# Pe

nazwa litery P

skrótowiec

(1.1) = polit. Parlament Europejski

- pe – średnie ciśnienie użyteczne
- Pe – litera alfabetu hebrajskiego
- Penélope Cruz – hiszpańska aktorka i tancerka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peace

Rzeki:

- Peace – rzeka w Kanadzie
- Peace – rzeka w Stanach Zjednoczonych, na Florydzie

Gminy w USA:

- Peace (ang. Peace Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kanabec
- Peace (ang. Peace Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Kidder

#### Źródła:

Wikipedia

# Peak

[czytaj: pik] pora dnia, w której programy danych mediów mają największą oglądalność, a media te żądają najwyższych opłat za emisję reklam

Peak – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Newberry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pean

pieśń pochwalna o patetycznym nastroju; hymn

- pean – pieśń pochwalna lub dziękczynna
  - w potocznym znaczeniu: słowa pochwały, uwielbienia
- Jules Pean – lekarz francuski, chirurg, prekursor niektórych metod operacyjnych, twórca narzędzi chirurgicznych
  - pean – narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania otwartych tętnic w czasie operacji
- Pean (zm. 1152) – biskup poznański od 1146 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pearce

- Pearce – pseudonim francuskiego scenarzysty Didiera Conrada, którym sygnował komiksy o Lucky Luke’u

Osoby o tym nazwisku:

- Christie Pearce – amerykańska piłkarka
- David Pearce – brytyjski filozof
- Guy Pearce – australijski aktor
- John Pearce – angielski bokser
- Stuart Pearce – angielski trener piłkarski i piłkarz

Inne:

- (3304) Pearce – planetoida z pasa głównego asteroid

#### Źródła:

Wikipedia

# Pearl

- Pearl – rzeka w USA, w stanach Missisipi i Luizjana
- Raymond Pearl – amerykański naukowiec, statystyk medyczny znany z wprowadzenia wskaźnika Pearla do porównywania skuteczności różnych środków antykoncepcyjnych
- Pearl – album Janis Joplin
- Pearl – producent instrumentów perkusyjnych
- Pearl GmbH – niemieckie przedsiębiorstwo z siedzibą w Buggingen

#### Źródła:

Wikipedia

# Pearson

nazwisko

- Pearson – miasto w USA, w stanie Georgia
- Pearson – przedsiębiorstwo
- Pearson – serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peary

[czytaj: piri] nazwisko, m.in. Robert Peary (1856-1920) - amerykański badacz polarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Peba

gatunek ssaka lądowego z rodziny pancerników; pancernik długoogonowy

Pancernik dziewięciopaskowy, pancernik długoogonowy, peba, tatusja (Dasypus novemcinctus) – gatunek ssaka lądowego z rodziny pancernikowatych (Dasypodidae). Prowadzi nocny tryb życia. Występuje na obszarze obu Ameryk. Zamieszkuje nory różnorodnych terenów.

Jest jednym z trzymaczy herbu Grenady.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pebryna

zakaźna choroba pasożytnicza jedwabników morwowych i dębowych; plamica; pieprzyca

#### Źródła:

SJP.pl

# Pececik

zdrobnienie od: pecet

#### Źródła:

SJP.pl

# Pecekowski

przymiotnik od: PCK (Polski Czerwony Krzyż); PCK-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pecet

komputer osobisty; komputer przeznaczony dla jednego użytkownika

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. komputer klasy PC

Komputer osobisty (ang. personal computer, PC, potocznie również pecet) – komputer ogólnego przeznaczenia, którego rozmiar, możliwości i cena predysponują go do indywidualnego użytku. W odróżnieniu od wcześniejszych komputerów, komputery osobiste są obsługiwane bezpośrednio przez użytkownika końcowego, a nie przez operatora specjalistę. Komputer osobisty jest używany przez jedną osobę, co odróżnia go od dużych (i historycznie starszych) komputerów typu mainframe lub minikomputerów, które współużytkowane są przez wiele osób w tym samym czasie. Wraz z pojawieniem się nowszych, jeszcze mniejszych postaci komputerów takich jak laptopy i smartfony, pojęcie PC wstecznie zaczęło oznaczać przede wszystkim maszyny nieprzenośne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pecetowiec

potocznie: użytkownik peceta (komputera osobistego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pecetowy

→ pecet

Patrz:pecet

#### Źródła:

SJP.pl

# Pech

niefortunny zbieg okoliczności; brak szczęścia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niepomyślny zbieg okoliczności

Osoby o nazwisku Pech:

- Edwin Pech – polski duchowny luterański
- Karl Pech – niemiecki as myśliwski z czasów I wojny światowej
- Václav Pech – czeski kierowca rajdowy

Miejscowości:

- Pech – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées
- Pech-Luna – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Langwedocja-Roussillon
- Saint-Amans-du-Pech – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pechblenda

blenda smolista lub uranowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pechowiec

osoba pechowa, człowiek, którego prześladuje pech

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. ktoś, kto ma pecha

Pechowiec (fr. La chèvre) – francusko-meksykański film komediowy z 1981 roku w reżyserii Francisa Vebera. Zdjęcia kręcono w Paryżu, Acapulco oraz na terenie meksykańskich stanów Hidalgo i Jalisco.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pechowość

niefortunny zbieg okoliczności, czas braku szczęścia, poczucie niepowodzenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pechowy

mający pecha (np. pechowy człowiek), pełen niepowodzeń, prześladowany przez pech, niepomyślny, niefortunny, fatalny (np. pechowy dzień)

przymiotnik jakościowy

(1.1) świadczący o pechu

(1.2) przynoszący pecha, ściągający na kogoś pecha

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peciak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pecik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pet

#### Źródła:

Wiktionary

# Pecja

część dawnego rękopisu przepisywana następnie przez kopistów

Pecja – termin pecja (łac. pecia, franc. pièce) oznacza:

- składkę wzorcowego egzemplarza rękopisu wypożyczoną kopistom do przepisywania;
- jednostkę miary przepisywanego tekstu, według której obliczano kopistom zapłatę za pracę (pecję stanowiły 4 karty, czyli 8 stron, co dawało razem 16 kolumn pisma zawierającego 32 wiersze w każdej kolumnie i po 32 litery w każdym wierszu);
- organizację, którą tworzyło współdziałanie władz uniwersyteckich i uzależnionych od nich księgarzy, tzw. stacjonariuszy, oraz kopistów w akcji wydawania i powielania książek dydaktycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peck

[czytaj: pek] nazwisko angielskie, m.in. Gregory Peck (1916-2003), amerykański aktor filmowy

- Charles Horton Peck – amerykański mykolog
- Gregory Peck – amerykański aktor filmowy

Miejscowości w USA:

- Peck – miasto w stanie Idaho, w hrabstwie Nez Perce
- Peck – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Sanilac
- Peck – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Langlade

Gminy w USA:

- Peck (ang. Peck Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Langlade

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pecka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stpol. pestka

Pecka – gmina w Czechach, w powiecie Jiczyn, w kraju hradeckim. Według danych z dnia 1 stycznia 2014 liczyła 1 277 mieszkańców.

We wsi znajduje się udostępniony do zwiedzania zamek Pecka oraz barokowa kuźnia w Kalu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peckinpah

[czytaj: PEkinpa, w odmianie: Peckinpaha - czytaj: pekinPAha itd.] nazwisko, m.in. Sam Peckinpah (1925-1984) - amerykański reżyser filmowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pecorino

[czytaj: pekorino] twardy włoski ser owczy o mocnym zapachu i słonawym smaku

Pecorino – ser podpuszczkowy, otrzymywany z owczego mleka, dojrzewający, twardy, lekko pikantny, pochodzący z Włoch.

Dawniej warzony przez pasterzy, obecnie wytwarzany na większą skalę.

Istnieje 6 odmian tego sera oficjalnie zarejestrowanych w Unii Europejskiej jako CHNP – Chroniona nazwa pochodzenia (w języku włoskim: DOP Denominazione di origine protetta):

- Pecorino Romano (o metodach produkcji pecorino romano pisali po raz pierwszy Marek Terencjusz Warron i Pliniusz Starszy ok. 2000 lat temu; został stworzony na obrzeżach Rzymu; produkowany od 1884 r. głównie na Sardynii, w Lacjum i prowincji Grosseto w Toskanii
- Pecorino Sardo (znany też jako Fiore Sardo) z Sardynii
- Pecorino Toscano, o którym wspomina m.in. Pliniusz Starszy w dziele Historia Naturalna oraz Francesco Molinelli w swoich pamiętnikach o serach toskańskich z XVII w.
- Pecorino Siciliano
- Pecorino di Filiano
- Pecorino di Picinisco (od 2013)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pecos

rzeka w USA

- Pecos – plemię Indian w Ameryce Północnej
- Pecos – rzeka w USA

Miejscowości w USA:

- Pecos – wieś w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie San Miguel
- Pecos – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Reeves

Hrabstwa w USA:

- hrabstwo Pecos (ang. Pecos County) – w stanie Teksas

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peculium

[czytaj: pekulium]
1. prywatna własność osoby pozostającej w zależności prawnej od kogoś innego;
2. prywatna własność osoby duchownej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pecyna

gwarowo: gruda błota, gliny, gruzu itp.; pacyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gwara. pot. gruda ziemi, błota, gliny

(1.2) góry. opadnięte z drzew igliwie

(1.3) pot. głowa

(1.4) gwara więzienna paser

(1.5) slang osiedlowy skręt z marihuany

(1.6) slang osiedlowy starsza kobieta

Osoby o nazwisku Pecyna:

- Krzysztof Pecyna – polski żużlowiec
- Walenty Pecyna - poseł
- Leonard Pecyna – podharcmistrz, podporucznik, powstaniec warszawski
- Roman Pecyna (Teodozjusz) – arcybiskup drohobycki i samborski

Zobacz też:

- Nowa Pecyna
- Stara Pecyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pecynek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. bochenek

#### Źródła:

Wiktionary

# Pecz

miasto na Węgrzech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowych Węgrzech;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peczarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Peczeński

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. związany z Peczem, dotyczący Peczu

#### Źródła:

Wiktionary

# Peczerski

rejon peczerski - jeden z rejonów Kijowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Peczora

1. miasto w Rosji;
2. rzeka w Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w europejskiej części Rosji płynąca przez Republikę Komi oraz przez Nieniecki Okręg Autonomiczny;

(1.2) geogr. miasto w europejskiej części Rosji, w Republice Komi;

- Peczora – rzeka w Rosji
- Peczora – miasto w Rosji

Zobacz też: Peczory

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peczorski

przymiotnik od: Peczora (rzeka w Federacji Rosyjskiej lub miasto w republice Komi)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Peczorą, dotyczący Peczory (rzeki lub miasta)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Peda

nazwisko

Peda – polskie nazwisko.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedag.

skrót od: pedagogika, pedagogiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedagog

1. książkowo: nauczyciel, wychowawca;
2. teoretyk w zakresie pedagogii - ogółu środków i metod wychowawczych stosowanych przez nauczycieli i wychowawców;
3. teoretyk w zakresie pedagogiki - nauce o wychowywaniu i nauczaniu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) nauczyciel, wychowawca

(1.2) osoba zajmująca się pedagogiką, pracująca nad ulepszeniem metody wychowania i uczenia

(1.3) hist. w starożytnej Grecji: uczony niewolnik zajmujący się dziećmi pana, w tym odprowadzający je do szkoły

(1.4) daw. prywatny nauczyciel, guwerner, preceptor

Pedagog (łac. paedagōgus od stgr. παιδαγωγός [paidagōgós]) – profesjonalista wykonujący zawód po ukończeniu wyższych studiów pedagogicznych lub po dodatkowym kursie specjalizacyjnym; również pracownik naukowy zajmujący się badaniami w dziedzinie wychowania i oświaty lub nauczyciel akademicki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedagogia

ogół środków i metod wychowawczych stosowanych przez nauczycieli i wychowawców; nauczanie, wychowywanie

Pedagogia (gr. paidagogía) – dyscyplina pedagogiczna stosowana przez nauczycieli, która zajmuje się zespołem metod i środków stosowanych w nauczaniu oraz wychowywaniu.

Pojęcie pedagogii odnosi się do praktycznej sztuki nauczania, obecnie – także do paradygmatu edukacyjnego, który może przybierać formę doktryny pedagogicznej, ideologii edukacyjnej bądź ukrytego programu wychowawczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedagogiczny

odnoszący się do pedagogii lub pedagogiki (np. kurs pedagogiczny), zgodny z ich zasadami (np. zdolności pedagogiczne); wychowawczy, nauczycielski

przymiotnik

(1.1) związany z pedagogiką, wychowawczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedagogika

1. nauka o wychowywaniu i nauczaniu, której przedmiotem jest działalność wychowawcza mająca na celu wyposażenie całego społeczeństwa wiedzę, sprawności ogólne i zawodowe, zainteresowania, system wartości oraz kształtowanie odpowiednich postaw i przekonań; dydaktyka;
2. działalność wychowawcza polegająca na świadomym i zorganizowanym oddziaływaniu na kogoś w celu osiągnięcia określonych rezultatów wychowawczych lub oświatowych; nauczanie, kształcenie, wychowywanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

(1.2) świadoma i celowa działalność wychowawcza

Pedagogika – w znaczeniu potocznym, świadoma i celowa działalność wychowawcza; w znaczeniu instytucjonalnym – zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych. Pedagogika jako nauka o edukacji (wychowaniu i kształceniu), należy do nauk społecznych i zajmuje się rozwojem i zmianami mechanizmów wychowania oraz kształcenia na przestrzeni całego życia człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedagogium

dwuletnie seminarium kształcące nauczycieli w okresie Polski międzywojennej

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedagogizacja

działalność, której celem jest szerzenie wiedzy wychowawczej, najczęściej wśród rodziców i studentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedagogizować

prowadzić działalność, której celem jest szerzenie wiedzy wychowawczej, najczęściej wśród rodziców i studentów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedagożka

→ pedagog

Patrz:pedagog

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedalarz

pedalista;
1. potocznie: rowerzysta naruszający zasady ruchu drogowego;
2. pogardliwie: homoseksualista; pedzio, pedał, cieć, homoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. rowerzysta, który nie przestrzega zasad ruchu drogowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedalić

1. pogardliwie: powodować, że ktoś lub coś nabiera cechy uważane za typowe dla homoseksualistów;
2. żartobliwie:
a) kręcić pedałami roweru;
b) jechać na rowerze;
3. pedalić się - pogardliwie:
a) uprawiać seks z innym mężczyzną;
b) zachowywać się w sposób uważany za typowy dla homoseksualistów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedalik

zdrobnienie od: pedał; pedałek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedalista

pedalarz;
1. potocznie: rowerzysta naruszający zasady ruchu drogowego;
2. pogardliwie: homoseksualista; pedzio, pedał, cieć, homoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedalizacja

1. system wykorzystywania pedałów w grze fortepianowej;
2. notacja sposobu grania na klawiaturze nożnej w organach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. użycie pedałów podczas grania na instrumentach muzycznych

(1.2) muz. specjalne oznaczenie w nutach wskazujące na użycie pedałów podczas gry

Aplikatura, palcowanie – w grze na instrumentach muzycznych optymalny ze względu na fizjologię ręki sposób układania palców. Także zapis kolejności użycia palców podczas gry. Podczas opracowywania aplikatury bierze się również pod uwagę dynamikę, artykulację i frazowanie utworu. Podstawy współczesnej aplikatury w zakresie gry fortepianowej stworzył na początku XIX wieku Muzio Clementi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedalski

1. pogardliwie: charakterystyczny dla pedała (homoseksualisty);
2. potocznie: oceniany negatywnie, budzący negatywne uczucia

przymiotnik

(1.1) pot. pogard. gejowski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedalskość

→ pedalski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. rzad. wulg. cecha tego, co jest pedalskie; cecha tych, którzy są pedalscy

Patrz:pedalski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedalstwo

pogardliwie:
1. pederastia;
2. ogół homoseksualistów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. obraź. cecha mężczyzny, który czuje pociąg seksualny do innych mężczyzn

(1.2) pot. obraź. ogół mężczyzn, którzy czują pociąg seksualny do innych mężczyzn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedancik

zdrobniale, z politowaniem o pedancie (osobie przesadnie dokładnej, drobiazgowej, przywiązującej zbyt dużą wagę do porządku)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedant

osoba przesadnie zwracająca uwagę na szczegóły, zbyt dokładna, drobiazgowa; skrupulant, skrupulat

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedanteria

drobiazgowa, przesadna dokładność właściwa pedantom; pedantyzm

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przesadna dbałość o detale

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedanteryjny

związany z pedanterią, zachowaniem pedanta - osoby przesadnie dokładnej, drobiazgowej (np. pedanteryjne usposobienie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedanteska

fonetyczna, gramatyczna lub słowotwórcza przemiana wyrazu obcego pochodzenia zastosowanego w wypowiedzi w celu dostosowania go do zasad języka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedantka

kobieta przesadnie dokładna, drobiazgowa, przywiązująca zbyt dużą wagę do porządku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta bardzo dokładna, przywiązująca dużą wagę do porządku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedantycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pedantyczny, pedanteryjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pedantyczniej

stopień wyższy od przysłówka: pedantycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedantyczniejszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: pedantyczny; bardziej pedantyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedantyczność

drobiazgowa, przesadna dokładność właściwa pedantom; pedantyzm, pedanteria

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest pedantyczne; cecha tych, którzy są pedantyczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedantyczny

charakterystyczny, typowy dla pedanta (osoby przesadnie dokładnej, drobiazgowej, przywiązującej zbyt dużą wagę do porządku), związany z taką osobą (np. zachowanie pedantyczne); drobiazgowo skrupulatny, przesadnie dokładny

przymiotnik

(1.1) skrajnie, nadmiernie dokładny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedantyzm

drobiazgowa, przesadna dokładność właściwa pedantom; pedanteria

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedał

1. część niektórych urządzeń mechanicznych
2. żartobliwie, metaforycznie o nogach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) slang. obraź. określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

Pedał (łac. pedalis – noga) – część mechanizmu dźwigniowego wprawiana w ruch za pomocą nacisku nogą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedałek

zdrobnienie od: pedał; pedalik

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedałka

1. pogardliwie: homoseksualistka, lesbijka; pederastka;
2. żartobliwie: mała torebka noszona pod pachą lub w ręce przez mężczyzn; pedałówka, pederastka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedałówa

w gwarze uczniowskiej: szkoła podstawowa; pedałówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedałować

1. używać pedałów podczas jazdy na rowerze lub innym pojeździe wymagającym napędzania za pomocą pedałów;
2. używać pedałów w trakcie gry na pianinie, fortepianie lub organach;
3. potocznie: iść szybko

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) obracać pedałami, jadąc rowerem lub innym pojazdem

(1.2) środ. muz. używać pedałów, grając na pianinie, fortepianie lub organach

(1.3) pot. jechać rowerem

(1.4) przen. pot. wulg. o mężczyznach: odbywać homoseksualny stosunek płciowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedałowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pedałować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pedałowicz

żartobliwie: rowerzysta, kolarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedałowiec

stary typ samochodu, w którym biegi zmieniało się przy pomocy nożnego pedału

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedałówka

1. żartobliwie: mała torebka noszona pod pachą lub w ręce przez mężczyzn; pederastka, pedałka;
2. w gwarze uczniowskiej:
a) szkoła podstawowa; pedałówa;
b) rower;
3. maszyna drukarska o nożnym napędzie, przeznaczona do wykonywania druków niewielkiego formatu; maszyna dociskowa;
4. potocznie: urządzenie lub instrument obsługiwany przy użyciu pedałów;
5. piła do drewna z wychylanym pedałem, służąca do cięcia tarcicy

Harmonia pedałowa (gwar. „pedałówka”) – polski ludowy instrument muzyczny. Odmiana ta występuje w Polsce. Instrument ten powstał w wyniku połączenia elementów konstrukcyjnych harmonii oraz fisharmonii lub według innych teorii eoliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedałowy

posiadający pedały

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedeciak

potocznie: powszechny dom towarowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedel

dawniej: woźny w zakładzie naukowym; bedel; tercjan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. woźny (zwykle w odniesieniu do woźnego w zakładzie naukowym, w placówkach szkolnictwa wyższego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pederasta

mężczyzna odczuwający pociąg płciowy do mężczyzn; homoseksualista, gej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) psych. med. homoseksualista

(1.2) hist. w starożytnej Grecji mężczyzna utrzymujący homoseksualne kontakty z dojrzewającymi chłopcami;

(1.3) środ. sport. strzelectwo strzelający z pistoletu dowolnego

Pederastia (stgr. παῖς chłopiec + stgr. ἐραστής – w przekładzie Witwickiego: miłośnik) – termin wywodzący się z języka greckiego (dosł. miłość do chłopców) – w języku polskim w węższym sensie oznacza specyficzną formę homoseksualizmu męskiego, polegającą na związkach erotycznych lub kontaktach seksualnych mężczyzn lub młodzieńców (erastesów, miłośników), z młodzieńcami lub chłopcami (eromenosami, lubymi, oblubieńcami), zazwyczaj opartych na różnicy wieku, występującą w kulturze starożytnej Grecji. Chłopcy stawali się przedmiotem zainteresowania młodzieńców i dorosłych mężczyzn już około 12 lub 13 roku życia i pozostawali nim aż do momentu osiągnięcia wieku efeba, tj. do 18 roku życia. Młodzieńcy w wieku od około 16-18 do około 20 lat mogli być zarówno miłośnikami rówieśników lub młodszych od siebie chłopców, jak i lubymi starszych mężczyzn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pederastia

1. popęd seksualny do osobników tej samej płci; homoseksualizm;
2. dawniej: związki seksualne dojrzałych mężczyzn z młodzieńcami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;

(1.2) med. psych. homoseksualizm

Pederastia (stgr. παῖς chłopiec + stgr. ἐραστής – w przekładzie Witwickiego: miłośnik) – termin wywodzący się z języka greckiego (dosł. miłość do chłopców) – w języku polskim w węższym sensie oznacza specyficzną formę homoseksualizmu męskiego, polegającą na związkach erotycznych lub kontaktach seksualnych mężczyzn lub młodzieńców (erastesów, miłośników), z młodzieńcami lub chłopcami (eromenosami, lubymi, oblubieńcami), zazwyczaj opartych na różnicy wieku, występującą w kulturze starożytnej Grecji. Chłopcy stawali się przedmiotem zainteresowania młodzieńców i dorosłych mężczyzn już około 12 lub 13 roku życia i pozostawali nim aż do momentu osiągnięcia wieku efeba, tj. do 18 roku życia. Młodzieńcy w wieku od około 16-18 do około 20 lat mogli być zarówno miłośnikami rówieśników lub młodszych od siebie chłopców, jak i lubymi starszych mężczyzn.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pederastka

1. pogardliwie: homoseksualistka, lesbijka; pedałka;
2. żartobliwie: mała torebka noszona pod pachą lub w ręce przez mężczyzn; pedałówka, pedałka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. żart. mała, płaska torebka na dokumenty, noszona przez mężczyzn w ręku lub na przegubie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pederastyczny

charakterystyczny dla pederasty (homoseksualisty) lub pederastii (stosunku homoseksualnego między mężczyznami), związany z nimi (np. stosunek pederastyczny)

przymiotnik

(1.1) dotyczący pederastii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedet

potocznie: wielobranżowy sklep towarowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. państwowy dom towarowy lub powszechny dom towarowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedetowski

przymiotnik od: pedet, PDT (Powszechny Dom Towarowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedeutolog

specjalista w zakresie pedeutologii (działu pedagogiki zajmującego się zagadnieniami związanymi z zawodem nauczyciela, sposobami nauczania i wychowania)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedeutologia

dział pedagogiki zajmujący się zagadnieniami związanymi z zawodem nauczyciela, sposobami nauczania i wychowania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dział pedagogiki zajmujący się zagadnieniami dotyczącymi zawodu nauczyciela;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedeutologiczny

przymiotnik od: pedeutologia lub pedeutolog; związany z pedeutologią (działem pedagogiki zajmującym się zagadnieniami związanymi z zawodem nauczyciela, sposobami nauczania i wychowania) lub osobą zajmującą się tą dziedziną (np. charakterystyka pedeutologiczna); pedeutyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedeutolożka

→ pedeutolog

Patrz:pedeutolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedeutyczny

przymiotnik od: pedeutologia lub pedeutolog; związany z pedeutologią (działem pedagogiki zajmującym się zagadnieniami związanymi z zawodem nauczyciela, sposobami nauczania i wychowania) lub osobą zajmującą się tą dziedziną (np. charakterystyka pedeutyczna); pedeutologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pediatra

lekarz specjalizujący się w pediatrii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz dziecięcy

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka dziecięca

Pediatra – lekarz specjalista w zakresie pediatrii, nauki o chorobach występujących wśród dzieci i metodach ich leczenia. W ramach dalszego rozwoju zawodowego lekarza pediatry, dostępne są podspecjalizacje (lub specjalności szczegółowe), np. nefrologia dziecięca, endokrynologia dziecięca, onkologia dziecięca, hematologia dziecięca itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pediatria

1. dział medycyny, nauka zajmująca się schorzeniami wieku dziecięcego i ich leczeniem oraz obejmująca całokształt wiedzy o rozwoju fizycznym i psychicznym dziecka;
2. oddział pediatryczny w szpitalu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

(1.2) oddział dziecięcy w szpitalu

Pediatria – dziedzina medycyny zajmująca się chorobami dziecięcymi, opieką nad dziećmi oraz ich rozwojem. Za ojca pediatrii uznaje się Abrahama Jacobiego. W Polsce pediatria jest priorytetową dziedziną medycyny oraz jedną ze specjalizacji lekarskich, a jej konsultantem krajowym od 1 marca 2018 jest prof. dr hab. Teresa Jackowska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pediatrka

lekarka specjalizująca się w pediatrii

#### Źródła:

SJP.pl

# Pediatryczny

związany z pediatrią (działem medycyny zajmującym się głównie schorzeniami wieku dziecięcego) lub lekarzem leczącymi dzieci (np. oddział pediatryczny, poradnia pediatryczna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pediatrią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedicelaria

przekształcony w szczypce chwytne kolec jeżowca, służący do obrony lub oczyszczania powierzchni ciała; pedicellaria

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedicellaria

przekształcony w szczypce chwytne kolec jeżowca, służący do obrony lub oczyszczania powierzchni ciała; pedicelaria

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedicure

[czytaj: pedikiur] kosmetyczne i lecznicze pielęgnowanie stóp, polegające m.in. na obcinaniu paznokci; pedikiur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. zabieg pielęgnacji stóp

Pedicure – zabieg kosmetyczny, któremu poddawane są paznokcie u stóp. Zabieg ten wykonuje się za pomocą lakieru, który koloryzuje paznokieć i nie tylko. U rąk robiony jest manicure. Rozróżnia się pedicure kosmetyczny, pedicure leczniczy oraz pedicure biologiczny.

- Pedicure kosmetyczny: zabieg pielęgnacyjny obejmujący zmycie lakieru, skrócenie, opiłowanie oraz oczyszczenie paznokci. W jego zakres wlicza się również usunięcie zgrubiałego naskórka z pięt. Pedicure zakończony jest masażem, ewentualnie polakierowaniem paznokci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedicurzysta

[czytaj: pedikiurzysta] osoba zajmująca się pedicure'em, (kosmetycznym i leczniczym pielęgnowaniem stóp), robiąca pedicure; pedikiurzysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedicurzystka

[czytaj: pedikiurzystka] kobieta zajmująca się pedicure'em, (kosmetycznym i leczniczym pielęgnowaniem stóp), robiąca pedicure; pedikiurzystka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. zob. pedikiurzystka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedig

włókno otrzymywane z liany rotangowej, wykorzystywane do wyrobu plecionek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedigree

[czytaj: PEdigri:]
1. środowiskowo: drzewo genealogiczne; rodowód;
2. karma dla psów marki Pedigree

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedikiur

kosmetyczne i lecznicze pielęgnowanie stóp, polegające m.in. na obcinaniu paznokci; pedicure

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedikiurzysta

osoba zajmująca się pedicure'em, (kosmetycznym i leczniczym pielęgnowaniem stóp), robiąca pedicure; pedicurzysta

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedikiurzystka

kobieta zajmująca się pedicure'em, (kosmetycznym i leczniczym pielęgnowaniem stóp), robiąca pedicure; pedicurzystka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią

#### Źródła:

Wiktionary

# Pedodoncja

stomatologia dziecięca (dział stomatologii zajmujący się leczeniem schorzeń uzębienia u dzieci, szczególnie u tych w pierwszym roku życia)

Stomatologia dziecięca, pedodoncja – specjalizacja stomatologiczna wyodrębniona z powodu odrębności budowy zębów i całego układu stomatognatycznego w okresie rozwojowym.

Pedodoncja zajmuje się m.in. takimi zagadnieniami, jak:

- ząbkowanie i zaburzenia ząbkowania
- leczenie zębów mlecznych
- leczenie zębów stałych niedojrzałych
- leczenie chorób błony śluzowej u dzieci
- profilaktyka próchnicy, chorób błony śluzowej i wad zgryzu u dzieci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedodonta

specjalista zajmujący się leczeniem schorzeń uzębienia u dzieci, szczególnie u tych w pierwszym roku życia; stomatolog dziecięcy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedodontka

→ pedodonta

Patrz:pedodonta

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedodontyczny

przymiotnik od: pedodoncja; związany ze stomatologią dziecięcą (np. gabinet pedodontyczny) lub specjalistą w jej zakresie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedofil

mężczyzna odczuwający popęd płciowy do dzieci

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) seks. dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. zwierzę bytujące, rozwijające się w glebie

Pedofilia (stgr. παῖς paîs, dop. παιδός paidós „dziecko”, φιλία philía „miłość”) – rodzaj parafilii: stan, w którym głównym lub wyłącznym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z dziećmi w okresie przedpokwitaniowym lub wczesnej fazie pokwitania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedofilia

zaburzenia seksualne polegające na odczuwaniu popędu płciowego do dzieci

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) seks. psych. popęd seksualny do dzieci;

Pedofilia (stgr. παῖς paîs, dop. παιδός paidós „dziecko”, φιλία philía „miłość”) – rodzaj parafilii: stan, w którym głównym lub wyłącznym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z dziećmi w okresie przedpokwitaniowym lub wczesnej fazie pokwitania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedofilka

kobieta odczuwająca popęd płciowy do dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedofilny

typowy dla pedofilii (zaburzenia seksualnego polegającego na odczuwaniu popędu płciowego do dzieci), związany z nią (np. czyn pedofilny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedofilski

charakterystyczny dla pedofila (osoby z zaburzeniem seksualnym polegającym na odczuwaniu popędu płciowego do dzieci), związany z nim

przymiotnik

(1.1) związany z pedofilią, właściwy pedofilii i pedofilom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedofilstwo

bycie pedofilem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedofobia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci

#### Źródła:

Wiktionary

# Pedogenetyczny

związany ze zjawiskami powstawania i przekształcania się gleby (np. proces pedogenetyczny); glebotwórczy (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedogeneza

1. wytwarzanie jaj zdolnych do rozwoju bez zapłodnienia;
2. zespół zjawisk prowadzących do powstania gleby i jej dalszego rozwoju

- Pedogeneza – młodzieńczorództwo, zdolność larw niektórych gatunków do rozrodu przez partenogenezę
- Pedogeneza – powstawanie gleb

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedokracja

pajdokracja;
1. rządy ludzi młodych, niedojrzałych i niedoświadczonych;
2. sprawująca władzę grupa ludzi młodych, niedojrzałych i niedoświadczonych;
3. nadmierne skupianie się na realizacji wszystkich potrzeb dziecka z jednoczesnym zmniejszeniem stawianych im wymagań

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. rządy młodych, niedoświadczonych osób

Pajdokracja, pedokracja, infantokracja – dosłownie: władza dzieci, z gr. país („dziecko”) oraz kratós („siła, władza”).

Powyższe terminy mają pozytywne i negatywne znaczenia:

1. W polityce: forma rządów, w której władzę sprawują osoby nieletnie, niedojrzałe, niedoświadczone, w oryginalnym znaczeniu – dzieci, szczególnie w myśli Janusza Korczaka czy metafizyce i zarządzaniu.
2. W mediach: nadmierne skupianie się na młodej kohorcie, co wpływa na infantylizację programów telewizyjnych i sztuk teatralnych.
3. W pedagogice: przecenianie potrzeb wychowanków, wynikające z dążenia do rozwoju ich indywidualności z uszczerbkiem dla wychowania społecznego, z jednoczesnym zmniejszeniem stawianych im wymagań.

> #### Źródła:

> SJP.pl
> Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedolingwista

specjalista zajmujący się pedolingwistyką (dziedziną lingwistyki badającą język, mowę dzieci, szczególnie tych w okresie przedszkolnym)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedolingwistka

specjalistka zajmująca się pedolingwistyką (dziedziną lingwistyki badającą język, mowę dzieci, szczególnie tych w okresie przedszkolnym)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedolingwistyczny

przymiotnik od: pedolingwistyka; związany z dziedziną lingwistyki zajmującą się badaniem języka, mowy dzieci, szczególnie tych w okresie przedszkolnym (np. charakterystyka pedolingwistyczna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedolingwistyka

dziedzina lingwistyki zajmująca się badaniem języka, mowy dzieci, szczególnie tych w okresie przedszkolnym

Pedolingwistyka – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem mowy i jej rozwoju u dzieci.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedolog

1. specjalista w zakresie nauki o glebie; gleboznawca;
2. specjalista w zakresie nauki badającej fizyczny i psychiczny rozwój dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedologia

1. nauka badająca fizyczny i psychiczny rozwój dzieci;
2. nauka o glebie; gleboznawstwo

- pedologia (nauka o dziecku)
- pedologia (synonim gleboznawstwa)
- pedologia (psychologia rozwoju dziecka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedologiczny

1. związany z nauką badającą fizyczny i psychiczny rozwój dzieci;
2. związany z nauką o glebie; gleboznawczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedolożka

→ pedolog; gleboznawczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedomasochizm

masochizm (chorobliwe zboczenie polegające na doznawaniu przyjemności seksualnych pod wpływem bólu) połączony z odczuwaniem popędu płciowego do dzieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedometr

przyrząd mierzący liczbę wykonanych kroków; krokomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) metrol. zob. krokomierz.

Krokomierz, pedometr – urządzenie pomiarowe, zwykle przenośne i elektroniczne, służące do zliczania kroków zrobionych przez używającą go osobę i, dzięki temu, przebytej odległości. Jego działanie opiera się na wahadle, które wychwytuje ruchy biodra i przekazuje informacje o nich do modułów odpowiedzialnych za rejestrację, przeliczanie i wyświetlanie danych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedon

próbka gleby w kształcie graniastosłupa pobierana w celach badawczych

Pedon – graniastosłup wyodrębniony w glebie, który ma wszystkie właściwości charakterystyczne dla tej gleby i pozwala na rozpoznanie całego układu poziomów genetycznych (profilu); ma powierzchnię kilku metrów kwadratowych i głębokość od kilkudziesięciu centymetrów do ok. 2 metrów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedosfera

powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej, w której zachodzą biotyczne i abiotyczne procesy glebotwórcze;

Pedosfera (z gr. πέδον pédon „gleba”, σφαῖρα sphaîra „kula”) – powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej, składająca się z części mineralnychi organicznych powstałych w wyniku oddziaływania czynników glebotwórczych, takich jak klimat, woda, drobnoustroje glebowe, rośliny, zwierzęta oraz działalność człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pedoskop

aparat medyczny używany przy badaniu płaskostopia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedotechnika

zespół prac technicznych wykonywanych w powierzchniowej warstwie skorupy ziemskiej, ogół osiągnięć pozwalających na konkretne wykorzystanie tej warstwy (np. przy budowie tunelów, kopalń)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedotryba

nauczyciel w starogreckiej palestrze (miejscu, w którym szkolono się w zapasach i w walce na pięści)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedro

hiszpańskie imię męskie

Pedro, właśc. Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma (wym. [ˈpeðɾo roˈðɾiɣeθ leˈðezma]; ur. 28 lipca 1987 w Santa Cruz de Tenerife) – hiszpański piłkarz, występujący na pozycji napastnika we włoskim klubie Lazio. W latach 2010–2017 reprezentant Hiszpanii. Pedro jest zawodnikiem obunożnym. Jako pierwszy piłkarz w historii strzelił gola w sześciu różnych rozgrywkach w ciągu jednego roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedrowie

Pedro z żoną

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedrowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pedra lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedrycz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedryl

pogardliwie: homoseksualista; pedzio, pedał, cieć, homoś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pejor. homoseksualista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pedrylowaty

potocznie: gejowski, homoseksualny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedyment

obszar o zrównanej powierzchni powstały w wyniku denudacji (niszczącej działalności wiatru lub wód) przebiegającej w klimacie suchym; pedyplena

Pedyment – zrównana powierzchnia o niewielkim spadku (od 1° do 10°), rozciągająca się u podnóża stromego stoku, powiększająca się wskutek jego cofania i zrównywania przez wietrzenie i erozję wodną epizodyczną potoków. Pedymenty są wykształcone w twardej skale podłoża i pokryte tylko cienką warstwą osadu. Są przede wszystkim strefą transportu materiału z gór do kotlin górskich. Pedymenty powszechnie występują zwłaszcza na obszarach suchych i półsuchych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pedyplena

obszar o zrównanej powierzchni powstały w wyniku denudacji (niszczącej działalności wiatru lub wód) przebiegającej w klimacie suchym; pedyment

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedyplenacja

osuwanie się mas skalnych, w wyniku którego powstaje pedyplena (obszar o zrównanej powierzchni)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pedzieć

czasownik dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Podhale, Bukowina. powiedzieć

#### Źródła:

Wiktionary

# Pedzio

pogardliwie: homoseksualista; homoś, pedał, cieć, pedalarz, pedalista

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pejor. pot. gej, homoseksualista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peelen

potocznie: PLN - nowy polski złoty

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. monet. nowy złoty polski, PLN

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peeling

[czytaj: piling] piling;
1. zabieg kosmetyczny wykonywany w celu usunięcia martwego naskórka;
2. kosmetyk używany do takiego zabiegu; ścierak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kosmet. technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka

(1.2) kosmet. kosmetyk, najczęściej w postaci kremu, o działaniu złuszczającym lub ścierającym naskórek

Złuszczanie naskórka, inaczej peeling, eksfoliacja, abrazja, ablacja – zabieg stosowany w kosmetyce i dermatologii, polegający na usunięciu martwych komórek naskórka. Zabieg ma na celu poprawę wyglądu i stanu skóry, poprzez spłycenie drobnych zmarszczek oraz rozjaśnienie przebarwień. Peeling stosowany jest także w kuracji przeciwtrądzikowej oraz po zabiegu depilacji w celu zapobiegania wrastania włosów w skórę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peelingować

[czytaj: pilingować] usuwać zrogowaciałe części naskórka i oczyszczać skórę; pilingować

#### Źródła:

SJP.pl

# Peelingowy

→ peeling [czytaj: pilingowy]; pilingowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Peem

środowiskowo: pistolet maszynowy; empi

Pistolet maszynowy – rodzaj indywidualnej automatycznej broni strzeleckiej zasilanej amunicją pistoletową, zdolnej do prowadzenia ognia ciągłego. Pistolety maszynowe przeznaczone są do zwalczania siły żywej na krótkich dystansach (do 200 m).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peemista

żołnierz, na którego uzbrojenie składa się pistolet maszynowy (peem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peenemünde

Peenemünde (pol. hist. Pianoujście, także Kujawice) – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Vorpommern-Greifswald, wchodzi w skład Związku Gmin Usedom-Nord. Leży w północno-zachodniej części wyspy Uznam, nad cieśniną Piana i Bałtykiem, w obrębie historycznego Pomorza Zachodniego. W czasie II wojny światowej mieścił się tu niemiecki ośrodek badań nad nowymi broniami III Rzeszy, m.in. nad broniami V-1 i V-2.

#### Źródła:

Wikipedia

# Peep-Show

[czytaj: PIP szoł] peep show, peepshow, pipszoł;
1. striptiz lub taniec erotyczny wykonywany w odgrodzonym od widza pomieszczeniu, który można oglądać przez okienko;
2. miejsce, w którym odbywa się taki striptiz lub taniec erotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Peep-Toe

przymiotnik

(1.1) zob. peep toe.

#### Źródła:

Wiktionary

# Peepshow

[czytaj: PIP szoł] peep show, peep-show, pipszoł;
1. striptiz lub taniec erotyczny wykonywany w odgrodzonym od widza pomieszczeniu, który można oglądać przez okienko;
2. miejsce, w którym odbywa się taki striptiz lub taniec erotyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Peer-To-Peer

przymiotnik relacyjny

(1.1) inform. będący lub związany z siecią komputerową, w której komputery mają te same uprawnienia i mogą dzielić się danymi oraz udostępniać sobie nawzajem zasoby bez udziału centralnego serwera;

#### Źródła:

Wiktionary

# Peerel

potocznie: PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa); Peerel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) iron. Polska Rzeczpospolita Ludowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peerelczyk

osoba zindoktrynowana przez system komunistyczny PRL

#### Źródła:

SJP.pl

# Peerelowiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. hist. obywatel PRL

#### Źródła:

Wiktionary

# Peerelowski

przymiotnik od: PRL (Polska Rzeczpospolita Ludowa); PRL-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący PRL-u

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. pot. autobus miejski Jelcz PR110

#### Źródła:

Wiktionary

# Peeselowiec

członek PSL (Polskiego Stronnictwa Ludowego); PSL-owiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peeselowski

przymiotnik od: PSL (Polskie Stronnictwo Ludowe); PSL-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z PSL-em, dotyczący PSL-u

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla dla polityki, poglądów, programów, założeń itp. PSL-u

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pefloksacyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;

Pefloksacyna – organiczny związek chemiczny z grupy fluorochinolonów stosowany jako chemioterapeutyk. Jest aktywna wobec bakterii Gram-ujemnych, lecz wykazuje mniejszą skuteczność od innych chinolonów. Stosowana jest głównie w zakażeniach dróg moczowych, gruczołu krokowego, kości i stawów. Działa toksycznie na wątrobę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. glikol polietylenowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Pegasus

8-bitowa konsola gier wideo, klon japońskiej konsoli Famicom

- Pegasus – oprogramowanie szpiegujące
- Pegasus – miasto w Nowej Zelandii
- Pegasus Linnaeus, 1758 – rodzaj ryb z rodziny pegazowatych (Pegasidae)
- Pegasus – konsola do gier wideo

- Pegasus Airlines – linie lotnicze
- Pegasus Mail – klient poczty elektronicznej
- Pegasus 1 – satelita
- Pegasus 2 – satelita
- Pegasus-3 – satelita
- Pegasus XL-2 – człon rakiety
- Pegasus – album amerykańskiego rapera Trippie Redd

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pegaz

1. symbol natchnienia poetyckiego w postaci skrzydlatego konia;
2. bajeczny koń skrzydlaty z głową gryfa; hipogryf;
3. przenośnie: rasowy, piękny koń; rumak

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

(1.2) astr. gwiazdozbiór nieba północnego;

(1.3) przen. natchnienie poetyckie

(1.4) poet. bystronogi koń; rumak

- Pegaz – w mitologii greckiej skrzydlaty koń
- Pegaz – gwiazdozbiór nieba północnego
- „Pegaz” – polski magazyn telewizyjny
- „Pegaz” – polskie wydawnictwo książkowe
- „Pegaz” – galeria sztuki w Zakopanem
- Pegaz – album Kizo
- Pegaz 1, 2, 3 – amerykańskie sztuczne satelity
- HWL Pegaz – motoszybowiec
- Pegaz – Poznańska Wytwórnia Produktów Spożywczych
- PeGaZ – Polska Grupa Zbrojeniowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pegazi

przymiotnik od: Pegaz; należący do Pegaza, mitycznego uskrzydlonego konia (np. pegazie skrzydła, pegazi ogon), związany z Pegazem; pegazowy

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) rzad. należący do Pegaza

przymiotnik relacyjny

(2.1) rzad. dotyczący Pegaza, określający Pegaza, używany przy Pegazie

przymiotnik jakościowy

(3.1) rzad. charakterystyczny dla Pegaza, mający cechy Pegaza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pegazowate

rodzina ryb promieniopłetwych z rzędu igliczniokształtnych

Pegazowate (Pegasidae) – rodzina małych morskich ryb promieniopłetwych o niejasnej pozycji taksonomicznej. Klasyfikowano je w rzędzie ciernikokształtnych (Gasterosteiformes) lub igliczniokształtnych (Syngnathiformes). Poławiane gospodarczo na niewielką skalę. Bywają sprzedawane jako kurioza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pegazowaty

o cechach pegazowatych (rodzina ryb)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pegazowy

przymiotnik od: Pegaz; należący do Pegaza, mitycznego uskrzydlonego konia (np. pegazowe skrzydła, pegazowy ogon), związany z Pegazem; pegazi

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Pegaza

przymiotnik relacyjny

(2.1) dotyczący Pegaza, określający Pegaza, używany przy Pegazie

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla Pegaza, mający cechy Pegaza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pegeer

[czytaj: pe-gie-ER] jedno z gospodarstw należące do PGR-u

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) hist. roln. Państwowe Gospodarstwo Rolne

Państwowe gospodarstwo rolne (PGR, od 1976 – państwowe przedsiębiorstwo gospodarki rolnej – PPGR) – duże, socjalistyczne przedsiębiorstwa rolne będące własnością państwową.

W 1949 roku rząd rozpoczął przymusową kolektywizację, polegającą na zrzeszaniu chłopów w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych. W 1956 roku na fali odwilży z blisko 10 tys. spółdzielni pozostało 1,5 tys., wobec czego uspołecznioną formą pozostały Państwowe Gospodarstwa Rolne powstające równolegle wcześniej, utworzone 12 lutego 1949 z Państwowych Nieruchomości Ziemskich, Państwowych Zakładów Hodowli Koni i Państwowych Zakładów Hodowli Roślin. Gospodarstwa takie tworzone były głównie na bazie wcześniejszych majątków ziemskich. Wiele takich gospodarstw powstało na Ziemiach Odzyskanych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pegeerowiec

[czytaj: pegieerowiec] pracownik PGR-u (Państwowego Gospodarstwa Rolnego); PGR-owiec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. roln. rolnik zrzeszony w Państwowym Gospodarstwie Rolnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pegeerowski

przymiotnik od: PGR (Państwowe Gospodarstwo Rolne); PGR-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący PGR-u, związany z PGR-em

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pegeerowsko

przysłówek

(1.1) rzad. na sposób pegeerowski, tak jak w pegeerze

#### Źródła:

Wiktionary

# Pegeerowskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. cecha tego, co jest pegeerowskie

#### Źródła:

Wiktionary

# Pegeerus

[czytaj: pegie-erus] pogardliwie: pracownik PGR-u (Państwowego Gospodarstwa Rolnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pegeeryzacja

upaństwowienie rolnictwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. roln. zakładanie Państwowych Gospodarstw Rolnych

(1.2) hist. przejmowanie majątku przez Państwowe Gospodarstwa Rolne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pegging

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) seks. heteroseksualny stosunek płciowy, w którym mężczyzna jest stroną bierną penetrowaną analnie przez kobietę przy pomocy dildo zamocowanego do jej bioder;

Pegging – heteroseksualny akt płciowy, polegający na tym, że kobieta penetruje odbyt mężczyzny sztucznym członkiem lub wibratorem umocowanym na biodrach przy pomocy pasków tzw. strap-on dildo. Termin ten pojawił się po raz pierwszy 21 czerwca 2001 roku w poradniku seksualnym Dana Savage’a pt. Savage love, który wyłonił nazwę tej praktyki spośród propozycji swych czytelników.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pegmatyt

grubokrystaliczny zespół mineralny występujący w magmowych skałach głębinowych i w skałach metamorficznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pegmatytowy

przymiotnik od: pegmatyt; prowadzący do powstania zespołu mineralnego charakterystycznego dla skał magmowych głębinowych i metamorficznych (np. etap pegmatytowy), związany z takim zespołem lub procesem jego tworzenia się (np. tonalit pegmatytowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pegu

Pegu (birm. ပဲခူးမြို့ /bəɡó mjo̰/, mon ဗဂေါ /həkɜ̀/, ang. Bago, hist. Hanthawaddy) – miasto w środkowej Mjanmie (Birmie), w prowincji Pegu, 80 km na północny wschód od Rangunu.

Liczba mieszkańców: 284 tys. (2012) – czwarte co do wielkości miasto kraju.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pehametr

rodzaj woltomierza elektronicznego, służący w praktyce do pomiaru odczynu pH roztworu

pH-metr – urządzenie służące do pomiaru pH analizowanych substancji chemicznych.

Większość pH-metrów to w istocie mierniki potencjału, w których pH ustala się na podstawie pomiaru siły elektromotorycznej (SEM) ogniwa utworzonego z elektrody wskaźnikowej (zanurzonej w roztworze badanym) i elektrody porównawczej (zanurzonej w roztworze wzorcowym o znanym pH). Ogniwa te są zwykle połączone z elektronicznym woltomierzem o dużej czułości, który automatycznie przelicza zmierzoną SEM ogniwa na skalę pH, zgodnie z dostosowanym do warunków pomiaru równaniem Nernsta.

  E=E^{0}-{\frac {2.303RT}{F}}{\text{pH}}
  gdzie: E = zmierzona SEM ogniwa, E0 = potencjał elektrody wzorcowej, R = stała gazowa, T = temperatura w skali Kelvina, F = stała Faradaya

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pehametria

zespół metod pomiaru wartości pH

#### Źródła:

SJP.pl

# Pehametryczny

→ pehametr

Patrz:pehametr

#### Źródła:

SJP.pl

# Pehastat

urządzenie do utrzymywania stałego pH roztworu poprzez dozowanie kwasu lub zasady

#### Źródła:

SJP.pl

# Pehlewi

dawny język z grupy języków irańskich zachowany w literaturze i napisach na monetach; pahlawi

#### Źródła:

SJP.pl

# Peireskia

kolczasty krzew z rodziny kaktusowatych, występujący w strefie tropikalnej Ameryki, uprawiany jako roślina ozdobna; pereskia, drzewidło

#### Źródła:

SJP.pl

# Peja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. żart. pogard. wesz

Osoby:

- Peja – polski raper
- Peter Peja Lindholm – szwedzki curler, olimpijczyk
- Predrag Peja Stojaković – serbski koszykarz

Miejscowości:

- Peja – albańska nazwa miasta Peć w Kosowie
- Peja – miasto na Cyprze

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejcz

krótki bicz z rączką upleciony z rzemyków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) krótki, pleciony bicz z rączką

Szpicruta (także: palcat, pejcz) – rzemienna plecionka lub pręt pokryty skórą, służący jako pomoc jeździecka do poganiania konia.

Szpicruta przykładana jest na łopatkę lub zad wierzchowca. Nie zalecane jest jej używanie tuż za łydką jeźdźca – na słabiźnie. Szpicrutę powinni stosować jeźdźcy, potrafiący już panować nad koniem za pomocą łydek i dosiadu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejczyk

zdrobnienie od: pejcz

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejoratyw

w językoznawstwie:
1. wyraz nacechowany negatywnie, forma wyrazu nadająca mu taki charakter (np. profesory, Polaki);
2. element gramatyczny nadający wyrazom znaczenie ujemne, np. przyrostek -sko (babsko), -as (urzędas)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) określenie (np. cech ludzkich) o charakterze ośmieszającym, wyszydzającym; kojarzącym się z czymś nagannym i powszechnie nieuznanym.

Pejoratyw (z łac. pēior – gorszy) – wyraz używany, aby wyrazić negatywną ocenę osoby lub czegoś.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejoratywizacja

nabieranie przez wyrazy zabarwienia ujemnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejoratywnie

przysłówek

(1.1) w negatywny sposób

#### Źródła:

Wiktionary

# Pejoratywność

negatywne nacechowanie jakiegoś wyrazu, ujemność w znaczeniu wyrazu lub jego formy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co pejoratywne; cecha tych, którzy są pejoratywni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejoratywny

1. mający negatywny, obraźliwy wydźwięk lub znaczenie; krytyczny, ujemny;
2. o przyrostkach: nadający wyrazowi ujemny odcień

przymiotnik

(1.1) mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejoratyzowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pejoratyzować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pejotl

substancja odurzająca powodująca halucynacje, otrzymywana z niektórych odmian kaktusów; peyotl

Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii), pejotl, echinokaktus Williamsa, jeżowiec Williamsa – gatunek sukulenta pędowego z rodziny kaktusowatych. Jest byliną pochodzącą z pustyń i półpustyń Nowego Meksyku oraz Teksasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pejotlowy

→ pejotl

Patrz:pejotl

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejotyzm

religia wielu plemion Indian Ameryki Północnej; jest połączeniem elementów tradycyjnych wierzeń indiańskich z wierzeniami chrześcijańskimi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pejpus

jezioro w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. jezioro na granicy między Estonią i Rosją;

Pejpus, Jezioro Czudzkie (est. Peipsi järv; ros. Чудское озеро, Czudskoje oziero) – jezioro na granicy między Estonią a Rosją. Wraz z jeziorami Lämmijärv (Tiopłoje ros. Тёплое) oraz Pskowskim tworzy jeden zbiornik o łącznej powierzchni 3543 km². Łącznie ze wspomnianymi stanowi piąte pod względem wielkości jezioro Europy. Jeziora te na znacznym odcinku wyznaczają naturalną granicę państwową pomiędzy Estonią a Rosją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejs

1. długie pasmo włosów na skroni ortodoksyjnego żyda;
2. element damskiej fryzury

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żyd. długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;

Pejsy (hebr. פאות; peot, jid. pejes) – długie pasma włosów wyrastających ze skroni oraz po bokach brody, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu.

Większość religijnych Żydów pozostawia dłuższe włosy w okolicach uszu, chasydzi zapuszczają długie, nigdy nie obcinane pejsy.

Zwyczaj noszenia pejsów uzasadniany jest przez werset z Księgi Kapłańskiej (Kpł. 19:27): Nie będziecie obcinać w kółko włosów na głowie. Nie będziesz golił włosów po bokach brody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejsachówka

mocna wódka śliwkowa, sporządzana zgodnie z żydowskimi przepisami rytualnymi; pejsówka

Pejsachówka – potoczna nazwa mocnej, wytrawnej wódki żydowskiej sporządzanej najczęściej ze śliwek, z zachowaniem żydowskich przepisów rytualnych. Spożywana przez Żydów w czasie święta Paschy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pejsaty

noszący pejsy, długie pasma włosów na skroniach (np. pejsaty mężczyzna)

przymiotnik relacyjny

(1.1) pot. mający pejsy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pogard. żyd lub Żyd

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejsik

zdrobnienie od: pejs

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pejs

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejsowaty

1. podobny do pejsa, przypominający pejs;
2. pogardliwie: mający żydowskie pochodzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejsówka

mocna wódka śliwkowa, sporządzana zgodnie z żydowskimi przepisami rytualnymi; pejsachówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejsy

1. długie pasmo włosów na skroni ortodoksyjnego żyda;
2. element damskiej fryzury

Pejsy (hebr. פאות; peot, jid. pejes) – długie pasma włosów wyrastających ze skroni oraz po bokach brody, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu.

Większość religijnych Żydów pozostawia dłuższe włosy w okolicach uszu, chasydzi zapuszczają długie, nigdy nie obcinane pejsy.

Zwyczaj noszenia pejsów uzasadniany jest przez werset z Księgi Kapłańskiej (Kpł. 19:27): Nie będziecie obcinać w kółko włosów na głowie. Nie będziesz golił włosów po bokach brody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pejzan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przest. obraź. chłop, mieszkaniec wsi

(1.2) przest. poddany

(1.3) środ. głupi, nieokrzesany człowiek

#### Źródła:

Wiktionary

# Pejzanka

1. zupa jarzynowa
2. dawna sukienka o obcisłym staniku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. rodzaj zupy jarzynowej, bardziej wykwintna kartoflanka wzbogacona m.in. o grzyby leśne, kapustę, kalarepę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejzaż

naturalny krajobraz, często przedstawiany na obrazach lub fotografiach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) szt. obraz, którego tematem jest krajobraz

(1.2) szt. dziedzina plastykaastyki zajmujący się krajobrazem

(1.3) książk. krajobraz przedstawiony w dziele sztuki

(1.4) przen. ogół faktów i procesów tworzących obraz pewnego zjawiska

Pejzaż (fr. paysage) – malarstwo krajobrazowe, czyli malarstwo przedstawiające krajobraz, widok natury lub otoczenia miejskiego.

W zależności od przedstawionej rzeczywistości wyróżnia się pejzaż topograficzny – odzwierciedlający konkretny motyw i pejzaż fantastyczny – będący wytworem wyobraźni. Można wyróżnić specyficzne typy pejzażu w zależności od obrazowanego motywu:

- weduta – pejzaż przedstawiający scenę miejską
- marina – krajobraz marynistyczny, morski
- pejzaż ze sztafażem – w pejzażu pojawia się postać ludzka lub zwierzęca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pejzażowy

przymiotnik od: pejzaż; charakterystyczny dla pejzażu lub obrazów, fotografii przedstawiających pejzaż (np. motyw pejzażowy), związany z pejzażem (np. malarstwo pejzażowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pejzażyk

zdrobnienie od: pejzaż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niewielki obraz przedstawiający pejzaż

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejzażysta

osoba zajmująca się malowaniem lub fotografowaniem naturalnych krajobrazów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. malarz tworzący pejzaże

(1.2) liter. pisarz tworzący opisy przyrody

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pejzażystka

kobieta zajmująca się malowaniem lub fotografowaniem naturalnych krajobrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekaes

potocznie:
1. autobus komunikacji międzymiastowej; PKS;
2. zarost po obu stronach twarzy sięgający ust; bak, baczek, faworyt, bokobrody

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polskie przedsiębiorstwo transportowe

Geodis Road Network Sp. z o.o. (do 2022 – PEKAES sp. z o.o.) – operator logistyczny z siedzibą w Błoniu. Dawniej przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo Międzynarodowych Przewozów Samochodowych „Pekaes” w Warszawie, będące przewoźnikiem drogowym towarowym i osobowym, założone w 1958 roku.

Spółka notowana od 2004 roku do 10 stycznia 2017 roku na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pekaesowiec

pracownik PKS (Pekaesu, Państwowej Komunikacji Samochodowej); PKS-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekaesowski

przymiotnik od: Pekaes, PKS (Państwowa Komunikacja Samochodowa), pekaes; PKS-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pekaesem, odnoszący się do Pekaesu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pekaesowy

→ pekaes

Patrz:pekaes

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekan

gatunek hikory o jadalnych, leczniczych nasionach, przypominających orzechy włoskie, wykorzystywanych do produkcji oleju; hikora pekan, orzesznik pekan, przeorzech pekan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dendr. pot. drzewo z gatunku orzesznik jadalny

(1.2) spoż. orzech z drzewa pekan (1.1)

- Pekan – roślina, orzesznik jadalny
- Pekan – miasto w Brunei
- Pekan – dystrykt i miasto w Malezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pekanowy

→ pekan

Patrz:pekan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekao

1. Polska Kasa Opieki; PeKaO;
2. Powszechna Kasa Oszczędności

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pekao-Wski

→ PEKAO; pekaowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekaowski

przymiotnik od:
1. PKO BP (Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski); PKO-wski;
2. Pekao SA (Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekape

potocznie: PKP (Polskie Koleje Państwowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekari

rodzina wszystkożernych ssaków z rzędu parzystokopytnych, wyglądem przypominających świnie domowe, zamieszkujących lasy i zarośla Ameryki Południowej i Środkowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. amerykański ssak parzystokopytny z wyglądu podobny do dzika;

Pekari (Tayassu) – rodzaj ssaków z rodziny pekariowatych (Tayassuidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pekariowate

o cechach pekariowatych (rodzina ssaków)

Pekariowate (Tayassuidae) – rodzina ssaków łożyskowych z podrzędu świniokształtnych (Suina) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla), spokrewniona ze świniowatymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pekariowaty

o cechach pekariowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) eufem. penis

#### Źródła:

Wiktionary

# Pekin

potocznie o Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Chin;

Pekin (chiń. 北京; pinyin Běijīng; [pèi.tɕíŋ]) – stolica Chińskiej Republiki Ludowej oraz jedno z czterech miast wydzielonych, podlegające bezpośrednio władzom kraju. Od północy, zachodu i południa graniczy z prowincją Hebei, a od wschodu z miastem wydzielonym Tiencin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pekińczyk

mieszkaniec Pekinu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pekinu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) kynol. rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

Pekińczyk – jedna z ras psów należąca do grupy psów do towarzystwa, zaklasyfikowana do sekcji spanieli japońskich i pekińczyków. Typ jamnikowaty. Nie podlega próbom pracy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pekińczyki

1. jedna z najstarszych ras psa domowego; pekiniec;
2. pekińczyk żółty - gatunek małego ptaka z rzędu wróblowych; pekińczyk czerwonodzioby

Pekińczyki (Leiotrichidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pekinekla

rodzaj tkaniny bawełniano-jedwabnej o lekko pomarszczonej powierzchni

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekiniec

jedna z najstarszych ras psa domowego; pekińczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekinka

mieszkanka Pekinu (stolicy Chin)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pekinu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pekiński

przymiotnik od: Pekin (stolica Chin)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Pekinu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pekka

skandynawskie imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Peklaż

potocznie: ostro zakrapiana impreza; melanż

#### Źródła:

SJP.pl

# Peklosól

sól do peklowania; sól peklowa

Peklowanie – proces technologiczny, polegający na działaniu mieszanki peklującej na mięso. Efektem tego procesu jest utrwalanie barwy, wytworzenie charakterystycznego smaku i zapachu mięsa oraz przedłużenie trwałości produktu poprzez hamowanie wzrostu bakterii chorobotwórczych i gnilnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peklować

utrwalać mięso w roztworze soli z saletrą i przyprawami

czasownik przechodni niedokonany (dk. zapeklować)

(1.1) kulin. konserwować mięso w solance z saletrą i przyprawami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peklowacz

osoba pracująca w zakładach mięsnych, zajmująca się peklowaniem (utrwalaniem mięsa mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peklowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|peklować.

Peklowanie – proces technologiczny, polegający na działaniu mieszanki peklującej na mięso. Efektem tego procesu jest utrwalanie barwy, wytworzenie charakterystycznego smaku i zapachu mięsa oraz przedłużenie trwałości produktu poprzez hamowanie wzrostu bakterii chorobotwórczych i gnilnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peklowina

mięso peklowane (utrwalone mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw); peklówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. mięso zakonserwowane w roztworze solanki z saletrą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peklówka

mięso peklowane (utrwalone mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw); peklowina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. mięso zakonserwowane w roztworze solanki z saletrą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peklownia

pomieszczenie w zakładach mięsnych, w którym pekluje się (utrwala mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw) mięso

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pomieszczenie, w którym pekluje się mięso

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peklowniczy

związany z peklowaniem (utrwalaniem mięsa mieszaniną soli kuchennej, saletry, kwasu askorbinowego i przypraw), służący do peklowania (np. basen peklowniczy, misa peklownicza)

przymiotnik

(1.1) używany do peklowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peklownik

naczynie do peklowania mięsa

#### Źródła:

SJP.pl

# Peklowy

sól peklowa - sól do peklowania

przymiotnik

(1.1) służący do peklowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peknóć

czasownik nieprzechodni dokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. łow. strzelić z lekkiej strzelby

#### Źródła:

Wiktionary

# Pektan

sól lub ester kwasu pektynowego; pektynian

#### Źródła:

SJP.pl

# Pektolit

minerał z grupy krzemianów

Pektolit (Yuksporyt) – minerał z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gr. pektos = złożony i lithos = kamień, skała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pektoralik

ozdobny zegareczek na łańcuszku, noszony w kieszonce na piersi

#### Źródła:

SJP.pl

# Pektoralny

→ pektorał

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pektorałem, używany do noszenia pektorału

Patrz:pektorał

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pektorał

1. ozdobny krzyż ze szlachetnego metalu, zawierający relikwie;
2. ozdobny napierśnik noszony przez faraonów jako oznaka władzy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;

(1.2) hist. napierśnik noszony w starożytności jako oznaka władzy

(1.3) daw. zegarek noszony na piersi w XVII wieku

Pektorał, napierśnik (z łac. pectus – pierś) – rodzaj biżuterii świeckiej lub religijnej noszonej na piersi, zapinanej od tyłu. Obecnie nazwa często używana dla ozdobnego krzyża noszonego na piersi przez wyższe duchowieństwo (biskupi, arcybiskupi, kardynałowie, papież) – zobacz pektorał (chrześcijaństwo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pektyna

jeden z grupy polisacharydów, występujący w tkankach roślinnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. substancja organiczna mająca właściwości żelujące

Pektyny (gr. πηκτός pektós = zwarty, cieknący) – mieszanina węglowodanów występująca w ścianach komórkowych wielu roślin. Pektyny są generalnie polisacharydami i oligosacharydami o zmiennym składzie. Są to przede wszystkim poliuronidy składające się z połączonych ze sobą wiązaniami α-1,4-glikozydowymi jednostek kwasu D-galakturonowego, w znacznej części zestryfikowanych grupami metylowymi. Pektyny dla ludzi, pod względem odżywczym, są ciałami balastowymi. Pod względem żywieniowym stanowią jedną z frakcji rozpuszczalnego włókna pokarmowego (błonnika). Wiele mikroorganizmów jest w stanie rozkładać pektynę. Użycie pektyn zostało po raz pierwszy wspomniane w przepisach z I wieku n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pektynian

sól lub ester kwasu pektynowego; pektan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pektynodon

rodzaj dinozaura z rodziny troodonów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pektynowy

przymiotnik od: pektyna; wchodzący w skład pektyny (jednego z grupy polisacharydów, występującego w tkankach roślinnych), zawierający pektynę (np. związek pektynowy, klej pektynowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pekuniarny

związany z pieniędzmi, pieniężny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pel

skrótowiec, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = inform. punkt elektryczno-logiczny

Francja:

- Pel-et-Der – gmina

Osoby:

- Albert Pel – francuski seryjny morderca
- David Pel – holenderski tenisista
- Eva Pel – holenderska artystka
- Pieter Klazes Pe – duński profesor

Zobacz też:

- Peel

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pela

jedwabna tkanina

- Pela – skrót żeńskiego imienia Pelagia
- Pela – miejscowość w Grecji
- Pela - cienkie nici jedwabne używane do haftu
- Pela – skała w miejscowości Rybna w województwie małopolskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelagia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

(1.2) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Wodzierady;

(1.3) astr. planetoida z głównego pasa asteroid o numerze 1190;

Pelagia – żeńskie imię pochodzenia greckiego, pochodzące od przymiotnika pelagios, oznaczającego „morski”. Męskim odpowiednikiem tego imienia jest Pelagiusz.

Pelagia imieniny obchodzi: 23 marca, 4 maja, 9 czerwca, 26 czerwca, 11 lipca, 8 października i 21 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelagial

toń wodna oceanów, mórz i dużych jezior, obfitująca w tlen na skutek intensywnego falowania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. hydrol. sfera otwartej wody, dzieląca się na część fotyczną (naświetloną) oraz afotyczną (bez światła)

Pelagial, wody pelagialne, strefa pelagialna, toń wodna (od gr. πέλαγος, pélagos – morze) – wody otwarte oceanów, mórz i wielkich jezior oddzielone od brzegów strefami litoralu i sublitoralu. Obejmuje naświetloną warstwę wody do 200 m od powierzchni (epipelagial) oraz coraz głębsze warstwy: mezopelagial, batypelagial i abisal (abisopelagial). Poniżej strefy abisalnej znajduje się strefa denna (bental) lub głębia rowów oceanicznych (hadal – poniżej 6000 m p.p.m.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelagialny

→ pelagial

Patrz:pelagial

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagianin

zwolennik pelagianizmu (katolickiego zespołu poglądów religijnych głoszonych przez Pelagiusza, nieuznającego przeniesienia grzechu pierworodnego na wszystkich ludzi oraz mówiącego o zbawieniu będącym niezależnym od łaski bożej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagianizm

katolicki zespół poglądów religijnych głoszonych przez Pelagiusza, nieuznający przeniesienia grzechu pierworodnego na wszystkich ludzi oraz mówiący o zbawieniu będącym niezależnym od łaski bożej

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) hist. rel. nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;

Pelagianizm – we wczesnym chrześcijaństwie od początku V w. pogląd teologiczny, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz (IV i V w.). Rozwijał się głównie w Italii i Północnej Afryce. W wyniku kontrowersji wewnątrzkościelnej, uznany przez synody katolickie i papieży, a następnie Sobór efeski (431) za niezgodny z doktryną chrześcijańską, czyli herezję.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelagianka

→ pelagianin

Patrz:pelagianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiański

→ pelagianin

Patrz:pelagianin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiczny

utworzony pod wpływem działania morza, morski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

- Pelagiusz – imię męskie
- Pelagiusz – mnich z V w.
- Pelagiusz – król Asturii (718-737)
- Pelagiusz I – papież (556-561)
- Pelagiusz II – papież (579-590)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelagiuszek

zdrobnienie od: Pelagiusz (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiuszkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelagiuszka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiuszostwo

Pelagiusz z żoną; Pelagiuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagiuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelagiusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagra

choroba przewlekła wynikająca z braku witaminy PP, która objawia się zaburzeniami nerwowymi i psychicznymi; rumień lombardzki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba spowodowana brakiem witaminy PP;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelagryczny

→ pelagra

Patrz:pelagra

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelagryk

osoba cierpiąca na pelagrę (rumień lombardzki)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelamida

drapieżna ryba z rodziny makrelowatych; bonito; sarda

Pelamida (Sarda sarda) – gatunek ryby z rodziny makrelowatych (Scombridae), czasami błędnie nazywany bonito.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelargonia

roślina ozdobna z rodziny bodziszkowatych; muszkatel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pelargonium|ref=tak., popularna roślina doniczkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelargonidyna

rodzaj antocyjanu, barwnik naturalny wykorzystywany w przemyśle spożywczym do nadawania produktom pomarańczowego zabarwienia

Pelargonidyna – organiczny związek chemiczny z grupy antocyjanidynów, Występuje naturalnie jako barwnik roślinny, między innymi w pelargoniach, malinach, truskawkach, owocach śliw, żurawiny czy płatkach róż. Duże jej ilości zawiera czerwona fasola. Jak wszystkie antocyjanidyny jest antyutleniaczem. Pelargonidyna stosowana jest jako barwnik spożywczy o oznaczeniu E163d. Alkoholowy roztwór pelargonidyny jest wskaźnikiem pH.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelargonina

związek pochodzenia roślinnego zwiększający siłę i zmniejszający częstość skurczów serca uważany za pochodną cyjaniny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelargoniowy

przymiotnik od: pelargonia; charakterystyczny dla pelargonii (np. kwiaty pelargoniowe), związany z pelargoniami (np. drzewko pelargoniowe, odrost pelargoniowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelasia

zdrobnienie od: Pelagia (imię żeńskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelasiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Pelasi lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelazgijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pelazgami, dotyczący Pelazgów

#### Źródła:

Wiktionary

# Pelazgowie

Pelazgowie (gr. Πελασγοί Pelasgoí, w lp. Πελασγός, Pelasgos) – lud zamieszkujący Tesalię przed przybyciem na Peloponez Greków w II tysiącleciu p.n.e.; z czasem w historiografii greckiej pojawiła się tendencja do określania tym mianem również innych autochtonicznych mieszkańców Peloponezu i sąsiednich wysp, jak Karyjczycy i Lelegowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pelc

nazwisko

- Jan Pelc – czeski pisarz
- Janusz Pelc – historyk literatury
- Janusz Pelc – programista
- Jerzy Pelc – filozof

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelcmantel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. futro

#### Źródła:

Wiktionary

# Pelczar

nazwisko

- Andrzej Pelczar (1937–2010) – polski profesor, matematyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
- Jan Pelczar (1895–1940) – major kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
- Józef Sebastian Pelczar (1842–1924) – biskup przemyski, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, święty Kościoła katolickiego.
- Kazimierz Pelczar (1894–1943) – polski profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prekursor onkologii w II RP.
- Marian Pelczar (1905-1983) – polski doktor, historyk, organizator i dyrektor Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk.
- Stanisław Pelczar (1915–1977) – sierżant Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego.
- Zenon Pelczar (1866–1934) – polski doktor, lekarz balneolog.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelczarski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pele

jedwabna tkanina

## Osoby nazywające się Pele, Pelé lub Pélé

- Pele – polski raper, ur. 1978
- Pelé – brazylijski piłkarz, ur. 1940, zm. 2022, trzykrotny mistrz świata
- Pelé – kabowerdeński piłkarz, ur. 1978
- Pelé – portugalski piłkarz, ur. 1991
- Abédi Pelé – ghański piłkarz, ur. 1964
- Pélé – portugalski piłkarz, ur. 1987

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pele-Mele

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mieszanka różnych rzeczy, chaos, zamęt

(1.2) zob. pele-mele.

przysłówek

(2.1) mieszając coś bezładnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Peled

duża ryba planktonożerna; peluga

Peluga, peled, syrok (Coregonus peled) – gatunek słodkowodnej, planktonożernej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peleng

określenie miejsca ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów; namiar

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. kąt między pewnym stałym kierunkiem i kierunkiem, w którym obserwowany jest namierzany obiekt

- Peleng – wyspa w Indonezji
- Cieśnina Peleng – cieśnina w Indonezji
- peleng (namiar) – pojęcie w nawigacji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelengacja

proces wyznaczania namiarów jakiegoś obiektu w przestrzeni względem północy, przez mierzenie odpowiednich kątów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelengacyjny

związany z pelengacją (procesem wyznaczania namiarów jakiegoś obiektu w przestrzeni względem północy, przez mierzenie odpowiednich kątów), odnoszący się do takiego procesu (np. pomiar pelengacyjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelengator

przyrząd nawigacyjny do brania namiarów; namiernik

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelengować

określać miejsce ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelengowy

przymiotnik od: peleng; związany z pelengiem (określaniem miejsca ulokowania danego obiektu względem północy, przez pomiary odpowiednich kątów), dotyczący pelengu (np. mostek pelengowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peleryna

1. rodzaj okrycia przeciwdeszczowego bez rękawów;
2. niewielki fragment ozdobnej tkaniny zawieszanej przy kołnierzu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona, niekiedy krótsze, tylko do łokci;

(1.2) część ubioru np. płaszcza, sukni, opadająca swobodnie z plecyeców

Peleryna (fr. pèlerine, od pèlerin - pielgrzym) – wierzchnie okrycie bez rękawów, zarzucone na ramiona i spięte na piersiach albo na ramieniu, noszone od czasów antycznych przez obie płcie. W Polsce nazwa stosowana od XVII wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peleryniasty

noszący pelerynę

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelerynka

niewielka peleryna, najczęściej dla dzieci lub niektórych zwierząt domowych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: peleryna

(1.2) krótka narzutka okrywająca górną część plecyeców, ramiona i piersi

(1.3) kośc. szata liturgiczna ministrantów w kształcie pelerynki (1.2);

Pelerynka, inaczej kołnierz – jest szatą liturgiczną (w formie kołnierza zapinanego pod szyją) nakładaną przez ministranta na komżę, którą nosi podczas mszy świętej. Ministrant otrzymuje pelerynkę dopiero po wstępnym okresie przygotowania do służby w kościele i pogłębieniu swojej wiedzy podczas zbiórek ministrantów, a także po praktyce służby przy ołtarzu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelet

rodzaj biopaliwa wytwarzanego przy pomocy granulowania; pellet

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) granulat opałowy ze sprasowanych pod wysokim ciśnieniem trocin, wiór, zrębków i innych odpadów drzewnych;

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peleton

zwarta grupa zawodników w wyścigu kolarskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu;

Peleton (od fr. peloton – kłębek, gromada) – w kolarstwie główna, najliczniejsza grupa kolarzy, najczęściej umiejscowiona pomiędzy wyprzedzającymi ją zawodnikami z ucieczki a zawodnikami niewytrzymującymi tempa grupy zasadniczej.

Jazda w peletonie wymaga mniejszego wysiłku od jazdy w pojedynkę. Związane jest to z oporem powietrza, będącym największym oporem w czasie jazdy. Opór powietrza zależy od kwadratu prędkości, czyli wraz z liniowym wzrostem prędkości opór rośnie kwadratowo, oznacza to np. czterokrotnie większy opór powietrza przy dwukrotnym wzroście prędkości. Jazda w peletonie, w swoistym "tunelu powietrznym", jest preferowana przez zawodników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peletonik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peleton

#### Źródła:

Wiktionary

# Peletowy

→ pelet; pelletowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelety

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) zob. pelet.

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peleus

postać z mitologii greckiej

Peleus (gr. Πηλεύς Pēleús, łac. Peleus) – w mitologii greckiej król Ftyi w Tesalii, argonauta, ojciec Achillesa.

Uchodził za syna Ajakosa i Endeis. Peleus razem z bratem Telamonem zabił pod wpływem gniewu (w trakcie gry w kości) swojego przyrodniego brata Fokosa syna Pasmanthei, wskutek czego zmuszony był do ucieczki z Eginy. We Ftyi Peleus został oczyszczony ze zbrodni przez Eurytiona i poślubił Antygonę, córkę Eurytiona, którego przypadkowo zabił podczas polowania na dzika kalidońskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelikan

1. rybożerny ptak wodny o charakterystycznym mocnym dziobie ze skórzanym workiem;
2. produkt marki Pelikan;
3. potocznie: obwisła skóra na ramionach

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak z rzędu pełnopłetwych;

(1.2) pot. wieczne pióro marki Pelikan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. stomat. narzędzie, w kształcie zagiętych kleszczy służące do usuwania dolnych zębów przedtrzonowych i trzonowych

rzeczownik, liczba mnoga

(3.1) pelikany pot. obwisła skóry w okolicy ramion

- pelikany – rodzina ptaków
- Pelikan – godło
- Pelikan – herb szlachecki
- Pelikan – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Kościan
- Pelikan – marka przyborów do pisania
- Pelikan – polski rower marki Romet
- Pelikan – mgławica w gwiazdozbiorze Łabędzia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelikani

→ pelikan; pelikanowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelikaniątko

młode pelikana

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelikanica

samica pelikana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. samica pelikana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelikanik

niewielki pelikan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelikanowate

rodzina ptaków; pelikany

Pelikany, pelikanowate (Pelecanidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelikanowe

→ pelikan; pelikani

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Pelecaniformes|Sharpe|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

forma przymiotnika.

(2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: pelikanowy

Pelikanowe, pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelikanowy

→ pelikan; pelikani

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do pelikana

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z pelikanem, dotyczący pelikana

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla pelikana, mający cechy pelikana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelikany

1. rodzina ptaków; pelikanowate;
2. potocznie: obwisająca skóra ramion; motylki, skrzydełka

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Pelecanidae|ref=tak., monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych;

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) M., B. i W. lm. od: pelikan

Pelikany, pelikanowate (Pelecanidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu pelikanowych (Pelecaniformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelikozaur

gad ssakokształtny żyjący w okresie permu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelisa

damski, zimowy płaszcz na futrze

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odzież. zimowy płaszcz podbity futrem, w szczególności wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelit

drobnoziarnista skała osadowa

Mikryt (pelit) – rodzaj spoiwa węglanowych skał osadowych (np. wapieni), utworzonego przez niewidoczne makroskopowo kryształy węglanów (głównie kalcytu) o rozmiarach rzędu kilku tysięcznych milimetra. Makroskopowo mikryt ma postać jednorodnego wapienia. Nawet pod mikroskopem zwykle nie sposób wyróżnić poszczególnych kryształów i ziarn, widoczne są ciemne agregaty kalcytu. Mikryt zwykle tworzy się w wyniku strącania chemicznego lub biochemicznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelka

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelleciarka

prasa granulująca zasilana silnikiem elektrycznym; peleciarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pellet

[czytaj: pelet] rodzaj biopaliwa wytwarzanego przy pomocy granulowania; pelet

rzeczownik zbiorowy, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gruby, walcowaty granulat wykonany ze sprasowanego, sypkiego materiału, głównie opałowego;

Pellet (pelet) – paliwo stałe w formie granulatu uzyskiwane z biomasy, przeznaczone głównie do spalania w indywidualnych, jak i zbiorowych instalacjach grzewczych, może być spalany w kominkach do tego przeznaczonych.

Pellet produkuje się z odpadów drzewnych, uprawianych w tym celu roślin, oraz odpadów i produktów ubocznych rolnictwa. Pellet drzewny – powstaje ze sprasowania trocin, które powstają podczas prac tartacznych oraz innych działań związanych z obrabianiem produktów drzewnych. Drewno używane przy produkcji pelletu może być zarówno liściaste jak i iglaste – istnieją również bardziej egzotyczne mieszanki pochodzące z drewna palmowego, skorupek kokosów czy nawet kłód i gałęzi. Pelletyzuje się też słomę i trawę łąkową, tworząc pellety trawne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelletowy

→ pellet [czytaj: peletowy]; peletowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pellikula

plazmatyczna osłonka ciała pierwotniaków

Pellikula – białkowo-lipidowa błona komórkowa otaczająca cytoplazmę protista zwierzęcego, podścielona utworami błoniastymi wzmacniającymi całą konstrukcję komórki.

W zależności od rodzaju organizmu jest ona cienka (np. u ameby), co zwiększa elastyczność i pozwala na zmiany kształtu, lub też gruba (np. u pantofelka), ograniczająca elastyczność. U wyżej uorganizowanych pierwotniaków pellikula jest bardziej pofałdowana i sprężysta. Na jej powierzchni często można wyróżnić fałdki, listki i dołki, tworzące swoistą mozaikę. Błona niektórych organizmów pokryta jest dodatkowo krzepnącą substancją (np. krzemionką), która tworzy skorupkę lub pancerzyk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelmatoskopia

badanie linii papilarnych stóp w celach identyfikacyjnych; podoskopia

Podoskopia, pelmatoskopia – dział techniki kryminalistycznej, pokrewny do daktyloskopii, zajmujący się badaniem linii papilarnych znajdujących się na stopach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelnik

wieś w Polsce

Pelnik (niem. Pulfnick) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta, miejscowość położona jest w obrębie krainy historycznej Prus Górnych. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peloid

borowina i muł, zawierające znaczną ilość składników mineralnych; mają zastosowanie lecznicze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) naturalny twór geologiczny stosowany jako tworzywo lecznicze; powstaje przy udziale wody i mikroorganizmów

Peloidy (gr. pelos – „błoto”) – utwory geologiczne, które po rozdrobnieniu i zmieszaniu z wodą są wykorzystywane do celów leczniczych w formie kąpieli lub okładów.

Peloidy są dzielone na naturalne i sztuczne. Peloidami naturalnymi nazywane są te, które używane są w stanie spotykanym w naturze, lub są poddawane przygotowaniu, które nie powoduje istotnych zmian fizyko-chemicznych. Peloidami sztucznymi są te, których przyrządzenie powoduje istotne zmiany chemiczne lub fizyczne w stosunku do stanu naturalnego. Do peloidów naturalnych zaliczane są: borowiny, sapropel (szlamy wodne), fango (muły wulkaniczne), oraz glinki, lessy i kredy (złożone z SiO2, CaCO3 i Al2O3).

Klasyfikacja peloidów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelomeduza

rodzaj żółwi z rodziny pelomeduzowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelomeduzowate

rodzina żółwi z podrzędu żółwi bokoszyjnych

Pelomeduzowate (Pelomedusidae) – rodzina żółwi z podrzędu żółwi bokoszyjnych (Pleurodira). Ich środowiskiem życia są rzeki oraz wody stojące. Podczas okresu suszy zapadają w sen letni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelomeduzowaty

o cechach pelomeduzowatych (rodzina żółwi)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peloneustes

rodzaj plezjozaura z rodziny pliozaurów

Peloneustes (z gr. "pływak w mule") – rodzaj drapieżnego pliozaura, żyjącego pod koniec jury. Pierwszego odkrycia dokonano w 1889. Szczątki odkryto na terenie Anglii oraz Rosji, co wskazuje na fakt, że zwierzę to występowało szeroko w morzach oblewających obszary Europy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelóntać

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pałętać

#### Źródła:

Wiktionary

# Peloponeski

przymiotnik od: Peloponez (półwysep w Grecji)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Peloponezu, związany z Peloponezem, pochodzący z Peloponezu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peloponez

1. półwysep w Grecji;
2. kraina historyczna w południowej Grecji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

(1.2) hist. kraina historyczno-geograficzna na Peloponezie (1.1)

(1.3) adm. region administracyjny Grecji zajmujący południową i wschodnią część Peloponezu (1.1);

Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany jako Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w południowej Grecji o powierzchni 21 549 km², pomiędzy Morzem Jońskim a Egejskim. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Z lądem połączony jest Przesmykiem Korynckim, przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy ograniczony Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńską, Kiparysyjską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelops

postać z mitologii greckiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mit. postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;

(1.2) mit. postać z mitologii greckiej, syn Agamemnona

(1.3) hist. król Sparty z dynastii Eurypontydów panujący w III w. p.n.e.

(1.4) sport. nazwa klubu sportowego z Patry

Pelops – w mitologii greckiej syn Tantala, założyciel dynastii Pelopidów. Jako dziecko zabity przez ojca i podany na uczcie bogów, zjedzony jedynie przez Demeter; wskrzeszony przez Hermesa na polecenie Zeusa. Mąż Hippodamei, zabójca Ojnomaosa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelosyderyt

minerał, węglan wapnia zawierający domieszki minerałów ilastych i kalcytu; syderyt ilasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelot

1. stara gra polegająca na odbijaniu od muru małej piłki za pomocą wiklinowej rakiety o wydłużonym kształcie, uprawiana do dziś, pochodząca od plemion prekolumbijskiej Mezoameryki i Ameryki Południowej;
2. dawniej poduszeczka do igieł i szpilek często perfumowana

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelota

1. stara gra polegająca na odbijaniu od muru małej piłki za pomocą wiklinowej rakiety o wydłużonym kształcie, uprawiana do dziś, pochodząca od plemion prekolumbijskiej Mezoameryki i Ameryki Południowej;
2. dawniej poduszeczka do igieł i szpilek często perfumowana

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sport. rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;

Pelota (bask. Pilota, lub Jai-alai) – gra znana w kraju Basków w Hiszpanii. Jest to rodzaj tenisa rozgrywanego na boisku otoczonym ścianami, o które odbijana jest piłka.

W całym regionie niemal każde miasto i każda wioska, nawet najmniejsza, posiadają frontón, czyli boisko, przypominające kort do squasha, na którym zawodnicy rzucają piłką, która jest odbijana o ściany z prędkością nawet do 300 km/h z pomocą specjalnych rakiet z wikliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peloteza

maszyna do zgniatania płatków mydlanych w jednolity blok; zgniatarka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelotka

1. działo przeciwlotnicze;
2. wkładka do butów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelplin

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelplinianin

mieszkaniec Pelplina

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pelplina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelplinianka

mieszkanka Pelplina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pelplina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelpliński

przymiotnik od: Pelplin

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Pelplina, związany z Pelplinem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pelta

mała drewniana tarcza, łukowato wygięta, używana w starożytnej Grecji i Macedonii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. staroż. drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peltasta

w starożytności: lekkozbrojny żołnierz w wojskach Grecji i Macedonii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. staroż. lekkozbrojny żołnierz wojsk greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę – peltę oraz oszczepy;

Peltasta (stgr. πελταστής peltastēs, lm πελτασταί peltastái) – w starożytnej Grecji lekkozbrojny piechur walczący za pomocą krótkiej włóczni (oszczepu) i wyposażony w lekką tarczę.

Peltastów rekrutowano początkowo z plemion trackich, z czasem jednak nazwa ta stała się synonimem charakterystycznej formacji zbrojnej, niezależnie od miejsca pochodzenia żołnierzy. Peltasta zazwyczaj był uzbrojony w kilka-kilkanaście oszczepów o długości ok. 1-1,6 m, przeznaczonych do miotania, lekką tarczę, skórzane nagolennice, krótki miecz i niekiedy hełm tracki. Jego tarcza wykonana z wikliny obciągniętej skórą, miała kształt owalu (średnica ok. 0,6 m) z jednym lub dwoma półksiężycowatymi wycięciami; od jej nazwy (gr. πέλτη, péltē) powstała nazwa tej piechoty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peltier

- Osoby
  - Jean Charles Peltier (1785-1845) – fizyk francuski
  - Lee Peltier (ur. 1986) – piłkarz angielski
  - Leonard Peltier (ur. 1944) – amerykański działacz indiański
  - Leslie Peltier (1900-1980) – amerykański astronom
- Astronomia
  - (3850) Peltier – planetoida
- Fizyka
  - efekt Peltiera – zjawisko termoelektryczne
  - moduł Peltiera – ogniwo termoelektryczne

#### Źródła:

Wikipedia

# Pelton

Pelton – wieś i civil parish w Anglii, w hrabstwie Durham. Leży 11 km na północ od miasta Durham i 386 km na północ od Londynu. W 2011 roku civil parish liczyła 6100 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Peltozaur

rodzaj dinozaura pancernego z rodziny nodozaurów; zauropelta

#### Źródła:

SJP.pl

# Peluga

duża ryba planktonożerna; peled

Peluga, peled, syrok (Coregonus peled) – gatunek słodkowodnej, planktonożernej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelur

cienka warstwa satynowanego papieru stosowanego w klaserach i jako przekładka ochronna stron z ilustracjami w książkach

Pelur (z fr.: płaszcz, okrycie) – odmiana cienkiego papieru o gramaturze 30-40 g/m2.

Pelur cechuje duża przezroczystość, zwłaszcza pelur bezdrzewny i biały (pelur może występować w odmianie barwionej). Papier ten przeznaczony jest do mocnych i trwałych kopii wykonywanych na maszynie do pisania, do ochrony ilustracji i przekładek w książkach oraz w albumach i klaserach jako płaszcz ochronny do zawartych w nim zbiorów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelurowy

przymiotnik od: pelur; będący pelurem (cienką warstwą satynowanego papieru), zrobiony z peluru (np. zakładka pelurowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peluszka

jednoroczna roślina z rodziny bobowatych (motylkowatych), o czerwonofioletowych kwiatach i pierzastych liściach, uprawiana na paszę i zielony nawóz; groch polny, groch błękitnopurpurowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Pisum sativum|subsp=arvense|ref=nie., jednoroczna roślina uprawna z rodziny bobowatych, odmiana grochu;

(1.2) roln. spoż. strąki lub nasiona peluszki (1.1)

Groch zwyczajny polny, groch błękitnopurpurowy, peluszka (Pisum sativum subsp. arvense (L.) Asch.) – podgatunek rośliny jednorocznej, strączkowej z rodziny bobowatych. Podgatunek grochu zwyczajnego (przez niektórych systematyków uważany za odrębny gatunek). Inne nazwy polskie: groch błękitnopurpurowy, groch polny, peluszka. Pochodzi z rejonów śródziemnomorskich, z Azji Mniejszej, Zakaukazia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pelwiskopia

rodzaj zabiegu umożliwiającego oglądanie narządów znajdujących się w obrębie miednicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelykozaur

przedstawiciel rzędu synapsydów (gadów ssakokształtnych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pelykozaury

przedstawiciel rzędu synapsydów (gadów ssakokształtnych)

Pelykozaury (Pelycosauria) – parafiletyczna grupa synapsydów (gadów ssakokształtnych), które pojawiły się w późnym karbonie i osiągnęły szczyt rozwoju we wczesnym permie. W zapisie kopalnym znane do środkowego permu.

Tradycyjnie pojmowane pelykozaury obejmowały wszystkie synapsydy nienależące do terapsydów (w tym do ssaków). Jednak terapsydy są potomkami tak definiowanych pelykozaurów, które – nie obejmując terapsydów – stawały się grupą parafiletyczną. Z tego powodu obecnie generalnie nie wyróżnia się tej grupy. Tradycyjnie pojmowane pelykozaury wchodzą w skład dwóch siostrzanych kladów synapsydów: Caseasauria, obejmującego rodziny Caseidae i Eothyrididae, oraz Eupelycosauria, obejmującego nie tylko wszystkie pozostałe pelykozaury (m.in. rodzaje Dimetrodon, Edaphosaurus, Ophiacodon czy Varanops), ale i wszystkie terapsydy (w tym ssaki).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pelzym

przysłówek sposobu

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ciągle

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. łatwo, płazem

#### Źródła:

Wiktionary

# Pembroke

- Walia:
  - Pembroke – półwysep w Walii
  - Pembroke – miasto w Walii, w hrabstwie Pembrokeshire; pozostałe nazwy pochodzą od nazwy tego miasta

Miejscowość na Malcie:

- Pembroke – jednostka administracyjna na Malcie

#### Źródła:

Wikipedia

# Pemfigoid

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. choroba powodująca powstawanie mocno napiętych pęcherzy podnaskórkowych, często na podłożu rumieniowym;

Pemfigoid (łac. pemphigoid, pemphigoid bullosus, BP) – autoimmunologiczna choroba skóry. Dermatoza pęcherzowa, występująca częściej w wieku starszym (rzadko u dzieci), cechująca się dużymi, dobrze napiętymi pęcherzami, usadowionymi w obrębie wykwitów rumieniowo- obrzękowych i w skórze pozornie niezmienionej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pemikan

prosta mięsna potrawa z ucieranymi orzechami przygotowywana przez koczowniczych myśliwych z Ameryki Północnej; pemmikan

Pemikan (kri pimîhkân, pemmicane, czyli tłuszcz) – suszone mięso. Nazwą tą określa się zakonserwowane przez suszenie na słońcu chude mięso upolowanych zwierząt (najczęściej bizonów, łosi lub jeleni) lub ryb, pokrojone w cienkie paski lub plastry, następnie rozdrobnione, wymieszane z bizonim łojem i kwaśnymi jagodami lub suszonymi rajskimi jabłkami, po czym umieszczane w zszytych ze skóry jeleni długich, wąskich rurkach lub bochenkach. Skórzany wałek wypełniony pemikanem potrafił osiągać długość 90 cm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pemmikan

prosta mięsna potrawa z ucieranymi orzechami przygotowywana przez koczowniczych myśliwych z Ameryki Północnej; pemikan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pen

przyrząd, najczęściej w postaci strzykawki, służący do dawkowania i wstrzykiwania insuliny; penfil, wstrzykiwacz piórowy

- pen – wstrzykiwacz insuliny
- PEN – przewód ochronno-neutralny
- PEN – teoria temperamentu

Zobacz też:

- Zeewijk/Pen

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pen-Club

[czytaj: pen klab] międzynarodowe stowarzyszenie pisarzy; Pen-Club, Pen Club, Penklub

#### Źródła:

SJP.pl

# Penakordancja

częściowa zgodność, prawidłowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Penalista

osoba specjalizująca się w zakresie prawa karnego i odpowiedzialna za ich odpowiednią interpretację

#### Źródła:

SJP.pl

# Penalistka

kobieta specjalizująca się w zakresie prawa karnego i odpowiedzialna za ich odpowiednią interpretację

#### Źródła:

SJP.pl

# Penalizacja

1. powiększenie zakresu czynów uznawanych za karalne;
2. uznanie czynu za przestępstwo lub wykroczenie

Penalizacja (od łac. poena - kara) – uznanie przez ustawodawcę określonego czynu za czyn zabroniony (przestępstwo), wykroczenie lub delikt dyscyplinarny. Dla prawa karnego penalizacja czynu jest podstawą odpowiedzialności karnej i zasądzenia przez sąd kary (nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege). Przeciwieństwem penalizacji jest depenalizacja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penalizacyjny

→ penalizacja

Patrz:penalizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Penalizować

czynić karalnym, wpisywać do systemu kar przewidzianych w kodeksie karnym

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenalizować)

(1.1) praw. uznawać pewne działanie za przestępstwo i wyznaczać kary dla tych, którzy popełniliby je

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penalny

niezgodny z tym prawem karnym (np. czyn penalny) lub określający kary (np. kodeks penalny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Penang

drzewo z rodziny palm uprawiane w Malezji, której owoce są źródłem arekoliny (silnie trującego alkaloidu); pinang, żuwipalma, palma betelowa, areka

- Penang – stan w Malezji
- Penang – wyspa w Cieśninie Malakka
- Penang – port lotniczy na wyspie Penang
- Pinang – orzechy palmy arekowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penaty

w mitologii rzymskiej: bóstwa opiekujące się rodziną i ogniskiem domowym

Penaty (łac. Dii Penates) – w mitologii rzymskiej bóstwa opiekuńcze pochodzenia etruskiego, strzegące ogniska domowego i spiżarni. Czczone razem z larami, przedstawiano je w postaci małych figurek z drewna, gliny, wosku, srebra lub kości słoniowej. Poświęcony był im jeden dzień każdego miesiąca, kiedy to posążki przystrajano kwiatami. W ofierze penatom składano wino, kadzidła, owoce, niekiedy także ofiary z młodych owiec i kóz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pencaty

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gruby, tłusty

#### Źródła:

Wiktionary

# Penczek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pendant

[czytaj: pądą] odpowiednik, pojęcie uzupełniające

Pendant (XVIII w. fr. pendant – zawieszony, łac. pendere – zawiesić) – dzieło sztuki tworzące harmonijną parę z innym dziełem, uzupełniającą się nawzajem pod względem kompozycji i stylu.

Przykładami pendantów w malarstwie są m.in.:

- Adam i Ewa – obrazy Albrechta Dürera,
- Dwa krzesła – obrazy Vincenta van Gogha,
- Portret Diego de Covarrubias i Portret Antonia de Covarrubias – bracia sportretowani przez El Greca,
- Portret Marii Teresy de Vallabriga i Portret infanta Ludwika Antoniego – małżeństwo sportretowane przez Goyę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pendent

pas zakładany przez ramię, służący do noszenia broni białej; feldcech, felcech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pas do mocowania szabli

Pendent (od fr. pendant – wiszący) – pas noszony przez ramię (skośnie w poprzek tułowia), służący do przenoszenia bocznej broni białej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pendentyw

część sklepienia w kształcie trójkąta sferycznego; żagielek; wrożnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. narożny element sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego

Pendentyw, żagielek – element narożny w postaci sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego.

Umożliwia przejście z planu kwadratu do koła, na którym opiera się kopuła. Pendentyw stosowany był w architekturze bizantyjskiej, rozpowszechnił się na Rusi. Był stosowany w renesansie, początkowo we Włoszech, później w całej Europie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penderecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pendolino

pociąg marki Pendolino

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kolej. pociąg z rodziny szybkich włoskich zespołów trakcyjnych;

Pendolino (z wł. „wahadełko”) – rodzina włoskich elektrycznych zespołów trakcyjnych dużych prędkości o prędkościach maksymalnych od 200 do 250 km/h, w większości przypadków posiadających wychylne nadwozie. Początkowo produkowane przez Fiat Ferroviaria, a później przez Alstom, który przejął Fiat Ferroviaria.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pendragon

tytuł noszony przez przywódców i ważniejszych urzędników walijskich oraz brytyjskich

- Pendragon – walijskie określenie wybitnego wodza, przydomek nadawany królom
- Uther Pendragon – legendarny król Brytanii;
- Artur Pendragon, król Artur
- Pendragon – cykl książek, którego autorem jest D.J. MacHale
- Pendragon – brytyjski zespół muzyczny, grający rocka progresywnego;
- Pendragon – gra fabularna
- Pendragon – serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pendrajw

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) alternatywna forma zapisu słowa pendrive

Pamięć USB (pendrive) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu flash, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pendrak

potocznie: pendrive; paluch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. inform. pendrive

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pendrive

[czytaj: pendrajw] przenośne urządzenie do przechowywania danych; pen drive

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

Pamięć USB (pendrive) – urządzenie przenośne zawierające pamięć nieulotną typu flash, zaprojektowane do współpracy z komputerem poprzez port USB i używane do przenoszenia danych między komputerami oraz urządzeniami obsługującymi pamięci USB.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penduł

dawniej: wahadło zegara; perpendykuł

#### Źródła:

SJP.pl

# Pendżab

1. kraina w Azji;
2. stan w Indiach;
3. prowincja w Pakistanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina historyczna w południowej Azji;

(1.2) geogr. stan w północno-zachodnich Indiach;

(1.3) geogr. prowincja w Pakistanie;

Pendżab (Pandźab, Pięciorzecze) – kraina historyczna w południowej Azji, rozciągająca się wzdłuż granicy indyjsko-pakistańskiej.

Dawniej tworzył jedną całość, obecnie podzielony jest między dwa państwa. Położony w północnej części Indii stan Pendżab zajmuje powierzchnię 50,4 tys. km², i w 2000 roku był zamieszkany przez 24,3 mln mieszkańców. Stolicą indyjskiego Pendżabu jest Czandigarh. Pakistańską prowincję Pendżab o powierzchni 205,3 tys. km² w 1998 roku zamieszkiwało 72,6 mln. Stolicą pakistańskiego Pendżabu jest Lahaur.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pendżabczyk

mieszkaniec Pendżabu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkaniec Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pendżabka

mieszkanka Pendżabu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. kobieta pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkanka Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pendżabski

odnoszący się do języka pańdżabi (jednego z języków indyjskich) lub Pendżabu (Pańdźabu, stanu indyjskiego lub pakistańskiej prowincji)

przymiotnik

(1.1) związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim

Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wschodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pendżabskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem pendżabskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem pendżabskim

(1.3) spisany, stworzony w języku pendżabskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Penektomia

w medycynie: całkowite lub częściowe usunięcie prącia

Penektomia – zabieg chirurgiczny, polegający na częściowej lub całkowitej amputacji prącia, najczęściej z powodu nowotworu tego narządu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penelopa

1. rodzaj ptaków z rodziny czubaczy;
2. w przenośni: żona, której wierność małżeńska może służyć za wzór

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Penelopa (gr. Πηνελόπη Penelope lub Πηνελόπεια Penelopeia) – córka Periboi i Ikariosa, postać w Odysei, żona Odyseusza, matka Telemacha, wzór wiernej żony; przez okres dwudziestu lat oczekiwała powrotu męża (10 lat wojny trojańskiej i 10 lat tułaczki Odyseusza), zwodząc ubiegających się o jej rękę 108 zalotników (przyrzekła wybrać jednego z nich na męża, gdy ukończy tkać szatę dla swojego teścia) przy pomocy podstępu (aby odwlec ukończenie szaty, pruła nocą tkaninę, nad którą pracowała w dzień, por. beczka Danaid).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peneplena

obszar o zrównanej powierzchni w wyniku denudacji przebiegającej w klimacie wilgotnym; prawierównia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peneplenizacja

proces tworzenia się penepleny (prawierówni, obszaru o zrównanej powierzchni powstającej w wyniku naturalnych procesów niszczących przebiegających w klimacie wilgotnym)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pener

1. osoba podkreślająca swoją ważność, wywyższająca swoją pozycję, chwaląca się nią;
2. potocznie o kontrolerze biletów; kanar;
3. osoba stwarzająca zagrożenie, zbir

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Poznań. człowiek z marginesu, menel, lump, żul, kloszard

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penetracja

1. przeszukiwanie terenu, najczęściej w celach badawczych;
2. wnikanie w coś, zagłębianie się w czymś;
3. przenikanie czyichś wpływów do jakichś środowisk;
4. wprowadzanie penisa lub innej częsci ciała w głab ciała innej osoby w czasie stosunku seksualnego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) docieranie dokądś i przeszukiwanie jakichś miejsc w celach badawczych

(1.2) przedostawanie się obcych wpływów lub idei do jakichś środowisk

(1.3) zagłębianie się, wnikanie w coś

(1.4) seks. waginalny lub analny stosunek seksualny

- Penetracja (genetyka)
- Penetracja seksualna
- Penetracja – tytuł książki Ingo Swanna
- Penetracja (wytrzymałość materiałów)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penetracyjny

związany z penetracją

#### Źródła:

SJP.pl

# Penetralia

wnętrze, część najtajniejsza

Penetralia – pierwszy studyjny album szwedzkiej grupy muzycznej Hypocrisy. Został wydany w 1992 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penetralium

1. wnętrze, głębia czegoś, najczęściej tajna, ukryta, trudno dostępna;
2. część domu lub świątyni greckiej położona w głębi

#### Źródła:

SJP.pl

# Penetrant

ciecz używana do wykrywania pęknięć w materiale metodą penetracyjną; penetrator

#### Źródła:

SJP.pl

# Penetrator

ciecz używana do wykrywania pęknięć w materiale metodą penetracyjną; penetrant

Penetrator (z łac. penetratio 'przenikanie' od penetrare 'przenikać; wkradać się') – w technologii wojskowej mianem tym określa się roboczą część (rdzeń) pocisku podkalibrowego, którego zadaniem jest wyłącznie przeniesienie energii kinetycznej wystrzału we względnie wysokiej masie i umożliwiający jej skupienie w małym przekroju, w rezultacie umożliwiający przebicie się przez pancerz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penetrometr

1. przyrząd do pomiaru konsystencji smarów, asfaltów i ciał bitumicznych, opartego na zasadzie zanurzania specjalnego stożka w badanym materiale;
2. przyrząd do mierzenia przenikliwości promieniowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Penetrować

wnikać gdzieś, przenikać coś, przedostawać się przez coś, najczęściej w celach badawczych

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenetrować)

(1.1) wnikać w coś, przenikać przez coś

czasownik przechodni niedokonany (dk. spenetrować, wypenetrować)

(2.1) badać dogłębnie

czasownik zwrotny niedokonany penetrować się (dk. spenetrować się, wypenetrować się)

(3.1) być penetrowanym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penetrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) docieranie dokądś i przeszukiwanie jakichś miejsc w celach badawczych

#### Źródła:

Wiktionary

# Penfil

przyrząd, najczęściej w postaci strzykawki, służący do dawkowania i wstrzykiwania insuliny; pen, wstrzykiwacz piórowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pengö

węgierska jednostka monetarna w latach 1925-1945

Pengő (z węg. brzęczący) – dawna waluta na Węgrzech, wprowadzona w 1926 roku w miejsce korony węgierskiej, a zastąpiona w roku 1946 przez forinta, z powodu rekordowej hiperinflacji, wynoszącej w szczytowym okresie około 400% dziennie (co, mając na uwadze postęp geometryczny, dawało astronomiczną liczbę 41,9 biliardów procent miesięcznie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penguin

[czytaj: pengłin] książka z serii wydawanych przez brytyjskie wydawnictwo Penguin Books

Penguin (ang. pingwin) – norweski przeciwokrętowy pocisk rakietowy zbudowany przez Kongsberg Defence & Aerospace w wersjach do wystrzeliwania z okrętów nawodnych, samolotów i śmigłowców. Przyjęty do uzbrojenia w wielu krajach, także Stanów Zjednoczonych pod oznaczeniem AGM-119 Penguin. Jest to pierwszy zachodni pocisk przeciwokrętowy naprowadzany pasywnie termicznie (na źródło podczerwieni), w przeciwieństwie do innych konstrukcji tego typu używających do naprowadzania technologii radiolokacyjnej. Penguin jest również pierwszym pociskiem przeciwokrętowym typu wystrzel i zapomnij.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peniać

potocznie: bać się, tchórzyć; cykać się, strachać się, dygać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Peniak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) białystok. tchórz (o bojaźliwym człowieku)

#### Źródła:

Wiktionary

# Penicylina

antybiotyk wytwarzany przez grzyby pleśniowe z grupy pędzlaków, stosowany jako lek przeciwbakteryjny o szerokim spektrum działania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek z grupy penicylin;

Penicyliny, antybiotyki penicylinowe (ATC J 01 C) – szeroko stosowana grupa bakteriobójczych antybiotyków; najstarsza grupa antybiotyków β-laktamowych, pierwsze antybiotyki na świecie.

Penicylina to antybiotyk β-laktamowy otrzymywany przy użyciu pleśni Penicillium. W swej strukturze chemicznej zawiera pierścień tiazolidynowy sprzężony z pierścieniem beta laktamowym.Przedstawicielami są: penicylina benzylowa, penicylina fenoksymetylowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penicylinaza

enzym rozkładający penicylinę

Penicylinazy (EC 3.5.2) – grupa enzymów należących do beta-laktamaz, warunkujących oporność niektórych bakterii na naturalne penicyliny – benzylową oraz fenoksymetylową. Działa poprzez hydrolizę pierścienia beta-laktamowego.
Według klasyfikacji Karen Bush, enzymy tej grupy należą do klasy 2a.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penicylinazy

enzym rozkładający penicylinę

Penicylinazy (EC 3.5.2) – grupa enzymów należących do beta-laktamaz, warunkujących oporność niektórych bakterii na naturalne penicyliny – benzylową oraz fenoksymetylową. Działa poprzez hydrolizę pierścienia beta-laktamowego.
Według klasyfikacji Karen Bush, enzymy tej grupy należą do klasy 2a.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penicylinowy

przymiotnik od: penicylina; związany z penicyliną, prowadzony przy jednoczesnym zażywaniu penicyliny (np. kuracja penicylinowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z penicyliną, dotyczący penicyliny; zawierający penicylinę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penicyliny

antybiotyk wytwarzany przez grzyby pleśniowe z grupy pędzlaków, stosowany jako lek przeciwbakteryjny o szerokim spektrum działania

Penicyliny, antybiotyki penicylinowe (ATC J 01 C) – szeroko stosowana grupa bakteriobójczych antybiotyków; najstarsza grupa antybiotyków β-laktamowych, pierwsze antybiotyki na świecie.

Penicylina to antybiotyk β-laktamowy otrzymywany przy użyciu pleśni Penicillium. W swej strukturze chemicznej zawiera pierścień tiazolidynowy sprzężony z pierścieniem beta laktamowym.Przedstawicielami są: penicylina benzylowa, penicylina fenoksymetylowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peniński

przymiotnik od: Penin

#### Źródła:

SJP.pl

# Penis

1. narząd kopulacyjny mężczyzny; prącie; członek męski;
2. narząd kopulacyjny samców wielu zwierząt

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) anat. narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

Prącie (łac. penis, pot. członek) – narząd kopulacyjny u samców ssaków, a także wielu gadów oraz niektórych ptaków (kazuary, strusie, kaczki).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penisek

zdrobnienie od: penis

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od penis

(1.2) mały penis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penisowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z penisem, dotyczący penisa

#### Źródła:

Wiktionary

# Penitencja

1. dawne określenie na zakład karny, areszt;
2. pokuta, kara za grzechy połączona z żalem i skruchą

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitencjaria

1. urząd penitencjariusza (duchownego upoważnionego przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających wyższemu od siebie ordynariuszowi);
2. trybunał sądowy kurii rzymskiej w sprawach sumienia katolików

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitencjariusz

duchowny upoważniony przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających jurysdykcji ordynariusza; penitencjarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. duchowny upoważniony do odpuszczania ciężkich grzechów;

(1.2) książk. osoba osadzona w zakładzie penitencjarnym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penitencjarny

1. system penitencjarny: system środków wychowawczych stosowanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności; penitencjaryzm;
2. odnoszący się do kar, więźniów (np. zakład penitencjarny)

przymiotnik

(1.1) dotyczący kar, więźniów, więziennictwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penitencjarysta

osoba specjalizująca się w dziedzinie więziennictwa i stosowania odpowiedniego systemu kar

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitencjarystyka

nauka zajmująca się zagadnieniami związanymi z problematyką pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitencjaryzm

system środków wychowawczych stosowanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności; system penitencjarny

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitencjarz

duchowny upoważniony przez biskupa do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach podlegających jurysdykcji ordynariusza; penitencjariusz

Penitencjariusz, penitencjarz (z języka łacińskiego poenitentiarius = pokutujący) – w Kościele katolickim duchowny upoważniony do udzielania rozgrzeszenia w wypadkach popełnienia najcięższych grzechów, których rozgrzeszenie podlega bezpośrednio papieżowi lub biskupowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penitencjał

dawniej w Kościele katolickim: księga z instrukcjami na temat odbywania pokuty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. księga zawierająca przepisy dotyczące pokuty kościelnej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penitencyjny

przymiotnik od: penitencja (pokuta lub zakład karny, areszt); odnoszący się do penitencji (np. zakład penitencyjny, prawo penitencyjne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Penitent

osoba wyznająca religię Kościoła katolickiego, przystępująca do spowiedzi świętej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. osoba przystępująca do sakramentu spowiedzi świętej;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) geol. ostra, pionowa forma lodu powstała w wyniku sublimacji lodowca;

- Penitent – termin z zakresu glacjologii
- Penitent – zobacz: spowiedź

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penitentka

kobieta wyznająca religię Kościoła katolickiego, przystępująca do spowiedzi świętej

#### Źródła:

SJP.pl

# Peniuar

odmiana damskiego szlafroka, szczególnie popularnego w okresie między odrodzeniem a oświeceniem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę, używany od XIX w.;

(1.2) hist. pelerynka zakładana dawniej podczas czesania i pudrowania włosów, używana w XVIII w.

Peniuar (fr. peignoir) – okrycie kobiece, wywodzące się od podwłośnika. Stworzono je do noszenia w nocy oraz w sypialni. Jest to rodzaj koszuli nocnej. Po raz pierwszy peniuar pojawił się we Francji w XVIII wieku, gdzie imitował – obecny w tamtym czasie – kobiecy styl noszenia sukienek od stóp do głów w ciągu dnia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peniuarek

niewielki peniuar (damski szlafrok, szczególnie popularny w okresie między odrodzeniem a oświeceniem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Penkala

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Penklub

międzynarodowa organizacja pisarzy powstała w 1922 r., mająca na celu szerzenie idei zbliżenia kulturalnego narodów, obronę pokoju, tolerancji itp.; Pen Club

#### Źródła:

SJP.pl

# Penn

- William Penn 1644-1718 założyciel (właściciel) Pensylwanii
- Penn – drobna jednostka monetarna w XX w. w Estonii
- Penn – University of Pennsylvania, potocznie „Penn” lub „UPenn”

Miejscowości w USA:

- Penn – miasto w stanie Pensylwania, w hrabstwie Westmoreland

#### Źródła:

Wikipedia

# Penne

makaron o kształcie skośnie ściętych rurek

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. makaron w kształcie ciętych ukośnie rurek;

- penne – rodzaj makaronu
- penne – rodzaj czapki
- miejscowości:
  - Penne – francuska gmina w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże
  - Penne – miejscowość we Włoszech, w regionie Abruzja
  - Penne – francuska gmina w regionie Midi-Pireneje

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penni

niedawna zdawkowa moneta fińska (100 penni = 1 marka), używana przed wprowadzeniem euro

Penni – drobna jednostka monetarna w XIX i XX w. w Finlandii i w Estonii (est. penn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pennin

minerał, najczęściej koloru ciemnozielonego o perłowym lub matowym połysku i bezbarwnej rysie

#### Źródła:

SJP.pl

# Penniny

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. Góry Pennińskie

Góry Pennińskie (Penniny, ang. Pennines) – niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym i całkowitej długości do 400 km, szerokości do 100km. Góry Pennińskie zbudowane są z różnorodnych skał karbońskich, głównie piaskowców i wapieni. Zostały wypiętrzone w orogenezie kaledońskiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Penny

[czytaj: peny] drobna moneta angielska równa 1/100 funta, dawniej dwunasta część szylinga; pens

#### Źródła:

SJP.pl

# Penolog

specjalista w zakresie penologii (nauki zajmującej się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Penologia

nauka zajmująca się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penologiczny

przymiotnik od: penologia (nauka zajmująca się prawem karnym, systemami kar i ich pochodzeniem oraz organizacją więziennictwa); odnoszący się do penologii lub osoby zajmującej się penologią

#### Źródła:

SJP.pl

# Penoplastia

trwały zabieg chirurgiczny powiększenia prącia, prowadzący jednocześnie do modyfikacji odpowiednich genów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pens

drobna moneta brytyjska

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) drobna moneta używana w Wielkiej Brytanii;

Pens – moneta zdawkowa używana w Wielkiej Brytanii i jej terytoriach zależnych, pochodząca z wczesnego średniowiecza.

W anglosaskich państwach Anglii wybita po raz pierwszy ok. 765 r. przez króla Heaberhta z Kentu jako naśladownictwo srebrnego denara (novus denarius) karolińskiego; był monetą o wadze najwyżej ok. 1,55 g. Wkrótce potem bicie złotego pensa (gold penny) na wzór arabskiego mancusa zapoczątkował w Mercji król Offa. W XIII wieku niewielką ilość złotych pensów wypuścił też Henryk III (1257), podejmując chybioną próbę wprowadzenia w królestwie monety złotej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pensetnik

pensetnik dwuoki - gatunek ryby morskiej z rodziny chetonikowatych, hodowany w akwariach morskich; pensetnik pomarańczowopręgi

#### Źródła:

SJP.pl

# Pensi

miasto w Chinach; Benxi

Benxi (chiń. 本溪; pinyin Běnxī) – miasto o statusie prefektury miejskiej w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na południowy wschód od miasta Shenyang. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 083 983. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 1 566 855 mieszkańców. Ośrodek wydobycia węgla kamiennego i rud żelaza oraz hutnictwa żelaza i przemysłu koksowniczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pensja

1. stałe wynagrodzenie za odpowiednio określony okres pracy; płaca; zapłata; pobory;
2. dawniej: ogólnokształcąca szkoła prywatna dla dziewcząt, zwykle połączona z internatem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

(1.2) hist. prywatna szkoła żeńska, najczęściej z internatem;

(1.3) hist. ogół uczennic pensji (1.2)

- pensja – płaca (ekonomia)
- pensja (szkoła)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pensjonacik

zdrobnienie od: pensjonat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pensjonat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonara

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. pensjonarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Pensjonareczka

zdrobnienie od: pensjonarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pensjonarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonariusz

1. mieszkaniec pensjonatu;
2. stały mieszkaniec domu opieki, który oprócz mieszkania otrzymuje codzienne, zazwyczaj darmowe wyżywienie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba mieszkająca w pensjonacie

(1.2) podopieczny zakładu opiekuńczego

(1.3) hist. urzędnik reprezentujący miasto lub prowincję w szesnastowiecznych Niderlandach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonariuszka

1. mieszkanka pensjonatu;
2. stała mieszkanka domu opieki, która oprócz mieszkania otrzymuje codzienne, zazwyczaj darmowe wyżywienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka zakładu opiekuńczego

(1.2) turyst. kobieta wynajmująca pokój w pensjonacie, sanatorium

(1.3) zootechn. samica zwierzęcia przebywająca w ośrodku dla zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonarka

dawniej o uczennicy prywatnej szkoły ogólnokształcącej, przeznaczonej wyłącznie dla dziewcząt (pensji)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. uczennica prywatnej szkoły żeńskiej

(1.2) daw. podopieczna zakładu dobroczynnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonarski

1. charakterystyczny dla pensjonarki;
2. młodzieńczy, charakterystyczny dla młodzieży;
3. pretensjonalny, afektowny, naiwny (np. pensjonarskie zachowanie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z pensjonarką, dotyczący pensjonarki

(1.2) daw. związany z pensjonarzem, dotyczący pensjonarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonarskość

młodzieńczość, zespół cech charakterystycznych dla młodzieży, a także: pretensjonalność, naiwność

#### Źródła:

SJP.pl

# Pensjonarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. uczeń prywatnej szkoły męskiej

(1.2) przest. podopieczny zakładu dobroczynnego

#### Źródła:

Wiktionary

# Pensjonat

1. dom mieszkalny dla turystów, najczęściej w małych miejscowościach wypoczynkowych i uzdrowiskach;
2. dom opieki, w którym stali mieszkańcy otrzymują prócz mieszkania także codzienne wyżywienie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

Pensjonat – turystyczny obiekt hotelarski posiadający co najmniej 7 pokojów, świadczący dla swoich klientów całodzienne wyżywienie.

W zależności od wyposażenia i zakresu świadczonych usług wyróżnia się 5 kategorii pensjonatów, gdzie najwyższa ma 5 gwiazdek, a najniższa – 1 gwiazdkę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pensjonatowy

przymiotnik od: pensjonat; mieszczący się w pensjonacie, będący częścią pensjonatu (np. pokój pensjonatowy), charakterystyczny dla pensjonatu (np. budownictwo pensjonatowe) lub w jakiś inny sposób z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Pensjonować

1. wyznaczać komuś pensję, gażę, rentę lub inną podobną płacę;
2. przenosić kogoś na emeryturę

czasownik niedokonany

(1.1) daw. wyznaczać komuś pensję, gażę lub rentę

(1.2) daw. przenosić kogoś na emeryturę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pensjonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pensowy

→ pens

Patrz:pens

#### Źródła:

SJP.pl

# Penstemon

roślina uprawna z rodziny babkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pensum

określona liczba zajęć dydaktycznych lub naukowych, do odbycia których jest zobowiązana każda osoba nauczająca w danej placówce oświatowej

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zaw. ustalona liczba godzin pracy nauczyciela lub wykładowcy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensyjka

1. niewielka, skromna pensja, wynagrodzenie za pracę;
2. mała pensja (prywatna szkoła ogólnokształcąca dla dziewcząt)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: pensja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensyjny

1. związany z pensją (wynagrodzeniem za określony czas pracy);
2. odnoszący się do pensji (prywatnej szkoły ogólnokształcącej dla dziewcząt), związany z pensją (np. internat pensyjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pensylwańczyk

mieszkaniec Pensylwanii (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Pensylwanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensylwania

stan w Stanach Zjednoczonych

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. stan w Stanach Zjednoczonych;

Pensylwania (ang. Pennsylvania, wymowa:/ˌpɛnsɪlˈveɪnjə/) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie. Pensylwania graniczy od północy z kanadyjską prowincją Ontario (poprzez jezioro Erie) oraz ze stanem Nowy Jork, od wschodu w dalszym ciągu z Nowym Jorkiem oraz z New Jersey, od południa z Delaware, Maryland i Zachodnią Wirginią i od zachodu z Ohio.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pensylwanka

mieszkanka Pensylwanii (stanu w USA)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Pensylwanii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pensylwański

związany z Pensylwanią

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język pensylwański;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pentaceratops

rodzaj dinozaura należącego do infrarzędu ceratopsów

Pentaceratops – rodzaj dinozaura należącego do grupy ceratopsów.

Nazwa rodzajowa Pentaceratops oznacza „twarz o pięciu rogach”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentacon

rzeczownik

(1.1) jeden z rodzajów bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego

Pentacon – przedsiębiorstwo istniejące w NRD, mieszczące się przy Schandauer Straße 76 w Dreźnie.

Kombinat pod nazwą VEB Kamera und Kinowerke Dresden powstał w 1959 z połączenia kilku fabryk produkujących aparaty fotograficzne: Zeiss Ikon, Kamera-Werke, Belca, Altissa i Welta. W 1964 nazwę zmieniono na VEB Pentacon, wykorzystując słowo utworzone w początku lat 50. jako nazwę dla lustrzanek Contax S eksportowanych do krajów, w których nazwa Contax była zastrzeżona. W 1968 po wchłonięciu kolejnych zakładów: Ihagee, Meyer-Optik, Mentor i Certo przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Kombinat VEB Pentacon Dresden.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentada

okres złożony z pięciu jednostek czasu (np. dni, lat)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) okres pięciu dni, tygodni itd.;

(1.2) pięć przedmiotów

Pentada (starogr. Πέντε, pentas = pięć) – okres złożony z pięciu jednostek czasu: np. pięć dni, pięć lat; skala muzyczna złożona z 5 dźwięków w oktawie lub pięć przedmiotów np. w grze planszowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentaedr

pięciobok foremny, jedna z możliwych form pentagonu (pięciokąta) wyrysowanego na podstawie dwóch trójkątów równoramiennych; pentagram

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentaerytryt

związek chemiczny z grupy alkoholi, stosowany jako jeden ze składników pentrytu (kruszącego materiału wybuchowego)

Pentaerytrytol, pentaerytryt, C(CH
2OH)
4 – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi polihydroksylowych. Jest tetraolem zbudowanym ze szkieletu neopentanu podstawionego czterema pierwszorzędowymi grupami hydroksylowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentagon

pięciokąt, pięciobok, płaska figura geometryczna ograniczona pięcioma odcinkami z odpowiednio połączonymi końcami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. pięciokąt

Pentagon (z ang. „pięciokąt”) – siedziba Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, stąd też „Pentagonem” jest często określany sam Departament Obrony.

Zbudowany w pierwszych latach II wojny światowej, budynek otwarto 15 stycznia 1943. Jest to największy pod względem kubatury i liczby pomieszczeń budynek biurowy na świecie, niebędący wieżowcem. Stoi w Arlington w stanie Wirginia. Po drugiej stronie rzeki Potomak znajduje się główna dzielnica rządowa Waszyngtonu. W budynku pracuje 23 tysiące pracowników wojskowych i cywilnych oraz 3 tysiące personelu pomocniczego. Budynek ma 5 pięter, a każde piętro ma pięć korytarzy okrążających cały budynek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentagonalny

mający pięć kątów; pięciokątny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentagoński

przymiotnik od: Pentagon

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentagram

1. pięciobok foremny, jedna z możliwych form pentagonu (pięciokąta) wyrysowanego na podstawie dwóch trójkątów równoramiennych; pentaedr;
2. znak o magicznej mocy odstraszającej złe duchy w wierzeniach średniowiecznych pogan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geom. pięciokąt gwiaździsty;

(1.2) ezot. talizman lub symbol magiczny w kształcie pięciokąta gwiaździstego

Pentagram, gwiazda pitagorejska (gr. πέντε pięć, γραμμή linia) – figura geometryczna – wielokąt gwiaździsty foremny. W wielu kulturach pentagram uważany jest za symbol magiczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentagramik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od pentagram

#### Źródła:

Wiktionary

# Pentagramowy

w kształcie pentagramu (pięciokąta, pięcioboku) lub charakterystyczny dla znaku o magicznej mocy odstraszającej złe duchy w wierzeniach średniowiecznych pogan, dzisiaj kojarzonego z szatanem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentalog

zbiór czegoś, najczęściej zasad, przykazań lub zakazów, składający się z pięciu odrębnych części

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentalogia

cykl pięciu krótkich utworów literackich stworzonych przez jednego autora i odpowiednio powiązanych ze sobą tematycznie; pięcioksiąg

Pentalogia – cykl pięciu utworów, z których każdy stanowi zamkniętą i integralną całość. Najczęściej poszczególne części pentalogii łączy osoba głównego bohatera.

Przykładem pentalogii jest Pięcioksiąg przygód Sokolego Oka Jamesa Fenimore'a Coopera:

- Pogromca zwierząt
- Ostatni Mohikanin
- Tropiciel śladów
- Pionierowie
- Preria

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentametr

wiersz złożony z pięciu powtarzających się układów sylab akcentowanych i nieakcentowanych, tworzący wraz heksametrem (wierszem o sześciu takich układach) inną odrębną w systematyce wierszowej całość nazywaną dystychem elegijnym

- pentametr daktyliczny
- pentametr jambiczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentan

piąty węglowodór nasycony w szeregu homologicznym alkanów stosowany jako składnik rozpuszczalników

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

Pentan, n-pentan – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów. Jego izomerami są 2-metylobutan (izopentan) i 2,2-dimetylopropan (neopentan).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentanowy

→ pentan

Patrz:pentan

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentaploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych pięć zespołów chromosomów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentaploidalność

występowanie w jądrach komórek pięciokrotnie większej liczby chromosomów w porównaniu z organizmem rodzicielskim

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentaploidalny

mający w jądrach komórek pięciokrotnie większą liczbę chromosomów w porównaniu z organizmem rodzicielskim, charakterystyczny dla organizmu z takim stanem (np. komórka pentaploidalna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentaptyk

rodzaj wysokiego ołtarza składającego się z jednej płyty głównej (nastawy) i czterech skrzydeł bocznych

Pentaptyk - typ nastawy ołtarzowej, podobnej do tryptyku, lecz składającej się z części środkowej i dwóch par skrzydeł. Sposób umieszczenia i konfiguracja skrzydeł może być rozmaita. Obie pary skrzydeł lub jedna z nich mogą być umieszczone na zawiasach i te ruchome skrzydła mogą być zamykane i otwierane w zależności od potrzeb, np. w związku z liturgią danego dnia, tak by ukazywane obrazy odpowiadały charakterowi nabożeństwa. Najsławniejszym polskim pentaptykiem jest Ołtarz Mariacki autorstwa Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentarchia

połączone rządy Prus, Francji, Rosji, Anglii oraz Austrii na początku dziewiętnastego wieku, mające znaczący wpływ na sytuację polityczną Europy

Pentarchia – koncepcja głosząca, że władza nad Kościołem należy do pięciu patriarchów, którzy pozostają w jedności wiary oraz mają te same prawa na swoich terytoriach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentastyl

typ budowli, najczęściej świątyni, z pięcioma kolumnami umieszczonymi od frontu; pentastylos

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentastylos

typ budowli, najczęściej świątyni, z pięcioma kolumnami umieszczonymi od frontu; pentastyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentateuch

pięć pierwszych ksiąg Starego Testamentu; Pięcioksiąg; Tora; Księgi Mojżeszowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rel. zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Tora (również jid. ‏Tojre‎, hebr. ‏תורה‎ – wskazówka, pouczenie, wtórnie prawo) – pięć pierwszych ksiąg Biblii (stąd także Pięcioksiąg, Pentateuch), najważniejszy tekst objawiony judaizmu. Głównym tematem Tory jest Przymierze pomiędzy Bogiem a narodem Izraela za pośrednictwem Mojżesza zawarte podczas wędrówki z niewoli egipskiej do Ziemi Obiecanej. Opis kształtowania się narodu i kultu za czasów Mojżesza poprzedzony jest znajdującymi się w Księdze Rodzaju opowieściami o prapoczątkach ludzkości (od Stworzenia do Potopu i Wieży Babel) oraz pradziejach Izraela (dzieje Patriarchów: Abrahama, Izaaka oraz Jakuba i jego synów).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentatlenek

związek chemiczny zawierający pięć atomów tlenu w cząsteczce; pięciotlenek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentatlon

1. pięciobój rozgrywany w starożytnej Grecji podczas igrzysk olimpijskich;
2. pięciobój nowoczesny, dyscyplina składająca się z jazdy konnej z przeszkodami, szermierki, biegu przełajowego, pływania kraulem oraz strzelectwa

Pięciobój antyczny, pentatlon (gr. πένταθλον, pentathlon) – dyscyplina sportu w starożytnej Grecji, obejmująca: stadion, skok w dal, rzut dyskiem, rzut oszczepem oraz zapasy; dyscyplina olimpijska od 708 p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentatlonista

1. uczestnik starogreckich igrzysk olimpijskich, biorący udział w pentatlonie (pięcioboju);
2. zawodnik biorący udział w pięcioboju nowoczesnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentatlonistka

1. zawodniczka biorąca udział w pięcioboju nowoczesnym;
2. hipotetyczna uczestniczka starogreckich igrzysk olimpijskich, mogąca brać udział w pentatlonie (pięcioboju)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentatlonowy

odnoszący się do pentatlonu (pięcioboju ze starogreckich igrzysk olimpijskich lub dzisiejszego pięcioboju nowoczesnego), związany z pentatlonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentatoniczny

zapisany w pentatonice (archaicznym typie skali muzycznej), wykorzystujący pentatonikę, stanowiący jej część (np. kompozycja pentatoniczna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentatonika

archaiczny typ skali muzycznej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. każda skala zawierająca pięć dźwięków w oktawie;

Pentatonika – skala złożona z pięciu stopni, zbudowana w obrębie oktawy. Jest popularna między innymi w polskiej muzyce ludowej. Słowo pentatonika pochodzi z języka greckiego i oznacza właśnie pięć dźwięków. Przykładem pentatoniki mogą być dźwięki pięciu kolejnych, czarnych klawiszy fortepianu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentatron

lampa katodowa zbudowana z pięciu elektrod

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentazocyna

#### Źródła:

Wikipedia

# Pentekostalizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. proces powstawania nowych wspólnot zielonoświątkowych

(1.2) rel. proces przekształcania kościołów i związków wyznaniowych w jedną uniwersalną odmianę chrześcijaństwa charyzmatycznego o wymiarze globalnym;

Pentekostalizacja (od stgr. Πεντηκοστή = Pentekoste – Pięćdziesiątnica) – ogólnoświatowy proces powstawania nowych wspólnot zielonoświątkowych oraz przekształcania wielu innych chrześcijańskich kościołów i związków wyznaniowych w jedną uniwersalną odmianę chrześcijaństwa charyzmatycznego w wymiarze globalnym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentekostalizm

kierunek w chrześcijaństwie charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego, zapoczątkowany w 1901 roku w Stanach Zjednoczonych; ruch zielonoświątkowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rel. nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;

Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się wyjątkowym naciskiem na znaczenie darów Ducha Świętego, w tym prorokowania, uzdrawiania chorych (np. przez nałożenie rąk i modlitwę), glosolalii, o których wspomniano w rozdziale 12 Pierwszego Listu do Koryntian. Za początkową datę rozwoju ruchu zielonoświątkowego przyjmuje się 1901 r. – w Stanach Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentekostalny

→ pentekostalizm

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pentekostalizmem, dotyczący pentekostalizmu

przymiotnik jakościowy

(2.1) charakterystyczny dla wyznawców pentekostalizmu

Patrz:pentekostalizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pentelijski

marmur pentelijski - gatunek marmuru pochodzący z wyspy Paros

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentelikon

góry w Grecji

Pentelejkon, (gr. Πεντελικό όρος – Penteliko oros lub Pendeli, st.gr Pentelikon) – góra znajdująca się w Grecji częściowo w granicach północno-wschodniej części Wielkich Aten. Na jej zboczach leży m.in. gmina Πεντέλη – Pendeli od której szczyt wziął swą nazwę (gr.: Pentelikon – "należący do Penteli"). Od starożytności, północna część góry (z Aten niewidoczna) stanowi miejsce działalności kamieniołomu i kopalni marmuru pentelickiego. W V w.p.n.e. przywódca Ateńczyków Perykles sprowadził z niej, do odbudowy miasta, po wojnie z Persją 180 tysięcy ton marmuru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penten

alken o pięciu atomach węgla w cząsteczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentest

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. pot. test penetracyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pentester

tester zabezpieczeń symulujący ataki możliwe do przeprowadzenia przez hakerów

Test penetracyjny – proces polegający na przeprowadzeniu kontrolowanego ataku na system teleinformatyczny, mający na celu praktyczną ocenę bieżącego stanu bezpieczeństwa tego systemu, w szczególności obecności znanych podatności i odporności na próby przełamania zabezpieczeń. Polega na analizie systemu pod kątem występowania potencjalnych błędów bezpieczeństwa spowodowanych niewłaściwą konfiguracją, lukami w oprogramowaniu lub sprzęcie, słabościami w technicznych lub proceduralnych środkach zabezpieczeń, a nawet niewystarczającą świadomością użytkowników. Analiza ta jest przeprowadzana z perspektywy potencjalnego włamywacza i może zawierać aktywne wykorzystywanie podatności (np. poprzez użycie exploitów). Podstawową cechą odróżniającą test penetracyjny od włamania jest zgoda atakowanej strony na tego rodzaju działania, ponadto osoba przeprowadzająca test (zwana pentesterem) jest zobowiązana do przedstawienia raportu dokumentującego znalezione problemy (często wraz ze sposobami ich usunięcia i rekomendacjami podnoszącymi bezpieczeństwo testowanego systemu). Test penetracyjny ma na celu zbadanie bezpieczeństwa systemu na włamanie oraz skuteczność zabezpieczeń w implementacji rzeczywistej lub możliwie najbardziej zbliżonej do rzeczywistej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentesting

badanie bezpieczeństwa systemu lub sieci

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentezylea

postać z mitologii greckiej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. jedna z mitycznych Amazonek;

Pentezylea (także Pentesileja) – w mitologii greckiej jedna z Amazonek.

Uchodziła za córkę Aresa i Otrere oraz za siostrę Hippolity, Antiopy i Melanippy. Piękna królowa Amazonek, przywiodła ich zastęp pod mury Troi, idąc na pomoc jej obrońcom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penthouse

[czytaj: penthałs] apartament na ostatnim piętrze budynku, czasem dobudowany na płaskim dachu obiektu, np. wieżowca

- penthouse – luksusowy apartament na najwyższym piętrze budynku
- „Penthouse” – amerykański magazyn dla mężczyzn
- Penthouse – film z 1933 r., w którym grają m.in. Warner Baxter i Myrna Loy
- Penthouse – południowokoreański serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentimento

korekta, poprawka lub częściowa zmiana kompozycji obrazu wykonana przez artystę w czasie malowania

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentiti

członek mafii, który zgodził się na współpracę z władzami

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentium

mikroprocesor z serii Intel Pentium

Intel Pentium – seria opartych na architekturze x86 32- i 64-bitowych mikroprocesorów firmy Intel produkowanych od 1993. Procesory miały premierę na polskim rynku 22 marca 1993. Zastąpiły serię 486.

Po sukcesie Pentium i znacznych sumach pieniędzy wydanych na promocję tego procesora, sama nazwa „Pentium” stała się na tyle znana, że Intel postanowił pozostawić ją dla następnych generacji procesorów x86, pomimo że wiele z nich nie ma prawie nic wspólnego z pierwszym Pentium. Aż do czasów premiery Intel Core 2 (2006) chipy „Pentium” stanowiły główną część produkcji i używane były w komputerach stacjonarnych i przenośnych, procesory Celeron stanowiły „niskobudżetową” część oferty Intela – były tańsze, ale i mniej wydajne, a procesory Xeon były przeznaczone do pracy w serwerach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentlandyt

minerał, siarczek żelaza i niklu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentliczek

wyraz bez określonego znaczenia, używany w niektórych grach i zabawach dziecięcych przy liczeniu; zwykle w połączeniu z wyrazem 'entliczek'

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) infant. abstrakcyjny wyraz z dziecięcej wyliczanki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pentobarbital

związek z grupy barbituranów, stosowany jako środek nasenny i uspokajający

Pentobarbital – organiczny związek chemiczny z grupy barbituranów, stosowany jako lek nasenny i uspokajający (ATC N05CA). Jest objęty Konwencją o substancjach psychotropowych z 1971 roku (wykaz III). W Polsce jest zaliczona do substancji psychotropowych grupy III-P.

Związek ten używany jest w niektórych stanach USA do wykonywania wyroków kary śmierci. Jest substancją czynną preparatu Morbital stosowanego do eutanazji psów i kotów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentoda

rodzaj lampy elektronowej o pięciu elektrodach, stosowany jako odbiornik lub urządzenie nadawcze małej lub średniej częstotliwości

Pentoda – próżniowa lampa elektronowa zawierająca pięć elektrod: anodę, żarzoną katodę i trzy siatki.

Pentody były bardzo wszechstronnymi i popularnymi lampami elektronowymi znajdującymi zastosowanie w szerokiej gamie układów elektronicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentodowy

→ pentoda

Patrz:pentoda

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentoksylowce

rząd roślin nagonasiennych z klasy miłorzębowych; Pentoxylales

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentoksylowiec

przedstawiciel rzędu roślin nagonasiennych z klasy miłorzębowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentolit

kruszący materiał wybuchowy otrzymywany po zmieszaniu trotylu i pentrytu, wykorzystywany w okresie II wojny światowej; pentrolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentotal

pentotal sodu - pochodna kwasu barbiturowego, środek o działaniu uspokajającym i rozluźniającym; serum prawdy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentoza

substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy (monosacharyd), której cząsteczki zawierają pięć atomów węgla

Pentozy — rodzina organicznych związków chemicznych, cukry proste zawierające pięć atomów węgla w cząsteczce.

Do pentoz należą:

- składniki kwasów nukleinowych:
  - ryboza – występuje np. w rybonukleozydach, rybonukleotydach i RNA
  - deoksyryboza – występuje np. w deoksyrybonukleozydach, deoksyrybonukleotydach i DNA

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Pentozan

polisacharyd, który pod wpływem działania wody rozdziela się na pentozę (cukier prosty, którego cząsteczki zawierają pięć atomów węgla)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pentozą, dotyczący pentozy

#### Źródła:

Wiktionary

# Pentra

pomieszczenie na statku służące jako miejsce kompletowania posiłków wynoszonych z kuchni do mesy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. miejsce wydawania posiłków na statku

Pentra (z ang. pantry – spiżarnia) – wydzielone miejsce na jednostce pływającej służące do kompletowania posiłków. Pentrę wykorzystuje się do przygotowania nakryć oraz samych potraw przyrządzonych w kambuzie przed wyniesieniem do mesy. Jest to również pomieszczenie w którym przechowuje się zastawę stołową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pentrolit

kruszący materiał wybuchowy otrzymywany po zmieszaniu trotylu i pentrytu, wykorzystywany w okresie II wojny światowej; pentolit

#### Źródła:

SJP.pl

# Pentryt

materiał wybuchowy kruszący, stosowany podczas II wojny światowej do celów wojskowych; nitropentaerytryt, tetraazotan pentaerytrytu

Pentryt, PETN (od ang. pentaerythritol tetranitrate) – organiczny związek chemiczny z grupy nitroestrów.

Pentryt jest jednym z najsilniejszych znanych kruszących materiałów wybuchowych. Był stosowany w czasie II wojny światowej, a współcześnie znajduje zastosowanie w produkcji mieszanin wybuchowych:

- plastycznego pentrynitu (50% pentrytu, 46% nitrogliceryny i 4% koloksyliny)
- sypkiego pentrolitu (mieszaniny trotylu i pentrytu o różnym składzie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pentyn

alkin o pięciu atomach węgla w cząsteczce

Pentyn, C5H8 − węglowodór nienasycony, jeden z szeregu homologicznego alkinów.

Właściwości fizyczne:

- ciecz
- bezbarwny

Właściwości chemiczne:

- ulega reakcji addycji z fluorowcami (brom, chlor, jod)
- palny, spalanie całkowite zachodzi zgodnie z zapisem:

  C5H8 + 7O2 → 4H2O + 5CO2

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Penultima

przedostatnia sylaba wyrazu, na którą w języku polskim najczęściej pada akcent wyrazowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Penza

miasto w Rosji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Surą;

Penza (ros. Пeнза) – miasto obwodowe w Rosji, nad Surą (dopływ Wołgi). Ma około 520 tys. mieszkańców (2020), zajmuje powierzchnię 290 km². Jest stolicą obwodu penzeńskiego.

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, drzewny, papierniczy, spożywczy oraz rowerowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Penzeński

→ Penza (miasto w Rosji)

przymiotnik

(1.1) związany z Penzą, dotyczący Penzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Penżyna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Penżyna (ros. Пенжина) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim; długość 713 km; powierzchnia dorzecza 73 500 km²; średni roczny przepływ przy ujściu 680 m³/s.

Źródła w Górach Kołymskich; płynie w kierunku południowo-zachodnim, w górnym biegu wąską doliną, w środkowym i dolnym po Nizinie Penżyńskiej; uchodzi estuarium do Zatoki Penżyńskiej (Morze Ochockie). Żeglowna w środkowym i dolnym biegu, wykorzystywana do spławu drewna.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Penżyński

przymiotnik

(1.1) związany z Penżyną (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji)

#### Źródła:

Wiktionary

# Peon

stopa wierszowa w poezji antycznej

- peon – robotnik/niewolnik w hiszpańskich koloniach w Ameryce; zobacz Peonaż
- peon – stopa złożona z 3 sylab krótkich i 1 długiej; zobacz Peon III
- Ju Peon → Xu Beihong – chiński malarz i grafik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peonaż

system przymusowej pracy, stosowany dawniej przez plantatorów w Ameryce Łacińskiej, polegający na odpracowywaniu przez chłopów udzielonych im wcześniej pożyczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Peonia

krzew z rodziny jaskrowatych o dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach; piwonia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. zob. piwonia.

- Peonia (Piwonia) – roślina z rodziny piwoniowatych
- Peonia – gmina w Grecji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peoniowate

monotypowa rodzina roślin z rzędu skalnicowców; piwoniowate

Piwonia (Paeonia L.) – jedyny rodzaj należący do rodziny piwoniowatych (Paeoniaceae). Obejmuje 32–35 gatunków. Pochodzą głównie z obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie. Centrum zróżnicowania stanowią Chiny, gdzie rośnie 15 gatunków, z czego 10 to endemity. Do flory Europy południowej i wschodniej należy 7 gatunków, jedynie dwa gatunki pochodzą z zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Rośliny te występują głównie w miejscach skalistych, na słonecznych zboczach wśród muraw i w zbiorowiskach wysokich bylin, gatunki krzaczaste rosną w formacjach zaroślowych i w widnych, świetlistych lasach w Himalajach i w zachodnich oraz środkowych Chinach, często na skałach wapiennych. Kwiaty zapylane są zwykle przez żywiące się pyłkiem chrząszcze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peoniowaty

o cechach peoniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peoniowy

→ peonia

Patrz:peonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Peowiacki

dotyczący POW, Polskiej Organizacji Wojskowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Peowiaczka

członkini Polskiej Organizacji Wojskowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Peowiak

członek Polskiej Organizacji Wojskowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Peowiec

PO-wiec; potocznie:
1. członek lub zwolennik Platformy Obywatelskiej; platformer, platformers, platformiarz;
2. nauczyciel przysposobienia obronnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. członek PO (Platformy Obywatelskiej)

(1.2) polit. lekcew. zwolennik PO (Platformy Obywatelskiej)

(1.3) eduk. pot. nauczyciel PO (przysposobienia obronnego)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peowski

→ PO (Platforma Obywatelska); PO-wski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepanc

działo przeciwpancerne

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepanc.

skrót od: przeciwpancerny (czytany jako całe, odmienne słowo); ppanc.

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepco

[czytaj: pepko] sieć dyskontów odzieżowo-przemysłowych

Pepco – europejska sieć detaliczna oferująca odzież i produkty dla domu. Sieć w grudniu 2022 liczyła ponad 2,9 tysiąca sklepów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepecha

potocznie: pepesza (rodzaj broni)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepeerowiec

członek PPR (Polskiej Partii Robotniczej); PPR-owiec, peperowiec (potocznie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepeerowski

przymiotnik od: PPR (Polska Partia Robotnicza); PPR-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepees

Polska Partia Socjalistyczna (PPS)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepeesowiec

członek PPS (Polskiej Partii Socjalistycznej); PPS-owiec, pepesowiec (potocznie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepeesowski

przymiotnik od: PPS (Polska Partia Socjalistyczna); PPS-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepeg

potocznie: tenisówka; pepega

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepega

potocznie: tenisówka; pepega

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepegi

płócienne obuwie sportowe na gumie; tenisówki

Tenisówki – rodzaj płytkiego sportowego obuwia tekstylnego, na podeszwie z gumy. W odróżnieniu od pokrewnych im trampek, tenisówki posiadają bardzo niskie cholewki (nie zakrywające kostek) i poza podeszwą wykonane są zazwyczaj z jednorodnego materiału (z reguły nie posiadając gumowanych nosków).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peperment

gatunek ziołowego likieru miętowego o zielonkawym zabarwieniu otrzymywanym ze specjalnego olejku; pepermint

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) spoż. likier miętowy

(1.2) butelka pepermentu (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepermint

gatunek ziołowego likieru miętowego o zielonkawym zabarwieniu otrzymywanym ze specjalnego olejku; peperment

#### Źródła:

SJP.pl

# Peperomia

roślina zielna lub krzewinka z rodziny pieprzowatych, o niewielkich, najczęściej lekko zaokrąglonych liściach i kremowych, niepachnących kwiatach, naturalnie rosnąca w krajach tropikalnych i subtropikalnych, często hodowana w domach jako ozdobna roślina doniczkowa; pieprzówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Peperomia||ref=tak., rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych, charakteryzujący się mięsistymi liśćmi;

(1.2) bot. roślina z rodzaju peperomia (1.1)

Peperomia, pieprzówka (Peperomia) – rodzaj roślin z rodziny pieprzowatych. Liczba gatunków w niektórych ujęciach systematycznych przekracza 1,4 tysiąca. Zasięg rodzaju obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową, sięgając też stref umiarkowanych w południowej części Ameryki Południowej, Afryki, w Nowej Zelandii oraz w Japonii na półkuli północnej. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej oraz w południowej Azji, nieliczne gatunki z kolei rosną w Afryce. Rośliny te rosną na dnie wilgotnych lasów deszczowych, jako epifity na drzewach, a także na skałach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peperonata

pikantna potrawa z warzyw duszonych z tłuszczem

#### Źródła:

SJP.pl

# Peperoni

pepperoni;
1. odmiana uprawna papryki rocznej koloru czerwonego lub zielonego;
2. włoska kiełbasa wieprzowo-wołowa o ostrym smaku;
3. pizza z dodatkiem kiełbasy peperoni

Pepperoni, peperoni – kiełbasa pochodzenia włoskiego o ostrym smaku (nazwa wywodzi się od papryki), zbliżona do salami.

Oryginalnie wieprzowo-wołowa z dodatkiem podrobów, suszona na świeżym powietrzu (ewentualnie wędzona w stosunkowo niskiej temperaturze), dojrzewająca przez sześć do dziesięciu miesięcy. Rozpowszechniona w kuchni amerykańskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peperowiec

potocznie: członek PPR (Polskiej Partii Robotniczej); PPR-owiec, peperowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Peperowski

rzadko: pepeerowski, PPR-owski (przymiotnik od: PPR)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peperyt

skała magmowa wulkaniczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepesowiec

potocznie: członek PPS (Polskiej Partii Socjalistycznej); pepeesowiec, PPS-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepesowski

rzadko: pepeesowski, PPS-owski (przymiotnik od: PPS)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepesza

sowiecki pistolet maszynowy kal. 7,62 mm zasilany nabojami z magazynka bębnowego (71 naboi) lub z magazynka łukowego (35 naboi); Pistolet Pulemat Szpagina, PPSz 41

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. pot. radziecki pistolet maszynowy kalibru 7,62 mm;

PPSz-41 (ros. ППШ-41, Пистолет-пулемёт Шпагина обр. 1941 г.; pol. PPSz wz. 1941; pot. pepesza) – radziecki pistolet maszynowy skonstruowany przez Gieorgija Szpagina i wprowadzony na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1941 roku. Podstawowy pistolet maszynowy Armii Czerwonej podczas II wojny światowej, popularnie używany również przez wiele innych armii świata. Do uzbrojenia Ludowego Wojska Polskiego wprowadzony w 1943 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pepeszka

niewielka pepesza (radziecki pistolet maszynowy o niewielkim polu rażenia, wykorzystywany w okresie II wojny światowej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepiczek

lekceważąco: Czech; pepik (Pepik), Pepiczek, knedlik (Knedlik), knedliczek (Knedliczek)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. Czech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepiczka

lekceważąco o Czeszce; Pepiczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. lekcew. Czeszka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepik

lekceważąco: Czech; Pepik, pepiczek (Pepiczek), knedlik (Knedlik), knedliczek (Knedliczek)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) spolszczona forma czeskiego imienia Pepík (Józef)

(1.2) pot. lekcew. Czech

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. Czech

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepina

glogierówka, pepinka;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana jabłoni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepiniera

1. ośrodek przygotowujący utalentowanych ludzi do przyszłej kariery, a także: środowisko, z którego wywodzą się tacy ludzie;
2. chroniony teren, na którym rosną młode drzewka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepinka

glogierówka, pepina;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. odmiana jabłoni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepino

glogierówka, pepinka;
a) odmiana jabłoni odporna na mróz;
b) owoc tej jabłoni

Psianka melonowa, pepino (Solanum muricatum) – gatunek roślin z rodzaju psianka, należący do rodziny psiankowatych. Jest wiecznie zieloną byliną pochodzącą z Peru, uprawianą obecnie w całej strefie tropikalnej w górach, w strefie subtropikalnej i w szklarniach w cieplejszych regionach z klimatem umiarkowanym. Roślinę uprawia się ze względu na słodkie, jadalne owoce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepita

pepitka;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wzór na tkaninie przypominający kratę

(1.2) włók. materiał o deseniu w pepitę (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepitka

pepita;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) włók. wzór na tkaninie przypominający kratę

(1.2) włók. materiał o deseniu w pepitkę (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepitko

pepita;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepitkowy

mający pepitkę (deseń w postaci drobnej dwukolorowej kratki lub równoległych pasów), zdobiony przez pepitkę (np. tkanina pepitkowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z pepitki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepito

pepitka;
1. deseń na tkaninie w postaci dwukolorowej przekrzywionej kratki; pepito, pepitko;
2. tkanina o takim deseniu; pepito, pepitko;
3. kawałek nieobrobionego złota; samorodek

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepitowy

→ pepita

Patrz:pepita

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Peplos

długi prostokątny pas materiału spinany klamrą, służący jako okrycie wierzchnie kobiet w starożytnej Grecji; peplum

Peplos (stgr. πέπλος peplos, łac. peplŭm) – w starożytności klasycznej długa wierzchnia szata kobiet, wykonana z prostokątnego płata wełnianej tkaniny.

W starożytnej Grecji od okresu archaicznego do ok. 480 p.n.e. był to podstawowy ubiór kobiecy wkładany wprost na ciało, który dopiero pod koniec VI wieku p.n.e. zaczęto zastępować modnym wschodnim chitonem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peplum

długi prostokątny pas materiału spinany klamrą, służący jako okrycie wierzchnie kobiet w starożytnej Grecji; peplos

Peplum lub kino miecza i sandałów – gatunek filmów mitologiczno-historycznych, cechujący się zgodnie z definicją Marka Hendrykowskiego brakiem „rzetelnej, źródłowej rekonstrukcji określonych zdarzeń i faktów, które na każdym kroku przeplatają się z tym, co legendarne lub mityczne”. Ikonografię kina peplum przez długi czas opierano przeważnie na XIX-wiecznym malarstwie historycznym, w nowszych produkcjach jednak na współczesnych archeologicznych ustaleniach dotyczących antycznej kultury materialnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepperoni

[czytaj: peperoni] peperoni;
1. odmiana uprawna papryki rocznej koloru czerwonego lub zielonego;
2. włoska kiełbasa wieprzowo-wołowa o ostrym smaku;
3. pizza z dodatkiem kiełbasy pepperoni

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. kiełbasa o ostrym smaku, odmiana salami, zazwyczaj wołowa lub wieprzowa;

(1.2) kulin. pizza z plasterekasterkami kiełbasy pepperoni (1.1)

(1.3) bot. spoż. kulin. odmiana papryki o ostrym smaku;

Pepperoni, peperoni – kiełbasa pochodzenia włoskiego o ostrym smaku (nazwa wywodzi się od papryki), zbliżona do salami.

Oryginalnie wieprzowo-wołowa z dodatkiem podrobów, suszona na świeżym powietrzu (ewentualnie wędzona w stosunkowo niskiej temperaturze), dojrzewająca przez sześć do dziesięciu miesięcy. Rozpowszechniona w kuchni amerykańskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pepsi

[czytaj: peps-i] napój marki Pepsi; pepsi-cola

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo;

(1.2) porcja (np. butelka, kubek, puszka) pepsi (1.1)

(1.3) młodz. uczn. kawa zbożowa

Pepsi – marka napojów gazowanych typu cola należąca do PepsiCo. Największym z jej konkurentów jest Coca-Cola.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pepsi-Cola

[czytaj: peps-ikola] napój gazowany z kofeiną produkowany przez Pepsi; pepsi

Pepsi – marka napojów gazowanych typu cola należąca do PepsiCo. Największym z jej konkurentów jest Coca-Cola.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepsymalt

lek ułatwiający trawienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pepsyna

enzym soku żołądkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

Pepsyna (ATC: A 09 AA 03) – czynna postać pepsynogenu, enzymu wydzielanego przez komórki gruczołowe (komórki główne) żołądka. W procesie trawienia pepsyna rozkłada białka do łańcuchów polipeptydowych.Pepsyna jest składnikiem soku żołądkowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pepsynogen

nieaktywna forma pepsyny, która pod wpływem działania kwasu solnego przekształca się w postać aktywną, rozkładającą białka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepsynowy

wykorzystujący pepsynę (jeden z enzymów trawiących białka), zawierający pepsynę (np. wino pepsynowe) lub w jakiś inny sposób z nią związany

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. związany z pepsyną, dotyczący pepsyny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pepton

biały proszek stosowany w lecznictwie i przemyśle spożywczym, będący wynikiem procesu działania pepsyny na białka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peptonizacja

przemiana pokarmów białkowych na peptony, odbywająca się w żołądku

#### Źródła:

SJP.pl

# Peptonizować

działać pepsyną na białka w celu uzyskania peptonu (białego proszku wykorzystywanego w lecznictwie i przemyśle spożywczym)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peptonowy

charakterystyczny dla peptonu (białego proszku stosowanego w lecznictwie i przemyśle spożywczym, będącego wynikiem procesu działania pepsyny na białka), związany z peptonem

#### Źródła:

SJP.pl

# Peptonuria

obecność peptonu w moczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Peptyd

związek pośredni między białkami a aminokwasami, powstały w wyniku częściowego przetrawienia białek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) biochem. produkt rozkładu peptonów

Peptydy (gr. πεπτίδια, strawne) – organiczne związki chemiczne, amidy powstające przez połączenie dwóch lub więcej cząsteczek aminokwasów wiązaniem peptydowym. Krótkie peptydy o długości do ok. 10 reszt aminokwasowych określa się jako oligopeptydy, łańcuchy dłuższe to polipeptydy lub białka. Granica między polipeptydami a białkami może być wyznaczana na podstawie masy cząsteczkowej i lokowana jest ona wówczas w okolicach 10 kDa (ok. 90 reszt aa) lub według kryterium funkcjonalności – polipeptydem jest wówczas dowolny dłuższy łańcuch aminokwasowy, który może stać się funkcjonalnym białkiem po uzyskaniu odpowiedniej struktury przestrzennej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peptydaza

enzym katalizujący hydrolityczne rozszczepianie wiązań peptydowych

Proteazy, peptydazy, enzymy proteolityczne (EC 3.4) – podklasa enzymów z klasy hydrolaz katalizujących proteolizę, czyli hydrolizę wiązań peptydowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peptydazowy

→ peptydaza

Patrz:peptydaza

#### Źródła:

SJP.pl

# Peptydoglikan

biopolimer kwasu muraminowego wchodzący w skład ścian komórkowych bakterii

Peptydoglikan, mureina – składnik ściany komórkowej bakterii, zbudowany z nietypowych aminokwasów i połączonych w łańcuchy pochodnych cukrów. Chemicznie jest to biopolimer kwasu muraminowego i N-acetyloglukozaminy oraz tripeptyd: D-alanina, kwas D-glutaminowy i kwas mezodwuaminopimelinowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peptyzacja

przechodzenie świeżo wytrąconego osadu koloidalnego lub żelu w zol

Peptyzacja – zjawisko przechodzenia osadu koloidalnego lub żelu w koloid, np. zol. Jest to odwrotność koagulacji i zachodzi w sposób odwracalny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pepłowo

2 miejscowości w Polsce:

- Pepłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
- Pepłowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bodzanów

#### Źródła:

Wikipedia

# Pepłowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Per

zwykle w związkach frazeologicznych:
1. mówić komuś per ty, per wy, per pan, per pani - używać formy ty, wy, pan, pani, zwracając się do kogoś;
2. traktować, potraktować kogoś per noga, żartobliwie per nogam - traktować, potraktować kogoś lekceważąco, pogardliwie

przyimek

(1.1) tylko w związkach frazeologicznych: na

- PeR – łotewski zespół muzyczny
- Pér – wieś i gmina w północno-zachodniej części Węgier
- PER (skrót od Player Efficiency Rating) – wskaźnik stosowany w NBA do ocenienia gracza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Per-

przedrostek

(1.1) chem. przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu

#### Źródła:

Wiktionary

# Pera

regionalnie: ziemniak; pyra (częściej)

## Miejscowości

- Pera Chorio – wieś na Cyprze, w dystrykcie Nikozja
- Pera Orinis – wieś na Cyprze, w dystrykcie Nikozja
- Pera Pedi – wieś na Cyprze, w dystrykcie Limassol
- Castanheira de Pera – miejscowość w Portugalii, w dystrykcie Leiria

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perboraks

pochodna boraksu, w którym jedna cząsteczka wody krystalizacyjnej została zastąpiona cząsteczką nadtlenku wodoru

#### Źródła:

SJP.pl

# Perć

góralska nazwa stromej ścieżki górskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) reg-pl|Podhale. stroma górska ścieżka, zwłaszcza taka wydeptana przez kozice, a wykorzystywana przez pasterzy, rzadziej też doświadczonych turystów;

Perć – ścieżka w górach dla owiec i pasterzy, jak również jest to ścieżka wydeptana przez kozice. Percie są wykorzystywane przez turystów.

Percią nazwane są także znane szlaki w polskich górach: np. Orla Perć w Tatrach, Sokola Perć w Pieninach, Perć Akademików na Babiej Górze albo Jastrzębia Perć w Głuszycy a także Perć Borkowskiego na Luboniu Wielkim w Beskidzie Wyspowym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Percentyl

parametr służący do opisu populacji lub rozkładu prawdopodobieństwa, kwantyl rzędu i/100 (gdzie i=1,2,...,99); centyl

Percentyl, centyl – kwantyl rzędu k/100, gdzie k = 1, …, 99. Intuicyjnie mówiąc, percentyl jest wielkością, poniżej której padają wartości zadanego procentu próbek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Percentylowy

→ percentyl

Patrz:percentyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Percepcja

złożony proces poznawczy, który prowadzi do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzący wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe; postrzeżenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Percepcyjny

odnoszący się do percepcji (złożonego procesu poznawczego, prowadzącego do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzącego wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe), powiązany z percepcją (np. percepcyjne zdolności człowieka); perceptywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Perceptor

rzadko: osoba percypująca wrażenia słuchowe; widz, słuchacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Perceptron

elektroniczne urządzenie rozpoznające

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perceptroniczny

charakterystyczny dla perceptronu (elektronicznego urządzenia rozpoznającego), powiązany z perceptronem (np. receptor perceptroniczny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perceptywność

zdolność do postrzegania, percepcji (odzwierciedlania jakichś zjawisk lub procesów wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perceptywny

odnoszący się do percepcji (złożonego procesu poznawczego, prowadzącego do odebrania przez człowieka jakichś zjawisk lub procesów, zachodzącego wskutek działania określonych bodźców na narządy zmysłowe), powiązany z percepcją (np. perceptywne zdolności człowieka); percepcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Percha

1. gałka pyłku kwiatowego zabrana przez pszczołę do koszyczka
2. pyłek w komórce plastra miodowego

Percha (wł. Perca) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano.

Liczba mieszkańców gminy wynosi 1539 (dane z roku 2009). Język niemiecki jest językiem ojczystym dla 96,82%, włoski dla 2,54%, a ladyński dla 0,64% mieszkańców (2001).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Percutant

[czytaj: perküTĄ] wywołujący szok, zdziwienie, sensację

#### Źródła:

SJP.pl

# Percy

Słowo Percy może oznaczać:

- Percy – miejscowość i dawna gmina we Francji, w regionie Kraj Loary, w departamencie Maine i Loara
- Percy – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy, w departamencie Isère
- Percy – wieś w USA, w stanie Illinois, w hrabstwie Randolph
- Percy (ang. Percy Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Kittson

#### Źródła:

Wikipedia

# Percypować

postrzegać, uświadamiać sobie przedmiot, zjawisko spostrzegane; obserwować

#### Źródła:

SJP.pl

# Percypowalność

cecha czegoś, czego można doznać dzięki zmysłom

#### Źródła:

SJP.pl

# Percypowalny

taki, którego można doznawać dzięki zmysłom

#### Źródła:

SJP.pl

# Perczak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perdendo

określenie wykonawcze: zanikając, zamierająco; perdendosi

#### Źródła:

SJP.pl

# Perdendosi

określenie wykonawcze: zanikając, zamierająco; perdendo

#### Źródła:

SJP.pl

# Perebora

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rodzaj pasiaka, ludowy ornament tkacki robiony metodą wybierania

#### Źródła:

Wiktionary

# Perec

[czytaj: peREK] nazwisko

W Biblii:

- Perec – postać biblijna, syn Judy

Osoby noszące nazwisko Perec:

- Georges Perec (1936-1982) – francuski pisarz
- Icchok Lejb Perec (1851 a. 1852-1915) – polsko-żydowski pisarz
- Marie-José Perec (ur. 1968) – francuska lekkoatletka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peregryn

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Peregryn – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające „ten, który podróżuje”. Wśród patronów – św. Peregryn, męczennik (II wiek); św. Peregryn, biskup Auxerre (+ 304); św. Peregryn Laziosi – patron chorych na raka. Od tego imienia powstała staropolska forma skrócona (zdrobniała, spieszczona) Grzymek, utworzona za pomocą popularnej w imiennictwie polskim (a także ruskim) techniki ucinania nagłosu (: Pielgrzym).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peregrynacja

dłuższa podróż, wędrówka; pielgrzymka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. przest. długa podróż lub wędrówka

(1.2) rel. pielgrzymka do świętego miejsca

(1.3) rel. przenoszenie obiektu kultu w Kościele katolickim w celu odbycia przy jego udziale praktyk religijnych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peregrynacyjny

→ peregrynacja

Patrz:peregrynacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Peregrynant

osoba uczestnicząca w peregrynacji (pielgrzymce, wędrówce, podróży, najczęściej dalekiej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peregrynantka

→ peregrynant

Patrz:peregrynant

#### Źródła:

SJP.pl

# Peregrynować

odbywać podróże; pielgrzymkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Perejasław

miasto na Ukrainie

Perejasław (ukr. Переяслав, w l. 1943–2019 Perejasław Chmielnicki – ukr. Переяслав-Хмельницький) – miasto w obwodzie kijowskim, w rejonie boryspolskim na Ukrainie, niedaleko Kijowa, nad rzeką Trubiż (dopływem Dniepru), ok. 27 tys. mieszkańców, liczne zabytki cerkiewne i cytadela. Do 2020 roku stolica rejonu perejesławskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perejasławski

dotyczący miasta - Perejasław

#### Źródła:

SJP.pl

# Perek

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

Perek – część wsi Kroczyce w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Kroczyce.

W latach 1975–1998 Perek położony był w województwie częstochowskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perekińczyk

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) daw. przeniewierca, odstępca, zdrajca

#### Źródła:

Wiktionary

# Perelina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) białystok. peleryna

#### Źródła:

Wiktionary

# Perempcja

utrata prawa do dokonania czynności prawnej wskutek upływu ostatecznego terminu

#### Źródła:

SJP.pl

# Peremptoryczny

stanowczy, ostateczny lub nie do odwołania, zawieszenia (np. peremptoryczny wyrok); peremptoryjny

przymiotnik

(1.1) stanowczy, ostateczny, nieodwołalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peremptoryjny

stanowczy, ostateczny lub nie do odwołania, zawieszenia (np. peremptoryjny wyrok); peremptoryczny

przymiotnik

(1.1) stanowczy, ostateczny, nieodwołalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perepeczko

Perepeczko:

- Agnieszka Fitkau-Perepeczko
- Andrzej Wincenty Perepeczko
- Marek Perepeczko

#### Źródła:

Wikipedia

# Peres

Peres lub Fares − postać biblijna z Księgi Rodzaju, syn Judy i jego synowej Tamar. Jego bratem bliźniakiem był Zerach, a braćmi przyrodnimi Er, Onan i Szela. Od Peresa pochodzi ród Parsytów.

Wymienia go także Nowy Testament w genealogii Jezusa Chrystusa.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pereskia

kolczasty krzew z rodziny kaktusowatych, występujący w strefie tropikalnej Ameryki, uprawiany jako roślina ozdobna; peireskia, drzewidło

Drzewidło (Pereskia Mill.) – rodzaj sukulentów z rodziny kaktusowatych. Gatunkiem typowym jest P. paniculata Vellozo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pereszczówka

wieś w Polsce

Pereszczówka – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Drelów.

Wieś jest sołectwem w gminie Drelów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 148 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Drelowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perewiaska

perewiaska marmurkowa - nocny ssak z rodziny łasicowatych, zamieszkujący płd.-wsch. Europę i Azję

Perewiaska (Vormela) – rodzaj ssaków z podrodziny Ictonychinae w obrębie rodziny łasicowatych (Mustelidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perez

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Alberto Perez – amerykański tancerz i choreograf
- Melina Perez – amerykańska modelka oraz wrestlerka
- Mike Perez – kubański bokser
- Rosie Perez – amerykańska aktorka
- Thomas Perez – amerykański polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perełeczka

zdrobnienie od: perełka

#### Źródła:

SJP.pl

# Perełka

1. niewielka perła;
2. coś wartościowego, pięknego lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno związanym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mała perła

(1.2) przen. rzecz wyjątkowo piękna, niezwykła, unikatowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perełki

1. niewielka perła;
2. coś wartościowego, pięknego lub ktoś ważny w życiu, ktoś z kim jest się mocno związanym

#### Źródła:

SJP.pl

# Perełkować

ozdabiać, otaczać perełkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Perełkowanie

1. szereg białych plamek na sierści albo ciele niektórych zwierząt lub upierzeniu ptaków;
2. oczyszczanie powierzchni metali lub proces nadawania im chropowatości przy użyciu specjalnych niewielkich kulek

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perełkować.

(1.2) archit. ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perełkowany

suseł perełkowany - gatunek gryzonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Perełkowaty

przypominający małą perłę, podobny do małej perły

#### Źródła:

SJP.pl

# Perełkowiec

ozdobne drzewo z rodziny motylkowatych, o parasolowatej koronie i kremowych kwiatach, pochodzące z krajów orientu; szupin

Perełkowiec (Styphnolobium Schott) – rodzaj roślin należących do rodziny bobowatych, do podrodziny bobowate właściwe. Występują głównie na obszarach tropikalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perełkowy

1. ozdabiany perełkami (np. obrączka perełkowa, naszyjnik perełkowy); perłowy;
2. o niewielkich rozmiarach, niski lub mały, karłowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfect

[czytaj: perfekt] perfekt; potocznie:
1. perfekcyjny; idealny, znakomity, świetny;
2. perfekcyjnie; idealnie, znakomicie, świetnie

## Muzyka

- Perfect – polski zespół rockowy, założony w 1977 roku

### Albumy

- Perfect – debiutancki studyjny album zespołu Perfect wydany w 1981

### Single

- Perfect – czwarty singel z pierwszej płyty kanadyjskiej grupy Simple Plan
- Perfect – pierwszy singel Darina z płyty „Break the News”
- Perfect – singel zespołu Smashing Pumpkins
- Perfect – singel Depeche Mode
- Perfect – singel One Direction
- Perfect – singel Eda Sheerana
- Perfect – singel Anne-Marie
- Perfect – singel Almy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perfectum

[czytaj: perfektum] w językoznawstwie: czas przeszły dokonany; perfektum

Perfectum (od łac. perficio - dokonać, ukończyć) – czas lub aspekt gramatyczny wyrażający czynność przeszłą i dokonaną, ale pozostającą w związku z teraźniejszością. Np.

- w grece: εγω νενικηκα тoν кóσμον (Jan 16,33) – Ja zwyciężyłem świat.
- w łacinie: Is fecit, cui prodest – Ten uczynił, komu [czyn] przyniósł korzyść.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perfekcja

idealność, niekwestionowana sprawność, biegłość w czymś, najwyższa doskonałość w wykonywaniu, robieniu czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

(1.2) bot. roln. odmiana marchwi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfekcjonista

osoba perfekcyjna, chcąca osiągnąć perfekcję, niekwestionowaną doskonałość w jakiejś dziedzinie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek dążący do doskonałości

(1.2) filoz. zwolennik perfekcjonizmu w etyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfekcjonistka

kobieta perfekcyjna, chcąca osiągnąć perfekcję, niekwestionowaną doskonałość w jakiejś dziedzinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfekcjonistyczny

nacechowany perfekcjonizmem (chęcią osiągnięcia perfekcji, niekwestionowanej doskonałości w jakiejś dziedzinie), uwydatniający perfekcjonizm (np. perfekcjonistyczne zapędy malarza, pisarza)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfekcjonizm

1. chęć osiągnięcia perfekcji, niekwestionowanej doskonałości w jakiejś dziedzinie;
2. stanowisko etyczne uznające doskonałość osobistą za najcenniejsze dobro moralne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dążenie do doskonałości

(1.2) filoz. doktryna etyczna, która za najwyższą wartość uznaje doskonałość osobistą

Perfekcjonizm – postawa człowieka, która stawia dokładność wykonywanych czynności na najwyższym miejscu. Nadmierny perfekcjonizm jest w psychologii czasem nazywany dewiacją, która praktycznie uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Psycholodzy uważają to zjawisko za problem społeczny i często stosują specjalne terapie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perfekcjonować

czasownik niedokonany

(1.1) przest. dążyć do doskonałości, udoskonalać

czasownik zwrotny perfekcjonować się

(2.1) przest. doskonalić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfekcjonowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perfekcjonować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfekcyjnie

przysłówek

(1.1) w sposób perfekcyjny

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfekcyjniej

stopień wyższy od przysłówka: perfekcyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfekcyjniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: perfekcyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfekcyjność

cecha kogoś perfekcyjnego lub czegoś, co zostało wykonane perfekcyjne, idealność, niekwestionowana sprawność, biegłość w czymś, najwyższa doskonałość w wykonaniu albo robieniu czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest perfekcyjne; cecha tych, którzy są perfekcyjni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfekcyjny

odznaczający się perfekcją, idealny, dopracowany w każdym szczególe (np. perfekcyjna gra aktorów) lub niekwestionowanie sprawny, biegły w jakiejś dziedzinie, w robieniu czegoś (np. perfekcyjny człowiek)

przymiotnik

(1.1) odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfekt

perfect; potocznie:
1. idealny, znakomity, świetny;
2. idealnie, znakomicie, świetnie

przysłówek

(1.1) pot. perfekcyjnie, doskonale

Perfectum (od łac. perficio - dokonać, ukończyć) – czas lub aspekt gramatyczny wyrażający czynność przeszłą i dokonaną, ale pozostającą w związku z teraźniejszością. Np.

- w grece: εγω νενικηκα тoν кóσμον (Jan 16,33) – Ja zwyciężyłem świat.
- w łacinie: Is fecit, cui prodest – Ten uczynił, komu [czyn] przyniósł korzyść.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perfektum

w językoznawstwie: czas przeszły dokonany; perfectum

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfektywność

dokonany charakter tematu czasownika, dokonaność czasowników, cecha czasowników dokonanych (perfektów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfektywny

nadający tematowi czasownika charakter dokonany, odnoszący się do czasowników dokonanych (perfektów) lub ich właściwości

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfidia

przewrotność, przebiegłość

Perfidia – zbiór opowiadań o tematyce kryminalnej autorstwa Waldemara Łysiaka (występującego pod pseudonimem Valdemar Baldhead), wydany w 1980 roku przez Krajową Agencję Wydawniczą.Na książkę składają się 3 części:

- 1 część - Był sobie policjant
- 2 część - Był sobie czas
- 3 część - Był sobie strach

Jedno z opowiadań, Selekcja, stało się podstawą spektaklu Teatru Telewizji z 1984 roku, pt. Selekcja.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perfidnie

przysłówek

(1.1) w sposób perfidny

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfidniej

stopień wyższy od przysłówka: perfidnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfidniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: perfidny

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfidny

przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

przymiotnik

(1.1) przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfokarta

karta, na której zarejestrowano informację, wykonując szereg odpowiednio rozmieszczonych otworów; karta perforowana

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perforacja

1. przebicie, przedziurkowanie, najczęściej wielokrotne, będące zakodowaną informacją na specjalnych kartach lub taśmach;
2. urazowe przebicie lub wewnętrzne pęknięcie ściany któregoś z narządów wewnętrznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szereg dziurek wykonanych w jakimś materiale, spełniający różne funkcje;

(1.2) med. patologiczny otwór w narządzie lub powłoce;

(1.3) czynność wykonywania otworów

Perforacja − otwory wykonane w jakimś materiale, spełniające różne funkcje, np. ułatwienie przesuwania, odrywania, wpinania w segregator, mocowania itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perforacyjny

→ perforacja

Patrz:perforacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Perforator

maszyna wykonująca perforację (odpowiednie wydziurkowanie, układ otworów) na kartach lub taśmach filmowych w celu zapisania informacji; perforatorka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zob. dziurkarka.

- Maszyna licząco-analityczna
- Perforator – stosowany w biegu na orientację

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perforatorka

maszyna wykonująca perforację (odpowiednie wydziurkowanie, układ otworów) na kartach lub taśmach filmowych w celu zapisania informacji; perforator

#### Źródła:

SJP.pl

# Performance

[czytaj: perFORmens]
1. forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów;
2. w językoznawstwie: wykonanie, realizacja wypowiedzi językowej; performancja

Performance, performans (z ang. performance „przedstawienie”, „wykonanie”) – sytuacja artystyczna, której przedmiotem i podmiotem jest obecność artysty w określonym kontekście czasu, przestrzeni i własnych ograniczeń.

Artysta występujący przed publicznością jest zarówno twórcą, jak i materią sztuki. Elementem performansu może być właściwie każdy przedmiot, pojęcie, obiekt lub temat wskazany czy zasugerowany przez artystę w trakcie wystąpienia, a nawet ciało artysty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Performancja

w językoznawstwie: wykonanie, realizacja wypowiedzi językowej; performance

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Performans

forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów; performens, performance

#### Źródła:

SJP.pl

# Performatyczka

specjalistka w dziedzinie nauki o performansie

#### Źródła:

SJP.pl

# Performatyczny

→ performatyka

Patrz:performatyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Performatyk

nauka o performansie

#### Źródła:

SJP.pl

# Performatyka

nauka o performansie

Performatyka – nauka o performansie. Jako dyscyplina akademicka za przedmiot badań bierze zachowanie. Performatycy, wykorzystując materiał archiwalny, czyli książki, fotografie, nagrania video, ale też np. świadectwa archeologiczne, starają się opisać to co robią ludzie w określonych sytuacjach. Przedmiotem performatyki jest więc nie tylko spektakl-performans, ale także nasze zachowania codzienne, rytualne, zabawowe itd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Performatyw

w teorii języka: akt mowy będący jednocześnie działaniem; wypowiedź performatywna

#### Źródła:

SJP.pl

# Performatywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest performatywne; cecha tych, którzy są performatywni

#### Źródła:

Wiktionary

# Performatywny

1. tworzony na oczach widzów;
2. będący tylko elementem formalnym, a nie realną wypowiedzią

przymiotnik relacyjny

(1.1) teatr. taki, który jest tworzony na oczach widzów

(1.2) filoz. będący tylko elementem formalnym, nie będący realną wypowiedzią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Performens

rzadko: forma widowiska teatralnego bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzona na żywo w obecności widzów; performans, performance

#### Źródła:

SJP.pl

# Performer

aktor grający w performance'ach (widowiskach teatralnych bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzonych na żywo w obecności widzów)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) szt. artysta performance'u lub jakiejś sztuki parateatralnej

Performance, performans (z ang. performance „przedstawienie”, „wykonanie”) – sytuacja artystyczna, której przedmiotem i podmiotem jest obecność artysty w określonym kontekście czasu, przestrzeni i własnych ograniczeń.

Artysta występujący przed publicznością jest zarówno twórcą, jak i materią sztuki. Elementem performansu może być właściwie każdy przedmiot, pojęcie, obiekt lub temat wskazany czy zasugerowany przez artystę w trakcie wystąpienia, a nawet ciało artysty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Performerka

aktorka grająca w performance'ach (widowiskach teatralnych bez ustalonego tekstu dramatycznego, ale tworzonych na żywo w obecności widzów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Performerski

→ performer

Patrz:performer

#### Źródła:

SJP.pl

# Performing

tworzenie na żywo jakiegoś przedstawienia, występu

#### Źródła:

SJP.pl

# Perforować

przebijać, wycinać, wytłaczać otwory w papierze, taśmach filmowych, płytach, skórze itp.; dziurkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Perforowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perforować.

Perforowanie (perforować)- czynność introligatorska, polegająca na wycinaniu otworów z arkusza (lub stosu arkuszy) papieru, kartonu, tektury lub innego podobnego podłoża, pożądanego kształtu wyrobu papierniczego lub poligraficznego. Do perforowania używa się wykrojników, pracujących na maszynie sztancującej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perforowany

przebijać, wycinać, wytłaczać otwory w papierze, taśmach filmowych, płytach, skórze itp.; dziurkować

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfum

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Wielkopolska. perfumy

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfuma

dawniej o perfumach, szczególnie tych drogich lub rzadkich, trudno dostępnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) w lp. daw. lub gwara. perfumy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfumeria

sklep z perfumami i kosmetykami lub zakład, pomieszczenie, w którym te produkty są produkowane lub przechowywane

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfumeryjny

odnoszący się do perfum i perfumerii, związany z procesem produkcji perfum (np. przemysł perfumeryjny)

przymiotnik

(1.1) związany z perfumami lub perfumerią

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfumetka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) perfumy w miniaturowym opakowaniu

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfumiarka

→ perfumiarz

Patrz:perfumiarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfumiarski

→ perfumiarz, → perfumiarstwo

Patrz:perfumiarz, → perfumiarstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfumiarstwo

potocznie o procesie produkcji i sprzedaży perfum lum jakimś innym przedsięwzięciu związanym z perfumami

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfumiarz

wytwórca perfum

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;

Perfumiarz – twórca kompozycji zapachowych, receptur stosowanych np. przy wytwarzaniu perfum lub perfumowanych kosmetyków.

Nazwiska perfumiarzy rzadko znane są szerszemu gronu. Zwykle promowane są tylko nazwy handlowe zapachów – perfum i wód toaletowych oraz nazwy i znaki towarowe produkujących je firm. Prawa do kompozycji zapachowych i związanych z nimi nazw chroni prawo autorskie, jednak liczne przypadki naruszeń tych praw są trudne do egzekwowania. Powszechne określa się różne rodzaje wód toaletowych mianem woda kolońska, co sugerować może, że jest to Eau de Cologne – kompozycja Johanna Marii Fariny (1685–1766).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perfumować

perfumować (się): używać perfum, nacierać (się) lub opryskiwać, skrapiać (się) perfumami

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) skrapiać perfumami, aplikować perfumy

czasownik zwrotny niedokonany perfumować się

(2.1) aplikować perfumy na siebie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perfumowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odprzymiotnikowy od|perfumować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Perfumowy

→ perfumy; perfumiarski

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfumy

kosmetyk w płynie dla kobiet i mężczyzn, zawierający kompozycję odpowiednio dobranych substancji zapachowych - naturalnych bądź sztucznych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) kosmet. roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

(1.2) środ. kosmet. wyrób perfumeryjny zawierający od 10 do 20% kompozycji zapachowej

Perfumy (od fr. par fumée „przez dym”) – łączna nazwa kosmetyków, których jedynym zadaniem jest nadawanie różnym obiektom (zwykle ciału człowieka) przyjemnego i długo utrzymującego się zapachu. Z definicji tej wyłączone są wszystkie produkty, których aplikacja wymaga użycia gazów pędnych (m.in. dezodorant).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perfundować

wykonywać perfuzję (zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perfuzja

zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance

Perfuzja – przepływ płynu ustrojowego (najczęściej krwi) przez tkankę lub narząd. Perfuzja krwi przez narząd zwykle określana jest jako procent pojemności minutowej serca i zależy m.in. od:

- zapotrzebowania narządu na tlen i składniki odżywcze,
- stanu naczyń krwionośnych zaopatrujących narząd,
- pojemności minutowej serca,
- ciśnienia tętniczego krwi,
- właściwości reologicznych krwi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perfuzjonista

osoba, u której wykonano perfuzję (zabieg, którego celem jest wywołanie sztucznego obiegu krwi lub innego płynu ustrojowego w wyizolowanym narządzie albo tkance)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista medyczny obsługujący płucoserce podczas zabiegu chirurgicznego;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perfuzyjny

→ perfuzja

Patrz:perfuzja

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergameński

przymiotnik od: Pergamon (miasto starożytne, ruiny tego miasta)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pergamonem, dotyczący Pergamonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pergameska

dawny taniec włoski o żywym tempie, rozpowszechniony w Europie w okresie odrodzenia; bergamaska

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergamin

cienka, odpowiednio przygotowana skóra, używana dawniej do pisania

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu

(1.2) niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

(1.3) dokument zapisany na pergaminie (1.2)

Pergamin – materiał piśmienniczy wyrabiany ze skór zwierzęcych. Jako podłoże do pisania wyparł rozpowszechniony wcześniej papirus stosowany w starożytności i był głównym materiałem pisarskim w Europie i na Bliskim Wschodzie przez cały okres średniowiecza, zanim został skutecznie wyparty przez papier. Używano go również jako materiału pokryciowego do opraw książek; to również potoczna nazwa papieru pergaminowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pergaminiarka

maszyna do pergaminacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergaminnictwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. wytwarzanie pergaminu;

Pergaminnictwo – rzemiosło zajmujące się wyrabianiem pergaminów ze skór baranich, koźlich lub cielęcych.

Skórę wapniono, oczyszczano powierzchnie lica i mizdry do wysokiego stopnia gładkości i wypolerowania. Skórę oczyszczoną z mizdry i włosów rozciągano na ramach i wcierano w nią kredę, szlifując pumeksem. W XIV-XV w. pergaminnictwo ustępowało miejsca papiernictwu. Odnotowanym w źródłach pergaminnikiem był wrocławianin żydowskiego pochodzenia, Nickel Hanke.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pergaminnik

rzemieślnik wyrabiający pergamin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergaminowaty

przypominający wyglądem pergamin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergaminowy

→ pergamin

Patrz:pergamin

#### Źródła:

SJP.pl

# Pergamon

1. państwo hellenistyczne w Azji Mniejszej; Królestwo Pergamońskie;
2. miasto w starożytnej Myzji, stolica Królestwa Pergamońskiego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto w Myzji, w Azji Mniejszej, stolica państwa pergamońskiego;

- Pergamon – miasto, stolica pergameńskiego państwa
- Pergamon – państwo hellenistyczne w Azji Mniejszej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pergamoński

→ Pergamon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pergamonem, dotyczący Pergamonu

Patrz:Pergamon

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perge

#### Źródła:

Wikipedia

# Pergola

budowla ogrodowa składająca się z jednego lub dwóch rzędów słupów podtrzymujących poziomą kratę oplecioną pnącymi roślinami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) archit. ogrod. budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

Pergola – budowla ogrodowa w postaci zacienionej alei lub element budynku w architekturze. Składa się z dwóch rzędów podpór (słupków) i ułożonej na nich lekkiej kratownicy lub układu belek podtrzymujących rośliny, najczęściej pnące.

Pergolę stosowano w architekturze ogrodowej od czasów średniowiecza. W zależności od poszczególnych epok architektonicznych budowla przybierała różne formy – od lekkiej, niewyszukanej, drewnianej konstrukcji do masywnych, marmurowych kolumn (np. żelbetowa pergola we Wrocławiu w Parku Szczytnickim).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pergolowy

→ pergola

Patrz:pergola

#### Źródła:

SJP.pl

# Perhydrol

nazwa techniczna trzydziestoprocentowego roztworu wodnego nadtlenku wodoru

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. silnie utleniający, 30-procentowy roztwór wodny nadtlenku wodoru;

Perhydrol – ok. 30% roztwór nadtlenku wodoru w wodzie. Bezbarwna, bezwonna ciecz o właściwościach żrących wobec tkanek żywych. Na skórze pozostawia martwicze białe plamy.

Perhydrol jest stosowany jako silny środek utleniający w przemyśle chemicznym. Stosuje się go np. powszechnie przy produkcji wielu barwników organicznych, także przy produkcji inicjujących wybuchowych nadtlenków HMTD, TCAP, TetraAP. Używany jest także do oczyszczania kości z resztek tkanek miękkich (np. w celu wypreparowania trofeów myśliwskich), jako półprodukt do otrzymywania wody utlenionej itp. Dawniej używany jako rozjaśniacz do włosów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perhydrolowy

przymiotnik

(1.1) przym. od perhydrol

#### Źródła:

Wiktionary

# Peri

1. nadprzyrodzona istota płci męskiej lub żeńskiej, utworzona z ognia, występująca w perskiej twórczości ludowej;
2. przenośnie: piękna, pełna wdzięku dziewczyna

Peri – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Korsyka, w departamencie Korsyka Południowa.

Według danych na rok 1999 gminę zamieszkiwały 1140 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 48 osób/km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peri-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Periakt

w dawnych teatrach greckich: dekoracja w postaci graniastosłupa o podstawie trójkąta

#### Źródła:

SJP.pl

# Periaktoi

system obrotowy graniastosłupów, służący do szybkiej zmiany dekoracji, stosowany w teatrach antycznych, później zastąpiony przez kulisy; periakty, telari

#### Źródła:

SJP.pl

# Periakty

system obrotowy graniastosłupów, służący do szybkiej zmiany dekoracji, stosowany w teatrach antycznych, później zastąpiony przez kulisy; periaktoi, telari

Periakty – dekoracje w formie graniastosłupa o podstawie trójkąta. Na ścianach bryły umieszczano inne dekoracje. Przez obrót dookoła osi możliwa była szybka zmiana tła rozgrywanego dramatu (komedii, tragedii). Stosowane były w teatrach greckich okresu hellenistycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego położony najbliżej gwiazdy obieganej; peryastron

#### Źródła:

SJP.pl

# Pericykloida

krzywa płaska zakreślana przez któryś z punktów obwodu koła ruchomego, toczącego się po kole stałym, znajdującym się wewnątrz koła ruchomego

#### Źródła:

SJP.pl

# Periegeta

autor przewodnika krajoznawczego, zwłaszcza starożytnego, uwzględniającego szczególne pomniki sztuki

#### Źródła:

SJP.pl

# Periegeza

przewodnik krajoznawczy z systematycznym opisem charakterystycznych obiektów danej krainy, szczególnie pomników sztuki

#### Źródła:

SJP.pl

# Perigeum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, w którym jest ono najbliżej Ziemi; perygeum (częściej)

Perygeum (gr. περίγειος 'przyziemny' od περί 'około' i γαῖα 'Ziemia') – punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi. Najczęściej ten termin dotyczy Księżyca, ale może być także zastosowany dla innych ciał krążących po orbicie Ziemi, np. dla sztucznych satelitów.

Punktem najdalszym jest apogeum (gr. ἀπόγαιος 'odziemny').

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perigordzki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Périgordem, dotyczący Périgordu

#### Źródła:

Wiktionary

# Perihelium

punkt na orbicie ciała niebieskiego, w którym jest ono najbliżej Słońca; peryhelium (częściej)

Peryhelium, perihelium (zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. peri „przy” i helios „Słońce”; dawniej punkt przysłoneczny) – punkt na orbicie ciała niebieskiego obiegającego Słońce, znajdujący się w miejscu największego zbliżenia (perycentrum) obu ciał. Przeciwieństwem peryhelium jest aphelium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perikardiocenteza

nakłucie worka osierdziowego

Perikardiocenteza – zabieg mający na celu ewakuację płynu znajdującego się w worku osierdziowym poprzez jego nakłucie i odbarczenie, a przez to obniżenie ciśnienia osierdziowego. Perikardiocenteza jest zabiegiem ratującym życie pacjentom z tamponadą serca. Jedynym wyjątkiem jest tamponada spowodowana rozwarstwieniem aorty, w której perikardiocenteza jest przeciwwskazana, a konieczna jest pilna interwencja kardiochirurgiczna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perikarion

część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem; neurocyt

Perikarion (perycaryon), inaczej ciało komórki nerwowej, soma lub neurocyt – część neuronu otaczająca jądro komórkowe wraz z jąderkiem (rzadziej dwa jądra lub więcej).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perilartyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. półsyntetyczny słodzik pochodzenia naturalnego uzyskiwany z roślin rodzaju Perilla

Perilartyna – organiczny związek chemiczny z grupy oksymów. Jest pochodną enancjomeru (S)-(−) monocyklicznego monoterpenoidowego aldehydu. Jest to jedna z najsłodszych substancji naturalnych. W postaci tzw. cukru perila znalazła zastosowanie jako słodzik, którego słodkość ocenia się na około 2000 razy większą od słodkości cukrozy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perilla

olej pozyskiwany z owoców pachnotki uprawnej (jednorocznej rośliny oleistej z rodziny wargowych), wykorzystywany najczęściej jako smar

#### Źródła:

SJP.pl

# Perillus

owad z rodziny tarczówkowatych; zbrojec dwuplamy

#### Źródła:

SJP.pl

# Perimenopauza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. med. kilkuletni okres przejściowy poprzedzający menopauzę

#### Źródła:

Wiktionary

# Perimetrium

otrzewna macicy, zewnętrzna błona surowicza okrywająca dno i trzon macicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perinatalny

dotyczący noworodka, opieki nad noworodkiem; noworodkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dotyczący okresu okołoporodowego, związany z okresem okołoporodowym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perinatolog

specjalista zajmujący się zagadnieniami związanymi z płodem, fazami jego rozwoju oraz ciążą i poszczególnymi etapami porodu

Perinatologia (z gr. perí = wokół, łac. nascor = rodzić się, gr. lógos = nauka) – dziedzina medycyny zajmująca się zagadnieniami z zakresu opieki perinatalnej. Obejmuje anatomię, fizjologię i diagnostykę schorzeń kobiety ciężarnej oraz płodu i noworodka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perinatologia

nauka zajmująca się zagadnieniami związanymi z płodem, fazami jego rozwoju oraz ciążą i poszczególnymi etapami porodu

Perinatologia (z gr. perí = wokół, łac. nascor = rodzić się, gr. lógos = nauka) – dziedzina medycyny zajmująca się zagadnieniami z zakresu opieki perinatalnej. Obejmuje anatomię, fizjologię i diagnostykę schorzeń kobiety ciężarnej oraz płodu i noworodka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perintegracja

zjawisko w językoznawstwie polegające na przesunięciu się granicy między morfemami (częściami wyrazu) w wyrazie

Perintegracja (absorpcja morfologiczna) - zjawisko językowe polegające przesunięciu granicy między dwoma morfemami, co skutkuje nowym podziałem na morfemy, który jest odmienny od poprzedniego, uwarunkowanego historycznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perintegracyjny

odnoszący się do perintegracji (przesunięcia się granicy między częściami wyrazu w tym wyrazie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Period

faza cyklu miesiączkowego dojrzałych płciowo kobiet (wydalanie krwi i śluzu z macicy wynikające ze złuszczania się warstwy śluzowej błony); menstruacja, miesiączka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rzad. fizj. okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie

Period (alt. nazwa .) – szósty album studyjny amerykańskiej piosenkarki Keshy, wydany 4 lipca 2025 roku, nakładem własnej wytwórni artystki, Kesha Records. Jest to jej pierwszy projekt od czasu jej odejścia z wytwórni RCA i Kemosabe Records. Aby promować album, Kesha wyruszy w trasę koncertową The Tits Out Tour.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Periodogram

Periodogram – rodzaj dyskretnej transformaty Fouriera. Pojęcia periodogramu prawdopodobnie po raz pierwszy użył Arthur Schuster w 1898, opierając się na pracy Power Spectral Density estimation (z ang. „estymacja widmowej gęstości mocy”) Fernanda Schlindweina.

#### Źródła:

Wikipedia

# Periodontolog

specjalista w dziedzinie periodontologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz stomatolog zajmujący się leczeniem chorób przyzębia

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka periodontologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Periodontologia

dziedzina stomatologii zajmująca się chorobami przyzębia; parodontologia

Periodontologia, dawniej: parodontologia, potocznie (ze względu na najczęstsze schorzenie przyzębia paradontozę): paradontologia – nauka o aparacie zawieszeniowym zęba, tj. przyzębiu. Jako dziedzina stomatologii zajmuje się profilaktyką i leczeniem chorób przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periodycznie

przysłówek

(1.1) książk. co jakiś czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Periodyczność

okresowość, regularna powtarzalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Periodyczny

powtarzający się w określonych odstępach czasu, występujący regularnie co pewien czas (np. periodyczne erupcje wulkaniczne); okresowy

przymiotnik

(1.1) powtarzający się regularnie co pewien czas

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Periodyk

czasopismo o ciągłej numeracji, pojawiające się w określonych odstępach czasu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;

Periodyk (fr. périodique) – czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się (np. dziennik, tygodnik, miesięcznik, kwartalnik, rocznik).

Periodyk jest czasopismem o stałej nazwie i numeracji ciągłej.Ze względu na to, że większość czasopism wydawana jest regularnie, periodyk jest potocznie synonimem czasopisma.Innymi synonimami są także magazyn, pismo i żurnal.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Periodykowy

charakterystyczny dla periodyku (czasopisma o ciągłej numeracji, pojawiającego się w określonych odstępach czasu), odnoszący się do niego

#### Źródła:

SJP.pl

# Periodyzacja

podział na okresy, fazy, epoki itp.

Periodyzacja – umowny podział czasu na ery, epoki, wieki itp., stosowany w geologii historycznej, historii, historii literatury, historii sztuki. Początki i końce jednostek periodyzacji wyznaczają zwykle wydarzenia uważane z jakiegoś powodu za przełomowe. Istnieją różne modele periodyzacji, a i wśród podobnych nie ma zawsze zgody co do konkretnych dat (np. zakończenia średniowiecza).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periodyzacyjny

→ periodyzacja

Patrz:periodyzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Periodyzator

osoba, której dokonania zapoczątkowały nowy okres w jakiejś dziedzinie lub ogólnie w podziale czasu

#### Źródła:

SJP.pl

# Periodyzować

dzielić na okresy, ery lub tworzyć, rozdzielać fazy, etapy w jakimś procesie lub dłuższym odcinku czasu

#### Źródła:

SJP.pl

# Periojk

osoba pełniąca służbę wojskową w starożytnej Sparcie, ale pozbawiona wszelkich praw politycznych

Periojkowie (gr. Περίοικοι, perioikoi – „ci, którzy mieszkają wokół” lp. Περίοικος od περί «wokół» i οἶκος «dom, gospodarstwo») – część ludności Sparty, najprawdopodobniej pochodzenia achajskiego, która poddała się bez oporu Dorom. Periojkowie byli pozbawieni praw politycznych, byli jednak niezależnymi ekonomicznie ludźmi wolnymi. Periojkowie mieli obowiązki wojskowe i uczestniczyli w wyprawach wojennych wraz ze spartańskimi hoplitami. W oficjalnych dokumentach spartiatów oraz periojków określano mianem Lacedemończyków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periojkowie

ludność w starożytnej Sparcie pełniąca służbę wojskową, pozbawiona praw politycznych

Periojkowie (gr. Περίοικοι, perioikoi – „ci, którzy mieszkają wokół” lp. Περίοικος od περί «wokół» i οἶκος «dom, gospodarstwo») – część ludności Sparty, najprawdopodobniej pochodzenia achajskiego, która poddała się bez oporu Dorom. Periojkowie byli pozbawieni praw politycznych, byli jednak niezależnymi ekonomicznie ludźmi wolnymi. Periojkowie mieli obowiązki wojskowe i uczestniczyli w wyprawach wojennych wraz ze spartańskimi hoplitami. W oficjalnych dokumentach spartiatów oraz periojków określano mianem Lacedemończyków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periosteum

łącznotkankowa błona pokrywająca kość; okostna

#### Źródła:

SJP.pl

# Peripter

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; perypter; peripteros

#### Źródła:

SJP.pl

# Peripteroid

bryła otoczona symetrycznymi względem jej środka elementami, będąca podstawową koncepcją architektoniczną budownictwa starożytnej Grecji i Rzymu

#### Źródła:

SJP.pl

# Peripteros

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; perypter; peripter

Perypter, perypteros (gr. perípteros) – świątynia (czasami inny budynek), którą otacza pojedyncza kolumnada.

W Rzymie budowane czasami tak zwane peripteros sine postico, czyli perypter bez kolumnady z tyłu, co było związane z fasadowym charakterem rzymskich świątyń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Periselenium

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Księżyc, w którym jest ono najbliżej Księżyca; peryselenium (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perizonium

w ikonografii chrześcijańskiej - opaska okrywająca biodra ukrzyżowanego Jezusa

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) szt. rel. przepaska biodrowa na wizerunkach ukrzyżowanego Chrystusa;

Perizonium (z gr. περίζωμα, od περί, peri „wokół” i ζωμα, zoma „opaska, przepaska, pas”) – drapowana opaska bioder ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa; w ikonografii często przyjmująca rozmaite formy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perka

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. ziemniak

(1.2) icht. zob. perka rdzawa.

(1.3) muz. pot. perkusja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perkal

cienkie płótno służące do wyrabiania bielizny i pościeli

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) włók. gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkalik

gatunek perkalu, zwykle drukowanego

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkalikowy

1. wyprodukowany, wykonany z perkaliku (gatunku cienkiego płótna bawełnianego), taki, w którym użyto perkalu (np. materiał perkalikowy);
2. w kolorze jasnopomarańczowym, kremowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkalina

przewiewna, lśniąca tkanina bawełniana, po przebarwieniu używana na podszewki i pościele

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkalowy

wyprodukowany, wykonany z perkalu (cienkiego płótna bawełnianego), taki, w którym wykorzystano perkal (np. podszewka perkalowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkaty

potocznie: podobny do ziemniaka; zaokrąglony

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkins

Miejscowości w USA:

- Perkins – jednostka osadnicza w stanie Georgia, w hrabstwie Jenkins
- Perkins – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Payne

Gminy w USA:

- Perkins (ang. Perkins Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Erie

#### Źródła:

Wikipedia

# Perklice

Perklice – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Mikołajki Pomorskie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Perko

regionalna nazwa ziemniaka; pyrka, pera, pyra, kartofel

Osoby o tym nazwisku:

- Franc Perko – rzymskokatolicki duchowny
- Rok Perko – słoweński narciarz alpejski
- Stanisław Perko – polski wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkolacja

metoda otrzymywania na zimno wyciągów z ziół lub owoców

Perkolacja (z łac. percolate — przecedzać, filtrować) – proces przepływu wody przez stałe podłoże, który powoduje wymywanie lub strącanie substancji. W przypadku ekstrakcji, z ciała stałego wymywa się określone związki chemiczne ciągłym lub periodycznie zmienianym strumieniem rozpuszczalnika. Jest to metoda stosowana między innymi w farmacji do otrzymywania wyciągów roślinnych i nalewek. Proces perkolacji pozwala na całkowite wytrawienie surowca, wytworzenie preparatów zagęszczonych oraz pozwala na zmniejszenie objętości używanego rozpuszczalnika. W przypadku strącania przykładem z hydrologii jest przepływ wody w rzece i osadzanie materiału piaszczystego pomiędzy ziarnami żwiru i kamieni w dnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkolacyjny

→ perkolacja

Patrz:perkolacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkolator

urządzenie do maceracji, czyli rozpuszczania substancji stałych za pomocą cieczy; macerator

Perkolator jest to urządzenie służące do otrzymywania wyciągu z jakiejś substancji dzięki przepuszczaniu przez nią płynu. Stosowane np. przy obróbce kawy bądź płynnych leków w aptece. Urządzenie o cylindrycznym lub stożkowym kształcie (kształt stożkowaty ułatwia usuwanie wyekstrahowanego surowca).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkotać

wydawać bulgoczący odgłos charakterystyczny dla wrzącej wody lub innej cieczy; parkotać, pyrkotać

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkowice

Perkowice – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Biała Podlaska. Przez miejscowość przepływa Zielawa, rzeka dorzecza Bugu, dopływ Krzny.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Perkowo

W Polsce

- Perkowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. inowrocławskim, w gminie Gniewkowo
- Perkowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wolsztyńskim, w gminie Przemęt

- Perkowo – przystanek kolejowy

#### Źródła:

Wikipedia

# Perkowski

nazwisko

Perkowski (forma żeńska: Perkowska; liczba mnoga: Perkowscy) – polskie nazwisko. Nazwa osobowa pochodzi od dobra Perki w ziemi bielskiej (Województwo podlaskie), w ramach którego należało kilka wsi: Perki Bujanki, Perki Bujny Głowczyzna, Perki Franki Spały, Perki Gziki, Perki Karpie Korzenie, Perki Lachy, Perki Nowe, Perki Mazowsze, Perki Wypychy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkoz

ptak wodny należący do rodzaju perkozów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

- ptak z rzędu perkozów
- Perkoz – debiutancki album muzyczny Jacka Perkowskiego
- „Perkoz” – Szkoła Harcerstwa Starszego
- „Perkoz” – Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy ZHP

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkozek

ptak wodny, najmniejszy z krajowych perkozów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Tachybaptus ruficollis|ref=tak., najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkozi

przymiotnik od: perkoz

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkozica

samica perkoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkozowate

o cechach perkozowatych (jedynej rodziny ptaków z rzędu perkozów, której przedstawiciele zamieszkują stałe zbiorniki wodne)

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkozowaty

o cechach perkozowatych (jedynej rodziny ptaków z rzędu perkozów, której przedstawiciele zamieszkują stałe zbiorniki wodne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkozowe

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Podicipediformes|Fürbringer|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkozowy

→ perkoz

Patrz:perkoz

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkozy

ptak wodny należący do rodzaju perkozów

Perkozowe (Podicipediformes) – monotypowy rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkołyska

ptak z rzędu żurawiowych, o charakterystycznej torbie u samicy, służącej do transportowania piskląt

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. ptak z rodziny perkołysek (nazwa systematyczna|Heliornithidae|ref=tak.), zamieszkujący głównie lasy tropikalne w strefie równikowej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perkołyski

rodzina ptaków z rzędu żurawiowych, której wszystkie żeńskie gatunki odznaczają się torbą służącą do transportu piskląt

Perkołyski (Heliornithidae) – rodzina ptaków z rzędu żurawiowych (Gruiformes). Każdy z trzech gatunków rodziny występuje na innym obszarze: perkołyska afrykańska (Podica senegalensis) – w Afryce, na południe od Sahary, perkołyska indyjska (Heliopais personatus) – w północno-wschodnich Indiach i Azji Południowo-Wschodniej, a perkołyska amerykańska (Heliornis fulica) – w Ameryce Środkowej i Południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkun

1. jeden z najważniejszych bogów bałtyjskich;
2. jezioro w Polsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perkunowy

charakterystyczny dla Perkuna (boga burzy, wojny i płodności, indoeuropejskiego odpowiednika słowiańskiego Peruna), związany z nim

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkusista

muzyk grający na instrumentach perkusyjnych

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk grający na perkusji

Perkusista, potocznie: bębniarz, pałkarz, pałker, garkotłuk – osoba grająca na perkusji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkusistka

kobieta grająca na którymś z instrumentów zaliczanych do grupy instrumentów perkusyjnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. kobieta, która gra na perkusji

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkusja

1. grupa instrumentów muzycznych, z których dźwięk uzyskiwany jest poprzez uderzanie lub potrząsanie, np. talerze, bęben, ksylofon, trójkąt; instrumenty perkusyjne;
2. zestaw instrumentów perkusyjnych używany przez muzyka;
3. efekty dźwiękowe i brzmieniowe uzyskiwane dzięki instrumentom perkusyjnym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. zestaw różnych instrumentów perkusyjnych;

(1.2) muz. dźwięki wydobywające się z perkusji (1.1)

Perkusja (instrumenty perkusyjne, łac. percussio = uderzenie) – w klasyfikacji praktycznej grupa instrumentów, w których dźwięk powstaje przez uderzanie, potrząsanie i pocieranie membrany lub twardego przedmiotu w kształcie płyty, płytki, pręta lub sztabki. Perkusja grupuje w jeden zbiór membranofony i idiofony uderzane (czyli wg systematyki naukowej również potrząsane i skrobane). Komplet instrumentów perkusyjnych obsługiwany przez jednego perkusistę i potocznie nazywany perkusją nazywa się zestawem perkusyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perkusjada

parada, w której uczestniczą muzycy grający na bębnach lub innych instrumentach tego typu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. pot. wydarzenie muzyczne (koncert, festiwal, itp.), w którym biorą udział głównie lub wyłącznie perkusiści

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perkusjonalia

wszelkiego rodzaju elementy perkusyjne, służące do ubarwienia muzyki o dodatkowe brzmienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkusjonalista

perkusista grający na tzw. perkusonaliach

#### Źródła:

SJP.pl

# Perkusyjny

charakterystyczny dla grupy instrumentów, z których dźwięk uzyskiwany jest poprzez uderzanie lub potrząsanie (np. instrumenty perkusyjne)

przymiotnik

(1.1) muz. odnoszący się do perkusji

(1.2) muz. o instrumencie: wymagający uderzania do wydobycia dźwięku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perl

stopień czcionki równy pięciu punktom typograficznym (1,880 mm)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień pisma odpowiadający pięciu punktom (1,8795 mm)

Perl – interpretowany, dynamiczny język programowania wysokiego poziomu autorstwa Larry’ego Walla początkowo przeznaczony głównie do pracy z danymi tekstowymi, obecnie używany do wielu innych zastosowań. Wzorowany na takich językach jak C, skryptowe: sed, awk i sh, i inne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perlak

1. maszyna w postaci obrotowego bębna pokrytego materiałem ścierającym, używana do obłuskiwania ziarna przy produkcji kaszy;
2. rodzaj grubej kaszy;
3. guz tworzący się głównie ze złuszczonych komórek nabłonka, powstający wskutek zapalenia ucha środkowego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlakowy

podobny do perlaka (guza tworzącego się głównie ze złuszczonych komórek nabłonka, powstającego wskutek zapalenia ucha środkowego), odnoszący się do niego

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlator

rodzaj sitka o drobnych oczkach, które mocuje się na końcu wylewki po to, by napowietrzało strumień wypływającej wody

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlejewo

wieś w Polsce

Perlejewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Perlejewo. Leży nad rzeczką Pełchówką, lewym dopływem Nurca.

Jest siedzibą gminy Perlejewo należącej do stowarzyszenia Tygiel Doliny Bugu oraz rzymskokatolickiej Parafii Przemienienia Pańskiego należącej do Dekanatu Ciechanowiec w diecezji drohiczyńskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlejewski

przymiotnik od: Perlejewo

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlić

perlić się: występować, pojawiać się w postaci kropel w kształcie pereł, pęcherzyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlica

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perliczka, pantarka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlice

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perliczka, pantarka

Perlice (Numididae) – rodzina ptaków z rzędu grzebiących (Galliformes). Obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Afryce. Jeden gatunek – perlica zwyczajna – występuje w Afryce i na Półwyspie Arabskim oraz był introdukowany poza jego naturalnym siedliskiem, m.in. na Karaibach, Madagaskarze, w Australii i Nowej Zelandii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlicki

nazwisko

Perlicki – polskie nazwisko.

- Wojciech Perlicki – duchowny, kanonik, administrator archidiecezji lwowskiej
- Zygfryd Perlicki (1932–2017) – żeglarz regatowy, olimpijczyk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perliczka

udomowiony ptak z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki; perlica, pantarka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Numida meleagris|ref=tak., udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perliczkowy

→ perliczka

Patrz:perliczka

#### Źródła:

SJP.pl

# Perliczy

należący do perlicy (udomowionego ptaka z rzędu kuraków, o białym, szarym lub niebieskawym upierzeniu w jasne cętki), charakterystyczny dla perlicy (np. perlicze jajo)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlik

1. samiec perlicy, afrykańskiego ptaka;
2. młotek ręczny, obustronny, o gładkich obuchach, stosowany w kopalniach i kamieniołomach; pyrlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. młot górniczy

(1.2) samiec perliczki

- samiec – perliczki
- Perlik – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych
- młotek o przekroju podłużnym w kształcie prostokąta, część herbu górniczego, po śląsku zwany pyrlikiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perlin

Perlin – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Nordwestmecklenburg, wchodzi w skład urzędu Lützow-Lübstorf.

#### Źródła:

Wikipedia

# Perlino

o maści konia: jasnogniady o beżowym odcieniu

Perlino (kaszb. Perlëno lub też Përlëno, niem. Perlin) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino. Wieś jest siedzibą sołectwa Perlino w którego skład wchodzą również Perlinko i Perlino-Wybudowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perliściej

stopień wyższy od przysłówka: perliście

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlistość

złożenie z wielu kropel, występowanie w postaci kropel w kształcie pereł, pęcherzyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlisty

1. składający się z wielu kropel, występujący w kroplach w kształcie pereł, pęcherzyków; kroplisty;
2. o śmiechu lub innych odgłosach: składający się z krótkich, szybko następujących po sobie dźwięków (np. perliste chichotanie)

przymiotnik

(1.1) składający się z wielu kropli

(1.2) składający się z krótkich, następujących szybko po sobie dźwięków

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perlit

1. skała szklista pochodzenia wulkanicznego
2. składnik strukturalny stopów żelaza, mieszanina żelaza i cementytu o dużej zawartości węgla

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;

(1.2) bud. ogrod. materiał z perlitu (1.1) poddanego wysokiej temperaturze w postaci porowatych granulek stosowanych w budownictwie i ohrodnictwie

(1.3) hutn. mikroskopije, płytkowe skupiska ferrytu i cementytu powstałe w stali przez rozpad eutektoidalny austenitu;

- perlit (metalurgia)
- perlit (skała)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perlitowy

→ perlit

Patrz:perlit

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlityczny

odnoszący się do perlitu (skały szklistej pochodzenia wulkanicznego lub składnika strukturalnego stopów żelaza), właściwy perlitowi (np. przemiana perlityczna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlman

Osoby o tym nazwisku:

- Itzhak Perlman – izraelski skrzypek
- Linda Perlman – amerykańska brydżystka
- Rhea Perlman – amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna
- Ron Perlman – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, reżyser i scenarzysta

#### Źródła:

Wikipedia

# Perlon

poliamidowe włókno syntetyczne albo cienkie pończochy z tego włókna, których nazwa pochodzi od PRL-u, analogicznie do DDR-owskiego dederonu

Polikaprolaktam, poliamid-6, PA-6 – organiczny związek chemiczny z grupy poliamidów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perlonowy

→ perlon

Patrz:perlon

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlony

poliamidowe włókno syntetyczne albo cienkie pończochy z tego włókna, których nazwa pochodzi od PRL-u, analogicznie do DDR-owskiego dederonu

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlustracja

dawniej: przeglądanie, przepatrywanie, kontrola czegoś, zwłaszcza cudzej korespondencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlustrator

osoba perlustrująca, dokonująca perlustracji, przeglądająca, kontrolująca coś, zwłaszcza cudze korespondencje

#### Źródła:

SJP.pl

# Perlustrować

dokonywać perlustracji (przeglądania, przepatrywania, kontroli czegoś, zwłaszcza cudzej korespondencji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perm

okres ery paleozoicznej ok. 280 - ok. 230 mln lat temu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

(1.2) geogr. hist. kraina historyczna w północnej Rosji przeduralskiej, między Peczorą, Wyczegdą i Kamą a Uralem;

Perm – termin o dwojakim znaczeniu:

- w sensie geochronologicznym: szósty i ostatni okres ery paleozoicznej, trwający około 47 milionów lat (od 298,9 ± 0,15 do 252,17 ± 0,06 mln lat temu). Perm jest młodszy od karbonu a starszy od triasu. Dzieli się na trzy epoki: cisural, gwadalup i loping.

- w sensie chronostratygraficznym: najwyższy system paleozoiku, wyższy od karbonu, a niższy od triasu. Dzieli się na trzy oddziały: cisural, gwadalup i loping.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Permakryzys

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekon. społ. przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

#### Źródła:

Wiktionary

# Permakultura

gałąź projektowania ekologicznego, inżynierii ekologicznej i projektowania środowiska, tworząca zrównoważoną architekturę siedzib ludzkich i samoregulujące się systemy rolnicze na wzór ekosystemów naturalnych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ochrśrod. ekol. idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

Permakultura – gałąź projektowania ekologicznego, inżynierii ekologicznej i projektowania środowiska, tworząca zrównoważoną architekturę siedzib ludzkich i samoregulujące się systemy rolnicze na wzór ekosystemów naturalnych.

Główne zasady etyczne permakultury to:

- Troszcz się o Ziemię (Take care of the Earth): dbaj, aby wszystkie systemy życia mogły przetrwać i się rozwijać. To jest pierwsza zasada, ponieważ bez zdrowej Ziemi ludzie nie mogą prosperować.
- Troszcz się o ludzi (Take care of the people): dbaj, aby ludzie mieli dostęp do dóbr niezbędnych do życia.
- Dziel się nadmiarem (Share the surplus): zdrowe systemy naturalne wykorzystują nadwyżki do wyżywienia innych. My, ludzie, możemy robić to samo. Zarządzając naszymi potrzebami, możemy odłożyć część środków, aby spełnić powyższe zasady.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Permakulturowy

→ permakultura

Patrz:permakultura

#### Źródła:

SJP.pl

# Permalink

stałe, niezmienne hiperłącze; permlink

Odnośnik bezpośredni (ang. permalink) – specjalnie skonstruowany, niezmienny adres URL odnoszący się do konkretnego zasobu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permalloy

stop żelaza z niklem, silnie magnesujący się; permaloj

#### Źródła:

SJP.pl

# Permaloj

stop żelaza z niklem, silnie magnesujący się; permalloy

Permaloj (z ang. permalloy) – stop składający się zwykle z ok. 80% niklu i 20% żelaza, wynaleziony w 1914 r. przez Gustav Elmena z Bell Telephone Laboratories Jego właściwości magnetyczne (tzw. „miękkość magnetyczna”) wykorzystywane są do budowy rdzeni transformatorów. Charakteryzuje się dużą podatnością magnetyczną tj. łatwo się na- i rozmagnesowuje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permanencja

przestarzałe: ciągłe, nieprzerwane istnienie, trwanie czegoś; stałość, trwałość, ustawiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Permanent

1. rodzaj funkcji matematycznej;
2. potocznie: makijaż permanentny

Permanent – funkcja przyporządkowująca każdej macierzy kwadratowej stopnia n o współczynnikach z pierścienia przemiennego R pewien element tego pierścienia. Podobnie jak wyznacznik permanent jest wielomianem stopnia n z n^{2} zmiennymi, w którym każdy składnik ma n czynników, z których każde dwa są z różnych kolumn i z różnych wierszy macierzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permanentnie

przysłówek sposobu

(1.1) bez przerwy, wciąż

#### Źródła:

Wiktionary

# Permanentność

nieprzerwaność, ciągłość, ustawiczność; bezustanność, trwałość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Permanentny

stały, trwający nieprzerwanie, cały czas się powtarzający (np. permanentny deszcz, permanentne zachowania); ustawiczny, trwały, ciągły, stały

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy, trwały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Permareksja

zaburzenie odżywiania w postaci uzależnienia od diet

#### Źródła:

SJP.pl

# Permarektyczka

kobieta uzależniona od diet

#### Źródła:

SJP.pl

# Permarektyk

osoba uzależniona od diet

#### Źródła:

SJP.pl

# Permasyn

synchroniczny silnik elektryczny, w którym podstawowy strumień magnetyczny wytwarzają magnesy trwałe

- permasyn, silnik permasynowy – silnik elektryczny synchroniczny z magnesami trwałymi
- Sinavy Permasyn FR6439-3900KW – silnik elektryczny firmy Siemens

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permeametr

przyrząd do wyznaczania krzywych magnesowania i pętli histerezy materiałów ferromagnetycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Permeat

roztwór przenikający przez membranę filtracyjną, zawierający rozpuszczalnik wraz z cząstkami, które nie zostały zatrzymane na filtrze

#### Źródła:

SJP.pl

# Permendur

stop zawierający 50% żelaza i 50% kobaltu, mało plastyczny; stosowany jako materiał magnetycznie miękki

Permendur – stop żelaza z kobaltem i niewielkimi dodatkami wanadu (do 2%), tantalu i niobu.

Permendur charakteryzuje się bardzo wysoką indukcją nasycenia – do 2,43 T. Jest to obecnie najwyższa znana wartość indukcji nasycenia dla materiałów magnetycznie miękkich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permetryna

syntetyczny organiczny związek chemiczny używany w rolnictwie do ochrony roślin uprawnych przed szkodnikami

Permetryna – syntetyczny organiczny związek chemiczny zaliczany do insektycydów trzeciej generacji. Używana w rolnictwie do ochrony roślin uprawnych przed szkodnikami. Należy do grupy syntetycznych pyretroidów. Silnie trująca dla owadów, działa w sposób kontaktowy i żołądkowy. Jest wysoce toksyczna dla organizmów wodnych i kotów. Dla ludzi i innych organizmów wyższych (z wyjątkiem wcześniej wspomnianych kotów), m.in. psów, jest stosunkowo nieszkodliwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perminwar

stop żelaza, niklu i kobaltu, niekiedy z dodatkiem molibdenu, stosowany jako materiał magnetycznie miękki

Perminwar – stop niklu, żelaza i kobaltu będący ferromagnetycznym materiałem magnetycznie miękkim. Charakteryzuje się dużą przenikalnością magnetyczną, która jest stała w szerokim zakresie pola magnetycznego, oraz charakterystyczną, bardzo wąską pętlą histerezy, po uprzednim wyżarzaniu poniżej temperatury Curie i wobec przyłożonego zewnętrznego pola magnetycznego. Został opracowany w 1921 roku przez Gustava Waldemara Elmena.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permisja

dawniej o pozwoleniu, przyzwoleniu, zezwoleniu, szczególnie na zaprzestanie pełnienia jakichś obowiązków

#### Źródła:

SJP.pl

# Permisywista

zwolennik permisywizmu, tendencji do zbytniej tolerancji dla odbiegających od normy zachowań społecznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Permisywistyczny

→ permisywizm

Patrz:permisywizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Permisywizm

tendencja do zbytniej tolerancji dla odbiegających od normy zachowań społecznych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) postawa bezgranicznej tolerancji wobec zachowań odbiegających od określonej normy społecznej;

Permisywizm – termin etyczny oznaczający tendencję do bezgranicznej, zbytniej tolerancji wobec zachowań innych osób. Permisywizm zakłada, że zakazy obyczajowe są niepotrzebne lub szkodliwe, a działania jednostek nie powinny być oceniane pod kątem obyczajności czy norm społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Permisywność

→ permisywny

Patrz:permisywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Permisywny

zezwalający, przyzwalający

#### Źródła:

SJP.pl

# Permlink

stałe, niezmienne hiperłącze; permalink

#### Źródła:

SJP.pl

# Permokarbon

okres przejściowy między karbonem a permem, w którym zanotowano nagłe zmniejszenie się liczebności drzewiastych paproci i widłaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Permski

charakterystyczny dla permu (ostatniego okresu ery paleozoicznej), odnoszący się do permu (np. flora permska, utwory permskie)

przymiotnik

(1.1) geol. dotyczący permu, występujący, powstały w permie

(1.2) geogr. związany z Permem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Permutacja

ustawienie elementów danego zbioru skończonego w określony sposób

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Permutacyjny

odnoszący się do permutacji (ustawienia elementów danego skończonego zbioru jakichś liczb lub niewiadomych w określony sposób)

#### Źródła:

SJP.pl

# Permutować

ustawiać elementy danego zbioru skończonego w określony sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Permutyt

otrzymywany sztucznie glinokrzemian sodu stosowany przeważnie do zmiękczania twardej wody dzięki zdolnościom wymiany katonów sodowych na inne

Permutyt – wymieniacz jonowy, sztuczny zeolit otrzymywany przez stapianie glinokrzemianów, krzemianów alkalicznych i związków glinu. Permutyt jest odporny na wysoką temperaturę, ma dobrą wytrzymałość mechaniczną i jest stosowany do zmiękczania wody (wymiany jonów wapniowych wody na jony sodowe z permutytu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Permutytowy

wyprodukowany, otrzymany z permutytu (glinokrzemianu sodu stosowanego przeważnie do zmiękczania twardej wody), charakterystyczny dla permutytu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pernak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pernambuco

Pernambuco (wymowa [pɛʁnɐ̃ˈbuku]) – jeden z 26 stanów Brazylii, położony w Regionie Północno-Wschodnim, na najdalej wysuniętym na wschód krańcu Ameryki Południowej. Od zachodu graniczy ze stanem Piauí, od południa ze stanami Bahia i Alagoas, od północy ze stanami Paraíba i Ceará, wschodnią granicą jest Ocean Atlantycki. Stan rozciąga się wąskim pasem o szerokości ok. 150 km od wybrzeża po wzgórza północnej części Wyżyny Brazylijskiej. Posiada liczne plaże o łącznej dł. 187 km.

#### Źródła:

Wikipedia

# Peroksydacja

szczególny rodzaj samoutleniania (autooksydacji), w którym lipidy ulegają utlenianiu w szeregu reakcji przy udziale wolnych rodników

#### Źródła:

SJP.pl

# Peroksydaza

enzym pełniący ważną rolę w procesie fagocytozy

Peroksydazy (EC 1.11.-.-) – grupa enzymów należących do klasy oksydoreduktaz katalizujących utlenianie nadtlenkiem wodoru różnych substratów.

Kofaktorem peroksydaz jest protohem luźno związany z apoenzymem.

Peroksydazy odgrywają ważną rolę w procesie fagocytozy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peroksysom

kulista organella otoczona pojedynczą błoną, występująca w większości komórek eukariotycznych

Peroksysom (łac. peroxysomum, dawniej mikrociałko, mikrociało) – organellum komórki eukariotycznej o średnicy 0,2–1,8 μm, otoczone jedną błoną, o kształcie owalnym bądź sferycznym. W komórce roślinnej peroksysomy znajdują się w bezpośrednim kontakcie z chloroplastami i mitochondriami i stykają się z powierzchniami ich błon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peron

pas podwyższenia przy torach na dworcu kolejowym umożliwiający podróżnym wsiadanie do pociągu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kolej. wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

Peron – budowla kolejowa umieszczona wzdłuż torów, umożliwiająca wsiadanie i wysiadanie z pociągów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peronela

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Lwów. usta

#### Źródła:

Wiktionary

# Peronik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peron

#### Źródła:

Wiktionary

# Peronista

zwolennik peronizmu (ruchu społeczno-politycznego w Argentynie, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) polit. zwolennik peronizmu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peronistka

→ peronista

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. zwolenniczka peronizmu

Patrz:peronista

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peronistowski

charakterystyczny, typowy dla Juana Perona (założyciela peronizmu, ruchu społeczno-politycznego, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia) i jego ideologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Peronistyczny

charakterystyczny dla peronizmu (ruchu społeczno-politycznego w Argentynie, stworzonego w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia), odnoszący się do peronizmu

przymiotnik

(1.1) przym. od peronizm

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peronizm

ruch społeczno-polityczny w Argentynie, stworzony w połowie lat czterdziestych ubiegłego stulecia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

Peronizm – populistyczny ruch społeczno-polityczny w Argentynie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peronka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) więz. korytarz pomiędzy celami

#### Źródła:

Wiktionary

# Peronówka

potocznie o bilecie wydawanym na niektórych stacjach kolejowych, uprawniającym właściciela do wejścia na peron

Bilet peronowy, pot. peronówka – dokument uprawniający posiadacza do przebywania na peronie dworcowym, niedający jednak prawa do podróży koleją.

Celem istnienia biletów peronowych jest uzyskanie przez zarządcę infrastruktury kolejowej środków na utrzymanie obiektów dworcowych oraz zapobieganie korzystaniu z dworcowych obiektów przez bezdomnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peronowy

będący częścią peronu (np. chodnik peronowy, zegar peronowy), charakterystyczny dla peronu lub w jakiś inny sposób związany z peronem

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący peronu, znajdujący się na peronie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perora

1. pouczanie, reprymenda
2. uroczysta mowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przydługa i nudna mowa moralizatorska

(1.2) liter. daw. uroczyste przemówienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perorny

dawniej: głośny, donośny

#### Źródła:

SJP.pl

# Perorować

wygłaszać perorę; przemawiać; rozwodzić się nad czymś

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) wygłaszać długą i nudną, często napuszoną mowę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perorowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perorować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Perowskia

gatunek szałwii hodowany jako roślina doniczkowa

Perowskia (Perovskia Karelin, właśc. Salvia subg. Perovskia (Kar.) J.B.Walker, B.T.Drew & J.G. González) – tradycyjnie wyróżniany rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych, współcześnie podrodzaj w obrębie rodzaju szałwia Salvia. Obejmuje 7–8 gatunków. Rośliny te występują w środkowo-zachodniej Azji – od północno-wschodniego Iranu po północno-zachodnie Indie i Tybet, na północy po Kazachstan. Rosną w suchych formacjach trawiastych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perowskit

minerał, tlenek wapnia i tytanu zawierający często domieszki cezu, niobu lub toru

Perowskit – minerał z grupy perowskitów, zbudowany z tytanianu(IV) wapnia, CaTiO3. Został odkryty w roku 1839 przez Gustava Rosego w górach Ural i nazwany na cześć mineraloga rosyjskiego, Lwa Pierowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perowskitowy

→ perowskit

Patrz:perowskit

#### Źródła:

SJP.pl

# Perpendykularny

przestarzale pionowy, prostopadły

#### Źródła:

SJP.pl

# Perpendykuł

dawniej:
1. wahadło zegara; penduł;
2. linia pionowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. wahadło zegara

(1.2) daw. zegar wahadłowy

(1.3) daw. pionowa linia, pion

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perpetua

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.;

Perpetua – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od przymiotnika łac. perpetuus oznaczającego „nieprzerwany, ciągły”. W Polsce imię to jest notowane co najmniej od 1621 roku, jednakże poza kręgami zakonnymi nie występuje.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perpetuum

dźwignik hydrauliczny umożliwiający stopniowe podnoszenie dużych ciężarów na znaczną wysokość

Perpetuum – gra komputerowa typu MMOG osadzona w świecie science-fiction, wydana przez Avatar Creations. Światowa premiera miała miejsce 25 listopada 2010 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perpignan

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Perpignan (wymowa, kat. Perpinyà, oksyt. Perpinhan, hiszp. Perpiñán) – miasto i gmina w południowej Francji (Oksytania), na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie, główne miasto historycznej krainy Roussillon, dawna stolica Królestwa Majorki.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perpiniański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perpignan, dotyczący Perpignan

#### Źródła:

Wiktionary

# Perrault

[czytaj: peRO, w odmianie: Perraulta - czytaj: peROta itd.] nazwisko, m.in. Charles Perrault (1628-1703) - pisarz francuski

Osoby o tym nazwisku:

- Charles Perrault – francuski baśniopisarz
- Claude Perrault – francuski lekarz i architekt barokowy
- Dominique Perrault – francuski architekt
- Léon Bazile Perrault – francuski malarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perry

Kanada:

- Perry – gmina w Ontario

Stany Zjednoczone:

- Perry – miejscowość w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Perry – miasto w stanie Floryda, w hrabstwie Taylor
- Perry – miasto w stanie Georgia, w hrabstwie Houston
- Perry – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Pike
- Perry – miasto w stanie Iowa, w hrabstwie Dallas
- Perry – miasto w stanie Kansas, w hrabstwie Jefferson
- Perry – miasto w stanie Michigan, w hrabstwie Shiawassee
- Perry – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Perry – miasto w stanie Missouri, w hrabstwie Ralls
- Perry – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry – wieś w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry – wieś w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
- Perry – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Noble
- Perry – miejscowość w stanie Karolina Południowa, w hrabstwie Aiken
- Perry – miasto w stanie Utah, w hrabstwie Box Elder
- Perry – miasto w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Johnson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Pike
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Allen
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Boone
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Clay
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Clinton
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Delaware
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Marion
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Martin
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Miami
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Monroe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Noble
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Tippecanoe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Vanderburgh
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Indiana, w hrabstwie Wayne
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Buchanan
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Davis
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Jackson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Plymouth
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Iowa, w hrabstwie Tama
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Kansas, w hrabstwie Woodson
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Maine, w hrabstwie Washington
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Michigan, w hrabstwie Shiawassee
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Minnesota, w hrabstwie Lac qui Parle
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie St. Francois
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Nebraska, w hrabstwie Thurston
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Wyoming
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Północna, w hrabstwie Cavalier
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Allen
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Ashland
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Brown
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Carroll
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Columbiana
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Coshocton
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Fayette
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Franklin
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Gallia
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Hocking
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Lake
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Licking
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Logan
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Monroe
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Montgomery
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Morrow
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Muskingum
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Pickaway
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Pike
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Putnam
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Richland
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Shelby
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Stark
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Tuscarawas
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Ohio, w hrabstwie Wood
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Armstrong
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Berks
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Clarion
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Fayette
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Greene
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Jefferson
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Lawrence
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Mercer
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Pensylwania, w hrabstwie Snyder
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Davison
- Perry (ang. Perry Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Lincoln
- Perry (ang. Perry Town) – gmina w stanie Wisconsin, w hrabstwie Dane
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Alabama
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Arkansas
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Illinois
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Indiana
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Kentucky
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Missisipi
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Missouri
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Ohio
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Pensylwania
- hrabstwo Perry (ang. Perry County) – w stanie Tennessee

#### Źródła:

Wikipedia

# Pers

potocznie:
1. kot perski;
2. dywan perski

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

- Pers (Cantal) – francuska gmina w regionie Owernia
- Pers (Deux-Sèvres) – francuska gmina w regionie Poitou-Charentes
- Pers – potoczna nazwa kota perskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pers.

skrót od: perski

Język perski, nowoperski (pers. ‏فارسی‎ fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln), Tadżykistan (6 mln) i Irak (200 tys.). Służy jednocześnie jako lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Bliskiego Wschodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Persak

rodzaj owadów z rodziny zadomkowatych; Ectobius

#### Źródła:

SJP.pl

# Persantin

lek silnie i długotrwale rozszerzający naczynie wieńcowe; stosowany w chorobie wieńcowej, w dusznicy bolesnej i zawale mięśnia sercowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Persefona

mit. gr. bogini kiełkującego ziarna, córka Zeusa i Demeter; Kora

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

(1.2) mitgr. postać mitologiczna, córka Minyasa

Persefona, także Kora (gr. Περσεφόνη Persephónē, gr. Κόρη Kórē; łac. Proserpina – dziewczyna) – w mitologii greckiej małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych. Córka Demeter i Zeusa. W mitologii rzymskiej utożsamiono ją z Prozerpiną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perseidy

sierpniowy deszcz meteorów, którego radiant leży na granicy gwiazdozbiorów Perseusza i Kasjopei

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) astr. rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;

Perseidy (PER) – jeden z najbardziej regularnych rojów meteorów, którego orbita przecina się każdego roku z ziemską w dniach 17 lipca – 24 sierpnia. Maksimum roju obserwuje się pomiędzy 12 i 13 sierpnia. Rój związany jest z kometą 109P/Swift-Tuttle. Podczas okresu występowania roju radiant przemieszcza się przez gwiazdozbiory Kasjopei, Perseusza i Żyrafy (w maksimum aktywności znajduje się w pobliżu gwiazdy η Persei). Jego przeciętna aktywność w ostatnich latach wynosi około 100 ZHR.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persekucja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. prześladowanie, ściganie

#### Źródła:

Wiktionary

# Persepolis

jeden z dwóch najważniejszych ośrodków miejskich starożytnej Persji

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. staroż. miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;

Persepolis (staroperski: Pārsa, pers. تخت جمشید – Tacht-e Dżamszid) – miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e., lecz znacznie rozbudowane przez Kserksesa I i kolejnych władców z dynastii Achemenidów. Stąd przyjmuje się, że znane archeologom Persepolis jest dziełem nie Dariusza, lecz Kserksesa. Ruiny miasta znajdują się ok. 70 km na północ od Sziraz w Iranie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perseusz

łac. Perseus; gwiazdozbiór nieba północnego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);

(1.2) mitgr. syn Nestora

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) astr. gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Perseusz (także Perseus; gr. Περσεύς Perseús, łac. Perseus) – w mitologii greckiej heros, syn królewny Danae i Zeusa, mąż Andromedy. Przodek Amfitriona, Alkmeny, Heraklesa, Eurysteusza. Pogromca Meduzy, tytana Atlasa, króla Serifos Polidektesa i nieświadomie własnego dziadka Akrizjosa. Założyciel Myken i Tirynsu. Po śmierci przeniesiony na sklepienie niebieskie jako gwiazdozbiór.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perseweracja

1. jęz. przedłużanie się czasu trwania ruchu artykulacyjnego głoski ponad zwykłą jego normę czasową
2. psych. zjawisko uporczywego powracania do świadomości pewnych wyobrażeń
3. med. chorobliwe powtarzanie tych samych słów lub czynności

- perseweracja – objaw niektórych zaburzeń psychicznych
- perseweratywność – charakterystyka zachowania regulacyjnej teorii temperamentu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perseweracyjność

1. przedłużanie się czasu trwania ruchu artykulacyjnego głoski ponad zwykłą jego normę czasową;
2. nieprzerwana powtarzalność w czymś, najczęściej w ludzkich wyobrażeniach, myślach

#### Źródła:

SJP.pl

# Perseweracyjny

dotyczący perseweracji

#### Źródła:

SJP.pl

# Perseweratywność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie;

Perseweratywność (PE) — jedna z czasowych charakterystyk zachowania (obok żwawości), tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie. Wprowadzona przez Jana Strelaua w regulacyjnej teorii temperamentu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Persewerować

trwać uporczywie przy jakimś przekonaniu, wyobrażeniu, nieprzerwanie rozmyślać w taki sam sposób

#### Źródła:

SJP.pl

# Pershing

[czytaj: perszing]
1. pocisk typu Pershing; perszing;
2. czołg marki Pershing;
3. przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim; perszing

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. rodzaj rakietowego pocisku średniego zasięgu

(1.2) wojsk. model amerykańskiego czołgu ciężkiego z okresu drugiej wojny światowej i wojny w Korei

Osoby:

- Andrzej Kolikowski, ps. „Pershing” (ur. 1954, zm. 1999) – polski przestępca
- John Pershing (ur. 1860, zm. 1948) – amerykański wojskowy

Militaria:

- M26 Pershing – czołg ciężki z okresu II wojny światowej
- MGM-31 Pershing – rakieta balistyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persil

produkt marki Persil

Persil – nazwa handlowa pierwszego na świecie proszku do prania. Rozpoczęcie jego produkcji oraz zastrzeżenie nazwy przez firmę Henkel miało miejsce w 1907 r. Najważniejszymi składnikami Persilu były nadboran sodu (jako źródło aktywnego tlenu do wybielania) i krzemian sodu. Od początków niemieckich nazw anionów (odpowiednio perborat i silikat) tych związków powstała nazwa produktu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Persimona

drzewo lub krzew o soczystych owocach, rosnące w strefie podzwrotnikowej; owoc tego drzewa; hurma; persymona

#### Źródła:

SJP.pl

# Persja

państwo w Azji, od 1935 r.: Iran

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. dawna nazwa Iranu;

Iran (pers. ‏ايران‎ trl. Irān, pełna nazwa Islamska Republika Iranu, pers. ‏جمهوری اسلامی ايران‎ Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān), w Europie dawniej znany jako Persja – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące między Morzem Kaspijskim na północy a Zatoką Perską i Zatoką Omańską na południu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persjanka

mieszkanka Persji; Persyjka

#### Źródła:

SJP.pl

# Persjarnia

warsztat lub manufaktura produkujące w XVIII w. jedwabne, wzorzyste tkaniny, głównie pasy i tkaniny kontuszowe

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzem. odzież. warsztat, manufaktura wytwarzająca pasy kontuszowe, makaty i tkaniny lite

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persjarski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z persjarstwem, dotyczący persjarstwa

#### Źródła:

Wiktionary

# Persjarstwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzem. odzież. rodzaj rzemiosła zajmującego się wytwarzaniem pasów kontuszowych, makat i tkanin litych

#### Źródła:

Wiktionary

# Persjarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzem. rzemieślnik zajmujący się persjarstwem, czyli wytwarzaniem pasów kontuszowych, makat i tkanin litych

#### Źródła:

Wiktionary

# Perski

przymiotnik od: Persja (kraina historyczna w Azji lub dawna nazwa Iranu)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Persji, pochodzący z Persji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

Język perski, nowoperski (pers. ‏فارسی‎ fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln), Tadżykistan (6 mln) i Irak (200 tys.). Służy jednocześnie jako lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Bliskiego Wschodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perskojęzyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) posługujący się językiem perskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem perskim

(1.3) spisany, stworzony w języku perskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Perskość

→ perski

Patrz:perski

#### Źródła:

SJP.pl

# Persona

osoba o dużym znaczeniu, ogólnie szanowana i ceniona; osobistość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. lub podn. osoba

- Persona (psychologia) – maska jaką człowiek przybiera na użytek społeczny, kompromis pomiędzy jednostką a społeczeństwem
- Persona – film fabularny reż. Ingmar Bergman, 1966 Szwecja
- Persona (znana także jako Shin Megami Tensei: Persona) – seria gier gatunku RPG
- „Persona” – piosenka zespołu BTS
- Persona (postać sceniczna) – w kulturze jest wcielanie się w postać, zwykle fikcyjną
- Persona – w badaniach rynku uszczegółowiony profil klienta, wpisującego się w grupę docelową produktu (usługi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Personal

dawniej, dziś tylko gwarowo: personel, zespół pracowników w jakiejś instytucji lub innym obiekcie; personał

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalia

podstawowe dane przypisywane jednej osobie, zwykle imię i nazwisko, data urodzenia i adres; generalia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) dane osobowe, fakty z życiorysu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Personalista

osoba myśląca zgodnie z założeniami personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością)

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalistka

kobieta myśląca zgodnie z założeniami personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością)

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalistyczny

odnoszący się do personalizmu (koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej lub kierunku psychologicznego mówiącego o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością), związany z osobami myślącymi zgodnie z założeniami personalizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalizacja

1. dostosowanie czegoś (np. urządzenia, usługi, oferty) do potrzeb indywidualnego użytkownika, np. personalizacja informacji;
2. trwałe naniesienie danych osobowych na dokument, np. personalizacja paszportu;
3. nadawanie czemuś charakteru osobistego, nastawionego na poszanowanie drugiej osoby, np. personalizacja życia w rodzinie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dostosowywanie przedmiotu do czyichś upodobań

- personalizacja (informatyka)
- personalizacja (marketing)
- personalizacja dokumentu - trwałe naniesienie danych posiadacza na dokument, np. dowód osobisty, paszport, prawo jazdy itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Personalizm

1. zespół koncepcji filozoficznych zestawiających problematykę osobowości ludzkiej z bytem natury duchowej;
2. kierunek psychologiczny mówiący o ścisłym powiązaniu różnych funkcji psychicznych wraz z osobowością

Personalizm – stanowisko filozoficzne podkreślające centralną rolę osoby (łac. persona), której przypisuje się takie cechy jak:

- autonomia,
- samoświadomość,
- wola,
- zdolność do twórczości,
- odpowiedzialność moralna.

Stanowisko to można odnaleźć w różnych kierunkach filozoficznych od czasów starożytnych. Od XIX wieku powstawały kierunki, które przyjęły taką nazwę na swoje oznaczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Personalizować

personalizować się - być reprezentowanym lub uosabianym przez kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalizowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) dostosowywanie czegoś do indywidualnych potrzeb albo gustów

#### Źródła:

Wiktionary

# Personalna

osobowy, osobisty, odnoszący się konkretnej osoby lub grupy jakichś osób (np. dane personalne, akta personalne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalniczka

→ personalnik

Patrz:personalnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalnik

potocznie: kierownik biura personalnego; personalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Personalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest personalne

#### Źródła:

Wiktionary

# Personalny

osobowy, osobisty, odnoszący się konkretnej osoby lub grupy jakichś osób (np. dane personalne, akta personalne)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do osoby lub osób, związany z osobą lub osobami

(1.2) odnoszący się do spraw kadrowych i pracowniczych, związany ze sprawami kadrowymi i pracowniczymi

przymiotnik jakościowy

(2.1) osobisty, własny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) adm. kierownik działu kadr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Personat

mężczyzna o dużym znaczeniu, ogólnie szanowany i ceniony, ważny dla społeczności lub sławny, powszechnie znany; persona

#### Źródła:

SJP.pl

# Personał

dawniej, dziś tylko gwarowo: personel, zespół pracowników w jakiejś instytucji lub innym obiekcie; personal

#### Źródła:

SJP.pl

# Personel

zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Personelik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od personel

#### Źródła:

Wiktionary

# Personifikacja

uosobienie;
1. w literaturze: przenośnia polegająca na przedstawieniu w postaci ludzkiej przedmiotów, zjawisk natury, roślin i zwierząt oraz pojęć abstrakcyjnych, np. przedstawienie śmierci w postaci żniwiarza;
2. książkowo: osoba, istota uosabiająca coś; ucieleśnienie, wcielenie;
3. rzadko: antropomorfizacja; porównaj: antropomorfizacja (uczłowieczenie), animizacja (ożywienie)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. jęz. rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;

(1.2) postać uosabiająca coś

Personifikacja (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Personifikować

nadawać przedmiotom, zwierzętom, zjawiskom lub innym pojęciom postać ludzką lub cechy charakterystyczne dla ludzi (zwłaszcza w literaturze); uosabiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Personifikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|personifikować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Persowie

mieszkaniec Persji

Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perspektograf

urządzenie pozwalające przemienić ukośne zdjęcie fotograficzne w plan danej miejscowości, którego działanie opiera się na zmianie perspektywy w obraz złożony z figur płaskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Perspektywa

1. trójwymiarowość przedmiotów przedstawionych na płaszczyźnie zgodnie z prawami widzenia;
2. rozległy widok jakiegoś krajobrazu; panorama;
3. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku;
4. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku

(1.2) wrażenie trzeciego wymiaru w płaskim obrazie

(1.3) przen. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

(1.4) perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości

(1.5) inform. widok bazodanowy

(1.6) daleki widok

(1.7) przen. sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia

(1.8) przen. dalsze plany

Perspektywa – określenie stosowane w architekturze, malarstwie, fotografii i innych sztukach wizualnych oznaczające sposób oddania trójwymiarowych obiektów i przestrzeni na płaszczyźnie. Istnieje kilka rodzajów perspektywy: linearna (zbieżna, geometryczna), barwna (malarska), kulisowa, powietrzna, odwrócona, perspektywa krzywoliniowa (poprawna).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perspektywicznie

przysłówek

(1.1) w sposób perspektywiczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Perspektywiczność

cecha czegoś, co odnosi się do perspektywy, odległości w czasie lub przedstawia przedmioty w perspektywie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest perspektywiczne; cecha tych, którzy są perspektywiczni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perspektywiczny

odnoszący się do perspektywy, odległości w czasie, przyszłości (np. perspektywiczne plany, zadania) lub oparty na zasadach perspektywy (np. szkice perspektywiczne)

przymiotnik

(1.1) dobrze zapowiadający się, dobrze rokujący

(1.2) dotyczący przyszłości, dalszego rozwoju

(1.3) szt. ukazujący coś w perspektywie, w trójwymiarze na płaszczyźnie, oparty na zasadach perspektywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perspektywista

osoba rozumująca zgodnie z zasadami perspektywizmu (koncepcji filozoficznej zapoczątkowanej przez Ortegę y Gasseta, głoszącej zależność wiary i myśli człowieka od jego osobistych przeżyć, doświadczeń oraz uwarunkowań społecznych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perspektywistka

→ perspektywista

Patrz:perspektywista

#### Źródła:

SJP.pl

# Perspektywizm

koncepcja filozoficzna zapoczątkowana przez Ortegę y Gasseta, głosząca zależność wiary i myśli człowieka od jego osobistych przeżyć, doświadczeń oraz uwarunkowań społecznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perspektywy

1. trójwymiarowość przedmiotów przedstawionych na płaszczyźnie zgodnie z prawami widzenia;
2. rozległy widok jakiegoś krajobrazu; panorama;
3. metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku;
4. odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk

Perspektywy – miesięcznik edukacyjny dla młodzieży wydawany od 1998 w Warszawie.

Od 2000 „Perspektywy” i dziennik „Rzeczpospolita” publikują „Ranking szkół wyższych”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perspiracja

wymiana gazowa zachodząca przez pory skórne, połączona z wydalaniem szkodliwych lub niepotrzebnych dla organizmu substancji

Perspiracja – w fizjologii termin określający wymianę gazową organizmu. Określa oddychanie przez pory w skórze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perspiracyjny

→ perspiracja

Patrz:perspiracja

#### Źródła:

SJP.pl

# Persson

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perstrukcja

w geologii: przekształcenie, zmiana struktury skały osadowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Perswadować

wyjaśniać coś komuś, najczęściej przekonywając, zachęcając kogoś do czegoś, dowodzić coś komuś

czasownik

(1.1) tłumaczyć, wyjaśniać, dowodzić coś komuś; przekonywać o czymś, udowodnić coś; korzystać z perswazji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perswadowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|perswadować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Perswadujący

→ perswadować

Patrz:perswadować

#### Źródła:

SJP.pl

# Perswazja

dowodzenie, wyjaśnianie czegoś komuś, najczęściej przy jednoczesnym przekonywaniu, zachęcaniu kogoś do czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nakłanianie, tłumaczenie, przekonywanie kogoś do czegoś

Perswazja (łac. persuasio) – sztuka przekonywania kogoś do własnych racji. Różni się od manipulacji tym, że przekonanie danej osoby do czegoś nie zaszkodzi jej w późniejszym czasie, przy czym metody postępowania, jakie stosowane są w trakcie perswazji, są stosowane też w trakcie manipulacji. Perswazja opisywana jest również często jako jedna z metod retoryki, bądź jedynie jako nawiązanie do „tradycji retorycznej”. Odwołuje się do intelektu, emocji i woli.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perswazyjny

odnoszący się do perswazji, mający dowieść czegoś, wyjaśnić coś komuś, najczęściej przy jednoczesnym zachęceniu kogoś do czegoś (np. mowa perswazyjna, marketing perswazyjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Persyflaż

szyderstwo ukryte pozorami uprzejmości

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. złośliwość ukryta pod pozorem uprzejmości

Persyflaż (fr. persiflage – przemówienie ironiczne i kpiące) – utwór literacki lub inna wypowiedź o charakterze żartobliwym i ironicznym, ukrywająca szyderstwo pod pozorami wyszukanej uprzejmości lub udawanej powagi. Szczególną cechą persyflażu jest ironiczne nawiązanie do cudzego stylu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persyflażowy

a) mający cechy persyflażu, czyli kpiny, szyderstwa ukrytego pod pozorami uprzejmości;
b) w literaturze: parodiujący manierę stylistyczną innego autora

#### Źródła:

SJP.pl

# Persyflować

uprawiać persyflaż (szyderstwo), szydzić ukrywając się za pozorami dobrych manier i uprzejmości

#### Źródła:

SJP.pl

# Persyjka

mieszkanka Persji; Persjanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Persymon

hurma, szaron, kaki;
1. rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; heban, hebanowiec;
2. owoc tego drzewa; persymon

#### Źródła:

SJP.pl

# Persymona

hurma, szaron, kaki;
1. rodzaj drzew o soczystych, pomarańczowych lub czerwonych owocach, rosnących w strefie międzyzwrotnikowej; heban, hebanowiec;
2. owoc tego drzewa; persymon

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Diospyros|L.|ref=tak., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

(1.2) bot. pot. roślina z rodzaju persymona (1.1)

(1.3) spoż. czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)

Hurma, hebanek, hebanowiec, kaki, sharon, szaron, szarona, persymona (Diospyros L.) – rodzaj roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych. Obejmuje ok. 740 gatunków. Występują one w strefie międzyzwrotnikowej, głównie w Azji (zwłaszcza w południowych Chinach) i na obu kontynentach amerykańskich o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Niektóre gatunki sięgają stref umiarkowanych rosnąc w Argentynie i Chile, południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w rejonie Kaukazu i w Azji Wschodniej. Występują w różnych siedliskach i formacjach, zwykle w lasach i na terenach skalistych, w klimacie wilgotnym lub okresowo suchym, zwykle na terenach nizinnych lub na średnich wysokościach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Persz

drążek służący artystom cyrkowym do wykonywania skomplikowanych ewolucji zbiorowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Perszczyzna

język turecki, którego znamiona pojawiają się także w dialektach na terenie Iranu i innych krajów Bliskiego Wschodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Perszeron

koń roboczy rasy francuskiej, pociągowy, maści siwej lub karej; koń perszeroński

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. rodzaj konia pociągowego;

Perszeron – rasa zimnokrwistych koni, wywodząca się z regionu Le Perche w Normandii we Francji. Powstała w wyniku wieloletniego krzyżowania się lokalnych ras koni z innymi rasami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perszeroński

koń perszeroński: koń roboczy rasy francuskiej, pociągowy, maści siwej lub karej; perszeron

#### Źródła:

SJP.pl

# Perszing

pershing;
1. rodzaj pocisku rakietowego średniego zasięgu;
2. przenośnie o kimś lub o czymś bardzo szybkim

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) wojsk. rodzaj rakietowego pocisku średniego zasięgu

(1.2) gwara. stud. krajowe wino owocowe niskiej jakości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perta

rozciągnięta pod reją lina, na której opierają stopy marynarze pracujący przy żaglach; chodnica

Perta – w przypadku ożaglowania rejowego, lina podwieszona na "szelkach" (krótkich odcinkach liny) ok. 60–80 cm pod reją, na której stoją marynarze opierający się o reję, np. podczas sprzątania (zwijania) żagla rejowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perth

[czytaj: pert] miasto w Australii

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. duże miasto w Australii, stolica stanu Australia Zachodnia;

Perth (wym. [ˈpɜrθ]) – miasto w Australii będące stolicą stanu Australia Zachodnia. Położone jest przy ujściu rzeki Łabędziej do Oceanu Indyjskiego, u podnóża gór Darling. Jest czwartym miastem Australii pod względem populacji, zamieszkuje je ponad 2,3 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pertinaks

twardy materiał papierowy, laminat (kompozyt) elektroizolacyjny

Pertinaks, Publiusz Helwiusz Pertynaks (Publius Helvius Pertinax; ur. 1 sierpnia 126, zm. 28 marca 193) – cesarz rzymski od 1 stycznia 193 do swojej śmierci. Syn Helviusa Successusa (wyzwoleńca z Ligurii, handlarza drewnem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pertkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertraktacja

prowadzenie rozmów; rokowania; układanie się

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertraktant

osoba pertraktująca, prowadząca pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertraktantka

kobieta pertraktująca, prowadząca pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertraktować

prowadzić pertraktacje, rokowania, rozmowy w jakiejś sprawie, negocjować, układać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertraktowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pertraktować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Perturbacja

1. naruszenie ustalonego porządku, przekroczenie panujących gdzieś norm, zasad;
2. zakłócenia stanu lub ruchu orbitalnego ciała jakiegoś układu planetarnego przez siły, których źródło znajduje się poza tym układem

Perturbacja – zakłócenie zgodnego z prawami Keplera ruchu ciał niebieskich, spowodowane głównie obecnością innych ciał, ale także oporem ośrodka oraz spłaszczeniem ciała centralnego.

Mechanika nieba wprowadza do równania ruchu masy poruszającej się w potencjale grawitacyjnym dodatkowy wyraz zawierający pochodną funkcji perturbacyjnej. Funkcja ta uwzględnia oddziaływania grawitacyjne od trzeciej masy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perturbacyjny

odnoszący się do perturbacji (zakłóceń stanu lub ruchu orbitalnego ciała jakiegoś układu planetarnego przez siły, których źródło znajduje się poza tym układem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perturbować

1. naruszać ustalony porządek, przekraczać panujące gdzieś normy, zasady;
2. o ciałach niebieskich: zakłócać stan lub ruch orbitalny innego ciała jakiegoś układu planetarnego przez oddziaływanie siłami z tym ciałem

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pertyt

niejednorodny wewnętrznie kryształ skalenia sodowo-potasowego

Pertyty i antypertyty – zrosty mineralne skalenia potasowago (mikroklinu rzadziej ortoklazu) K[AlSi3O8] i sodowego (albitu) Na[AlSi3O8] określanych razem mianem skaleni alkalicznych, o identycznej strukturze. Całkowita ich mieszalność jest możliwa tylko w wyższych temperaturach. Obniżenie temperatury powoduje odmieszanie przeważnej części obu minerałów i powstanie osobnika składającego się z dwóch faz krystalicznych. W przypadku gdy przeważa K-skaleń mówimy o pertycie, natomiast jeśli więcej jest Na-skalenia mówimy o antypertycie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peru

państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Republika Peru

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

(1.2) geogr. toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA

Peru (hiszp. Perú), oficjalnie Republika Peru (hiszp. República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Leży na półkuli południowej, rozciąga się od równika w kierunku zwrotnika Koziorożca. Graniczy z Ekwadorem na północnym zachodzie, Kolumbią na północnym wschodzie, Brazylią na wschodzie, Boliwią na południowym wschodzie, Chile na południu oraz Pacyfikiem na zachodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perucki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Peruczka

niewielka peruka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: peruka

(1.2) mała peruka, doczepiany kawałek peruki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peruczkowy

charakterystyczny dla peruczek (niewielkich peruk), związany w jakiś sposób z peruczkami (np. sklep peruczkowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perugia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perugiański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perugią, dotyczący Perugii

#### Źródła:

Wiktionary

# Perugijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Perugią, dotyczący Perugii

#### Źródła:

Wiktionary

# Perugino

Pietro Perugino, właśc. Pietro di Cristoforo Vannucci (ur. ok. 1450 w Città della Pieve k. Perugii, zm. w lutym lub w marcu 1523 w Fontignano) – włoski malarz i rysownik okresu renesansu, przedstawiciel szkoły umbryjskiej.

Był uczniem Andrea del Verrocchio. Przypuszcza się, że wcześniej pobierał nauki u Piera della Francesca. Prowadził działalność pedagogiczną; jego uczniami byli m.in. Rafael Santi i Pinturicchio. Przyjaźnił się z Leonardem da Vinci, dla którego twórczości żywił wielki podziw.

#### Źródła:

Wikipedia

# Peruka

1. sztuczne lub naturalne włosy przymocowane do specjalnej siatki, układane w kształcie fryzury, nakładane na własne włosy lub zastępujące je;
2. narośl kostna spotykana zamiast poroża na głowie kozła lub byka jelenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

Peruka (fr. perruque) – nakrycie głowy wykonane z naturalnych bądź sztucznych włosów umocowanych na siatce i ułożonych na kształt fryzury. Współcześnie peruki noszone są zazwyczaj w celu ukrycia braku owłosienia głowy bądź jako ozdoba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perukarka

kobieta układająca sztuczne lub naturalne włosy na siatce i nadająca im kształt fryzury

#### Źródła:

SJP.pl

# Perukarnia

zakład produkcyjny, warsztat, w którym perukarz lub perukarka wyrabia peruki

#### Źródła:

SJP.pl

# Perukarski

odnoszący się do perukarstwa (zawodu, rzemiosła osoby zajmującej się wyrobem peruk), związany z perukarstwem (np. warsztat perukarski)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z perukarstwem lub perukarzem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perukarstwo

rzemiosło perukarza lub perukarki, ogół czynności potrzebnych do wyprodukowania peruki

#### Źródła:

SJP.pl

# Perukarz

osoba układająca sztuczne lub naturalne włosy na siatce i nadająca im kształt fryzury

Peruka (fr. perruque) – nakrycie głowy wykonane z naturalnych bądź sztucznych włosów umocowanych na siatce i ułożonych na kształt fryzury. Współcześnie peruki noszone są zazwyczaj w celu ukrycia braku owłosienia głowy bądź jako ozdoba.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perukowiec

niski krzew z rodziny nanerczowatych, charakteryzujący się różowym meszkiem pokrywającym szypułki kwiatowe w okresie owocowania

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. ozdobny krzew lub niskie drzewo z rodziny nanerczowatych o kwiatostanach przypominających perukę;

Perukowiec (Cotinus Mill.) – rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych. Należą do niego w zależności od ujęcia i klasyfikacji wewnątrzrodzajowej: 3, 5 lub 7 gatunków. Zasięg rodzaju obejmuje środkową i południową część USA i północno-wschodnią część Meksyku, południową Europę na wschód od Francji oraz rozległe obszary w Azji od Turcji i Syrii, poprzez Kazachstan na północy i Iran, Pakistan, Nepal na południu, po południowe Chiny na wschodzie. Rosną zwykle na terenach skalistych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perukowy

charakterystyczny dla peruk, związany w jakiś sposób z perukami (np. przemysł perukowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perun

bóstwo słowiańskie, bóg błyskawic, piorunów oraz grzmotów

Perun (właśc. Pierun; także Piorun, Pieron) – słowiańskie bóstwo gromowładne oraz jedno z czołowych w panteonie słowiańskim. „Perun” to zaproponowane przez niektórych badaczy tematu imię wynikłe z nazwy gromu perunъ powiązanej z leksemem pьrati, 'bić, uderzać' jako oznaczające jedno z naczelnych bóstw słowiańskich. Uosobienie gromowładcy, boga grzmotów i piorunów. Według zamysłu badaczy ma ono porządkować poszczególne ślady wierzeniowe, jakie pozostawił po sobie kult słowiańskich, plemiennych bóstw gromowładnych. Są to między innymi: w tradycji staropolskiej imię Piorun lub Grom, w polskich porzekadłach ludowych także Pierun, w tradycji staroruskiej Перун (czyt. Pierun). W kulturze masowej imię Perun używane jest najczęściej w odniesieniu do naczelnego bóstwa gromowładnego Słowian wschodnich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perunica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. święto ku czci Peruna

#### Źródła:

Wiktionary

# Perunowy

charakterystyczny dla Peruna (głównego boga religii słowiańskich, gromowładcy i boga wojen), powiązany w jakiś sposób z tą postacią

#### Źródła:

SJP.pl

# Peruw.

skrót od: peruwiański

#### Źródła:

SJP.pl

# Peruwiańczyk

obywatel Peru; Peruwianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Peru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peruwianin

obywatel Peru; Peruwiańczyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Peruwianka

obywatelka Peru

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Peru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peruwiański

przymiotnik od: Peru

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Peru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peruzja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. Perugia

Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perwers

potocznie: osoba perwersyjna, wyuzdana; zbok, zboczeniec, dewiat, dewiant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. slang. zbereźnik lub zboczeniec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perwersja

1. odchylenia reakcji psychicznych w zakresie popędów, najczęściej w odniesieniu do sfery seksualnej;
2. chęć zaszokowania, zespół cech naruszający ogólnie przyjęte wzorce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) psych. skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

(1.2) zachowania wbrew przyjętym obyczajom, mające za zadanie szokować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perwersyjniej

stopień wyższy od przysłówka: perwersyjnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Perwersyjność

umiejętność zaszokowania kogoś w jakiejś dziedzinie, najczęściej przy zastosowaniu czegoś, co odbiega od ogólnie przyjętych norm, wzorców

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co perwersyjne; cecha tych, którzy są perwersyjni

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perwersyjny

1. związany z perwersją (odchyleniem reakcji psychicznych w zakresie popędów, najczęściej w odniesieniu do sfery seksualnej);
2. szokujący, wynaturzony, taki, którego cechuje przewrotność, odchylenie od ogólnie przyjętych norm, wzorców

przymiotnik jakościowy

(1.1) właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perwityna

handlowa nazwa amfetaminy

Metamfetamina (N-metyloamfetamina (rac)-N-metylo-1-fenylopropylo-2-amina) – organiczny związek chemiczny, N-metylowa pochodna amfetaminy, stymulant oparty na szkielecie β-fenyloetyloaminy, prawoskrętny stereoizomer lewometamfetaminy. Jest stosowana jako środek odurzający, a także jako lek przeznaczony do leczenia ADHD i otyłości (w USA pod nazwą handlową Desoxyn).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pery-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia

#### Źródła:

Wiktionary

# Peryastron

punkt orbity okołogwiazdowej ciała niebieskiego położony najbliżej gwiazdy obieganej; periastron

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryblast

cienka warstwa ochronna otaczająca zarodek oraz częściowo rozwinięty organizm w organizmie matki, najczęściej u ssaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryblastula

typ blastuli (zarodka we wczesnym stadium rozwojowym) powstającej u niektórych gatunków owadów

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryblem

część merystemu wierzchołkowego, mająca własne komórki inicjalne i dająca początek określonym częściom organu roślinnego; histogen

Peryblem – środkowa warstwa komórek w merystemie wierzchołkowym korzenia. Warstwa ta przekształca się w korę pierwotną, a u jednoliściennych także w ryzodermę. Peryblem jest jednym z histogenów, czyli warstw dających początek tkankom roślinnym. Teoria histogenów została sformułowana przez Johannesa von Hansteina w XIX.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perycentrum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, w którym jest ono najbliżej tego obiektu

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perychoreza

w chrześcijaństwie: perychoreza trynitarna - współprzenikanie się Trójcy Świętej przy zachowaniu jedności Bożej natury

#### Źródła:

SJP.pl

# Perycykl

warstwa komórek miękiszowych pokrywająca łodygę lub korzenie rośliny, oddzielająca łyko od endodermy; okolnica

Okolnica (perycykl, perykambium) – warstwa komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze, które wykazują zdolność przekształcania się w komórki merystematyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryderma

wtórna tkanka okrywająca powierzchnię łodyg i korzeni roślin wieloletnich; korkowica

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perydot

minerał, szlachetna odmiana oliwinu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał, krzemian magnezu i żelaza;

Perydot (oliwin właściwy) – szlachetna odmiana oliwinów, krzemian magnezu i żelaza. Nazywany także chryzolitem, choć można się spotkać z użyciem nazwy chryzolit dla kamieni żółtozielonych. Chociaż oliwin jest dość często spotykanym minerałem, perydot jest rzadki.

Perydot znaleziono w próbkach pyłu kosmicznego z sondy Stardust.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perydotowy

→ perydot

Patrz:perydot

#### Źródła:

SJP.pl

# Perydotyt

magmowa skała głębinowa czarna lub zielonkawa, składająca się głównie z oliwinu

Perydotyty – ultrazasadowe (melanokratyczne) skały głębinowe. Zawierają mniej niż 45% krzemionki, składają się głównie z mineralnego oliwinu (40–100%), w mniejszym stopniu z piroksenów (0–60%) i innych minerałów.

Dotychczas uzyskiwane dane eksperymentalne, geofizyczne i petrologiczne wskazują, że skały te są głównym materiałem budującym płaszcz Ziemi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perydotytowy

1. → perydotyt;
2. warstwa perydotytowa - hipotetyczna dolna warstwa litosfery

#### Źródła:

SJP.pl

# Perydrom

dawniej: krużganek

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryferia

1. (zwykle w liczbie mnogiej) zewnętrzna, oddalona od centrum część czegoś; obrzeże, kraniec;
2. dawniej:
a) obwód koła lub innej płaszczyzny zamkniętej linią krzywą;
b) powierzchnia;
c) żartobliwie: tusza człowieka otyłego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. obwód koła

(1.2) daw. powierzchnia

(1.3) daw. żart. tusza osoby otyłej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryferial

w informatyce: urządzenie niewchodzące w skład jednostki centralnej komputera, bezpośrednio przez nią sterowane, np. skaner, drukarka; urządzenie peryferyjne

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryferie

1. tereny miejskie położone daleko od centrum; krańce miasta, suburbium;
2. zewnętrzna, oddalona od centrum część czegoś; obrzeże, kraniec;
3. przenośnie: coś mało ważnego, drugoplanowego; błahostka;
4. w informatyce: urządzenia niewchodzące w skład jednostki centralnej komputera, bezpośrednio przez nią sterowane, np. skaner, drukarka; urządzenia peryferyjne, peryferiale

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) urb. dzielnice zewnętrzne do centrum miasta

(1.2) zewnętrzna część czegoś znajdująca się z dala od centrum

(1.3) coś uważanego za mniej ważne

(1.4) techn. urządzenia peryferyjne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryferium

dawniej: okręg, koło

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. okręg

(1.2) daw. przestrzeń

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryferyczność

rzadko: peryferyjność;
1. oddalenie od centrum miasta;
2. przenośnie: mniejsze znaczenie, mała istotność czegoś; drugoplanowość, drugorzędność, marginalność

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryferyczny

peryferyjny;
1. znajdujący się poza centrum miasta;
2. mniej istotny, uboczny, drugoplanowy; marginalny, drugorzędny

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryferyjność

peryferyczność;
1. oddalenie od centrum miasta;
2. przenośnie: mniejsze znaczenie, mała istotność czegoś; drugoplanowość, drugorzędność, marginalność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co peryferyjne, oddalone

(1.2) przen. cecha tego, co peryferyjne, drugoplanowe

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryferyjny

peryferyczny;
1. znajdujący się poza centrum miasta;
2. mniej istotny, uboczny, drugoplanowy; marginalny, drugorzędny

przymiotnik

(1.1) położony na peryferiach, dalej od centrum, na uboczu

(1.2) o mniejszym znaczeniu; drugiej kategorii

(1.3) inform. podłączony do komputera z zewnątrz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryferyzacja

zmniejszenie się znaczenia czegoś w jakiejś dziedzinie, stanie się drugoplanowym, mniej ważnym, odgrywającym mniej ważną rolę

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryfiton

zespół drobnych organizmów (np. bakterie, pierwotniaki, glony) zamieszkujących różnorodne podłoża w wodzie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ekol. zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe

Peryfiton – zespoły drobnych organizmów (bezkręgowce, glony, grzyby) zamieszkujących różnorakie podłoża znajdujące się w wodzie, ale niebędące dnem. Peryfiton bywa zaliczany do szeroko rozumianego bentosu.

Do podłoży tych zalicza się: elementy hydrotechniczne (zanurzone części mostów, zapór, itp.), różne śmieci (plastikowe worki, butelki, opony), konary drzew znajdujące się w wodzie, muszle itp., przede wszystkim zaś pędy makrofitów. Zespoły poroślowe (=peryfiton) mogą porastać zarówno części biotyczne (żywe) jak i abiotyczne (martwe) środowiska. Niektóre jednak organizmy preferują ściśle określone podłoże, np. złotowiciowiec Chrysopyxis przystosowany jest do zasiedlania glonów nitkowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peryfrastyczny

określający jakiś wyraz, pojęcie przez peryfrazę (omówienie, zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę), odnoszący się do peryfrazy (np. wyrażenie peryfrastyczne)

przymiotnik

(1.1) jęz. liter. określający coś za pomocą peryfrazy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peryfraza

zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę; omówienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie

Peryfraza (z gr. peri „wokół” i phrásis „mowa; wyrażenie, zwrot”; inaczej: omówienie, wyrażenie omowne) – figura stylistyczna, która polega na zastąpieniu określenia powszechnego wielowyrazowym opisem, charakteryzującym typowe cechy danego przedmiotu, czynności, osoby itp. Może być stosowana w celu urozmaicenia stylistycznego, wyeliminowania powtórzeń tego samego określenia lub osłabieniu jego wymowy. Może też służyć celowemu ukryciu bezpośredniego znaczenia za określeniem aluzyjnym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peryfrazować

stosować peryfrazę (omówienie, zabieg stylistyczny polegający na zastąpieniu konkretnej nazwy czegoś przez charakterystykę, opis lub metaforę)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perygeum

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, w którym jest ono najbliżej Ziemi; perigeum (rzadziej)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

Perygeum (gr. περίγειος 'przyziemny' od περί 'około' i γαῖα 'Ziemia') – punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi. Najczęściej ten termin dotyczy Księżyca, ale może być także zastosowany dla innych ciał krążących po orbicie Ziemi, np. dla sztucznych satelitów.

Punktem najdalszym jest apogeum (gr. ἀπόγαιος 'odziemny').

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peryglacjalny

odnoszący się do peryglacjału, związany z peryglacjałem (strefą graniczącą z obszarami lodowcowymi występującymi w zimnym klimacie polarnym)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryglacjał

strefa granicząca z obszarami lodowcowymi występującymi w zimnym klimacie polarnym

Strefa peryglacjalna – obszar charakteryzujący się bardzo niską temperaturą powietrza i małymi opadami, czego skutkiem jest obecność wieloletniej zmarzliny. Występuje m.in. na przedpolach lądolodu, przede wszystkim w północnych regionach Ameryki Północnej oraz Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perygram

rodzaj grafu podobnego do tabeli, podzielonego na odpowiednio rozmieszczone komórki i wiersze

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryhelium

punkt na orbicie ciała niebieskiego, w którym jest ono najbliżej Słońca; perihelium (rzadziej)

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) astr. punkt orbity okołosłonecznej planetaanety, planeta karłowataanety karłowatej, planetoidaanetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

Peryhelium, perihelium (zlatynizowany wyraz pochodzenia greckiego, od gr. peri „przy” i helios „Słońce”; dawniej punkt przysłoneczny) – punkt na orbicie ciała niebieskiego obiegającego Słońce, znajdujący się w miejscu największego zbliżenia (perycentrum) obu ciał. Przeciwieństwem peryhelium jest aphelium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perykambium

cienka warstwa komórek miękiszowych w korzeniach, będąca miejscem rozgałęziania się tych korzeni na mniejsze boczne

Okolnica (perycykl, perykambium) – warstwa komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze, które wykazują zdolność przekształcania się w komórki merystematyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perykarp

część owocu powstała ze ścianek zalążni słupka kwiatowego lub z płonnych elementów kwiatu; owocnia

Owocnia (perykarp) – część owocu, powstająca ze ściany zalążni (tj. z jednego lub wielu owocolistków). Jeżeli owocnia powstaje z zalążni dolnej jest nazywana ścianą owocu. Owocnia otacza nasiona do czasu osiągnięcia przez nie dojrzałości, a w przypadku owoców beznasiennych (partenokarpicznych) buduje cały owoc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryklaz

tlenek magnezu, przezroczysty lub półprzezroczysty minerał o szklistym połysku występujący w skałach metamorficznych

Peryklaz – minerał z gromady tlenków.Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi z języka greckiego i znaczy „odłupywać”, „odłamywać”; stanowi aluzję do charakterystycznej łupliwości minerału.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryklejski

charakterystyczny dla czasów Peryklesa (jednego z największych ateńskich polityków, doskonałego mówcy, uważanego za ojca demokracji) lub związany w jakiś sposób z Peryklesem

#### Źródła:

SJP.pl

# Perykles

Perykles (ok. 500-429 p.n.e.), syn Ksantipposa, ateński mąż stanu

Perykles (gr. Περικλῆς Perikles: otoczony chwałą, ur. ok. 495 p.n.e., zm. 429 p.n.e.) – ateński polityk, mąż stanu, retor oraz reformator demokracji ateńskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryklesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Peryklesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryklinalny

najczęściej w odniesieniu do roślin lub ich komórek: wielowarstwowy, składający się, zbudowany z wielu warstw (np. tkanka peryklinalna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perykopa

fragment księgi biblijnej przeznaczony do odczytywania w liturgii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bibl. określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

(1.2) liter. w poezji antycznej fragment utworu wydzielony zgodnie z zasadmi składni i rytmiki

Perykopa (koine περικοπή, odcięcie, odcinek) – w retoryce to szereg wersetów zaczerpniętych z tekstu, tworzących spójną jedność lub wątek myślowy, nadających się do publicznego odczytania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perylimfa

ciecz wypełniająca przestrzenie w uchu wewnętrznym oddzielone ściankami błędnika błoniastego i kostnego; przychłonka

Przychłonka, perylimfa (łac. perilympha) – płyn wypełniający przestrzeń przychłonkową znajdującą się między ścianą wewnętrzną błędnika kostnego, a ścianą błędnika błoniastego. Składem przypomina płyn mózgowo-rdzeniowy, zawiera dużą ilość jonów sodu oraz małą ilość jonów potasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perylimfatyczny

odnoszący się do perylimfy (przychłonki, cieczy wypełniającej przestrzenie w uchu wewnętrznym oddzielone ściankami błędnika błoniastego i kostnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perymetr

przyrząd do badania pola widzenia oka; polomierz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. obwód zewnętrzny

(1.2) med. przyrząd do badania pola widzenia oka

(1.3) wojsk. pole widzenia żołnierzy od punktu obserwacji do najdalej wysuniętego punktu na horyzoncie

- perymetr – w nomenklaturze wojskowej oznacza pole widzenia żołnierzy od punktu obserwacji do najdalej wysuniętego punktu na horyzoncie
- perymetr – w okulistyce perymetrem nazywa się aparat do badania pola widzenia
- Perymetr – radziecki strategiczny system komunikacyjny wojsk rakietowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perymetria

badanie pola widzenia oka

Badanie pola widzenia, zwane także perymetrią (w przypadku rzutowania siatkówki na powierzchnię kulistą) lub kampimetrią (w przypadku rzutowania na powierzchnię płaską) – badanie pozwalające na dokładne określenie ubytków w polu widzenia. Może być również przeprowadzone poprzez proste metody niewymagające użycia specjalistycznego sprzętu jak np. test Amslera. Badanie pozwala ocenić, jaki zakres przestrzeni osoba badana obejmuje wzrokiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perymetryczny

→ perymetria

Patrz:perymetria

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryndopryl

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. środek będący prolekiem, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i chorób serca; należy do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny

Peryndopryl – organiczny związek chemiczny, lek z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, stosowany przede wszystkim w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca.

Podlega metabolizmowi do związków biologicznie czynnych. Jego czynny metabolit to peryndoprylat.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Perypatetycki

odnoszący się do perypatetyki, perypatetyzmu (poglądów filozoficznych Arystotelesa) lub jego zwolenników (np. myśli perypatetyckie); perypatetyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Perypatetyczka

→ perypatetyk

Patrz:perypatetyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Perypatetyczny

odnoszący się do perypatetyki, perypatetyzmu (poglądów filozoficznych Arystotelesa) lub jego zwolenników (np. myśli perypatetyczne); perypatetycki

#### Źródła:

SJP.pl

# Perypatetyk

1. zwolennik arystotelizmu (poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów); arystotelik;
2. człowiek, któremu chodzenie poprawia jakość i wydajność procesów myślowych

Arystotelizm – grupa doktryn filozoficznych związanych z twórczością Arystotelesa. Oprócz jego własnych poglądów termin ten może oznaczać:

- filozofię jego kontynuatorów, zwanych perypatetykami, traktujących jego teksty jako punkt wyjścia czy teksty autorytatywne; tak definiowany arystotelizm to pewna szkoła oraz nurt;
- filozofie nawiązujące do Arystotelesa, rozwijające twórczo jego myśl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perypatetyka

poglądy filozoficzne, nauki Arystotelesa lub mające źródło w arystotelesowskiej myśli

#### Źródła:

SJP.pl

# Perypatetyzm

ogół poglądów filozoficznych zapoczątkowanych przez Arystotelesa i rozwijanych przez jego uczniów, zwolenników (perypatetyków); arystotelizm

Arystotelizm – grupa doktryn filozoficznych związanych z twórczością Arystotelesa. Oprócz jego własnych poglądów termin ten może oznaczać:

- filozofię jego kontynuatorów, zwanych perypatetykami, traktujących jego teksty jako punkt wyjścia czy teksty autorytatywne; tak definiowany arystotelizm to pewna szkoła oraz nurt;
- filozofie nawiązujące do Arystotelesa, rozwijające twórczo jego myśl.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perypetia

1. w utworze literackim: przełom w życiu bohatera, stanowiący punkt zwrotny w akcji utworu;
2. kłopotliwa sytuacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdarzenie zmieniające sytuację

(1.2) liter. zmiana w losach bohaterów utworu

Perypetia (z gr. peripéteia "nagła zmiana") – zdarzenie wikłające lub zdecydowanie zmieniające kierunek akcji dramatycznej lub epickiej, stawiające bohatera utworu wobec nowych okoliczności i wpływające na jego losy. Występowała już w tragedii greckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perypetie

przygody, przejścia, najczęściej skomplikowane, trudne, takie, które pojawiły się gdzieś nieoczekiwanie, nagle; losy

Perypetia (z gr. peripéteia "nagła zmiana") – zdarzenie wikłające lub zdecydowanie zmieniające kierunek akcji dramatycznej lub epickiej, stawiające bohatera utworu wobec nowych okoliczności i wpływające na jego losy. Występowała już w tragedii greckiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryplazmodium

substancja wytwarzana w zarodniach niektórych paprotników poprzez rozkład tapetum (tkani wyściełającej te zarodniki), pełniąca rolę odżywczą, transportową oraz budulcową pyłków

#### Źródła:

SJP.pl

# Perypter

w architekturze antycznej: typ dużej świątyni z naosem otoczonym pojedynczą kolumnadą; peripter; peripteros

Perypter, perypteros (gr. perípteros) – świątynia (czasami inny budynek), którą otacza pojedyncza kolumnada.

W Rzymie budowane czasami tak zwane peripteros sine postico, czyli perypter bez kolumnady z tyłu, co było związane z fasadowym charakterem rzymskich świątyń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perysark

tkanka okrywająca powierzchnię niektórych gatunków z rodzaju jamochłonów, zbudowana z chityny, niekiedy wzmocniona węglanem wapnia

Peryderma, perysark – pseudochitynowa osłonka tworząca szkielet zewnętrzny, osłaniająca pień, a czasem również korzeń (hydroryzę) kolonii stułbiopławów (Hydrozoa) lub scyfopolipy krążkopławów z rzędu koronowców (Coronatae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryselenium

punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego Księżyc, w którym jest ono najbliżej Księżyca; periselenium (rzadziej)

Apsyda – jeden z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej. Apsydami są:

- perycentrum (peryapsis) – punkt orbity najbliższy środkowi masy układu, zwykle ciału centralnemu o masie znacznie większej od mniejszego ciała obiegającego, tzw. punkt największego zbliżenia; grecki przedrostek pery- oznacza w tym kontekście „przy”
- apocentrum (apoapsis) – punkt orbity najdalszy środkowi masy układu, tzw. punkt największego oddalenia; grecki przedrostek apo- oznacza w tym kontekście „odległy” lub „oddalony”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peryskop

1. prosty przyrząd optyczny używany najczęściej w czołgach i łodziach podwodnych do obserwacji terenów znajdujących się poza polem widzenia, wykorzystujący układ dwu lub więcej lusterek;
2. obiektyw fotograficzny z dwóch soczewek skupiających, ustawionych symetrycznie względem przesłony

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

(1.2) rodzaj obiektywu fotograficznego;

- peryskop (obiektyw fotograficzny)
- peryskop (przyrząd optyczny)
  - peryskop odwracalny
- Peryskop – Stronniczy Miesięcznik Elektroniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peryskopowy

charakterystyczny dla peryskopu, taki, jak w peryskopie (np. peryskopowy układ luster), odnoszący się do peryskopu (np. obraz peryskopowy, głębokość peryskopowa)

przymiotnik relacyjny

(1.1) opt. dotyczący peryskopu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perysperm

spichrzowa tkanka odżywcza występująca w nasionach niektórych roślin okrytonasiennych; obielmo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perystaltyczny

odnoszący się do perystaltyki (automatycznych, rytmicznych skurczów pasm mięśni gładkich przewodu pokarmowego, wywołujących przemieszczanie się pożywania do poszczególnych części układu pokarmowego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perystaltyka

ruchy robaczkowe, automatyczne, rytmiczne skurcze pasm mięśni gładkich przewodu pokarmowego, wywołujące przemieszczanie się pożywania do poszczególnych części układu pokarmowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fizj. ruchy przełyku, żołądka, jelit i moczowodów wywołujące przesuwanie się zawartości tego narządu;

Perystaltyka – aktywność motoryczna w przewodzie pokarmowym, która powoduje przesuwanie pokarmu z przełyku aż do jego końcowego odcinka, czyli odbytnicy. Potocznie mianem perystaltyki określa się czasem wyłącznie ruchy perystaltyczne w jelicie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perystaza

rząd lub kilka rzędów kolumn, najczęściej zdobionych, pełniących prócz funkcji dekoracyjnych także funkcję konstrukcyjną; kolumnada

Perystaza (peristaza, kolumnada) – rząd (lub kilka rzędów) kolumn połączonych ze sobą belkowaniem lub łukami arkadowymi.

Kolumnada może pełnić funkcję konstrukcyjną lub dekoracyjną, najczęściej jednak stanowi wyodrębniony, mocno zaakcentowany element w obrębie budowli lub też budowlę wolno stojącą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perystom

płytkie wgłębienie powierzchni ciała niektórych orzęsków, otoczone czułymi, cienkimi rzęskami wywołującymi ruchy wody z pokarmem w kierunku nibyust; perystomium

- perystom – obwódka puszki zarodnikowej występująca u niektórych mszaków
- perystom – brzeg kolistego otworu znajdującego się w owocnikach niektórych grzybów
- perystom – w zoologii element budowy morfologicznej różnych grup organizmów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perystomium

płytkie wgłębienie powierzchni ciała niektórych orzęsków, otoczone czułymi, cienkimi rzęskami wywołującymi ruchy wody z pokarmem w kierunku nibyust; perystom

#### Źródła:

SJP.pl

# Perystyl

ogród w starożytnych domach greckich i rzymskich, w starożytnej świątyni egipskiej również dziedziniec, otoczony portykiem kolumnowym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. ogrod. staroż. dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;

(1.2) archit. ogrod. staroż. kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród

Perystyl (gr. peristyles - otoczony kolumnami) – wewnętrzny dziedziniec lub ogród w starożytnych świątyniach egipskich lub pałacach, willach itp., otoczony portykiem kolumnowym. W zamożnych domach greckich lub rzymskich (łac. peristilium) był to najczęściej ogród położony pośrodku domu i otoczony kolumnadą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perystylowy

charakterystyczny dla perystylu (ogrodu w starożytnych domach greckich i rzymskich lub dziedzińca otoczonego portykiem kolumnowym), odnoszący się do perystylu (np. dom perystylowy, plac perystylowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perytecjum

owocnik grzybów z grupy otoczniaków i niektórych porostów; otocznia

Perytecjum lub otocznia (łac. perythecium), w l.mn. perytecja – rodzaj owocnika u grzybów, zazwyczaj o kulistym, gruszkowatym lub butelkowatym kształcie, z otworem na szczycie. Otwór ten nosi nazwę ostioli. Perytecja występują głównie u workowców. Spotykane są w różnego rodzaju typach plech, najczęściej jednak w plechach skorupiastych. Znajdują się na górnej powierzchni plechy i wyglądają jak drobne brodaweczki lub punkciki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perytektyczny

prowadzący do otrzymania perytektyku (jednego z punktów w dwuskładnikowym układzie równowagi faz w stopach i odlewach), odnoszący się do perytektyku (np. przemiana, reakcja perytektyczna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perytektyk

punkt w dwuskładnikowym układzie równowagi faz w stopach i odlewach, w którym faza ciekła, najuboższa w składnik wysokotopliwy, reaguje z fazą stałą, najbogatszą w składnik wysokotopliwy, wskutek czego powstaje nowa faza stała, o składzie pośrednim

Perytektyka (perytektyk) – składnik strukturalny stopów, faza powstająca w wyniku przemiany fazowej, która w układzie dwuskładnikowym zachodzi z udziałem fazy ciekłej (L) i dwóch faz stałych. W warunkach izobarycznych ten trójfazowy układ jest zerozmienny (reguła faz). Drugi rodzaj kryształów (perytektyka) powstaje w wyniku fazowej przemiany kryształów pierwszego rodzaju, zwykle na ich powierzchni. Przemiana perytektyczna kończy się, gdy układ odzyskuje jeden stopień swobody – zanika jedna z faz (ciecz lub pierwszy rodzaj kryształów) albo obie fazy wyjściowe (w punkcie perytektycznym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perytektyka

struktura jednofazowa powstająca w wyniku przemiany (reakcji) perytektycznej

Perytektyka (perytektyk) – składnik strukturalny stopów, faza powstająca w wyniku przemiany fazowej, która w układzie dwuskładnikowym zachodzi z udziałem fazy ciekłej (L) i dwóch faz stałych. W warunkach izobarycznych ten trójfazowy układ jest zerozmienny (reguła faz). Drugi rodzaj kryształów (perytektyka) powstaje w wyniku fazowej przemiany kryształów pierwszego rodzaju, zwykle na ich powierzchni. Przemiana perytektyczna kończy się, gdy układ odzyskuje jeden stopień swobody – zanika jedna z faz (ciecz lub pierwszy rodzaj kryształów) albo obie fazy wyjściowe (w punkcie perytektycznym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perytonealny

związany ze stanem zapalnym, zbierający się w tkankach i jamach ciała objętych procesem zapalnym (np. wysięk, płyn perytonealny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peryurbanizacja

proces niekontrolowanego powiększania się miast; eksurbanizacja, rurbanizacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Perz

roślina z rodziny traw, trudny do wytępienia chwast

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Elymus|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych;

(1.2) bot. roślina z rodzaju perzów (1.1)

(1.3) stpol. dym

Perz (Elymus) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje ponad 170 gatunków. Rośliny te występują na rozległych obszarach strefy umiarkowanej półkuli północnej, z centrum zróżnicowania w Azji (w Chinach występuje 88 gatunków, z czego 62 tylko tam). Nieliczne gatunki rosną na obszarach górskich w strefie międzyzwrotnikowej (Ameryka Środkowa i północno-zachodnia część Ameryki Południowej, Wyżyna Abisyńska w Afryce) oraz w klimacie umiarkowanym Ameryki Południowej. Jako introdukowani przedstawiciele rodzaju obecni są w Afryce Południowej i Australii. W Polsce występują cztery gatunki rodzime z tego rodzaju i dwa przejściowo zawlekane (efemerofity).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perzanowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzów

roślina z rodziny traw, trudny do wytępienia chwast

Perzów (niem. Perschau) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kępińskim, siedziba gminy Perzów.

Częścią miejscowości jest Nieprosin.

W miejscowości jest przystanek kolejowy Perzów.

W latach 1954–1973 wieś była siedzibą gromady Perzów, po reformie gminy Perzów.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perzowaty

dawniej: kosmaty, puszysty

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzowisko

rozległy teren porośnięty chwastami, niewykorzystany, najczęściej już niszczejący, nienadający się do zagospodarowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzowski

przymiotnik od: Perzów (miejscowość)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzowy

→ perz

Patrz:perz

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzyć

perzyć się - dawniej: rumienić się, zapalać gniewem, irytować się; zaperzać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Perzyce

Perzyce – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, w gminie Zduny.

We wczesnym okresie Królestwa Polskiego wieś nosiła nazwę Pierzyce. Nazwisko Pierzycki wywodzi się z tej miejscowości.

#### Źródła:

Wikipedia

# Perzyna

żarzący się popiół, zgliszcza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) daw. coś właśnie niszczone albo już zniszczone przez pożar

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perzyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Perła

1. kulisty, srebrzystoszary twór ceniony w jubilerstwie, wytwarzany przez wiele gatunków mięczaków, zwłaszcza perłopławów;
2. potocznie o czymś cennym, niepospolitym, wyróżniającym się;
3. piwo marki Perła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

(1.2) jubil. kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)

(1.3) zob. perły. → naszyjnik

(1.4) przen. coś wybitnego, wyróżniającego się, rzadko spotykanego (także o osobie)

- Perła – produkt naturalny pochodzenia organicznego, powstały w płaszczu muszli perłopławów perłorodnych lub innych mięczaków
  - perły hodowane
  - imitacje pereł

Piwowarstwo

- Perła – polska marka piwa
  - Perła – Browary Lubelskie

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Perłopław

mięczak należący do gromady małżów; niektóre gatunki wytwarzają cenne odmiany pereł

Perłopław – przedstawiciel rodziny perłopławowatych, jej rodzajów (Pteria i Pinctada) lub konkretnego gatunku małża, np.:

- perłopław indyjski (Pinctada margaritifera) – zwany jest też perłopławem wielkim lub perłorodnym.

Niektóre gatunki perłopławów wytwarzają masę perłową i perły (zwykle jedną), wykorzystywane do produkcji ozdób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perłopławowate

rodzina małży z podgromady nitkoskrzelnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłopławowaty

o cechach perłopławowatych (rodzina małży)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłopławy

mięczak należący do gromady małżów; niektóre gatunki wytwarzają cenne odmiany pereł

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłoródka

gatunek niewielkiego małża słodkowodnego, uznawanego za bioindykatora (organizm wrażliwy na zanieczyszczenia środowiska)

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłoródkowate

rodzina słodkowodnych małży

Perłoródkowate (Margaritiferidae) – rodzina słodkowodnych małży z rzędu Unionoida, obejmująca kilkanaście gatunków o grubościennych, ciężkich muszlach owalnego lub nerkowatego kształtu, pokrytych ciemnobrązowym lub czarnym periostrakum. Wytwarzają wartościowe perły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perłorodny

mogący rodzić, wytwarzać perły (np. mięczak perłorodny), zdolny do uformowania pereł

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłoszyi

synogarlica perłoszyja - gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłowiec

1. motyl z rodziny południc, o czerwonych lub pomarańczowych skrzydłach;
2. skała szklista pochodzenia wulkanicznego; perlit;
3. masa perłowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłówka

1. kasza wyprodukowana z obłuszczonego i pokruszonego ziarna jęczmienia; kasza perłowa;
2. wysoka roślina z rodziny traw, o dwukwiatowych kłosach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. rodzaj kaszy wyrabianej z ziarna jęczmienia zwyczajnego, poddanego łamaniu na duże cząstki i polerowaniu

(1.2) kulin. potrawa z kaszy perłowej

(1.3) bot. nazwa systematyczna|Melica|L.|ref=tak., bylina z rodziny wiechlinowatych

Perłówka (Melica L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Liczy 90 gatunków. Rośliny te występują na obu półkulach w strefach klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego. W Polsce rośnie 5 gatunków. Rośliny te występują w różnych siedliskach, włącznie z lasami. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perłoworóżowy

jasnoszary z odcieniem różowym, najczęściej o srebrzystym połysku charakterystycznym dla pereł

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłowoszary

będący koloru szarego z odcieniem perłowym

przymiotnik

(1.1) koloru jasnoszarego z odcieniem srebrzystym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Perłowoszklisty

lśniący lub mieniący się jak perła, kolorem przypominający barwę pereł lub ich charakterystyczny połysk

#### Źródła:

SJP.pl

# Perłowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Perłowski – polski dyplomata
- Karol Perłowski – polski wojskowy
- Łukasz Perłowski – polski siatkarz
- Michał Perłowski – polski dyplomata
- Sebastian Perłowski – polski dyrygent, kompozytor, aranżer

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Perłowy

1. pokryty kolorem srebrzystobiałym (np. perłowy pigment);
2. ozdabiany perełkami (np. naszyjnik perłowy); perełkowy;
3. w kształcie perły, kuleczkowaty

przymiotnik

(1.1) związany z perłami, dotyczący pereł

(1.2) taki, który ma połysk, jak perła

Gatunki o tym epitecie gatunkowym:

- Rysostrzępiak perłowy – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych
- Szlarnik perłowy – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Perły

niewielkie płaskie brodawki, wyrostki na rogach sarny lub wieńcach, porożu jelenia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) naszyjnik z pereł

forma rzeczownika.

(2.1) plural|perła.

Perły (niem. Perlswalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo. Przejście graniczne Perły-Kryłowo to planowane polsko-rosyjskie drogowe przejście graniczne dla małego ruchu graniczego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pes

skrótowiec

(1.1) = podmiot ekonomii społecznej

#### Źródła:

Wiktionary

# Pesa

bydgoska firma produkująca tramwaje, pociągi i autobusy szynowe; Pesa

Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz – polskie przedsiębiorstwo z siedzibą w Bydgoszczy produkujące i remontujące pojazdy szynowe: lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony i tramwaje.

Zakłady zostały uruchomione w 1851 jako Ostbahn-Werkstatt-Bromberg (z niem. Zakłady Naprawcze Kolei Wschodniej Bydgoszcz) i przez cały XIX i XX wiek zajmowały się wyłącznie naprawami taboru kolejowego. Po II wojnie światowej funkcjonowały jako Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego (ZNTK) w Bydgoszczy. W 2001 przedsiębiorstwo przyjęło obecną nazwę i rozpoczęło produkcję pojazdów szynowych – najpierw kolejowych, a w 2005 również tramwajów. Z czasem produkcja stała się podstawową działalnością Pesy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pesach

judaistyczne święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca; Pascha

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rel. żydowskie święto obchodzone w pierwszy wieczór po pierwszej wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesante

określenie wykonawcze: ciężko, ociężale

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesarium

krążek maciczny, rodzaj środka antykoncepcyjnego w postaci pierścienia; pessarium

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesaro

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Pesaro (łac. Pisaurum) – miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, w prowincji Pesaro i Urbino - leży przy ujściu rzeki Foglia do Morza Adriatyckiego. Według danych na 30 listopada 2024 r. gminę zamieszkiwało 95 342 osób, 752,09 os./km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pescatarianizm

[czytaj: peskatarianizm] forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, pescetarianizm

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pescetarianizm

[czytaj: pesketarianizm] forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, peskatarianizm

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pescowegetarianizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesel

numer identyfikacyjny obywatela w systemie PESEL; PESEL

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności;

(1.2) pot. numer danej osoby w systemie PESEL (1.1)

(1.3) pot. przen. wiek danej osoby

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peseloza

żartobliwie: uważanie, że jest się na coś za starym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żart. objawy podeszłego wieku

(1.2) żart. poczucie, że jest się na coś za starym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peseta

niedawna jednostka monetarna Hiszpanii i Andory (1 peseta = 100 centymów), zastąpiona w 2002 r. przez euro

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kosmet. rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

Peseta – dawna waluta hiszpańska, która została zastąpiona przez euro w 2002 r. Dzieliła się na 100 centimos. Obowiązywała również (wraz z frankiem francuskim) w Andorze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesewa

drobna moneta ghańska, jedna setna cedi

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peskatarianin

osoba niejedząca mięsa z wyjątkiem ryb i owoców morza

#### Źródła:

SJP.pl

# Peskatarianizm

forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pesketarianizm, pescetarianizm

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peskatarianka

kobieta niejedząca mięsa z wyjątkiem ryb i owoców morza

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesketarianizm

forma wegetarianizmu dopuszczająca spożywanie ryb i owoców morza; pescatarianizm, pescetarianizm, peskatarianizm

Peskatarianizm (rzadziej pescatarianizm, pesketarianizm lub pescetarianizm; z hiszp. pescado = „złowiona ryba” / z wł. pesce = „ryba”) – dieta będąca odmianą semiwegetarianizmu. Polega na wyłączeniu z diety mięsa czerwonego i białego, a pozostawieniu ryb.

Nazywana również pescowegetarianizmem, ichtiwegetarianizmem lub ichtiowegetarianizmem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peso

jednostka monetarna w niektórych krajach Ameryki Południowej oraz w Meksyku i na Kubie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) monet. waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

Peso (z łac. pensum – „odważone”, hiszp. peso – „ciężar”, „sztuka”) – jednostka monetarna, współczesna lub historyczna, wielu krajów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pessarium

krążek maciczny, rodzaj środka antykoncepcyjnego w postaci pierścienia; pesarium

Pessarium – mały krążek o kształcie podobnym do pierścienia, wykonany z tworzywa sztucznego, najczęściej silikonu medycznego, który jest wkładany do pochwy lub odbytnicy i utrzymywany na miejscu przez mięśnie miednicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pest

część Budapesztu; Peszt

- Pest (brytyjska grupa muzyczna) – brytyjska grupa muzyczna
- Pest (niemiecka grupa muzyczna) – niemiecka grupa muzyczna
- PEST – rodzaj analizy ekonomicznej
- Peszt (węg. Pest) – część Budapesztu
- Komitat Pest – komitat na Węgrzech

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pesta

nazwisko polskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pestalozzi

Johann Heinrich Pestalozzi (ur. 12 stycznia 1746 w Zurychu, zm. 17 lutego 1827 w Brugg) – szwajcarski pedagog i pisarz zwany ojcem szkoły ludowej, twórca pierwszej teorii nauczania początkowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Pestalozzianizm

[czytaj: pestalocjanizm] rewolucyjna, osiemnastowieczna metoda nauczania, oparta na tłumaczeniu pojęć poprzez stopniowe przechodzenie od rzeczy znanych do nowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pestczak

rodzaj mięsistego, niepękającego owocu z pojedynczą, ale dużą pestką w środku; pestkowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesteczka

mała pestka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: pestka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pestka

1. wewnętrzna część niektórych owoców, najczęściej otoczona twardą łupiną lub rzadszym miąższem oraz zawierająca zarodek lub bielmo;
2. potocznie o błahostce, drobiazgu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono

(1.2) spoż. każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

(1.3) przen. coś błahego lub łatwego do wykonania

(1.4) środ. wojsk. przestęp. sport. strzelectwo nabój

- Pestka – wewnętrzna część owocu typu pestkowca zawierająca nasiono
- Pestka – powieść Anki Kowalskiej
- Pestka – film z 1995 r. na podstawie powieści
- Poznański Szybki Tramwaj – potocznie znany jako "PeSTka"
- Wojciech Pestka – poeta, prozaik, tłumacz
- „pestka” – potoczna forma skrótu PST (Poznański Szybki Tramwaj)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pestkojad

ptak leśny z rodzaju łuszczaków charakteryzujący się pomarańczowym upierzeniem głowy i masywnym, szaroniebieskim lub kremowym dziobem; grubodziób, grabołusk

#### Źródła:

SJP.pl

# Pestkować

wyjmować pestki z owoców; drylować, drelować, wydrylowywać, wypestkowywać

#### Źródła:

SJP.pl

# Pestkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pestkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pestkowiec

rodzaj mięsistego, niepękającego owocu z pojedynczą, ale dużą pestką w środku; pestczak

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub męskozwierzęcy

(1.1) owoc zawierający pestkę otoczoną miąższem i skórką

Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit) – rodzaj owocu miąższowego (mięsistego). Podczas tworzenia się pestkowców zewnętrzna część owocni (egzokarp) tworzy skórkę, środkowa część (mezokarp) mięśnieje, a wewnętrzna część (endokarp) twardnieje i drewnieje. Twarda, wewnętrzna część owocni nazywana jest pestką i różni ten typ owocu od jagody, która jest zmięśniała w całości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pestkówka

rodzaj domowej nalewki, najczęściej wiśniowej z dodatkiem lekko skruszonych pestek wiśni

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. nalewka na pestkach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pestkowy

zawierający pestkę lub pestki (np. owoc pestkowy), charakterystyczny dla pestek (np. otoczka pestkowa) lub w jakiś inny sposób związany z pestkami

przymiotnik jakościowy

(1.1) zrobiony z pestek, zawierający pestki

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z pestkami, odnoszący się do pestek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pesto

włoski sos z bazylii i ziół, używany do spaghetti

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

Pesto alla genovese – zielony sos pochodzący z Genui (Liguria) we Włoszech, którego głównym składnikiem jest bazylia.

Tradycyjnie wytwarzany w marmurowych moździerzach z oliwy, bazylii, parmezanu lub innego drobno startego twardego sera, orzeszków piniowych, czosnku i soli. W przeciwieństwie do odmiany standardowej (pesto alla genovese), czerwone pesto sycylijskie (pesto alla siciliana) zawiera suszone na słońcu pomidory.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pestycyd

chemiczna substancja stosowana do zwalczania szkodników, chorób roślin uprawnych i chwastów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. roln. substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

Pestycydy (łac. pestis – zaraza, pomór; caedo – zabijam) – syntetyczne lub naturalne substancje używane do zwalczania organizmów szkodliwych, lub niepożądanych, stosowane głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych, ale także zwierząt, ludzi, produktów żywnościowych, oraz do niszczenia żywych organizmów, uznanych za szkodliwe, w budynkach inwentarskich, mieszkalnych, szpitalnych i magazynach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pestycydowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pestycydami, dotyczący pestycydów

#### Źródła:

Wiktionary

# Pesymista

człowiek skłonny do dostrzegania tylko ujemnych stron życia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesymistka

kobieta pesymistyczna, skłonna do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, przewidująca same niepowodzenia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pesymistycznie

przysłówek

(1.1) w sposób pesymistyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Pesymistyczniej

stopień wyższy od przysłówka: pesymistycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesymistyczny

właściwy pesymiście, nacechowany pesymizmem, skłonny do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, przewidujący same niepowodzenia

przymiotnik

(1.1) pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pesymizm

1. skłonność do dostrzegania jedynie złych stron wszystkich zjawisk, połączona z przekonaniem o niepomyślnym rozwoju jakichś wydarzeń;
2. pogląd filozoficzny, według którego na świecie jest więcej cierpienia, zła, smutku i nieszczęścia niż radości i szczęścia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

(1.2) filoz. pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro

Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesząco

w sposób wprawiający w zakłopotanie, pozbawiający pewności siebie; onieśmielająco, zawstydzająco, tremująco

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszawar

miasto w Pakistanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północnym Pakistanie;

Peszawar (ang. Peshawar, urdu پشاور, Paśawar) – miasto w północnym Pakistanie liczące około 1 439 205 mieszkańców (2014). Stolica prowincji Chajber Pasztunchwa (d. Północno-Zachodniej Prowincji Pogranicznej).

Będąc miastem starożytnym, od wieków Peszawar był centrum handlu i kwitnącym ośrodkiem buddyjskim pomiędzy subkontynentem indyjskim, Afganistanem i Azją Centralną. Przemysł tekstylny, obuwniczy i garncarski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peszawarczyk

mieszkaniec Peszawaru (miasta w Pakistanie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszawarka

mieszkanka Peszawaru (miasta w Pakistanie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszawarski

dotyczący Peszawaru, miasta w Pakistanie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Peszawarem, dotyczący Peszawaru

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peszek

zdrobnienie od: pech

- Błażej Peszek – polski aktor i reżyser
- Jan Peszek – polski aktor i reżyser
- Maria Peszek – polska aktorka i piosenkarka
- Samantha Peszek – amerykańska gimnastyczka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peszel

plastikowa karbowana rura elektroinstalacyjna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. karbowana rura elektroinstalacyjna chroniąca kable przed zniszczeniem

"Peszel" – tworzywowa karbowana rura elektroinstalacyjna (systemu Peschla) na kable teletechniczne: elektryczne, telefoniczne, światłowody lub rury sanitarne (wodociągowe, centralnego ogrzewania, kanalizacyjne, itp.). Karby w rurze umożliwiają łatwiejsze tworzenie łuków i jednocześnie pozytywnie wpływają na trwałość mechaniczną osłony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Peszer

metoda interpretacyjna polegająca na nadawaniu słowom specjalnych znaczeń, stosowana najczęściej do interpretacji Nowego Testamentu i innych tekstów religijnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszkowski

nazwisko

- Edward Peszkowski (1891–1940), oficer
- Ludwik Peszkowski (zm. 1931), nauczyciel
- Zdzisław Peszkowski (1918–2007), harcerz, duchowny, kapelan
- Zygmunt Peszkowski, inżynier
- Zygmunt Peszkowski (1875–1946), cukiernik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peszmerg

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wojsk. polit. kurdyjski bojownik walczący w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu;

#### Źródła:

Wiktionary

# Peszmerga

kurdyjski bojownik walczący o niepodległość Kurdystanu

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszt

wschodnia część Budapesztu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta;

Peszt (węg. Pest, słow. Pešť, serb. Pešta / Пешта) – wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta.

Peszt znajduje się na lewym brzegu Dunaju, który wyznacza granicę między nim a Budą. W mowie potocznej węgierskie określenie Pest odnosi się do całej stolicy kraju. Po Peszcie kursują cztery linie budapeszteńskiego metra:

- M1 (Vörösmarty tér – Mexikói út),
- M2 (Örs vezér tere – Kossuth Lajos tér. Dalej metro przejeżdża pod Dunajem na stronę Budy, gdzie znajdują się trzy ostatnie stacje tej linii; stacja końcowa linii M2 to Déli pályaudvar).
- M3 (Köbánya Kispest – Újpest Központ).
- M4 (od stacji Fővám tér do ostatniej stacji Keleti pályaudvar, stacje od czołowej Kelenföld vasútállomás do Szent Gellért tér znajdują się po stronie Budy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pesztański

potoczny przymiotnik od: Peszt (część Budapesztu); peszteński

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszteńczyk

mieszkaniec Pesztu (części Budapesztu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pesztenka

mieszkanka Pesztu (części Budapesztu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Peszteński

przymiotnik od: Peszt (część Budapesztu); pesztański (potocznie)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Pesztem, dotyczący Pesztu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peszyć

1. pozbawiać kogoś pewności siebie, wprawiać kogoś w zakłopotanie;
2. peszyć się: łatwo tracić pewność siebie, mieszać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. speszyć)

(1.1) wprawiać w zakłopotanie

czasownik zwrotny niedokonany peszyć się (dk. speszyć się)

(2.1) wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pet

pospolicie: papieros lub jego niedopałek; kiep

skrótowiec

(1.1) = chem. politereftalan etylenu;

(1.2) pot. opakowanie, butelka wykonana z PET (1.1) jako surowiec wtórny

- PET – tworzywo sztuczne, rodzaj poliestru
- PET – pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa, technika obrazowania w medycynie
- PET – egzamin językowy (ang. Preliminary English Test)
- PET – Związek Młodzieży Polskiej „Przyszłość”, trójzaborowa, tajna organizacja uczniowska (wewnętrzna w OMN Szkół Średnich), działająca w latach 1901-1922
- PET – lokalna, warszawska, harcerska organizacja konspiracyjna
- PET – duńskie służby specjalne
- dysfunkcja trąbki słuchowej (ang. patulous Eustachian tube, PET) – rzadka choroba polegająca na niedomykaniu się trąbki Eustachiusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petabajt

w informatyce: jednostka pojemności pamięci równa 1024 terabajtom (skrót: PB)

Petabajt (skrót PB), pebibajt (skrót PiB) – jednostki używane w informatyce głównie do określania największych posiadanych przestrzeni dyskowych, zasobów plików milionów użytkowników określonego serwisu internetowego lub baz danych gromadzących informacje z zasobów całego Internetu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petabajtowy

→ petabajt

Patrz:petabajt

#### Źródła:

SJP.pl

# Petabekerel

jednostka miary radioaktywności równa biliardowi bekerelów

#### Źródła:

SJP.pl

# Petaflop

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa biliardowi flopów; petaflops

FLOPS (od ang. floating point operations per second, operacje zmiennoprzecinkowe na sekundę) – jednostka mocy obliczeniowej komputerów, używana szczególnie w zastosowaniach naukowych. Jest bardziej uniwersalna od wcześniej używanej jednostki MIPS, oznaczającej liczbę rozkazów procesora wykonanych na sekundę.

FLOPS nie jest jednostką SI, ale można go interpretować jako jednostkę o wymiarze 1/s.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petaflops

jednostka mocy obliczeniowej komputera równa biliardowi flopsów; petaflop

#### Źródła:

SJP.pl

# Petalijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Petalią, dotyczący Petalii

#### Źródła:

Wiktionary

# Petalit

minerał, uwodniony glinokrzemian litu tworzący jednoskośne, blaszkowate kryształy bezbarwne i różowe

Petalit (także: kastor, kastoryt) – rzadki minerał z grupy krzemianów.

Nazwa pochodzi do gr. petalon = liść (folia, blaszka), nawiązując do charakterystycznej, doskonałej łupliwosci tego minerału; nazwa Kastor nawiązuje do imienia jednego z dwóch braci bliźniaków (łac. Kastor) z mitologii grecko-rzymskiej; drugi z braci to Pollux (-pollucyt); oba minerały zwykle współwystępują ze sobą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petanka

gra towarzyska z elementami zręcznościowymi, rozgrywana za pomocą metalowych bul na płaskim, nietrawiastym terenie; pétanque, petanque, bule

Pétanque (wym. [pe.tɑ̃ːk]) (petanka, gra w bule, gra w kule) – tradycyjna francuska gra towarzyska z elementami zręcznościowymi.

Popularna w szczególności w południowej Francji (Prowansja), ale uprawiana także w innych regionach Francji i w innych krajach europejskich (Belgia, Hiszpania, Włochy, Szwajcaria, Niemcy, Szwecja) i na świecie (Tunezja, Maroko, Wietnam, Tajlandia, Madagaskar, Kanada, Senegal). Rozgrywana jest jako sport nieolimpijski w ramach World Games.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petanque

[czytaj: peTĄK] gra towarzyska z elementami zręcznościowymi, rozgrywana za pomocą metalowych bul na płaskim, nietrawiastym terenie; petanque, petanka, bule

Pétanque (wym. [pe.tɑ̃ːk]) (petanka, gra w bule, gra w kule) – tradycyjna francuska gra towarzyska z elementami zręcznościowymi.

Popularna w szczególności w południowej Francji (Prowansja), ale uprawiana także w innych regionach Francji i w innych krajach europejskich (Belgia, Hiszpania, Włochy, Szwajcaria, Niemcy, Szwecja) i na świecie (Tunezja, Maroko, Wietnam, Tajlandia, Madagaskar, Kanada, Senegal). Rozgrywana jest jako sport nieolimpijski w ramach World Games.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petara

1. środowiskowo o petardzie;
2. potocznie o szybkim biegu lub osobie, która szybko biegnie, śpieszy się

#### Źródła:

SJP.pl

# Petarda

1. niewielki ładunek wybuchowy dający efekty świetlne lub akustyczne;
2. dawny ładunek do wysadzania bram lub naruszania konstrukcji mostów;
3. niewielki pocisk imitujący granaty lub bomby;
4. potocznie: coś wspaniałego, imponującego, wyjątkowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne

(1.2) wojsk. ładunek wybuchowy imitujący granaty, bomby lub pociski artyleryjskie stosowany podczas ćwiczeń wojskowych

(1.3) hist. ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów

Petarda (fr. pétard, pétarade; prowans. petarrada od petar „pierdzieć”) – amunicja imitująca wybuch innego urządzenia pirotechnicznego (granatu, bomby itp.), mająca (przynajmniej w zamyśle) nie czynić szkód, a jedynie efekty świetlne i dźwiękowe. Użyta nieprawidłowo lub niedbale wykonana może doprowadzić do kalectwa (urwania palców, oparzenia, oślepienia), choć nie powinna zabić.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petardka

zdrobnienie od: petarda

#### Źródła:

SJP.pl

# Petardowy

→ petarda

Patrz:petarda

#### Źródła:

SJP.pl

# Petawatogodzina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektr. ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 petawata w ciągu jednej godziny; bilion kilowatogodzin

Kilowatogodzina (kWh) – jednostka pracy, energii oraz ciepła; ilość energii zużywana przez godzinę urządzeniem o mocy kilowata (1000 watów). To jednostka wielokrotna jednostki energii – watosekundy (czyli dżula) w układzie SI:

  1\;{\text{kWh}}=1\cdot 1000\;{\text{W}}\cdot 60\cdot 60\;{\text{s}}=3\;600\;000\;{\text{Ws}}=3\;600\;000\;{\text{J}}=3,\!6\;{\text{MJ}}.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Petecki

nazwisko

- Petecki (przedsiębiorstwo)
- Petecki (nazwisko)
- Bohdan Petecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petelicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petent

osoba ubiegająca się o coś w jakimś urzędzie lub zajęta w jakiejś mierze sprawami sądu, sądownictwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) człowiek ubiegający się o coś, składający swoją prośbę, podanie w urzędzie, sądzie itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petentka

kobieta ubiegająca się o coś w jakimś urzędzie lub zajęta w jakiejś mierze sprawami sądu, sądownictwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Peter

[czytaj: piter]
1. obce imię męskie;
2. nazwisko

Piotr "Peter" Paweł Wiwczarek (ur. 22 października 1965 w Olsztynie), niegdyś znany również jako Behemoth – polski wokalista, gitarzysta i producent muzyczny. Absolwent Wydziału Biologii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie. Współzałożyciel, główny kompozytor, autor tekstów i lider deathmetalowej grupy muzycznej Vader. W 2004 roku Wiwczarek założył heavymetalową grupę Panzer X. Jako producent muzyczny współpracował z grupą Decapitated. Gościnnie wziął udział w nagraniu albumów takich grup jak: Kingdom of the Lie, Slashing Death, Sweet Noise, Ceti czy Para Wino Band.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peterbald

rasa kota, odmiana kota syjamskiego wyhodowana w Rosji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petercyment

gatunek malagi sprowadzonej do Europy przez Pedro Jiméneza i rozpowszechnionej w szesnastowiecznej Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Peterek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Peterhof

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Peterhof (ros. Петергоф), w latach 1944–1997 Pietrodworiec (ros. Петродворец) – miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, nad Zatoką Fińską.

W mieście znajdują się dawny carski zespół pałacowo-parkowy i stacja kolejowa Nowy Peterhof.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peters

nazwisko

- Wilhelm Peters (1815-1883) – niemiecki naturalista i odkrywca
- Christian Heinrich Friedrich Peters – amerykański astronom
- Christian August Friedrich Peters – niemiecki astronom
- Martin Peters
- James Lee Peters
- Dan Peters
- Bernadette Peters
- Christel Peters
- Beate Peters
- Jan Peters
- Heinrich Peters
- Jürgen Peters
- Carl Peters
- Susan Peters
- Tom Peters
- Fritz Peters
- Albert Peters
  - Zespół Peters-plus
- Rick Peters
- Jaime Peters
- George Henry Peters
- Mary Elizabeth Peters (ur. 1939) – brytyjska lekkoatletka, mistrzyni olimpijska
- Mary E. Peters (ur. 1948) – amerykańska polityk, sekretarz transportu w administracji George’a W. Busha
- Leonard Antoon Hubert Peters
- Edith Pargeter (Ellis Peters)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petersburg

miasto w Rosji; Sankt Petersburg

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Petersburg, Sankt Petersburg (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg); dawniej: Piotrogród (ros. Петроград, Pietrograd), Leningrad (ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 5 384 342.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petersburski

przymiotnik od: Petersburg (1. miasto w Rosji; Sankt Petersburg;
2. nazwa wielu miejscowości w USA)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Petersburga, związany z Petersburgiem, odnoszący się do Petersburga, pochodzący z Petersburga

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petersburżanin

mieszkaniec Petersburga

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Petersburga; osoba z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petersburżanka

mieszkanka Petersburga

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Petersburga; kobieta z tego miasta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petersen

nazwisko

Niemieckie i skandynawskie nazwisko patronimiczne, syn Petera.

- Henning Eiler Petersen – duński botanik i mykolog
- Jan Petersen – norweski dyplomata i polityk, były minister spraw zagranicznych.
- John Petersen – piłkarz z Wysp Owczych.
- Julius Petersen – duński matematyk przełomu XIX i XX wieku.
- Kim Benedix Petersen – muzyk duński, założyciel zespołu Mercyful Fate
- Ronald H. Petersen – amerykański mykolog
- William Petersen – amerykański aktor duńskiego pochodzenia, znany z serialu "Kryminalne Zagadki Las Vegas".
- Wolfgang Petersen – niemiecki reżyser i producent filmowy i telewizyjny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peterson

nazwisko

Nazwisko patronimiczne, syn Petera.Ludzie:

- Carla Peterson – argentyńska aktorka,
- Cassandra Peterson – amerykańska aktorka,
- Donald Peterson – astronauta amerykański, inżynier i pilot wojskowy,
- Ernst Conrad Peterson – inspektor Kanału Bydgoskiego,
- Ernst Emil Peterson – nadburmistrz Bydgoszczy (1840-1844), deputowany do Sejmu Wielkiego Księstwa Poznańskiego,
- Ernst Heinrich Peterson – przemysłowiec, właściciel cegielni w Bydgoszczy,
- Frank Peterson – niemiecki muzyk, kompozytor i producent muzyczny,
- John E. Peterson – polityk amerykański,
- Jordan Peterson – kanadyjski profesor
- Julius Peterson – burmistrz Bydgoszczy (1881-1889),
- Oscar Peterson – kanadyjski pianista jazzowy i kompozytor,
- Ronnie Peterson – szwedzki kierowca wyścigowy Formuły 1,
- Wilhelm Peterson-Berger – szwedzki kompozytor,

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petersson

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petetek

1. potocznie: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK);
2. obiekt obsługiwany przez PTTK

#### Źródła:

SJP.pl

# Petetekowiec

członek PTTK (Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego); PTTK-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Petetekowski

przymiotnik od: PTTK (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze); PTTK-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Peti-Meti

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. gw-pl|Warszawa. pieniądze

#### Źródła:

Wiktionary

# Petidyna

pochodna piperydyny, narkotyczny środek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy o działaniu zbliżonym do działania morfiny; petydyna

Petydyna, meperydyna, dolantyna – organiczny związek chemiczny, syntetyczny lek przeciwbólowy o działaniu narkotycznym (odurzającym), opioid, pochodna 4-fenylopiperydyny, agonista głównie receptorów opioidowych μ. W lecznictwie stosowany jest w postaci chlorowodorku.

Została zsyntetyzowana w 1939 roku i była początkowo używana jako lek atropinopodobny, o działaniu rozkurczowym. Dopiero później wykazano, że wywiera też ośrodkowe działanie przeciwbólowe i wywołuje uzależnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petit

rozmiar czcionki o wielkości 8 punktów typograficznych (3,009 mm)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota stopień czcionki odpowiadający ośmiu punktom (3,0072 mm)

Belgia:

- Petit-Enghien – dzielnica Enghien
- Petit-Fays – dzielnica (section) gminy Bièvre w Regionie Walońskim, w prowincji Namur, w okręgu Dinant
- Petit-Hallet – dzielnica Hannut
- Petit-Rechain – dzielnica Verviers
- Petit-Rœulx-lez-Braine – dzielnica Braine-le-Comte
- Petit-Rœulx-lez-Nivelles – dzielnica (section) gminy Seneffe w Regionie Walońskim, w prowincji Hainaut, w okręgu Soignies
- Petit-Spauwen – francuska nazwa miejscowości Kleine-Spouwen
- Petit-Thier – dzielnica (section) gminy Vielsalm w Regionie Walońskim, w prowincji Luksemburg, w okręgu Bastogne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petitek

rodzaj kruchego herbatnika wypiekanego ze zboża, mleka i miodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Petitki

paczka petitków (herbatników)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petitowy

odnoszący się do petitu, złożony z czcionki wielki ośmiu punktów typograficznych (np. tekst petitowy, litera petitowa)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petitum

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. zwykle pierwsza część wniosku pisanego w sprawie;

Petitum – zwykle pierwsza część wniosku pisanego w sprawie. W petitum wnioskodawca zwięźle podaje treść swego żądania, opisuje czego domaga się w piśmie. W następnej części pisma może wystąpić uzasadnienie wnoszonego żądania. Petitum jest pierwszą częścią pozwów sądowych, apelacji lub innych podobnych pism, zwłaszcza prawniczych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Petkowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petlurowiec

członek dawnego, nieoficjalnego ugrupowania zapoczątkowanego przez atamana ukraińskiego Semena Petlurę, na koncie którego znajduje się kilka masowych pogromów na Żydach

#### Źródła:

SJP.pl

# Petować

potocznie:
1. zanieczyszczać jakiś teren petami, pozostawiać gdzieś pety, niedopałki papierosów lub ogólniej: palić papierosy;
2. gasić papierosa

#### Źródła:

SJP.pl

# Petra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. starożytne miasto Nabatejczyków w południowo-zachodniej Jordanii, współcześnie ruiny słynne z wykutych w litej skale gmachów;

(1.2) geogr. miasto w comarce Pla de Mallorca na Majorce;

(1.3) imię|polski|ż., odpowiednik polskiego imienia Piotra

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Petrarca

[czytaj: petrarka] Francesco Petrarca (1304 - 1374), włoski pisarz i poeta, prekursor renesansu; Petrarka

Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arquà) – jeden z pierwszych poetów pochodzący z Italii. Pisał zarówno po włosku (nazywanym wówczas volgare – językiem pospolitym), jak i po łacinie. Był tercjarzem franciszkańskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrarka

Francesco Petrarca (1304 - 1374), włoski pisarz i poeta, prekursor renesansu; Petrarca

Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arquà) – jeden z pierwszych poetów pochodzący z Italii. Pisał zarówno po włosku (nazywanym wówczas volgare – językiem pospolitym), jak i po łacinie. Był tercjarzem franciszkańskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrarkowski

taki jak u Petrarki, właściwy Petrarce, nawiązujący do twórczości Petrarki itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrel

ptak morski z rzędu rurkonosych; fulmar

Ptaki:

- Fulmar zwyczajny, petrel – ptak z rodziny burzykowatych

Jest to również nazwa innych ptaków z tej rodziny:

- Petrel antarktyczny
- Petrel antylski
- Petrel bermudzki
- Petrel czapeczkowy
- Petrel galapagoski
- Petrel reliktowy
- Petrel śnieżny
- Petrel wulkaniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrelec

rodzaj ptaków z rodziny burzykowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrelek

petrelek mody - gatunek ptaka z rodziny burzykowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrelowate

rodzina ptaków z rzędu rurkonosych; burzykowate

Burzykowate, petrelowate (Procellariidae) – rodzina ptaków z rzędu rurkonosych (Procellariiformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petro

rzeczownik

(1.1) wspierana przez wenezuelski rząd kryptowaluta stworzona do rozliczeń za sprzedaż surowców

#### Źródła:

Wiktionary

# Petro-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kamieniem, skałą

(1.2) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ropą naftową

#### Źródła:

Wiktionary

# Petrobaltic

Orlen Petrobaltic SA (wcześniej Lotos Petrobaltic) – polskie przedsiębiorstwo górnicze zajmujące się poszukiwaniem i eksploatacją złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz kompleksową obsługą logistyczną offshore, obsługą badań morza oraz zarządzaniem flotą. Należało do Grupy Lotos SA. 1 sierpnia 2022 r. Lotos Petrobaltic S.A. wszedł w skład Grupy Orlen.

#### Źródła:

Wikipedia

# Petrochemia

dziedzina technologii chemicznej obejmująca produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrochemiczny

odnoszący się do petrochemii (dziedziny technologii chemicznej obejmującej produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego), związany z nią (np. przemysł petrochemiczny)

przymiotnik

(1.1) techn. chem. dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petrochemik

osoba specjalizująca się w zakresie petrochemii (dziedziny technologii chemicznej obejmującej produkcję, badanie oraz przeróbkę surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrochemikalia

ogół surowców chemicznych otrzymanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego oraz ich przeróbek

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrodolar

dolar uzyskany z eksportu ropy naftowej

Petrodolary – dochody państw członkowskich OPEC z tytułu eksportu ropy naftowej, rozliczane w dolarach amerykańskich.

Termin ten po raz pierwszy został użyty przez amerykańskiego ekonomistę Ibrahima Oweissa w 1973 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrodolarowy

→ petrodolar

Patrz:petrodolar

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrogenetyczny

związany z petrogenezą (działem petrologii zajmującym się ustalaniem czynników skałotwórczych i badaniem procesów metamorficznych skał)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrogeneza

dział petrologii (petrografii, litologii, nauki o skałach) zajmujący się ustalaniem czynników skałotwórczych i badaniem procesów metamorficznych skał

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroglif

malowidło naskalne pochodzące z czasów prehistorycznych, dzisiaj będące źródłem wiedzy o obyczajach i życiu ludzi z minionych okresów

Petroglify – wyryte w skale rysunki, na ogół prehistoryczne dzieła ludzi z ery neolitycznej. Są one ważną formą przedliterackich symboli, używanych od około 10. tysiąclecia p.n.e. do czasów współczesnych, mających różnorodne formy zależnie od czasu i miejsca powstania. Słowo petroglif pochodzi z greki, w której πέτρος (petros) oznacza skała, a γλύφειν (glyphein) to wyryć (ich złożenie zostało zaadaptowane pierwotnie w języku francuskim, jako pétroglyphe).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrograf

specjalista z zakresu petrografii (nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich genezy i właściwości); petrolog, litolog

Petrografia (od gr. πέτρα petra „skała” i γράφω graphō „pisać”) – nauka o skałach, zajmująca się składem i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał. Uważana za fizjografię skał.

Przez niektórych autorów utożsamiana jest z petrologią, na ogół jednak postrzegana jest jako pojęcie węższe od petrologii.

Największy wkład w rozwój petrografii jako dyscypliny naukowej mieli: niemiecki uczony Hermann Karl Rosenbusch oraz angielski geolog Henry Clifton Sorby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrografia

nauka o skałach, obejmująca petrogenezę (dział o powstawaniu skał) oraz zajmująca się badaniem ich właściwości; petrologia, litologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. nauka o składzie i właściwościach skał;

Petrografia (od gr. πέτρα petra „skała” i γράφω graphō „pisać”) – nauka o skałach, zajmująca się składem i właściwościami fizycznymi i chemicznymi skał. Uważana za fizjografię skał.

Przez niektórych autorów utożsamiana jest z petrologią, na ogół jednak postrzegana jest jako pojęcie węższe od petrologii.

Największy wkład w rozwój petrografii jako dyscypliny naukowej mieli: niemiecki uczony Hermann Karl Rosenbusch oraz angielski geolog Henry Clifton Sorby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petrograficzny

przymiotnik od: petrografia, np. prowincja petrograficzna - część ziemi, gdzie występują bliźniaczo podobne do siebie skały magmowe

przymiotnik relacyjny

(1.1) geol. związany z petrografią, dotyczący petrografii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petrokol

ogólna nazwa przypisywana zwierzęciu, którego środowiskiem życia są szczeliny i pęknięcia skalne lub jaskinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrol

środowiskowo o benzynie lub jakimkolwiek innym płynie o zapachu lub w kolorze benzyny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nafta

Petrol Group – słoweńskie przedsiębiorstwo przemysłowe działające w branży energetycznej i paliwowej.

Spółka powstała w 1947 roku w Jugosławii, jako część zrzeszenia Jugopetrol, w 1947 roku filie działające w poszczególnych republikach stały się samodzielnymi spółkami. W Ludowej Republice Słowenii funkcjonowała jako Jugopetrol Lublana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petroleum

oleista ciecz, jeden z produktów dodatkowych otrzymywanych podczas produkcji benzyny lub olejów napędowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrolog

specjalista z zakresu petrologii (nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich genezy i właściwości); petrograf, litolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrologia

nauka o skałach, obejmująca petrogenezę (dział o powstawaniu skał) oraz zajmująca się badaniem ich właściwości; petrografia, litologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej

Petrologia (od gr. petros „skała” i logos „nauka”) – nauka o skałach. Bada ona właściwości fizyczne i chemiczne skał (także tych pochodzących z kosmosu), opisuje ich budowę, powstawanie, przeobrażanie się i występowanie w płaszczu Ziemi oraz jej skorupie. Zajmuje się problemami geologii dynamicznej, zwłaszcza tektoniki, sedymentologii i wulkanologii, geologii regionalnej i geofizyki, jest powiązana z meteorytyką, geochemią i mineralogią.Odgrywa ważną rolę w poszukiwaniu złóż i surowców skalnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petrologiczny

odnoszący się do petrologii (petrografii, litologii, nauki o skałach, zajmującej się badaniem ich właściwości oraz genezą); litologiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Petronela

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Petronela – imię żeńskie, pierwotnie będące formą zdrobniałą imienia Petronia.

W przeszłości występowało także w formach Petronella i Petrunela.

Petronela imieniny obchodzi 1 maja i 31 maja.

Znane osoby noszące imię Petronela:

- Święta Petronela
- Petronela Aragońska
- Petronėlė Gerlikienė (1905–1979) – litewska artystka ludowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petroneliny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroneli lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Petronelka

regionalnie o biedronce lub ogólniej o jakimś owadzie przypominającym z wyglądu biedronkę

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań. przest. biedronka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petronella

imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petronelów

Petronelów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łaskim, w gminie Buczek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Petronia

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.;

Petronia – żeński odpowiednik imienia Petroniusz

Petronia imieniny obchodzi: 31 maja i 4 października.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petroniny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petronii lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroniusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|m.;

- Petroniusz – imię
- Gajusz Petroniusz (27-66) – arbiter elegantiae (elegantiarum), rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk
- Petroniusz (zm. ok. 450) – biskup Bolonii, święty katolicki
- Petroniusz Maksymus (ok. 396-455) – polityk rzymski, epizodyczny cesarz w 455 r.
- Petroniusz (ur. 1965) – duchowny Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petroniuszek

zdrobnienie od: Petroniusz (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroniuszkowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroniuszka lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroniuszostwo

Petroniusz z żoną; Petroniuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroniuszowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroniuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Petroniusza lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Petroniusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Petropawłowsk

miasto w Kazachstanie; Pietropawłowsk

Pietropawłowsk (kaz. Петропавл, Petropawł; ros. Петропавловск, Pietropawłowsk) – najbardziej wysunięta na północ stolica obwodu w Kazachstanie, położona w 40 km na południe od granicy z Rosją, w 428 km na północ od Astany. Na początku 2021 roku Pietropawłowsk zamieszkiwało 219 822 osoby. Miasto zajmuje powierzchnię 224,91 km². Jest jedyną większą miejscowością leżącą przy trasie M51.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petropawłowski

→ Petropawłowsk

Patrz:Petropawłowsk

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrorafineria

rafineria paliwowa, zakład przemysłowy, w którym przerabia się ropę naftową na paliwa, najczęściej na benzynę

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrorafineryjny

odnoszący się do petrorafinerii (zakładu przemysłowego, w którym przerabia się ropę naftową na paliwa), związany z takim zakładem (np. przemysł petrorafineryjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroskop

instrument, przyrząd do badania struktur skał oraz pozwalający na określenie budowy sieci krystalicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Petroszański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Petroszanami, dotyczący Petroszan

#### Źródła:

Wiktionary

# Petroszany

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w historycznym Siedmiogrodzie;

Petroszany (rum. Petroșani, niem. Petroschen, węg. Petrozsény) – miasto w południowo-zachodniej Rumunii, w okręgu Hunedoara, w Karpatach Południowych, w dolinie Jiu. Historycznie położone jest w Siedmiogrodzie. W 2011 roku liczyło ok. 36,5 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Petrov

- Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Brnie i wzgórze katedralne w Brnie
- Igor Petrov
- Petrov – wieś w Czechach w kraju środkowoczeskim w powiecie Praga-Zachód
- Petrov – gmina w Czechach, w powiecie Hodonín, w kraju południowomorawskim
- Petrov – miejscowość i gmina w Czechach, w kraju południowomorawskim, w powiecie Blansko

#### Źródła:

Wikipedia

# Petrozawodzk

stolica Karelii; Pietrozawodsk

Pietrozawodsk, Petrozawodzk (ros. Петрозаводск, karel. Petroskoi lub Zavod, fiń. Petroskoi, w latach wojny kontynuacyjnej 1941–1944 – Äänislinna, jeszcze w XVI w. znane jak Onegaborg) – miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii. Port nad jeziorem Onega. Ludność: 281,0 tys. mieszkańców (2020).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrozawodzki

→ Petrozawodzk; pietrozawodski

#### Źródła:

SJP.pl

# Petru

nazwisko

- Petru – rumuński odpowiednik imienia Piotr
- Petru Rareș (Rumunia) – miasto w Rumunii, w okręgu Okręg Bistrița-Năsăud, nazwa pochodzi od hospodara Mołdawii Piotra Raresza (rum.: Petru Rareș)
- Ryszard Petru (ur. 1972) – polski ekonomista, polityk.
- Petru – polski herb książęcy, herb własny rodziny Petru

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrusewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrycki

nazwisko

- Bolesław Petrycki
- Jacek Petrycki
- Mychajło Petrycki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrycy

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petryfikacja

utrzymywanie i utrwalanie określonej instytucji lub stanu faktycznego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geol. proces przemiany materii organicznej lub osadów w kamień, skałę

(1.2) bud. wzmacnianie i uszczelnianie niestabilnego gruntu pod budowlę przez wstrzykiwanie utwardzacza

(1.3) przen. utrwalenie się czegoś (np. zasad, prawa, struktury społecznej) w formie odpornej na zmiany

(1.4) archit. hist. przemiana starożytnych budowli z drewnianych w kamienne z zachowaniem dokładnej formy elementów, które wcześniej były wykonywane z drewna

(1.5) liter. mit. przemienianie postaci w kamień występujące w mitach, legendach, literaturze fantastycznej

Petryfikacja (łac. petros - skała, facio – robić, czynić)

- W geologii jest to proces polegający na lityfikacji (np. zlityfikowanie piasku w piaskowiec).
- W przenośni określenie to stosuje się mówiąc o utrwalaniu czegoś w określonej formie np. petryfikacja zasad, prawa, struktury społecznej.
- W języku literatury, filmów i gier fantasy termin ten rozumie się jako „zesztywnienie”, „skostnienie” człowieka lub innej istoty, bądź ich przemianę w kamień.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petryfikacyjny

związany z petryfikacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Petryfikować

utrwalać w pewnej formie; ustalać; konserwować

#### Źródła:

SJP.pl

# Petryfikowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|petryfikować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Petryk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrykiwka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. tradycyjny ukraiński ludowy motyw zdobniczy w formie ptaków i kwiatów malowany na przedmiotach użytkowych

Petrykiwka (ukr. Петриківка; ros. Петриковка, Pietrikowka) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie dniepropetrowskim, siedziba władz rejonu petrykiwskiego.

Petrykiwka słynie z ludowej sztuki zdobnictwa dekoracyjnymi malowidłami o motywach kwiatowych i zwierzęcych (ukr. петриківський розпис, petrykiwśkyj rozpys). W 2013 roku sztuka malarstwa dekoracyjnego z Petrykiwki została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Petrykowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petrynał

piętnastowieczna broń palna z zamkiem kołowym, początkowo stosowana przez jazdę, później przez myśliwych

Petrynał (ekspoeta, koza) – pojęcie odnoszące się do dwóch różnych typów ręcznej broni palnej: lekkiej średniowiecznej rusznicy lub nowożytnego pierwowzoru pistoletu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petrynów

Petrynów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Żelechlinek.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Petryol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. nafta

#### Źródła:

Wiktionary

# Petryolka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. lampa naftowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Petryłów

Petryłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Sawin.

Petrilow był wsią starostwa chełmskiego w 1570 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Petsitter

[czytaj: pets-iter] osoba odpłatnie opiekująca się zwierzętami domowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Petsitterka

[czytaj: pets-iterka] kobieta odpłatnie opiekująca się zwierzętami domowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Petsitting

odpłatne opiekowanie się zwierzętami domowymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Petting

pieszczoty erotyczne wywołujące orgazm bez stosunku płciowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. seks. technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

- petting – forma aktywności seksualnej
- Petting – gmina w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w powiecie Traunstein

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petula

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) rzad. imię|polski|ż.

#### Źródła:

Wiktionary

# Petunia

roślina ozdobna z rodziny psiankowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Petunia|ref=tak., południowoamerykańska roślina ozdobna o barwnych i wonnych kwiatach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petycja

oficjalne pismo z prośbą, najczęściej większej liczby osób, skierowane do osób na wyższym stanowisku; podanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) adm. polit. pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Petycjoner

osoba pisząca lub składająca petycję, prosząca o coś kogoś na wyższym stanowisku poprzez petycję, podanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Petycyjny

związany z petycją

#### Źródła:

SJP.pl

# Petydyna

pochodna piperydyny, narkotyczny środek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy o działaniu zbliżonym do działania morfiny; petidyna

Petydyna, meperydyna, dolantyna – organiczny związek chemiczny, syntetyczny lek przeciwbólowy o działaniu narkotycznym (odurzającym), opioid, pochodna 4-fenylopiperydyny, agonista głównie receptorów opioidowych μ. W lecznictwie stosowany jest w postaci chlorowodorku.

Została zsyntetyzowana w 1939 roku i była początkowo używana jako lek atropinopodobny, o działaniu rozkurczowym. Dopiero później wykazano, że wywiera też ośrodkowe działanie przeciwbólowe i wywołuje uzależnienie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Petyhorski

charakterystyczny dla petyhorca (żołnierza średniozbrojnej jazdy litewskiej, często używanej do oskrzydlania przełamanego przez husarię frontu przeciwnika), odnoszący się do niego (np. oddział petyhorski)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petyhorzec

żołnierz średniozbrojnej jazdy litewskiej, często używanej do oskrzydlania przełamanego przez husarię frontu przeciwnika

#### Źródła:

SJP.pl

# Petyneta

tkanina przypominająca tiul

#### Źródła:

SJP.pl

# Petyniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Petytoryjny

związany z prawami do posiadanej nieruchomości, odnoszący się do takich własności (np. proces petytoryjny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Petzl

Petzl – francuskie przedsiębiorstwo zlokalizowane w Crolles, produkujące sprzęt wspinaczkowy, speleologiczny, turystyczny oraz sprzęt specjalistyczny stosowany w pracach na wysokości. Zostało założone w 1973 roku przez Fernanda Petzla. W Polsce znane jako producent m.in. lin, karabinków, czołówek, uprzęży, płaniet czy Reverso.

#### Źródła:

Wikipedia

# Peugeot

[czytaj: peŻO, w odmianie: peugeota - czytaj: peŻOta itd.] samochód marki Peugeot

Peugeot (wymowa: pøˈʒo) – francuski producent samochodów osobowych i dostawczych, a także rowerów, motocykli i skuterów z siedzibą w Sochaux działający od 1810 roku. Wchodzi w skład międzynarodowego koncernu Stellantis.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pewek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Pewek (ros. Певек) – miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym, ośrodek administracyjny rejonu czaunski.

Leży na wschodnim brzegu Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego, około 580 km na północny zachód od Anadyru; współrzędne geograficzne 69°42′N 170°19′E; 4,5 tys. mieszkańców (2017); ośrodek regionu wydobycia rud cyny; przemysł materiałów budowlanych i maszynowy; elektrownia cieplna; port morski na Północnej Drodze Morskiej; lotnisko.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Peweks

potocznie o sklepie sieci Pewex (Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego, sieci działającej niegdyś w Polsce, oferującej trudno dostępne towary, głównie za dolary); pewex

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peweksowski

związany z Peweksem (PEWEX-em); PEWEX-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z peweksem, dotyczący peweksu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewex

Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego, sieć działająca w okresie PRL-u obejmująca sklepy oferujące towary trudno dostępne (zagraniczne, przeznaczone na eksport), głównie za dolary; PEWEX

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pewex-Owski

→ PEWEX (Peweks); peweksowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z PEWEX-em, dotyczący PEWEX-u

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewien

jakiś, któryś z możliwych lub rozpatrywanych, jeden z wielu, bliżej nieokreślony, niejaki

zaimek

(1.1) określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

przymiotnik

(2.1) całkowicie przekonany o słuszności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewniacha

mężczyzna pewny, taki, na którym warto polegać, na którego można liczyć w jakiejś sprawie; pewniak

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewniaczka

pewniacha; potocznie:
1. kobieta, na której można polegać, na którą można liczyć w jakiejś sprawie;
2. zawodniczka, która jest gwarantowanym zwycięzcą

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewniak

osoba pewna, taka, na której warto polegać, na którą można liczyć w jakiejś sprawie; pewniacha

Pewniak – pierwszy oficjalny album poznańskiego rapera Palucha. Został wydany 11 kwietnia, 2009 roku nakładem wytwórni Fonografika. Gościnnie pojawiają się Peja, Kajman, Kaczor, Onar czy Północny Toruń Projekt i wielu innych.

W 2014 roku nakładem oficyny B.O.R. Records ukazało się wznowienie nagrań.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pewnie

przysłówek

(1.1) zdecydowanie, bez wahania, z pewnością siebie

(1.2) bez obaw, bez ryzyka

partykuła

(2.1) pot. komunikuje duże prawdopodobieństwo

wykrzyknik

(3.1) pot. potwierdzenie

#### Źródła:

Wiktionary

# Pewniej

stopień wyższy od przysłówka: pewnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pewny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewnik

1. fakt, prawda oczywista, coś, co nie budzi żadnych wątpliwości, jest całkowicie pewne, udowodnione;
2. twierdzenie uważane za oczywiste, niepodważalne; aksjomat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś co jest całkowicie udowodnione

(1.2) mat. log. twierdzenie uważane za niepodważalne

Aksjomat, postulat, pewnik (gr. ἀξίωμα axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pewnikiem

1. fakt, prawda oczywista, coś, co nie budzi żadnych wątpliwości, jest całkowicie pewne, udowodnione;
2. twierdzenie uważane za oczywiste, niepodważalne; aksjomat

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewniuteńki

zdrobnienie od: pewny; pewniutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewniutki

zdrobnienie od: pewny; pewniuteńki

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: pewny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewno

prawdopodobnie, pewnie

przysłówek sposobu

(1.1) pewnie, prawdopodobnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) całkowite przekonanie o czymś

(1.2) swoboda w wykonywaniu czegoś

(1.3) prawdziwość

- pewność – w epistemologii przekonanie o prawdziwości jakiegoś twierdzenia, ewentualnie słuszności jakiegoś działania
- pewność – sytuacja, w której wybranie danego wariantu na pewno pociąga za sobą określone, znane konsekwencje
- pewność – w teorii prawdopodobieństwa zdarzenie losowe równe przestrzeni zdarzeń elementarnych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pewny

1. niechybny;
2. godny zaufania;
3. niewątpliwy;
4. niezawodny;
5. całkowicie przekonany o czymś

przymiotnik

(1.1) nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi

(1.2) gwarantujący bezpieczeństwo, bezpieczny

(1.3) godny zaufania, sprawdzony

(1.4) gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany

(1.5) o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pewuenowiec

pracownik PWN-u (Państwowego Wydawnictwa Naukowego); PWN-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pewuenowski

dotyczący wydawnictwa PWN; PWN-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący wydawnictwa PWN

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peyotl

substancja odurzająca powodująca halucynacje, otrzymywana z niektórych odmian kaktusów; pejotl

Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii), pejotl, echinokaktus Williamsa, jeżowiec Williamsa – gatunek sukulenta pędowego z rodziny kaktusowatych. Jest byliną pochodzącą z pustyń i półpustyń Nowego Meksyku oraz Teksasu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pezda

nazwisko

- Aleksandra Pezda – polska dziennikarka
- Bogusław Pezda (ur. 1969) – polski muzyk, kompozytor i producent muzyczny
- Jan Pezda (ur. 1940) – polski skoczek narciarski
- Janusz Pezda (1943–2011) – polski polityk, samorządowiec, wojewoda jeleniogórski
- Janusz Pezda (ur. 1960) – polski historyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Peżetka

członkini organizacji Pomoc Żołnierzowi

#### Źródła:

SJP.pl

# Pezetpeer

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego, nazwa własna

(1.1) = hist. polit. Polska Zjednoczona Partia Robotnicza;

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – hegemoniczna partia komunistyczna utworzona 15 grudnia 1948, poprzez połączenie Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w PRL w latach 1948–1989. Istniała do 29 stycznia 1990.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pezetpeeria

lekceważące, ironiczne określenie na Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą oraz jej członków i zwolenników

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. hist. lekcew. iron. o strukturach, członkach, zwolennikach PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pezetpeerowiec

członek PZPR-u (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej); PZPR-owiec, pezetperowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pezetpeerówka

→ pezetpeerowiec; PZPR-ówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pezetpeerowski

związany z PZPR, dotyczący PZPR; PZPR-owski (np. pezetpeerowski towarzysz, aparat pezetpeerowski)

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. polit. związany z PZPR (Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą), dotyczący PZPR, charakterystyczny dla PZPR

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pezetperowiec

członek PZPR-u (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej); PZPR-owiec, pezetpeerowiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) polit. hist. członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pezetperowski

rzadko: pezetpeerowski, PZPR-owski (przymiotnik od: PZPR)

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. polit. związany z PZPR (Polską Zjednoczoną Partią Robotniczą), dotyczący PZPR, charakterystyczny dla PZPR

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Peżocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od peżot

#### Źródła:

Wiktionary

# Peżot

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) pot. samochód marki Peugeot

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełczanka

wieś w Polsce

Pełczanka – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Cegłów.

Wieś duchowna położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Jana Chrzciciela i Andrzeja Apostoła w Cegłowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełczyce

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie zachodniopomorskim;

Pełczyce (niem. Bernstein) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie choszczeńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pełczyce.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 2681 mieszkańców.

Ośrodek usługowy dla rolnictwa i turystyki; letnisko. Prawa miejskie od 1290 roku, obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełczycki

przymiotnik od: Pełczyce

przymiotnik

(1.1) od Pełczyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełczyczanin

mieszkaniec Pełczyc (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełczyczanka

mieszkanka Pełczyc (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełczyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełen

przymiotnik

(1.1) cały, napełniony do końca

(1.2) pot. obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę

(1.3) zaokrąglony

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełgać

palić się, świecić nierówno (np. o ogniu świeczki)

czasownik

(1.1) o płomieniu, ogniu itp.: palić się słabo i nierówno, niepewnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełganie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełgać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełka

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) daw. zdrobn. poufała forma męskiego imienia Świętopełk

(1.2) daw. zdrobn. poufała forma męskiego imienia Przedpełk

- Pełka – biskup krakowski (1185–1207)
- Pełka – duchowny, dziekan krakowskiej kapituły katedralnej (zm. 1257 lub 1258)
- Pełka – arcybiskup gnieźnieński (1232–1258)
- Adam Zygmunt Pełka – polski szlachcic (zm. 1777)
- Andrzej Pełka – pracownik Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek”, ofiara pacyfikacji kopalni w grudniu 1981 (1962–1981)
- Florian Pełka – polski jezuita (ur. 1937)
- Herman Pełka – polski duchowny ewangelicki (1831–1900)
- Jerzy Pełka (1953–2009) – polski pedagog, historyk, regionalista
- Patryk Pełka – polski koszykarz (ur. 1989)
- Przemysław Pełka − polski komentator sportowy (ur. 1978)
- Wiktor Pełka – polski pilot (1913–1996)
- Monika Pełka-Fedak – polska piłkarka ręczna (ur. 1978)
- Ewa Pełka-Wierzbicka – polska artystka malarka, profesor sztuk plastycznych (ur. 1952)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnia

1. jedna z czterech faz Księżyca, podczas której jest on widoczny z Ziemi jako świecąca tarcza;
2. maksimum, największy stopień natężenia czegoś

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) astr. faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

(1.2) punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan

Pełnia – faza księżyca, podczas której Księżyc znajduje się w opozycji do Słońca, tzn. kiedy Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. Dokładniej, pełnia występuje wtedy, gdy długości ekliptyczne Słońca i Księżyca różnią się o 180 stopni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnić

wypełniać obowiązki, sprawować funkcję, wypełniać, spełniać coś, odbywać

czasownik

(1.1) książk. sprawować jakąś funkcję, wypełniać jakieś obowiązki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnieć

1. stawać się pełnym; wypełniać się;
2. stawać się bardziej okrągłym; zaokrąglać się;
3. pomyślnie się rozwijać; kwitnąć, rozkwitać

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełniej

stopień wyższy od przysłówka: pełno

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: pełny

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełnić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełnik

rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych, obejmujący kilkadziesiąt gatunków o dłoniastych liściach i okazałych, kulistych kwiatach

Pełnik (Trollius L.) – rodzaj roślin należący do rodziny jaskrowatych. Należy do niego ok. 30 gatunków występujących w Europie i w Azji na obszarach o klimacie umiarkowanym i okołobiegunowym, z 3 gatunkami występującymi w Ameryce Północnej. We florze Polski i Europy tylko dwa gatunki (lub jeden w zależności od ujęcia systematycznego) – pełnik europejski (T. europaeus) i pełnik alpejski (T. altissimus).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełniuchny

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuśki, pełniusieńki, pełniutki, pełniuteńki

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełniusieńki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuśki, pełniuteńki, pełniutki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełniuśki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniusieńki, pełniuteńki, pełniutki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełniuteńki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniutki, pełniuśki, pełniusieńki

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: pełny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełniutki

zdrobnienie o intensywnym odcieniu od przymiotnika: pełny; pełniuteńki, pełniuśki, pełniusieńki

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: pełny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełno

przysłówek

(1.1) tak, że nic się więcej nie zmieści

(1.2) pod dostatkiem

(1.3) stopień wyższy lub najwyższy pełniej, najpełniej w większym zakresie czy stopniu, bez uchybień

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełnodawkowy

obejmujący maksymalną możliwą do przyjęcia dawkę czegoś, najczęściej leku lub substancji

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnodyspozycyjny

gotowy do pełnienia wszelkich obowiązków w dowolnym czasie i miejscu (np. pracownik pełnodyspozycyjny) lub taki, którym można dowolnie dysponować

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoekranowy

możliwy do wyświetlenia na całej powierzchni ekranu (np. tryb pełnoekranowy, przegląd pełnoekranowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoetatowy

obejmujący pełny etat, określony przez godziny, jakie trzeba spędzić przy jakimś stanowisku wykonując powierzone czynności

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnogłos

występowanie w językach wschodniosłowiańskich grup dźwiękowych: -oro, -olo-, -ere-, -ele- między spółgłoskami; także: same te grupy dźwiękowe

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

Pełnogłos (ros. полногласие, ukr. повноголосся, biał. поўнагалоссе, łac. pleophonia) – zjawisko typowe dla języków wschodniosłowiańskich (rosyjskiego, ukraińskiego, białoruskiego), polegające na występowaniu pomiędzy spółgłoskami grup typu -oro-, -olo-, -ere-, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną tylko samogłoską .

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnogłoska

w językoznawstwie: samogłoska

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnogłoskowy

przymiotnik od: pełnogłoska; charakterystyczny dla pełnogłoski (w językoznawstwie: samogłoski), związany z nią (np. pełnogłoskowy system języka)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokaloryczny

pokrywający dzienną potrzebną dawkę kalorii, bogaty w kalorie (np. posiłek pełnokaloryczny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoklatkowy

aparat pełnoklatkowy - aparat pozwalający na większą elastyczność w uzyskiwaniu głębi ostrości

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokolorowy

mający pełną gamę kolorów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokomfortowy

odznaczający się pełnym komfortem, dużą wygodą, wieloma udogodnieniami

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokrwisty

1. o koniu: czysty rasowo;
2. pełen wyrazu, temperamentu, żywy (np. pełnokrwiste postaci dramatu)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokwalifikowany

dobrze wykwalifikowany, mający wiele przydatnych, odpowiednich umiejętności

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnokwiatowy

określenie dopisywane do nazw gatunkowych wielu roślin ozdobnych, charakteryzujące często nietypowe wielkością lub kolorem kwiaty takich roślin (np. złotlin japoński pełnokwiatowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnolecie

dawniej: pełnoletność, dorosłość, dojrzałość

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoletni

taki, który osiągnął pełnoletniość (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletniość")

przymiotnik

(1.1) mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) ktoś pełnoletni (1.1)

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnoletnia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pełnoletnia

forma przymiotnika.

(2.1) ż. od: pełnoletni

#### Źródła:

Wiktionary

# Pełnoletniość

wiek, w którym uzyskuje się pełnię praw oraz ponosi całkowitą odpowiedzialność za własne czyny (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletniość"); pełnoletność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) praw. regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

(1.2) pot. posiadanie wieku 18 lat

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnoletność

wiek, w którym uzyskuje się pełnię praw oraz ponosi całkowitą odpowiedzialność za własne czyny (według Kodeksu Cywilnego "pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście" oraz "przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność"); pełnoletniość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zob. pełnoletniość.

Pełnoletniość (pełnoletność) – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku (osoba bez takiego statusu nazywana jest niepełnoletnim, a potocznie nieletni). Osiągnięcie pełnoletniości wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnometrażowiec

film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy, film długometrażowy, pełnometrażówka, długometrażowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnometrażówka

film trwający dłużej niż 55 minut; film pełnometrażowy, film długometrażowy, długometrażowiec, pełnometrażowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnometrażowy

film pełnometrażowy - film trwający dłużej niż 55 minut; film długometrażowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) o filmie przekraczający 55 minut projekcji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnomocnictwo

pozwolenie, upoważnienie do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także wypowiadanie się publicznie w takiej formie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) praw. prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę

(1.2) praw. dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego

Pełnomocnictwo, pot. upoważnienie – w doktrynie prawa terminem pełnomocnictwo określa się zarówno:

- czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w zakresie określonym w pełnomocnictwie, w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa.
- sam dokument pełnomocnictwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnomocniczka

kobieta upoważniona do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także do wypowiadania się publicznie w takiej formie; plenipotentka

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnomocnik

osoba upoważniona do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu, także do wypowiadania się publicznie w takiej formie; plenipotent

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) praw. osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu

Pełnomocnictwo, pot. upoważnienie – w doktrynie prawa terminem pełnomocnictwo określa się zarówno:

- czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie. Na podstawie tego umocowania pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w zakresie określonym w pełnomocnictwie, w stosunkach prawnych z innymi podmiotami prawa.
- sam dokument pełnomocnictwa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnomocny

upoważniony do wykonywania jakichś obowiązków w czyimś imieniu (np. poseł pełnomocny)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnomorski

związany z żeglugą na pełnym morzu oraz zadaniami podejmowanymi w trakcie takiej żeglugi (np. kurs pełnomorski)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pełnym morzem, dotyczący pełnego morza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnoobjawowy

wykazujący zespół charakterystycznych objawów danej choroby

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoplastyczny

będący idealnym odwzorowaniem czegoś z rzeczywistości (np. rzeźba pełnoplastyczna)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnopokładowiec

duży statek transportowy, rozbudowana postać pokładowca o dużej wyporności i ładowności

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoprawność

uprawnienie do czegoś w znacznym stopniu, możliwość korzystania z wielu praw, przywilejów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoprawny

uprawniony do czegoś w znacznym stopniu, mający możliwość korzystania z wielu praw, przywilejów

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoprofilowy

połączony z wieloma dziedzinami życia lub nauki, łączący w sobie różne zagadnienia lub specjalizacje (np. szpitalny oddział pełnoprofilowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnopłatny

płacony w pełnym wymiarze, nieobjęty jakimikolwiek upustami płatniczymi lub ulgami

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnopłetwe

rząd ptaków, gniazdowników, doskonale pływających i nurkujących (należą tu między innymi: fregaty, pelikany, kormorany); rudłonogie, wiosłonogie, pelikanowe

Pelikanowe, pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełnopłetwy

o cechach pełnopłetwych (rząd ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnorejowiec

rodzaj fregaty trzymasztowej z dodatkowym żaglem na ostatnim tylnym maszcie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe

Fregata, pełnorejowiec (ang. full-rigged ship) – typ ożaglowania, a także sam statek żaglowy charakteryzujący się takim typem ożaglowania. Fregata posiada przynajmniej trzy maszty (a czasami cztery lub nawet pięć), wszystkie niosące ożaglowanie rejowe. Na ostatnim maszcie, poza żaglami rejowymi, może znajdować się też żagiel gaflowy. Pełnorejowce należą do największych żaglowców świata, a nosić mogą do ośmiu pięter żagli rejowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełnorejowy

fregata pełnorejowa: pełnorejowiec (rodzaj fregaty trzymasztowej z dodatkowym żaglem na ostatnim tylnym maszcie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnorogi

o zwierzętach: mający rogi wypełnione substancją kostną

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnorogie

o zwierzętach: mający rogi wypełnione substancją kostną

Pełnorogie – w zoologii, określenie obejmujące przeżuwacze o rogach pełnych, utworzonych z substancji kostnej – przeciwstawiane przeżuwaczom pustorogim, nazywanym też pustorożcami. Zbliżonym terminem pełnorożce określane są jeleniowate.

W przeciwieństwie do nazw pustorogie (która jest nazwą rodziny Bovidae) oraz pełnorożce (synonim jeleniowatych), terminy pełnorogie i pełnorogi nie są nazwami taksonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełnorolny

taki, w którego posiadaniu znajduje się duża powierzchnia gruntów użytkowych, najczęściej ziemi uprawnej

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnorożce

rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych; jeleniowate, cerwidy

Jeleniowate, pełnorożce (Cervidae) – rodzina ssaków z rzędu parzystokopytnych (Atriodactyla). Należą do niej zwierzęta o kostnym, pełnym porożu (w przeciwieństwie do rogów) ulegającym u większości gatunków corocznej zmianie. Przykładowi przedstawiciele to: renifer tundrowy, mulak białoogonowy, mundżak indyjski, jeleń szlachetny, sarna europejska, łoś euroazjatycki, daniel zwyczajny, czy jeleń wschodni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełnorożec

przedstawiciel rodziny ssaków z rzędu parzystokopytnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnorozkładowy

odnoszący się do całkowitego rozkładu cząsteczki chemicznej, rozkładający lub rozkładany całkowicie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełność

1. idealność czegoś, osiągnięcie maksymalnego zakresu, natężenia czegoś, stan, w którym niczego nie brakuje;
2. cecha czegoś, co w środku nie jest puste, przeciwieństwo pustości;
3. pulchność, zaokrąglenie;
4. objedzenie, uczucie sytości

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoskalowy

1. obejmujący pełną skalę, pełny wymiar czegoś;
2. wojna pełnoskalowa - typ wojny, w której wykorzystuje się różne rodzaje sił zbrojnych

przymiotnik relacyjny

(1.1) obejmujący pełną skalę, pełny wymiar czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnoskładowy

dotyczący pełnego składu czegoś, np. sądu

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnospektaklowy

zajmujący całość spektaklu, wypełniający cały spektakl, będący główną częścią jakiegoś spektaklu (np. program pełnospektaklowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnosprawność

1. pełna sprawność fizyczna lub psychiczna;
2. cecha czegoś działającego prawidłowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnosprawny

1. o człowieku: całkowicie sprawny fizycznie i umysłowo;
2. o maszynie, urządzeniu, programie: działający prawidłowo, bez zakłóceń

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnostandardowy

odpowiadający wszystkim określonym normom, spełniający wszystkie odpowiednio uszczegółowione wymagania

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnosłony

mający pełne zasolenie, taki, u którego stężenie soli jest wyjątkowo wysokie (np. morze pełnosłone)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnotekstowy

obejmujący całość jakiegoś tekstu w danej publikacji, ogłoszeniu lub notatce, odnoszący się do wszystkich informacji zapisanych w takiej formie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnotrzonowy

lejkowniczek pełnotrzonowy - gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnotłusty

zawierający niezmniejszoną ilość tłuszczu w stosunku do produktów wyjściowych (np. ser pełnotłusty); pełnotłuszczowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) kulin. mający niezredukowaną ilość tłuszczu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnotłuszczowy

zawierający niezmniejszoną ilość tłuszczu w stosunku do produktów wyjściowych (np. ser pełnotłuszczowy); pełnotłusty

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnowartościowy

1. najczęściej o produktach spożywczych lub składnikach tych produktów: zawierający wiele potrzebnych składników odżywczych (np. mleko pełnowartościowe);
2. o ludziach: odpowiadający wysokim wymaganiom (np. pracownik pełnowartościowy); wartościowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnowodny

taki, w którym występuje podwyższony poziom wody, odznaczający się większym niż zwykle poziomem wód (np. okres pełnowodny - okres podwyższonego poziomu wód w zbiornikach wodnych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnowymiarowy

1. mający wymiary właściwe danym wymaganiom (np. pełnowymiarowy stadion sportowy);
2. wyrazisty, żywy (np. spektakl pełnowymiarowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnozatrudniony

pracujący na pełnym etacie

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoziarnistość

→ pełnoziarnisty

Patrz:pełnoziarnisty

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełnoziarnisty

taki, w skład którego wchodzą niełuskane ziarna zbóż (np. chleb pełnoziarnisty)

przymiotnik

(1.1) spoż. zawierający niełuskane ziarna zbóż

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełnoznaczny

w językoznawstwie: samodzielny znaczeniowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełny

1. napełniony, wypełniony po brzegi;
2. kompletny, bez braków; taki, któremu niczego nie brakuje;
3. zawierający wiele czegoś, nasycony czymś;
4. niczym nie ograniczony; całkowity, zupełny

przymiotnik

(1.1) wypełniony w największym możliwym stopniu

(1.2) zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi

(1.3) o największej możliwej wartości lub natężeniu

(1.4) taki, w którym nic nie brakuje

(1.5) niezawierający pustych przestrzeni

(1.6) o kwiatach: taki, w którym pręciki i słupek przekształciły się w płatki korony;

(1.7) przest. pulchny, okrągły

(1.8) przeniknięty, owładnięty jakąś emocją, myślą itp.

(1.9) geom. o kącie mającym 360°

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełtew

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, wypływająca ze Lwowa i uchodząca do Bugu z jego lewej strony;

Pełtew (ukr. Полтва, Połtwa) – rzeka na Ukrainie, w całości położona na terenie obwodu lwowskiego, lewy dopływ Bugu.

Rzeka o długości ok. 70 km, której źródła znajdują się na wysokości ok. 350 m n.p.m. we Lwowie w dzielnicy Żelazna Woda. Pełtew przepływa przez południową część Roztocza i uchodzi do Bugu w okolicach miasta Busk, na wysokości około 220 m n.p.m. Najważniejszym miastem, przez które przepływa, jest Lwów.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełzać

pełznąć;
1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża

(1.2) o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka

(1.3) o roślinach rozrastać się po podłożu

(1.4) o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko

(1.5) przen. pejor. zachowywać się w sposób szczególnie uległy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Pełzacz

1. niewielki owadożerny ptak leśny z rzędu wróblowatych o charakterystycznym sztywnym ogonie pełniącym rolę podpory podczas wspinania się po pniach drzew;
2. jedno z metalowych okuć z brzegu żagla, łączących tenże żagiel z masztem;
3. potocznie o pochlebcy

Pełzacz (żeglarstwo) – okucie mocujące żagiel do masztu. Zaczepione jest do przedniego liku żagla, a następnie nasuwane na szynę przytwierdzona do masztu. Pełzacze stosowane są na żaglowcach z ożaglowaniem gaflowym i bermudzkim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełzaczowate

rodzina niewielkich ptaków z rzędu wróblowatych, której gatunki wyróżniają się sztywnym ogonem pomocnym podczas wspinania się po pniach drzew

Pełzacze, pełzaczowate (Certhiidae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełzaczowaty

o cechach pełzaczowatych (rodzina niewielkich ptaków z rzędu wróblowatych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzający

pełznąć;
1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzak

gatunek z podgromady korzenionóżek, należący do najprostszego rzędu pierwotniaków o zmiennym kształcie ciała; ameba

Ameba, pełzak (z greckiego amoibe 'przemiana') – nazwa jednokomórkowych organizmów (w tradycyjnym ujęciu – pierwotniaków) o zmiennym kształcie ciała, poruszających się ruchem pełzakowatym za pomocą nibynóżek. Pojęcie różnie definiowane, w zależności od okresu historycznego i zakresu stosowania, dotyczące pewnej formy życiowej, bądź taksonu. Może być inaczej ujmowane w języku ogólnym niż specjalistycznym (biologicznym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełzakowaty

przypominający z wyglądu pełzaka (amebę, jednego z najprostszych pierwotniaków z podgromady korzenionóżek), charakterystyczny dla pełzaka (np. ruch pełzakowaty)

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzakowce

protist zdolny do wytwarzania nibynóżek będących organami ruchu i zdobywania pożywienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzakowica

choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; ameboza; entameboza; czerwonka pełzakowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Pełzakowiec

protist zdolny do wytwarzania nibynóżek będących organami ruchu i zdobywania pożywienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzakowy

czerwonka pełzakowa, choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; ameboza; entameboza; pełzakowica

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzanie

powolny proces odkształcania się niektórych materiałów pod wpływem długotrwałego obciążenia

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|pełzać.

(1.2) techn. geol. powolne zwiększanie się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu;

Pełzanie – powolna zmiana kształtu ciała (odkształcenie) wskutek działania stałych, długotrwałych obciążeń, mniejszych od granicy sprężystości materiału. Pełzanie przebiega znacznie szybciej w wysokich temperaturach, np. w przypadku rurociągów, w których znajduje się gorący czynnik pod ciśnieniem, czy elementów turbin gazowych obciążonych statycznie, ale pracujących w wysokich temperaturach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Pełzarka

urządzenie badawcze używane do określania odporności niektórych materiałów na odkształcenia pod wpływem obciążeń

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełzatka

glon z typu zielenic; kaulerpa

#### Źródła:

SJP.pl

# Pełznąć

1. poruszać się powoli, przylegając spodem ciała do ziemi; pełzać;
2. postępować w sposób uległy, poniżając własną godność; płaszczyć się przed kimś; pełzać;
3. przenośnie o mgle, dymie, płomieniu, świetle itp.: unosić się nisko, przesuwać się powoli; pełzać;
4. o roślinach: piąć się po powierzchni czegoś; pełzać;
5. o kolorach: tracić intensywność; blaknąć, płowieć

czasownik

(1.1) wolno posuwać się w przód ocierając tułowiem o grunt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary