# Gl

skrót od: Gwardia Ludowa - organizacja zbrojna Polskiej Partii Robotniczej

#### Źródła:

SJP.pl

# Gl-Owiec

członek GL (Gwardii Ludowej); geelowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Gl-Owski

→ GL (Gwardia Ludowa); geelowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Glaca

potocznie: wyłysiała głowa; łysina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. także reg-pl|Poznań. łysina

(1.2) pot. także reg-pl|Poznań. głowa

Piotr Magdi „Glaca” Mohamed (ur. 10 kwietnia 1970 w Rzeszowie) – polski muzyk, producent muzyczny, autor tekstów i wokalista pochodzenia sudańskiego. Członek Akademii Fonograficznej ZPAV.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glacaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łysy

#### Źródła:

Wiktionary

# Glacé

potocznie: wyłysiała głowa; łysina

#### Źródła:

SJP.pl

# Glacis

w budownictwie obronnym: część stoku bojowego

Glacis – dystrykt położony w północnej części wyspy Mahé; 3 576 mieszkańców (2002).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glacitektonika

Glacitektonika – działalność, deformacje podłoża lodowca oraz składanych przezeń osadów (lodowcowych i wodnolodowcowych) spowodowane przez nacisk lub tarcie lodu o podłoże.

Cechy strukturalne zaburzeń glacitektonicznych:

- zdecydowaną większość deformacji charakteryzują klasyczne struktury tektoniczne takie jak fałdy, uskoki, łuski etc.,
- dominujące struktury glacitektonicze (fałdy, uskoki, łuski) mają postać struktur kontrakcyjnych (kompresyjnych),
- możliwość sąsiadowania ze sobą form ciągłych i nieciągłych świadczy o zmienności struktur glacitektonicznych,
- sąsiadujące struktury są wzajemnie równoległe przy czym ich rozciągłość jest w przybliżeniu zgodna z lokalnym przebiegiem krawędzi lądolodu, któremu przypisuje się ich utworzenie,
- zasięg wgłębny deformacji jest zwykle wyznaczony przez powierzchnię odkłucia, której towarzyszy kontakt dysharmonijny. Bywają jednak deformacje np. typu diapirowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glacjacja

1. faza epoki lodowcowej związana z oziębieniem klimatu i występowaniem lodowców;
2. pokrycie lodem obszarów ziemi, zlodowacenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. zlodowacenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glacjalny

związany z lodowcami lub lodowaceniem; lodowcowy

przymiotnik

(1.1) zob. lodowcowy.

(1.2) związany z glacjałem (okresem lodowcowym)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glacjał

okres powstawania lub powiększania się zasięgu lodowców wskutek ochładzania się klimatu i wzrostu ilości opadów atmosferycznych; zlodowacenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glacjolog

specjalista w zakresie glacjologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Glacjologia

nauka o lodowcach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. nauka o lodowcach i lądolodach;

Glacjologia – gałąź hydrologii, zajmująca się badaniem lodowców, ich formami, właściwościami fizycznymi i chemicznymi oraz zachodzącymi w nich procesami. Badania glacjologów dotyczą również rozwoju mas lodowych, wzajemnego oddziaływania między lodowcami a środowiskiem, a także pomiaru masy lodowców i ich przemieszczania się.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glacjologiczny

dotyczący glacjologii

przymiotnik relacyjny

(1.1) nauk. związany z glacjologią, dotyczący glacjologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glacjolożka

→ glacjolog

Patrz:glacjolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Glacok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łysy

#### Źródła:

Wiktionary

# Gladiator

zapaśnik walczący na arenach cyrkowych w starożytnym Rzymie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

(1.2) przen. sportowiec, zwykle wkładający w walkę dużo wysiłku

Gladiator (łac. gladiator, l.mn. gladiatores, od gladius – miecz) – najczęściej niewolnik toczący walkę na arenie, na przykład w starożytnym Rzymie.

Zwyczaj walk gladiatorów Rzymianie przejęli od Etrusków i Samnitów. Wywodził się on z rytualnych ofiar z ludzi, składanych podczas uroczystości pogrzebowych. Herodot wskazywał na Scytów jako prekursorów tych krwawych rytuałów. W Etrurii oprócz walk między wojownikami popularne były walki gladiatorów ze zwierzętami i walki zwierząt (zob. też walka byków, walki kogutów). W Rzymie pierwsze walki gladiatorów (munus) odbyły się w III wieku p.n.e., w okresie wojen punickich. W 105 p.n.e. odbyły się pierwsze zawody gladiatorskie, zorganizowane z urzędu przez konsulów. Gladiatorzy zazwyczaj wywodzili się z jeńców wojennych, głównie z Traków, Galów i Germanów, ale do szkół trafiali również przestępcy oraz ludzie wolni, zmuszeni do tego nędzą lub zadłużeniem. Walki gladiatorów były jedną z najpopularniejszych rozrywek rzymskich. Wielu bogatych Rzymian miało swoich gladiatorów i płaciło fortuny za ich szkolenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gladiatorka

→ gladiator

Gladiator (łac. gladiator, l.mn. gladiatores, od gladius – miecz) – najczęściej niewolnik toczący walkę na arenie, na przykład w starożytnym Rzymie.

Zwyczaj walk gladiatorów Rzymianie przejęli od Etrusków i Samnitów. Wywodził się on z rytualnych ofiar z ludzi, składanych podczas uroczystości pogrzebowych. Herodot wskazywał na Scytów jako prekursorów tych krwawych rytuałów. W Etrurii oprócz walk między wojownikami popularne były walki gladiatorów ze zwierzętami i walki zwierząt (zob. też walka byków, walki kogutów). W Rzymie pierwsze walki gladiatorów (munus) odbyły się w III wieku p.n.e., w okresie wojen punickich. W 105 p.n.e. odbyły się pierwsze zawody gladiatorskie, zorganizowane z urzędu przez konsulów. Gladiatorzy zazwyczaj wywodzili się z jeńców wojennych, głównie z Traków, Galów i Germanów, ale do szkół trafiali również przestępcy oraz ludzie wolni, zmuszeni do tego nędzą lub zadłużeniem. Walki gladiatorów były jedną z najpopularniejszych rozrywek rzymskich. Wielu bogatych Rzymian miało swoich gladiatorów i płaciło fortuny za ich szkolenie.

Patrz:gladiator

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gladiatorski

przymiotnik od: gladiator

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gladiatorstwo

zajęcie gladiatora

#### Źródła:

SJP.pl

# Gladiola

regionalnie: mieczyk (roślina z rodziny kosaćcowatych); gladiolus

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zob. mieczyk.

Mieczyk, gladiola (Gladiolus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych. Należy do niego co najmniej 285 gatunków. Występują one w Europie (z wyjątkiem północnej części), w zachodniej Azji i w Afryce. Najbardziej zróżnicowany jest w południowej Afryce, gdzie rośnie co najmniej 168 gatunków. Na Madagaskarze jest 8, w górach równikowej Afryki – 84 gatunki. W Europie rośnie 6 gatunków, z czego dwa w Polsce: mieczyk błotny Gladiolus palustris i dachówkowaty G. imbricatus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gladiolus

roślina z rodziny kosaćcowatych; mieczyk, gladiola

Mieczyk, gladiola (Gladiolus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych. Należy do niego co najmniej 285 gatunków. Występują one w Europie (z wyjątkiem północnej części), w zachodniej Azji i w Afryce. Najbardziej zróżnicowany jest w południowej Afryce, gdzie rośnie co najmniej 168 gatunków. Na Madagaskarze jest 8, w górach równikowej Afryki – 84 gatunki. W Europie rośnie 6 gatunków, z czego dwa w Polsce: mieczyk błotny Gladiolus palustris i dachówkowaty G. imbricatus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gladius

krótki, obosieczny miecz, używany przez piechotę w starożytnym Rzymie

Gladius (łac., l. mn. gladii – miecz) – krótki miecz rzymskich legionistów, przeznaczony zarówno do cięcia, jak i kłucia.

Miał obosieczną żelazną głownię z ością poprowadzoną przez środek i ostro zarysowanym sztychem. Początkowo głownia lekko rozszerzała się w kierunku sztychu (podobnie jak w greckim xiphos), późniejsze egzemplarze mają głownie równoległe, z ością po obu stronach. Mało wydatny, pudełkowaty, owalny jelec; rękojeść wieloboczna z kilkoma wcięciami dającymi lepszy chwyt; głowica na ogół kulista i spłaszczona. Elementy te, wykonywane zazwyczaj z twardego drewna lub kości, uzupełniane były nierzadko metalowymi okuciami dla ozdoby. Jelec, trzon rękojeści i głowicę montowano na trzonie głowni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glageryt

minerał, uwodniony krzemian glinu; haloizyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Glajchszachtować

potocznie: ujednolicać, podciągać do jednego poziomu; glajchszaltować

#### Źródła:

SJP.pl

# Glajchszaltować

potocznie: ujednolicać, podciągać do jednego poziomu; glajchszachtować

czasownik

(1.1) ujednolicać, zrównywać na siłę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glajchszaltowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) ujednolicanie na siłę

#### Źródła:

Wiktionary

# Glajd

w językoznawstwie: głoska, która raz może tworzyć sylabę, a raz nie; półsamogłoska

#### Źródła:

SJP.pl

# Glajda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. błoto

(1.2) gw-pl|Poznań. fleja

(1.3) gw-pl|Poznań. bezwstydnica

#### Źródła:

Wiktionary

# Glajt

potocznie: paralotnia; paraglajt, paraglajd, glajd, paraglide, parapent

Paralotnia, zwana też glajtem (ang. paraglide) lub parapentem – rodzaj szybowca o miękkim płacie nośnym (miękkopłat). Wywodzi się w prostej linii od tzw. spadochronów szybujących, od których odróżnia się dużo większą doskonałością i sterownością. Używana jest głównie do celów rekreacyjnych i sportowych (paralotniarstwo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glajza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szyna, tor

#### Źródła:

Wiktionary

# Glamać

z dialektów ludowych, potocznie: mlaskać przy jedzeniu; smoktać, cmoktać, cmokać, ciamkać

#### Źródła:

SJP.pl

# Glamour

[czytaj: glaMUR] charakteryzujący się bogactwem, dbałością o szczegóły, ekstrawagancją, lekko staroświecką elegancją

Glamour – amerykańskie czasopismo modowe wydawane od 1939 roku. Od 2003 roku miesięcznik ukazuje się również w Polsce; wydawany jest przez Burda International Polska na licencji nowojorskiego przedsiębiorstwa Condé Nast Publications.

Od 2018 roku redaktorką naczelną polskiej edycji jest Katarzyna Dąbrowska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glamping

luksusowy camping

Glamping – zbitka angielskich słów glamorous (ekskluzywne, czarujące) i camping (biwak), oznaczająca luksusowy kemping, czyli w wygodnym miejscu i często z dodatkiem usług hotelarskich. Ten styl uprawiania turystyki zyskuje na popularności w XXI wieku, gdy turyści szukają wolności kojarzonej z dziką przyrodą i jednocześnie nie chcą rozstawać się z wygodą, do jakiej przyzwyczaiły ich centra turystyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glampingowy

→ glamping

Patrz:glamping

#### Źródła:

SJP.pl

# Glamrockowy

→ glam rock [czytaj: glamrokowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Glan

ciężki, wysoki but skórzany

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) środ. młodz. obuw. wysoki sznurowany but na grubej podeszwie, wzorowany na obuwiu wojskowym, noszony przez subkultury młodzieżowe

## Geografia

### Austria

- Glan – rzeka, dopływ Gurk
- Glan – rzeka, dopływ Salzach

### Filipiny

- Glan – miejscowość

### Niemcy

- Glan – rzeka, dopływ Nahe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glanc

połysk, blask; glans

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. połysk

(1.2) gw-pl|Poznań. lukier w przypadku szneki z glancem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glancować

czasownik przechodni niedokonany (dk. wyglancować)

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. polerować, czyścić do połysku

#### Źródła:

Wiktionary

# Glancowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|glancować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Glancpapier

1. papier lub płótno pokryte ziarenkami szkła lub skały, służące do wygładzania powierzchni; papier ścierny, szmergiel;
2. kolorowy, ozdobny papier do prac plastycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Glancuś

potocznie lub ironicznie: osoba, która przesadnie dba o swój wygląd; picuś, modniś, strojniś

#### Źródła:

SJP.pl

# Glanokalosze

kalosze przypominające wzornictwem glany

#### Źródła:

SJP.pl

# Glanować

środowiskowo: deptać ciężkimi butami (glanami)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Glans

1. połysk nadawany niektórym przedmiotom, np. obuwiu, wyrobom z metalu;
2. w starożytnym Rzymie: kulka z ołowiu lub gliny wyrzucana z procy przez procarzy

- Glans – rodzaj małży z rodziny Carditidae

Anatomia:

- glans – żołędziowate zakończenie ciała niektórych sikwiaków
- glans – wtórne prącie ważek
- glans – część distifallusa niektórych muchówek
- glans – zgrubienie na końcu bazyfallusa muchówek z nadrodziny Tephritoidea
- glans clitoridis – żołądź łechtaczki kręgowców
- glans penis – żołądź prącia kosarzy i kręgowców
- glans penis – pęcherzyk prąciowy motyli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glany

ciężki, wysoki but skórzany

Glany – ciężkie, skórzane buty (waga „standardowych” glanów, tj. dziesięciooczkowych, zwanych popularnie dziesiątkami i sięgających do ok. ⅓ łydki, wynosi ok. 750 g każdy), zwykle czarne, rzadziej w różnych kolorach i wzorach. Cholewy zachodzące za kostkę, czasem nawet do kolan, często wzmocnione blachą na palcach (często także na pięcie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glapa

regionalnie: kruk, gawron, wrona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań, Łomża, Kalisz, Łódź. gawron, wrona

(1.2) gw-pl|Poznań. orzeł hitlerowski

(1.3) gw-pl|Poznań. rzad. tępa dziewczyna

Gawron, gapa (Corvus frugilegus) – gatunek dużej wielkości ptaka synantropijnego z rodziny krukowatych (Corvidae), zamieszkujący Eurazję. Nie jest zagrożony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glapiak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Glapiński

nazwisko

- Adam Glapiński (ur. 1950) – polski polityk
- Andrzej Glapiński (ur. 1944) – polski polityk
- Henryk Glapiński (1915-1947) – żołnierz Armii Krajowej
- Rafał Glapiński (ur. 1982) – polski koszykarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glarneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Glarusem, dotyczący Glarusu, pochodzący z Glarusu (miasta lub kantonu w Szwajcarii)

#### Źródła:

Wiktionary

# Glarus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;

(1.2) geogr. adm. kanton w Szwajcarii położony we wschodniej części kraju;

Szwajcaria:

- Glarus – kanton
- Glarus – miasto w kantonie Glarus
- Glarus Nord – gmina w kantonie Glarus
- Glarus Süd – gmina w kantonie Glarus

Zobacz też:

- New Glarus

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Glasgow

[czytaj: glezgoł albo glazgoł] miasto w Szkocji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glasgowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Glasgow, dotyczący Glasgow

#### Źródła:

Wiktionary

# Glaska

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szklanka

#### Źródła:

Wiktionary

# Glass

Glass (język manx jasna, zielona) – rzeka na wyspie Man, o długość rzeki wynosi w przybliżeniu 8,5 km.

Rzeka bierze początek w okolicy Injebreck, około 10 km na północ od stolicy wyspy, Douglas. Glass łączy się z rzeką Dhoo na przedmieściach Douglas, tworząc rzekę Douglas, która uchodzi do Morza Irlandzkiego.

Rzeka tworzy zachodnią granicę parafii Onchan.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glątwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kac

#### Źródła:

Wiktionary

# Glauberski

sól glauberska - siarczan sodu, związek chemiczny o licznych zastosowaniach technologicznych, stosowany również jako środek przeczyszczający; gorzka sól

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący życia i działalności Johanna Glaubera, niemieckiego alchemika i aptekarza z XVII w.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glauberyt

minerał, siarczan sodu i wapnia

- Glauberyt – minerał z gromady siarczanów
- Glauberyt – kryptonim pistoletu maszynowego PM-84

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glauberytowy

przymiotnik od: glauberyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Glaukodot

minerał, odmiana arsenopirytu bogata w kobalt

Glaukodot – bardzo rzadki minerał, zasobna w kobalt odmiana arsenopirytu. Po raz pierwszy został opisany w 1849 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glaukofan

minerał z grupy amfiboli, występujący głównie w skałach metamorficznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

Glaukofan – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich spotykanych tylko w niektórych rejonach Ziemi.

Nazwa pochodzi od gr. glaukos = niebieski i fanos = pojawiać się i nawiązuje do barwy tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glaukofit

przedstawiciel jednego z typów roślin nienaczyniowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Glaukofity

typ roślin nienaczyniowych posiadających pewne cechy prymitywne

Glaukofity (Glaucophyta) – typ (gromada) jednokomórkowych (rzadziej tworzących cenobia) glonów, należących do królestwa roślin. Rozmnażają się bezpłciowo przez podział (formy bez ściany komórkowej) lub za pomocą pływek (formy kapsalne i kokoidalne). Do typu tego zalicza się 13 gatunków. Zgodnie z dominującym obecnie poglądem w systematyce grupa ta stanowi najstarszą linię rozwojową roślin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glaukoma

przewlekłe schorzenie oka spowodowane wzmożonym ciśnieniem śródgałkowym; jaskra

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glaukonit

minerał, uwodniony glinokrzemian potasu, żelaza i magnezu

Glaukonit – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do minerałów ilastych. Jest pospolity i szeroko rozpowszechniony. Ma zmienny skład chemiczny.

Nazwa pochodzi z gr. glaukos = niebieskozielony, niebieskawy i nawiązuje do charakterystycznej barwy tego minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glaukonitowy

przymiotnik od: glaukonit

przymiotnik relacyjny

(1.1) miner. związany z glaukonitem, dotyczący glaukonitu; zbudowany z glaukonitu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glaukopiryt

Lelingit (Löllingit, Glaukopiryt) – rzadki minerał z grupy arsenków.

Nazwa pochodzi od miejscowości Lölling w Austrii, gdzie został odkryty.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glazejka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Poznań. daw. ślizgawka

(1.2) reg-pl|Poznań. zwykle w lm. glazejki → skórzane rękawiczki

#### Źródła:

Wiktionary

# Glazer

nazwisko

- Benjamin Glazer – irlandzki scenarzysta, reżyser i producent filmowy
- Eugene Robert Glazer – amerykański aktor
- Jakub Glazer – biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy przemyski
- Jeremy Glazer – amerykański aktor
- Karolina Glazer – polska wokalistka jazzowa i kompozytorka
- Malcolm Glazer – amerykański przedsiębiorca
- Zofia Olszakowska-Glazer – Polka, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata
- Zygmunt Glazer – polski geolog, specjalista mechaniki gruntów i geotechniki, współtwórca tzw. warszawskiej szkoły geologii inżynierskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glazerunek

1. połysk nadawany przez glazurowanie;
2. wykończenie obrazu olejnego przez nałożenie werniksu; werniksowanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazura

1. szklista powłoka na wyrobach ceramicznych;
2. płytki ceramiczne pokryte szklistą powłoką, używane do wykładania ścian;
3. cienka warstwa lodu lub cukru na produktach spożywczych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;

(1.2) pot. płytki pokrywane glazurą (1.1)

(1.3) spoż. warstwa lodu na mrożonej żywności

(1.4) kulin. polewa do produktów cukierniczych

Glazura – ogólnie: szklista powłoka

- glazura – szklista powłoka na płytkach, ceramice itp.
- glazura – płytki ceramiczne pokryte taką powłoką
- glazura – warstwa cukru na owocach lub ciastkach
- glazura – warstwa lodu, głównie na rybach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glazurnictwo

pokrywanie różnych powierzchni glazurą

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazurniczka

→ glazurnik; kafelkarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazurnik

specjalista od wykładania powierzchni płytkami glazurniczymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazurować

czasownik przechodni niedokonany (dk. poglaruzować)

(1.1) spoż. cuk. kulin. pokrywać wyroby słodkie lub piekarskie lukrem bądź też innym słodkim płynem

(1.2) bud. pokrywać glazurą wyroby ceramiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Glazurowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. powlekanie szkliwem wyrobów ceramicznych

(1.2) pot. układanie płytek ceramicznych

(1.3) spoż. pokrywanie mrożonej żywności warstwą lodu

(1.4) kulin. polewanie ciasta lub owoców szklistym cukrem lub inną glazurą, np. czekoladową

Glazurowanie – nakładanie glazury

- glazurowanie (technologia żywności)
- glazurowanie (budownictwo), zob. też glazura (budownictwo)
- zagęszczanie potraw, metodą oprószania mąką ziemniaczaną

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Glazurownia

dział fabryki, w którym pokrywa się wyroby ceramiczne glazurą

#### Źródła:

SJP.pl

# Glazurowy

→ glazura

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z glazurą, dotyczący glazury

Patrz:glazura

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gleb

1. powierzchnia litosfery, składa się z 4 części: mineralnych, organicznych, powietrza i wody
2. potocznie: upadek

Gleb – imię męskie pochodzenia staroskandynawskiego; rosyjska wersja staroskandynawskiego imienia Guðleifr, które powstało z guð - "bóg" i leifr - "spadkobierca". Wśród patronów - św. Gleb, męczennik pod Kijowem, towarzysz św. Borysa. Imię to nosił także Gleb Jurijewicz, książę kijowski w latach 1169 i 1170-1171.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gleba

1. powierzchnia litosfery, składa się z 4 części: mineralnych, organicznych, powietrza i wody
2. potocznie: upadek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. roln. powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

Gleba (łac. glaeba – ziemia uprawna, rola) – naturalna, trójfazowa, biologicznie czynna, powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej, ukształtowana poprzez procesy glebotwórcze ze zwietrzeliny skalnej (skały macierzystej) w wyniku oddziaływania klimatu i organizmów żywych, przy określonej rzeźbie terenu, w określonym przedziale czasu, często przy wpływie działalności człowieka. Gleba jest integralnym składnikiem ekosystemów lądowych i niektórych płytkowodnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glebik

drobny owad uskrzydlony

#### Źródła:

SJP.pl

# Glebnąć

glebnąć się - potocznie: przewrócić się; wywalić się, wyglebić się, wyglebać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Glebogryzarka

maszyna rolnicza do spulchniania gleby

Glebogryzarka – maszyna rolnicza służąca do uprawy roli. Zespołem roboczym są łukowe lub hakowate noże osadzone na obrotowym wale, wycinające kęsy gleby, które mogą obracać się współbieżnie lub przeciwbieżnie. Intensywność spulchnienia roli można regulować w dużym zakresie dobierając odpowiednio do wymaganej głębokości uprawy prędkość obrotową wału i prędkość ruchu postępowego. Zbyt szybkie obroty wału powodują niszczenie struktury gruzełkowatej gleby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gleboopryskiwacz

maszyna do opryskiwania gleby w celu zniszczenia szkodników roślin; opryskiwacz gleby

#### Źródła:

SJP.pl

# Gleboopylacz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. masz. przyrząd do opylania gleby różnymi środkami, najczęściej owadobójczymi

#### Źródła:

Wiktionary

# Gleboryjec

wąż z rodziny wężowatych lub żmijowatych, osiągający długość do 65 cm, występujący w 16 gatunkach w Afryce i na Bliskim Wschodzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Glebotwórczy

tworzący glebę, związany ze zjawiskami powstawania i przekształcania się gleby (np. proces glebotwórczy); pedogenetyczny (rzadziej)

przymiotnik

(1.1) geol. taki, który tworzy glebę lub oddziałuje na nią; taki, który współdziała przy powstawaniu gleby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glebowy

przymiotnik od: gleba

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z glebą, dotyczący gleby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glebożerca

zwierzę bezkręgowe, np. dżdżownica, zjadająca glebę wraz z zawartą w niej materią organiczną

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zwierzę odżywiające się glebą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gleboznawca

specjalista w zakresie nauki o glebie; pedolog

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) roln. specjalista w dziedzinie gleboznawstwa

Gleboznawca — osoba zajmująca się badaniem i opisem gleb. W celu poznania genezy, właściwości oraz przydatności dla rolnictwa gleb na określonym terenie gleboznawca prowadzi prace terenowe, laboratoryjne i kameralne. Uczestniczy również w pracach związanych z ochroną oraz racjonalnym zagospodarowaniem gleb.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gleboznawczy

związany z nauką o glebie; pedologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gleboznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o glebie; pedolożka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gleboznawstwo

nauka o glebie; pedologia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) nauk. roln. nauka o glebach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gleczer

lodowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Gleczerowy

przymiotnik od: gleczer

#### Źródła:

SJP.pl

# Ględa

człowiek mówiący nudnie, bez sensu; nudziarz, ględziarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. ględzący mężczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) pot. pejor. nudna opowieść

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glediczia

drzewo z rodziny bobowatych rosnące w Ameryce, Azji i tropikalnej Afryce; glediczja, iglicznia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. syst. nazwa systematyczna|Gleditsia|L.|ref=tak., rodzaj drzew z rodziny bobowatych;

(1.2) dendr. drzewo z rodzaju glediczia (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glediczja

drzewo z rodziny bobowatych rosnące w Ameryce, Azji i tropikalnej Afryce; glediczia, iglicznia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dendr. syst. nazwa systematyczna|Gleditsia|L.|ref=tak., rodzaj drzew z rodziny bobowatych;

(1.2) dendr. drzewo z rodzaju glediczja (1.1)

Glediczja, iglicznia (Gleditsia L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych. Obejmuje 12 gatunków. Rodzaj ma porozrywany zasięg, przy czym oddalone od siebie gatunki (np. południowoamerykański i azjatyckie) oddzielone od siebie od ok. 60 milionów lat, zachowują bardzo duże podobieństwo. Większość gatunków (8) występuje we wschodniej Azji (od Japonii po Celebes i północno-wschodnie Indie). Najwięcej rośnie ich w Chinach (6, z czego 3 to endemity tego kraju). Jeden gatunek (G. amorphoides) występuje w środkowej części Ameryki Południowej, dwa gatunki obecne są w Ameryce Północnej (G. aquatica i G. triacanthos), jeden w Azji na południe od Morza Kaspijskiego (G. caspica). Glediczje zajmują zróżnicowane siedliska – występują zarówno w suchych lasach, zaroślach i na terenach skalistych lub piaszczystych, jak i w lasach nizinnych wilgotnych i bagiennych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Ględzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rozwlekłe i nudne mówienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Ględziarz

osoba mówiąca nudnie, bez sensu; nudziarz, ględa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zanudzająca opowiadaniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ględzić

1. mówić rozwlekle i bez sensu, zanudzać gadaniem; bajdurzyć;
2. w łowiectwie, o łani: wydawać charakterystyczny głos w okresie rui

czasownik

(1.1) pot. lekcew. mówić rozwlekle i nudnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ględziołki

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) rzad. opowiadane bzdury, farmazony

#### Źródła:

Wiktionary

# Glee

[czytaj: gli] rodzaj muzyki chóralnej a cappella na męskie głosy solowe

Glee – amerykański musicalowy serial telewizyjny (komediodramat), emitowany przez stację Fox od 19 maja 2009 do 20 marca 2015 roku. Koncentrował się na życiu młodych ludzi, którzy śpiewają wspólnie w szkolnym chórze w fikcyjnym liceum imienia Williama McKinleya w Limie w stanie Ohio. Opiekę nad chórem przejmuje nauczyciel języka hiszpańskiego, postanawiający przywrócić licealnemu klubowi dawną świetność. W swojej tematyce Glee skupiał się na zagadnieniach z dziedziny socjologii i nauk społecznych, przede wszystkim na seksualności, kwestiach rasowych, związkach emocjonalnych czy pracy grupowej. Na zespół bohaterów, który w kolejnych sezonach powiększano lub zmniejszano, wstępnie składali się: przewodzący chórowi nauczyciel Will Schuester (w tej roli Matthew Morrison), trenerka cheerleaderek Sue Sylvester (Jane Lynch), pedagog szkolna Emma Pillsbury (Jayma Mays), żona Willa Terri (Jessalyn Gilsig) oraz ośmioro członków chóru (Lea Michele, Cory Monteith, Chris Colfer, Dianna Agron, Amber Riley, Kevin McHale, Jenna Ushkowitz, Mark Salling).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glegoła

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Glej

1. proces odtleniania substancji glebowych zachodzący w glebach podmokłych
2. zespół komórek tworzących zrąb dla komórek nerwowych oraz mających dla nich znaczenie odżywcze i obronne; tkanka glejowa

Komórki glejowe lub glej (gr. glia = klej; ang. glial cells), stanowią obok komórek nerwowych drugi składnik tkanki nerwowej. System tworzony przez komórki glejowe nazywany jest neuroglejem. Występują w wielu różnych typach i pełnią wiele różnorodnych i do końca niezbadanych funkcji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glejak

nowotwór wywodzący się z tkanki glejowej i rozwijający się w ośrodkowym układzie nerwowym

Glejaki – grupa nowotworów ośrodkowego układu nerwowego wywodzących się z komórek glejowych (stanowiących zrąb tkanki nerwowej i pełniącej wobec neuronów funkcje podporowe, odżywcze oraz naprawcze).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glejcik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od glejt

#### Źródła:

Wiktionary

# Glejowy

1. przymiotnik od: glej;
2. tkanka glejowa - tkanka pomocnicza budująca układ nerwowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Glejoza

nienowotworowy rozrost gleju gwiaździstego występujący w chorobach ośrodkowego układu nerwowego

Glejoza (ang. gliosis) – nienowotworowy przerost i rozrost gleju gwiaździstego (astrogleju, astrocytów), będący nieswoistą reakcją astrocytów, spotykaną w wielu różnych chorobach ośrodkowego układu nerwowego.

Astrocyty są stosunkowo dużymi komórkami glejowymi posiadającymi szereg funkcji m.in. kumulowanie się w miejscach, gdzie komórki nerwowe zostały uszkodzone, tworząc struktury przypominające blizny. Występowanie takich blizn jest bardzo istotnym objawem histopatologicznym uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. W miejscu uszkodzenia tkanka glejowa ulega zarówno przerostowi jak i rozrostowi. Jądra komórkowe astrocytów powiększają się oraz uwidaczniają się jąderka. Uprzednio skąpa cytoplazma rozrasta się i staje się jasna i nieregularna.Glioza i uszkodzenie komórek nerwowych występują w chorobach neurodegeneracyjnych takich jak:

- choroba Alzheimera,
- zespół Korsakowa,
- zanik wieloukładowy,
- choroby prionowe,
- stwardnienie rozsiane,
- uszkodzenie układu nerwowego w przebiegu AIDS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glejt

dokument wydawany przez panującego, zezwalający danej osobie na przejazd przez jakieś terytorium, bądź zapewniający bezpieczeństwo osobiste; list bezpieczeństwa, list żelazny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. praw. polit. list żelazny

(1.2) stpol. zabezpieczenie przejścia

(1.3) stpol. zawieszenie broni

Glejt (z niemieckiego Geleit) – dokument wydany przez wyższą władzę i zapewniający danej osobie bezpieczeństwo życia i mienia w czasie jej przejazdu przez dane terytorium (list żelazny).

Glejt oznacza także orszak zbrojny dostarczany przez zwierzchnią władzę dla bezpiecznego przejazdu. Takie orszaki w średniowiecznych Niemczech, za panowania „prawa pięści”, dodawali panowie terytorialni za odpowiednią opłatą kupcom wiozącym pieniądze i towary na jarmarki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glejta

1. czerwonożółta odmiana tlenku ołowiawego
2. w gwarze górniczej: minerał towarzyszący wydobywanemu kruszcowi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. jubil. emalia

Tlenek ołowiu(II), PbO – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek ołowiu na II stopniu utlenienia.

Znane są dwie odmiany tlenku ołowiu:

- α-PbO (litargit, glejta ołowiana), czerwony, układ tetragonalny, trwały poniżej 489 °C
- β-PbO (masykot, massicot), żółty, układ rombowy, trwały powyżej 489 °C

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glemp

nazwisko, np. Józef Glemp (1929-2013), polski kardynał, w latach 1981-2009 prymas Polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Glen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kromka, pajda, kawałek

Miejscowości w USA:

- Glen – miejscowość w stanie Missisipi, w hrabstwie Alcorn
- Glen – miejscowość w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Montgomery

Gminy w USA:

- Glen (ang. Glen Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Aitkin
- Glen (ang. Glen Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Montgomery
- Glen (ang. Glen Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie LaMoure
- Glen (ang. Glen Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Edmunds

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gleukometr

urządzenie do pomiaru poziomu cukru we krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Glewia

kopia o głowni podobnej do miecza

Glewia (łac. glavea, glavia) – broń drzewcowa, zaopatrzona w żeleźce w postaci grotu o kształcie szerokiego, jednosiecznego noża, niekiedy odgiętego lekko do tyłu, osadzonego na drzewcu o długości 2–2,5 m. Późniejsze glewie miały jeden lub dwa kolce na grzbiecie noża, czasem wygięte lekko ku dołowi, co upodabniało je do gizarmy. Glewia pojawiła się w XII wieku, powszechnie używana była w XIV–XVI wieku (głównie w zachodniej Europie) jako broń piechoty. Od XVI wieku służyła jako broń paradna, podobnie jak halabarda, na wyposażeniu straży pałacowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glewice

Glewice (do 1945 niem. Glewitz) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim. W roku 2009 wieś liczyła 120 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glewiczek

rozpowszechniony gatunek mszaka z rodziny maczugowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Glewik

roślina pionierska należąca do roślin telomowych (dawniej w obrębie mszaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glewiki

typ roślin należących do mszaków

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glewja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. miecz

#### Źródła:

Wiktionary

# Glia

tkanka tworząca osłonę włókien nerwowych i wyściełająca światło komór mózgowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliadyna

rodzaj białka, składnik białka zbóż (glutenu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliadynowy

→ gliadyna

Patrz:gliadyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliceriusz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. imię|polski|m.

Gliceriusz, Glycerius (ur. ok. 420, zm. po 480) – cesarz zachodniorzymski od 3 marca 473 do czerwca 474, marionetkowy władca wyniesiony na tron przez Gundobada.

Urodził się w Italii – prawdopodobnie w Ticinum. Sprawował funkcję komesa domestyków (comes domesticorum), czyli dowódcy jednej z przybocznych gwardii cesarza Olibriusza. Ogłoszony został Augustem 3 marca 473 w Rawennie. W polityce religijnej popierał chrześcijaństwo, co znalazło odzwierciedlenie w bitych przez niego monetach z wizerunkiem krzyża.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Glicerofosfat

środek używany w medycynie dla wzmocnienia systemu nerwowego, pobudzenia metabolizmu i ogólnego wzmocnienia organizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Glicerol

alkohol trójwodorotlenowy, gęsta, słodkawa ciecz o licznych zastosowaniach, głównie w kosmetyce; gliceryna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. gliceryna.

Gliceryna, glicerol, propano-1,2,3-triol (łac. glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glicerolowy

przymiotnik od: glicerol

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliceryd

ester powstały z gliceryny i kwasu tłuszczowego, składnik naturalnych tłuszczów

Triacyloglicerole (triacyloglicerydy, triglicerydy, trójglicerydy, TG) – organiczne związki chemiczne należące do lipidów (tłuszczów prostych). Są to estry gliceryny (glicerolu) i trzech kwasów tłuszczowych. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanych na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliceryna

alkohol trójwodorotlenowy, gęsta, słodkawa ciecz o licznych zastosowaniach, głównie w kosmetyce; glicerol

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

Gliceryna, glicerol, propano-1,2,3-triol (łac. glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glicerynowy

przymiotnik od: gliceryna

przymiotnik

(1.1) składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glicyloglicyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. najprostszy dipeptyd, zbudowany z dwóch reszt glicyny, które są połączone wiązaniem peptydowym

#### Źródła:

Wiktionary

# Glicyna

najprostszy aminokwas endogenny

Glicyna (łac. acidum aminoaceticum), skr. Gly, G – organiczny związek chemiczny, najprostszy spośród 20 standardowych aminokwasów białkowych, jedyny niebędący czynny optycznie. Za jej pojawienie się w łańcuchu polipeptydowym odpowiada obecność kodonów GGU, GGC, GGA lub GGG w łańcuchu mRNA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glicynia

drzewiaste pnącze z rodziny bobowatych; wistaria; wisteria; słodlin

Glicynia, słodlin, wisteria (Wisteria Nutt.) – rodzaj rośliny z rodziny bobowatych. Obejmuje cztery gatunki, z których jeden występuje we wschodniej Ameryce Północnej (W. frutescens), jeden w Japonii (glicynia japońska W. floribunda), a pozostałe dwa w Chinach, przy czym w niektórych ujęciach są one rozdzielane w sumie na cztery gatunki. Są to liany występujące w lasach i zaroślach, zarówno na terenach skalistych, jak i nad rzekami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glicynowy

→ glicyna

Patrz:glicyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliczyca

gliczyca jednorożec - gatunek chrząszcza z rodziny czarnuchowatych

Gliczyca (Notoxus) – rodzaj chrząszczy z rodziny nakwiatkowatych i podrodziny Notoxinae. Obejmuje ponad 300 opisanych gatunków. Znany jest ze wszystkich krain zoogeograficznych oprócz australijskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glif

płaskie, przeważnie skośne ścięcie ościeży okiennych lub drzwiowych, wykonywane w grubych murach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. ukośnie ścięte ościeże okna lub drzwi;

Słowo Glif może oznaczać:

- glif – rzeźba, gemma, znak pisma obrazkowego
- glif – ukośne ościeża w architekturze
- glif (albo glyf) – graficzną reprezentację grafemu w typografii
- glif – logo wykorzystujące pojedynczą literę lub cyfrę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glifosat

składnik preparatów do zwalczania chwastów

Glifosat – organiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów. Jest aktywnym składnikiem niektórych nieselektywnych herbicydów. Hamuje działanie bardzo ważnego dla roślin enzymu syntazy EPSPS (syntaza 5-enolopirogroniano-szikimowo-3-fosforanowa), który jest kluczowym enzymem na szlaku metabolicznym kwasu szikimowego, związanego z biosyntezą aromatycznych aminokwasów (fenyloalaniny, tyrozyny i tryptofanu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glik

potocznie: zdolność, skłonność do czegoś; smykałka, żyłka, dryg

Osoby o tym nazwisku:

- Hirsz Glik – żydowski poeta;
- Jehuda Glik – izraelski rabin i polityk;
- Kamil Glik – polski piłkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikacja

proces nieenzymatycznego przyłączania się heksoz (głównie glukozy) do wolnych grup aminowych białek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. reakcja łączenia białek z cukrami;

Glikacja białek – proces nieenzymatycznego przyłączania się heksoz, głównie glukozy, do wolnych grup aminowych białek. Jest fizjologicznym procesem determinującym ich starzenie. Nasila się w stanach hiperglikemii (stanie podwyższonego stężenia glukozy w płynach biologicznych – charakterystycznej cesze cukrzycy), przyspieszając wystąpienie powikłań, w postaci mikroangiopatii (retinopatii, nefropatii, polineuropatii) oraz makroangiopatii (miażdżyca naczyń tętniczych mózgu, serca, nerek i kończyn dolnych). Osłabia strukturę jednego z najważniejszych białek w organizmie – kolagenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glikacyjny

→ glikacja

Patrz:glikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikemia

stężenie glukozy we krwi, wyrażane w mmol/l lub mg/dl (mg%)

Glikemia – stężenie glukozy we krwi. Glikemia jest wyrażana w mmol/l lub mg/dl (czyli mg%). Celem przeliczenia wartości glikemii z jednych jednostek na drugie stosuje się przelicznik: 1 mmol/l = 18 mg/dl.

U ludzi i wielu ssaków stężenie glukozy we krwi przeciętnie zawiera się w granicach 4,5-5,5 mmol/l. Po spożyciu pokarmu bogatego w węglowodany wzrastać może do 6,5-7,2 mmol/l. Podczas głodzenia glikemia obniża się do wartości 3,3-3,9 mmol/l.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikemiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co glikemiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Glikemiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z glikemią, stężeniem glukozy we krwi

#### Źródła:

Wiktionary

# Gliko-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

#### Źródła:

Wiktionary

# Glikogen

polisacharyd zbudowany z cząsteczek glukozy powiązanych w silnie rozgałęzione łańcuchy; związek organiczny będący zapasowym materiałem odżywczym organizmów zwierzęcych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

Glikogen – polisacharyd (wielocukier), którego cząsteczki zbudowane są z połączonych ok. 100 000 reszt D-glukozy. W organizmach zwierzęcych jest gromadzony w wątrobie, w około 7 razy mniejszym stężeniu występuje też w tkance mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych). Jednakże ze względu na dużą masę mięśni w całym organizmie, całkowita zawartość glikogenu w mięśniach stanowi około trzech czwartych jego zawartości w organizmie człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glikogeneza

proces syntezy glikogenu, cukrowego materiału zapasowego, odbywający się w komórce, polegający na kondensacji cząsteczek glukozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikogenoliza

proces uwalniania glukozy do krwi polegający na uzyskiwaniu jej z rozkładu zgromadzonego w wątrobie glikogenu, zachodzący przy niskim stężeniu cukru we krwi, uruchamiany przez hormon o nazwie glukagon

Glikogenoliza – proces rozkładu glikogenu do glukozy (w wątrobie i nerkach) lubglukozo-6-fosforanu (w mięśniach szkieletowych). Jest ważnym procesem, który może szybko dostarczyć organizmowi glukozę lub jej fosforan w odpowiedzi na nagłe zapotrzebowanie na energię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikogenowy

przymiotnik od: glikogen

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z glikogenem, dotyczący glikogenu, zawierający glikogen

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glikokaliks

mający budowę charakterystyczną dla cukrów końcowy fragment niektórych białek wchodzących w skład błony komórkowej

Glikokaliks – węglowodanowa warstwa pokrywająca powierzchnię błon komórkowych komórek zwierzęcych oraz niektórych bakterii i innych komórek. Składa się z: galaktozy, glukozy, glukozoaminy, galaktozaminy, mannozy, fukozy i kwasów sjalowych, które są składnikami glikolipidów oraz glikoproteidów, glikoprotein.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikokol

glicyna

Glicyna (łac. acidum aminoaceticum), skr. Gly, G – organiczny związek chemiczny, najprostszy spośród 20 standardowych aminokwasów białkowych, jedyny niebędący czynny optycznie. Za jej pojawienie się w łańcuchu polipeptydowym odpowiada obecność kodonów GGU, GGC, GGA lub GGG w łańcuchu mRNA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikokortykoid

Kortykosteroidy, kortykosterydy, glikokortykoidy, glikokortykosterydy, glikokortykosteroidy – hormony steroidowe produkowane w warstwach pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy (głównie pasmowatej) pod wpływem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), które regulują przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów. Zalicza się do nich: kortyzol, kortykosteron, kortyzon.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glikokortykosteroid

Kortykosteroidy, kortykosterydy, glikokortykoidy, glikokortykosterydy, glikokortykosteroidy – hormony steroidowe produkowane w warstwach pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy (głównie pasmowatej) pod wpływem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), które regulują przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów. Zalicza się do nich: kortyzol, kortykosteron, kortyzon.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glikol

związek organiczny, słodka, toksyczna ciecz stosowana do produkcji żywic i włókien syntetycznych oraz materiałów wybuchowych, składnik płynu hamulcowego

- diole
- glikol etylenowy
  - glikol dietylenowy
  - glikol polietylenowy
- glikol propylenowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikole

alkohole alifatyczne zawierające dwie grupy hydroksylowe, będące przeważnie gęstymi, bezbarwnymi i wysokowrzącymi cieczami

Diole – grupa organicznych związków chemicznych, alkohole zawierające dwie grupy hydroksylowe. Reaktywność dioli jest zbliżona do innych alkoholi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikolipid

składnik błony komórkowej zawierający cząsteczkę cukru i cząsteczkę tłuszczu

Glikolipidy – organiczne związki chemiczne, zbudowane z części cukrowej połączonej wiązaniem O-glikozydowym z fragmentem lipofilowym, zazwyczaj za pośrednictwem glicerolu (glikoglicerolipidy) lub sfingozyny (glikosfingolipidy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikolipidy

grupa organicznych związków chemicznych zbudowanych z grupy lipidowej połączonej z cukrem

Glikolipidy – organiczne związki chemiczne, zbudowane z części cukrowej połączonej wiązaniem O-glikozydowym z fragmentem lipofilowym, zazwyczaj za pośrednictwem glicerolu (glikoglicerolipidy) lub sfingozyny (glikosfingolipidy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikolityczny

→ glikoliza

Patrz:glikoliza

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikoliza

proces enzymatycznego rozkładu glukozy, którego wynikiem jest uzyskanie energii

Glikoliza, szlak Embdena-Meyerhofa-Parnasa – ciąg reakcji biochemicznych, podczas których jedna cząsteczka glukozy zostaje przekształcona w dwie cząsteczki pirogronianu.

Glikoliza jest ewolucyjnie starym szlakiem metabolicznym, szeroko rozpowszechnionym wśród organizmów żywych należących do wszystkich trzech domen. U eukariotów i wielu prokariotów; przebiega w cytoplazmie podstawowej oraz w plastydach obecnych w komórkach roślin. U niektórych protistów, takich jak Trypanosoma i Leishmania glikoliza zachodzi w wyspecjalizowanych organellach nazywanych glikosomami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikolowy

przymiotnik od: glikol

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikon

część cukrowa tworząca z aglikonem saponinę

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikoproteid

#### Źródła:

Wikipedia

# Glikoproteina

#### Źródła:

Wikipedia

# Glikoproteinowy

przymiotnik od: glikoproteina

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikoza

monosacharyd (cukier prosty) łatwo rozpuszczalny w wodzie, będący źródłem energii dla każdego żywego organizmu, stosowany głównie w przemyśle spożywczym i w lecznictwie; glukoza, dekstroza, cukier gronowy, cukier skrobiowy

Glukoza, D-glukoza – organiczny związek chemiczny, monosacharyd (cukier prosty) z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Jest bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu). Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.

Enancjomerem D-glukozy jest L-glukoza, niewystępująca w organizmach wyższych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikozamina

Glukozamina (łac. Glucosaminum) – organiczny związek chemiczny z grupy aminocukrów, pochodna glukozy, w której grupa hydroksylowa w pozycji 2 zastąpiona została grupą aminową. W organizmach syntetyzowana jest z glukozy i jest prekursorem szeregu biocząsteczek, na przykład kwasu sjalowego, chondroityny, glikoprotein lub heparyny. Acetylowana glukozamina jest merem chityny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glikozowy

rzadko: związany z glikozą (glukozą, cukrem prostym łatwo rozpuszczalnym w wodzie), np. łańcuchy glikozowe; glukozowy (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikozuria

chorobowe występowanie glukozy w moczu; cukromocz

Cukromocz – obecność cukru w moczu.

W zależności od rodzaju cukru w moczu można rozróżnić:

- glukozuria – przy obecności glukozy
- melituria – obecność innego niż glukoza cukru w moczu:
  - galaktozuria – przy obecności galaktozy
  - fruktozuria – przy obecności fruktozy
  - laktozuria – przy obecności laktozy
  - pentozuria – przy obecności cukrów z grupy pentoz takich jak: ryboza, rybuloza, ksyloza, ksyluloza

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glikozyd

związek pochodzenia roślinnego zwiększający siłę i zmniejszający częstość skurczów serca

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny zbudowany z części cukrowej i aglikonowej

Glikozydy – grupa organicznych związków chemicznych zbudowanych z części cukrowej i aglikonowej. Są to pochodne cukrów, których półacetalowe grupy –OH przy pierwszym atomie węgla są zastąpione innymi grupami organicznymi, np. −OR lub −NR2. Wiązanie pomiędzy cukrem a aglikonem nazywa się wiązaniem glikozydowym.

Glikozydy są związkami szeroko rozpowszechnionymi w przyrodzie. Niektóre z nich mają znaczenie farmakologiczne, np. glikozydy nasercowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glikozydaza

enzym rozkładający wiązania glikozydowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Glikozydowy

przymiotnik od: glikozyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Glima

odmiana zapasów ludowych, narodowy sport islandzki

#### Źródła:

SJP.pl

# Glimać

czasownik

(1.1) reg-pl|Kielce, Śląsk. jeść powoli, dziamać

#### Źródła:

Wiktionary

# Glin

pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13, lekki srebrzystobiały metal, kruchy i łamliwy, jako składnik stopów wykorzystywany do produkcji wielu produktów, np. puszek do napojów; aluminium

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od: glina

Glin (w technice: aluminium; Al, łac. aluminium) – pierwiastek chemiczny, metal z bloku p układu okresowego.

Jedynym izotopem stabilnym jest 27Al.

Glin jest trzecim najpowszechniej występującym pierwiastkiem w skorupie ziemskiej. Od jego symbolu (oraz symbolu krzemu) wywodzi się dawna nazwa najbardziej zewnętrznej warstwy globu – sial.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glina

1. skała osadowa wykorzystywana w garncarstwie, budownictwie, rzeźbiarstwie itp. dzięki swoim plastycznym właściwościom występującym w pewnych warunkach;
2. pogardliwe: policjant, milicjant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. skała osadowa i materiał ceramiczny;

rzeczownik, rodzaj męski lub żeński

(2.1) pot. policjant

Glina – ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glinawica

fałdówka glinawica - gatunek motyla z rodziny niedźwiedziówkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniak

1. piec gliniany;
2. naczynie wykonane z gliny

Gliniak – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Mińsk Mazowiecki. Leży w południowym wcięciu Mińska Mazowieckiego.

Duża wieś na południe od Mińska. Posiada dwie drogi dojazdowe do różnych części miasta, oddzielona od niego kompleksem leśnym. Na terenie Leśnictwa Stankowizna znajduje się pomnik przyrody sosna Wszebora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinianka

1. chata z gliny;
2. miejsce po wykopanej glinie, dół napełniony wodą

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyrobisko, w którym wydobywano glinę

(1.2) zagłębienie po wykopanej glinie, wypełnione wodą

(1.3) archit. chata ulepiona z gliny

- glinianka – wyrobisko górnicze, zbiornik wodny
- Lepianka (glinianka) – chata ulepiona z gliny

W Polsce

- Glinianka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. otwockim, w gminie Wiązowna
- Glinianka – wieś w woj. podkarpackim, w pow. niżańskim, w gminie Ulanów
- Glinianka – gromada
- Glinianka – dawna gmina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gliniankowy

przymiotnik od: glinianka

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniany

przymiotnik od: glina; wykonany z gliny

przymiotnik

(1.1) sformowany, ulepiony z gliny

forma rzeczownika.

(2.1) M. i W. lm. od: glinian

- gliniany – związki chemiczne, sole, w których aniony utworzone są przez glin połączony z tlenem, np. metaglinian sodu – NaAlO2 lub tetrahydroksoglinian sodu – Na[Al(OH)4].

W Polsce

- Gliniany – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wołowskim, w gminie Wołów
- Gliniany – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. opatowskim, w gminie Ożarów
- Gliniany – potok w Beskidzie Śląskim
- Gliniany – gromada

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gliniara

potocznie: funkcjonariuszka policji

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniarski

→ glina, np. warsztaty gliniarskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniarz

potocznie: policjant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. policjant

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ent. pot. owad z gatunku nazwa systematyczna|Sceliphron destillatorium., gliniarz naścienny

- gliniarz – pot. policjant
- Gliniarz (Un flic) – francusko-włoski film z 1972 w reżyserii Jean-Pierre’a Melville’a
- Gliniarz (The Guard) – amerykański film z 2011 w reżyserii Johna Michaela McDonagha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gliniastobrązowy

brązowy o odcieniu gliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniastoczerwony

czerwony o odcieniu gliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniastość

→ gliniasty

Patrz:gliniasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniastożółty

żółty o odcieniu gliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliniasty

1. podobny do gliny, przypominający glinę kształtem, kolorem itp.;
2. zawierający dużo gliny;
3. dawniej: gliniany

przymiotnik jakościowy

(1.1) zawierający dużo gliny

(1.2) przypominający glinę (np. zwartością, kolorem)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glinica

W Polsce

- Glinica – część miasta Jedlina-Zdrój
- Glinica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Żukowice
- Glinica – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Jordanów Śląski
- Glinica – wieś w woj. małopolskim, w pow. miechowskim, w gminie Miechów
- Glinica – część wsi Narew w woj. podlaskim, w pow. hajnowskim, w gminie Narew
- Glinica – wieś w woj. śląskim, w pow. lublinieckim, w gminie Ciasna

#### Źródła:

Wikipedia

# Gliniec

materiał ceramiczny powstający przez wypalanie gliny w bardzo wysokiej temperaturze; glina piankowa, keramzyt

W Polsce

- Gliniec – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przysuskim, w gminie Przysucha
- Gliniec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. gryfińskim, w gminie Stare Czarnowo
- Gliniec – gromada
- Gliniec – rzeka, dopływ Kwisy
- Gliniec – strumień, prawy dopływ Słonecznego Potoku

Inne

- Gliniec (rejon jaworowski) - wieś, do 1949 r. Laszki
- gliniec – rodzaj grzybów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliniecki

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Lubomir Gliniecki (ur. 1957) − polski polityk, ekonomista, poseł na Sejm
- Roman Gliniecki (1884-1929) − polski oficer
- Wojciech Gliniecki (XVII w) − polski szlachcic i urzędnik staropolski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinik

glinik lulkarz - gatunek pluskwiaka

W Polsce

- Glinik (Mariampolski) – część miasta Gorlice
- Glinik – część miasta Wałbrzych
- Glinik – wieś w woj. lubuskim, w pow. gorzowskim, w gminie Deszczno
- Glinik – część wsi Trzciana w woj. małopolskim, w pow. bocheńskim, w gminie Trzciana
- Glinik – przysiółek wsi Przydonica w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Gródek nad Dunajcem
- Glinik – część wsi Sromowce Wyżne w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Czorsztyn
- Glinik – wieś w woj. podkarpackim, w pow. ropczycko-sędziszowskim, w gminie Wielopole Skrzyńskie
- Glinik – gromada w powiecie ropczyckim
- Glinik – gromada w powiecie wałbrzyskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinizacja

wtłaczanie roztworu glinowego w słabo wodonośne skały

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinka

1. gleba, która zawiera glinę;
2. skała osadowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. ilasta skała osadowa, koloru od jasnoszarego do brunatnoczerwonego

(1.2) geol. gleba złożona z gliny

- glinka – surowiec kosmetyczny oraz farmaceutyczny, stosowany również jako dodatek do żywności

W Polsce

- Glinka – część miasta Tychy
- Glinka – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. górowskim, w gminie Góra
- Glinka – część wsi Mędrzechów w woj. małopolskim, w pow. dąbrowskim, w gminie Mędrzechów
- Glinka – wieś w woj. śląskim, w pow. żywieckim, w gminie Ujsoły
- Glinka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Gnojno
- Glinka – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. ostrowieckim, w gminie Ćmielów
- Glinka – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. braniewskim, w gminie Braniewo
- Glinka – część wsi Taborzec w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. kętrzyńskim, w gminie Barciany
- Glinka – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Bobolice

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glinkarz

pracownik w przemyśle użytkującym glinkę

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinkowaty

zasłonak glinkowaty - gatunek grzybów z rodziny zasłonakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinkowski

nazwisko

- Aleksander Glinkowski (ur. 1941) – polski kompozytor
- Marian Glinkowski (1940-2014) – polski reżyser

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinkowy

przymiotnik od: glinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinnik

nazwa kilku wsi w Polsce

W Polsce

- Glinnik – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubartowskim, w gminie Abramów
- Glinnik – wieś w woj. łódzkim, w pow. tomaszowskim, w gminie Lubochnia
- Glinnik – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Głowno
- Glinnik – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Zgierz
- Glinnik – część wsi Berest w woj. małopolskim, w pow. nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój
- Glinnik – część wsi Baczyn w woj. małopolskim, w pow. suskim, w gminie Budzów
- Glinnik – wieś w woj. podlaskim, w pow. bielskim, w gminie Brańsk
- Glinnik – część wsi Tołwin w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Siemiatycze

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinno

W Polsce

- Glinno – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wałbrzyskim, w gminie Walim
- Glinno – wieś w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Glinno – kolonia w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim, w gminie Warta
- Glinno – część wsi Juryszewo w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Radzanowo
- Glinno – część wsi Miechucino, w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Chmielno
- Glinno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. nowotomyskim, w gminie Nowy Tomyśl
- Glinno – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wągrowieckim, w gminie Skoki
- Glinno – gromada

#### Źródła:

Wikipedia

# Glinobitka

materiał budowlany z ubitej mieszanki piasku, żwiru i gliny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bud. cegła z niewypalonej gliny, często z domieszką, żwiru, piasku lub słomy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glinojecczanin

mieszkaniec Glinojecka (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinojecczanka

mieszkanka Glinojecka (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinojeck

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie mazowieckim;

Glinojeck – miasto w Polsce w województwie mazowieckim, w powiecie ciechanowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Glinojeck. Miasto leży na zachód od Ciechanowa, na Równinie Raciąskiej nad rzeką Wkrą, na Mazowszu. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. ciechanowskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2022 r. miasto zamieszkiwało 2809 mieszkańców (w tym 1412 kobiet oraz 1397 mężczyzn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glinojecki

→ Glinojeck

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Glinojecka, związany z Glinojeckiem

Patrz:Glinojeck

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glinokrzemian

minerał skałotwórczy stanowiący jeden z głównych składników skorupy ziemskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. nieorganiczny związek chemiczny;

Glinokrzemiany – grupa nieorganicznych związków chemicznych, sole, w których występują aniony złożone z glinu, krzemu i tlenu. Bardzo szeroka klasa materiałów naturalnych i syntetycznych, obejmująca m.in. powszechnie występujące w naturze zeolity, kaolinit, andaluzyt, dysten, silimanit i anortyt oraz syntetyczne glinokrzemiany polimeryczne, np. geopolimery.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glinokrzemianowy

przymiotnik od: glinokrzemian

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinonośny

obfitujący w glinę; dostarczający gliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinowce

grupa pierwiastków chemicznych z 13 grupy układu okresowego oprócz boru (glin, gal, ind i tal), metale nieszlachetne, łatwo topliwe, o właściwościach amfoterycznych

Borowce – pierwiastki chemiczne należące do 13 (daw. IIIA lub III głównej) grupy układu okresowego. Do borowców zaliczają się: bor – półmetal, metale: glin, gal, ind i tal oraz otrzymany w ilości kilkuatomowej nihon. Na powłoce walencyjnej borowców znajdują się 3 elektrony walencyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glinowiec

każdy metal z grupy glinowców; glin, gal, ind lub tal

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinowodór

biała, bezpostaciowa masa, zapalająca się samorzutnie na powietrzu, mająca silne własności redukujące; wodorek glinu; alan

#### Źródła:

SJP.pl

# Glinowy

przymiotnik od: glin

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliński

nazwisko

- Gliński – herb szlachecki
- Glińscy herbu własnego – tatarsko-ruski ród książęcy

osoby o nazwisku Gliński:

- Dyonizy Gliński (1930–2013) – polski dyplomata, pułkownik wywiadu PRL
- Kazimierz Gliński (1850–1920) – polski poeta, dramaturg i powieściopisarz
- Leon Gliński (1870–1918) – polski anatomopatolog
- Michał Gliński (ok. 1470–1534) – kniaź litewski
- Piotr Gliński (ur. 1954) – polski polityk, socjolog
- Robert Gliński (ur. 1952) – polski reżyser filmowy
- Tadeusz Gliński (1933–1993) – polski duchowny katolicki, pallotyn
- Wieńczysław Gliński (1921–2008) – polski aktor
- Wiesław Gliński (1947–2013) – polski lekarz
- Witold Gliński (1925–1983) – polski wojskowy, kontradmirał
- Witold Gliński (1922–2013) – więzień gułagu, organizator ucieczki do Indii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glińsko

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś na Ukrainie, w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego;

Glińsko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Śmigiel.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gliny

1. skała osadowa wykorzystywana w garncarstwie, budownictwie, rzeźbiarstwie itp. dzięki swoim plastycznym właściwościom występującym w pewnych warunkach;
2. pogardliwe: policjant, milicjant

Miejscowości w Polsce:

- Gliny – wieś w woj. lubelskim, w pow. biłgorajskim, w gminie Księżpol
- Gliny – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Siedliszcze
- Gliny – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. konińskim, w gminie Rychwał

Inne

- Gliny – hongkoński film z 1999 r – holenderski serial komediowyoku
- Gliny – holenderski serial komediowy
- gliny – ilaste skały osadowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliocyt

składnik tkanki nerwowej; komórka glejowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Glioksal

najprostszy dialdehyd, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych, utwardzania białek, jako środek redukujący; aldehyd szczawiowy

Glioksal, etanodial – organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów zawierający dwie grupy aldehydowe (−CHO), będący więc najprostszym dialdehydem. Powstaje w reakcji utleniania glikolu lub w wyniku katalitycznego ozonowania benzenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glioksysom

mikrociało strukturalnie identyczne z peroksysomem, ale różniące się od niego składem enzymatycznym; występuje w komórkach roślinnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliptal

bezbarwna żywica błonotwórcza z grupy poliestrów używana do wyrobu lakierów

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliptalowy

przymiotnik od: gliptal

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliptodont

wymarły rodzaj wielkich ssaków łożyskowych z rzędu szczerbaków; glyptodont, glyptodon

Glyptodon – wymarły rodzaj wielkich pancerników z podrodziny gliptodontów (Glyptodontinae), żyjących od późnego pliocenu do końca plejstocenu, 2,5 mln–11 tys. lat temu, na terenie Ameryki Południowej (Argentyna, Boliwia, Brazylia). Jego nazwa oznacza „wyrzeźbiony ząb” – pochodzi od greckich słów glyptós („wyryty”, „wyrzeźbiony”) i odóntos („ząb”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliptogeneza

proces powstawania rzeźby ziemi wskutek działania czynników zewnętrznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliptoteka

zbiór rzeźby

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliptyka

sztuka rzeźbienia, rytowania i rżnięcia szlachetnych i półszlachetnych kamieni

Gliptyka – sztuka rzeźbienia i rytowania reliefów w kamieniach szlachetnych i ozdobnych oraz wykonywanie niewielkich rzeźb, obrobione tak kamienie noszą nazwę gemm.

Artysta pracujący w tej technice, posługujący się rylcami, pilnikiem i kółeczkami obrotowymi, zwany jest gliptykiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glironia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Glironia|Thomas|ref=tak., torbacz zamieszkujący tropikalne lasy Ameryki Południowej

Glironia puszystoogonowa (Glironia venusta) – gatunek ssaka z podrodziny Glironiinae w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Glisada

figura akrobacji lotniczej

#### Źródła:

SJP.pl

# Glisno

W Polsce

- Glisno – część kolonii Janówek, w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Nieborów
- Glisno – wieś w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Lubniewice
- Glisno – kolonia w województwie lubuskim, w powiecie sulęcińskim, w gminie Sulęcin
- Glisno – dawna stacja kolejowa w Gliśnie, w gminie Lubniewice

Zobacz też

- Gliśno

#### Źródła:

Wikipedia

# Glissando

płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu;

Glissando – oznaczenie „płynnego” przejścia od jednego dźwięku do drugiego po kolei poprzez wszystkie możliwe do zaśpiewania czy zagrania na danym instrumencie dźwięki leżące między nimi.

Na instrumentach strunowych z gryfem efekt ten uzyskuje się poprzez przesunięcie palcem po strunie na gryfie podczas wydobywania dźwięku, na instrumentach klawiszowych szybko przesuwa się palcem po białych lub czarnych klawiszach, na harfie – po strunach, na idiofonach sztabkowych lub rurowych – pałeczką po sztabkach (rurach). Na harfie, przyciskając lub zwalniając jej system pedałowy, wyjątkowo da się wykonać glissando, które składa się z kilku zdublowanych dźwięków lub też z przemieszanych dźwięków wyższych i niższych. Na puzonie lub flecie glissandowym glissando wykonuje się poprzez płynny ruch suwaka. Glissando możliwe jest również na kotle – poprzez przyciśniecie lub zwolnienie pedału służącego do przestrajania instrumentu podczas lub po uderzeniu pałką w membranę. Glissando można także wykonać w ograniczonym zakresie na niektórych instrumentach dętych drewnianych – np. na flecie poprzecznym przez zmianę kąta zadęcia, na klarnecie przez specyficzne operowanie klapami (efekt ten wykorzystał m.in. George Gershwin w Błękitnej rapsodii).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glissandowy

przymiotnik od: glissando

#### Źródła:

SJP.pl

# Glista

1. nicień pasożytujący w przewodzie pokarmowym; askaryda;
2. potocznie:
a) dżdżownica; glizda;
b) człowiek budzący obrzydzenie; glizda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. nicień, pasożyt jelita;

(1.2) pot. dżdżownica

(1.3) pot. człowiek budzący obrzydzenie

- Glista bydlęca – nicień, pasożyt bydła, zebu i bawołu
- Glista kocia – nicień, pasożyt kota
- Glista końska – nicień, pasożyt konia, osła, zebry, muła i zebu
- Glista ludzka – pasożyt ludzki
- Glista psia – nicień, pasożyt psa
- Glista świńska – nicień, pasożyt świni
  - Glisty – potoczna nazwa pasożytniczych nicieni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glistnica

pospolita na całym świecie choroba jelit człowieka i zwierząt; askarydoza, askarioza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba wywołana przez obecność glist, czyli robaków pasożytniczych z rodziny nazwa systematyczna|Ascarididae|ref=tak.

Glistnica (askarioza, łac. ascariosis, ang. ascariasis) – choroba pasożytnicza powodowana przez glisty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glistnik

często spotykany chwast o żółtych kwiatach; jaskółcze ziele

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliszczyński

nazwisko

Gliszczyński − polski herb szlachecki, odmiana herbu Jastrzębiec. Używany przez rodzinę osiadłą w Wielkopolsce, przypisywany też błędnie rodzinie kaszubskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glit

dawniej w wojsku: szyk, szereg, rozstawienie żołnierzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Glitch

1. gatunek muzyki elektronicznej powstały w latach 90.;
2. środowiskowo: błąd w programie komputerowym lub grze wideo

Glitch (ang. krótkotrwałe zakłócenie), znany również jako Clicks and Cuts – gatunek muzyki elektronicznej powstały w latach 90. wraz z upowszechnieniem się cyfrowej obróbki dźwięku.

Cechą charakterystyczną tego gatunku jest użycie, zazwyczaj bardzo krótkich, próbek dźwięku oraz efektów wygenerowanych elektronicznie bądź powstałych jako zakłócenie fali dźwiękowej – w miejsce tradycyjnych instrumentów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gliw.

skrót od: gliwicki

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliwa

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliwajn

napój z wina, z dodatkiem przypraw korzennych, spożywany na gorąco

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliwice

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Polsce;

Gliwice (niem. Gleiwitz, śl. Glywice) – miasto na prawach powiatu w Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad rzeką Kłodnicą.

Siedziba władz powiatu gliwickiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gliwicki

przymiotnik od: Gliwice

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Gliwic, związany z Gliwicami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gliwiczanin

mieszkaniec Gliwic

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Gliwic

(1.2) osoba pochodząca z Gliwic, urodzona w Gliwicach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gliwiczanka

mieszkanka Gliwic

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Gliwic

(1.2) kobieta pochodząca z Gliwic, urodzona w Gliwicach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gliwieć

o serze: zmieniać się pod wpływem drobnoustrojów w mazistą masę o niemiłej woni

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zgliwieć)

(1.1) stpol. psuć się

(1.2) spoż. o serze twarogowym: dojrzewać, rozkładając się pod wpływem drobnoustrojów lub dodatków chemicznych w mazistą postać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gliwiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gliwy

przymiotnik

(1.1) stpol. gliniasty

#### Źródła:

Wiktionary

# Glizda

glista; potocznie:
1. dżdżownica;
2. człowiek budzący obrzydzenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg. glista lub dżdżownica

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glob

ciało niebieskie wchodzące w skład układu planetarnego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. ciało niebieskie

(1.2) książk. kula ziemska

- glob – ciało niebieskie, w szczególności:

  - Ziemia
  - planeta
  - Srebrny Glob – Księżyc

- Glob – fikcyjna postać z komiksów Marvela

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Globalista

→ globalizacja

Patrz:globalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Globalistka

→ globalista

Patrz:globalista

#### Źródła:

SJP.pl

# Globalistyczny

→ globalizm

Patrz:globalizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Globalizacja

proces zwiększania się współzależności i podobieństw między różnymi krajami całego świata, wynikający z postępu technicznego w zakresie transportu towarów, przepływu ludzi i kapitału, wymiany informacji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Globalizacyjny

→ globalizacja

przymiotnik relacyjny

(1.1) polit. ekon. związany z globalizacją, dotyczący globalizacji

Patrz:globalizacja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globalizm

1. proces zwiększania się współzależności i podobieństw między różnymi krajami całego świata, wynikający z postępu technicznego w zakresie transportu towarów, przepływu ludzi i kapitału, wymiany informacji; globalizacja;
2. etap w zimnej wojnie między Związkiem Radzieckim a USA, na którym oba kraje dążyły do światowej dominacji

Globalizm – zbiór przekonań i poglądów dotyczących globalizacji, która w globalizmie jest najczęściej oceniana pozytywnie i uznawana za najważniejszy proces zachodzący we współczesnym świecie. Wiele twierdzeń globalizmu (a w szczególności bezkrytyczne podejście do globalizacji) krytykowane jest przez anty- i alterglobalistów. Globalizm może też oznaczać pewien kierunek polityki nastawiony na skalę globalną lub globalny wymiar zjawisk społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Globalizować

nadawać czemuś charakter globalny, ogólnoświatowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Globalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|globalizować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Globalnie

przysłówek

(1.1) na całym świecie

(1.2) całościowo, ogólnie, całkowicie

#### Źródła:

Wiktionary

# Globalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: globalny (całkowity, ogólny); bardziej globalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Globalność

→ globalny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest globalne

Patrz:globalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globalny

1. odnoszący się do całego świata, dotyczący wielu państw na różnych kontynentach;
2. obliczony ogólnie; całościowy

przymiotnik

(1.1) ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

(1.2) całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globar

niemetalowy spiekany materiał oporowy odznaczający się dużą opornością, używany do wyrobu elementów grzejnych pieców przemysłowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Globigeryna

pierwotniak z rzędu otwornic

Globigeryny (Globigerina, łac. globus - kula, gerere - nosić) – planktoniczny rodzaj otwornic o skorupce zbudowanej z kilku wydętych kulistych komór, pokrytych kolcami i ułożonych spiralnie. Taka struktura ułatwia unoszenie się na powierzchni morza. Kiedy organizm umiera, ich skorupki opadają na dno, tworząc, szczególnie w wypadku wielkich nagromadzeń, głębokomorski osad, zwany mułem globigerynowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Globigerynowy

przymiotnik od: globigeryna

#### Źródła:

SJP.pl

# Globina

białko proste stanowiące składnik hemoglobiny i innych hemoprotein

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. białko będące składnikiem hemoglobiny i innych hemoprotein

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globinowy

przymiotnik od: globina

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z globiną, dotyczący globiny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globisz

nazwisko

- Krzysztof Globisz – aktor
- Michał Globisz – trener piłkarski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Globoid

(zwykle w liczbie mnogiej) w botanice: wtręt mineralny, część składowa aleuronowego ziarna

#### Źródła:

SJP.pl

# Globowy

rzadko, dawniej: obejmujący swym zasięgiem całą kulę ziemską; globalny, ziemski, światowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Globtroter

człowiek często odbywający dalekie podróże

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. osoba dużo podróżująca, zwiedzająca wiele miejsc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globtroterka

→ globtroter

Patrz:globtroter

#### Źródła:

SJP.pl

# Globtroterski

przymiotnik od: globtroter

#### Źródła:

SJP.pl

# Globula

ciemna mgławica pyłowa, stosunkowo niewielkich rozmiarów, widoczna na tle jasnych mgławic

#### Źródła:

SJP.pl

# Globularia

drobna roślina o niebieskich kwiatach, rosnąca w Alpach i okolicach śródziemnomorskich; kulnik

Kulnik (Globularia L.) – rodzaj roślin należący w systemie APG IV do rodziny babkowatych (Plantaginaceae). Obejmuje około 30 gatunków i mieszańców. Gatunkiem typowym jest Globularia vulgaris L.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Globulariowate

dawna rodzina roślin z rzędu jasnotowców, włączona do rodziny babkowatych; Globulariaceae

#### Źródła:

SJP.pl

# Globulariowaty

o cechach globulariowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Globulina

białko proste, nierozpuszczalne w wodzie, występujące m.in. w mleku, mięsie, jajach, osoczu krwi, nasionach roślin

Globuliny – frakcja białek osocza krwi.

Globuliny są odpowiedzialne za mechanizmy odpornościowe oraz wiążą tłuszcze i glukozę. Są białkami dobrze rozpuszczalnymi w rozcieńczonych roztworach soli, nie rozpuszczają się w czystej wodzie. Ulegają wytrąceniu już przy 50% wysycenia roztworu siarczanem amonu. Skład aminokwasowy globulin obejmuje zazwyczaj od 18 do 20 podstawowych aminokwasów. Globuliny są rozpowszechnione w komórkach i tkankach wszystkich organizmów. Stanowią one istotny składnik cytoplazmy wszystkich komórek. U roślin znaczne ilości globulin nagromadzają się w nasionach, u zwierząt występują one szczególnie obficie w płynach ustrojowych, takich jak osocze krwi czy mleko, oraz tkance mięśniowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Globulinowy

przymiotnik od: globulina

#### Źródła:

SJP.pl

# Globulka

postać leku stosowanego dopochwowo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. obła porcja leku lub środka antykoncepcyjnego

(1.2) biochem. chem. niewielka porcja substancji nieulegająca rozmieszaniu lub rozpuszczeniu w innej

Czopek (łac. suppositorium) – stała postać leku przeznaczona do stosowania doodbytniczego, dopochwowego lub docewkowego.

Terminu „czopki” używa się głównie w odniesieniu do leków doodbytniczych. Leki dopochwowe częściej są nazywane globulkami (łac. globuli vaginales, ovula vaginalia, suppositoria vaginalia), a docewkowe – pręcikami (łac. baccili medicati, stylli).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Globus

kulisty model Ziemi lub innego ciała niebieskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

(1.2) przest. objaw histerii, odczuwanie wrażenia zatykania gardła

(1.4) bot. kulin. odmiana selera

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(2.1) przen. pot. żart. głowa

Globus (od łacińskiego słowa globus – kula) – pomniejszony model ciała niebieskiego (najczęściej Ziemi) lub sfery niebieskiej w postaci kuli umieszczonej na osi ustawionej pod kątem odpowiadającym kątowi nachylenia osi danego ciała (przechodzącej przez jego biegun północny i południowy). Na powierzchni globusa umieszcza się mapę pierwowzoru. Zaletą globusa jest brak istotnych zniekształceń, które pojawiają się przy odwzorowaniu obrazu terenu na mapie stanowiącej płaszczyznę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Globusik

zdrobnienie od: globus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od globus

(1.2) poznań. melonik

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Globusowy

→ globus

Patrz:globus

#### Źródła:

SJP.pl

# Glochidium

larwa małżów z rodziny skójkowatych, pasożytująca na skrzelach, skórze i płetwach ryb

- glochidium – larwa małży (Bivalvia)
- glochidium – haczykowate lub zadziorkowate włoski/szczecinki u roślin
- glochidium – bardzo krótki, słaby i mały cierń

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glock

[czytaj: glok] pistolet firmy GLOCK GmbH, założonej w 1963 przez Gastona Glocka - specjalistę od wysoko wytrzymałych tworzyw sztucznych, występujący w wielu modelach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. pistolet marki Glock;

- Glock GmbH – austriackie przedsiębiorstwo produkujące broń
- pistolety Glock:
  - pistolet Glock 17
  - pistolet Glock 18
- Gaston Glock (1929–2023) – austriacki przedsiębiorca, założyciel przedsiębiorstwa Glock GmbH
- Timo Glock (ur. 1982) – niemiecki kierowca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glockenspiel

[czytaj: GLOkenszpil] instrument perkusyjny zbudowany z dzwonków lub płytek metalowych

Dzwonki (orkiestrowe) (wł. campanelli, skrót: cmpl.) – instrument muzyczny z rodziny idiofonów, znany również jako Glockenspiel (z niem. "gra dzwonków").

Dzwonki bywają mylnie nazywane cymbałkami (cymbały to instrument strunowy, a nie idiofon).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gloger

nazwisko, np. Zygmunt Gloger (1845 - 1910), polski folklorysta i pisarz, autor Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej

#### Źródła:

SJP.pl

# Glögg

[czytaj: glyg] gorący poncz szwedzki

Glögg – rodzaj grzanego wina, wywodzący się ze Szwecji, ale popularny w całej Skandynawii oraz w Finlandii i w Estonii. Napój przyrządza się, podgrzewając wymieszane ze sobą składniki: czerwone wino, miód, przyprawy (cynamon, goździki, imbir), skórkę pomarańczową oraz bakalie - najczęściej migdały i rodzynki, napój można wzmocnić również alkoholem: wódką, akvavitem lub koniakiem. W sklepach można kupić gotowy glögg, który często jest w wersji bezalkoholowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glogierówka

pepina, pepinka;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana jabłoni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glogowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Glokać

o głuszcu: wydawać dźwięk w czasie toków (trzecia część pieśni); korkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Glokalizacja

dostarczanie globalnych produktów i usług z uwzględnieniem lokalnych warunków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację i przyswojenie, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych;

Glokalizacja – proces polegający na dostosowywaniu globalnych trendów, produktów i usług do lokalnych uwarunkowań społecznych, kulturowych, religijnych itd.

Globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację, przyswojenie i w końcu uznanie za swoje, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glokalizować

1. dostosowywać globalne praktyki do lokalnych warunków;
2. glokalizować się - dostosowywać się do lokalnych warunków, mając charakter globalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Glokalny

łączący w sobie właściwości globalne i lokalne

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloknąć

o głuszcu: wydać dźwięk w czasie toków (trzecia część pieśni)

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloksynia

hodowlana roślina zwrotnikowa z rodziny ostrojowatych; sinningia, marcinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glon

gwarowo: duża kromka; pajda

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) nazwa systematyczna|Algae|ref=tak., rodzaj organizmów wodnych;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) uczn. nielubiany uczeń

(2.2) stud. pejor. mężczyzna

Belgia:

- Glon – walońska nazwa miejscowości Glons

Niemcy:

- Glon – dzielnica (Ortsteil) gminy Ried w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Aichach-Friedberg

Osoby:

- André Glon – francuski polityk

Inne:

- glony – grupa organizmów plechowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glonek

zdrobnienie od: glon (gwarowo: kawał chleba)

#### Źródła:

SJP.pl

# Glonojad

1. potocznie: ryba żywiąca się glonami;
2. lekceważąco: kobieta, która przeszła zabieg powiększenia ust

Glonojady – potoczna nazwa przypisywana rybom odżywiającym się glonami. Popularność niektórych gatunków spowodowała przypisywanie im nazwy zwyczajowej glonojad, np.: rodzaj Gyrinocheilus lub cała rodzina okrągłoprzyssawkowatych (Gyrinocheilidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glonowiec

mikroskopijny grzyb nie tworzący owocników, występujący w wodzie lub na lądzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Glonowy

przymiotnik od: glon

#### Źródła:

SJP.pl

# Glony

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) bot. syst. nazwa systematyczna|Algae|Linnaeus|ref=tak., sztucznie wyodrębniona grupa organizmów w większości autotroficznych, zarówno jednokomórkowych jak i wielokomórkowych;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: glon

Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.

Nauka zajmująca się glonami to algologia (fykologia).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Gloria

1. chwała, świetność
2. świetlisty krąg występujący często na obrazach ponad głowami świętych; aureola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chwała, sława otaczające kogoś

(1.2) aureola, zwykle w postaci rozproszonego światła wokół postaci świętego lub bóstwa na obrazie

(1.3) barwne kręgi widziane wokół własnego cienia na tle mgły lub chmury

(1.4) tkanina na podszewki, jedwabna, półjedwabna lub bawełniana, zazwyczaj w czarnym kolorze

- Gloria (z łac.) – rel. poet. chwała:
  - Gloria in excelsis Deo (z łac. Chwała na wysokości Bogu) – początek jednego ze śpiewów mszalnych
  - Gloria Patri (z łac. Chwała Ojcu) – tzw. westchnienie modlitewne
- Gloria – imię żeńskie
- gloria – zjawisko optyczne
- gloria – tkanina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glorieta

glorietta;
1. nadbudówka z kolumnami, arkadami przykryta kopułą
2. samodzielna budowla ogrodowa lub parkowa, najczęściej na wzgórzu, wykonana w formie małego, otwartego pawilonu z kolumnami, arkadami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. dekoracyjne, kolumnowe lub arkadowe zwieńczenie wieży lub najwyższej kondygnacji;

(1.2) archit. niewielka, ogrodowa budowla, altana lub pawilon kolumnowy, w najwyższym punkcie ogrodu

Glorieta (fr. gloriette) – budowla architektoniczna występująca jako:

- Nadbudówka z kolumnami, arkadami przykryta kopułą, stosowana często w architekturze renesansu, wieńcząca wieże kościołów i ratuszów, dzwonnice lub najwyższe kondygnacje budynków.
- Samodzielna budowla ogrodowa lub parkowa, najczęściej na wzgórzu, wykonana w formie małego, otwartego pawilonu z kolumnami, arkadami, stosowana od 2. połowy XVIII wieku w ogrodach typu francuskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glorietka

zdrobnienie od: glorieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Glorietta

glorieta;
1. nadbudówka z kolumnami, arkadami przykryta kopułą
2. samodzielna budowla ogrodowa lub parkowa, najczęściej na wzgórzu, wykonana w formie małego, otwartego pawilonu z kolumnami, arkadami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. archit. budowla ogrodowa w kształcie otwartego, kolumnowego pawilonu

Glorieta (fr. gloriette) – budowla architektoniczna występująca jako:

- Nadbudówka z kolumnami, arkadami przykryta kopułą, stosowana często w architekturze renesansu, wieńcząca wieże kościołów i ratuszów, dzwonnice lub najwyższe kondygnacje budynków.
- Samodzielna budowla ogrodowa lub parkowa, najczęściej na wzgórzu, wykonana w formie małego, otwartego pawilonu z kolumnami, arkadami, stosowana od 2. połowy XVIII wieku w ogrodach typu francuskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glorioza

pnącze z rodziny liliowatych, występujące w rejonach międzyzwrotnikowych Afryki i Azji oraz na Madagaskarze

Glorioza (Gloriosa L.) – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych pnączy z rodziny zimowitowatych, obejmujący 10 gatunków pochodzących z tropikalnej i południowej Afryki. Zasięg jednego gatunku, gloriozy wspaniałej (Gloriosa superba L.) obejmuje również subkontynent indyjski i Azję Południowo-Wschodnią; został on również naturalizowany w Australii i Oceanii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gloryfikacja

wychwalanie, adorowanie osoby, czynów, idei itp.; adoracja, deifikacja, apoteoza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. chwalenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gloryfikacyjny

przymiotnik od: gloryfikacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloryfikator

osoba, która gloryfikuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloryfikatorka

kobieta, która gloryfikuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloryfikować

wychwalać, wynosić kogoś pod niebiosa

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) książk. wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Gloryfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|gloryfikować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Glosa

dopisek, uwaga kopisty lub czytelnika zrobiona na marginesie; glossa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

(1.2) jęz. adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;

(1.3) praw. komentarz do dokumentu sądowego;

- glosa (językoznawstwo)
- glosa (prawo)
- glosa (leksykografia)
- Język glosa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glosarium

słownik objaśniający przestarzałe lub rzadko używane wyrazy w danym tekście; glosariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Glosariusz

słownik objaśniający przestarzałe lub rzadko używane wyrazy w danym tekście; glosarium

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

Glosariusz, glosarium (łac. glossarium od gr. γλωσσα glōssa „język”, niejasne słowo wymagające objaśnienia) – słownik objaśniający wyrazy trudniejsze (zwłaszcza w dawnych tekstach): przestarzałe, rzadko używane lub mniej popularne. Również wykaz (zbiór) takich wyrazów, zwykle umieszczany na końcu książkowej publikacji (szczególnie popularnonaukowej bądź naukowej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glosator

1. osoba komentująca dawne teksty, objaśniająca niezrozumiałe wyrazy w tekstach;
2. osoba, która głosuje;
3. przenośnie: autor komentarza (zwykle literackiego) do jakiegoś wydarzenia, biorący głos w dyskusji na jakiś temat

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glosatorka

1. kobieta komentująca dawne teksty, objaśniająca niezrozumiałe wyrazy w tekstach;
2. kobieta, która głosuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Glosograf

specjalista w dziedzinie glosografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Glosolalia

1. wykrzykiwanie w stanie ekstazy bezładnych słów i dźwięków, uważanych za głos boży
2. pozbawione wyraźnego sensu układy głoskowe tworzące niby-wyrazy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. ezot. rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;

Glosolalia, mówienie językami (od gr. γλῶσσα glō̂ssa „język” + λαλέω laléō „mówię”) – wypowiadanie w stanie religijnego uniesienia niezrozumiałych dźwięków. Przez wyznania i Kościoły chrześcijańskie uznawane za charyzmatyczną mowę artykułowaną, choć niezrozumiałą dla słuchaczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glosopteryd

wymarła roślina zaliczana do gromady roślin nagozalążkowych wielkolistnych; występowała od permu do triasu na lądzie Gondwana; glossopteryd, glosopterys, glossopterys

#### Źródła:

SJP.pl

# Glosopterys

wymarła roślina zaliczana do gromady roślin nagozalążkowych wielkolistnych; występowała od permu do triasu na lądzie Gondwana; glosopteryd, glossopteryd, glossopterys

#### Źródła:

SJP.pl

# Glosować

opatrywać tekst glosami

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossa

dopisek, uwaga kopisty lub czytelnika zrobiona na marginesie; glosa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. glosa.

- glosa (glossa) – adnotacja umieszczona w tekście
- glosa (glossa) – naukowy komentarz do orzeczenia sądowego
- języczek (glossa) – element narządów gębowych owadów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glossem

w językoznawstwie: najmniejsza jednostka językowa mająca swój wykładnik zarówno w planie treści, jak i planie wyrażania

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossemantyczny

→ glossematyka

Patrz:glossematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossemantyka

teoria językoznawcza wyróżniająca w budowie języka plan wyrażenia i plan treści oraz badająca relacje między nimi; glossematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossematyczny

→ glossematyka

Patrz:glossematyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossematyka

teoria językoznawcza wyróżniająca w budowie języka plan wyrażenia i plan treści oraz badająca relacje między nimi; glossemantyka

Glossematyka (gr. glōssa – język i mathē – nauka) – teoria językoznawcza duńskiego lingwisty Louisa Hjelmsleva, rozwijana dalej przez jego kolegów z Kopenhaskiego Koła Językoznawczego. Glossematyka jest odłamem strukturalizmu, zwana jest „neosaussuryzmem”. Językoznawstwo, według Hjelmsleva, musi badać strukturę języka jako taką, bez uciekania się do stref pozajęzykowych. Teoria języka jest poprawna jedynie wtedy, kiedy opiera się na „zasadzie empirii”, tj. jeżeli opis spełnia następujące trzy warunki:

1. jest wolny od sprzeczności,
2. jest wyczerpujący,
3. jest możliwie najprostszy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glossolalia

glosolalia
1. w religii chrześcijańskiej dar języków pochodzący od Boga
2. niezrozumiała, ekstatyczna przemowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossopteryd

wymarła roślina zaliczana do gromady roślin nagozalążkowych wielkolistnych; występowała od permu do triasu na lądzie Gondwana; glosopteryd, glosopterys, glossopterys

#### Źródła:

SJP.pl

# Glossopterys

wymarła roślina zaliczana do gromady roślin nagozalążkowych wielkolistnych; występowała od permu do triasu na lądzie Gondwana; glosopteryd, glossopteryd, glosopterys

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloster

1. odmiana jabłoni;
2. owoc tej jabłoni

- Gloster Aircraft Company – brytyjska wytwórnia lotnicza w której produkowano między innymi:
  - Gloster Grebe – pierwszy myśliwiec brytyjski wyprodukowany po I wojnie światowej
  - Gloster Gladiator – ostatni brytyjski myśliwiec dwupłatowy
  - Gloster F.5/34 – międzywojenny, prototypowy myśliwiec jednopłatowy
  - Gloster E.28/39 – pierwszy brytyjski samolot odrzutowy
  - Gloster Meteor – pierwszy brytyjski myśliwiec odrzutowy produkowany seryjnie
  - Gloster Javelin – ostatni samolot noszący nazwę Gloster

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Glotolog

dawniej: językoznawca; glottolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Glotologia

dawniej: językoznawstwo; glottologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottis

(r. żeński) w anatomii: głośnia

Głośnia (łac. glottis, gr. γλοττíς) – trójkątna przestrzeń stanowiąca jedną z anatomicznych części krtani większości ssaków (w tym człowieka), zlokalizowana w jamie pośredniej krtani. Składa się z napinanych przez więzadła głosowe warg głosowych oraz fałdów głosowych, stanowiących ostry brzeg błony śluzowej warg głosowych. Między fałdami głosowymi oraz brzegami chrząstek nalewkowatych znajduje się szpara głośni. Tylny odcinek szpary głośni to część międzychrząstkowa, a przedni międzybłoniasta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glotto-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z językiem, mową

#### Źródła:

Wiktionary

# Glottochronologia

nauka zajmująca się badaniem zmian historycznych w języku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

Datowanie lingwistyczne – metoda datowania względnego, opiera się na studiach porównawczych języków pokrewnych. Wyróżnia się:

- leksykostatystykę – metoda ta polega na wybraniu około 100 lub 200 pospolitych wyrazów i sprawdzeniu, które mają ten sam źródłosłów.
- glottochronologia – za twórcę tej metody uważa się Morrisa Swadesha. Wprowadził on wzór, który mówił, iż dwa spokrewnione języki zachowują 85–86% wspólnego początkowego słownictwa po okresie rozdzielenia 1000 lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glottodydaktyk

osoba zajmująca się glottodydaktyką

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottodydaktyka

nauka zajmująca się procesem nauczania i uczenia się języków obcych

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottogeneza

nauka zajmująca się badaniem początków mowy ludzkiej i pochodzeniem języków

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottogenia

nauka zajmująca się badaniem początków mowy ludzkiej i pochodzeniem języków; glottogonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottogonia

nauka zajmująca się badaniem początków mowy ludzkiej i pochodzeniem języków; glottogeneza, glottogenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottografia

zapis obrazu strun głosowych człowieka w trakcie wydawania dźwięku, narzędzie badawcze m.in. foniatrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottogram

w językoznawstwie: wykres drgań wiązadeł głosowych podczas wytwarzania głosek

#### Źródła:

SJP.pl

# Glottolog

dawniej: językoznawca; glotolog

Glottolog – bibliograficzna baza języków świata, zwłaszcza języków mniej znanych, zapoczątkowana przez Instytut Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka. Od 2015 r. jest utrzymywana przez Max Planck Institute for the Science of Human History. Do głównych twórców witryny należą Harald Hammarström, Martin Haspelmath i Robert Forkel.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glottologia

dawniej: językoznawstwo; glotologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Glotz

[czytaj: gloc] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gloucester

[czytaj: GLOSter]
1. miasto w Wielkiej Brytanii;
2. miasto w USA

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glover

Osoby

- Roger Glover – muzyk brytyjski, basista grupy Deep Purple
- Danny Glover – aktor amerykański
- Crispin Glover
- Julian Glover

Miejscowości w USA:

- Glover – miejscowość w stanie Vermont, w hrabstwie Orleans
- Glover – jednostka osadnicza w stanie Vermont, w hrabstwie Orleans

#### Źródła:

Wikipedia

# Glubka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. mirabelka, rodzaj śliwki

#### Źródła:

Wiktionary

# Glucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od glut

#### Źródła:

Wiktionary

# Gluck

[czytaj: gluk] nazwisko niemieckie, m.in. Christoph Willibald Gluck (1714-1787), kompozytor niemiecki

Christoph Willibald Ritter von Gluck (ur. 2 lipca 1714 w Erasbach koło Berching, zm. 15 listopada 1787 w Wiedniu) – niemiecki kompozytor okresu klasycyzmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glucyna

związek organiczny, sól sodowa złożonego kwasu jednosulfonowego lub dwusulfonowego dużo słodsza od cukru, stosowana przez chorych na cukrzycę

#### Źródła:

SJP.pl

# Glühwein

[czytaj: gliwajn] grzane wino, zwykle czerwone, z dodatkiem cukru, skórek cytrynowych i korzennych przypraw

#### Źródła:

SJP.pl

# Glukagon

hormon syntetyzowany przez trzustkę, działający antagonistycznie w stosunku do insuliny, regulujący gospodarkę węglowodanową i lipidową

Glukagon – polipeptydowy hormon wytwarzany przez komórki A (α) wysp trzustkowych. Hormon ten ma znaczenie w gospodarce węglowodanowej, stymulując wzrost stężenia glukozy we krwi, co jest działaniem antagonistycznym w stosunku do insuliny. Wzmaga on procesy glukoneogenezy i glikogenolizy oraz utleniania kwasów tłuszczowych.

Został odkryty przez Charlesa P. Kimballa i Johna R. Murlina w 1923 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glukagonoma

Glukagonoma (łac. glucagonoma, ang. glucagonoma) – rzadko występujący, hormonalnie czynny nowotwór wywodzący się z komórek A trzustki wydzielający glukagon. Stanowi poniżej 2% guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego. Obecność guza glukagonowego może być składową zespołu MEN1.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glukan

polimer cukrowy zbudowany z cząsteczek glukozy połączonych wiązaniami glikozydowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Glukarowy

kwas glukarowy - kwas powstający po utlenieniu glukozy

#### Źródła:

SJP.pl

# Gluko-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cukrem

#### Źródła:

Wiktionary

# Glukometr

automatyczny aparat do badania poziomu glukozy we krwi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. techn. przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

Glukometr – medyczne, przenośne urządzenie diagnostyczne służące do pomiaru i bieżącego odczytu poziomu glukozy we krwi włośniczkowej, pobieranej zwykle z opuszków palców lub płatków uszu (niektóre modele glukometrów umożliwiają również pomiar stężenia glukozy w osoczu krwi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glukoneogeneza

wytwarzanie glukozy i glikogenu z niecukrowych substancji; zachodzi w wątrobie, regulowana przez hormony nadnerczy

Glukoneogeneza – enzymatyczny proces przekształcania niecukrowcowych prekursorów, np. aminokwasów glukogennych, glicerolu czy mleczanów w glukozę. Resynteza glukozy następuje głównie w hepatocytach i w mniejszym stopniu w komórkach nerek, a głównym punktem wejścia substratów do tego szlaku jest pirogronian.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glukoza

monosacharyd (cukier prosty) łatwo rozpuszczalny w wodzie, będący źródłem energii dla każdego żywego organizmu, stosowany głównie w przemyśle spożywczym i w lecznictwie; glikoza, dekstroza, cukier gronowy, cukier skrobiowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

Glukoza, D-glukoza – organiczny związek chemiczny, monosacharyd (cukier prosty) z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Jest bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu). Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.

Enancjomerem D-glukozy jest L-glukoza, niewystępująca w organizmach wyższych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glukozamina

Glukozamina (łac. Glucosaminum) – organiczny związek chemiczny z grupy aminocukrów, pochodna glukozy, w której grupa hydroksylowa w pozycji 2 zastąpiona została grupą aminową. W organizmach syntetyzowana jest z glukozy i jest prekursorem szeregu biocząsteczek, na przykład kwasu sjalowego, chondroityny, glikoprotein lub heparyny. Acetylowana glukozamina jest merem chityny.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glukozowy

→ glukoza

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z glukozą, dotyczący glukozy; zawierający glukozę

Patrz:glukoza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glukozyd

Glukozydy – grupa organicznych związków chemicznych, zaliczanych do glikozydów. Formalnie są to acetale powstałe z glukozy.

#### Źródła:

Wikipedia

# Glukuronid

związek typu glikozydów złożony z kwasu glukuronowego oraz fenoli, alkoholi, steroidów lub innych związków z grupą hydroksylową; przekształceniu w glukuronid ulega w organizmie wiele leków i trucizn, które w tej formie wydalane są z moczem

Glukuronidy – organiczne związki chemiczne z grupy glikozydów, pochodne kwasu glukuronowego.

Powstają one w wyniku połączenia cząsteczki kwasu glukuronowego z inną substancją wiązaniem glikozydowym. Hormony tarczycy, hormony sterydowe czy bilirubina są wydalane z organizmu w formie rozpuszczalnych w moczu glukuronidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gluon

cząstka elementarna, bozon pośredniczący

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych

Gluon (z ang. glue, klej) – bezmasowa cząstka elementarna pośrednicząca w oddziaływaniach silnych (bozon pośredniczący), polegających na wymianie gluonów między kwarkami lub między innymi gluonami. Gluon przenosi ładunek kolorowy i nie ma ładunku elektrycznego (jest obojętny elektrycznie). Gluony są kwantami pola Yanga-Millsa. Teorią opisującą oddziaływania gluonów i kwarków jest chromodynamika kwantowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Gluonowy

przymiotnik od: gluon

#### Źródła:

SJP.pl

# Glut

z lekceważeniem: chłopak, dziecko; smark, smarkacz, gówniarz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) pot. śluz wydzielany przez gruczoły błony śluzowej nosa

(1.2) gwara. przestępcza: nos

(1.3) gwara. mar. kisiel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glutamina

aminokwas endogenny, amid kwasu glutaminowego

Glutamina (łac. Levoglutamidum; skróty: Gln lub Q; skróty "Glx" lub "Z" oznaczają "kwas glutaminowy lub glutamina") – organiczny związek chemiczny z grupy α-aminokwasów, amid kwasu glutaminowego. Występuje w postaci dwóch enancjomerów. Naturalny enancjomer L (kwas (2S)-2,5-diamino-5-oksopentanowy) jest jednym z 20 podstawowych aminokwasów kodowanych przez geny, wchodzącym w skład wielu białek roślinnych i zwierzęcych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glutaminian

sól kwasu glutaminowego; najczęściej w znaczeniu glutaminianu sodu, szeroko stosowanego w przemyśle spożywczym wzmacniacza smaku

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól kwasu glutaminowego

(1.2) kulin. spoż. substancja wzmacniająca smak i zapach potraw, będąca glutaminianem (1.1)

Kwas glutaminowy (Glu, E; łac. Acidum glutamicum) – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów o charakterze kwasowym. Anion karboksylowy tego kwasu (forma anionowa jest formą przeważającą w warunkach fizjologicznych) to glutaminian. Enancjomer L kwasu glutaminowego należy do podstawowych aminokwasów białkowych obecnych w prawie wszystkich białkach. Dla człowieka jest aminokwasem endogennym. W kodzie genetycznym odpowiadają mu kodony GAA i GAG.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glutaminowy

związany z glutaminą

przymiotnik relacyjny

(1.1) chem. związany z glutaminą, dotyczący glutaminy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glutation

tripeptyd zbudowany z kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny; w organizmie odgrywa rolę biologicznego układu oksydoredukcyjnego; koenzym niektórych enzymów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gluteina

białko; składnik glutenu

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutek

zdrobnienie od: glut

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutelina

białko występujące w roślinach, głównie w nasionach zbóż

Gluteliny – białka pełniące role zapasowe, podobne do prolamin, obecne w bielmie nasion niektórych traw. Stanowią 35-45% masy białek mąki. Zawierają dużo kwasu glutaminowego, asparaginowego, argininy i proliny, za to mało lizyny, tryptofanu i metioniny. Są nierozpuszczalne w wodzie, za to rozpuszczalne w rozcieńczonych kwasach, zasadach, roztworach detergentów, związkach redukujących (beta-merkaptoetanol) czy czynnikach chaotropowych (stężony roztwór moczniku).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Gluten

1. substancja złożona głównie z białek, występująca głównie w ziarnach
2. składnik klejów zwierzęcych i żelatyny, otrzymywany przez działanie wrzącej wody na kolagen; glutyna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Glutenowy

związany z glutenem

przymiotnik

(1.1) dotyczący glutenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Glutowaty

przypominający konsystencją glut

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutyn

kleista substancja białkowa, produkt długotrwałego działania wrzącej wody na kolagen; składnik klejów zwierzęcych i żelatyny; glutyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutyna

składnik klejów zwierzęcych i żelatyny, otrzymywany przez działanie wrzącej wody na kolagen; gluten

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutynant

komórka parzydełkowa u stułbi

#### Źródła:

SJP.pl

# Glutynowy

związany z glutyną

#### Źródła:

SJP.pl

# Gluza

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Gluziński

nazwisko

- Antoni Władysław Gluziński (1856-1935), lekarz
- Franciszek Maciej Gluziński (1823-1899), lekarz
- Kazimierz Gluziński (1900-1969), działacz narodowy
- Lesław Gluziński (1858-1932), lekarz
- Tadeusz Gluziński (1888-1940), działacz polityczny
- Tomasz Gluziński (1924-1986), poeta, trener
- Wit Apostolakis-Gluziński (1998), aktor

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Glw

skrótowiec

(1.1) = adm. Główny Lekarz Weterynarii;

#### Źródła:

Wiktionary

# Glyjta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. jubil. emalia

#### Źródła:

Wiktionary

# Glyjtować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. jubil. emaliować

#### Źródła:

Wiktionary

# Glyptodon

wymarły rodzaj wielkich ssaków łożyskowych z rzędu szczerbaków; glyptodont, gliptodont

Glyptodon – wymarły rodzaj wielkich pancerników z podrodziny gliptodontów (Glyptodontinae), żyjących od późnego pliocenu do końca plejstocenu, 2,5 mln–11 tys. lat temu, na terenie Ameryki Południowej (Argentyna, Boliwia, Brazylia). Jego nazwa oznacza „wyrzeźbiony ząb” – pochodzi od greckich słów glyptós („wyryty”, „wyrzeźbiony”) i odóntos („ząb”).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia