# Egalitarność

dążenie do zrównania ludzi pod względem warunków życiowych i praw; wyrównanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egalitarny

dążący do równouprawnienia, zrównania

przymiotnik

(1.1) filoz. zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egalitarysta

zwolennik egalitaryzmu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik egalitaryzmu społecznego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egalitarystka

→ egalitarysta

Patrz:egalitarysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Egalitarystyczny

wyrażający dążenie do niwelowania różnic, równouprawnienia ludzi; równościowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Egalitaryzacja

zrównanie, ujednolicenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) socjol. polit. książk. zrównanie, ujednolicenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egalitaryzm

pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę równości wszystkich ludzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. socjol. koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

Egalitaryzm (od fr. égalitairé – dążący do równości) – pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasady całkowitej równości między ludźmi pod względem ekonomicznym, społecznym i politycznym (przeciwieństwo elitaryzmu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egalizacja

równouprawnienie pod każdym względem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zrównanie w prawach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egalizacyjny

→ egalizacja

Patrz:egalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Egbert

imię męskie

- Egbert – imię
- Egbert I (zm. 673) – król Kentu w latach 664-673
- Egbert (zm. 729) – mnich benedyktyński, święty
- Egbert (zm. 839) – król Anglii 829-839
- Egbert z Trewiru (zm. 993) – arcybiskup Trewiru w latach 977-993
- Egbert (zm. 766) – biskup Yorku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egea

nazwa określająca zespół kultur kształtujących się w III i II tysiącleciu p.n.e. w basenie Morza Egejskiego; kultura egejska

Kultura egejska, Egea – termin określający trzy kultury rozwijające się na terenach Grecji (zarówno kontynentalnej jak i wyspach Morza Egejskiego) w III i II tysiącleciu p.n.e. (neolit i epoka brązu), czyli:

- kulturę minojską - rozwijającą się na Krecie od połowy III tysiąclecia p.n.e. do XV wieku p.n.e.
- kulturę helladzką - rozwijającą się w Grecji kontynentalnej od III tysiąclecia p.n.e. do XII wieku p.n.e. Szczyt jej rozwoju to tzw. kultura mykeńska trwająca od ok. 1600 p.n.e. do ok. 1100 p.n.e. (w XV wieku p.n.e. pojawiła się także na Krecie)
- kulturę cykladzką - rozwijającą się od III tysiąclecia p.n.e. do XII wieku p.n.e. na Cykladach

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egejski

1. związany z Morzem Egejskim;
2. kultura egejska - cywilizacje, które rozwinęły się w basenie Morza Egejskiego w II i III tysiącleciu p.n.e.

przymiotnik

(1.1) dotyczący Morza Egejskiego

(1.2) dotyczący kultury egejskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eger

miasto na Węgrzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egerczyk

mieszkaniec Egeru

#### Źródła:

SJP.pl

# Egeria

inaczej: powiernica, doradczyni

- Egeria – planetoida o numerze katalogowym 13
- Egeria (Aegeria) – w mitologii rzymskiej nimfa wodna, doradczyni Numy Pompiliusza
- Egeria (Aetheria, Eteria, Heteria) – pątniczka z IV w., autorka Itinerarium
- Egeria – rodzaj roślin z rodziny żabiściekowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egerka

mieszkanka Egeru

#### Źródła:

SJP.pl

# Egerski

→ Eger

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Egerem, dotyczący Egeru

Patrz:Eger

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egestia

dawniej: wydzielanie, wydalanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egeusz

mit. gr. król ateński, ojciec Tezeusza

Egeusz (także Ajgeus, gr. Αἰγεύς Aigeús, łac. Aegeus) – w mitologii greckiej król Aten.

Uchodził za syna Pandiona i ojca (według innych wersji ojczyma) Tezeusza. Z Medeą, która była jego drugą żoną, miał syna Medosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egeuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Egeusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Eggert

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Anders Eggert – duński piłkarz ręczny
- Nicole Eggert – amerykańska aktorka
- Toni Eggert – niemiecki saneczkarz
- Waldemar Eggert – polski duchowny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egghead

[czytaj: eghed] ironicznie o intelektualiście; jajogłowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Eggnog

[czytaj: egnog] poncz z surowych żółtek kurzych jaj i mleka, z dodatkiem wanilii, miodu, cynamonu i gałki muszkatołowej; egg nog

Egg nog (ang. eggnog, egg-nog) – słodki napój na bazie surowych żółtek jaj kurzych (ewentualnie całych jaj) i mleka (na Karaibach może to być mleczko kokosowe) z dodatkiem wanilii, cynamonu, miodu oraz świeżo startej gałki muszkatołowej. Często podawany jako alkoholowy (rodzaj ponczu); zazwyczaj serwowany silnie schłodzony, lecz także na gorąco (wtedy przyrządzony ze składników wymieszanych bez mleka, z późniejszym dodaniem wrzącego mleka).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egida

1. w mitologii greckiej: tarcza Zeusa wykonana przez Hefajstosa, pokryta kozią skórą;
2. patronat, opieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

(1.2) przen. opieka, patronat

Egida (gr. αιγίς aigís ‘kozia skóra’, łac. aegis) – w mitologii greckiej tarcza boga Zeusa i bogini Ateny.

Została wykuta przez Hefajstosa (w innej wersji: zrobiona ze skóry kozy Amaltei). Była ona atrybutem boga nieba i piorunów (Zeusa). Dała (jeszcze wtedy bardzo młodemu) Zeusowi zwycięstwo nad jego ojcem Kronosem, który wcześniej pożarł swoje dzieci – starsze rodzeństwo Zeusa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egidiusz

imię męskie

- Imię męskie z łac. "Aeigidius", w spolszczonej wersji Idzi
- Egidiusz – dowódca wojska w Galii od ok. 450 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egiertowo

wieś w Polsce

Egiertowo (kaszub. Egertowò, niem. Eggertshütte) – wieś kaszubska w Polsce na wschodnich obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino, na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 20 Stargard – Szczecinek – Gdynia z drogą wojewódzka nr 224 Wejherowo – Tczew.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egina

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

(1.2) geogr. adm. gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni

(1.3) geogr. greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1)

(1.4) mitgr. nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa

- Egina – grecka wyspa na Morzu Egejskim
- Egina (Ajgina) – w mitologii greckiej nimfa, córka Asoposa, kochanka Zeusa
- Egina – gmina w Grecji

Zobacz też

- Aegina – strona ujednoznaczniająca

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Eginecki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Eginą, dotyczący Eginy

#### Źródła:

Wiktionary

# Egip.

skrót od: egipski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egipcjanin

obywatel Egiptu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Egiptu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egipcjanka

obywatelka Egiptu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Egiptu

Egipcjanka – potoczna nazwa antykwy linearnej szeryfowej, charakteryzującej się prostymi formami wykorzystującymi prawidła geometrii (prostokąt, kwadrat, trójkąt, koło, owal) i pionową lub prawie pionową osią liter okrągłych (cechy wspólne z groteskiem), obecnością wyraźnych, prostokątnych (belkowych) szeryfów (cecha odróżniająca od grotesku) i silną konstrukcją znaków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egipski

dotyczący Egiptu

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egipsko-Chaldejski

dotyczący Egiptu i Chaldei

#### Źródła:

SJP.pl

# Egipskość

→ egipski

Patrz:egipski

#### Źródła:

SJP.pl

# Egipt

państwo w Afryce ze stolicą w Kairze; Arabska Republika Egiptu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

(1.2) geogr. hist. starożytna cywilizacja na terenie współczesnego Egiptu (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egiptolog

badacz dziejów i kultury starożytnego Egiptu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie egiptologii

Egiptologia – nauka zajmująca się badaniem historii starożytnego Egiptu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egiptologia

nauka badająca dzieje i kulturę starożytnego Egiptu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archeol. nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

Egiptologia – nauka zajmująca się badaniem historii starożytnego Egiptu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egiptologiczny

związany z badaniem dziejów i kultury starożytnego Egiptu

przymiotnik

(1.1) archeol. hist. dotyczący egiptologa lub egiptologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egiptolożka

→ egiptolog

Patrz:egiptolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Egiptowo

żartobliwie: Egipt jako atrakcja turystyczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Egiptozaur

rodzaj roślinożernego dinozaura z rodziny tytanozaurów

Egiptozaur (Aegyptosaurus) – roślinożerny dinozaur żyjący w kredzie - około 95 milionów lat temu - na terenie dzisiejszego Egiptu. Jego nazwa oznacza "egipskiego jaszczura". Zauropod spokrewniony z saltazaurem

Czworonożny, wagi około 30 ton i osiągał około 15 - 16 metrów długości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egiryn

minerał z grupy piroksenów, krzemian sodu i żelaza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

Egiryn – minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów – klinopiroksen. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich.Wraz z jadeitem oraz kosmochlorem tworzy szereg jadeitu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egirynowy

→ egiryn

Patrz:egiryn

#### Źródła:

SJP.pl

# Egist

mit. gr. syn Tyestesa, kochanek Klitajmestry, żony Agamemnona

Ajgistos (także Egist; gr. Αἴγισθος Aigisthos, łac. Aegisthus) – postać w mitologii greckiej. Był synem Tiestesa i jego córki, Pelopii oraz bratankiem Atreusza. Poślubił Klitajmestrę, z którą spłodził Aletesa i Erigone.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Eglomizować

zdobić szkło, wykorzystując ciemny lakier do wykonania ornamentu na szybie oraz złotą lub srebrną folię jako tło

#### Źródła:

SJP.pl

# Eglomizowanie

technika zdobienia szkła

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|eglomizować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Eglon

Eglon – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Król Moabu w czasach Sędziów. Pokonał Izrael i zdobył Jerycho, utrzymując władzę nad Izraelitami przez osiemnaście lat. Został zamordowany przez Ehuda.Pojawia się w Księdze Sędziów 3,12-26

#### Źródła:

Wikipedia

# Egmont

1. nazwisko, np. hrabia Egmont, książę de Gavre (1522 - 1568) bohater wojny o wyzwolenie Niderlandów od dominacji hiszpańskiej;
2. tytuł uwertury operowej Beethovena inspirowanej życiem tego bohatera

- wydawnictwo Egmont Polska
- Grupa Egmont
- Lamoral, hrabia Egmont
- Egmont – uwertura koncertowa Ludwiga van Beethovena poświęcona hrabiemu Egmontowi
- Egmont lub Taranaki - czynny wulkan w Nowej Zelandii, na Wyspie Północnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ego

1. przenośnie: godność, duma, honor;
2. w psychoanalizie:
a) część psychiki człowieka (obok id i superego) decydująca o przystąpieniu do działania; świadomość;
b) mechanizmy wewnętrzne i cechy psychiczne regulujące zachowanie człowieka; jaźń, indywidualność, osobowość

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) psych. świadoma część osobowości;

Ego (pol. ja, jaźń; łac. ego; niem. Ich) – jedna z trzech struktur osobowości w modelu psychoanalitycznym, obok id i superego; często rozumiane w znaczeniu ja jednostki ludzkiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egocasting

[czytaj: egokasting] zindywidualizowane korzystanie z mediów, koncentrowanie się na tym, co jest nam znane

#### Źródła:

SJP.pl

# Egocentryczka

kobieta przesadnie zajmująca się własną osobą, własnymi przeżyciami, przeceniająca siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych osób; samolubka, egotystka, egoistka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta uważająca, że świat „kręci się” wokół niej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egocentrycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób egocentryczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Egocentryczność

postawa życiowa, zgodnie z którą traktuje się własną osobę jako najważniejszy punkt świata, przecenia się siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych ludzi; egocentryzm, egotyzm, samolubstwo, samolubność, sobkostwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest egocentryczne; cecha tych, którzy są egocentryczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egocentryczny

skoncentrowany wyłącznie na sobie, samolubny

przymiotnik

(1.1) związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egocentryk

człowiek przesadnie zajmujący się własną osobą, własnymi przeżyciami, przeceniający siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych osób; samolub, egotysta, egoista, sobek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

Egocentryzm (łac. ego – ja + centrum – środek) – postrzeganie świata zewnętrznego polegające na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie. Niezdolność do tolerowania innych poglądów i postaw niż własne.

Egocentryzm jest pojęciem nacechowanym pejoratywnie, chociaż nie zawsze jest uważany za zjawisko złe etycznie w nauce (np. u Jana Piageta lub jako funkcja tworzenia własnego ja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egocentryzm

książkowo: postawa życiowa, zgodnie z którą traktuje się własną osobę jako najważniejszy punkt świata, przecenia się siebie przy jednoczesnym niedocenianiu i nieuwzględnianiu punktu widzenia innych ludzi; egoizm, egotyzm, samolubstwo, samolubność, sobkostwo

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

(1.2) pejor. przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby

Egocentryzm (łac. ego – ja + centrum – środek) – postrzeganie świata zewnętrznego polegające na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie. Niezdolność do tolerowania innych poglądów i postaw niż własne.

Egocentryzm jest pojęciem nacechowanym pejoratywnie, chociaż nie zawsze jest uważany za zjawisko złe etycznie w nauce (np. u Jana Piageta lub jako funkcja tworzenia własnego ja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egodokument

w historii i socjologii: tekst pisany w pierwszej osobie, opisujący wydarzenia historyczne, zmiany społeczne, np. list, autobiografia, pamiętnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Egofonia

charakterystyczne, nosowe brzmienie głosu chorego na zapalenie płuc i opłucnej

Egofonia (łac. ægophonia), rzadziej kozi bek – objaw chorobowy występujący przy zapaleniu opłucnej lub zapaleniu płuc. Podczas osłuchiwania klatki piersiowej pacjent wypowiada słowo Ee. Dla osłuchującego lekarza słyszalne jest natomiast słowo A.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egofuturyzm

kierunek w literaturze początku XX w., zwłaszcza w Rosji, odmiana futuryzmu głosząca postrzeganie świata przez swoją intuicję i koncentrowanie się autora na sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egoista

człowiek, którego cechuje egoizm, samolubny, myślący tylko o swoim szczęściu; samolub, egotysta, egocentryk, sobek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

Egoizm (łac. ego – ja) – nadmierna albo wyłączna miłość do siebie. Egoista kieruje się przeważnie własnym dobrem i interesem, nie zwracając zbytniej uwagi na potrzeby i oczekiwania innych. Odnosi wszystko do siebie, patrzy na świat poprzez pryzmat „ja”, nie uznaje wewnętrznie systemu wartości społecznie akceptowanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egoistka

kobieta, którą cechuje egoizm, samolubna, myśląca tylko o swoim szczęściu; kobieta samolub, egotystka, egocentryczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egoistycznie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób egoistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Egoistyczniej

stopień wyższy od przysłówka: egoistycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egoistyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest egoistyczne; cecha tych, którzy są egoistyczni

#### Źródła:

Wiktionary

# Egoistyczny

samolubny;
1. myślący tylko o swoim szczęściu, lekceważący potrzeby innych ludzi;
2. świadczący o takich cechach, np. egoistyczne zachowanie

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egoizm

postawa charakteryzująca się nadmierną lub wyłączną miłością samego siebie, podporządkowaniem własnym potrzebom interesów innych ludzi, myśleniem wyłącznie o sobie i swoich korzyściach; egocentryzm, egotyzm, samolubstwo, sobkostwo, samolubność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. psych. postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

(1.2) pot. pejor. dbanie tylko o siebie, o własną wygodę

- Egoizm etyczny – doktryna etyczna, która mówi, że jednostki powinny robić to, co leży w ich interesie
- egoizm w psychologii – pojęcie, które zakłada, że działania jednostki są motywowane wyłącznie jej własnym interesem
- Egoizm genów – pojęcie wprowadzone przez Richarda Dawkinsa
- Racjonalny egoizm – wiara w to, że działanie we własnym interesie jest postawą racjonalną
- Solipsyzm – czasami nazywany egoizmem – wiara jednostki tylko we własne istnienie (negacja rzeczywistości), lub że tylko jej własne doświadczenia mogą być zweryfikowane
- Anarchizm egoistyczny - forma anarchizmu indywidualistycznego nazywana również egoizmem, reprezentowana przez Maxa Stirnera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egologia

1. w filozofii: badanie jaźni, świadomego istnienia; według niektórych koncepcji istota filozofii;
2. w psychologii: postrzeganie zewnętrznego świata i innych ludzi przez pryzmat własnej osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Egologiczny

→ egologia

Patrz:egologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Egomania

nadmierne koncentrowanie się na samym sobie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egon

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Egon – imię męskie, alternatywna forma imienia Egbert.

Egon imieniny obchodzi: 15 lipca, 1 września.

Osoby noszące imię Egon:

- Egon Bondy
- Egon Erwin Kisch
- Egon Franke – polski szermierz, złoty medalista olimpijski we florecie z Tokio 1964 r.
- Egon Krulisz
- Egon Naganowski – polski krytyk literacki, eseista i tłumacz literatury, głównie niemieckojęzycznej
- Egon Schiele
- Egon Włodarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egonek

zdrobnienie od: Egon (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Egonostwo

Egon z małżonką; Egonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egonowie

Egon z małżonką; Egonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Egonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Egona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Egorefleksja

zastanawianie się nad własnymi procesami psychicznymi, doznaniami, motywami postępowania, cechami charakteru itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Egoteizm

uważanie samego siebie za boga

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. uważanie siebie samego za boga

Egoteizm (łac. ego ja + gr. theos bóg) – termin filozoficzny, oznaczający uważanie przez jednostkę samej siebie za boga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egotyczka

→ egotysta

Patrz:egotysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotyczność

w psychologii: tendencja do przesadnego zajmowania się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierowanie uwagi otoczenia na siebie; egotyzm, egocentryzm, egoizm, samolubstwo, sobkostwo, samolubność

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotyczny

odznaczający się egotyzmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotyk

człowiek, którego cechuje egotyzm, przesadnie zajmujący się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierujący na siebie uwagę otoczenia; samolub, egocentryk, egotysta, sobek

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotysta

człowiek, którego cechuje egotyzm, przesadnie zajmujący się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierujący na siebie uwagę otoczenia; samolub, egocentryk, egoista, sobek

  Nie mylić z egoizmem.

Egotyzm (łac. ego – ja) – pęd do utrzymywania i rozwijania korzystnej opinii o własnej osobie. Zazwyczaj towarzyszy mu wyolbrzymiona pozytywna opinia o swoich cechach osobistych i własnej ważności. Zazwyczaj zawiera intelektualne, fizyczne, społeczne i inne typy przeszacowania. Często występuje wraz z egomanią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egotystka

kobieta, którą cechuje egotyzm, przesadnie zajmująca się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierująca na siebie uwagę otoczenia; kobieta samolub, egocentryczka, egoistka

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotystyczny

→ egotyzm

Patrz:egotyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Egotyzm

w psychologii: tendencja do przesadnego zajmowania się własną osobą, własnymi przeżyciami, kierowanie uwagi otoczenia na siebie; egocentryzm, egoizm, samolubstwo, sobkostwo, samolubność

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) psych. przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

  Nie mylić z egoizmem.

Egotyzm (łac. ego – ja) – pęd do utrzymywania i rozwijania korzystnej opinii o własnej osobie. Zazwyczaj towarzyszy mu wyolbrzymiona pozytywna opinia o swoich cechach osobistych i własnej ważności. Zazwyczaj zawiera intelektualne, fizyczne, społeczne i inne typy przeszacowania. Często występuje wraz z egomanią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egranizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) neol. określenie na przeniesienie filmowego lub książkowego pierwowzoru do postaci gry komputerowej lub konsolowej

Egranizacja – stworzenie gry komputerowej na podstawie dzieła literackiego lub filmowego. Jest to neologizm powstały z połączenia słów ekranizacja i gra. Produkcja może bazować na całym utworze lub na filmie albo jego części. Niektóre egranizacje nie są dokładnym odzwierciedleniem pierwowzorów – opierają się na świecie przedstawionym np. w książce lub dotyczą odrębnej, oryginalnej historii z danego uniwersum. Termin ten jest często używany przez redaktorów „CD-Action”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Egreta

1. dawna ozdoba kapelusza z piór lub drogich kamieni popularna w końcu XVIII wieku;
2. czapla biała;
3. wyładowanie elektryczności w postaci bladoniebieskiego wachlarzyka świetlnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów

(1.2) ornit. nazwa systematyczna|Egretta alba|ref=tak., duży śnieżnobiały ptak; czapla biała

(1.3) ornit. długie, ozdobne pióra czapli wyrastające na ich grzbietach w okresie godowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egretka

ozdoba w postaci kolorowego pióropusza przytwierdzana do kapeluszy lub innych nakryć głowy, a także zdobiąca niegdyś hełmy średniowiecznych rycerzy; forga

#### Źródła:

SJP.pl

# Egri

czerwone wino węgierskie, przeważnie o charakterze półwytrawnym lub wytrawnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Eguter

walec maszyny papierniczej, wyrównujący strukturę i powierzchnię papieru

#### Źródła:

SJP.pl

# Eguterzysta

zawód polegający na wykonywaniu osprzętu służącego do sporządzania hologramów lub znaków wodnych papierów wartościowych za pomocą precyzyjnych urządzeń pomiarowych i wykonawczych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zawód polegający na wykonywaniu osprzętu do nanoszenia hologramów i znaków wodnych na papiery wartościowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egz.

skrót od: egzemplarz; egzempl.

skrót

(1.1) = egzemplarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzacerbować

czasownik przechodni dokonany (ndk. brak)

(1.1) śrpol. wywołać u kogoś gniew

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzageracja

przestarzale: przypisywanie czemuś nadmiernego znaczenia; wyolbrzymianie czegoś, przejaskrawianie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzagerować

przestarzale: wyolbrzymiać, przejaskrawiać, przesadzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzagerowany

przestarzale: wyolbrzymiać, przejaskrawiać, przesadzać

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzakcja

1. dawniej: przymusowe ściąganie należności państwa w naturze i pieniądzach;
2. obwód, w którym pobierano podatki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. pobór podatków przez państwo

(1.2) hist. obwód, w którym pobierano podatek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzaktor

przestarzale: poborca podatków stałych; eksaktor

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzaltacja

zbytnia wylewność w okazywaniu uczuć i nienaturalność w uzewnętrznianiu myśli; afektacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzaltolid

związek organiczny, makrocykliczny lakton; stosowany w perfumerii jako utrwalacz zapachu

Egzaltolid (lakton kwasu 15-hydroksypentadekanowego) – makrocykliczny związek zapachowy, stosowany w produkcji perfum do utrwalania i harmonizowania zapachu. Ma zapach przypominający piżmo (z nutą ambry), dzięki czemu może być zamiennikiem tych naturalnych substancji zapachowych pochodzenia zwierzęcego, zawierających podobne związki wielkopierścieniowe (np. muskon, cyweton, ambretolid).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzalton

keton cykliczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o zapachu piżma; stosowany w przemyśle perfumeryjnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzaltować

egzaltować się - wpadać w stan podniecenia, ogólnego zachwytu, zapalać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzaltowany

afektowany;
1. nienaturalny, wyrażany w przesadny sposób;
2. mający skłonności do takiego wyrażania

przymiotnik

(1.1) mający cechy egzaltacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzamen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. egzamin

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzamenacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. egzaminacyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzamin

sprawdzian;
1. oficjalne sprawdzenie czyjejś wiedzy lub umiejętności;
2. sytuacja, w której ukazuje się prawdziwa wartość kogoś lub czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eduk. procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

(1.2) przen. sytuacja, w której ukazuje się prawdziwa wartość kogoś lub czegoś

Egzamin (łac. examen – badanie) – jedna z form sprawdzania wiedzy. Stosuje się ją w szkołach, w instytucjach, np. w ramach rekrutacji na stanowiska w urzędach państwowych albo w weryfikacji kandydatów na duchownych.

W klasyfikacji systemów egzaminacyjnych wyróżnia się:

- egzaminy zewnętrzne – takie, których wyniki poddawane są ocenie komisji złożonej z członków spoza instytucji, w której odbył się egzamin;
- egzaminy wewnętrzne – przeprowadzane przez nauczycieli danej placówki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzaminacyjnie

przysłówek sposobu

(1.1) w sposób egzaminacyjny; tak, jak na egzaminie

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzaminacyjny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z egzaminem, dotyczący egzaminu

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzaminator

osoba przeprowadzająca egzamin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba przeprowadzająca egzamin, także. osoba oceniająca arkusze egzaminacyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzaminatorka

kobieta przeprowadzająca egzamin

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta przeprowadzająca egzamin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzaminatorski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z osobą lub stanowiskiem egzaminatora

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzaminatorskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. rzad. cecha tego, co egzaminatorskie; to, co charakterystyczne dla egzaminatora (egzaminatorów)

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzaminować

1. sprawdzać czyjeś wiadomości lub umiejętności;
2. być sprawdzianem czyichś wiadomości lub umiejętności, np. egzaminuje nas życie;
3. dociekliwie wypytywać kogoś;
4. sprawdzać stan lub użyteczność czegoś, np. egzaminować swoją talię

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

(1.2) przen. badać, obserwować, wypytywać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzaminowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przeprowadzanie egzaminu, poddawanie czegoś lub kogoś egzaminowi

(1.2) przen. badanie, obserwowanie, wypytywanie

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzaminowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z egzaminem, dotyczący egzaminu

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzantema

wykwity skórne towarzyszące niektórym infekcjom wirusowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzaracja

erozja lodowcowa, żłobienie, rysowanie i wygładzanie skał podłoża przez przesuwający się lodowiec

Egzaracja – jeden z trzech procesów erozji glacjalnej (obok detrakcji i detersji), tłumaczony jako zdzieranie.

Dotyczy utworów nieskonsolidowanych, znajdujących się w podłożu lodowca. Są one deformowane i przesuwane pod wpływem przemieszczającego się lodu, a część przymarza do stopy lodowca i jest włączana w jego obręb. Procesy te są obecnie rozpatrywane w ramach glacitektoniki, czyli deformacji podłoża podlodowcowego, które są analogiczne do zjawisk tektonicznych. Do struktur glacitektonicznych należą fałdy, łuski, nasunięcia oraz depresje glacitektoniczne, które są w istocie zagłębieniami egzaracyjnymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzarcha

namiestnik cesarza Bizancjum w posiadłościach italskich i afrykańskich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. tytuł naczelnika prowincji egzarchatu;

(1.2) biskup zarządzający egzarchatem

(1.3) namiestnik patriarchy

- pierwotnie w Cesarstwie Bizantyńskim tytuł naczelnika prowincji egzarchatu
- w kościołach wschodnich – biskup zarządzający egzarchatem; również namiestnik patriarchy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzarchat

1. teren jurysdykcji egzarchy w Kościele wschodnim;
2. w cesarstwie bizantyjskim: teren podległy władzy namiestnika cesarskiego;
3. egzarchat bułgarski - Kościół prawosławny w Bułgarii, który został wyłączony spod władzy patriarchatu w 1870 roku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim

(1.2) hist. jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy

(1.3) rel. obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzasperacja

przestarzałe: stan wielkiego rozdrażnienia; furia, rozjątrzenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. stan wielkiego rozdrażnienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzasperować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyegzasperować)

(1.1) przest. doprowadzać do rozpaczy lub rozdrażnienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzegeta

1. teolog komentujący teksty biblijne
2. filolog zajmujący się egzegezą; komentator
3. w starożytnej Grecji: tłumacz wyroczni, praw i obyczajów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. językoznawca zajmujący się egzegezą

(1.2) teol. biblista badający teksty biblijne

(1.3) hist. tłumaczący i komentujący wyrocznie w antycznej Helladzie

(1.4) hist. urzędnik odpowiedzialny za nadzór nad kultem ateńskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzegetka

→ egzegeta

Patrz:egzegeta

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzegetyczny

związany z egzegezą Pisma Świętego i egzegetyką

przymiotnik

(1.1) związany z egzegezą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzegetyka

w religioznawstwie: nauka zajmująca się badaniem, objaśnianiem i komentowaniem tekstu Biblii

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzegeza

1. filologiczna krytyka tekstu;
2. objaśnianie, interpretacja tekstów biblijnych;
3. w starożytnej Grecji: objaśnianie sensu wyroczni, praw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. teol. badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

Egzegeza (stgr. ἐξήγησις exḗgēsis – „wyjaśnienie, wyprowadzenie”) – badanie i krytyczna interpretacja tekstów, zwłaszcza świętych i utworów hagiograficznych (opowiadających o żywotach świętych). Egzegeza jest sztuką rozumienia i wykładni ukrytych w utworach prawd, alegorii, symbolicznych kodów sensów teologicznych; poznawania warstwy metaforycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzekucja

1. wykonanie zasądzonej kary:
a) stracenie osoby skazanej na karę śmierci;
b) ściągnięcie uznanej prawnie należności;
c) dawniej: wykonanie kary cielesnej; wychłostanie, ubiczowanie;
2. realizacja np. uchwał sejmowych lub innych aktów prawnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonanie wyroku śmierci

(1.2) praw. przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega

(1.3) praw. wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

- Stosowanie (egzekwowanie) prawa – określanie przez organ państwowy konsekwencji prawnych określonego stanu faktycznego
- egzekucja sądowa lub egzekucja administracyjna – wykonanie w szczególności prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego w sprawach cywilnoprawnych lub decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracyjny wobec dłużnika, w oparciu o tytuł wykonawczy (tj. prawomocne orzeczenie zaopatrzone w klauzulę wykonalności)
  - poszczególny tryb albo sposób wykonania orzeczenia (np. egzekucja świadczeń pieniężnych, egzekucja z rachunku bankowego)

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzekucyjny

związany z egzekucją

przymiotnik

(1.1) związany z egzekucjami, straceniami, służący do straceń

(1.2) praw. związany z procesem odzyskiwania należnego sobie majątku poprzez instytucje sądu, komornika lub innych organów

(1.3) hist. związany z szesnastowiecznym ruchem reformatorskim szlachty polskiej;

(1.4) książk. związany z wykonaniem, wprowadzeniem czegoś w życie np. ustawy, wyroków sądowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzekutor

1. urzędnik państwowy ściągający należność od dłużników na podstawie orzeczeń sądowych; komornik;
2. wykonawca wyroków sądowych;
3. środowiskowo: piłkarz wykonujący rzut karny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wykonawca wyroku sądowego, testamentu, zarządzeń władz itp.

(1.2) środ. sport. piłkarz wykonujący rzut karny

- Egzekutor – film Chucka Russella z 1996 z Arnoldem Schwarzeneggerem i Vanessą Williams
- Egzekutor – film Filipa Zylbera
- Egzekutor – sztuka Marka Rębacza
- Egzekutor – książka Stefana Dąmbskiego
- średniowieczne określenie kata
- Egzekutor RTX – system operacyjny dla MERA 300
- Egzekutor – monitor komputerów Odra 1300
- Egzekutor – inna nazwa amerykańskiego filmu pt. Strażnik prawa z 1976 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzekutorka

1. urzędniczka państwowa ściągająca należność od dłużników na podstawie orzeczeń sądowych
2. kobieta, pełniąca funkcję wykonawcy wyroków sądowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wykonawczyni wyroku sądowego, testamentu, zarządzeń władz itp.

(1.2) środ. sport. piłkarka wykonująca rzut karny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzekutywa

1. władza wykonawcza realizująca postanowienia władzy ustawodawczej;
2. organ wykonawczy państwa lub partii; zarząd, rząd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. polit. władza wykonawcza w państwie

(1.2) polit. organ wykonawczy w partiach politycznych i organizacjach społecznych

(1.3) pot. posiedzenie, sesja, obrady egzekutywy (1.2)

(1.4) przest. zdolność wykonania aktu prawnego

(1.5) hist. w czasie II wojny światowej zakonspirowana komórka Armii Krajowej, która wykonywała wyroki śmierci wydane przez Polskie Państwo Podziemne

Władza wykonawcza, egzekutywa – jedna z władz określonych w koncepcji podziału władz, jest władzą bezpośrednio zarządzającą sprawami państwa. Sprawują ją rząd i głowa państwa (prezydent, monarcha, organ kolegialny). Wyznacza kierunki rozwoju państwa, ustala instrumenty prowadzenia polityki państwowej, wybiera strategię jej realizacji. Egzekutywa umożliwia stosowanie ustawodawstwa wprowadzanego przez legislatywę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzekwie

część ceremoniału pogrzebowego

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) element ceremonii pogrzebowej

Egzekwie (łac. exequiae) – towarzyszenie do grobu. W Kościele katolickim ceremonie pogrzebowe ze wszystkimi obrzędami lub część liturgii brewiarzowej za zmarłych (jutrznia czy nieszpory).

Liturgia żałobna (łac. Officium defunctorum) ma szczególne znaczenie dla chrześcijan, jest bowiem etapem przejścia z życia doczesnego do życia wiecznego. "Exequiarum Ordo" - modlitwy za zmarłych sięgają do hymnów i psalmów mówiących o zbawieniu wiecznym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzekwować

1. wymagać wykonania czegoś, np. zadania lub obowiązku;
2. dochodzić wykonania orzeczeń sądowych

czasownik przechodni

(1.1) wymagać wykonania czegoś

(1.2) zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzekwowalność

→ egzekwowalny

Patrz:egzekwowalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzekwowalny

dający się egzekwować

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzekwowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|egzekwować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzema

alergiczna choroba skóry

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nieinfekcyjny stan zapalny głównie wierzchniej warstwy skóry objawiający się świądem, zaczerwienieniem, pęcherzykami i złuszczaniem naskórka

Wyprysk (łac. eczema) – choroba skóry o nieinfekcyjnym podłożu zapalnym (alergicznym lub niealergicznym) polegająca na zapaleniu jej wierzchnich warstw (naskórek i warstwa brodawkowata skóry właściwej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzemat

struktura tektoniczna powstała wskutek przebicia się plastycznego jądra antykliny przez młodsze, sztywniejsze skały nadkładu; diapir, wysad

Wysad, egzemat – forma występowania złoża. Jest to złoże powstałe pod wpływem ruchów tektonicznych przez wciśnięcie skał starszych w leżące nad nimi młodsze utwory.

Wysady tworzą wyłącznie skały, które pod wpływem wysokich ciśnień stają się plastyczne, przeważnie jest to sól lub ił. Wysady noszą nazwę słupów, diapirów. Często górna partia wysadów przykryta jest czapą, powstałą w wyniku wyługowania rozpuszczalnych związków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzempcja

1. w prawie kanonicznym: przeniesienie osoby lub zakonu pod jurysdykcję innego (zwykle wyższego) przełożonego kościelnego;
2. dawniej: przywilej zwalniający z jakiegoś obowiązku prawnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przywilej uwalniający od obowiązku nakazanego prawem

(1.2) uwolnienie spod jurysdykcji bezpośredniego zwierzchnika kościelnego, a poddanie wyższemu

(1.3) daw. wykup majątku oddanego w zastaw

(1.4) hist. w prawie staropolskim: czasowy immunitet żołnierzy od sądów innych niż wojskowe, nadawany przez sejm lub hetmanów

Egzempcja (łac. exemptio 'wybranie; wyjęcie' od ex 'od-, wy-, z' i emptio od emere 'brać; kupować') – określenie pochodzące z prawa kanonicznego, oznaczające przeniesienie osoby albo zespołu osób (np. zakonu) spod jurysdykcji jednego przełożonego kościelnego pod władzę innego, najczęściej wyżej postawionego w hierarchii, np. spod władzy ordynariusza lub proboszcza i poddanie go bezpośrednio wyższemu przełożonemu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzempcyjny

związany z egzempcją

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzempl.

skrót od: egzemplarz; egz.

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzemplaryczny

określający konkretną jednostkę; osobniczy; specyficzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzemplarz

1. jedna sztuka z grupy jednorodnych przedmiotów;
2. przedstawiciel jakiegoś typu, gatunku; okaz;
3. ironicznie: ktoś posiadający negatywną cechę lub wyróżniający się z grupy innych osób; indywiduum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzemplarzowy

→ egzemplarz

Patrz:egzemplarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzemplifikacja

1. wyjaśnianie czegoś przy pomocy przykładów;
2. przykład

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów

(1.2) wyjaśniający przykład

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzemplifikacyjny

związany z egzemplifikacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzemplifikować

dokonywać egzemplifikacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzercerunek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wojsk. ćwiczenia wojskowe, musztra

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzercytować

czasownik niedokonany (dk. brak)

(1.1) przest. ćwiczyć

czasownik zwrotny niedokonany egzercytować się (dk. brak)

(2.1) przest. ćwiczyć się, wprawiać się

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzercytowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|egzercytować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzerga

miejsce na napis na monecie lub medalu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) numizm. oddzielona od ryciny przestrzeń u dołu medalu lub monety, na której zwykle zawarta jest dewiza lub data wybicia;

Ekserga (łac. exergum od gr. εξεργον – dosł. „spoza dzieła”) albo egzerga (z wymowy fr. exergue) – dolna część pola monety, oddzielona od niego poziomą linią, zwaną cięciwą.

Określana polskim terminem odcinek (zapożyczonym z niem. Abschnitt). Najczęściej znajdują się w nim oznaczenia mennicze (np. symbol mennicy, znak emisyjny, cyfra własna itp.) bądź data wybicia danego numizmatu; rzadziej bywa niewypełniony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzergia

maksymalna praca, jaką określona materia może wykonać w procesie termodynamicznym przy przechodzeniu do stanu równowagi z otoczeniem

Egzergia – maksymalna praca, jaką układ termodynamicznie otwarty może wykonać w danym otoczeniu przechodząc do stanu równowagi z otoczeniem. Otoczenie traktuje się jako zbiornik nieużytecznej energii i materii o stałej temperaturze. Maksymalną energię uzyskuje się w procesie odwracalnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoamylaza

odmiana amylazy - enzymu odgrywającego ważną rolę w trawieniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzobiolog

uczony specjalizujący się w egzobiologii; kosmobiolog, astrobiolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzobiologia

dziedzina biologii, nauka badająca możliwość występowania życia poza Ziemią; astrobiologia, kosmobiologia, ksenobiologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzobiologiczny

związany z egzobiologią (np. egzobiologiczne poszukiwania wody, egzobiologiczne eksperymenty); kosmobiologiczny, astrobiologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzobiolożka

→ egzobiolog

Patrz:egzobiolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzobiotyczny

będący organizmem żyjącym w kosmosie lub związany z takim organizmem

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzocytoza

proces wydalania pęcherzyków, zawierających transportowaną substancję, z komórki wraz z częścią jej błony

Egzocytoza (gr. éxō ‘na zewnątrz’, kýtos ‘komórka’) – proces usuwania z komórki eukariotycznej różnych substancji, dla których błona komórkowa jest nieprzepuszczalna. Odbywa się on za pośrednictwem błoniastych pęcherzyków, które zlewają się z błoną komórkową, uwalniając zgromadzoną wewnątrz substancję do przestrzeni międzykomórkowej. Pęcherzyki te powstają najczęściej w retikulum endoplazmatycznym lub w aparacie Golgiego, chociaż mogą być nimi również wakuole (pokarmowe lub autofagowe). Na drodze egzocytozy usuwane są z komórki m.in.:

- metabolity,
- hormony i neuroprzekaźniki (np. wydzielane z pęcherzyków synaptycznych),
- enzymy,
- przeciwciała,
- białka oraz węglowodany stanowiące budulec ściany komórkowej,
- uszkodzone organella.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoderma

tkanka występująca w korzeniu większości roślin, pełniąca funkcję ochronną; podskórnia

Egzoderma, skórnia, podskórnia – tkanka roślinna pochodzenia miękiszowego, znajdująca się pod ryzodermą. Ściany komórek egzodermy ulegają korkowaceniu, przez co egzoderma pełni powyżej strefy włośnikowej korzenia funkcję ochronną. Do korkowacenia dochodzi gdy włośniki zaczynają więdnąć. W starszych strefach korzenia egzoderma zastępuje skórkę korzenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoenergetyczny

przebiegający z wydzieleniem energii

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoenzym

enzym produkowany przez komórkę w jej wnętrzu a działający poza nią

Egzoenzymy – termin stosowany wobec enzymów, posiadający dwa znaczenia:

- enzymy produkowane przez komórkę w jej wnętrzu, a następnie wydzielane drogą egzocytozy do środowiska zewnętrznego, gdzie działają w pozakomórkowym metabolizmie swojego substratu. Egzoenzymy stanowiące element błony komórkowej (białka błonowe), z centrum aktywnym zwróconym na zewnątrz komórki nazywamy ektoenzymami. Przykładem egzoenzymów są celulazy, wydzielane m.in. przez grzyby z rodzaju Penicillium, hydrolizujące celulozę. Do grupy tej należą również enzymy trawienne;
- enzymy odcinające podjednostki polimeru kolejno od jego końca. Np. egzonukleazy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoforia

rodzaj zeza (zez utajony rozbieżny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoftalmia

wytrzeszcz gałek ocznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rzad. wytrzeszcz; nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzogamia

nakaz zawierania małżeństw z osobą spoza danej grupy społecznej, szczepu, organizacji, narodowości, zespołu krewnych itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kult. etn. system norm kulturowych, który wymusza małżeństwo poza własną grupą;

Egzogamia – zakaz zawierania małżeństw wewnątrz określonej grupy (poszerzonej rodziny, klanu egzogamicznego), utożsamiany przez jej członków z zakazem kazirodztwa, mimo że wyznacza szerszą grupę, niż jednostki blisko spokrewnione.

Najczęstszą zbiorowością egzogamiczną w społeczeństwach pierwotnych jest klan egzogamiczny, zazwyczaj posiadający własny totem. W społeczeństwach podzielonych na dwa klany lub inne jednostki egzogamiczne, określane są one mianem mojetów (połów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzogeniczność

cecha czegoś dotyczącego przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogenność

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzogeniczny

dotyczący przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogenny

przymiotnik

(1.1) pochodzący z zewnątrz

(1.2) wywołany przez czynnik z zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzogenność

cecha czegoś dotyczącego przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogeniczność

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzogenny

dotyczący przyczyn i oddziaływań zewnętrznych; egzogeniczny

przymiotnik

(1.1) biol. pochodzący z zewnątrz organizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzojądro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) inform. jądro systemu operacyjnego o minimalnym poziomie abstrakcji, zapewniające jedynie ochronę zasobów

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzokarp

cienka warstwa zewnętrzna owocni tworząca skórkę owocu

Egzokarp – zewnętrzna warstwa okrywająca owoc, która powstaje z zewnętrznej skórki słupka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoksiężyc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) astr. księżyc obiegający egzoplanetę itp.;

Egzoksiężyc – naturalny satelita orbitujący wokół planety pozasłonecznej lub innego podobnego obiektu nieznajdującego się w Układzie Słonecznym. Biorąc pod uwagę istnienie licznych księżyców w naszym układzie planetarnym, wnioskuje się, że najprawdopodobniej istnieją one także wokół wielu innych planet pozasłonecznych. Większość dotychczas odkrytych planet pozasłonecznych należy do typu gazowych olbrzymów, które w Układzie Słonecznym mają liczne naturalne satelity (zobacz listy naturalnych satelitów Jowisza i Saturna).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzolitofit

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. litofit zasiedlający powierzchnię skał

Epilit, epilitofit, egzolitofit – roślina rosnąca na powierzchni skały, jeden z rodzajów litofitów. Nazwa pochodzi z języka greckiego: lithos – kamień, phyte – roślina. Do epilitów należą głównie porosty, mchy oraz w miejscach wilgotnych glony.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzon

sekwencja genu kodująca aminokwasy w cząsteczce białka; ekson

Ekson, egzon (z ang. exon – expressed region, „region ulegający ekspresji”) – region DNA lub pierwotnego transkryptu RNA, który pozostaje w dojrzałym, funkcjonalnym RNA po wycięciu intronów podczas splicingu. Sekwencje eksonowe poprzedzielane intronami występują w komórkach eukariotycznych i archaeonach. Część genomu odpowiadająca kompletnemu zestawowi eksonów organizmu lub komórki to eksom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoneracja

w prawie: uwolnienie się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka

Egzoneracja (okoliczności egzoneracyjne) – stany faktyczne oraz prawne, na które może powołać się zobowiązany do naprawienia szkody w celu zwolnienia się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Są nimi:

- siła wyższa (łac. vis maior);
- nastąpienie szkody wyłącznie z winy poszkodowanego;
- nastąpienie szkody wyłącznie z winy osoby trzeciej, za którą dłużnik nie ponosi odpowiedzialności;
- brak winy osoby, której zwierzchnik powierzył wykonanie czynności (art. 430 k.c.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoneracyjny

→ egzoneracja

Patrz:egzoneracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzonim

zaadoptowana do własnego języka obca nazwa geograficzna np. Paryż (fr. Paris)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. geogr. zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje;

Egzonim (od gr. ἔξω, éksō, „poza” i ὄνομα, ónoma, „nazwa”) – nazwa używana w danym języku na określenie ludów lub obiektów geograficznych występujących poza obszarem funkcjonowania danej kultury. Egzonim odróżnia się swoją formą od endonimu, czyli określenia funkcjonującego w języku miejscowym, sformułowania używanego przez mieszkańców obcego obszaru geograficznego . Np. angielski egzonim Prague, odnoszący się do miasta Pragi, odpowiada czeskiemu endonimowi Praha .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzonukleaza

Egzonukleazy – enzymy należące do grupy esteraz (jednej z klas hydrolaz), które, działając na jedno- lub dwuniciowe DNA i RNA, powodują odłączenie nukleotydów od końców ich łańcuchów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Egzopeptydaza

Egzopeptydazy – grupa organicznych związków chemicznych, enzymów proteolitycznych (proteaz) zaliczanych do hydrolaz. Katalizują odłączanie od łańcuchów peptydowych skrajnych, zwykle pojedynczych, aminokwasów. Istnieją również jednak tzw. peptydazy dipeptydylowe, które powodują odłączanie dipeptydów od łańcucha peptydowego.

Wśród egzopeptydaz wyróżnia się karboksypeptydazy (działające od C-końca peptydów) oraz aminopeptydazy (działające od N-końca).

#### Źródła:

Wikipedia

# Egzoplaneta

planeta krążąca wokół gwiazdy innej niż Słońce; planeta pozasłoneczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. planeta położona poza Układem Słonecznym, najczęściej w innym układzie planetarnym;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzoplazma

zewnętrzna, obwodowa część cytoplazmy komórkowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzorbitancja

w dawnej Polsce: nadużycie władzy, głównie królewskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzorbitant

dawniej: człowiek wykraczający przeciw obowiązującemu prawu; przestępca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. człowiek łamiący prawo, przestępca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzorcysta

osoba odprawiająca egzorcyzmy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

Egzorcysta – osoba sprawująca egzorcyzm, czyli liturgiczny obrzęd wypędzania złego ducha bądź demona, bądź też niszczenia jego wpływów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzorcystat

rodzaj niższych, niesakramentalnych święceń w Kościele katolickim i wschodnim

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzorcystka

→ egzorcysta

Patrz:egzorcysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzorcystyczny

charakterystyczny dla egzorcyzmu i związanych z nim rytuałów

przymiotnik relacyjny

(1.1) rel. związany z egzorcyzmami, dotyczący egzorcyzmów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzorcyzm

1. w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny mający na celu wypędzenie szatana;
2. zaklęcie negujące wpływ groźnych sił nadprzyrodzonych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kośc. obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;

(1.2) kośc. modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzorcyzmować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) rel. odprawiać egzorcyzmy

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzorcyzmowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|egzorcyzmować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzorcyzmowany

forma czasownika.

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: egzorcyzmować

przymiotnik

(2.1) taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzorcyzmy

1. w Kościele katolickim: obrzęd liturgiczny mający na celu wypędzenie szatana;
2. zaklęcie negujące wpływ groźnych sił nadprzyrodzonych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzorfina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. ogólna nazwa związku organicznego, peptydu opioidowego o właściwościach morfinopodobnych, podobnego w działaniu do endorfin a pochodzącego głównie z mąki pszennej

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzorta

kazanie wygłaszane po pogrzebie lub w rocznicę śmierci

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. kazanie pogrzebowe lub rocznicowe

(1.2) rel. krótka zachęta w formie kazania wygłaszana przed spowiedzią

(1.3) przen. żart. moralizująca przemowa

Egzorta (łac. exhortatio – napomnienie) – rodzaj krótkiego kazania, wygłaszanego przez kapłana podczas pogrzebu bądź w rocznicę śmierci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzosfera

nazwa stosowana czasem na określenie najbardziej zewnętrznej części atmosfery ziemskiej, powyżej 600-1000 km

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) meteorol. zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

Egzosfera – najbardziej zewnętrzna warstwa atmosfery planety lub księżyca. Egzosfera zwana jest inaczej sferą rozpraszania, sferą dyssypacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzosom

sferyczny pęcherzyk błonowy wydzielany przez większość komórek eukariotycznych

Egzosomy (ang. exosomes) – należące do, pęcherzyków zewnątrzkomórkowych, sferyczne pęcherzyki błonowe, wydzielane przez większość komórek eukariotycznych.

Ich zawartość (ang. cargo) mogą stanowić różne cząsteczki biologiczne (białka, lipidy, DNA czy RNA). Odgrywają one istotną rolę zarówno w stanach fizjologicznych, jak i chorobowych (reakcje immunologiczne, nowotwory).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzosomalny

→ egzosom

Patrz:egzosom

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzosomowy

→ egzosom

Patrz:egzosom

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzospora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. rodzaj zarodników wytwarzanych na zewnątrz komórki macierzystej poprzez odcinanie ich sukcesywnie na końcach tej komórki;

Egzospory – rodzaj zarodników wytwarzanych poza zarodnią poprzez odcinanie pojedynczych komórek na końcach konidiów (strzępek zarodnikotwórczych, u grzybów) lub tylko części komórek macierzystych (bazydiospory sinic).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzosporium

zewnętrzna warstwa błony komórkowej ziarna pyłku kwiatowego; egzyna

Exosporium, egzosporium – w biologii jedna z warstw ściany komórkowej:

- u roślin – zewnętrzna warstwa ściany komórkowej zarodników mszaków, paprotników i mikrospory u roślin nasiennych. Nosi nazwę egzyny;
- u grzybów – jedna z warstw ściany zarodników (przez niektórych mykologów opisywana pod nazwą epitunika). W badaniach mikroskopem elektronowym wyróżniono pięć warstw w ścianie zarodników: ektosporium, perisporium, exosporium, episporium i endosporium. Exosporium wraz z episporium bierze udział w tworzeniu ornamentacji na ścianach niektórych zarodników. Mimo że warstwy te nie są od siebie optycznie odgraniczone, mają jednak inną strukturę;
- u bakterii – najbardziej zewnętrzna warstwa przetrwalnika (endospory), luźno związana i znajdująca się na zewnątrz otoczki endospory. Zwykle składa się z białka, węglowodanów i być może lipidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzostoza

zrośnięcie zęba z kością lub narośl kostna tworząca się na końcowej części kikuta po amputacji kończyny

Chrzęstniak (łac. chondroma) – łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej, różnicujący się w kierunku chrząstki szklistej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzoszkielet

1. szkielet zewnętrzny, występujący u niektórych mięczaków i stawonogów;
2. rodzaj pancerza zakładanego na ciało, który dzięki zainstalowanym siłownikom zwiększa możliwości fizyczne, np. siłę mięśni

- Szkielet zewnętrzny (egzoszkielet) – szkielet znajdujący się na zewnątrz ciała.
- Sztuczny egzoszkielet – mocowana na zewnątrz ciała powłoka, której celem jest wzmocnienie siły mięśni użytkownika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzot

roślina pochodząca z innego klimatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotarium

pomieszczenie dla egzotycznych roślin i zwierząt

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) obiekt lub pomieszczenie, w którym trzymane są egzotyczne rośliny lub zwierzęta;

Egzotarium (z gr. ἔξω 'na zewnątrz') – pomieszczenie, w którym przetrzymuje się zwierzęta i rośliny egzotyczne. Może pełnić wiele funkcji, najczęściej pełni funkcje edukacyjne i demonstracyjne dla zwiedzających (podobnie jak ogród zoologiczny czy akwarium). Niekiedy może także pełnić funkcję schroniska dla zwierząt egzotycznych czy centrum rehabilitacji gadów i płazów egzotycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzotermia

1. wydzielanie ciepła powiązane z reakcją chemiczną;
2. utrzymywanie temperatury ciała zwierzęcia wyższej niż temperatura otoczenia dzięki zewnętrznym źródłom ciepła; ektotermia

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotermiczność

1. cecha zwierzęcia zmieniającego temperaturę ciała w zależności od temperatury otoczenia; ektotermiczność, zimnokrwistość, zmiennocieplność, poikilotermia, pojkilotermia, poikilotermiczność;
2. cecha procesów, w których dochodzi do wydzielania ciepła

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotermiczny

1. w chemii: związany z wydzielaniem ciepła;
2. o zwierzęciu: zmieniający temperaturę ciała w zależności od temperatury otoczenia; zimnokrwisty, ektotermiczny, zmiennocieplny, poikilotermiczny, pojkilotermiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoteryczniej

stopień wyższy od przysłówka: egzoterycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoteryczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: egzoteryczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoteryczność

cecha czegoś, co jest przeznaczone dla ogółu

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzoteryczny

przeznaczony dla ogółu, dostępny, popularny

przymiotnik

(1.1) książk. przeznaczony dla ogółu, dostępny, popularny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzotoksyczność

→ egzotoksyczny

Patrz:egzotoksyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotoksyczny

o organizmie: wydalający toksyny na zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotoksyna

toksyna produkowana przez bakterie, wydalana na zewnątrz ich organizmu; ektotoksyna

Egzotoksyny (ektotoksyny) – silne toksyny białkowe wydzielane do środowiska przez żywe komórki bakteryjne, wytwarzane głównie przez bakterie Gram-dodatnie m.in. laseczkę tężca (Clostridium tetani) i inne bakterie z rodzaju Clostridium (np. C. septicum, C. botulinum), gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), oraz rzadziej bakterie Gram-ujemne, np. przecinkowiec cholery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzotyczka

→ egzotyk

Patrz:egzotyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotycznie

przysłówek

(1.1) w sposób egzotyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzotyczniej

stopień wyższy od przysłówka: egzotycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotyczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: egzotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotyczność

egzotyka, egzotyzm;
1. cecha czegoś typowego dla krajów o odmiennym klimacie, krajobrazie i kulturze;
2. cecha czegoś odmiennego, rzadko spotykanego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest egzotyczne; cecha tych, którzy są egzotyczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzotyczny

1. właściwy krajom o całkowicie odmiennym klimacie i cywilizacji; obcy, cudzoziemski
2. niecodzienny, niezwykły, ciekawy, osobliwy

przymiotnik

(1.1) typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

(1.2) o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach

(1.3) niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany

(1.4) fiz. o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzotyk

1. roślina lub zwierzę pochodzące z krajów egzotycznych
2. przedmiot, wytwór mający cechy egzotyczne

Egzotyk – fragment zwięzłej skały (otoczak, blok skalny i większe od bloków) nie związany genetycznie z osadem, w którym się zawiera i bardzo silnie się od niego różniący. Często też o nieznanym miejscu utworzenia. Przykładem egzotyków są bloki skalne spotykane we fliszu karpackim, pochodzące ze skał budujących wybrzeża mórz, w których odkładał się materiał, z którego z czasem wykształcił się flisz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzotyka

egzotyzm;
1. ogół cech typowych dla krajów o odmiennym klimacie, krajobrazie i kulturze;
2. przedmioty lub zjawiska mające takie cechy;
3. ogół cech czegoś odmiennego, rzadko spotykanego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

forma rzeczownika.

(2.1) D. B. lp. od: egzotyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzotyzacja

czynienie czegoś egzotycznym; używanie, wprowadzanie egzotyzmów

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzotyzm

1. wyraz lub frazeologizm pochodzenia obcego, nazywający obce realia, szczególnie obszarów i kultur odległych; ksenizm;
2. ogół cech typowych dla krajów o odmiennym klimacie, krajobrazie i kulturze; egzotyka;
3. ogół cech czegoś odmiennego, rzadko spotykanego; egzotyka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zafascynowanie obcą kulturą

Egzotyzm (gr. eksotikos – daleki, cudzoziemski) – zapożyczenie językowe, nazywające obce realia. Z powodu związku tego typu nazw z obcymi dla języka polskiego desygnatami ich stosowanie w określonych sytuacjach jest konieczne. Egzotyzmy nie świadczą o historycznych kontaktach polszczyzny z językami, z których pochodzą. Przykłady egzotyzmów: ajatollah, hunwejbin, kimono itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzotyzować

czynić coś egzotycznym - właściwym krajom o odmiennym klimacie i o odmiennej cywilizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzul

dawniej: wygnaniec, banita; egzulant, eksulant, wywołaniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. banita, osoba wygnana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzulant

dawniej: wygnaniec, banita; egzul, eksulant, wywołaniec

Egzulant, eksulant (od łac. exsulans, exsulantis - wygnaniec) – szlachcic, który opuścił swój majątek po utracie przez Rzeczpospolitą terenów, na których on się znajdował, na rzecz Rosji lub Imperium Osmańskiego, uchodząc w nowe granice państwa. Szlachta ta zachowała pełnię praw politycznych. Zbierały się sejmiki utraconych ziem, wybierano posłów na Sejm oraz nadawano urzędy związane z województwami, które nie wchodziły już w skład Rzeczypospolitej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzyna

zewnętrzna warstwa błony komórkowej ziarna pyłku kwiatowego; egzosporium

Egzyna – zewnętrzna warstwa ściany komórkowej zarodników mszaków, paprotników i mikrospory u nasiennych. W wąskim znaczeniu ściana otaczająca ziarno pyłku u roślin nasiennych, podczas gdy jej odpowiednik u zarodników określany jest nazwą exosporium (egzospora).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Egzystencja

warunki życia, istnienie, byt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) istnienie, byt, życie i jego warunki

(1.2) filoz. rzeczywistość, istnienie, byt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzystencjalistka

→ egzystencjalista

Patrz:egzystencjalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzystencjalistyczny

w filozofii: dotyczący egzystencjalisty lub egzystencjalizmu - kierunku filozoficznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzystencjalizm

kierunek filozoficzny, którego przedmiotem analizy jest indywidualna egzystencja człowieka, podkreślający odpowiedzialność człowieka za jego czyny; filozofia egzystencjalna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

(1.2) psych. holistyczna teoria osobowości i szkoła terapeutyczna, zrodzona na gruncie ruchu humanistycznego w psychologii;

Egzystencjalizm (od łacińskiego słowa existentia — istnienie), czyli „filozofia egzystencji” – XX-wieczny nurt filozoficzny, literacki i kulturowy dotyczący życia i ludzkiej egzystencji w świecie, wyborów moralnych oraz ról życiowych, a także miejsca, w którym się znajdujemy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Egzystencjalność

cecha czegoś odnoszącego się do istnienia człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. zdolność istnienia będąca cechą bytu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzystencjalny

1. w filozofii: odnoszący się do istnienia, dotyczący istnienia;
2. filozofia egzystencjalna - kierunek filozoficzny, którego przedmiotem analizy jest indywidualna egzystencja człowieka, jego miejsce i rola w świecie oraz który odrzucał społeczny i historyczny determinizm, któremu podlegać miałoby życie jednostki ludzkiej; egzystencjalizm;
3. w językoznawstwie: zdanie egzystencjalne - zdanie logiczne, proste, mające charakter stwierdzenia, że coś istnieje lub nie istnieje;
4. w logice: kwantyfikator egzystencjalny - operator, który wiąże zmienne wolne w funkcji zdaniowej, czyniąc z niej zdanie stwierdzające istnienie obiektów; czyta się go najczęściej "istnieje takie x, że..."

przymiotnik

(1.1) książk. dotyczący egzystencji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzystencjonalny

przestarzale: egzystencjalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Egzystować

1. być, istnieć; bytować;
2. funkcjonować w świadomości, w kulturze itp.;
3. wieść ograniczone życie, nie móc rozwijać się w pełni

czasownik

(1.1) być, istnieć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Egzystowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|egzystować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Egzyt

płat po zewnętrznej ścianie odnóża stawonogów

Egzyt, egzit – zewnętrzny płat protopoditu odnóża niektórych stawonogów.

Egzyt prekoksopoditu określany jest jako preepipodit i spotykany m.in. u bezpancerzowców i cienkopancerzowców. Bardziej powszechnie występuje egzyt koksopoditu zwany epipoditem, spotykany u trylobitów, ostrogonów i niektórych skorupiaków. Często pełni funkcje oddechowe. Egzyt bazipoditu ma zwykle często formę członowanej gałęzi, zwanej egzopoditem, a jego obecność uważana jest za pierwotną wśród stawonogów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia