# Ty

zaimek osobowy

zaimek osobowy

(1.1) forma grzecznościowa ty

Osoby:

- Ty – brytyjski artysta hip-hop
- Ty Burrell – amerykański aktor
- Ty Cobb – amerykański gracz w baseball
- Ty Detmer – amerykański piłkarz
- Ty Duin – amerykański koszykarz
- Ty Law – amerykański piłkarz
- Ty Lawson – amerykański koszykarz
- Ty Longley – amerykański gitarzysta
- Ty Loomis – amerykański gracz siatkówki na plaży
- Ty Murray – dziewięciokrotny mistrz świata – kowboj rodeo. Współzałożyciel i doradca zarządu Professional Bull Riders
- Ty Olsson – kanadyjski aktor
- Ty Page – amerykański skater
- Ty Pennington – amerykański osoba znana z programów telewizyjnych i model
- Ty Tabor – amerykański muzyk
- Ty Warner – amerykański producent zabawek
- Ty Watson – gracz rugby league i trener

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybel

przestarzale o klinie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybelak

owad z rodziny błonkówek

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyber

rzeka we Włoszech; Tybr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyber (wł. Tevere, łac. Tiberis, hist. Albula) – rzeka w środkowej części Włoch. Jej długość to 405 km (trzecia co do długości po Padzie i Adydze rzeka Włoch), powierzchnia zlewni wynosi 17,2 tys. km², a głównym dopływem jest Nera (lewy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyberiada

miasto w Izraelu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Tyberiada (hebr. ‏טְבֶרְיָה‎, Tewerja; arab. ‏طبريا‎, Tabarijja) – miasto położone w Dystrykcie Północnym w Izraelu. Według danych z 2010 Tyberiada miała 41 300 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyberiadczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyberiady

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyberiadka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyberiady

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyberiadzki

przymiotnik od: Tyberiada

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyberiusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Tyberiusz, Tiberius Claudius Nero, po adopcji Tiberius Julius Caesar Augustus, oficjalna tytulatura cesarska Tiberius Caesar Augustus (ur. 16 listopada 42 p.n.e., zm. 16 marca 37 n.e.) – cesarz rzymski, syn Tyberiusza Klaudiusza i Liwii Druzylli, pasierb i następca Oktawiana Augusta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybet

cienka, miękka tkanina sukniowa z wełny czesankowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;

(1.2) kraj na Wyżynie Tybetańskiej

(1.3) jednostka administracyjna Chin, Tybetański Region Autonomiczny;

- Tybet – region geograficzno-historyczny w Azji
- Tybet – de facto niepodległe państwo w latach 1912–1951, nieuznawane na arenie międzynarodowej
- Wyżyna Tybetańska – wyżyna w Azji
- Tybetański Region Autonomiczny (Tybet) – jednostka administracyjna Chin
- Centralny Rząd Tybetański – tybetański rząd na uchodźstwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybet.

skrót od: tybetański

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybetańczyk

mieszkaniec Tybetu (regionu)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tybetańczyk (Urocynchramus pylzowi) – gatunek ptaka z rodziny tybetańczyków (Urocynchramidae), której jest jedynym przedstawicielem. Endemit Chin. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybetanka

mieszkanka Tybetu (regionu)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tybetu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tybetański

przymiotnik od: Tybet

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język Tybetańczyków;

Język tybetański (tyb. བོད་སྐད།, Wylie: bod-skad, ZWPY: Pögä) – język z gałęzi tybeto-birmańskiej języków chińsko-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany jest w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych, m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej i Stanach Zjednoczonych. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybetańskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tybetańskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tybetańskim

(1.3) spisany, stworzony w języku tybetańskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Tybetolog

badacz języka i kultury Tybetu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybetologia

nauka o języku i kulturze Tybetu

Tybetologia – nauka o językach, literaturze, kulturze, historii i dziejach Tybetu.

Tybetologia jest dziedziną młodą. Chociaż powstała w XIX w., rozwinęła się w pełni dopiero od lat 60. XX wieku, m.in. na skutek dużej fali emigrantów tybetańskich, która dotarła do Stanów Zjednoczonych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tybetolożka

→ tybetolog

Patrz:tybetolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybińczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tybinga, ktoś pochodzący z tego miasta

#### Źródła:

Wiktionary

# Tybinga

miasto w Niemczech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. powiatowe miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga (1.2);

(1.2) geogr. adm. rejencja w południowych Niemczech, w Badenii-Wirtembergii;

Tybinga (niem. Tübingen, MAF: /ˈtyːbɪŋən/, wymowa) – powiatowe miasto uniwersyteckie w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga, w regionie Neckar-Alb, również siedziba powiatu Tybinga. Leży nad rzeką Neckar.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybinka

klapa z półtwardej skóry, będąca częścią siodła, dająca oparcie dla kolan jeźdźca; tebenka, tabenka, tebinka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tybingi

Tybinka – część siodła stanowiąca bok siodła z poduszką kolanową, o którą jeździec opiera kolano.
Istnieją dwa rodzaje tybinek:

- tybinka duża – płat siodła po bokach siedziska,
- tybinka mała (podtybinka) – leży pod dużą tybinką, przykrywa przystuły, czyli pasy, do których mocowany jest popręg.

Ustawienie tybinek (niezmienne dla konkretnego siodła), wraz z budową siedziska, wpływa na dosiad jeźdźca i reguluje działanie pomocy jeździeckich, szczególnie łydek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tybinki

dawniej: frędzle i ozdoby skórzane wiszące u siodła; tebinki, tebenki, tabenki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tybingą, dotyczący Tybingi

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyborów

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Tyborów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. kozienickim, w gminie Magnuszew
- Tyborów – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mińskim, w gminie Cegłów

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyborowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tybr

rzeka we Włoszech; Tyber

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) rzad. geogr. rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tybrzański

→ Tyber, → Tybr

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tybru

Patrz:Tyber, → Tybr

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyburcjusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Tyburcjusz lub Tyburcy, łac. Tibutius – łacińskie imię męskie pochodzące ze starożytnego Rzymu. Wśród patronów św. Tyburcjusz (Tyburcy), żyjący w III wieku.

Tyburcjusz, Tyburcy imieniny obchodzi 14 kwietnia i 11 sierpnia.

Żeński odpowiednik: Tyburcja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyburski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyc

nazwisko, m.in. Teodor Tyc (1896-1927) - polski historyk i działacz narodowościowy

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. przytyć)

(1.1) zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

partykuła

(2.1) przest. przecież

- Andrzej Tyc (ur. 1942) – polski matematyk, profesor nauk matematycznych, senator II kadencji.
- Bogdan Tyc (1956–2020) – polski producent i wydawca muzyczny.
- Ewa Tyc-Karpińska (ur. 1941) – polska medalierka, projektantka polskich monet.
- Jan Tyc (1927–2000) – polski inżynier i działacz państwowy, wiceminister.
- Teodor Tyc (1896–1927) – polski historyk i działacz narodowościowy.
- Waldemar Tyc – polski ekonomista, dr hab.
- Wojciech Tyc (ur. 1950) – polski piłkarz grający na pozycji napastnika.
- Zofia Mocarska-Tyc (ur. 1943) – polska historyk literatury, specjalizująca się w literaturze XIX wieku i korespondencji sztuk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tycer

środowiskowo: pomocnik kieszonkowca wyspecjalizowany w przejmowaniu zrabowanej rzeczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyche

w mitologii greckiej: personifikacja losu, utożsamiana z rzymską Fortuną

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 258;

(1.3) astr. jedna z hipotetycznych planetaanet w Układzie Słonecznym;

Tyche (także Przypadek; gr. Τύχη Týchē ‘ślepy przypadek’, ‘ślepy los’, łac. Tyche, Fortuna od fors, fortis ‘los’, ‘traf’) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie przypadku, „ślepego” losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia; opiekunka miast; utożsamiana z rzymską Fortuną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tychizm

w metafizyce: pogląd Williama Jamesa głoszący, że składniki rzeczywistości są niezależne od całości

#### Źródła:

SJP.pl

# Tychów

wieś w Polsce

Tychów (łac. Tychovia, niem. Tychau) – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Czarnocin.

Wieś biskupstwa włocławskiego w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tychowianin

1. mieszkaniec Tychów; tyszanin;
2. mieszkaniec Tychowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tychowa

(1.2) mieszkaniec Tychów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tychowianka

1. mieszkanka Tychów; tyszanka;
2. mieszkanka Tychowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tychowa

(1.2) mieszkanka Tychów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tychówko

1 miejscowość w Polsce:

- Tychówko – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. świdwińskim, w gminie Połczyn-Zdrój

Miejscowość historyczna, nieistniejąca:

- Tychówko – opuszczona osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. białogardzkim, w gminie Tychowo

Zobacz też: Tychowo, Tychy

#### Źródła:

Wikipedia

# Tychowo

1. miasto w Polsce;
2. nazwa dwóch wsi w Polsce

Tychowo (niem. Groß Tychow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, siedziba gminy Tychowo. Położone na pograniczu Pojezierza Drawskiego i Równiny Białogardzkiej, w zlewni strugi Liśnicy.

Według danych z 31 grudnia 2016 r. miasto miało 2518 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tychowski

→ Tychów, → Tychowo

Patrz:Tychów, → Tychowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Tychy

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Polsce;

Tychy (niem. Tichau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim.

Według danych GUS z 30 czerwca 2024 r., miasto było zamieszkiwane przez 121 472 osoby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyci

bardzo mały

przymiotnik

(1.1) pot. pieszcz. albo żart.: bardzo mały

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tycie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tyć.

forma przymiotnika.

(2.1) zob. tyci.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tycio

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m. poufała forma imienia Tytus

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyciuchny

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuśki, tyciutki, tyciuni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyciuni

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciuśki, tyciutki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyciusieńki

zdrobnienie od: tyci; tyciuteński, tyciuśki, tyciutki, tyciuchny, tyciuni

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyciuśki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciutki, tyciuni

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyciuteńki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuśki, tyciutki, tyciuchny, tyciuni

przymiotnik

(1.1) pot. zdrobn. od: tyci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyciutki

zdrobnienie od: tyci; tyciusieński, tyciuteńki, tyciuchny, tyciuśki, tyciuni

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: tyci

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tycjan

kolor zbliżony do miedzianego, rudopomarańczowego, często mylony z pomarańczowym; kolor tycjanowy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

Tycjan, właśc. Tiziano Vecelli lub Vecellio (ur. ok. 1488–1490 w Pieve di Cadore, zm. 27 sierpnia 1576 w Wenecji) – włoski malarz, czołowy przedstawiciel szkoły weneckiej włoskiego malarstwa renesansowego. Uczeń Giovanniego Belliniego oraz Giorgiona.

Od imienia artysty wywodzi się słowo tycjanowski używane na określenie koloru rudopomarańczowego, często wykorzystywanego w obrazach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tycjanowski

1. dotyczący Tycjana, związany z Tycjanem (włoskim malarzem);
2. o kolorze: rudopomarańczowy, złotorudy

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tycjana, związany z Tycjanem – włoskim malarzem

(1.2) złotorudy (zwykle o barwie włosów)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tycjanowy

kolor tycjanowy - kolor zbliżony do miedzianego, rudopomarańczowego, często mylony z pomarańczowym; tycjan

#### Źródła:

SJP.pl

# Tycoon

[czytaj: tajKUN] wpływowy człowiek interesu, magnat przemysłowy; tajkun, taikun, taikum

Komputerowa gra ekonomiczna – gra strategiczna, w której czynnik ekonomiczny jest równie ważny lub ważniejszy od czynnika bitewnego; często nawet niezawierająca żadnych elementów militarnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tycz

tycz cieśla - owad, chrząszcz z rodziny kózkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczewo

Tyczewo (do 1945 r. niem. Tietzow) – wieś sołecka w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Tychowo. W latach 1975–1998 wieś należała do woj. koszalińskiego. Według danych UM, na dzień 31 grudnia 2014 roku wieś miała 78 mieszkańców.

W skład sołectwa wchodzi także osada Wełdkówko.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyczka

1. długi sztywny pręt drewniany; żerdź;
2. sprzęt sportowy używany w dyscyplinie lekkoatletycznej: skok o tyczce

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tyka

(1.2) sport. elastyczny pręt do wykonywania skoków o tyczce

- Mieczysław Tyczka (ur. 1925) – profesor nauk prawnych
- Antoni Tyczka – (ur. 1952) – polski polityk
- Edward Nowicki ps "Tyczka" (1910-1945) – porucznik
- tyczka geodezyjna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyczkarka

kobieta uprawiająca skok o tyczce

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczkarski

dotyczący skoków o tyczce

przymiotnik relacyjny

(1.1) sport. związany z tyczkarzami lub skokami o tyczce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyczkarz

zawodnik uprawiający skok o tyczce

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sport. zawodnik skoków o tyczce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyczkować

wyznaczać przestrzeń tyczkami

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczkowaty

przypominający tyczkę, podobny do tyczki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczkowina

Tyczkowina – faza rozwoju drzewostanu pomiędzy młodnikiem a drągowiną. W tym okresie zwarty drzewostan przypomina tyczki. Duże zagęszczenie młodych drzew doprowadza do powstania cienkiego i długiego pnia o grubości w pierśnicy (1,3 m od gruntu) do 10 cm i krótkiej 3 do 5 m korony. Faza tyczkowiny obejmuje lata życia drzewostanu od 25 do 35 lat. W tym okresie następuje silne zwarcie oraz proces przygłuszania i obumierania słabszych drzew.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyczkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyczką, dotyczący tyczki

(1.2) roln. taki, który wymaga podpory w uprawie

#### Źródła:

Wiktionary

# Tycznia

okres godowy wilków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczny

uprawiany przy pomocy specjalnych tyczek, drabinek (np. fasola tyczna); tyczkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczyć

1. przestarzale: wyznaczać drogę; wytyczać
2. tyczyć się - odnosić się do czegoś, kogoś, wiązać się z czymś, kimś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce;
3. osada w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie podkarpackim;

Tyczyn – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, graniczące bezpośrednio z Rzeszowem. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyczyn.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1368 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim. W latach 1920–1945 miasto administracyjnie należało do woj. lwowskiego, a w okresie 1945–1975 i 1975–1998 do woj. rzeszowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyczynianin

mieszkaniec Tyczyna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczynianka

mieszkanka Tyczyna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyczyński

przymiotnik od: Tyczyn

Osoby o tym nazwisku, których noty biograficzne znajdują się w Wikipedii

- Damian Tyczyński (ur. 2000), hokeista
- Jerzy Tyczyński (1923-1944), powstaniec warszawski, żołnierz kompanii "Koszta" AK
- Jerzy Tyczyński (ur. 1907), aktor
- Stanisław Tyczyński (ur. 1958), przedsiębiorca, założyciel radia RMF FM
- Tadeusz Tyczyński (1923-1944), powstaniec warszawski, żołnierz batalionu "Zośka" AK
- Wiesław Tyczyński (1922-1944), powstaniec warszawski, żołnierz batalionu "Zośka" AK
- Wojciech Tyczyński (1892-1959), pułkownik piechoty Wojska Polskiego II RP

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tydówka

wieś w Polsce

Tydówka – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie łowickim, w gminie Kiernozia.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tydz.

skrót od: tydzień

skrót, rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) = tydzień

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tydzień

okres 7 dni, najczęściej od poniedziałku do niedzieli

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;

(1.2) każdy okres siedmiu dni

Tydzień – pozaukładowa jednostka czasu; część miesiąca licząca siedem dni, od poniedziałku do niedzieli; każdy okres liczący siedem dni. Ta miara czasu związana jest z fazami Księżyca i odpowiada w przybliżeniu 1/4 miesiąca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tydziyń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński. tydzień

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyflis

dawna nazwa Tbilisi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. Tbilisi (nazwa oficjalna w latach 1845–1936);

Tbilisi (gruz. თბილისი, w latach 1845–1936 Tyflis) – stolica i największe miasto Gruzji położone nad rzeką Kurą, zamieszkane przez 1,15 mln osób (aglomeracja 1,5 mln mieszkańców, 2010). Jest głównym kulturalnym, naukowym (Tbiliski Uniwersytet Państwowy, Gruziński Państwowy Uniwersytet Teatru i Kina, Biblioteka Narodowa i liczne uczelnie) i przemysłowym (m.in. produkcja lokomotyw) ośrodkiem Gruzji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyfliski

przymiotnik od: Tyflis

przymiotnik relacyjny

(1.1) hist. związany z Tyflisem, dotyczący Tyflisu (współcz. Tbilisi)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyflo-

przedrostek

(1.1) …tworzący pierwszy człon wyrazów związanych z niewidomymi i niedowidzącymi oraz ze ślepotą

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyflografia

wypukły druk dla niewidomych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyflograficzny

→ tyflografia

Patrz:tyflografia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyfloinformatyk

specjalista w dziedzinie tyfloinformatyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyfloinformatyka

specjalista w dziedzinie tyfloinformatyki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyflolog

specjalista zajmujący się zagadnieniami związanymi z utratą wzroku

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyflologia

zbiór wiadomości z wielu dziedzin, które mogą być przydatne osobom niewidomym lub tym, które mają do czynienia z niewidomymi

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka zajmująca się utratą wzroku oraz badaniem jej przyczyn i skutków;

Tyflologia (z gr. typhlos - niewidomy) – nauka zajmująca się problemami utraty wzroku.

Tyflologia nie jest wyodrębnioną dyscypliną naukową. Stanowi raczej zbiór wiadomości z wielu dziedzin jak psychologia, medycyna, pedagogika, logopedia, socjologia, technika, które mogą być przydatne niewidomym lub osobom mającym do czynienia z niewidomymi w procesie ich wychowania, edukacji, terapii i rehabilitacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyflologiczny

dotyczący tyflologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyflopedagog

specjalista w zakresie tyflopedagogiki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyflopedagogika

dział pedagogiki specjalnej zajmujący się wychowaniem, nauczaniem oraz terapią osób niewidzących i niedowidzących

Tyflopedagogika (z gr. typhlos – ślepy) – dział pedagogiki specjalnej zajmujący się wychowaniem, edukacją, terapią i rehabilitacją osób niewidomych i niedowidzących w placówkach oświatowych (w tym integracyjnych) oraz poradniach specjalistycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyflosolis

rynienkowate wgłębienie w grzbietowej części jelita środkowego skąposzczetów lądowych

Tyflosolis (łac. typhlosolis) – podłużny fałd jelita występujący u wielu gatunków glebowych skąposzczetów od strony grzbietowej jelita środkowego. Służy zwiększeniu powierzchni wchłaniania pokarmu.

W żołądkach mięczaków są to orzęsione fałdy sortujące pobrany pokarm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyfon

urządzenie alarmowania akustycznego, zamontowane na stopniach i obudowie samochodów pożarniczych; używane do dawania sygnałów ostrzegawczych w czasie jazdy do pożaru

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) mitgr. potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tyfon (także Tyfeus, Tyfaon bądź Tyfos, gr. Τυφῶν Typhō̂n, Τυφωεύς Typhōeús, Τυφάων Typháōn bądź Τυφώς Typhṓs) – w mitologii greckiej najmłodszy syn Gai i Tartarosa.Według innej wersji miał być synem Hery, poczętym bez udziału mężczyzny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyftyk

dywdyk; dyftyk;
1. dawniej: tkanina wełniana, jedwabna lub bawełniana; ubiór z tej tkaniny;
2. dawniej: jedwabna kapa na konia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyfus

ciężka choroba zakaźna przenoszona przez wszy i pchły; dur brzuszny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. grupa bakteryjnych chorób zakaźnych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyfusowa

potocznie: kobieta chora na tyfus

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyfusowy

potocznie: osoba chora na tyfus

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyg.

skrót od: tygodnik, tygodniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tygel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. patelnia

#### Źródła:

Wiktionary

# Tygiel

1. naczynie laboratoryjne różnej pojemności, używane w przemyśle i w laboratoriach chemicznych do topienia metali oraz do spalania i prażenia różnych substancji;
2. miejsce lub stan, w którym zachodzą gwałtowne przemiany, zwykle społeczne, narodowościowe lub religijne;
3. przestarzałe:
a) naczynie kuchenne w kształcie miseczki z długą rączką; rynka;
b) zawartość tego naczynia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) lab. techn. element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.

(1.2) kulin. naczynie kuchenne w kształcie miseczki z długą rączką

(1.3) przen. miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.

Tygiel laboratoryjny – sprzęt laboratoryjny o kształcie zbliżonym do kubka, zwykle sprzedawany razem z pokrywką, który służy do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających stosowania wysokiej temperatury, np. pirolizy, suchej destylacji, stapiania metali, wyprażania do suchej masy itp. Wykonywane są zwykle ze specjalnych gatunków porcelany, kwarcu, grafitu lub metali o wysokiej temperaturze topnienia i inertnych chemicznie, takich jak srebro lub platyna. Do przenoszenia tygli służą specjalnie wyprofilowane szczypce. Tygle wykorzystuje się m.in. w analizie ilościowej i mikroanalizie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tygielek

mały tygiel; zawartość tego naczynia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. mały tygiel

(1.2) małe, metalowe naczynie z rączką, służące np. do zaparzania kawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygielski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Wojciech Tygielski – polski historyk
- Zdzisław Tygielski – polski aktor, śpiewak operetkowy, musicalowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyglak

środowiskowo: piec używany głównie do wytapiania metali nieżelaznych, przeznaczanych później na odlewy; piec tyglowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyglew

mieszaniec samca tygrysa i samicy lwa

Tyglew – mieszaniec samca tygrysa i samicy lwa (lwicy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyglik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. patelka

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyglówka

dawniej: maszyna drukarska używana głównie do tworzenia druków akcydensowych niewielkiego formatu; pedałówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyglowy

→ tygiel, np. piec tyglowy, stal tyglowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tygodniami

przysłówek

(1.1) ileś tygodni, przez wiele tygodni

forma rzeczownika.

(2.1) N. lm. od: tydzień

#### Źródła:

Wiktionary

# Tygodnik

publikacja wydawana raz w tygodniu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) czasopismo ukazujące się co tydzień;

Tygodnik – czasopismo ukazujące się raz w tygodniu.

W polskim nazewnictwie gatunkowym periodyków nazwa ta, utworzona na wzór dziennika pojawiła się na początku XIX wieku (Tygodnik Wileński 1804), zastępując dawniejszą nazwę "pismo tygodniowe", powstałą pod wpływem niemieckim. Określenie to często stanowi część składową tytułu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tygodniówka

potocznie: zarobek za przepracowany tydzień pracy; wypłata tygodniowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tygodniówkowy

→ tygodniówka

Patrz:tygodniówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tygodniowo

przysłówek

(1.1) w ciągu tygodnia; dotyczy ilości czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Tygodniowy

a) mający tydzień (siedem dni), trwający tydzień (siedem dni) itp.; jednotygodniowy; siedmiodniowy;
b) ukazujący się raz w tygodniu, przypadający co tydzień itp.; cotygodniowy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do tygodnia; funkcjonujący, trwający, istniejący przez tydzień

(1.2) zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygr

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) śrpol. zool. tygrys

#### Źródła:

Wiktionary

# Tygrys

1. największy z żyjących obecnie wielkich kotów o długości ciała do 2 metrów, ogona do 1,1 metra i wadze do 360 kg, drapieżnik o zmiennym ubarwieniu, polujący głównie na zwierzęta kopytne, żyjący 15-17 lat w gęstych zaroślach i górskich lasach, zwykle w pobliżu rzek w krajach południowej, wschodniej i południowo-wschodniej Azji oraz Archipelagu Malajskiego;
2. w czasie drugiej wojny światowej: typ niemieckiego ciężkiego czołgu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tygrys azjatycki, tygrys (Panthera tigris) – gatunek dużego, drapieżnego ssaka łożyskowego z podrodziny panter (Pantherinae) w rodzinie kotowatych (Felidae), największego ze współczesnych pięciu gatunków dzikich kotów z rodzaju Panthera, jeden z największych drapieżników lądowych (wielkością ustępuje jedynie niektórym niedźwiedziom). Dorosłe samce osiągają ponad 300 kg masy ciała przy ponad 3 m całkowitej długości. Rekordowa masa ciała samca, z podgatunku tygrysa syberyjskiego, wynosi 423 kg. Dobrze skacze, bardzo dobrze pływa, poluje zwykle samotnie. Dawniej liczny w całej Azji, zawsze budzący grozę, stał się obiektem polowań dla sportu, pieniędzy lub prewencyjnej obrony (ludzi i zwierząt hodowlanych). Wytępiony w wielu regionach, zagrożony wyginięciem, został objęty programami ochrony. Największa dzika populacja żyje w Indiach (gdzie w niektórych regionach tygrysy są uważane za zwierzęta święte).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tygrysek

mały tygrys

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od: tygrys

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygrysi

dotyczący tygrysa (drapieżnik z rodziny kotów)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tygrysem; dotyczący tygrysa

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do tygrysa, będący jego własnością

przymiotnik jakościowy

(3.1) właściwy tygrysowi, podobny do tygrysa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygrysiarnia

pomieszczenie, zwłaszcza w ogrodzie zoologicznym, w którym żyją tygrysy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tygrysiątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: tygrysię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zool. młody, niewielki tygrys

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygrysica

samica tygrysa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. samica tygrysa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygrysię

małe tygrysa, mały tygrys

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) młody tygrys

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tygryska

mały tygrys

- tygryska nagobroda, tygryska rdzawoszyja – ptaki z rodzaju Tigrisoma
- tygryska (tygrysówka) – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tygrysówka

rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych; tygryska

Tygrysówka, tygryska (Tigridia Juss.) – rodzaj wieloletnich roślin należący do rodziny kosaćcowatych (Iridaceae). Należy do niego ok. 50 gatunków roślin występujących w Ameryce Środkowej od Meksyku do Salwadoru i w Ameryce Południowej od Peru do północnego Chile. Nazwa pochodzi z łacińskiego słowa tigris (tj. tygrys), ze względu na barwę kwiatów gatunku Tigridia pavonia, który jest gatunkiem typowym tego rodzaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tygrzyk

tygrzyk paskowany - pająk z rodziny krzyżakowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyiyn

[czytaj: tijen] drobna waluta Kazachstanu i Kirgistanu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyj

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. herbata

forma czasownika.

(2.1) 2. os. lp. rozk. od: tyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyja

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej Etiopii, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO

(1.2) mitgr. pierwsza kobieta, która złożyła ofiarę Dionizosowi

Tyja (amhar. ጢያ) – miasto w środkowej Etiopii, w regionie administracyjnym Jedebub Byhierocz, Byhiereseboczynna Hyzbocz. W pobliżu znajduje się stanowisko archeologiczne z 36 kamiennymi stelami, które najprawdopodobniej wyznaczają miejsce nekropoli.

W 1980 roku stanowisko w Tyji zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyjater

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teatr

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kult. przedstawienie teatralne

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyjuś

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Teodor

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyk

czerwone, matowe płótno używane na wsypy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyka

1. długa tyczka;
2. przenośnie: wysoki chudzielec

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zgrub. od: tyczka

(1.2) żerdź, np. ustawiana jako podpora dla roślin

(1.3) przen. wysoka i szczupła osoba

(1.4) łow. główna część poroża u jeleniowatych, z której wyrastają odnogi

forma czasownika.

(2.1) 3. os. lp. ter. od: tykać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tykać

1. dotykać, powodując poruszanie się czegoś; tknąć, tknąć się, tykać się;
2. mówić komuś "na ty", zwracać się do kogoś po imieniu;
3. czynić komuś krzywdę;
4. wykorzystywać kogoś seksualnie;
5. zabierać się za coś, zaczynać coś robić;
6. napoczynać, naruszać coś, kosztować czegoś

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. tyknąć)

(1.1) o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki

(1.2) pot. zwracać się do kogoś „ty” zamiast „pan”/„pani”

czasownik przechodni niedokonany (dk. tknąć)

(2.1) dotykać

(2.2) wchodzić w kontakt (np. fizyczny, seksualny) z inną osobą

(2.3) powodować wrażenie, uczucie

(2.4) zajmować się czymś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tykanie

1. dotykać, powodując poruszanie się czegoś; tknąć, tknąć się, tykać się;
2. mówić komuś "na ty", zwracać się do kogoś po imieniu;
3. czynić komuś krzywdę;
4. wykorzystywać kogoś seksualnie;
5. zabierać się za coś, zaczynać coś robić;
6. napoczynać, naruszać coś, kosztować czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tykać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tykicz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. krótka rzeka w centralnej części Ukrainy, na Wyżynie Naddnieprzańskiej. powstaje z połączenia rzek Tykicza Górnego i Tykicza Gniłego; po zlaniu się z rzeką Wełyka Wyś tworzy Siniuchę;

Tykicz (ukr. Тікич Tikycz), wcześniej Tykicz Gniły – rzeka w centralnej części Ukrainy, na Wyżynie Naddnieprzańskiej, będąca krótkim – około 4 km – ciekiem. Tykicz płynący z północy na południe powstaje z połączenia rzek Tykicza Górnego (prawy) i Tykicza Gniłego (lewy dopływ). Po zlaniu się z rzeką Wełyka Wyś tworzy Siniuchę.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyknąć

rzadkie: np. o zegarze - wydać charakterystyczny odgłos, tyknięcie; cyknąć

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. tykać)

(1.1) dokonany od|tykać.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyknięcie

rzadkie: np. o zegarze - wydać charakterystyczny odgłos, tyknięcie; cyknąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykocin

miasto w województwie podlaskim

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Tykocin (łac. Tykocien, hebr. ‏Tiktin, Tyktin, Tuktin, Tikoczin, Tykoczyn‎) – miasto w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tykocin, położone w Kotlinie Biebrzańskiej nad Narwią, na zachód od Białegostoku. W Tykocinie przebywali wielokrotnie królowie oraz książęta polscy. Duża liczba zabytków, a przede wszystkim zachowany oryginalny układ przestrzenny miasta, z widoczną do dzisiaj granicą części żydowskiej, z oryginalną synagogą (muzeum) powoduje, że miasto jest odwiedzane przez turystów z kraju i zagranicy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tykocinianin

mieszkaniec miasta: Tykocin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykocinianka

mieszkanka Tykocina

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykociński

przymiotnik od: Tykocin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykoczelny

barasinga tykoczelna - gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych; jeleń Elda

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykot

charakterystyczny, powtarzający się dźwięk wydawany przez zegary i niektóre mechanizmy; tykanie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykotek

tykotek rudowłos - gatunek chrząszcza z rodziny kołatkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykowaty

patykowaty; potocznie:
1. chudy i wysoki;
2. długi jak tyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tykwa

roślina warzywna z rodziny dyniowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. roślina o dyniowatych owocach, uprawiana w tropikach

(1.2) bot. butelkowaty owoc używany do wytwarzania naczyń na obszarach tropikalnych

Tykwa (Lagenaria Ser.) – rodzaj jednorocznych, pnących roślin tropikalnych z rodziny dyniowatych. Obejmuje 6 gatunków. Występują one w Afryce środkowej i południowej, włącznie z Madagaskarem. Jako rośliny introdukowane obecne są na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tykwowy

→ tykwa

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tykwą, dotyczący tykwy

Patrz:tykwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyl

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyla

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tyle

Tyla Laura Seethal (ur. 30 stycznia 2002 w Edenvale) – południowoafrykańska piosenkarka, tancerka i autorka tekstów piosenek pochodzenia maurytyjskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tylakoid

struktura występująca w chloroplastach, łącząca stromy złożone z gran

Tylakoid – pęcherzykowata struktura, podstawowy element budowy wewnętrznej chloroplastu komórki roślinnej lub podobna struktura wchodząca w skład autotroficznej komórki prokariotycznej. U większości roślin w chloroplastach tylakoidy tworzą tzw. system lamellarny, w którego skład wchodzą grana, czyli zwarte stosy spłaszczonych tylakoidów (lamelle gran) oraz intergrana, czyli tylakoidy stromy (lamelle stromy) będące pojedynczymi pęcherzykami tylakoidów łączących grana.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylcowy

→ tylec

Patrz:tylec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylczak

skórna postać nosacizny charakteryzująca się podskórnymi guzami lub wrzodami; nosacizna skóry

Tylczak łukowy – małe narzędzie krzemienne o ostrej krawędzi ustawionej przeciwlegle do krawędzi stępionej retuszem, zwanej tylcem. Co najmniej jeden koniec tylczaka łukowego jest zaostrzony. Narzędzia takie występowały w Europie Zachodniej w górnym paleolicie. Są typowe między innymi dla kultury azylskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylda

tilda (rzadko);
1. wężyk w kształcie poziomego S oznaczający miękkość lub nosowość spółgłoski;
2. znak w postaci wężyka oznaczający, że wyraz jest napisany w formie skrótowej lub że jakaś jego część jest celowo opuszczona

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

(1.2) typogr. znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą

Tylda (łac. titulus, hiszp. tilde) – znak pisarski w formie wężyka ( ~ ), zwany również falą lub wężykiem. W średniowieczu pierwotnie zapisywano znak w formie wężyka nad literą poprzedzającą skrócony fragment wyrazu w celu zaznaczania abrewiacji. Później znak ten zyskał status znaku diakrytycznego umieszczanego nad spółgłoskami lub samogłoskami, by w końcu przekształcić się w samodzielny znak pisarski w formie wężyka ( ~ ).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyle

1. zaimek liczebny;
2. liczebnik nieokreślony

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tylec

tylna część jakiegoś narzędzia (rzadziej innego przedmiotu); również: tępa strona noża

Tylec – tylna ściana komory zamkowej. Do tylca mogą być mocowane od wewnątrz zderzaki amortyzujące uderzenie zespołu ruchomego i części mechanizmu spustowego, a od zewnątrz kolba lub uchwyty służące do naprowadzania broni na cel.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylek

narzędzie cukiernicze do nadziewania wypieków kremem, dżemem itp.; końcówka do nadziewania

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylekrotny

przestarzale: tylokrotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylenol

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. handlowa nazwa paracetamolu

Paracetamol, acetaminofen (łac. paracetamolum) – organiczny związek chemiczny, hydroksylowa pochodna acetanilidu, stosowany jako lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. W handlu znajduje się od 1955. W Polsce stał się popularny w latach 90. XX wieku, wypierając z rynku aminofenazon, powszechnie wówczas używany lek przeciwgorączkowy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyler

- Tyler – mały rower składany produkowany w Polsce

Miejscowości w USA:

- Tyler – miasto w stanie Minnesota, w hrabstwie Lincoln
- Tyler – miasto w stanie Teksas, w hrabstwie Smith

Gminy w USA:

- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Perry
- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Arkansas, w hrabstwie Prairie
- Tyler (ang. Tyler Township) – gmina w stanie Missouri, w hrabstwie Hickory

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyleż

'tyle' wzmocnione partykułą

zaimek liczebny wskazujący

(1.1) wzmocnione „tyle”

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyleżkrotny

wzmocnione "tylekrotny"

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyli

gwarowo: tak wielki albo tak mały; taki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylicki

→ Tylicz (wieś w Polsce)

Osoby o tym nazwisku:

- Bartłomiej Tylicki (zm. 1609) – polski szlachcic
- Jacek Tylicki (ur. 1951) – polski artysta multimedialny
- Justyna Budzińska-Tylicka (1867-1936) – polska działaczka feministyczna, socjalistyczna i społeczna, polityczka, lekarka
- Piotr Tylicki (1543–1616) – biskup katolicki i urzędnik królewski
- Sebastian Tylicki (ur. 1989) – polski siatkarz
- Stanisław Tylicki (1895–1918) – polski wojskowy
- Zygmunt Tylicki (1934-2018) – polski polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylicz

wieś w Polsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyliński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylka

narzędzie cukiernicze do nadziewania wypieków kremem, dżemem itp.; końcówka do nadziewania

Tylka – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Krościenko nad Dunajcem.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylko

1. spójnik łączący zdania współrzędne
2. partykuła wyróżniająca jakiś wyraz, wyrazy w zdaniu

partykuła

(1.1) oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

spójnik

(2.1) łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element

Tylko – debiutancki album solowy Pablopavo, wydany 25 października 2014 przez Karrot Kommando. Wcześniejsze płyty długogrające z jego udziałem powstawały przede wszystkim pod szyldem Pablopavo i Ludziki. Album zadebiutował na 46. pozycji zestawienia OLiS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tylkowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Tylkowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Krzysztof Tylkowski – polski bobsleista
- Leszek Tylkowski – polski trener i sędzia szermierczy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylman

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylnica

zakończenie rufy statku, stewa rufowa

Stewa – część szkieletu statku lub łodzi. Przedłużenie stępki w kierunku dziobu (stewa dziobowa, dziobnica) albo rufy (stewa rufowa, tylnica).

Stewa rufowa kończy rufową część kadłuba statku, łącząc poszycie burt. W przypadku statków wykonana jest zwykle jako staliwny odlew lub stalowa konstrukcja spawana, zawierająca wyjście okrętowego wału napędowego i zawieszenie steru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylnik

1. deska zabezpieczająca tył wozu; zatylnik;
2. gwóźdź przechodzący przez tylną oś i koniec rozwory wozu

Tylnik – potok górski w południowej Polsce w woj. dolnośląskim w Sudetach Wschodnich, w Górach Bialskich.

Ciek V rzędu o długości ok. 1,75 km, prawy dopływ Kobylicy należący do dorzecza Odry, zlewiska Morza Bałtyckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tylnokołowiec

Napęd kołowy statku (napęd łopatkowy) polega na zastosowaniu w charakterze pędnika obracających się kół łopatkowych, częściowo zanurzonych w wodzie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tylnonapędowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) mot. o pojeździe: wyposażony w napęd na tylną oś

#### Źródła:

Wiktionary

# Tylność

→ tylny

Patrz:tylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylny

umieszczony z tyłu

przymiotnik

(1.1) znajdujący się z tyłu czegoś

(1.2) jęz. o głosce: taka, której artykulacja odbywa się w głębi jamy ustnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tylodniowy

trwający tyle dni, ile poprzednio określono; tyludniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylogodzinny

trwający tyle godzin; tylugodzinny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylokrotny

występujący, powtarzający tyle razy, tak wiele razy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyloletni

trwający tyle lat, ile poprzednio określono; tyluletni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylomiesięczny

trwający tyle miesięcy, ile poprzednio określono; tylumiesięczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylor

[czytaj: tajler] nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylotygodniowy

trwający tyle tygodni, ile poprzednio określono; tylutygodniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyloza

wytwór komórek roślinnych sąsiadujących z ksylemem zasiedlonym przez patogeny naczyniowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyludniowy

trwający tyle dni, ile poprzednio określono; tyledniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylugodzinny

trwający tyle godzin; tylogodzinny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyluletni

trwający tyle lat, ile poprzednio określono; tyloletni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylumiesięczny

trwający tyle miesięcy, ile poprzednio określono; tylomiesięczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylutygodniowy

trwający tyle tygodni, ile poprzednio określono; tylotygodniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylwica

Tylwica – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo.

Wieś jest siedzibą sołectwa Tylwica w skład którego wchodzą: Tylwica, Tylwica-Kolonia i Tylwica-Majątek.

Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii Przemienienia Pańskiego w Topolanach. Natomiast wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Zabłudowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tylża

dawna nazwa miasta Sowieck w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto położone w obwodzie królewieckim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);

(1.2) geogr. rzeka w obwodzie królewieckim, dopływ Niemna

Sowieck, Tylża (ros. Советск, Sowietsk; niem. Tilsit; lit. Tilžė; ros. hist. Тылжа, Tilża; staropr. Tilzi) – miasto w Rosji, w obwodzie królewieckim, w miejskim okręgu Sowieck, położone u ujścia rzeki Tylży do Niemna, przy granicy z Litwą. W 2020 roku liczyło ok. 39 tys. mieszkańców.

Nazwa miejscowości pochodzi z języka pruskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tylżanin

mieszkaniec Tylży

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylżanka

mieszkanka Tylży

#### Źródła:

SJP.pl

# Tylżycki

przymiotnik od: Tylża

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tylżą, dotyczący Tylży

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tym

partykuła wzmacniająca (np. tym bardziej)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

- Tym – rzeka w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej
- Tym – rzeka w Rosji, na Sachalinie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymal

rodzaj ptaków z rodziny pekińczyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymalia

rodzaj ptaków z rodziny tymaliowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymalie

rodzaj ptaków z rodziny tymaliowatych

Tymaliowate, tymalie, kurtodrozdy (Timaliidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). We współcześnie stosowanych ujęciach systematycznych obejmuje około pięćdziesięciu gatunków, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne obszary Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymaliowate

rodzina ptaków z rzędu wróblowych; tymalie, kurtodrozdy

Tymaliowate, tymalie, kurtodrozdy (Timaliidae) – rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). We współcześnie stosowanych ujęciach systematycznych obejmuje około pięćdziesięciu gatunków, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne obszary Azji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymaliowaty

o cechach tymaliowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymański

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymbalik

potrawa z ryby lub mięsa w galarecie; auszpik

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymbarczanin

mieszkaniec Tymbarku (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymbarczanka

mieszkanka Tymbarku (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymbark

wieś w powiecie limanowskim

Tymbark – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, siedziba gminy Tymbark.

Tymbark uzyskał lokację miejską w 1353 roku, zdegradowany w 1896 roku. Tymbark był miastem królewskim położonym w końcu XVI wieku w tenucie tymbarskiej w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymbarski

→ Tymbark (miasto)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymczas

tymczasowy dom lub schronisko dla zwierzęcia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. coś tymczasowego, na krótki czas

(1.2) pot. środ. tymczasowy dom i opieka dla zwierzęcia przed adopcją

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tymczasem

1. w tym właśnie czasie, kiedy dzieje się coś innego, np.: Ty odrabiaj lekcje, ja tymczasem pójdę do sklepu.;
2. teraz, obecnie, na razie, do chwili aż coś nastąpi, np.: Tymczasem zastanów się, nic nie odpowiadaj.;
3. jednak, natomiast, wszakże, pomimo to, np.: Byłem innego zdania, tymczasem się okazało, że on miał rację.

partykuła

(1.1) sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą

(1.2) sygnalizuje treść niezgodną z oczekiwaniami wyrażonymi w pierwszej części zdania

przysłówek

(2.1) w tym samym czasie, o którym była mowa

(2.2) do tego czasu, o którym była mowa

wykrzyknik

(3.1) forma pożegnania na krótki okres

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tymczasowo

przysłówek

(1.1) nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

(1.2) daw. tymczasem; w tym czasie, o którym była mowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymczasowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co tymczasowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymczasowy

przymiotnik

(1.1) taki, który trwa tylko jakiś czas

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymek

1. zdrobnienie od: Tymoteusz (imię męskie);
2. nazwisko

Tymek lub Seven Phoenix, właśc. Tymoteusz Tadeusz Bucki (ur. jako Tymoteusz Polcar 28 października 1994 w Opolu) – polski artysta, piosenkarz, autor utworów muzycznych i tekstów, producent muzyczny oraz kompozytor.

Jego płyty oraz utwory wielokrotnie osiągały status platynowych i diamentowych płyt. Sprzedał w Polsce ponad 60 tys. egzemplarzy swoich albumów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymf

potoczna nazwa polskiej srebrnej złotówki (wartość nominalna - 1 zł (30 gr), wartość realna - ok. 12-18 gr) bitej przez Andrzeja Tymfa w latach 1663-67; tynf

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) hist. monet. dawna moneta polska ze srebra i miedzi bita masowo w latach 60. XVII w.;

Tymf (tynf) – początkowo potoczna, od uniwersału Przebendowskiego (1717) oficjalna, nazwa srebrnych monet podwartościowych (kredytowych) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w których ilość srebra była niższa niż deklarowana przez emitenta wartość.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymian

tymianek; gatunek macierzanki, lecznicza krzewinka uprawiana w Europie, północnej Afryce i w Kanadzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymianek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thymus vulgaris|ref=tak., gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

(1.2) kulin. spoż. liście czasem wraz z łodygą tymianku (1.1) używane jako przyprawa

- macierzanka tymianek, zwana także tymiankiem – roślina
- Tymianek – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kaliskim, w gminie Koźminek

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymianka

nazwa kilku wsi w Polsce

3 miejscowości w Polsce:

- Tymianka – wieś w woj. łódzkim, w pow. zgierskim, w gminie Stryków
- Tymianka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. siedleckim, w gminie Kotuń
- Tymianka – wieś w woj. podlaskim, w pow. siemiatyckim, w gminie Nurzec-Stacja

3 cieki w Polsce:

- Tymianka – rzeka, dopływ Radomki
- Tymianka – struga, dopływ Grabi
- Tymianka – struga, dopływ Trojanówki

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymiankowy

przymiotnik

(1.1) o zapachu tymianku

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymidyna

jeden z czterech nukleozydów, z których zbudowane jest DNA

Tymidyna – organiczny związek chemiczny z grupy nukleozydów pirymidynowych, zbudowany z azotowej zasady pirymidynowej tyminy oraz pięciowęglowego cukru prostego (pentozy) – deoksyrybozy połączonych wiązaniem N-glikozydowym. Jest jednym z czterech nukleozydów, z których zbudowany jest DNA.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymidynowy

→ tymidyna

Patrz:tymidyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymień

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Tymień – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Izbica Kujawska
- Tymień – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Będzino

#### Źródła:

Wikipedia

# Tymienice

2 miejscowości w Polsce:

- Tymienice – wieś w woj. lubuskim, w pow. żarskim, w gminie Lubsko
- Tymienice – wieś w woj. łódzkim, w pow. zduńskowolskim, w gminie Zduńska Wola

#### Źródła:

Wikipedia

# Tymieniec

Tymieniec – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Szczytniki.

Liczba mieszkańców na dzień 31 grudnia 2019 r. wynosiła 241 osób, w tym 133 mężczyzn i 108 kobiet.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tymina

zasada azotowa, pirymidyna

Tymina (skróty: Thy, T) – organiczny związek chemiczny z grupy pirymidyn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych tymina tworzy parę komplementarną z adeniną za pomocą dwóch wiązań wodorowych.

Tymina po połączeniu wiązaniem N-glikozydowym z deoksyrybozą tworzy nukleozyd pirymidynowy – tymidynę. Odpowiednikiem tyminy w RNA jest uracyl, a tymidyny – urydyna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymiński

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksandr Tymiński – rosyjski nauczyciel i działacz społeczny
- Antoni Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Eugeniusz Tymiński – polski żołnierz podziemia
- Jakub Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Józef Tymiński – polski prawnik i urzędnik państwowy
- Kazimierz Tymiński – polski więzień obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, pisarz
- Łukasz Tymiński – polski piłkarz
- Michał Tymiński – polski szlachcic, urzędnik staropolski
- Romuald Nałęcz-Tymiński – polski oficer, marynarz
- Stanisław Tymiński – polski biznesmen i polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymochowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymoczko

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymol

leczniczy wyciąg z tymianku

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;

Tymol (2-izopropylo-5-metylofenol) – organiczny związek chemiczny z grupy terpenoidów i fenoli. Jest obok swojego izomeru karwakrolu składnikiem olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze. Tworzy bezbarwne kryształy o charakterystycznym silnym zapachu macierzanki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymoleptyk

lek poprawiający nastrój, znoszący stan depresyjny; lek antydepresyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymon

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: Tymona

Tymon – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się od słowa oznaczającego "ten, który czci", utworzone od imion złożonych typu Timótheos za pomocą sufiksu --n i odrzucenia drugiej części.

Tymon imieniny obchodzi: 19 kwietnia, jako wspomnienie św. Tymona, ucznia apostolskiego i 28 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymonek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Tymon

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymonostwo

Tymon z małżonką; Tymonowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymonowie

Tymon z małżonką; Tymonostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tymona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymoszenko

nazwisko

- Stepan Tymoszenko (1878 - 1972) – ukraiński inżynier
- Serhij Tymoszenko (1881 - 1950) – ukraiński działacz społeczny, poseł na Sejm RP
- Julia Tymoszenko (ur. 1960) – ukraińska polityk, doktor ekonomii, premier Ukrainy
- Heorhij Tymoszenko (ur. 1966) – ukraiński szachista
- Jewhenija Tymoszenko (ur. 1979) – ukraińska działaczka społeczna, córka Julii

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymoszuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymotejka

trawa o prostych źdźbłach, długich, szorstkich liściach i gęstym, kłosokształtnym kwiatostanie; tymotka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymoteusz

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Tymoteusz – imię męskie pochodzenia greckiego, które do polszczyzny trafiło przez łacinę. Wywodzi się od imienia Τιμόθεος (Timotheos), a to od słów τιμάω (timao) i θεός (theos) oznaczających „czczący boga”.

Tymoteusz imieniny obchodzi 24 stycznia, 26 stycznia, 28 lutego, 6 kwietnia, 3 maja, 21 maja, 10 czerwca, 19 sierpnia, 22 sierpnia, 19 grudnia. Do imienin 24 stycznia odnosi się przysłowie „na świętego Tymoteusza trzeba ci czapki, nie kapelusza”. Zdrobnienia to „Tymek”, „Tymuś”, „Tymoteuszek”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tymoteuszek

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) zdrobn. od: Tymoteusz

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymoteuszostwo

Tymoteusz z małżonką; Tymoteuszowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymoteuszowa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) przest. żona Tymoteusza

#### Źródła:

Wiktionary

# Tymoteuszowie

Tymoteusz z małżonką; Tymoteuszostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymoteuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tymoteusza lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. należący do Tymoteusza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tymotka

jednoroczna lub wieloletnia roślina z rodziny traw; brzanka

Tymotka (Phleum L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje 15 gatunków występujących w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz w Ameryce Południowej. Kilka gatunków ma istotne znaczenie jako rośliny pastewne, zwłaszcza tymotka łąkowa Phleum pratense. Trawy te są częstym powodem kataru siennego. Wszystkie posiadają zbity, cylindryczny kwiatostan.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tymotnica

kłośnica tymotnica - gatunek muchówki z rodziny kłośnicowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tymozyna

hormon grasicy

Tymozyna – hormon wydzielany przez grasicę. Przyspiesza dojrzewanie limfocytów T, ma działanie przeciwnowotworowe poprzez pobudzanie limfopoezy. Pełni istotną rolę w zwalczaniu chorób autoimmunologicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tympan

tympanon;
1. bębenek ucha; błona bębenkowa
2. trójkątne pole frontonu
3. płyta półkolista nad nadprożem portalu
4. antyczny bębenek ręczny o dwóch membranach

#### Źródła:

SJP.pl

# Tympanalny

tympanalny narząd - narząd służący do odbioru fal dźwiękowych np. u pasikoników

#### Źródła:

SJP.pl

# Tympanometria

badanie słuchu polegające na analizie podatności błony bębenkowej na zmiany ciśnienia; audiometria impedancyjna

Tympanometria – forma nieinwazyjnej metody badania słuchu. Polega na mierzeniu odbicia fali dźwiękowej od błony bębenkowej podczas zmiany ciśnienia w przewodzie słuchowym zewnętrznym.

Jej wynikiem jest powstanie krzywej, tympanogramu, za pomocą której można zdiagnozować m.in. pęknięcie błony bębenkowej, infekcje ucha środkowego, niedrożność trąbki Eustachiusza i nieprawidłowość zanikania odruchu strzemiączkowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tympanon

tympan;
1. bębenek ucha; błona bębenkowa;
2. trójkątne pole frontonu;
3. płyta półkolista nad nadprożem portalu;
4. antyczny bębenek ręczny o dwóch membranach

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archit. gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;

(1.2) archit. półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

(1.3) daw. muz. bębenek używany przy ceremoniach w starożytnej Grecji i Rzymie;

(1.4) daw. techn. starożytne bębnowe koło czerpakowe do wody;

Tympanon (lub tympan) (gr. τύμπανον, týmpanon – bęben, łac. tȳmpănŭm) – detal architektoniczny.

W architekturze klasycznej terminem tym określano wewnętrzne trójkątne pole pomiędzy gzymsami frontonu, gładkie lub wypełnione rzeźbą, stanowiące charakterystyczny element monumentalnych budowli Grecji i Rzymu. W reprezentacyjnej budowli antycznej trójkątny szczyt zwykle zamykał przestrzeń dachową od strony licowej (przedniej) i tylnej. Element ten występuje także w monumentalnych budynkach nowożytnych, kształtowanych pod wpływem architektury antycznej (klasycyzm i eklektyzm historyczny).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tympanoplastyka

operacyjne odtworzenie błony bębenkowej lub jej części

Tympanoplastyka, operacja tympanoplastyczna – rodzaj operacji laryngologicznej poprawiającej słuch poprzez odtworzenie drogi przewodzenia dźwięku w uchu środkowym.

Istotą zabiegu jest rekonstrukcja kosteczek słuchowych lub błony bębenkowej. Tympanoplastyka to operacja w obrębie jamy bębenkowej. Wykonuje się ją przy użyciu mikroskopu operacyjnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tympanosklerotyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. związany z tympanosklerozą, świadczący o tympanosklerozie

#### Źródła:

Wiktionary

# Tympanoskleroza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;

Tympanoskleroza (łac. tympanosclerosis), stwardnienie ucha środkowego – forma schorzenia ucha środkowego. Proces chorobotwórczy powodujący włóknienie i tworzenie się złogów soli wapnia w obrębie ucha środkowego i trąbki Eustachiusza. Czasami poprzez usztywnienie kosteczek słuchowych i przerost złogów dochodzi do utraty lub upośledzenia słuchu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyn

dawniej: płot z gałęzi; także: ogrodzone takim płotem miejsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) stpol. mur

(1.2) stpol. płot gw-pl|Poznań. ten

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyna

1. dawniej drewniana faska z przykrywką;
2. kubeł;
3. ogrodzenie z gałęzi; tyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyndalizacja

Tyndalizacja, pasteryzacja frakcjonowana – metoda konserwacji żywności w puszkach, która polega na dwu-trzykrotnej pasteryzacji przeprowadzanej w odstępach 1-3-dniowych. Termin wywodzi się od nazwiska irlandzkiego uczonego Johna Tyndalla. Ze względu na koszty nie znalazła powszechnego zastosowania.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyndall

Tyndall – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Bon Homme.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tynf

potoczna nazwa polskiej srebrnej złotówki (wartość nominalna - 1 zł (30 gr), wartość realna - ok. 12-18 gr) bitej przez Andrzeja Tymfa w latach 1663-67; tymf

Tymf (tynf) – początkowo potoczna, od uniwersału Przebendowskiego (1717) oficjalna, nazwa srebrnych monet podwartościowych (kredytowych) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w których ilość srebra była niższa niż deklarowana przez emitenta wartość.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tynica

Tynica – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie zwoleńskim, w gminie Tczów. Ma status sołectwa.

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności w Tynicy wynosi 283 osoby z czego 45,6% mieszkańców stanowią kobiety, a 54,4% ludności to mężczyźni.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyniec

nazwisko

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim nazwa dzielnic polskich miast i wsi;

Dzielnice miast:

- Tyniec – dzielnica Kalisza
- Tyniec – dzielnica Krakowa; tamże znane opactwo benedyktynów

Wsie:

- Tyniec – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Oksa
- Tyniec Legnicki – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie legnickim, w gminie Ruja
- Tyniec Mały – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce
- Tyniec nad Ślęzą – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyniecki

związany z Tyńcem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tyńcem, dotyczący Tyńca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyniowice

Tyniowice – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie jarosławskim, w gminie Roźwienica. Położona na Podgórzu Rzeszowskim, nad rzeczką Mleczką, 16 km na południowy zachód od Jarosławia.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie przemyskim.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tynk

1. warstwa zaprawy nakładana na ściany itp. dla ochrony przed wpływami atmosferycznymi (i dla poprawienia wyglądu); tynki (rzadziej);
2. ironicznie: zbyt mocny makijaż

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

(1.2) przen. iron. zbyt gruby, przesadny makijaż

Tynk – warstwa z zaprawy lub gipsu pokrywająca powierzchnie ścian, sufitów, kolumn, filarów itp. wewnątrz i na zewnątrz budynku. Zadaniem jej jest zabezpieczenie powierzchni przed działaniem czynników atmosferycznych (w przypadku tynków zewnętrznych), ochrona przed działaniem czynników wewnątrz pomieszczeń (np. para wodna), ogniem (elementy drewniane) oraz nadanie estetycznego wyglądu elementom budynku. Tynk stosuje się również jako warstwę podkładową pod elementy wymagające gładkiego podłoża (płyty styropianowe, płytki ceramiczne) - powszechnie stosuje się wówczas tynk cementowy, cementowo-wapienny lub gipsowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tynkal

minerał zbudowany głównie z uwodnionego boranu sodu; tinkal, boraks rodzimy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tynkarka

→ tynkarz

Obrostka murówka, tynkarka (Megachile parietina) – gatunek owada z rodziny miesierkowatych (Megachilidae). W Polsce prawdopodobnie wyginął.

Zasięg występowania:

Gatunek występuje na obszarze przyśródziemnomorskim oraz w południowo-zachodniej i centralnej Azji. W północnej części Europy gatunek znany z Węgier i Niemiec Środkowych (południowe doliny gór Harz i w Saksonii).

W Polsce

Patrz:tynkarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tynkarski

dotyczący tynkarza, tynkowania

przymiotnik

(1.1) związany z tynkiem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tynkarz

robotnik pokrywający ściany tynkiem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zaw. bud. murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tynki

1. warstwa zaprawy nakładana na ściany itp. dla ochrony przed wpływami atmosferycznymi (i dla poprawienia wyglądu); tynki (rzadziej);
2. ironicznie: zbyt mocny makijaż

#### Źródła:

SJP.pl

# Tynkopodobny

mający niektóre właściwości tynku, przypominający tynk

#### Źródła:

SJP.pl

# Tynkować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

#### Źródła:

Wiktionary

# Tynkowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tynkować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tynkownica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) urządzenie przeznaczone do tynkowania ścian

#### Źródła:

Wiktionary

# Tynkowy

1. → tynk;
2. gładź tynkowa - zewnętrzna gładka warstwa tynku z zaprawy budowlanej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tynktura

tinktura;
1. lecznicza nalewka przyrządzana na substancjach roślinnych lub zwierzęcych;
2. alkoholowy roztwór preparatów lekarskich;
3. barwa używana przy pokrywaniu pól i godeł w herbach

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herald. barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

(1.2) farm. lecznicza nalewka alkoholowa, eterowa, ewentualnie wodna, zrobiona na podstawie składników roślinnych lub zwierzęcych

- Tynktura (alchemia)
- Tynktura (heraldyka)
- Tynktura w perfumiarstwie – półprodukt otrzymywany metodą ekstrakcji substancji zapachowych z naturalnych surowców pochodzenia roślinnego (zob. np. pozyskiwanie olejku lawendowego) lub zwierzęcego (zob. np. ambra)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Typ

1. rodzaj, model, wzór czegoś;
2. zespół cech charakterystycznych człowieka związanych z jego przynależnością etniczną;
3. jednostka klasyfikacyjna w systematyce organizmów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rodzaj, klasa

(1.2) osoba skupiająca cechy ludzi pewnej kategorii

(1.3) ktoś lub coś przewidziane przez kogoś na zwycięzcę

(1.4) syst. zool. kategoria w systematyce zwierząt;

(1.5) charakterystyczny wygląd i budowa człowieka w zależności od jego rasy lub przynależności etnicznej

(1.6) inform. opis rodzaju, struktury i zakresu wartości, jakie może przyjmować dany literał, zmienna, stała, argument, wynik funkcji lub wartość;

(1.7) mat. obiekt przypisany do każdego elementu pewnej kolekcji, pozwalający na określenie jak zachowuje się każdy z nich i jakie operacje są na nim wykonalne

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. podejrzany mężczyzna

- typ – podstawowy element zbioru badanego za pomocą typologii
- typ – określenie w teologii i biblistyce
- typ (phylum) – kategoria systematyczna
- typ danych
- typ nomenklatoryczny
- typ siedliskowy lasu
- typ widmowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Typariusz

dawniej: metalowy stempel

#### Źródła:

SJP.pl

# Typas

w gwarze młodzieżowej: typ, typek

#### Źródła:

SJP.pl

# Typek

ktoś podejrzany, niegodny zaufania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pot. pogard. zdrobn. od: typ, podejrzany facet

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Typer

doradca w typowaniach bukmacherskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Typerka

→ typer

Patrz:typer

#### Źródła:

SJP.pl

# Typerski

→ typer

Patrz:typer

#### Źródła:

SJP.pl

# Typiara

potocznie: bliżej nieznana kobieta; kolesiówa, kolesiówka, gościówa, babka, facetka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. slang. młodz. kobieta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Typiarz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. facet, chłopak

#### Źródła:

Wiktionary

# Typiczny

przymiotnik

(1.1) daw. obrazowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Typin

Typin – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tomaszów Lubelski.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Tomaszów Lubelski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 414 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Typizacja

1. klasyfikacja według typów;
2. ujednolicenie urządzeń, konstrukcji itp. w celu uproszczenia i zmniejszenia kosztów produkcji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) klasyfikowanie według określonych typów

(1.2) ujednolicanie według określonych cech charakterystycznych

Typizacja – w socjologii fenomenologicznej jest to proces szeregowania przez jednostkę elementów rzeczywistości w pewne typy, poprzez odwołanie się do posiadanych przez nią zasobów wiedzy. Pojęcie to wprowadzone zostało przez Alfreda Schütza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Typizacyjny

dotyczący typizacji

#### Źródła:

SJP.pl

# Typizować

1. klasyfikować według cech charakterystycznych, ujmować w pewne typy;
2. uogólniać, ujednolicać coś, sprowadzać do jednego typu

#### Źródła:

SJP.pl

# Typo

[czytaj: tajpo] czcionka komputerowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Typograf

1. drukarz lub właściciel drukarni;
2. grafik projektujący układ materiałów do druku

#### Źródła:

SJP.pl

# Typografia

termin mający szereg znaczeń związanych z użyciem znaków pisarskich w druku i samym drukiem; projektowanie znaków pisarskich

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) technika druku wypukłego, drukarstwo;

(1.2) ogół zagadnień dotyczących projektowania drukowanych liter i innych znaków pisarskich oraz wzajemnych relacji pomiędzy grupami znaków

(1.3) sztuka użytkowa zajmująca się estetyką szaty graficznej publikacji

(1.4) układ graficzny stron (książki), strony (na witrynie WWW)

Typografia (z gr. týpos „odbicie, forma”, gráphō „piszę”) – termin funkcjonujący w kilku różnych znaczeniach. Pierwszym zastosowaniem terminu „typografia” jest historyczne określenie drukarni. Mianem tym określa się również technikę druku wypukłego, zwanego inaczej typograficznym. W trzecim, najszerszym ujęciu, typografia jest dziedziną koncentrującą się na kształtowaniu struktur i aranżacji języka w jego wizualnym wymiarze. Zajmuje się ona doborem pisma, jego użyciem i składem, a także ustalaniem optymalnych norm pisarskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Typograficzny

przymiotnik

(1.1) związany z typografią, zgodny z zasadami typografii

#### Źródła:

Wiktionary

# Typografka

→ typograf

Patrz:typograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Typogram

forma typograficzna ilustrująca znaczenie użytego słowa, np. wydrukowanie wyrazu "czerwony" na czerwono

- typogram (typogram Uhorczaka) – metoda przedstawiania zjawisk na mapach
- typogram – forma typograficzna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Typolog

specjalista w dziedzinie typologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Typologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin

(1.2) podział według określonych zasad

Typologia (od gr. týpos „odbicie, obraz”; gr. lógos „słowo, nauka”) – zabieg metodologiczny (lub jego rezultat) polegający na grupowaniu przedmiotów według ich podobieństwa do przedmiotu wzorcowego (zwanego typem).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Typologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z typologią

#### Źródła:

Wiktionary

# Typometr

przyrząd mierzący rozmiar czcionek

#### Źródła:

SJP.pl

# Typooffset

technika drukowania wypukłego; letterset

Typooffset (tzw. pośredni druk wypukły, suchy offset, z ang. letterset) – technika druku wypukłego, stanowiąca połączenie techniki typograficznej i offsetowej. Odbitki są wynikiem druku pośredniego rotacyjnego, a sam proces przenoszenia farby na podłoże drukowe odbywa się podobnie jak w offsecie czyli przez obciąg gumowy, z tą różnicą, że nie jest on pociągany roztworem zwilżającym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Typostrofizm

koncepcja z zakresu ewolucjonizmu podkreślająca niezależność makroewolucji od procesów mikroewolucji

#### Źródła:

SJP.pl

# Typoszereg

szereg wymiarowy wyrobów określonego rodzaju

Szereg wartości – wartości nominalne („znamionowe”) produkowanych seryjnie elementów pochodzą z ustalonej w tym celu tabeli szeregów. Tablice te ustanowione są według postępu geometrycznego, to znaczy tak, że sąsiadujące ze sobą elementy tabeli znajdują się wobec siebie (w przybliżeniu) w tej samej proporcji, tzn. każdy następny element tabeli jest tyle samo -krotnie większy od poprzedniego, innymi słowy każdy następny jest o tyle samo (w przybliżeniu) procent większy od poprzedniego. Ponieważ każdy układ elektroniczny wykorzystujący oporniki i kondensatory dopuszcza pewne odchyłki od wyliczonej przez projektanta wartości projektowej, to prawie zawsze udaje się dobrać takie elementy seryjnie produkowane, które zapewniają prawidłową pracę urządzeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Typowiej

rzadki stopień wyższy od przysłówka: typowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Typówka

środowiskowo: to, co jest często spotykane lub wykonane według określonego wzoru; typowość

#### Źródła:

SJP.pl

# Typowo

przysłówek

(1.1) od: typowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Typowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest typowe; cecha tych, którzy są typowi

Typowość – cecha oznaczająca realizację jakiegoś wzoru, normy, modelu utrwalonego w serii podobnych zachowań, postaw, zdarzeń.

Wiąże się ona z uogólnieniem, wskazaniem na to, co reprezentatywne, charakterystyczne dla danego czasu, miejsca, środowiska.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Typowszy

stopień wyższy od przymiotnika: typowy; bardziej typowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Typowy

1. odpowiadający jakiemuś typowi, charakterystyczny (np. Sceny grozy są typowe dla horrorów.);
2. często spotykany, powszechny (np. typowe zachowanie);
3. o kimś: posiadający cechy charakterystyczne dla jakiegoś wzoru (np. typowy bezrobotny);
4. wykonany w oparciu o określony wzór, standardowy (np. projekt typowy)

przymiotnik

(1.1) często spotykany

(1.2) będący charakterystyczną cechą określonego typu

(1.3) będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę

(1.4) banalny, prosty, mało wyrafinowany

(1.5) wykonany według zwykłego schematu

(1.6) rzad. przym. odrzecz. typ

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Typowymiar

jeden ze znormalizowanych wymiarów wyrobów danego typu

#### Źródła:

SJP.pl

# Typranawir

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek do leczenia zakażeń retrowirusowych, hamujący powstawanie dojrzałych, zakaźnych cząstek HIV-1; inhibitor proteazy aspartylowej HIV

Typranawir – organiczny związek chemiczny, lek przeciwwirusowy, niepeptydowy inhibitor proteazy ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Typul

o osobniku, typie (z odcieniem ujemnym)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyr

biblijne miasto położone w południowym Libanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) mitnord. nordycki bóg wojny, walki, siły i honoru;

- Tyr – miasto w starożytnej Fenicji, obecnie w Libanie,
- Tyr – bóg nordycki,
- Tyr – album zespołu Black Sabbath z 1990 roku,
- Tyr – nazwa skrótowa tyrozyny,
- Týr – grupa muzyczna z Wysp Owczych,
- Týr – album grupy Týr.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyra

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

- Tyra Danebod (?–ok. 935) – żona króla duńskiego Gorma Starego, matka Haralda Sinozębego
- Thyra duńska (?–ok. 1000) – królowa norweska, córka Haralda Sinozębego
- JKW Księżna Thyra (1853–1933) – córka króla duńskiego Chrystiana IX
- JKW Księżna Thyra Louise (1880–1945) – córka króla duńskiego Fryderyka VIII
- Tyra – dawna wieś na Śląsku Cieszyńskim, obecnie dzielnica Trzyńca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrać

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

czasownik nieprzechodni

(1.1) pot. ciężko pracować

(1.2) gwara więzienna pracować

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrada

1. dłuższe przemówienie bohatera w ramach dialogu;
2. długa, nudna mowa na jakiś temat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) długa wypowiedź na jakiś temat, utrzymana zwykle w podniosłym stylu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrakowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyralier

członek oddziałów tyralierskich; woltyżer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. wojsk. żołnierz oddziału piechoty walczący w szyku rozproszonym (tyralierze)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyraliera

tyralierka;
1. luźny szyk bojowy piechoty;
2. żołnierze ustawieni w tym szyku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wojsk. szyk bojowy piechoty, w którym żołnierze są rozproszeni, lecz formują pojedynczą linię wzdłuż linii frontu;

(1.2) wojsk. żołnierze walczący w tyralierze (1.1)

Tyraliera (linia tyralierska) – rozproszony liniowy szyk bojowy piechoty.

Żołnierze pododdziału walczącego w tyralierze tworzą pojedynczy szereg wzdłuż frontu, przy zachowaniu odległości 6–8 metrów pomiędzy poszczególnymi żołnierzami. Porządek ten jest utrzymywany po opuszczeniu okopów, następnie, wskutek przeszkód terenowych, szyk tyraliery zwykle traci swą regularność.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyralierka

tyraliera;
1. luźny szyk bojowy piechoty;
2. żołnierze ustawieni w tym szyku

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyralik

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyramina

amina występująca obficie w pokarmach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego

Tyramina, 4-hydroksyfenyloetyloamina – organiczny związek chemiczny, biogenna amina, będąca hydroksylową pochodną fenyloetyloaminy.

Występuje obficie w pokarmach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Najwięcej znajduje się w produktach zwierzęcych takich jak salami, pepperoni, sery (cheddar, ementaler, camembert, brie, blue, mozzarella, parmezan, romano, roquefort, stilton, gruyere), ryby (marynowane, solone, wędzone), wątroba wołowa, wątróbka z kurczaka, sos sojowy, kawior, kiełbasa bolońska, koncentrat mięsny (w sosach lub zupach), awokado, banany (szczególnie przejrzałe), czekolada, figi, bób, suplementy z drożdży, ekstrakt drożdżowy, wina typu wermut, wino chianti, likiery typu chartreuse. Tyramina jest metabolizowana przez enzym monoaminooksydazę (MAO).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyran

ciemiężca, osoba, która narzuca komuś swoją wolę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;

(1.2) przen. człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. ptak z rodzaju nazwa systematyczna|Tyrannus|ref=tak.

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, często zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrańczyk

rodzaj ptaków z rodziny muchotyranikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyraneczek

rodzaj ptaków z rodziny muchotyranikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrania

1. okrutne, bezwzględne obchodzenie się z kimś
2. samowolne rządy jednostki oparte na terrorze i przemocy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) polit. rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

(1.2) narzucanie innym swojej woli, wywieranie presji

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, często zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyraniczek

tyraniczek Sztolcmana - niewielki ptak z rodziny gorzyków; Tyranneutes stolzmanni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyranicznie

przysłówek

(1.1) rzad. w sposób tyraniczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyraniczny

właściwy tyranom, tyranii; tyrański

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. (także. przen.) związany z tyranią, odnoszący się do tyranii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyranie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tyrać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyranik

rodzaj ptaków z rodziny tyrankowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyranizować

czasownik przechodni niedokonany (dk. styranizować)

(1.1) narzucać komuś własną wolę w sposób brutalny i bezwzględny, niepozwalając na sprzeciw lub tłumiąc go

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyranka

kobieta tyran; despotka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: tyran

- tyranka (Platydracus) – rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych
- tyranka – pierwszy człon nazwy zwyczajowej ptaków z rodzajów Myiophobus oraz Onychorhynchus

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrankowate

o cechach tyrankowatych (rodzina ptaków)

Tyrankowate (Tyrannidae) – rodzina ptaków z podrzędu tyrankowców (Tyranni) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrankowaty

o cechach tyrankowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrankowce

podrząd ptaków z rzędu wróblowych

Tyrankowce, pierwowróblowce (Tyranni) – podrząd ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes). Obejmuje ponad 1300 gatunków, żyjących głównie w Ameryce Południowej. Od podrzędu ptaków śpiewających różnią się budową krtani. Są uważane za bardziej pierwotne ewolucyjnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrankówka

tyrankówka klifowa - gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych; murówka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyranobójca

zabójca tyrana

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyranobójstwo

zabicie tyrana

Tyranobójstwo – zabójstwo władcy uchodzącego za tyrana.

Także nieformalna nazwa doktryny politycznej zakładającej prawo poddanych do dokonania zabójstwa na władcy, o ile jego rządy można uznać za tyranię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyranowski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Tyranowski – polski krawiec, mistyk
- Mariusz Tyranowski – polski koszykarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyranozaur

kopalny dinozaur drapieżny z grupy karnozaurów, będący jednym z największych lądowych drapieżników w historii zwierząt

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Do 2024 roku jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów, był Tyrannosaurus rex.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrański

dotyczący tyrana, tyranii

przymiotnik

(1.1) właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrańsko

przysłówek

(1.1) w sposób tyrański

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrańskość

→ tyrański

Patrz:tyrański

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrany

ciemiężca, osoba, która narzuca komuś swoją wolę

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyraspol

stolica Naddniestrza, autonomicznej republiki w Mołdawii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;

Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) – miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 128 807 mieszkańcami w 2023 było trzecim co do wielkości miastem Mołdawii (po Kiszyniowie i Bielcach).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyraspolanin

mieszkaniec Tyraspolu (stolicy Naddniestrza)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyraspola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyraspolanka

mieszkanka Tyraspolu (stolicy Naddniestrza)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyraspolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyraspolski

→ Tyraspol (miasto w Mołdawii, stolica republiki Naddniestrza)

przymiotnik

(1.1) związany z Tyraspolem, dotyczący Tyraspola

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyratron

lampa elektronowa z trzema elektrodami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) elektron. lampa gazowana posiadająca trzy elektrody: anodę, katodę oraz siatkę;

Tyratron – lampa gazowana zbliżona konstrukcyjnie do gazotronu. Jest to pochodna gazotronu powstała przez umieszczenie pomiędzy anodą i katodą jednej lub kilku siatek. Siatki te służą do regulacji napięcia anodowego, przy którym lampa zacznie przewodzić prąd.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrawski

→ Tyrawa Wołoska (wieś w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrała

potocznie: ciężko pracować; harować, mordować się, zasuwać, zapracowywać się

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrca

rzadkie imię żeńskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreofor

przedstawiciel podrzędu dinozaurów ptasiomiednicznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreofory

przedstawiciel podrzędu dinozaurów ptasiomiednicznych

Tyreofory (Thyreophora) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów ptasiomiednicznych (Ornithischia).

Nazwa łacińska „Thyreophora” oznacza „nosicieli tarcz” i została wprowadzona w 1915 roku przez barona Franza Nopcsę.

Tyreofory są uważane za najbardziej pierwotne spośród dinozaurów ptasiomiednicznych. Większość tyreoforów poza formami najbardziej pierwotnymi była czworonożna. Ich kończyny tylne były masywniejsze i dłuższe od przednich. Ciało tyreoforów pokrywały rzędy ochronnych guzów, płyt i kolców, które układały się wzdłużnie, tworząc rodzaj kostnego pancerza, chroniącego je przed drapieżnikami. Wśród tyreoforów występowały zarówno formy małe mierzące, około 2 metrów długości, jak i dość duże, osiągające do 9 metrów. Od innych podrzędów dinozaurów odróżnia je obecność kości jarzmowej w czaszce. Tyreofory miały małe zęby policzkowe i dobrze rozwinięte kości podpierające policzki. Budowa szczęk i zębów charakteryzowała się jednak mniejszą złożonością niż u ornitopodów i marginocefali. Tyreofory odżywiały się roślinami o miękkich liściach takimi jak paprocie nasienne, krzewami oraz owocami, prowadząc dość powolny tryb życia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyreoglobulina

białko, którego stężenie używane jest w badaniach diagnostycznych nowotworów tarczycy

Tyreoglobulina, Tg – jest glikoproteiną produkowaną wyłącznie przez komórki pęcherzykowe tarczycy, zarówno prawidłowe, jak i nowotworowo zmienione. W surowicy zdrowych mężczyzn wykrywa się Tg w stężeniu 1,4-29,2 ng/ml, dla kobiet to stężenie wynosi 1,5-38,5 ng/ml. Tyreoglobulina jest prekursorem trijodotyroniny i tyroksyny (tetrajodotyroniny). Magazynuje również jod i nieaktywne formy hormonów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyreoidektomia

operacja usunięcia tarczycy; tyroidektomia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyreolog

specjalista w zakresie tyreologii

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreologia

dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób tarczycy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreologiczny

→ tyreologia

Patrz:tyreologia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreostatyczny

zmniejszający lub stabilizujący produkcję hormonów tarczycy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyreotropina

hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej, działający aktywująco na tarczycę, pobudzając jej rozrost i czynność wydzielniczą; hormon tyreotropowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. hormon tyreotropowy, hormon regulujący czynności wydzielnicze tarczycy, wytwarzany przez przysadkę mózgową

Tyreotropina, hormon tyreotropowy, TSH (od ang. thyroid-stimulating hormone) – hormon glikoproteinowy, o masie cząsteczkowej 28 000 Da, wytwarzany przez przysadkę mózgową.

Cząsteczka tyreotropiny składa się z podjednostek alfa i beta. Podjednostka alfa zbudowana jest z 92-aminokwasowego polipeptydu związanego z oligosacharydami. Jest ona identyczna z podjednostką alfa ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG), a podjednostki beta tych dwóch hormonów są odmienne, choć wykazują trochę podobieństw. To sprawia, że gonadotropina kosmówkowa jest słabym agonistą tyreotropiny i wpływa na jej poziom – im wyższe stężenie hCG, tym niższe TSH.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyreotropowy

hormon tyreotropowy - hormon wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej, działający aktywizująco na tarczycę, pobudzając jej rozrost i czynność wydzielniczą; tyreotropina

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrezjasz

Tejrezjasz (Teiresias,Tyrezjasz, Terezjasz) – w mitologii greckiej wielki wróżbita tebański, żyjący przez siedem do dziewięciu pokoleń, od czasów Kadmosa do Eteoklesa i Polinejkesa. Potrafił przepowiadać przyszłość, rozumieć przeszłość oraz rozumiał język ptaków.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyrka

nazwisko

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) slang. praca

(1.2) gwara więzienna (złodziejska) robota

Tyrka (też: Tyra) – potok w Beskidzie Morawsko-Śląskim w Paśmie Ropicy, lewobrzeżny dopływ Olzy. Na całej długości (13 km) znajduje się na terenie Czech. Źródła na wysokości 835 m n.p.m. na północnych stokach Kałużnego. Powierzchnia dorzecza 31 km². Przepływa przez Tyrę, Oldrzychowice, w pobliżu huty w Trzyńcu wpływa do Olzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrkawka

regionalnie: drewniana klekotka; kłapacz, kłapaczka, kołatanka, trzaskacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrknąć

regionalnie: zadzwonić, zatelefonować; dryndnąć

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrmand

Osoby o tym nazwisku:

- Leopold Tyrmand – polski literat
- Matthew Tyrmand – polsko–amerykański ekonomista i publicysta, syn Leopolda

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyrnawa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rumunii, powstaje z połączenia Małej Tyrnawy i Wielkiej Tyrnawy, uchodzi do Maruszy

- Tyrnawa – wieś w Bułgarii, w obwodzie Jamboł
- Tyrnawa – wieś w Bułgarii, w obwodzie Wraca

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrnowo

Małko Tyrnowo - miasto w południowo-wschodniej Bułgarii

Tyrnowo, bułg.Търново

- Wielkie Tyrnowo
- Małko Tyrnowo

Zobacz też:Trnowo, Trnovo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrnowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Wielkim Tyrnowem

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrocydyna

antybiotyk polipeptydowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyroidektomia

operacja usunięcia tarczycy; tyreoidektomia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyroksyna

hormon tarczycy, aminokwas zawierający jod; tetrajodotyronina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

Tyroksyna (tetrajodotyronina, T4) – organiczny związek chemiczny, który obok trójjodotyroniny jest podstawowym hormonem produkowanym przez tarczycę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrol

region historyczny i geograficzny w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

(1.2) geogr. adm. kraj związkowy w zachodniej Austrii;

Tyrol (łac. i niem. Tirol, wł. Tirolo) – region historyczny w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, graniczący z Niemcami i Szwajcarią. Rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy. Główny region turystyczny Austrii. Liczne uzdrowiska, ośrodki wypoczynkowe i sportów zimowych. Rozwinięte energetyka wodna i przemysł drzewny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrolczyk

mieszkaniec Tyrolu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tyrolu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrolka

1. metoda pokonywania poziomych odcinków terenu pozbawionego wystarczającej rzeźby (przepaści, wąwozów, studni itp.);
2. rodzaj pantofla;
3. urządzenie w parkach linowych i na placach zabaw umożliwiające zjazd

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tyrolu

Tyrolka, kolejka tyrolska – szczególny przypadek trawersu linowego.

Metoda pokonywania odcinków terenu pozbawionego wystarczającej rzeźby, w szczególności przepaści, wąwozów i studni w jaskiniach za pomocą podpięcia wspinacza w uprzęży do wstępnie napiętej liny nośnej rozpiętej między dwoma stanowiskami położonymi w przybliżeniu na jednakowej bądź różnej wysokości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrolski

→ Tyrol

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

Patrz:Tyrol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrotropina

hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową; TSH, hormon tyreotropowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrotrycyna

antybiotyk stosowany przy leczeniu wrzodów i ropni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrowicz

nazwisko

- Ludwik Tyrowicz (1901–1958) – polski grafik
- Ludwik Tyrowicz (1861–1930) – polski rzeźbiarz
- Maria Matey-Tyrowicz (1931–2016) – polska prawniczka
- Marian Tyrowicz (1901–1989) – polski historyk
- Joanna Tyrowicz (ur. 1980) – polska ekonomistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrozyna

aminokwas aromatyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biochem. organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

Tyrozyna (Tyr lub Y) – organiczny związek chemiczny. Stereoizomer L jest jednym z 20 podstawowych aminokwasów białkowych. Nazwa tyrozyna pochodzi od gr. tyros – ser. Łańcuch boczny tyrozyny stanowi niepolarny pierścień aromatyczny z przyłączoną w pozycji „para” grupę hydroksylową (–OH), połączony z atomem węgla α przez mostek metylenowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrozynaza

aminokwas aromatyczny wchodzący w skład wielu białek, także występujący w stanie wolnym, przekształcany w organizmach zwierzęcych w hormony: tyroksynę i adrenalinę

Tyrozynaza (EC Enzyme entry: EC 1.14.18.1, [w:] Enzyme nomenclature database [online], SIB Swiss Institute of Bioinformatics (ang.).) – metaloenzym z klasy oksydoreduktaz, zawierający miedź, uczestniczący w melanogenezie, w wyniku której jest produkowana melanina. Ponadto bierze udział w syntezie betalain. Występuje u wielu bakterii, grzybów, roślin, owadów, skorupiaków i ssaków. Katalizuje dwie reakcje:

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrozynowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) biochem. związany z tyrozyną, dotyczący tyrozyny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrpać

szarpać kogoś w gniewie; tarmosić, napastować, niepokoić, zaczepiać

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrpnąć

potocznie: trącić (potrącić), pchnąć (popchnąć)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrreński

związany z Morzem Tyrreńskim

przymiotnik

(1.1) geogr. dotyczący Morza Tyrreńskiego

(1.2) hist. związany z Tyrreńczykami (Etruskami)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyrs

1. ozdobna laska, atrybut Dionizosa
2. laska opleciona liśćmi jako motyw architektoniczny lub plastyczny; tyrsos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mitgr. mitrzym. laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;

- Tyrs (gr. Thyrsos, łac. Thyrsus) – imię męskie
- tyrs (gr. thyrsos, łac. thyrsus) – laska zakończona szyszką i opleciona bluszczem lub winoroślą; w mitologii greckiej i rzymskiej atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek), satyrów
- tyrs - rodzaj kwiatostanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrsos

laska opleciona liśćmi jako motyw architektoniczny lub plastyczny; tyrs

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrtajos

poeta grecki żyjący w VII w. p.n.e.; Tyrteusz

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrteizm

nurt w literaturze patriotycznej, wzywający do walki za ojczyznę

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liter. nurt w literaturze o tematyce patriotycznej, który wzywa do walki za ojczyznę

Poezja tyrtejska – rodzaj poezji patriotycznej, nawołującej do walki w obronie niepodległości, budzącej pragnienie obrony ojczyzny i nienawiść do wroga. Jej nazwa wywodzi się od imienia spartańskiego poety Tyrtajosa, twórcy wielu poematów zagrzewających do walki. Wyrazem tej konwencji jest m.in. słynna maksyma dulce et decorum est pro patria mori („słodko i zaszczytnie umierać za ojczyznę”) z pieśni 2 księgi III Horacego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrtej

poeta wzywający do boju (od Tyrtajosa, poety spartańskiego z VII w. p.n.e.)

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyrtejski

o poezji: wzywająca do boju (od Tyrtajosa, poety spartańskiego z VII w. p.n.e.)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyrteusz

poeta grecki z VII w.p.n.e.

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

(1.2) przen. śpiewak, poeta zagrzewający żołnierzy do walki

Tyrteusz, Tyrtajos, Tyrtej (stgr. Τυρταῖος Tyrtaios) – poeta, śpiewak grecki z VII wieku p.n.e.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrtula

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plotkarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrtulino

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plotkarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrtyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. plotkarka

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyryjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. etn. obywatel miasta-państwa Tyru

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyryjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. etn. obywatelka miasta-państwa Tyru

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyryjski

przymiotnik

(1.1) dotyczący miasta Tyr

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyrystor

przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

Tyrystor – przyrząd półprzewodnikowy składający się z 4 warstw w układzie p-n-p-n, wyposażony w 3 elektrody, z których dwie są przyłączone do warstw skrajnych, a trzecia do jednej z warstw środkowych – warstwy typu p. Elektrody przyłączone do warstw skrajnych nazywa się katodą (K) i anodą (A), a elektrodę przyłączoną do warstwy środkowej typu p – bramką (G, od ang. gate – ‘bramka’).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyrystorowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyrystorem, dotyczący tyrystora

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyś

potocznie: tysiąc (złotych); tysiak, patol, patyk

zaimek

(1.1) ty z końcówką czasownikową

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tys.

skrót od tysiąc

skrót, liczebnik

(1.1) = tysiąc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiąc

1. liczebnik oznaczający liczbę 1000
2. gra w karty

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) liczba 1000

(1.2) lm. tysiące: pot. bardzo dużo

(1.3) karc. rodzaj gry;

- 1000 – liczba tysiąc
- 1000 – rok tysięczny
- tysiąc – gra karciana
- tysiąc – gra w kości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tysiące

1. liczebnik oznaczający liczbę 1000
2. gra w karty

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiącgłowy

mający tysiąc głów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąchektarowy

[czytaj: tysiąc-hektarowy] mający powierzchnię tysiąca hektarów

przymiotnik relacyjny

(1.1) o powierzchni równej tysiącowi hektarów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiąckilogramowy

ważący 1000 kilogramów (tonę), np. tysiąckilogramowa bomba; tonowy, jednotonowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąckilometrowy

mający długość tysiąca kilometrów, wynoszący tysiąc kilometrów

przymiotnik

(1.1) o długości równej tysiącowi kilometrów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiąckoronowy

przymiotnik

(1.1) mający wartość, liczący, wynoszący 1000 koron

#### Źródła:

Wiktionary

# Tysiąckroć

tysiąc razy; tysiąckrotnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąckrotnie

przysłówek

(1.1) niezliczoną ilość razy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tysiąckrotność

→ tysiąckrotny

Patrz:tysiąckrotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąckrotny

powtarzający się tysiąc razy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiącl.

skrót od: tysiąclecie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąclatka

1. kobieta albo samica zwierząt mająca tysiąc lat;
2. okres obejmujący tysiąc lat

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. każda ze szkół, które wybudowano ze składek społeczeństwa na tysiąclecie państwowości polskiej

Szkoła tysiąclecia, właśc. szkoła-pomnik Tysiąclecia Państwa Polskiego, pot. tysiąclatka – szkoła wzniesiona w ramach programu oświatowego, realizowanego w czasie jubileuszu Tysiąclecia Państwa Polskiego (1966); budowę szkół sfinansowano ze środków pochodzących z budżetu państwa oraz funduszy społecznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tysiąclecie

1. okres tysiąca lat;
2. tysięczna rocznica czegoś

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) tysiąc lat

(1.2) rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat

Tysiąclecie, milenium, millennium (łac. mille annum – tysiąc lat) – pozaukładowa jednostka miary czasu obejmująca 1000 lat.

Tysiąclecia kalendarzowe (w kalendarzu gregoriańskim i większości innych) liczone są od roku kończącego się cyframi „001” do najbliższego roku kończącego się trzema zerami, a więc II tysiąclecie trwało od roku 1001 do 2000, a wraz z rokiem 2001 rozpoczęło się III tysiąclecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tysiącletni

mający tysiąc lat, trwający tysiąc lat itp.

przymiotnik

(1.1) mający tysiąc lat

(1.2) trwający tysiąc lat

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiącpięciusetletni

mający tysiąc pięćset lat, trwający tysiąc pięćset lat itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiącraki

potocznie: występujący w wielu rodzajach, gatunkach, odmianach itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąctonowy

a) ważący tysiąc ton;
b) mieszczący tysiąc ton czegoś;
c) mogący unieść tysiąc ton

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiąctrzystuletni

mający tysiąc trzysta lat, trwający tysiąc trzysta lat itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiącwatowy

mający moc tysiąca watów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiączek

zdrobnienie od: tysiąc

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tysiąc

(1.2) pot. tysiąc złotych, euro, dolarów, itp.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiączka

zdrobnienie od: tysiąc

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiączki

zdrobnienie od: tysiąc

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiączna

tysięczny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

Tysiączna, tysięczna – jednostka miary kąta płaskiego spoza układu SI.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tysiącznik

lecznicza roślina zielna z rodziny goryczkowatych; centuria

Centuria pospolita, centuria zwyczajna, tysiącznik (Centaurium erythraea Rafn) – gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych. Występuje na terenie Europy, Afryki i Azji, na pozostałych kontynentach introdukowana. W Polsce dość rzadka, objęta ochroną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tysiączny

tysięczny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) od 1000

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiączłotówka

[czytaj: tysiąc-złotówka] banknot o nominale tysiąca złotych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysiączłotowy

[czytaj: tysiąc-złotowy] mający wartość tysiąca złotych

przymiotnik

(1.1) mający wartość tysiąca złotych

(1.2) wynoszący tysiąc złotych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tysiak

potocznie: tysiąc (złotych); patol, patyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysięczna

tysiączny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

Tysiączna, tysięczna – jednostka miary kąta płaskiego spoza układu SI.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tysięcznik

1. góra, której wysokość nad poziomem morza przekracza tysiąc metrów;
2. duży blok przeznaczony dla około tysiąca mieszkańców;
3. wydarzenie, w którym bierze udział tysiąc osób

#### Źródła:

SJP.pl

# Tysięczny

tysiączny;
1. liczebnik porządkowy odpowiadający liczbie 1000;
2. bardzo liczny

przymiotnik odliczebnikowy

(1.1) przymiotnik od tysiąc

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyski

przymiotnik od: Tychy

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tychów, związany z Tychami

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyskie

przymiotnik od: Tychy

Tyskie – marka piw produkowanych przez Kompanię Piwowarską, której właścicielem od 31 marca 2017 roku jest japońska Asahi Group. Historia marki sięga 1629 roku chociaż nie jest tożsame z początkiem browarnictwa na tych terenach. Do 1999 roku, czyli do czasu powstania Kompanii Piwowarskiej produkowane wyłącznie przez Tyskie Browary Książęce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyśmienica

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Bystrzycy Tyśmienickiej;

(1.2) geogr. miasto na Ukrainie;

## Miejscowość w Polsce i na Ukrainie

- Tyśmienica – wieś w Polsce w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Parczew
- Tyśmienica – miasto na Ukrainie, siedziba rejonu w obwodzie iwanofrankiwskim.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyśnicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyson

[czytaj: tajson] nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Cathy Tyson – angielska aktorka
- Cicely Tyson – amerykańska aktorka
- Joseph Tyson – rzymskokatolicki biskup
- Laura Tyson – amerykańska ekonomistka
- Mike Tyson – amerykański bokser
- Ndeye Ndiaye Tyson – senegalska polityk i promotorka wrestlingu
- Neil deGrasse Tyson – amerykański astrofizyk, pisarz popularnonaukowy
- Richard Tyson – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyszanin

mieszkaniec Tychów; tychowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tychów

(1.2) osoba pochodząca z Tychów, urodzona w Tychach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyszanka

mieszkanka Tychów; tychowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tychów

(1.2) kobieta pochodząca z Tychów, urodzona w Tychach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyszerka

tyszerka płaskowiaczek - gatunek motyla, szkodnik dębów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyszka

nazwisko

Tyszka (liczba mnoga: Tyszkowie) – polskie nazwisko; na początku lat 90. w Polsce nosiło je ok. 2800 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyszkiewicz

nazwisko

## Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tyszkiewicz
- Alfred Maria Tyszkiewicz (lit. Alfredas (Alfis) Tiškevičius; 1913–2008) – polsko-litewski hrabia, właściciel dawnego majątku Tyszkiewiczów w Połądze, honorowy obywatel Połągi
- Antoni Dominik Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1692 – zm. 31 stycznia 1762 w Olsiadach) – biskup żmudzki od 16 września 1740, biskup tytularny menniteński, sufragan kijowski
- Antoni Jan Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1609 – zm. 1649 roku) – marszałek nadworny litewski w 1645 roku
- Antoni Kazimierz Tyszkiewicz (ur. 1723, zm. 12 kwietnia 1778 w Mińsku) – polski hrabia, generał lejtnant armii Wielkiego Księstwa Litewskiego.
- Beata Tyszkiewicz (ur. 1938) – polska aktorka filmowa i telewizyjna, publicystka i działaczka społeczna
- Benedykt Henryk Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. 1852 Niemież, zm. 1935) – polski fotograf, ziemianin, hrabia, papieski szambelan odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Piusa IX
- Dymitr Tyszkiewicz herbu Leliwa (ur. w Mińsku, zm. 1609), podkomorzy kijowski, marszałek królewski 1576, starosta miński, pisrz zamków ukraińskich, był wyznawcą prawosławia
- Eustachy (Ostafi) Jan Tyszkiewicz-Łohojski herbu Leliwa (ur. 1571, zm. przed 4 listopada 1631 roku) – wojewoda brzeskolitewski w latach 1615–1631, wojewoda mścisławski w 1611 roku, podskarbi nadworny litewski w 1607 roku, sekretarz Jego Królewskiej Mośc
- Eustachy Tyszkiewicz hrabia herbu Leliwa (1814–1873) – polski archeolog, historyk, kolekcjoner, badacz pradziejów ziem białoruskich i litewskich, brat Konstantego
- Jerzy Tyszkiewicz
- Felicjan Tyszkiewicz (zm. 1649) – cześnik kijowski, rotmistrz królewski
- Felicjan Tyszkiewicz (1719–1792) – generał major armii Wielkiego Księstwa Litewskiego, starosta strzałkowski
- Helena Tyszkiewicz (1928–2023) – polska bibliotekarka, poetka, pisarka, publicystka, animatorka życia kulturalnego i artystycznego ziemi braniewskiej
- Henryk Tyszkiewicz (1944-2012) - regionalista, samorządowiec i działacz „Solidarności”

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyszkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyszowce

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

Tyszowce – miasto w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, położone nad rzeką Huczwą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyszowce.

Ośrodek usługowy dla rolnictwa. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 850 (Hrubieszów – Tomaszów Lubelski).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tyszowczanin

mieszkaniec Tyszowiec (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyszowczanka

mieszkanka Tyszowiec (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyszowiecki

przymiotnik od: Tyszowce

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyt

skrót

(1.1) = bibl. List do Tytusa

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyt.

skrót od: tytuł, tytułowy (czytany jako cały, odmienny wyraz)

skrót

(1.1) = tytuł

(1.2) = tytułowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. papierowa torebka

(1.2) gw-pl|Górny Śląsk. róg obfitości dla pierwszoklasisty;

(1.3) reg-pl|Poznań. twarz, również głowa

Tyta (niem. Schultüte, Zuckertüte) – zwyczajowy prezent otrzymywany przez dzieci idące po raz pierwszy do szkoły.

Ma postać rogu obfitości wypełnionego słodyczami – odwróconego stożka lub ostrosłupa z kartonu, oklejonego ozdobnym papierem. Niekiedy owinięta jest celofanem i związana u góry wstążką. Zwyczaj obdarowywania pierwszaków podobnymi upominkami odnotowano w Niemczech na początku XIX wieku (potwierdzony w 1817 roku w Jenie).

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytan

1. człowiek o wielkiej sile i ogromnym wzroście
2. człowiek wielkiego ducha, umysłu itp.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z księżyców Saturna;

- tytan – w mitologii greckiej każdy z bogów przedolimpijskich, potomków Uranosa i Gai
- Tytan – w mitologii greckiej bóg kalendarza, syn Hyperiona
- Tytan – największy księżyc Saturna
- tytan (łac. titanium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych (symbol Ti)
- tytan (Titanus giganteus) – gatunek chrząszcza z rodziny kózkowatych
- Tytan – polski holownik przedwojenny
- Tytan (ang. Titan) – powieść autorstwa Johna Varley’a
- Tytan (niem. Titan) – tytuł I symfonii Gustava Mahlera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytania

satelita Urana

Media:

- Tytania – japońska powieść oraz manga i anime na jej podstawie.

Postacie fikcyjne:

- Tytania – główna bohaterka komedii Sen nocy letniej Williama Szekspira.

Obiekty astronomiczne:

- Tytania – księżyc Urana.
- (593) Titania – planetoida pasa głównego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytanian

sól kwasu tytanowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytanida

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. każda z bogiń, z pokolenia olbrzymek, córek Uranosa i Gai, sióstr tytanów;

Tytani i tytanidy (gr. Τιτᾶνες Titanes, Τιτανίδες Titanídes, l.poj. Τιτάν Titán, Τιτανίς Titanís, łac. Titani, Titanides, l.poj. Titan, Titanid, pol. tytan, tytanida, tytanka) – w mitologii greckiej bogowie z pokolenia olbrzymów, istniejący przed bogami olimpijskimi.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytanit

minerał, krzemian wapnia i tytanu; sfen

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Tytanit (sfen, sphen) – minerał z grupy krzemianów wyspowych.

Nazwa pochodzi od składu chemicznego, którego głównym składnikiem jest tytan. Nazwa sfen – od gr. sphen = klin i nawiązuje do kształtu kryształów minerału.

Minerał pospolity, rozpowszechniony w większości skał krystalicznych. Ładnie wykształcone kryształy należą do rzadkości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytanizm

nadludzki wysiłek

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytanka

gigantka; potocznie:
1. kobieta o olbrzymim wzroście i wielkiej sile;
2. kobieta obdarzona niezwykłymi zdolnościami w jakiejś dziedzinie

Tytani i tytanidy (gr. Τιτᾶνες Titanes, Τιτανίδες Titanídes, l.poj. Τιτάν Titán, Τιτανίς Titanís, łac. Titani, Titanides, l.poj. Titan, Titanid, pol. tytan, tytanida, tytanka) – w mitologii greckiej bogowie z pokolenia olbrzymów, istniejący przed bogami olimpijskimi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytanomachia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mitgr. walka tytanów z bogami olimpijskimi;

Tytanomachia (gr. Τιτανομαχία Titanomachía) – w mitologii greckiej walka bogów, pod wodzą Zeusa, z tytanami o władzę nad światem, zakończona zwycięstwem bogów olimpijskich i strąceniem tytanów do Tartaru.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytanowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca IV grupę główną układu okresowego: tytan, cyrkon, hafn i rutherford

Tytanowce – pierwiastki 4 (daw. IVB lub IV pobocznej) grupy układu okresowego. Są to: tytan (Ti), cyrkon (Zr), hafn (Hf) i rutherford (Rf).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytanowiec

każdy pierwiastek należący do czwartej grupy układu okresowego pierwiastków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytanowy

przymiotnik od: tytan

przymiotnik relacyjny

(1.1) zawierający tytan, zbudowany lub powstały z tytanu albo jego stopów

(1.2) dotyczący tytanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tytanozaur

rodzaj zauropoda

Tytanozaur – zauropod z rodziny tytanozaurów. Jego skamieliny są znane z formacji Lameta w Indiach, a skamieliny przypisanych do niego gatunków także z Europy i Ameryki Południowej. Osiągał 9–12 m długości i ok. 13 t wagi. Jego nazwa oznacza "tytaniczny jaszczur" i odnosi się do tytanów, którzy byli bogami w mitologii greckiej. Występował w mastrychcie (późna kreda). Rodzaj ten był długo traktowany jako "takson worek", do którego gatunków zaliczano fragmentaryczne skamieliny, znalezione w różnych miejscach świata. Opisany na podstawie kości kończyn i kręgów. W ciągu lat zaliczono do tego rodzaju bardzo wiele gatunków, na podstawie kilku cech wspólnych. Obecnie jest on uważany za nomen dubium - rodzaj niepewny. Najbardziej znany gatunek - T.colbert jest obecnie uważany za synonim rodzaju Isisaurus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytanozaury

grupa dinozaurów gadziomiednicznych z infrarzędu zauropodów

Tytanozaury (Titanosauria) – grupa zauropodów żyjących od późnej jury do końca kredy, obejmująca jedne z największych lądowych zwierząt w dziejach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytel

w rękopisach średniowiecznych: znak skrócenia wyrazu albo pominięcia litery

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) w typografii: znak skrócenia wyrazu w rękopisach średniowiecznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tytka

1. w gwarze poznańskiej: papierowe lub foliowe opakowanie na różne towary; torebka;
2. w gwarze śląskiej: opakowanie z papieru, zwinięte w kształcie stożka lub rurki; tutka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Poznań., gw-pl|Łódź., gw-pl|Górny Śląsk. torebka papierowa, kawałek papieru spiralnie zwinięty – opakowanie na cukierki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tytlewo

Tytlewo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Lisewo.

Tytlewo sąsiaduje z gminą Papowo Biskupie (z wsią Staw). Znajduje się tu m.in. świetlica.

W latach 1939 - 1942 dotychczasową nazwą wsi (i znajdującego się tam majatku) było Tittlewo, lecz po przeprowadzonej zamianie nazw miejscowości w Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, w latach 1942 - 1945 nazywała się Dietelsee.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tytoń

1. roślina z rodziny psiankowatych, występująca w wielu gatunkach, uprawiana dla liści będących używką do palenia lub żucia;
2. produkt z odpowiednio spreparowanych liści niektórych gatunków tytoniu, używany do palenia lub żucia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Nicotiana|ref=tak., roślina zawierająca nikotynę;

(1.2) suszone liście tytoniu (1.1);

- tytoń – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych
- tytoń – wyrób z liści tytoniu

Osoby o nazwisku Tytoń:

- Przemysław Tytoń – polski piłkarz występujący na pozycji bramkarza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytoniak

plantacja tytoniu; pole z uprawą tytoniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytoniowiec

wciornastek tytoniowiec - owad z rzędu wciornastków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytoniówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. przemysł tytoniowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytoniowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący tytoniu (rośliny)

(1.2) dotyczący tytoniu (używki)

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytulacja

przestarzałe: tytułowanie kogoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytulantyzm

dążenie do uzyskiwania społecznie cenionych i poważanych tytułów tylko dla nich samych i związanych z nimi uprawnień

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytularność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tytularne; cecha tych, którzy są tytularni

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytularny

przymiotnik

(1.1) posiadający prawo do używania danego tytułu, ale bez pełnienia funkcji związanej z tym tytułem

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytularz

składacz zajmujący się składaniem tytułów do dziennika

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytulatura

1. tytuły przysługujące danej osobie;
2. informacje na karcie tytułowej i w metryce książki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dane umieszczone na karcie tytułowej i w metryce książki;

(1.2) tytuł lub tytuły przysługujące komuś

Tytulatura – zespół danych umieszczonych na karcie tytułowej i w metryce książki, zawierający imię i nazwisko autora, tytuł, tom, miejsce i rok wydania oraz instytucję wydawniczą lub drukarnię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytulik

zdrobnienie od: tytuł

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytuń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) przest. tytoń

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytus

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

Tytus – imię męskie pochodzenia łacińskiego, należące do nielicznej grupy najstarszych imion rzymskich (imion właściwych, praenomen, por. Marek, Tyberiusz, Aulus, Maniusz, Gajusz, Lucjusz, Publiusz, Kwintus). Titus oznacza „dziki gołąb”; słowo to miało jednakże w starożytnym Rzymie znaczenie przenośne i było stosowane także dla oznaczenia męskości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytusek

zdrobnienie od: Tytus (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytuskowie

zdrobnienie od: Tytus (imię męskie)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytuskowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tytuska lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytusostwo

Tytus z małżonką; Tytusowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytusowie

imię męskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytusowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tytusa lub z nim związany

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) przest. gwara. taki, który należy do Tytusa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tytuł

1. nazwa dzieła sztuki;
2. pozycja wydawnicza;
3. stopień naukowy, nazwa rodowa, godność lub określenie stanowiska;
4. powód, podstawa do zrobienia czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;

(1.2) zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

(1.3) podstawa czegoś, powód, racja

Nazewnictwo

- tytuł – zwrot będący nazwą dzieła literackiego, ale także muzycznego, filmowego itd.

Literaturoznawstwo

- tytuł - książka lub czasopismo jako konkretna propozycja wydawnicza

Inne znaczenia

- tytuł osoby – jako nazwa godności formalnej, lub honorowej, przykłady:
  - tytuł naukowy
  - tytuł zawodowy
  - tytuł szlachecki/arystokratyczny
    - tytuł grzecznościowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tytułem

1. nazwa dzieła sztuki;
2. pozycja wydawnicza;
3. stopień naukowy, nazwa rodowa, godność lub określenie stanowiska;
4. powód, podstawa do zrobienia czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytułomania

nadmierne używanie tytułów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tytułować

czasownik niedokonany

(1.1) nadawać czemuś tytuł, nazwę

(1.2) wypowiadać czyjś tytuł podczas mówienia o nim lub do niego

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytułowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tytułować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytułowy

przymiotnik

(1.1) związany z tytułem, dotyczący tytułu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tytyna

białko mięśni poprzecznie prążkowanych, zbudowane z kilkudziesięciu tysięcy reszt aminokwasowych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tytłać

potocznie:
1. brudzić, walać, plamić; babrać, mazać, paprać;
2. tytłać się - brudzić się czymś, babrać się

czasownik przechodni niedokonany (dk. utytłać, wytytłać)

(1.1) pot. brudzić

czasownik zwrotny niedokonany tytłać się (dk. utytłać się, wytytłać się)

(2.1) pot. brudzić siebie samego

(2.2) pot. brudzić siebie wzajemnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tywoniuk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyż

partykuła

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. też

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyzana

dawniej: napar z ziół leczniczych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyzy

dawniej: rusztowanie w zduńskim warsztacie, na które wsuwa się deski lub łaty z kaflami

#### Źródła:

SJP.pl

# Tył

strona przeciwległa w stosunku do przodu, część czegoś najdalej położona; przestrzeń poza kimś lub czymś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część czegoś najdalej od przodu

(1.2) cześć ciała przeciwległa do przodu głowy; u człowieka z tej strony co plecy, u zwierząt z tej strony co zad lub ogon

(1.3) miejsce znajdujące się przeciwnie do kierunku patrzenia; po stronie przeciwnej do rzeczywistego lub oczekiwanego kierunku ruchu

(1.4) eufem. tyłek

(1.5) eufem. fragment ubrania zakrywający pośladki

(1.6) gwara. studencka brak zaliczenia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyłeczek

zdrobnienie od: tyłek

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłek

potocznie: pośladki, siedzenie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. pośladki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tyłem

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłkowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tyłkiem, dotyczący tyłka

#### Źródła:

Wiktionary

# Tyłomózgowie

tylna część mózgu dzielona na tyłomózgowie wtórne (móżdżek, most) i rdzeniomózgowie (rdzeń kręgowy)

Tyłomózgowie (łac. rhombencephalon) – ostatni z trzech (obok przodomózgowia i śródmózgowia) pierwotnych pęcherzyków mózgowych, rozwojowa część mózgowia kręgowców. Z tyłomózgowia powstaje móżdżek i rdzeń przedłużony.

U człowieka tyłomózgowie w okresie piątego tygodnia rozwoju zarodkowego ulega podziałowi na tyłomózgowie wtórne (zamózgowie), z którego powstają móżdżek i most oraz rdzeniomózgowie, z którego powstaje rdzeń przedłużony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyłoskrzelce

jedna z trzech podgromad ślimaków, obejmująca około 14 tysięcy gatunków; tyłoskrzelne

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłoskrzelne

jedna z trzech podgromad ślimaków, obejmująca około 14 tysięcy gatunków; tyłoskrzelce

Tyłoskrzelne, tyłoskrzelce (Opisthobranchia) – wyróżniania dawniej podgromada ślimaków. Obejmowała gatunki morskie i nieliczne słodkowodne. Występują głównie w strefach przybrzeżnych, nieliczne są pelagiczne. Pasożyty zewnętrzne wieloszczetów i małży. Około 14 000 gatunków. Ciało okryte muszlą o niewielkich skrętach, przeważnie cienką, delikatną, w stosunku do rozmiarów ciała małą (ciało u większości form nie może się w całości ukryć w muszli). U wielu form muszla mniej lub bardziej okryta płaszczem, albo nie występuje u postaci dojrzałych (jest odrzucana w okresie larwalnym.) W podgromadzie dominują gatunki nagie. Na głowie u większości form dwie pary czułków. Różny stopień detorsji spoideł boczno-trzewiowych, aż do ułożenia symetrycznego. Skutkiem detorsji jama płaszczowa przesunięta nieco w prawą stronę, a skrzele, jeżeli występuje, leży za sercem. Wiele form bez skrzela i jamy płaszczowej. Jeden przedsionek, jedno metanefrydium. Hermafrodyty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyłoskrzelny

o cechach tyłoskrzelnych (podgromada ślimaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłostopie

tylna część stopy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłówka

końcowa część filmu, książki, audiobooka itp. z informacjami o twórcach

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłowo

Tyłowo (kaszb. Tëłowò, niem. Tillau, dawniej Tulowa) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego. W skład sołectwa Tyłowo wchodzi również miejscowość Dąbrowa. Na wschód od Tyłowa położone jest jezioro Dobre, otoczone kompleksem leśnym Puszczy Darżlubskiej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tyłowy

przymiotnik od: tyły (1. teren położony za frontem;
2. ogół sił i środków zaopatrujących wojska w to, co jest im niezbędne na polu walki), np. pozycje tyłowe, jednostki tyłowe

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyłozgryz

wada zgryzu, w której dolny łuk zębowy jest przesunięty do tyłu względem górnego

Tyłozgryz – wada zgryzu polegająca na dotylnym przesunięciu dolnego łuku zębowego względem górnego. Do tyłozgryzów zaliczane jest także tyłożuchwie.

Charakterystycznymi cechami tyłozgryzu są:

- jako konsekwencja powyższego pierwsze trzonowce ułożone w odwrotnej triadzie (dolne cofnięte względem górnych o połowę ich długości dystalno-mezjalnej – w normalnych warunkach dolne pierwsze trzonowce są wysunięte o połowę ich długości dystalno-mezjalnej),
- brak kontaktu zębów siecznych (zwiększony nagryz poziomy – mniej przy protruzji, bardziej przy retruzji siekaczy szczęki),
- brak triad.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tyłozmyk

patologia kręgosłupa w postaci przemieszczenia się w tył kręgu znajdującego się bezpośrednio powyżej; przeciwieństwo kręgozmyku

#### Źródła:

SJP.pl

# Tyły

przybierać na wadze, stawać się grubym, otyłym

#### Źródła:

SJP.pl