atlético de Rafaela
  - Club Atlético Argentino de Merlo
  - Club Atlético Argentino de Quilmes
  - Club Atlético Bartolomé Mitre
  - Club Atlético Boca Juniors
  - Club Atlético Boca Unidos
  - Club Atlético Candelaria
  - Club Atlético Colegiales
  - Club Atlético Colón
  - Club Atlético Concepción
  - Club Atlético Estudiantil Porteño
  - Club Atlético Fénix
  - Club Atlético Excursionistas
  - Club Atlético General Lamadrid
  - Club Atlético General Paz Juniors
  - Club Atlético Güemes
  - Club Atlético Huracán
  - CA Independiente
  - CA Independiente de Neuquén
  - CA Independiente de Trelew
  - Club Atlético Ituzaingó
  - Club Atlético Lanús
  - Club Atlético Ledesma
  - Club Atlético Mariano Moreno
  - Club Atlético Newell's Old Boys
  - Club Atlético Ñuñorco
  - Club Atlético Policial
  - Club Atlético Puerto Comercial
  - Club Atlético Regina
  - Club Atlético River Plate
  - Club Atlético Rosario Central
  - Club Atlético San Lorenzo
  - Club Atlético San Lorenzo de Almagro
  - Club Atlético San Martín
  - Club Atlético San Miguel
  - Club Atlético Santa Rosa
  - Club Atlético Sarmiento de Resistencia
  - Club Atlético Sporting
  - Club Atlético Talleres de Córdoba
  - Club Atlético Trinidad
  - Club Atlético Tucumán
  - Club Atlético Unión San Vicente
  - Club Atlético Uruguay
  - Club Atlético Vélez Sársfield
  - Corporación Popular Deportiva Atlético Junior FBC
  - Instituto Atlético Central Córdoba
  - Sportivo Atlético Club

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Atletka

kobieta o wielkiej sile fizycznej lub moralnej; siłaczka; zapaśniczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. zawodniczka dyscyplin siłowych

(1.2) kobieta postawna, silna, z rozwiniętą muskulaturą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atletycznie

przysłówek

(1.1) z wyćwiczoną muskulaturą

#### Źródła:

Wiktionary

# Atletyczność

bycie atletą, sprawność fizyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Atletyczny

1. silny, dobrze zbudowany (np. atletyczny wygląd, atletyczna budowa ciała);
2. związany z ćwiczeniami sportowymi, zwłaszcza z zapasami, podnoszeniem ciężarów (np. pokazy atletyczne)

przymiotnik jakościowy

(1.1) dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

przymiotnik relacyjny

(2.1) sport. odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atletyk

w psychologii: człowiek odznaczający się muskularną budową ciała, wysoki i silny, charakteryzujący się ufnością w stosunku do ludzi, otwartością i śmiałością; typ przeciwstawny astenikowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Atletyka

ćwiczenia sportowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wszystkie ćwiczenia sportowe

Atletyka – dziedzina sportu, która wyodrębniła się w XIX wieku. W skład atletyki wchodzą dyscypliny, w których podstawą jest wykorzystywanie przez zawodników własnej siły fizycznej, m.in.: podnoszenie ciężarów, strongman, trójbój siłowy i kulturystyka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atletyzm

bycie atletą, sprawność fizyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Atm

symbol atmosfery fizycznej - jednostki ciśnienia (odczytywany jako cały, odmienny wyraz)

ATM

- ATM – polskie przedsiębiorstwo teleinformatyczne
- ATM Grupa – polskie przedsiębiorstwo produkujące programy telewizyjne
- ATM Rozrywka – kanał telewizyjny o charakterze rozrywkowym.
- kinaza ATM – kinaza białkowa serynowo-treoninowa, aktywowana przez przerwania obu nici podwójnej helisy DNA
- ATM – Asynchronous Transfer Mode, szerokopasmowa technologia komunikacyjna.
- ATM (ang. automatic teller machine) – bankomat
- ATM – ass to mouth – praktyka seksualna związana z BDSM

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atma

willa Karola Szymanowskiego (jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów) w Zakopanem, gdzie mieszkał w latach 1930-1935; w 1975 roku utworzono w niej Muzeum Karola Szymanowskiego (oddział Muzeum Narodowego w Krakowie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. szt. willa w Zakopanem, w której mieszkał Karol Szymanowski, mieszcząca współcześnie muzeum biograficzne tego kompozytora;

- atma – dusza jednostkowa w filozofii indyjskiej
- Atma – muzeum Karola Szymanowskiego w willi „Atma” w Zakopanem
- Atma – miejscowość w północno-zachodniej Syrii, w muhafazie Idlibu
- Atma – album Michał Urbaniak
- Atma – tytuł powieści Marii Rodziewczówny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atman

w filozofii indyjskiej: fundamentalne "ja", najgłębsza, duchowa istota bytu ludzkiego; "mikrokosmiczny" odpowiednik brahmana

Atman (dewanagari आत्म ātman, sanskr. oddech, आत्मा) – w hinduizmie określenie duszy rozumianej jako indywidualna jaźń, obecna w każdej żywej istocie. Atman wciela się w kolejnych żywotach (idea reinkarnacji) w kolejne ciała, podlegając prawu karmy. Pierwsze wzmianki o atmanie znaleźć można już w Upaniszadach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atmofil

pierwiastek będący składnikiem skorupy ziemskiej przechodzący w dużych ilościach do atmosfery lub hydrosfery

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmolityczny

→ atmoliza

Patrz:atmoliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmoliza

rozdzielanie mieszaniny gazów na poszczególne składniki

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmometr

przyrząd do mierzenia szybkości parowania wody z powierzchni zbiorników wodnych lub gruntu; ewaporometr

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atmoradiograf

aparat radiofoniczny służący do notowania wyładowań atmosferycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmosfera

1. sfera gazów otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
2. powietrze wypełniające jakąś ograniczoną przestrzeń;
3. przenośnie: jakość stosunków międzyludzkich panująca w danym miejscu, klimat psychiczny tego miejsca, środowiska, otoczenia itp.;
4. atmosfera techniczna - dawna jednostka ciśnienia;
5. atmosfera fizyczna - jednostka ciśnienia równa 101325 paskalom

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. meteorol. powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;

(1.2) powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie

(1.3) przen. klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

(1.4) miar. fiz. jednostka miary ciśnienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atmosferka

zdrobnienie od: atmosfera

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmosferologia

nauka o zjawiskach atmosferycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmosferyczny

dotyczący atmosfery (w znaczeniu powłoki gazowej), mający miejsce w atmosferze (np. zjawiska atmosferyczne, wyładowania atmosferyczne)

przymiotnik

(1.1) związany z atmosferą ziemską

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atmosferyk

1. rodzaj kotła lub pieca gazowego;
2. potocznie: utwór, zazwyczaj muzyczny, o charakterze nastrojowym, nostalgicznym, romantycznym

#### Źródła:

SJP.pl

# Atmosferyki

fale elektromagnetyczne o długości od 15 metrów do 1500 kilometrów, wywołane wyładowaniami atmosferycznymi między chmurami lub między chmurą a ziemią, będące źródłem zakłócających trzasków w odbiornikach radiowych

Atmosferyki – zwyczajowa nazwa fal radiowych od długościach od 15 do 1 500 000 metrów (częstotliwości 20MHz-200Hz) powstających w atmosferze Ziemi. Pochodzenie atmosferyków jest naturalne, z wyładowań elektrycznych zachodzących w atmosferze - stanowią więc naturalne szumy przy odbiorze fal radiowych. Obserwacje atmosferyków służą badaniom jonosfery i magnetosfery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atoksyczność

→ atoksyczny

Patrz:atoksyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Atoksyczny

nietrujący

#### Źródła:

SJP.pl

# Atol

wyspa koralowa w kształcie pierścienia, otaczająca lagunę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

Atol – płaska wyspa koralowa, zwykle składająca się z rafy koralowej w kształcie pierścienia otaczającego centralną depresję, nazywaną laguną. Może ona stanowić odrębny zbiornik wodny lub być połączona z morzem.

Atol powstaje wskutek kilku procesów. Zaczyna się od powstania wyspy wulkanicznej na oceanie. Późniejsze procesy to narastanie rafy koralowej wokół wyspy z jednoczesnym zagłębianiem się dna oceanicznego. Powstanie wyspy wulkanicznej związane jest na ogół z istnieniem tzw. plamy gorąca pod poruszającą się płytą litosfery. Powstały wulkan tworzy wyspę. W przypadku sprzyjających warunków rozwijają się na wybrzeżach wyspy koralowce, tworząc rafy koralowe. Rafę koralową tworzą żywe organizmy – polipy. Obumierające polipy pozostawiają po sobie wapienne szkielety tworzące zwartą strukturę. Wskutek ruchu płyty wyspa przemieszcza się i jednocześnie zagłębia, a działalność wulkaniczna zamiera. Jednak zagłębianie się jest na tyle powolne, że koralowce potrafią narastać wystarczająco szybko, aby utrzymać płyciznę, dopóki panują odpowiednie warunki (temperatura wody, nasłonecznienie, czystość wody itp.). W efekcie może powstać warstwa wapieni o grubości kilku kilometrów (ponad warstwą skał wulkanicznych). Stożek wulkanu jak i pozostające ponad powierzchnią części atolu ulegają erozji. Jednym z jej produktów jest piasek, na którym mogą rozwijać się rośliny. Szczątki roślin tworzą glebę. Po zewnętrznej stronie atolu tworzy się kształtowana przez fale plaża. Opada ona stromo ku głębinie. Plaże od strony laguny są znacznie szersze, a woda przeważnie płytka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atoli

dawniej: mimo to, jednak, wszakże; spójnik przyłączający zdanie (rzadziej inne wyrażenie) o treści przeciwnej do tej, którą można wywnioskować z wcześniejszego kontekstu, np.: Wierzyć nie chciał, w końcu atoli uwierzyć musiał.

spójnik

(1.1) przest. jednak, natomiast, ale

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od atol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atolówka

gatunek ptaka z rodziny mewowatych; rybitwa biała

Atolówka, rybitwa biała (Gygis alba) – gatunek średniej wielkości ptaka, jedyny przedstawiciel podrodziny atolówek (Gyginae) w rodzinie mewowatych (Laridae), spotykany na oceanach świata w strefie tropikalnej. Rozpowszechniona jest przede wszystkim na Pacyfiku i Oceanie Indyjskim, gniazduje także na niektórych wyspach południowego Atlantyku. Na niektórych wyspach jest osiadła, na inne przylatuje tylko na lęgi, ale trasy wędrówek poza sezonem lęgowym nie zostały jeszcze poznane.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atolowy

→ atol

Patrz:atol

#### Źródła:

SJP.pl

# Atom

1. najmniejsza część pierwiastka chemicznego zachowująca jego właściwości;
2. przenośnie: najmniejsza, podstawowa cząstka czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

Atom – podstawowy składnik materii. Składa się z małego dodatnio naładowanego jądra o dużej gęstości i otaczającej go chmury elektronowej o ujemnym ładunku elektrycznym.

Słowo atom pochodzi z greckiego ἄτομος – átomos (od α-, „nie-” + τέμνω – temno, „ciąć”), oznaczającego coś, czego nie da się przeciąć ani podzielić. Idea istnienia niepodzielnych składników materii pojawiła się już w pismach starożytnych filozofów indyjskich i greckich. W XVII i XVIII wieku chemicy potwierdzili te przypuszczenia, identyfikując pierwiastki chemiczne i pokazując, że reagują one ze sobą w ściśle określonych proporcjach. W XIX wieku odkryto ruchy Browna, będące pośrednim dowodem ziarnistości materii. Na początku XX wieku fizycy zbadali wewnętrzną strukturę atomów, pokazując tym samym, że są one podzielne. Teorie mechaniki kwantowej pozwoliły stworzyć matematyczne modele wnętrza atomu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atomal

fotograficzny wywoływacz w postaci proszku

#### Źródła:

SJP.pl

# Atomista

1. w starożytności: filozof, zwolennik teorii filozoficznej - atomizmu;
2. specjalista w zakresie atomistyki;
3. potocznie o zwolenniku szerokiego zastosowania energii jądrowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii

(1.2) fiz. badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej

(1.3) pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atomistka

→ atomista

Patrz:atomista

#### Źródła:

SJP.pl

# Atomistyczny

→ atomistyka, → atomizm

przymiotnik

(1.1) filoz. odnoszący się do atomizmu

Patrz:atomistyka, → atomizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atomistyka

1. ogół badań naukowych i prac technicznych związanych z uzyskiwaniem i wykorzystywaniem energii jądrowej;
2. antyczna teoria filozoficzna głosząca, że przyroda składa się z atomów, których powszechną właściwością jest ruch w próżni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. dziedzina nauki zajmująca się badaniem właściwości, struktury i zachowania atomów oraz ich zastosowaniami w różnych technologiach

(1.2) hist. filoz. teoria, która zakładała, że wszystko we wszechświecie składa się z małych, niepodzielnych jednostek zwanych atomami

- energetyka jądrowa
- fizyka jądrowa
- ochrona radiologiczna
- atomizm
- Atomistyka – album Elektrycznych Gitar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atomizacja

1. rozbicie lub rozpad czegoś na drobne cząsteczki;
2. rozpylenie cieczy w postaci drobnych kropel;
3. przesadna, drobiazgowa analiza

- w technice – rozpylanie (np. cieczy - woda, metal, olej itp.) na drobne kropelki w celu zwiększenia powierzchni kontaktu tego czynnika z gazem
- w socjologii – rozpad więzi społecznych wynikający z nadmiernego indywidualizmu lub alienacji zbyt wielu członków społeczeństwa
- atomizacja – zjawisko rozdrobnienia struktur politycznych
- Atomizacja – proces wytworzenia wolnych atomów w atomizerze

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atomizator

opryskiwacz silnikowy, drobnokroplisty do zwalczania szkodników i chorób roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Atomizer

przyrząd do rozpylania płynów, zwłaszcza perfum i lekarstw; rozpylacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd, który rozpyla ciecz, rozbija ją na strumień kropelek

(1.2) jeden z elementów e-papierosa, w którym liquid jest podgrzewany przez grzałkę i zamienia się w dym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atomizm

1. starożytna teoria filozoficzna przedstawiająca materię zbudowaną z drobnych, niepodzielnych cząstek - atomów;
2. pogląd w naukach społecznych uznający możliwość podziału badanych obiektów, podobnie jak materii, na najmniejsze składniki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. fiz. teoria naukowa, zgodnie z którą materia składa się z atomów

(1.2) hist. filoz. starożytna doktryna głosząca, że cała rzeczywistość składa się z próżni i niepodzielnych, niezmiennych cząstek – atomów

(1.3) filoz. log. pogląd, że całą prawdę o rzeczywistości można wyrazić za pomocą elementarnych zdań (sądów), które opisują proste, jednostkowe fakty

Atomizm fizykalny – teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów, a współcześnie: cząstek elementarnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atomizować

rozbijać coś na drobne elementy, składniki, także coś abstrakcyjnego

czasownik przechodni niedokonany (dk. zatomizować)

(1.1) techn. rozdrabniać na bardzo drobne cząstki

(1.2) przen. powodować rozpad większej całości na elementy

czasownik zwrotny niedokonany atomizować się (dk. zatomizować się)

(2.1) dzielić się na niewielkie elementy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atomizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozbijanie na atomy

#### Źródła:

Wiktionary

# Atomóweczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: atomówka

#### Źródła:

Wiktionary

# Atomowiec

1. przenośnie: uczony, który zajmuje się fizyką jądrową;
2. zwolennik wykorzystywania badań atomowych do produkcji bomb

#### Źródła:

SJP.pl

# Atomówka

1. potocznie: bomba atomowa;
2. potocznie: elektrownia atomowa (jądrowa);
3. każda z trzech dziewczynek będących bohaterkami serialu animowanego pt. "Atomówki"

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bomba atomowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atomowy

1. dotyczący atomów, związany z atomami (np. jądro atomowe, masa atomowa);
2. wykorzystujący energię jądrową, zabezpieczający przed skutkami użycia broni wykorzystującej tę energię (np. bomba atomowa, schron atomowy)

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

(1.2) wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aton

w mitologii egipskiej: widzialny przejaw boga Re

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atonalista

muzyk tworzący utwory muzyczne o charakterze atonalnym, stosujący zasadę atonalności

#### Źródła:

SJP.pl

# Atonalistka

→ atonalista

Patrz:atonalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Atonalizm

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Atonalnie

przysłówek

(1.1) w sposób atonalny

#### Źródła:

Wiktionary

# Atonalność

konstrukcja dźwiękowa o braku zależności pomiędzy dźwiękami i tonami od centrum tonalnego; atonalizm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha utworu, który jest atonalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atonalny

o muzyce: wprowadzający równouprawnienie wszystkich 12 dźwięków oktawy

przymiotnik

(1.1) pozbawiony tonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atonia

obniżenie prawidłowego napięcia mięśni

Atonia – zanik lub zmniejszenie zdolności do skurczu mięśni gładkich lub mięśni poprzecznie prążkowanych. Jej skutkami są poważne zaburzenia w czynnościach danego narządu, np. zatrzymanie akcji porodowej (atonia macicy), ustanie ruchów perystaltycznych jelit (atonia jelit).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atoniczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest atoniczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Atoniczny

1. bezdźwięczny;
2. w językoznawstwie: niemający własnego akcentu;
3. dotknięty atonią, spowodowany atonią

przymiotnik

(1.1) med. powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego

(1.2) jęz. zob. nieakcentowany.

(1.3) książk. bezdźwięczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atonon

wyraz nieposiadający własnego akcentu

#### Źródła:

SJP.pl

# Atopia

genetycznie uwarunkowana, nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na naturalny kontakt z substancją uczulającą (antygen)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe

Atopia (stgr. ατοπία) – grupa dziedzicznych chorób alergicznych. Zaburzenia te charakteryzują się natychmiastowym mechanizmem. Wynikają z nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na małe dawki antygenów, w wyniku której dochodzi do nadmiernego wytwarzania immunoglobulin E (IgE) skierowanych głównie przeciwko tym alergenom. Powstaje w ten sposób reakcja zapalna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atopik

osoba dotknięta atopią

#### Źródła:

SJP.pl

# Atopowy

w medycynie:
1. wywołany przez alergię (np. astma atopowa, atopowe zapalenie skóry);
2. skłonny do alergii (np. osoby atopowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Atorwastatyna

organiczny związek chemiczny z grupy statyn, normalizujący stężenie lipidów we krwi

Atorwastatyna – organiczny związek chemiczny, lek należący do grupy syntetycznych statyn. Jest wybiórczym inhibitorem reduktazy 3-hydroksy-3-metylo-glutarylo-koenzymu A (reduktazy HMG-CoA).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atos

1. bohater powieści "Trzej muszkieterowie", "Dwadzieścia lat później" i "Wicehrabia de Bragelonne" autorstwa Aleksandra Dumasa;
2. model samochodu marki Hyundai

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) zoonim, imię dla psa

Atos, właściwie Olivier hrabia de la Fère (ur. ok. 1595, zm. 1661) – jeden z bohaterów cyklu powieści Alexandre’a Dumasa-ojca: Trzej muszkieterowie, W dwadzieścia lat później, Wicehrabia de Bragelonne. Występuje również w powieści D’Artagnan autora Henry'ego Bedforda-Jonesa. Postać zainspirowana była m.in. Armandem de Sillègue d’Athos d’Autevielle, ur. ok. 1615, zm. 21 grudnia 1643 r. w Paryżu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atp

1. [czytaj: a-te-pe] adenozynotrójfosforan;
2. [czytaj: ej-ti-PI] skrót angielskiego: Association of Tennis Professionals - Stowarzyszenie Tenisistów Profesjonalnych, organizacja utworzona w 1972 roku w celu ochrony interesów tenisistów, organizator cyklu męskich rozgrywek tenisowych pod nazwą ATP Tour

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrakcja

1. urozmaicenie, rozrywka, niespodzianka;
2. coś, co pociąga niezwykłością; coś szczególnie interesującego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atrakcyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób atrakcyjny, czyli przyciągający uwagę

#### Źródła:

Wiktionary

# Atrakcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: atrakcyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrakcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: atrakcyjny; bardziej atrakcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrakcyjność

→ atrakcyjny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości

(1.2) wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego

Atrakcyjność, także atrakcja – właściwość powodująca zainteresowanie, pożądanie lub przyciąganie do czegoś lub kogoś. Atrakcja może również odnosić się do samego obiektu atrakcji tak jak w przypadku atrakcji turystycznej.

Patrz:atrakcyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrakcyjny

1. wzbudzający zainteresowanie; interesujący, ciekawy;
2. wzbudzający pożądanie; pociągający, ponętny, powabny

przymiotnik

(1.1) o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

(1.2) interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atraks

duży, bardzo jadowity i agresywny pająk australijski

Atraks, ptasznik australijski (Atrax robustus) – gatunek pająka z infrarzędu ptaszników i rodziny Atracidae. Jest endemitem australijskiej Nowej Południowej Walii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atraktant

1. chemiczny środek działający wabiąco na owady i szkodniki; środek wabiący;
2. sygnał wydawany przez zwierzęta w celu zwabienia partnera seksualnego lub ofiary;
3. czynnik wabiący u roślin, przyciągający gatunki zapylające kwiaty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. sygnał wabiący ofiarę lub partnera

(1.2) bot. bodziec wabiący do zapylenia

Atraktanty, czynniki wabiące – dowolnej natury czynniki (dźwięk, światło, związki chemiczne, kształty lub kombinacje takich sygnałów) o działaniu wabiącym, zwiększające atrakcyjność seksualną, przyciągające gatunki zapylające kwiaty, rozsiewające nasiona, itp. Atraktanty sztuczne i naturalne są wykorzystywane przez człowieka w hodowli zwierząt oraz uprawie wszelkiego rodzaju roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atraktor

punkt lub zbiór punktów, który w trakcie pewnego procesu "przyciąga" punkty leżące w jego otoczeniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wędk. dodatek smakowy, środek wabiący ryby

(1.2) mat. fiz. stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;

(1.3) psych. pewien stały poziom szczęśliwości, do którego dąży umysł

Atraktor (łac. attrahere – przyciągać) – stan układu dynamicznego, do którego w miarę upływu czasu dąży ten układ. Atraktor jest pojęciem pokrewnym punktu stałego dla funkcji. Atraktorem może być np. punkt, zamknięta krzywa (cykl graniczny), czy fraktal (dziwny atraktor). Atraktor jest jednym z podstawowych pojęć używanych w teorii chaosu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atraktorowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z atraktorem, dotyczący atraktora

#### Źródła:

Wiktionary

# Atramencik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atrament

#### Źródła:

Wiktionary

# Atrament

barwny roztwór o różnorodnym składzie chemicznym, służący do pisania przy użyciu pióra, lub drukowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

(1.2) środ. przestępcze tanie wino owocowe

Atrament (łac. atramentum, czernidło) – środek barwiący w postaci roztworu barwnika w rozpuszczalniku z ewentualnym dodatkiem substancji zagęszczających (np. żelujących). Wykorzystywany jest w szeregu przyborów pisarskich (długopisy, flamastry, markery, wieczne pióra) oraz w druku atramentowym (drukarki atramentowe, plotery).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atramentówka

potocznie: drukarka atramentowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. inform. drukarka atramentowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atramentowy

związany z atramentem

przymiotnik

(1.1) dotyczący atramentu, związany z atramentem

(1.2) granatowy kolor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atramyntowy

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kopiowy (o ołówku)

#### Źródła:

Wiktionary

# Atranzytywność

cecha relacji, która nigdy nie zachodzi między X i Z, jeśli zachodzi między X i Y oraz Y i Z; przeciwprzechodniość

Relacja przechodnia (tranzytywna) – relacja, która jeśli zachodzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to zachodzi też dla pary (x,z).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atrapa

1. imitacja przedmiotu lub puste opakowanie np. na wystawie sklepowej jako reklama;
2. osłona chłodnicy samochodowej;
3. przenośnie o instytucji lub zjawisku, które są zaledwie imitacją czegoś, nie mają dodatnich wartości pierwowzoru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) imitacja jakiegoś przedmiotu;

(1.2) przen. coś, co jest pozbawione wartości, sprawiające pozór bycia czymś, czym w rzeczywistości nie jest

(1.3) osłona chłodnicy samochodowej

Atrapa (fr. attrape) – makieta lub przedmiot służący do oszukania obserwatora, imitacja. Pojęcie odnoszone czasem do pojęć abstrakcyjnych (np. „Władza, która jest tylko atrapą”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrapowy

związany z atrapą

#### Źródła:

SJP.pl

# Atraumatyczny

nietraumatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrazyna

związek chemiczny, herbicyd do zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy

Atrazyna – organiczny związek chemiczny z grupy triazyn. Stosowana jako herbicyd (tzw. herbicyd triazynowy) do zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy.

Użycie atrazyny zostało zakazane na terenie państw Unii Europejskiej z początkiem roku 2005 ze względu na przekroczenie norm stężeń tego pestycydu w wodach gruntowych. Wiele krajów zabroniło stosowania atrazyny znacznie wcześniej: Włochy, Niemcy – 1991; Dania, Finlandia, Szwecja – 1994. Jak wykazują cytowane badania, zaniechanie używania atrazyny w Niemczech i we Włoszech nie spowodowało zmian w uzyskiwanej wydajności produkcyjnej kukurydzy z hektara upraw.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atrebateński

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Atrebatem, dotyczący Atrebatu (współcz. Arras)

#### Źródła:

Wiktionary

# Atrek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrepsja

stan skrajnego wyniszczenia u niemowląt rozwijający się wskutek przewlekłych zaburzeń w odżywianiu lub przewlekłych schorzeń, objawiający się znacznym wychudzeniem, upośledzeniem wzrostu i rozwoju oraz zaburzeniami czynności narządów wewnętrznych

Atrepsja – stan znacznego wyniszczenia organizmu dziecka, przejawiający się wychudzeniem, a także zaburzeniem rozwoju fizycznego oraz intelektualnego. Jego przyczyną jest najczęściej nieodpowiednia pielęgnacja dziecka oraz niedostateczne odżywianie (zarówno ilościowe, jak i jakościowe), niedostarczające organizmowi niezbędnej ilości białka. Objawy nasilają się wraz z pogłębianiem deficytu. W skrajnych przypadkach niedobór masy ciała może sięgać nawet 30%. Znacznemu spowolnieniu ulega również wzrost dziecka. Niedobór białek powoduje także szereg innych zaburzeń w organizmie, m.in.: niedokrwistość, uszkodzenia wątroby, osłabienie odporności organizmu (co prowadzi do licznych infekcji), zaburzenia termoregulacji (objawiające się najczęściej zaniżoną temperaturą ciała) oraz niedobory niektórych witamin. U niemowląt występuje często ponadto znaczne odwodnienie, demineralizacja kości oraz kwasica.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atreusz

Atreus (także Atreusz, Atrej; gr. Ἀτρεύς Atreús, łac. Atreus) – w mitologii greckiej król Myken.

Uchodził za syna Pelopsa i Hippodamei. Był bratem Tiestesa, z którym został przez ojca wypędzony za zamordowanie przyrodniego brata, Chrysipposa (Chryzypa). Z żoną Aerope miał dwóch synów – Agamemnona i Menelaosa oraz córkę Anaksibię. Klątwa Pelopsa stała się przyczyną wielu zbrodni w rodzie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Atrezja

brak światła narządu rurowatego (np. odbytu, dróg żółciowych, dwunastnicy); zarośnięcie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zob. zarośnięcie.

Atrezja, zarośnięcie (łac. atresia, z gr. ατρετος = bez otworu) – termin medyczny oznaczający najczęściej wrodzony brak otworu np. w zastawce trójdzielnej lub światła narządu rurowatego (np. odbytu, przełyku, pochwy) albo wtórny brak światła, który może być spowodowany przebytym procesem zapalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrezyjny

→ atrezja

Patrz:atrezja

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrialny

przymiotnik od: atrium; charakterystyczny dla atrium, mieszczący się w atrium lub w jakiś inny sposób związany z atrium

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrium

1. centralne pomieszczenie w starożytnych domach rzymskich, oświetlane przez otwór w dachu, pod którym był basen na wodę deszczową;
2. dziedziniec w bazylikach starochrześcijańskich;
3. przedsionek serca

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) archit. w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

(1.2) archit. wewnętrzny dziedziniec

(1.3) anat. przedsionek serca

Atrium (od łac. ater – czarny) – najczęściej niezadaszone (hypetralne) pomieszczenie wewnętrzne.

W architekturze jest to zamknięta przestrzeń, niekoniecznie wyrównana w pionie, przechodząca przez dwie lub więcej kondygnacji w obiekcie budowlanym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrofia

zanikanie tkanek lub organów; zanik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

(1.2) psych. zanik wrażliwości

Atrofia (stgr. ἀτροφία atrophia), zanik, wiąd – stopniowe zmniejszanie się objętości komórki, tkanki, narządu lub części ciała. Wyróżnia się zanik fizjologiczny i patologiczny.Typy zaników:

- z braku czynności, atrophia ex inactivitate (np. dłuższe unieruchomienie kończyny powoduje zmniejszenie jej średnicy)
- z ucisku, atrophia e compressione (np. w obrębie kości z powodu naczyń)
- z niedożywienia, atrophia ex inanitione (np. tkanka tłuszczowa)
- z odnerwienia, atrophia neurotrophica (np. mięśni, atrophia musculorum)
- hormonalny, atrophia hormonalis (np. brak ACTH powoduje zanik kory nadnerczy, przy obniżonym poziomie estrogenów – zanik endometrium, nabłonka pochwy, sutka u kobiet po menopauzie; drugi przykład jest fizjologią)
- starczy, atrophia senilis (serce, mózg – zachodzi fizjologicznie z wiekiem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atroficzny

zanikowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z atrofią, dotyczący atrofii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atropina

silnie trujący związek organiczny, alkaloid występujący w niektórych roślinach (m.in. w owocach pokrzyku wilczej jagody), działający na układ nerwowy przywspółczulny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze wzór chemiczny|C17H23NO3., stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

Atropina (łac. atropinum) – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych, ester 3-hydroksytropanu i kwasu 3-hydroksy-2-fenylopropanowego. Antagonista pozazwojowych receptorów muskarynowych M1-M2. Nie wykazuje istotnego działania na pozostałe receptory muskarynowe. Stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice. Jest racematem składającym się z dwóch enancjomerów różniących się konfiguracją przy atomie 2 grupy fenylopropanianowej; enancjomer 2S to hioscyjamina (L-atropina), wykazująca silniejsze działanie niż racemat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atropinowy

związany z atropiną

przymiotnik

(1.1) med. związany z atropiną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atropos

Atropos (gr. Ἄτροπος Átropos, łac. Atropos, Morta – „Nieodwracalna”) – trzecia z Mojr, w mitologii greckiej bogiń losu.

Atropos wyznaczała kres życia każdego z ludzi. Kiedy nadchodził ich czas, przecinała nić swoimi nożycami. Atropos była najstarszą z sióstr.

#### Źródła:

Wikipedia

# Atrybucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atrybut

#### Źródła:

Wiktionary

# Atrybucja

1. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem, gdzie przymiotnik pełni funkcję przydawki;
2. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, o niejednoznacznym pochodzeniu, artyście na podstawie zgromadzonych wiadomości źródłowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś)

(1.2) jęz. połączenie rzeczownika z przymiotnikiem pełniącym funkcję atrybutu – przydawki

(1.3) psych. wnioskowanie, wyjaśnianie czyichś zachowań, zjawisk, intencji pomagające przewidywać zdarzenia i zwiększyć możliwość wpływania na nie

(1.4) szt. przypisanie autorstwa dzieła sztuki, dokonywane gdy dzieło nie jest podpisane lub istnieją wątpliwości co do autentyczności podpisu autora

(1.5) jęz. bezspójnikowe połączenie zdań lub części zdania

Atrybucja – przypisywanie komuś lub czemuś pewnych cech. W psychologii pojęcie atrybucji odnosi się do tego, jak ludzie wyjaśniają przyczyny swojego bądź cudzego zachowania, tzw. naiwne teorie przyczynowości. Termin ten funkcjonuje również w gramatyce języka polskiego oraz istnieje w dziedzinie marketingu biznesowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrybucyjny

przymiotnik od: atrybucja

#### Źródła:

SJP.pl

# Atrybut

1. istotna cecha, właściwość;
2. filozofia: charakterystyczna właściwość przedmiotu, bez której nie mógłby on istnieć; przymiot;
3. językoznawstwo: część zdania (wyraz lub ich grupa) określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny; przydawka;
4. sztuka: określony, symboliczny przedmiot, dodawany jako znak rozpoznawczy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

Atrybut – cecha (własność, właściwość) osoby lub rzeczy, która wyróżnia ją spośród innych.

Słowo to może również mieć następujące znaczenia:

- atrybut w sztuce – określony przedmiot o charakterze symbolicznym związany z życiem danej postaci
  - atrybuty świętych

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Atrybutywny

używany jako przydawka

#### Źródła:

SJP.pl

# Atryda

potomek Atreusa, króla Myken

Atrydzi – w mitologii greckiej potomkowie króla Myken, Atreusa. Cały ród Atrydów obciążony był klątwą, jaką rzucili bogowie po popełnieniu przez protoplastę rodu, Atreusa, licznych okrutnych zbrodni w walce o tron mykeński. Synami Atreusa byli Agamemnon i Menelaos. Pierwszy zginął z ręki swej żony Klitajmestry (jego małżeństwo, do którego doszło w wyniku zbrodni, również było przeklęte). Bogowie przebaczyli dopiero synowi Agamemnona, Orestesowi i zdjęli klątwę z rodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atsd

skrót od: a tak swoją drogą; btw, BTW

#### Źródła:

SJP.pl

# Att

[czytaj: ej ti and TI] skrót od: American Telephone and Telegraph, amerykańska firma telekomunikacyjna

#### Źródła:

SJP.pl

# Attacca

[czytaj: attakka] określenie wykonawcze: atakuj (natychmiast); wskazówka, że nie należy robić przerwy między częściami utworu; attacca subito

Attacca [z wł. atakuj; także attacca subito, z wł. atakuj natychmiast] – termin muzyczny, tekstowy element notacji muzycznej będący oznaczeniem i wskazówką wykonawczą nakazującą wykonanie sąsiadujących ze sobą części (przeważnie w kompozycjach o formie cyklicznej) lub wydzielonych fragmentów utworu muzycznego bez zaznaczenia przerwy między nimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Attachat

[czytaj: aTAszat] urząd attaché; ataszat

#### Źródła:

SJP.pl

# Attaché

[czytaj: ataSZE] dyplomata oddelegowany na placówkę dyplomatyczną, działający w danej dziedzinie (np. attaché kulturalny, attaché wojskowy)

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) polit. dypl. najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

Attaché (czyt. atasze, z fr.: przydzielony, doczepiony) – najniższy stopień dyplomatyczny członka personelu dyplomatycznego państwa wysyłającego w państwie przyjmującym. Wyjątkiem jest attaché wojskowy, który – zachowując tradycyjną nazwę – ma wysoki stopień dyplomatyczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Attalia

Atalia, attalia, miąglina (Attalea Kunth) – rodzaj roślin z rodziny arekowatych. Obejmuje 66–69 gatunków, przy czym współcześnie włącza się zwykle do tego rodzaju Maximiliana, Orbignya, Scheelea (choć jeszcze w 1999 postulowano ich rozdzielenie). W wąskim ujęciu należało tu ok. 30 gatunków. Rośliny te występują w tropikalnej części Ameryki Południowej, w Ameryce Centralnej (na północy po Meksyk) oraz na Antylach, gdzie rośnie jeden gatunek A. crassispatha, który jest endemitem Haiti (zachowało się mniej niż 50 okazów mających wielki problem z rozsiewaniem się – owoce są przysmakiem dzieci, a młode rośliny – zwierząt hodowlanych).

#### Źródła:

Wikipedia

# Attar

olejek różany, składnik kosmetyków; atar

#### Źródła:

SJP.pl

# Attenborough

[czytaj: Atenboroł] nazwisko

- Attenborough (Nottinghamshire) – wieś w Anglii, w hrabstwie Nottinghamshire
- (20403) Attenborough – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
- The Attenborough Building – budynek Uniwersytetu Leicester

Osoby:

- David Attenborough – brytyjski popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, pisarz, narrator i podróżnik
- Richard Attenborough – angielski aktor, reżyser i producent filmowy, laureat Oscara

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Attitude

[czytaj: atiTUD] pozycja w balecie, w której tancerz stoi wyprostowany na jednej nodze, z drugą uniesioną do tyłu i ugiętą w kolanie

Terminologia tańca klasycznego służy do opisu kombinacji kroków, pozycji, póz, ruchów ciała oraz wielu innych elementów z których składa się technika baletu klasycznego.

Znaczna część terminologii baletowej pochodzi z języka francuskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atto-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

#### Źródła:

Wiktionary

# Attometr

jednostka długości równa 10^(-18) metra

#### Źródła:

SJP.pl

# Attosekunda

jednostka czasu równa 10^(-18) sekundy (skrót: as)

Attosekunda (symbol: as) to jednostka podwielokrotna (ułamkowa) jednostki czasu – sekundy w układzie SI, równa jednej trylionowej części sekundy.

  1\,\mathrm {as} =10^{-18}\,\mathrm {s} =0{,}000\,000\,000\,000\,000\,001\ \mathrm {s}

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Attycki

1. przymiotnik od: Attyka (kraina w starożytnej Grecji);
2. charakterystyczny dla kultury Attyki (np. attycka prostota);
3. sól attycka - styl mówienia odznaczający się subtelnym dowcipem, zwykle trochę złośliwym

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Attyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Attycyzm

styl retoryczny wywodzący się ze starożytnej Grecji, odznaczający się dbałością o czystość i prostotę wyrazu oraz wytwornością wysłowienia

Attycyzm – odmiana stylu retorycznego, powstała w retoryce greckiej w I w. p.n.e. jako reakcja na ozdobność i niezwykłość form językowych (reprezentowane m.in. przez sofistów i tzw. azjanizm), którym przeciwstawiała ideał powagi, prostoty i jasności. Polegał na jednoznacznym i zarazem prostym wyrażaniu myśli i propagował powrót do ideałów starożytnych mówców z Attyki. Pierwszym teoretykiem attycyzmu był Cecyliusz z Kaleakte.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Attyda

historyczne dzieło prozaiczne opisujące dzieje, kulturę i religię Attyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Attydografia

gałąź historiografii opisująca historyczne i mityczne dzieje Attyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Attyka

w architekturze: dekorowana ścianka wieńcząca budynek, zasłaniająca dach

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

(1.2) geogr. adm. region administracyjny w środkowej Grecji

- Attyka – kraina historyczna w Grecji
- Attyka – jednostka administracyjna w Grecji
- Attyka – region administracyjny w Grecji
- Attyka – nomos w Grecji
- Attyka – książka autorstwa Garry’ego Kilwortha
- Półwysep Attycki
- attyka – element architektoniczny
- Attyka – wydawnictwo w Krakowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Attykowy

związany z attyką

przymiotnik

(1.1) archit. związany z attyką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Attyla

król Hunów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemięemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego

Attyla (łac. Attila z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. Flagellum Dei) (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445–453, który wraz z bratem Bledą przejściowo stworzył rozległe imperium władzy na ziemiach europejskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atu

1. uprzywilejowany kolor w kartach, bijący wszystkie pozostałe kolory; atut;
2. atutowy, w kolorze atutowym;
3. samochód typu Polonez Atu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. atut

w funkcji przymiotnika

(2.1) atutowy

Belgia:

- Atu – walońska nazwa miejscowości Athus

Osoby:

- Penieli Atu – amerykański piłkarz

Inne:

- atu – wyróżniony kolor w grze w karty

Zobacz też:

- Attu
- ATU

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od atut

#### Źródła:

Wiktionary

# Atut

zaleta dająca szansę powodzenia w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) karc. kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

(1.2) cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki

(1.3) bot. ogrod. odmiana fasoli

Atut (także atu, regionalnie trumf, tromf, kozer) – wyróżniony kolor w grze w karty, który jest starszy od pozostałych kolorów. Karty z koloru atutowego są w stanie przebić wszystkie karty z kolorów nieatutowych. Atut może być stały, np. w pikach kolorem atutowym jest pik. Kolor atutowy może być też zmienny, np. w tysiącu (podczas jednego rozdania może się zmieniać czterokrotnie) lub w brydżu, ale w brydżu ten sam atut obowiązuje podczas całego rozdania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atutować

w kartach: zagrywać atutem (kartą w kolorze, który bije wszystkie pozostałe kolory)

#### Źródła:

SJP.pl

# Atutowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) karc. granie, wychodzenie w atu

#### Źródła:

Wiktionary

# Atutowy

będący atutem (najczęściej w znaczeniu karcianym), np. dama atutowa, kolor atutowy

przymiotnik

(1.1) związany z atutem; dający przewagę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atv

skrót od: All-Terraine Vehicle, samochód terenowy posiadający sprężyste opony o dużych rozmiarach, używane do jazdy po nierównych terenach

#### Źródła:

SJP.pl

# Atwood

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- John Leland Atwood – amerykański inżynier, projektant lotniczy
- Margaret Atwood – kanadyjska pisarka

Miejscowości w USA:

- Atwood – jednostka osadnicza w stanie Kolorado, w hrabstwie Logan
- Atwood – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Douglas
- Atwood – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Rawlins
- Atwood – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Hughes
- Atwood – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Armstrong
- Atwood – miejscowość w stanie Tennessee, w hrabstwie Carroll

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atx

1. skrót od: Advanced Technology eXtended, podstawowa konstrukcja obudowy i płyty głównej;
2. skrót od: Austrian Traded Index, najważniejszy indeks giełdy wiedeńskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Atymia

przygnębienie, mała aktywność psychiczna, brak inicjatywy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. stan ociężałości i przygnębienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atynencja

dawniej: przyległość

Atynencja albo attynencja (przyległość) - historyczna jednostka osadnicza niezwiązana funkcjonalnie z miastem, jednak leżąca pod obszarem jego jurysdykcji.

Nazwy atynencja używano głównie w XIX i na początku XX wieku na określenie oddalonej od centrum części miasta, która nie łączyła się z jego śródmiejską zabudową. Obecnie często bywa nazywana przedmieściem, np. atynencją dla Szydłowca był, w XIX wieku, Książek oraz Wymysłów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atypia

zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek

Atypia – zespół nieprawidłowych cech w budowie komórek. Jednak nie każda komórka atypowa jest komórką nowotworową, natomiast każda komórka nowotworowa jest komórką atypową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Atypowość

→ atypowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest atypowe; cecha tych, którzy są atypowi

Patrz:atypowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Atypowy

nieposiadający cech typowych; nietypowy

przymiotnik

(1.1) rzad. zob. nietypowy.

Atypowy (ang. Atypical) – amerykański serial telewizyjny (komediodramat) wyprodukowany przez Weird Brain, Exhibit A oraz Sony Pictures Television, którego twórcą jest Robia Rashid.

Wszystkie odcinki pierwszego sezonu zostały udostępnione równocześnie, 11 sierpnia 2017 roku, na platformie Netflix.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atyrau

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Kazachstanie, administracyjne centrum obwodu atyrauskiego;

Atyrau (kaz. Атырау; do 1991 Gurjew, ros. Гурьев) – miasto w Kazachstanie, ośrodek administracyjny obwodu atyrauskiego. Port nad rzeką Ural, w pobliżu jej ujścia do Morza Kaspijskiego. Miasto położone na granicy dwóch kontynentów: Europy oraz Azji. Wraz z Aktau, największy kazachstański ośrodek miejski nad Morzem Kaspijskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Atyrauski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Atyrau, dotyczący Atyrau

#### Źródła:

Wiktionary

# Atłas

miękka tkanina, najczęściej jedwabna lub półjedwabna, matowa z jednej strony, a błyszcząca z drugiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

Atłas (arab. atlas "gładki") – gładka tkanina, wytwarzana z różnych surowców, która z jednej strony jest błyszcząca, a z drugiej (lewej) matowa.

Atłas wykonuje się splotem atłasowym z przędzy bawełnianej lub włókien wiskozowych. Niekiedy wyrabiany był z naturalnego jedwabiu. Może być gładki lub wzorzysty. Stosowany na bieliznę, ubrania, podszewki, suknie oraz jako tkanina obiciowa na meble.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Atłasek

1. błyszcząca nić do haftowania;
2. rodzaj ściegu (sposobu przekładania nitki)

#### Źródła:

SJP.pl

# Atłaskowy

→ atłasek

Patrz:atłasek

#### Źródła:

SJP.pl

# Atłasowy

1. zrobiony z atłasu (np. atłasowa bielizna, atłasowa suknia);
2. taki jak atłas: miękki i delikatny (np. atłasowe dłonie, atłasowe spojrzenie)

przymiotnik

(1.1) dotyczący atłasu, zrobiony z atłasu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary