# Di-

przedrostek

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Diabatyczny

w fizyce: związany z przepływem energii, np. proces diabatyczny - proces, w którym następuje wymiana ciepła z otoczeniem

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabaz

magmowa skała żyłowa; doleryt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. magmowa skała żyłowa;

Diabaz (inna nazwa doleryt) – magmowa skała wulkaniczna o składzie mineralnym bazaltu, ale o grubszym ziarnie (paleobazalt). Najczęściej nazywa się tak skały powstałe w erze paleozoicznej, zwłaszcza w dolnej jej części. Zawiera dużo wapnia. Składa się z plagioklazu i piroksenu, ma strukturę ofitową.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diabazowy

przymiotnik od: diabaz

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z diabazu, zawierający diabaz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabelec

człowiek nieznośny, przekorny

Diabelec – osada w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Górzno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diabelnie

przysłówek sposobu

(1.1) pot. ekspr. w sposób bardzo silny

#### Źródła:

Wiktionary

# Diabelny

przenośnie: ogromny, niesamowity; diaboliczny, diabelski, piekielny

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) książk. należący do diabła

przymiotnik relacyjny

(2.1) książk. związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

(3.1) książk. mający cechy diabelskie

(3.2) pot. taki, o którym mówiący ma złe zdanie

(3.3) pot. niezwykły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabelski

diaboliczny;
1. mający cechy przypisywane diabłu; szatański;
2. przebiegły, niebezpieczny; szatański;
3. przenośnie: ogromny, niesamowity; diabelny, piekielny

przymiotnik

(1.1) związany z diabłem, dotyczący diabła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabelskość

→ diabelski

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest diabelskie; cecha tych, którzy są diabelscy

Patrz:diabelski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabelstwo

potocznie:
1. cechy przypisywane diabłu, np. zło, przebiegłość;
2. coś złośliwego, denerwującego, niebezpiecznego lub ktoś o takich cechach

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) działanie lub skutki działania diabła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabetol

handlowa nazwa leku przeciwcukrzycowego; tolbutamid

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabetolog

specjalista zajmujący się leczeniem cukrzycy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) med. lekarka specjalistka diabetologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diabetologia

dział medycyny, nauka zajmująca się przyczynami, rozpoznaniem i leczeniem cukrzycy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diabetologiczny

→ diabetologia

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z diabetologią, dotyczący diabetologii, leczenia cukrzycy

Patrz:diabetologia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabetolożka

→ diabetolog

Patrz:diabetolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabetyczka

chora na cukrzycę

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabetyczny

→ diabetyk; cukrzycowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z cukrzycą, dotyczący cukrzycy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabetyk

człowiek chory na cukrzycę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. osoba chora na cukrzycę

Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem glukozy we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta wysp trzustkowych. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić: cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne, rzadziej występujące typy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diabeł

1. zły duch, wyobrażany jako istota z rogami, ogonem i kopytami; szatan, czart, bies;
2. potocznie: ktoś zły, niebezpieczny, nieznośny;
3. potocznie: ktoś zdolny, odważny, sprytny

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) rel. mit. upadły anioł, kuszący do grzechu;

(1.2) pot. przen. o kimś niebezpiecznym, denerwującym lub złym

(1.3) pot. przen. o człowieku ze szczególnymi zdolnościami

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) zool. nazwa systematyczna|Sarcophilus|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny niełazów;

(2.2) icht. zob. diabeł morski.

Diabeł (gr. διάβολος diábolos „oskarżyciel, oszczerca”) – w judaizmie i chrześcijaństwie ogólna nazwa złych, upadłych aniołów; inne określenia: szatan (małą literą), demon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diabełek

zdrobnienie od: diabeł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) zdrobn. od diabeł

(1.2) mały diabeł

(1.3) pot. przen. urwis, łobuziak

(1.4) lud. kukła postaci diabła, rekwizyt zabaw ludowych

(1.5) daw. hazardowa gra karciana

(1.6) meteorol. wir pyłowy

Diabełek – położone na wysokości ok. 1470 m siodełko pomiędzy Wielką Kopą Królową (1531 m) a Skupniowym Upłazem (ok. 1475 m) w polskich Tatrach Zachodnich. Nazwa pochodzi od tego, że podczas wichury wiatr porywa tutaj ziarenka piasku i sypie nimi w oczy „jak sam diabeł”. Do Doliny Olczyskiej opada z niej na północ Żleb Roja o deniwelacji ok. 300 m, w południowo-zachodnim kierunku do Długiego Żlebu w Jaworzynce opada stromy, skalisto-trawiasty stok.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diablak

Diablak lub Babia Góra (słow. Babia hora, 1724 m) – najwyższy szczyt masywu Babiej Góry w Paśmie Babiogórskim w Beskidzie Żywiecko-Orawskim (w regionalizacji według Jerzego Kondrackiego w Beskidzie Żywieckim, w słowackiej Oravské Beskydy). W masywie Babiej Góry wyróżniono wiele wierzchołków, aby więc sprecyzować, o który dokładnie z nich chodzi, dla najwyższego używa się odrębnej nazwy Diablak.

#### Źródła:

Wikipedia

# Diablątko

zdrobnienie od: diablę

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od diablę

(1.2) mit. mały diabeł

(1.3) pot. figlarne dziecko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diablę

mały diabeł, potomek diabła

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) mit. mały diabeł

(1.2) pot. figlarny malec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabli

związany z diabłem; diabelski

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do diabła

przymiotnik relacyjny

(2.1) związany z diabłem, dotyczący diabła

przymiotnik jakościowy

(3.1) charakterystyczny dla diabła, mający cechy diabła

forma rzeczownika.

(4.1) M. i W. lm. zob. diabeł.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diablica

→ diabeł

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) folk. mit. żeńska forma diabła

(1.2) przen. zła kobieta

(1.3) przen. wiedźma, czarownica

- Diablica – powieść Fay Weldon
- Diablica – film z 1989 roku
- Diablica – film z 1991 roku

Patrz:diabeł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diablik

malutki demon, imp

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) diabełek, złośliwy duszek

Diablik (niem. Teufelsgraben, Höllen Graben) – struga na ziemi prudnickiej, w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, powiecie prudnickim, gminie Biała. Dopływ Brodni.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diablisko

zgrubienie od: diabeł

#### Źródła:

SJP.pl

# Diablo

przysłówek

(1.1) pot. bardzo

- Diablo – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia, w hrabstwie Contra Costa
- Diablo – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Waszyngton, w hrabstwie Whatcom
- Diablo – gra komputerowa, pierwsza z serii
- Diablo – seria gier komputerowych
- Diablo – seria książek na podstawie gier komputerowych
- Diablo – fiński zespół deathmetalowy
- Lamborghini Diablo – samochód
- Krzysztof „Diablo” Włodarczyk – polski pięściarz

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Diablotka

krążek albo pałeczka z kruchego lub francuskiego ciasta, podawane do zup czystych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kulin. dodatek do czystych zup, podawany na gorąco, w postaci zapiekanych kromek bułki paryskiej lub paluszków bądź krążków z kruchego lub francuskiego ciasta;

Diablotka (fr. diablotins „diabełki, łakocie”) – wypiek z ciasta francuskiego lub kruchego w kształcie krążka lub pałeczki, podawany do bulionu lub barszczu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diaboliczniej

stopień wyższy od przysłówka: diabolicznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaboliczniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: diaboliczny; bardziej diaboliczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaboliczność

→ diaboliczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest diaboliczne; cecha tych, którzy są diaboliczni

Patrz:diaboliczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diaboliczny

diabelski;
1. mający cechy przypisywane diabłu; szatański;
2. przebiegły, niebezpieczny; szatański;
3. przenośnie: ogromny, niesamowity; diabelny, piekielny

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który przejawia cechy diabła

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diabolizacja

przypisywanie komuś lub czemuś cech diabelskich, szatańskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabolizm

ogół cech zwykle przypisywanych diabłu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabolizować

przypisywać cechy diabła; demonizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabolo

rodzaj gry zręcznościowej polegającej na podrzucaniu i chwytaniu obracającej się szpulki sznurkiem umocowanym na dwóch pałeczkach

Diabolo – zabawa zręcznościowa wymyślona ok. 2000 roku p.n.e. w Chinach, polegająca na obracaniu za pomocą dwóch kijków połączonych ze sobą cienką linką, zabawki w kształcie klepsydry, zwanej właśnie diabolo. W 1906 roku Francuz Gustave Philippart opracował diabolo składające się z dwóch połączonych ze sobą za pomocą śruby metalowych półkul. Z czasem zaczęto stosować półkule z tworzyw sztucznych (najczęściej z gumy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diabulimia

zaburzenie odżywiania u cukrzyków polegające na pomijaniu wstrzykiwania insuliny w celu utraty na wadze

Diabulimia to zaburzenie odżywiania dotyczące osób z cukrzycą typu 1. To, co ją odróżnia od innych zaburzeń odżywiania zawartych w DSM-5, to intencjonalne unikanie, bądź zmniejszanie przyjmowanej dawki insuliny po to, by utrzymać lub zmniejszyć masę ciała.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diabulimiczka

kobieta celowo pomijająca dawki insuliny w celu utraty na wadze

#### Źródła:

SJP.pl

# Diabulimik

osoba celowo pomijająca dawki insuliny w celu utraty na wadze

#### Źródła:

SJP.pl

# Diacetyl

[czytaj: di-acetyl] związek chemiczny zbudowany z dwóch grup acetylowych; dwuacetyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diacetylomorfina

silny narkotyk z grupy opiatów, pochodna morfiny; heroina, diamorfina

Heroina, diacetylomorfina, diamorfina – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny opioid (diacetylowana pochodna morfiny). W postaci czystej heroina jest białą, sypką, bezwonną substancją o gorzkim smaku i temperaturze topnienia 173 °C. Po raz pierwszy heroina została zsyntetyzowana w 1874 r. poprzez acetylację morfiny – opiatu występującego w opium mleczka makowego i suszonej słomie makowej (makówka + ok. 15 cm łodygi), pochodzących z maku lekarskiego (Papaver somniferum). Heroina zaliczana jest do grupy depresantów podobnie jak morfina, w porównaniu do której w przypadku podania drogą dożylną wykazuje około 3–5-krotnie silniejsze lecz krótsze działanie przeciwbólowe. Jest silnym agonistą receptorów opioidowych μ, δ, κ, podobnie jak jej endogenne odpowiedniki – endorfiny. Dzięki grupom acetylowym heroina szybciej niż morfina przechodzi przez barierę krew-mózg. W mózgu jest enzymatycznie metabolizowana do aktywnych terapeutycznie metabolitów: 6-mono-acetylo-morfiny (6-MAM) i morfiny, stąd można spotkać się w stosunku do heroiny z określeniem proleku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diacetylowy

→ diacetyl; dwuacetylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diachil

rodzaj zmiękczającego tynku

#### Źródła:

SJP.pl

# Diachronia

diachroniczność;
1. następstwo zjawisk, czynności lub procesów w czasie;
2. w językoznawstwie: analiza faktów językowych uwzględniająca ich rozwój w czasie

Językoznawstwo diachroniczne (gr. día „przez”, chrónos „czas”), językoznawstwo historyczne – dział językoznawstwa ogólnego zajmujący się badaniem relacji, jakie występują między elementami języka w różnych epokach jego rozwoju. Językoznawstwo diachroniczne bada więc zmiany, jakie zachodzą w języku z upływem czasu. Głównym zadaniem językoznawstwa diachronicznego jest opisanie tych zmian i sformułowanie na tej podstawie możliwie ogólnych zasad obowiązujących w ewolucji języków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diachroniczność

diachronia;
1. następstwo zjawisk, czynności lub procesów w czasie;
2. w językoznawstwie: analiza faktów językowych uwzględniająca ich rozwój w czasie

#### Źródła:

SJP.pl

# Diachroniczny

dotyczący diachronii

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. uwarunkowany czasowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diaczek

zdrobnienie od: diak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od diak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diaczenko

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Anatolij Diaczenko – ukraiński piłkarz, trener piłkarski
- Bohdan Diaczenko – ukraiński hokeista
- Marina i Siergiej Diaczenko – ukraińscy pisarze fantastyki
- Petro Diaczenko – ukraiński wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diada

zespół dwóch elementów

Diada (para) – zbiór społeczny składający się z dwóch osób, określany przez niektórych jako grupa społeczna, ponieważ występują w niej interakcje, odróżnianie się od innych oraz to, że członkowie diady mogą o sobie mówić „my”.

Argumentami za nieuznawaniem diady za grupę społeczną są: brak możliwości ustosunkowania się do relacji między członkami grupy – tworzenia sojuszy lub wspólnego przeciwstawiania się innemu członkowi grupy; nieskomplikowana i niedynamiczna całość. Cechą charakterystyczną grupy społecznej jest też to, że jako całość zewnętrzna od jednostki może stosować wobec niej przymus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diadektomorf

przedstawiciel podrzędu dużych czworonogów żyjących w karbonie i permie

#### Źródła:

SJP.pl

# Diadektomorfy

przedstawiciel podrzędu dużych czworonogów żyjących w karbonie i permie

Diadektomorfy (Diadectomorpha) – klad dużych czworonogów żyjących w Euroameryce w karbonie i wczesnym permie oraz na obszarze dzisiejszych Chin w późnym permie, blisko spokrewnionych z przodkami owodniowców. Obejmuje duże (do 2 metrów długości) formy drapieżne i jeszcze większe (do 3 metrów) roslinożerne, częściowo wodne lub w pełni lądowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diadem

złota lub srebrna przepaska na głowę wysadzana drogimi kamieniami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

Diadem (z fr. diadème od stgr. διάδημα diádēma, łac. dĭădēmă – przepaska, przewiązka) – ozdobna opaska z drogiej tkaniny lub obręcz ze szlachetnego metalu (złota, srebra), na ogół dodatkowo wysadzana szlachetnymi kamieniami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diademkowate

rodzina morskich ryb z rzędu okoniokształtnych

Diademkowate (Pseudochromidae) – rodzina morskich ryb okoniokształtnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diademowy

→ diadem

Patrz:diadem

#### Źródła:

SJP.pl

# Diadoch

1. wódz macedoński, który po śmierci Aleksandra Wielkiego władał jego imperium;
2. dziedzic, potomek, następca;
3. epoka (wojny) diadochów - okres po śmierci Aleksandra Wielkiego, kiedy doszło do wielu konfliktów o władzę

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. jeden z wodzów wojsk Aleksandra Wielkiego, którzy po śmierci władcy podzielili między siebie jego państwo;

Diadochowie (od stgr. διάδοχος diádochos – następca) – termin określający dowódców armii Aleksandra Wielkiego, którzy w powstałym imperium przejęli władzę po jego śmierci w 323 roku p.n.e.

Wywodzili się w większości ze znacznych rodów macedońskich. Początkowo każdy z nich władał jedną z prowincji rozległego imperium. Wkrótce jednak pomiędzy nimi oraz ich następcami wynikły długotrwałe konflikty na tle dążeń do wzajemnego przejmowania ziem odziedziczonych po Aleksandrze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diadochia

zdolność wzajemnego zastępowania się atomów, jonów lub cząsteczek w obrębie sieci krystalicznych mieszanin ciał stałych o podobnej budowie

Diadochia – zdolność wzajemnego zastępowania się atomów, jonów lub cząsteczek w obrębie sieci krystalicznych mieszanin ciał stałych o podobnej budowie.

Zdolność zastępowania się jonów (anion za anion; kation za kation) w strukturach kryształów jest następstwem krystalochemicznego pokrewieństwa pierwiastków. O możliwości zastępowania się jonów decydują zbliżone ich rozmiary. Zjawisko polega na tym, że potrzebują one dla swych analogicznych jonów podobnie wielkich przestrzeni w strukturach kryształów i wskutek tego mogą się wzajemnie podstawiać tworząc jednakowe lub podobne struktury.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diadumenos

Diadumenos – rzeźba Polikleta, obok Doryforosa najbardziej znana rzeźba tego artysty, przedstawiająca Kanon w klasycznej rzeźbie greckiej.

Jest to posąg nagiego mężczyzny z opaską wokół głowy, mający 1,86 metra wysokości. Został wykonany ok. 420 roku p.n.e. Postać opiera się na prawej nodze wysuniętej do przodu, ręce są podniesione do góry. Rzeźba znana jest z późniejszych kopii. W rzeźbie został wykorzystany kontrapost - ciężar ciała przeniesiony na jedną nogę mocno przytwierdzonej do podłoża, zaś druga jest delikatnie odsunięta w tył i pozostaje w spoczynku. Ciało postaci jest skręcone lekko w prawo.

#### Źródła:

Wikipedia

# Diadyczny

1. złożony z dwóch elementów;
2. w matematyce: iloczyn diadyczny - iloczyn dwóch wektorów dający w wyniku tensor

#### Źródła:

SJP.pl

# Diadynamiczny

prąd diadymiczny - prąd elektryczny o niskiej częstotliwości, powstały z nałożenia dwóch prądów zmiennych o różnych relacjach fazy i amplitudy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diadynamik

rodzaj zabiegu fizjoterapeutycznego, stymulacja prądami o niskiej częstotliwości; diadynamika

#### Źródła:

SJP.pl

# Diadynamika

rodzaj zabiegu fizjoterapeutycznego, stymulacja prądami o niskiej częstotliwości; diadynamik

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafanometr

przyrząd do badania płynów za pomocą prześwietlania promieniami świetlnymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafanoskop

Diafanoskop (ang. diaphanoscope) – aparat medyczny do oświetlania jam lub tkanek ciała za pomocą transiluminacji (prześwietlania). Czasami stosowany jest w diagnostyce guzów piersi.

#### Źródła:

Wikipedia

# Diafanoskopia

Diafanoskopia gałki ocznej – to badanie okulistyczne, polegające na prześwietleniu diafanoskopem gałki ocznej. Badany przebywa w ciemni i diafanoskop zostaje przystawiony do twardówki. Światło, które emituje diafanoskop, prześwietla gałkę oczną, jeśli nie ma przeszkody (np. guz, ciało obce) pojawia się jednolity różowy refleks ze źrenicy. W przypadku istnienia przeszkody - pojawiają się ubytki refleksu. Diafanoskop przystawia się w różnych punktach gałki ocznej.

#### Źródła:

Wikipedia

# Diafazyczny

przymiotnik

(1.1) jęz. uwarunkowany stylistycznie

#### Źródła:

Wiktionary

# Diafon

urządzenie do nadawania powietrznych sygnałów dźwiękowych podczas mgły, poprzez nabrzeżne stacje ostrzegawcze lub inne statki

Diafon – urządzenie okrętowe lub nabrzeżne do nadawania sygnałów dźwiękowych podczas mgły.

Dźwięk wytwarzany jest przy przechodzeniu sprężonego powietrza (lub pary pod ciśnieniem) przez szczeliny nadajnika.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diafonia

1. dawna forma śpiewu dwugłosowego, spotykana w muzyce ludowej;
2. rozdźwięk, dysharmonia, dysonans;
3. w telekomunikacji: rodzaj zakłócenia w przesyle sygnału, przesłuch międzykanałowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafoniczny

→ diafonia

Patrz:diafonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafonometr

miernik przesłuchu stosowny do oceny jakości linii telekomunikacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafora

powtórzenie retoryczne wzmacniające ekspresywności wypowiedzi

Diafora (gr. διαφορά diaphorá – "przesunięcie, różnica, odmienność") – figura retoryczna polegająca na powtarzaniu tego samego wyrazu, jednak za każdym razem w innym jego znaczeniu, budując w ten sposób kalambur, grę słów. Diafora może być zbliżona do tautologii lub pleonazmu (określana jest wtedy mianem dilogii), np.:

  Matka jest matką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaforetyczny

powodujący diaforezę (obfite pocenie się na całym ciele); napotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaforeza

obfite pocenie się na całym ciele, zwłaszcza wywołane zabiegami medycznymi lub środkami farmakologicznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafragma

1. w anatomii: duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę piersiową od niżej położonych narządów; przepona;
2. urządzenie nastawcze w obiektywie, które służy do regulowania ilości światła wpadającego do aparatu; przesłona, przysłona;
3. tarcza z otworem w środku umieszczana w rurze w celu pomiaru lub ograniczenia ilości przepływającej substancji; kryza;
4. przyrząd do prawidłowego ustawiania muszki i szczerbiny w broni strzeleckiej;
5. krążek dopochwowy stosowany jako środek antykoncepcyjny

Diafragma: (z gr. dia- ="wśród, pomiędzy" + phragma ="płot, ogrodzenie"):

- diafragma (strzelectwo);
- diafragma (element optyczny);
- diafragma (nazwa anat. przepony), pojęcie używane w starożytności;
- diafragma (środek antykoncepcyjny) krążek z cienkiej gumy, stosowany przez kobiety.
- diafragma (grzyby) warstwa strzępek w niektórych owocnikach grzybów
- diafragma (anatomia motyli) – element samczych narządów genitalnych motyli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diafragmować

regulować dopływ światła w przyrządzie optycznym za pomocą przesłony

#### Źródła:

SJP.pl

# Diafragmowy

przymiotnik od: diafragma

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaftoreza

proces powtórnego przeobrażenia skał metamorficznych, które wskutek ruchów górotwórczych wydźwignięte zostały w płytsze strefy skorupy ziemskiej i znalazły się w warunkach niższych ciśnień i temperatur; metamorfizm wsteczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diagenetyczny

→ diageneza

Patrz:diageneza

#### Źródła:

SJP.pl

# Diageneza

zespół procesów zachodzących przy względnie niskiej temperaturze i niskim ciśnieniu, prowadzących do wytworzenia litych skał z materiałów osadowych

Diageneza (gr. δια „przez, na wskroś“ i γένεσις „powstawanie“) – zbiór procesów fizycznych i chemicznych działających na osad po jego depozycji ale przed jego ostateczną lityfikacją. Jako diagenetyczne postrzega się procesy które zachodzą przy względnie niskim ciśnieniu i niskiej temperaturze w przeciwieństwie do procesów metamorfizmu, które zachodzą przy względnie wyższym ciśnieniu i temperaturze. Do procesów diagenetycznych możemy zaliczyć między innymi działanie roztworów, działanie mikroorganizmów oraz rekrystalizację.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diagnoskop

urządzenie do badania prądów sterujących działaniem układów samochodu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagnosta

1. osoba oceniająca i wydająca opinię o stanie lub właściwościach czegoś;
2. mechanik uprawniony do wykonywania przeglądów pojazdów mechanicznych;
3. samodzielny pracownik laboratorium medycznego

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) med. lekarz, który stawia diagnozę

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diagnostka

→ diagnosta

Patrz:diagnosta

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagnostyczka

→ diagnostyk

Patrz:diagnostyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagnostycznie

przysłówek

(1.1) w sposób diagnostyczny, w sposób dotyczący diagnostyki

#### Źródła:

Wiktionary

# Diagnostyczny

służący do diagnozowania, oparty na diagnozie, dotyczący diagnozy

przymiotnik

(1.1) dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diagnostyk

lekarz stawiający diagnozę; diagnosta

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagnostyka

1. rozpoznawanie chorób na podstawie wywiadu, badania lekarskiego, analizy objawów i wyników badań laboratoryjnych;
2. określanie stanu technicznego urządzenia i ustalanie źródeł awarii

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);

(1.2) psych. proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;

(1.3) techn. ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: diagnostyk

- diagnostyka medyczna
  - diagnostyka laboratoryjna
  - diagnostyka obrazowa
  - diagnostyka preimplantacyjna
  - diagnostyka psychologiczna
- diagnostyka weterynaryjna
- diagnostyka techniczna
  - diagnostyka samochodowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diagnoza

1. rozpoznanie choroby na podstawie jej objawów, badania chorego, wywiadu lekarskiego i badań laboratoryjnych;
2. ocena stanu czegoś wystawiona na podstawie badań i analiz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. rozpoznanie choroby

(1.2) określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy

- diagnoza (medycyna)
  - diagnoza różnicowa
- diagnoza (psychologia)
- diagnoza (pedagogika)
- diagnoza społeczna
- diagnoza oświatowa
- diagnoza taksonomiczna
- diagnoza techniczna

- Diagnoza – polski serial telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diagnozować

1. rozpoznawać chorobę na podstawie odpowiednich badań;
2. oceniać coś, wydawać opinię

czasownik

(1.1) wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diagnozowalny

przymiotnik relacyjny

(1.1) med. dający się zdiagnozować

#### Źródła:

Wiktionary

# Diagnozowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. stawianie diagnozy

(1.2) ustalanie przyczyn jakiegoś zjawiska i tego, jaki jest stan rzeczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Diagnozowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z diagnozą, dotyczący diagnozy

#### Źródła:

Wiktionary

# Diagonal

1. linia, oś ukośna; przekątna, diagonala;
2. tkanina wełniana lub bawełniana o splocie ukośnym;
3. ukośny (biegnący po przekątnej) chodnik w kopalni

Diagonal – rodzaj tkaniny wełnianej o splocie skośnym z bardzo dużym nachyleniem prążków. Jest stosowana na odzież oraz podszewki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diagonala

linia, oś ukośna; przekątna, diagonal

Diagonala – wyrobisko podziemne drążone w kierunku pośrednim między rozciągłością a nachyleniem pokładu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diagonalizacja

w matematyce: transformacja macierzy do postaci diagonalnej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mat. przekształcenie macierzy w macierz diagonalną przez pomnożenie jej przez drugą macierz oraz jej odwrotność

Diagonalizacja – sprowadzenie macierzy kwadratowej do postaci diagonalnej, a konkretniej rozkład macierzy A\in M_{k}(K) na iloczyn macierzy P,\Delta ,P^{-1}\in M_{k}(K){:}

  A=P\Delta P^{-1},

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diagonalizm

w sztuce: zasada komponowania obrazu lub rzeźby, polegająca na akcentowaniu osi ukośnych

Diagonalizm (łac. linea diagonalis „linia skośna, przekątna”) – w sztukach plastycznych zasada komponowania obrazu lub rzeźby, polegająca na akcentowaniu jednej lub kilku osi ukośnych i ograniczeniu kompozycyjnego znaczenia pionów i poziomów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diagonalny

o układzie ukośnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagraf

przyrząd optyczny pozwalający na przerysowanie z natury konturów przedmiotu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diagram

1. przedstawienie w umowny, określony sposób zależności pomiędzy różnymi wielkościami lub pojęciami; wykres;
2. urzędowo: graficznie przedstawiony plan jakichś czynności; tabela;
3. rysunek pustych pól krzyżówki;
4. rysunkowy zapis pozycji szachowej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

(1.2) rysunek pól krzyżówki bądź sudoku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diagramik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od diagram

#### Źródła:

Wiktionary

# Diak

1. kleryk, psalmista w Kościele prawosławnym i greckokatolickim
2. pisarz kancelarii książęcej na Rusi
3. urzędnik stojący na czele resortu w Rosji carskiej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. muz. śpiewak cerkiewny;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) elektron. tyrystor składający się z dwóch połączonych antyrównolegle dynistorów;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diakaustyczny

→ diakaustyka

Patrz:diakaustyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakaustyka

stożkowato wklęsła powierzchnia utworzona przez załamujące się ogniskowane promienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakineza

piąte stadium profazy pierwszego podziału mejotycznego

Diakineza (z gr. dia – przypadek, kinesis – ruch) – ostatni, piąty etap profazy I mejozy, zachodzący po diplotenie. Po diakinezie następuje metafaza I.

Podczas diakinezy:

- następuje przesunięcie chiazm na końce biwalentów – tzw. terminacja chiazm,
- biwalenty rozmieszczone są na obwodzie jądra komórkowego,
- następuje największy stopień spiralizacji chromosomów,
- pod koniec diakinezy zanika jąderko, rozpada się otoczka jądrowa i powstaje wrzeciono podziałowe, Otoczka jądrowa nie zanika jedynie u workowców właściwych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaklaza

pęknięcie skały powstałe na skutek ciśnienia wewnątrz skorupy ziemskiej, biegnące w wielu kierunkach

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakon

1. w Kościele katolickim i prawosławnym: duchowny bez pełnych święceń kapłańskich;
2. w Kościele protestanckim: pastor nadzorujący akcje charytatywne;
3. we wczesnym chrześcijaństwie: opiekun ubogich i chorych, pomocnik biskupa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

Diakon (gr. διάκονος diákonos „sługa”) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diakonat

1. w Kościele katolickim i prawosławnym: pierwszy stopień święceń, uprawniających do sprawowania niektórych czynności kapłańskich;
2. w Kościele protestanckim: instytucja dobroczynna będąca pod opieką diakona;
3. urząd, godność diakona

Diakon (gr. διάκονος diákonos „sługa”) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diakonia

1. nieodpłatna posługa w Kościele katolickim;
2. grupa ludzi pełniąca określoną posługę w ramach jakiejś wspólnoty;
3. dawniej: rzymska kaplica, przy której rezydowali diakoni;
4. dawniej: przytułek dla chorych i ubogich

Diakonia (gr. διακονία, diakonia – służba) – określenie nieodpłatnej posługi. W Kościele katolickim słowo diakonia dotyczy różnych form działalności, może być np. diakonia liturgiczna, muzyczna, itp. W kościołach protestanckich posługa diakonacka wiąże się głównie z pracą socjalną, oraz pomocą potrzebującym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diakonijny

→ diakonia

Patrz:diakonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakonikon

pomieszczenie w kościołach przeznaczone dla kapłanów przygotowujących się do mszy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakonisa

1. w Kościele protestanckim: siostra zajmująca się działalnością charytatywną; diakoniska;
2. w okresie wczesnochrześcijańskim: dziewica lub wdowa pełniąca posługi religijne i charytatywne

Diakon (gr. διάκονος diákonos „sługa”) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diakoniska

w Kościele protestanckim: siostra zajmująca się działalnością charytatywną; diakonisa

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakonka

1. w Kościele protestanckim: pastorka nadzorująca akcje charytatywne;
2. w Kościele anglikańskim: kobieta mająca święcenia diakonatu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakonówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dom, w którym mieszka śpiewak cerkiewny

#### Źródła:

Wiktionary

# Diakoński

odnoszący się do diakona, diakonatu

przymiotnik

(1.1) kośc. związany z osobą lub tytułem diakona

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diakopa

w utworze literackim: wtrącenie przedzielające powtórzenie wyrazów

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakope

przedzielenie powtórzonych słów w zdaniu przez wtrącenie (np. pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem)

#### Źródła:

SJP.pl

# Diakrostych

rodzaj rozrywki umysłowej, w której wszystkie litery odgadywanych wyrazów tworzą całość (np. fragment wiersza)

Diakrostych – rodzaj zadania szaradziarskiego, podobny do szyfrogramu.

Diagram diakrostychu składa się z numerowanych pól, do których przenosi się litery odgadywanych wyrazów. Te tworzą jedną część rozwiązania, która najczęściej jest fragmentem wiersza. Drugą część rozwiązania – zwykle imię i nazwisko autora, tytuł wiersza – tworzą określone litery wyrazów pomocniczych. W kratkach są też wydrukowane litery wskazujące z którego zgadywanego słowa litera pochodzi – ułatwia to korektę błędnych wpisów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diakryt

znak graficzny informujący o sposobie wymawiania głoski

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. typogr. dodatkowy znak w postaci kropki, kreseczki, daszka, haczyka itp. umieszczany przy literze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diakrytyczny

w językoznawstwie:
1. odróżniający, wyróżniający;
2. znak diakrytyczny - znak graficzny dodawany do litery w celu oznaczenia brzmień odpowiadających danym literom

przymiotnik

(1.1) jęz. odróżniający

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diakrytyka

ogół znaków diakrytycznych, charakterystycznych dla określonego języka

Znaki diakrytyczne, diakrytyki (stgr. διακριτικός diakritikós „odróżniający”) – znaki graficzne używane w alfabetach i innych systemach pisma, umieszczane nad, pod literą, obok lub wewnątrz niej, zmieniające sposób odczytu tej litery i tworzące przez to nową literę. W alfabetach sylabowych mogą zmienić znaczenie całej sylaby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dial

związek organiczny o działaniu uspokajającym i nasennym, stosowany w bezsenności, nerwicach i stanach lękowych; dwuallyl; allobarbital

#### Źródła:

SJP.pl

# Dial-Up

[czytaj: dialap] rodzaj połączenia z internetem; przeciwieństwo stałego łącza

#### Źródła:

SJP.pl

# Dial.

skrót od: dialekt, dialektalny, dialektyka, dialektyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialag

minerał z grupy piroksenów, składnik skał magmowych; diallag

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialekt

w językoznawstwie: odmiana języka ogólnego (narodowego) charakterystyczna dla jakiegoś terytorium, np. dialekt śląski, mazowiecki; gwara, narzecze

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

(1.2) jęz. terytorialna odmiana języka, przeciwstawiana jego formie ogólnoetnicznej, standardowej;

(1.3) pot. jęz. język pozbawiony formy pisanej lub standaryzacji, używany w kraju rozwijającym się lub w odizolowanej części świata, język wernakularny;

Dialekt – wieloznaczny termin lingwistyczny. W najogólniejszym znaczeniu dialekt to odmiana języka, która odznacza się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi czy gramatycznymi, odróżniającymi ją od innych form tego języka. W szerokim ujęciu dialektem jest każda odmiana języka związana z pewną grupą osób, zarówno niestandardowa odmiana regionalna lub społeczna, jak i język standardowy lub odmiana stosunkowo bliska standardowi. W wąskim znaczeniu dialekt to ograniczona terytorialnie i społecznie odmiana języka, występująca w formie mówionej lub odmiana o niższym prestiżu niż język standardowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialektalny

→ dialekt; dialektowy, dialektyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. będący częścią dialektu; należący do dialektu; dotyczący dialektu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialektolog

specjalista w dziedzinie językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; gwaroznawca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) jęz. badacz dialektów

Dialektologia (gr. dialektos „gwara” i logos „słowo, nauka”), także gwaroznawstwo – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem, genezą i systematyką dialektów w obrębie jakiegoś języka lub języków. Dyscyplina ta bada odmiany poszczególnych języków oparte głównie na uwarunkowaniach geograficznych (w przeciwieństwie do odmian o podłożu społecznym – socjolektów, które są przedmiotem zainteresowań socjolingwistyki, czy też form historycznych, których klasyfikacji i opisu dokonuje językoznawstwo diachroniczne). Choć socjolekty bywają włączane w ramy terminu „dialekt”, to dialektologia jako dyscyplina koncentruje się przeważnie na odmianach terytorialnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialektologia

dziedzina językoznawstwa zajmująca się gwarami i dialektami; gwaroznawstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauk. jęz. nauka o dialektach i gwarach;

Dialektologia (gr. dialektos „gwara” i logos „słowo, nauka”), także gwaroznawstwo – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem, genezą i systematyką dialektów w obrębie jakiegoś języka lub języków. Dyscyplina ta bada odmiany poszczególnych języków oparte głównie na uwarunkowaniach geograficznych (w przeciwieństwie do odmian o podłożu społecznym – socjolektów, które są przedmiotem zainteresowań socjolingwistyki, czy też form historycznych, których klasyfikacji i opisu dokonuje językoznawstwo diachroniczne). Choć socjolekty bywają włączane w ramy terminu „dialekt”, to dialektologia jako dyscyplina koncentruje się przeważnie na odmianach terytorialnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialektologiczny

dotyczący dziedziny językoznawstwa zajmującej się gwarami i dialektami; gwaroznawczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) jęz. związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialektolożka

→ dialektolog

Patrz:dialektolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialektowy

→ dialekt; dialektalny, dialektyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialektyczka

→ dialektyk

Patrz:dialektyk

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialektycznie

przysłówek

(1.1) w sposób dialektyczny

#### Źródła:

Wiktionary

# Dialektyczniej

stopień wyższy od przysłówka: dialektycznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialektyczność

→ dialektyczny

Patrz:dialektyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialektyczny

1. oparty na dialektyce;
2. przestarzałe: dotyczący dialektu, charakterystyczny dla dialektu; dialektalny, dialektowy

przymiotnik

(1.1) filoz. związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki

(1.2) przest. charakterystyczny dla dialektu, związany z dialektem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialektyk

1. filozof posługujący się metodą dialektyczną;
2. reprezentant dialektycznej filozofii marksistowskiej;
3. przestarzałe: człowiek wyćwiczony w prowadzeniu dyskusji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) filoz. zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa

(1.2) ktoś, kto umiejętnie posługuje się rozumowaniem, w którym wyciąga się wnioski ze sprzeczności

(1.3) pot. ktoś biegły w dyskusji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialektyka

1. nauka ujmująca wszystkie zjawiska we wzajemnym powiązaniu, traktująca rozwój jako walkę wewnętrznych przeciwieństw;
2. sztuka rozumowania i dyskusji polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ujawnianie sprzeczności tkwiących w pojęciach i sądach;
3. sprzeczności i przeciwieństwa właściwe jakiemuś zjawisku;
4. umiejętność udowadniania swoich racji; argumentacja, tłumaczenie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) filoz. teoria rzeczywistości postrzeganej jako ciągłe zmiany

(1.2) filoz. metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: dialektyk

Dialektyka (stgr. διαλεκτική τέχνη, łac. dialectica, ars dialectica, ratio dialectica) – nauka zajmująca się poprawnością argumentacji i refutacji podczas wypowiedzi. Kodyfikuje ona zasady poprawnego rozumowania służące do analizy argumentów potwierdzających lub kwestionujących udowadnianą w czasie dyskursu tezę, a także sposoby prowadzenia debaty, w czasie której jeden z uczestników stara się udowodnić tezę, a drugi ją obalić. Przez niektórych autorów niekiedy mylona z logiką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialektyzacja

stylizacja polegająca na wprowadzaniu dialektyzmów do tekstów języka ogólnego

Dialektyzacja, gwaryzacja – stylizacja polegająca na wprowadzeniu do utworu literackiego (całości lub jego części) słownictwa, zwrotów, form gramatycznych pochodzących z określonego dialektu ludowego, tzw. dialektyzmów. Dialektyzacja jest świadomym zabiegiem literackim służącym odtworzeniu lokalnego kolorytu, charakterystyce środowiska lub poszczególnych bohaterów, np. Chłopi W. Reymonta, Na Skalnym Podhalu K. Przerwy Tetmajera.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dialektyzm

wyraz, forma gramatyczna lub zdanie pochodzące z dialektu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. cecha lub element językowy właściwe jakiemuś dialektowi wernakularnemu;

Dialektyzm (gr. diálogos „rozmowa” i dialektikē „dialektyka” z diálektos „sposób mówienia”), gwaryzm – element językowy właściwy dla dialektu lub grupy dialektów, używany głównie w komunikacji ustnej. Dialektyzmem może być np. pojedynczy wyraz (np. uświerknąć zamiast zmarznąć) lub połączenie wyrazowe (frazeologizm); wyróżnia się także dialektyzmy gramatyczne (pójdźwa zam. pójdźmy), składniowe (np. gęsi lecieli) i fonetyczne (np. kóń zam. koń).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialektyzować

wprowadzać dialektyzmy do tekstów języka ogólnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialer

program komputerowy do łączenia się z internetem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) inform. telekom. program obsługujący połączenie komputera z siecią telefoniczną

Dialer – wyspecjalizowany rodzaj programu komputerowego do łączenia się z Internetem za pomocą modemu. Niekiedy program tego rodzaju, zainstalowany w komputerze bez wiedzy i zgody użytkownika, jest wykorzystywany do nawiązywania połączenia z siecią.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialit

rzadki minerał wywodzący się z alkalicznego granitu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dializa

zabieg stosowany w ostrej niewydolności nerek, którego celem jest oczyszczenie krwi z nadmiaru mocznika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

(1.2) med. zabieg wykonywany u chorych z niewydolnością nerek, stosowany by usunąć szkodliwe produkty przemiany materii;

Dializa (gr. diálysis = „rozpuszczanie”, „rozdzielanie”) – metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

W nefrologii stosuje się zabiegi dializacyjne u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, którzy nie kwalifikują się do zabiegu przeszczepienia nerki albo oczekują na ten zabieg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dializacyjny

związany z dializą

przymiotnik

(1.1) med. mający związek z dializą - zabiegiem leczniczym

(1.2) chem. mający związek z dializą - rozdzielaniem substancji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dializat

preparat poddawany dializie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dializator

przyrząd do dializy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dializoterapia

leczenie polegające na oczyszczaniu krwi z substancji toksycznych dla organizmu

Dializa (gr. diálysis = „rozpuszczanie”, „rozdzielanie”) – metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

W nefrologii stosuje się zabiegi dializacyjne u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, którzy nie kwalifikują się do zabiegu przeszczepienia nerki albo oczekują na ten zabieg.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dializować

potocznie: poddawać pacjenta zabiegowi dializy - metodzie leczniczej polegającej na usuwaniu z organizmu nadmiaru produktów odpadowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dializowy

→ dializa

Patrz:dializa

#### Źródła:

SJP.pl

# Diallag

minerał z grupy piroksenów, składnik skał magmowych; dialag

Diallag – minerał z gromady krzemianów (łańcuchowych), zaliczany do piroksenów jednoskośnych (klinopiroksen).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dialog

1. rozmowa co najmniej dwóch osób na określony temat; polemika, dyskusja, konwersacja, rozmowa;
2. forma wypowiedzi literackiej, mająca postać rozmowy co najmniej dwóch osób;
3. utwór literacki złożony z odrębnych wypowiedzi dwóch lub więcej osób, nie mający jednak charakteru dzieła dramatyczno-scenicznego;
4. gatunek, który występował w literaturze staropolskiej, często o przeznaczeniu dramatycznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) rozmowa dwóch osób

(1.2) liter. utwór literacki niesceniczny, napisany w formie rozmowy

(1.3) film. teatr. rozmowa toczona przez bohaterów powieści, filmu, sztuki teatralnej itp.

(1.4) przen. długotrwałe negocjacje, rozmowy między stronami w celu uzgodnienia stanowisk

- dialog – gatunek literacki
- „Dialog” – miesięcznik teatralny
- „Dialog” – kwartalnik dwujęzyczny
- Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Dialog”
- Wydawnictwo Akademickie „Dialog”
- Telefonia Dialog
- dialog społeczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dialogiczność

1. → dialogiczny;
2. w kulturoznawstwie: cecha dzieł nawiązujących do różnych innych utworów, wypowiedzi, poglądów itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogiczny

rzadko: napisany w formie dialogu, zawierający dialogi, będący dialogiem - rozmową co najmniej dwóch osób; dialogowy

przymiotnik

(1.1) rzad. zob. dialogowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialogista

1. książkowo: człowiek biegły w sztuce rozmowy;
2. środowiskowo: osoba opracowująca dialogi w filmach

Dialogista – osoba zawodowo zajmująca się tłumaczeniem lub opracowywaniem ścieżki dialogowej w filmach.Termin „dialogista” w odniesieniu do dialogów filmowych jest najczęściej kojarzony z dubbingiem, jednak odnosi się on również do opracowywania dialogów w formie napisów oraz narracji, potocznie zwanych „szeptankami” (czytane przez lektora). Z kolei osoba pisząca dialogi do seriali w oryginalnej wersji językowej nazywana jest dialogistą scripterem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dialogistka

→ dialogista

Patrz:dialogista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogit

minerał, węglan manganu; rodochrozyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogitowy

przymiotnik od: dialogit

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogizacja

wprowadzenie dialogu (rozmowy co najmniej dwu osób) do utworu literackiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogizm

Dialogizm (gr. διαλογισμός dialogismós) – figura retoryczna polegająca na wpleceniu w narrację krótkiego dialogu, wykorzystanego zwykle jako aluzja lub reminiscencja.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dialogizować

wprowadzać dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; dialogować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogować

1. prowadzić dzialog, rozmawiać co najmniej w dwie osoby; rozmawiać, dyskutować, konwersować;
2. wprowadzać dialog (rozmowę co najmniej dwu osób) do utworu literackiego; dialogizować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|dialogować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dialogowość

1. występowanie w formie dialogu - rozmowy co najmniej dwu osób, np. dialogowość wiersza;
2. według Michała Bachtina: podstawowa forma funkcjonowania języka, który żyje w sferze dialogowego obcowania

#### Źródła:

SJP.pl

# Dialogowy

napisany w formie dialogu, zawierający dialogi, będący dialogiem - rozmową co najmniej dwóch osób; dialogiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dialogiem, dotyczący dialogu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dialować

[czytaj: dajalować] potocznie: łączyć się z Internetem za pomocą łącza telefonicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamagnetyczny

→ diamagnetyk

przymiotnik relacyjny

(1.1) fiz. mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

Patrz:diamagnetyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diamagnetyk

ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od jedności (od przenikalności magnetycznej próżni)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes

Diamagnetyzm – zjawisko polegające na indukcji w ciele znajdującym się w zewnętrznym polu magnetycznym pola przeciwnego, osłabiającego działanie zewnętrznego pola.

Namagnesowanie diamagnetyka jest proporcjonalne do natężenia pola magnetycznego, w którym się znajduje i nie zależy od temperatury. Jest ono zawsze bardzo słabe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diamagnetyzm

cecha lub zjawisko słabej zależności namagnesowania ciała od pola magnetycznego

Diamagnetyzm – zjawisko polegające na indukcji w ciele znajdującym się w zewnętrznym polu magnetycznym pola przeciwnego, osłabiającego działanie zewnętrznego pola.

Namagnesowanie diamagnetyka jest proporcjonalne do natężenia pola magnetycznego, w którym się znajduje i nie zależy od temperatury. Jest ono zawsze bardzo słabe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diamant

stopień (wielkość) czcionki drukarskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamantina

rzeka w Australii

- Diamantina – miasto w Brazylii
- Diamantina – rzeka w Australii
- Rów Diamantiny – rów oceaniczny na Oceanie Indyjskim
- Diamantina – rodzaj roślin z rodziny zasennikowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diamat

skrót od: materializm dialektyczny

Materializm dialektyczny, diamat – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w II poł. XIX wieku przez Karla Marksa i Friedricha Engelsa, a następnie rozwinięty przez W.I. Lenina, Lwa Trockiego, Różę Luksemburg i in. W XX wieku stał się podstawą filozoficzną stalinizmu, trockizmu i maoizmu. Forma „diamat” (ros. диамат) to skrótowiec pochodzenia rosyjskiego (rusycyzm).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diamencik

zdrobnienie od: diament

#### Źródła:

SJP.pl

# Diament

1. polimorficzna odmiana pierwiastka węgla, najtwardszy minerał występujący w przyrodzie
2. przyrząd służący do rżnięcia szkła i szlifowania drogich kamieni
3. stopień pisma równy czterem punktom typograficznym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. miner. minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

(1.2) pot. kamień szlachetny oszlifowany z diamentu (1.1) zob. brylant.

(1.3) techn. przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem

(1.4) typogr. druk. w systemie miar typograficznych Didota, stopień pisma odpowiadający czterem punktom (1,5036 mm)

Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od stgr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) ‛niepokonany, niezniszczalny’ i nawiązuje do jego wyjątkowej twardości. Jest najtwardszą znaną substancją występującą w przyrodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diamentodajny

obfitujący w diamenty, dostarczający diamentów; diamentonośny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamentonośny

obfitujący w diamenty

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamentopodobny

mający niektóre właściwości diamentu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamentować

toczyć, wytaczać coś narzędziami o diamentowych ostrzach

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamentowy

przymiotnik od: diament

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z diamentem, dotyczący diamentu

(1.2) zbudowany z diamentów

przymiotnik jakościowy

(2.1) taki jak diament, posiadający cechy diamentu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diameter

dawniej: średnica, diametr

#### Źródła:

SJP.pl

# Diametr

dawniej: średnica, diameter

#### Źródła:

SJP.pl

# Diametralnie

przysłówek sposobu

(1.1) przeciwstawnie, krańcowo różnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Diametralny

1. przebiegający wzdłuż średnicy, związany z nią;
2. krańcowo różny, odmienny, przeciwstawny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamezyczny

przymiotnik

(1.1) jęz. uwarunkowany środkiem przekazu

#### Źródła:

Wiktionary

# Diamid

[czytaj: di-amid] związek chemiczny zawierający dwie grupy amidowe, np. diamid kwasu węglowego; dwuamid

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamina

[czytaj: di-amina] związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera dwie grupy aminowe; dwuamina

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaminowy

→ diamina; dwuaminowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamondyt

nazwa techniczna węglika wapnia, wykazującego bardzo dużą twardość

#### Źródła:

SJP.pl

# Diamorfina

silny narkotyk z grupy opiatów, pochodna morfiny; diacetylomorfina, heroina

Heroina, diacetylomorfina, diamorfina – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny opioid (diacetylowana pochodna morfiny). W postaci czystej heroina jest białą, sypką, bezwonną substancją o gorzkim smaku i temperaturze topnienia 173 °C. Po raz pierwszy heroina została zsyntetyzowana w 1874 r. poprzez acetylację morfiny – opiatu występującego w opium mleczka makowego i suszonej słomie makowej (makówka + ok. 15 cm łodygi), pochodzących z maku lekarskiego (Papaver somniferum). Heroina zaliczana jest do grupy depresantów podobnie jak morfina, w porównaniu do której w przypadku podania drogą dożylną wykazuje około 3–5-krotnie silniejsze lecz krótsze działanie przeciwbólowe. Jest silnym agonistą receptorów opioidowych μ, δ, κ, podobnie jak jej endogenne odpowiedniki – endorfiny. Dzięki grupom acetylowym heroina szybciej niż morfina przechodzi przez barierę krew-mózg. W mózgu jest enzymatycznie metabolizowana do aktywnych terapeutycznie metabolitów: 6-mono-acetylo-morfiny (6-MAM) i morfiny, stąd można spotkać się w stosunku do heroiny z określeniem proleku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diamynt

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. diament

#### Źródła:

Wiktionary

# Dian

związek organiczny, ciało stałe dobrze rozpuszczalne w roztworach wodorotlenków litowców, acetonie, alkoholu etylowym; otrzymywany przez kondensację fenolu z acetonem

Bisfenol A (BPA) – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diana

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitrzym. bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;

(1.2) imię|polski|ż.;

(1.3) astr. planetoida o numerze katalogowym 78;

(1.4) zoonim, imię dla suki

## Postacie

- Diana – imię
- Diana (1961-97) – księżna brytyjska, pierwsza żona księcia Karola, była synowa królowej Elżbiety II
- Aimo Diana – włoski piłkarz
- Pietro Diana – włoski duchowny katolicki
- Diana – w mitologii rzymskiej bogini łowów, odpowiednik greckiej Artemidy

## Lokalizacje

- Diana – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Lewis
- Diana (ang. Diana Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Lewis
- Diana (ang. Diana Township) – gmina w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Sanborn
- Diana – przysiółek w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Wielowieś
- Diana– region Madagaskaru, ze stolicą w Antsiranana
- (78) Diana – planetoida z grupy pasa głównego planetoid
- Diana – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim w prowincji Numidia

## Zoologia

- diana (Luvarus imperialis) – gatunek ryby okoniokształtnej
- Diana Risso 1827 synonim rodzaju ryb Luvarus
- diana (Cercopithecus diana) – gatunek ssaka z rodziny makakowatych

## Technika

- Diana – aparat fotograficzny
- Diana – kolej linowo-terenowa w Karlowych Warach
- Diana – polski szybowiec zawodniczy
- MS „Diana” – jeden z czterech bliźniaczych masowców zbudowanych dla PŻM w stoczni w Warnie
- „Diane” – nazwa francuskich okrętów
- „Diana” – rosyjski krążownik z początku XX wieku, jeden z trzech okrętów typu Diana
- „Diana” – włoski rządowy jacht i awizo z okresu II wojny światowej

## Kultura

- Diana – album Diany Ross
- Diana – utwór Paula Anki
- Diana – minialbum Bogusława Wyrobka i zespołu Zygmunta Wicharego
- Diana – zespół muzyczny
- Diana – album studyjny amerykańskiego rapera Famous Dexa
- Diana – szwedzko-brytyjsko-francuski film biograficzny i dramatyczny

## Medycyna

- Diane 35 – hormonalny lek antykoncepcyjny

## Zobacz też

- Kolej linowo-terenowa Diana w Karlowych Warach
- Wieża widokowa Diana
- Projekt Diana
- Diana Katowice
- Mondi i Diana
- Diana z Wersalu
- Cefalà Diana
- Hypoderma diana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dianetyczny

→ dianetyka

Patrz:dianetyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dianetyka

ogół idei i metod psychoterapii będących podstawą scjentologii

Scjentologia (ang. Scientology) – ruch religijny uważany również za sektę, przedsiębiorstwo lub organizację pozarządową bez charakteru religijnego.

Podstawy scjentologii zostały opracowane w 1951 przez pisarza fantastyki naukowej L. Rona Hubbarda jako alternatywa psychologii. W 1953 została ona określona przez niego jako „stosowana filozofia religijna”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dianiny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diany lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dianna

imię żeńskie

Diana – imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające „boska”, „podobna do bogini”. Jest ono pochodną słów dia lub diva oznaczających „boginię”.

Diana była rzymską boginią księżyca, polowań, lasów i płodności, utożsamiana z grecką boginią Artemidą.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dianoja

w starożytnej Grecji, głównie u Platona i Arystotelesa: stopniowe poznanie, przeciwne do poznania bezpośredniego

#### Źródła:

SJP.pl

# Diapauza

u stawonogów (głównie owadów): okresowe zwolnienie procesów rozwojowych organizmu, będące formą przystosowania do przetrwania niekorzystnych warunków środowiska, np. suszy, chłodów

Diapauza – wywoływany czynnikami zewnętrznymi, sterowany wewnętrznie (hormonalnie lub neurohormonalnie) okresowy stan zahamowania rozwoju ontogenetycznego, wykorzystywany powszechnie przez organizmy w siedliskach podlegających silnym zmianom warunków środowiskowych. Może trwać od kilku dni do kilku tysięcy lat (np. daktylowiec właściwy) czy nawet wielu milionów lat. W okresie spoczynku organizm nie rozmnaża się, a metabolizm jest najczęściej znacznie spowolniony. U niektórych pluskwiaków i szpecieli w stan diapauzy może zapadać tylko jedna płeć. Głównymi czynnikami wywołującymi diapauzę są skrajne warunki termiczne, brak zasobów lub przegęszczenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diapazon

skala dźwięków instrumentu lub głosu śpiewaka

Kamerton (diapazon) – przyrząd, stalowy pręt służący do strojenia instrumentów muzycznych.

Najczęściej w postaci jednotonowego instrumentu, nastrojonego na stałe na dźwięk a¹ o częstotliwości 440 Hz (od 1953 r.). Dźwięk ten został nazwany kamertonem, jako że służył za podstawę w muzyce kameralnej, kiedyś rozumianej wyłącznie jako instrumentalna (strój chóru był niższy). Nazwa diapazon wzięła się stąd, że do tonu podstawowego dostosowywane są pozostałe wysokości dźwięków w obrębie oktawy (w średniowieczu nazywanej diapazonem).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diapedeza

zdolność do przenikania krwinek poza światło naczynia krwionośnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diapir

struktura tektoniczna powstała wskutek przebicia się plastycznego jądra antykliny przez młodsze, sztywniejsze skały nadkładu; wysad, egzemat

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaporama

pokaz z użyciem przezroczy i podkładu dźwiękowego

Diaporama – spektakl multimedialny, którego tworzywem są nieruchome obrazy w postaci przezroczy rzutowanych na ekran i zsynchronizowany z nimi dźwięk. Ścieżkę dźwiękową może stanowić muzyka, nagrane dźwięki, słowo czytane itp.

Dźwięk i obraz stanowiącą w tej formie wyrazu nierozerwalną całość. W efekcie otrzymujemy oryginalną formę przekazu autorskiego plasującą się pomiędzy filmem, a niezależnymi od siebie prezentacjami zdjęć i form dźwiękowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diapozytyw

obraz pozytywowy fotograficzny (czarno-biały lub kolorowy), służący do projekcji za pomocą rzutnika; przezrocze; slajd

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fot. slajd, przezrocze

(1.2) poligr. przezroczysty pozytyw fotograficzny używany w drukarstwie

Diapozytyw – pozytywowy obraz (monochromatyczny lub wielobarwny) naniesiony na materiał przezroczysty lub wytworzony w jego wnętrzu. Aby móc go obejrzeć lub wykorzystać do innych celów, niezbędne jest użycie światła przechodzącego. Najczęściej diapozytywy występują w postaci błon fotograficznych, rzadziej w postaci płyt szklanych lub wysokoprzezroczystych tworzyw sztucznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diapozytywowy

związany z diapozytywem

#### Źródła:

SJP.pl

# Diapsyd

przedstawiciel wymarłej grupy gadów z gromady zauropsydów

#### Źródła:

SJP.pl

# Diapsydy

przedstawiciel wymarłej grupy gadów z gromady zauropsydów

Diapsydy (Diapsida, z gr. di – dwa + apsis – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk. Dzięki temu czaszka stała się lżejsza a szczęki bardziej ruchliwe. Choć część diapsydów wtórnie straciła jedną lub obie pary otworów skroniowych (m.in. węże), są nadal zaliczane do tej grupy, gdyż ich przodkowie mieli diapsydalną budowę czaszki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diar.

skrót od: diariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Diarchia

forma administracji i zarządzania, polegająca na istnieniu dwu autorytatywnych władz, np. władz lokalnych i gubernatorów; rządy dwu osób, rząd dwuosobowy

Diarchia – system rządów, w którym funkcję głowy państwa sprawują dwie osoby. Jest to rzadka forma ustroju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diariusz

1. pamiętnik, dziennik;
2. księga protokołów z obrad parlamentu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) dziennik

(1.2) dziennik obrad parlamentu

Diariusz (łac. diārium) – rodzaj pamiętnika lub dziennika, w którym opisane wydarzenia są uporządkowane w sposób chronologiczny. Podane w nim informacje opisują najważniejsze wydarzenia z życia codziennego danego człowieka, który je opisuje. Diariusze charakteryzują się tym, że nie jest w nich ważna literacka forma przekazu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diariuszowy

przymiotnik od: diariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Diartrognatus

gad ssakozębny z górnego triasu

#### Źródła:

SJP.pl

# Diarysta

osoba pisząca diariusz

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) książk. osoba prowadzący diariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diarystka

kobieta pisząca diariusz

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) osoba płci żeńskiej prowadząca diariusz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diarystyczny

→ diarystyka

Patrz:diarystyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Diarystyka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. dział piśmiennictwa, który obejmuje pamiętniki i diariusze

#### Źródła:

Wiktionary

# Dias

dawniej: diabeł

#### Źródła:

SJP.pl

# Diasek

eufemistyczne określenie diabła

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) daw. diabeł

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diaskia

jednoroczna ozdobna roślina doniczkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaskop

aparat projekcyjny do wyświetlania pojedynczych obrazów w świetle przechodzącym

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

Rzutnik przeźroczy, diaskop lub krótko rzutnik – urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przeźroczy (diapozytywów) na ścianie lub odpowiednim ekranie projekcyjnym. Rzutnik umożliwia prezentację w powiększeniu przezroczy oświetlonych światłem przechodzącym. Wykorzystując rzutnik, tworzono całe diaporamy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diaskopia

metoda badania stanu skóry w diagnostyce dermatologicznej

Diaskopia jest stosowanym w diagnostyce dermatologicznej i stomatologicznej testem blednięcia wykonywanym w prosty sposób − poprzez napięcie skóry palcem lub szklaną płytką i obserwację zmiany barwy. Ucisk wywołuje chwilowy odpływ krwi z naczyń w obrębie uciskanego obszaru.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaskopowy

związany ze światłem przechodzącym przez coś, z diaskopem lub diaskopią

#### Źródła:

SJP.pl

# Diaspor

minerał o doskonałej łupliwości, wodorotlenek glinu

Diaspor (gr. diaspora = rozproszyć, rozsypywać się) – rzadki minerał z gromady wodorotlenków. Jego nazwa nawiązuje do zachowania tego minerału podczas ogrzewania. Ogrzany do wysokich temperatur przechodzi w korund.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaspora

1. rozproszenie jakiejś narodowości wśród innej; grupa tych ludzi, a także terytorium, na którym żyją;
2. ogół części roślin służących do rozmnażania, przenoszone przez wiatr, wodę itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania

(1.2) książk. członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;

(1.3) bot. mikol. twór służący do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba;

- Diaspora – rozproszenie członków danego narodu wśród innych narodów
- Diaspora – dowolny twór, który służy do rozmnażania i rozprzestrzeniania rośliny lub grzyba
- Diaspora – rodzaj pasożytów z gromady kokcydiów należącej do sporowców (według współczesnych ustaleń taksonomicznych – do supergrupy Chromalveolata).
- Diaspora – sieć społecznościowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diasporowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z diasporą, dotyczący diaspory

#### Źródła:

Wiktionary

# Diasporyczny

→ diaspora

przymiotnik

(1.1) przym. od diaspora

Patrz:diaspora

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diastaza

enzym rozkładający wielocukry na cukry o mniejszych cząsteczkach; amylaza

Amylazy, diastazy, enzymy amylolityczne (EC 3.2.1) – grupa enzymów zaliczanych do hydrolaz, rozkładających skrobię i inne polisacharydy. α-amylaza występuje m.in. w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa) i w ślinie (amylaza ślinowa). Amylazy są także syntezowane w owocach wielu roślin podczas dojrzewania (powoduje to, że stają się one słodsze) oraz podczas kiełkowania ziaren zbóż. Amylaza z ziaren ma istotne znaczenie przy produkcji słodu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diastea

krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastem; diastema

#### Źródła:

SJP.pl

# Diastem

krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastema; diastea

#### Źródła:

SJP.pl

# Diastema

1. krótka przerwa w sedymentacji osadu, spowodowana rozmyciem osadu głównie przez prądy denne; diastem; diastea
2. symetryczna obustronna przerwa w szeregu zębowym u niektórych ssaków

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. stomat. przestrzeń między zębami u niektórych ssaków;

(1.2) geol. zob. diastem.

- diastema (anatomia)
- diastema (geologia)
- diastema (roślina)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diastereoizomer

Diastereoizomery – izomery konfiguracyjne (na przykład optyczne lub E-Z) niepozostające ze sobą w relacji odbić lustrzanych (więc niebędące enancjomerami).

#### Źródła:

Wikipedia

# Diastereoizomeria

izomeria przestrzenna obejmująca m.in. izomerię cis-trans i izomerię optyczną

Diastereoizomery – izomery konfiguracyjne (na przykład optyczne lub E-Z) niepozostające ze sobą w relacji odbić lustrzanych (więc niebędące enancjomerami).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diastola

w metryce antycznej: wydłużenie krótkiej samogłoski, występujące pod wpływem wzorca metrycznego

Diastola – proces fonetyczny polegający na wydłużeniu samogłoski wewnątrz wyrazu: dooobra, Red Bull doda ci skrzyyyydeł,

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diastole

faza cyklu pracy serca, w której komory serca będące w rozkurczu napełniają się krwią; rozkurcz serca

Diastole (rozkurcz) – faza w cyklu pracy serca, w której serce jest w spoczynku (włókna mięśnia sercowego wydłużają się), a komory serca i przedsionki wypełniają się krwią. Rozkurcz komorowy rozpoczyna się wraz z pojawieniem się drugiego tonu serca i kończy się pierwszym tonem serca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diastratyczny

przymiotnik

(1.1) jęz. uwarunkowany socjokulturowo

#### Źródła:

Wiktionary

# Diastrofizm

ogół procesów powodujących deformacje skorupy ziemskiej

Diastrofizm to w geologii ogół procesów powodujących mechaniczne deformacje skorupy ziemskiej w jej geologicznej ewolucji, np.: wypiętrzenia i zapadnięcia całych obszarów, fałdowania, powstawanie uskoków, trzęsienia ziemi, zmiany linii brzegowej, transgresje i regresje mórz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diastyl

rodzaj kolumnady, w której rozstęp między kolumnami jest równy czterokrotności średnicy kolumny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diat.

skrót od: diatoniczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatermia

leczniczy zabieg przegrzewania tkanek organizmu za pomocą energii cieplnej

Diatermia (z gr. dia, czyli „przez”, oraz thérme, czyli „ciepło”) − zabieg fizykoterapeutyczny polegający na miejscowym nagrzewaniu tkanek pod wpływem silnego pola elektromagnetycznego, co przyczynia się do rozluźnienia mięśni i łagodzi odczucia bólu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diatermiczność

→ diatermiczny

Patrz:diatermiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatermiczny

1. związany z diatermią, terapeutycznym przegrzewaniem tkanek;
2. nóż diatermiczny - przyrząd chirurgiczny, którego ostrze nagrzewane jest prądem elektrycznym w celu przypalenia lub rozcięcia tkanki z ograniczeniem krwawienia

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatest

narzędzie kontrolne do stwierdzania czy wymiar lub kształt sprawdzanego przedmiotu nie wykraczają poza granice przewidzianej tolerancji; sprawdzian

#### Źródła:

SJP.pl

# Diateza

1. skłonność organizmu do zapadania na określone schorzenia; skaza;
2. rozróżnianie czasowników ze względu na strony

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. skłonność do zachorowania na określoną chorobę;

(1.2) jęz. rozróżnianie czasowników ze względu na strony

Diateza – wrodzona lub nabyta predyspozycja do zachorowania na jakąś określoną chorobę. Skłonność ta powodowana jest nieprawidłowym działaniem niektórych funkcji organizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diatlon

dyscyplina sportu zimowego składająca się z biegu narciarskiego i strzelania; biathlon; biatlon; diathlon; dwubój zimowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatomeae

[czytaj: djatome] gromada mikroskopijnych glonów jednokomórkowych, obejmująca około 10 tysięcy gatunków; okrzemki

Okrzemki (Bacillariophyceae, Bacillariophyta, Diatomophyceae) – klasa lub gromada jednokomórkowych glonów. Dział fykologii zajmujący się okrzemkami to diatomologia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diatomit

osadowa skała krzemionkowa pochodzenia organicznego; składająca się głównie z opalowych szczątków okrzemek, częściowo przekrystalizowanych w chalcedon

Ziemia okrzemkowa, diatomit, ziemia diatomowa – skały organogeniczne utworzone głównie z pancerzyków okrzemek (glonów jednokomórkowych). Mogą też zawierać szczątki innych organizmów, detrytyczny kwarc oraz kalcyt, glaukonit, substancje ilaste i związki żelaza. Ziemia okrzemkowa jest biała lub żółtawobiała, porowata, lekka, miękka, pylasta (nie jest zwięzła). Powstaje jako osad w zimnych jeziorach i morzach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diatomitowy

przymiotnik od: diatomit

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatomowy

złożony z dwóch atomów; dwuatomowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diatoniczny

w muzyce:
1. szereg diatoniczny - szereg dźwięków odpowiadający gamie C-dur; szereg zasadniczy;
2. skala diatoniczna - skala muzyczna złożona z pięciu całych tonów i dwóch półtonów w obrębie oktawy;
3. dźwięk diatoniczny - dźwięk z takiej skali;
4. półton diatoniczny - utworzony przez dwa sąsiadujące stopnie gamy znajdujące się w odległości sekundy małej lub prymy zwiększonej

przymiotnik

(1.1) związany z diatoniką

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diatonika

w muzyce: ograniczenie się do wykorzystywania tylko dźwięków z szeregu diatonicznego

Diatonika – pojęcie z języka greckiego, oznaczające w muzyce zasadę oparcia jej przebiegu wyłącznie na dźwiękach jednej skali diatonicznej.

Przeciwieństwem diatoniki jest chromatyka, gdzie podstawową zasadą jest podwyższanie i obniżanie dźwięków skali diatonicznej za pomocą znaków chromatycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diatopiczny

przymiotnik

(1.1) jęz. uwarunkowany terytorialnie, regionalnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Diatrema

erupcyjny komin czynnego wulkanu

Diatrema – część kanału doprowadzająca magmę do krateru wulkanu. Najbardziej znany jest w mieście Kimberley (RPA).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diatryba

krytyczny utwór literacki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) liter. uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym

(1.2) liter. polemiczny utwór literacki wywodzący się z diatryby (1.1), wyrażający za pomocą ostrych środków wyrazu gwałtowną krytykę lub protest

(1.3) książk. emocjonalna wypowiedź w gwałtownym tonie, zawierająca ostrą krytykę kogoś lub czegoś

Diatryba – gatunek filozoficzno-literacki ukształtowany w starożytnej Grecji. Miał formę dialogu, mowy, kazania lub wykładu o charakterze moralizatorskim. Łączył prostotę i ocierającą się niekiedy o rubaszność swobodę stylu z wywodem retorycznym okraszonym anegdotami i dowcipami. Formę tę upodobali sobie szczególnie cynicy z III w. p.n.e., głównie Tales i Bion z Borystenes.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diatryma

wielki, nielotny ptak kopalny, spokrewniony z żurawiami

Gastornis (dawniej Diatryma) − rodzaj prehistorycznych ptaków niezdolnych do lotu, żyjących pod koniec paleocenu i w eocenie, około 56-40 milionów lat temu. Przez pewien okres były największymi zwierzętami lądowymi. Odkryty w XIX wieku, Gastornis został opisany początkowo na podstawie znalezisk z Europy, a następnie szczątki dużego nielotnego ptaka z analogicznych wiekowo osadów z Ameryki Północnej opisano pod nazwą Diatryma. Współczesne badania ustaliły, że formy amerykańskie i europejskie reprezentują ten sam rodzaj, dlatego zgodnie z zasadą priorytetu, obowiązującą w taksonomii, przyjęto wcześniej ustanowioną nazwę rodzajową Gastornis dla form zwanych uprzednio Diatryma. Jeden z gatunków – Gastornis giganteus żył na terenach Nowego Meksyku 50 mln lat temu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaulos

w starożytnych zawodach: konkurencja polegająca na dwukrotnym przebiegnięciu stadionu

Diaulos (gr. δίαυλος) – dyscyplina sportowa uprawiana w starożytnej Grecji, bieg rozgrywany na dystansie dwóch stadionów – „bieg tam i z powrotem”. Po raz pierwszy wprowadzony do programu XIV igrzysk olimpijskich w 724 p.n.e. Pierwszym zwycięzcą był Hypenos z Elidy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diaz

nazwisko, m.in. Cameron Díaz, amerykańska aktorka

## Osoby

- Bartolomeo Diaz
- Bernal Díaz del Castillo
- Cameron Diaz
- David Díaz
- Floribeth Mora Diaz
- Franciszek Diaz
- Gastón Díaz
- Hernán Díaz
- Hidilyn Diaz
- Jesús Díaz
- Juan Díaz de Solís
- Júnior Díaz
- Lav Diaz
- Leonardo Díaz
- Manuel Félix Díaz
- Mariana Díaz-Oliva
- Nate Diaz
- Nelson Díaz
- Nick Diaz
- Octavio Díaz
- Óscar Díaz Asprilla
- Porfirio Díaz
- Raphael Diaz
- Rosir Calderón Díaz
- Rubén Toribio Díaz
- Tulio Díaz
- Víctor Miguel Díaz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diazepam

lek psychotropowy z grupy benzodiazepin, o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym, przeciwdrgawkowym, rozluźniającym mięśnie i ułatwiającym zasypianie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C16H13ClN2O., mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diazoniowy

sole diazoniowe - związki chemiczne powstające w reakcji diazowania pierwszorzędowych amin aromatycznych za pomocą kwasu azotawego; dwuazoniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diazotypia

metoda wykonywania stykowych kopii rysunków wykonanych na materiałach przezroczystych; dwuazotypia

Diazografia, diazotypia – metoda stykowego kopiowania kontrastowych rysunków i dokumentów o podłożu przezroczystym lub półprzezroczystych, wykorzystująca właściwości materiałów diazograficznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diazowanie

[czytaj: di-azowanie] reakcja chemiczna aminy aromatycznej z kwasem azotawym, w której powstaje związek diazoniowy; dwuazowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|diazować.

Diazowanie – reakcja chemiczna między pierwszorzędową aminą aromatyczną i kwasem azotawym, w wyniku której powstaje związek diazoniowy. Reakcja diazowania przebiega tylko w środowisku kwaśnym, więc amina, która bierze udział w takiej reakcji ulega rozpuszczeniu w roztworze kwasu solnego lub też kwasu siarkowego, a następnie tworzy chlorowodorek lub siarczan. Reakcja taka przebiega według wzoru:

  C6H5NH2 + HCl →(C6H5NH3)+Cl−

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diazowy

[czytaj: di-azowy] zawierający dwa atomy azotu związane ze sobą podwójnie; dwuazowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dibatag

dawniej: gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych; antylopik ogadeński

Antylopik ogadeński, dibatang (Ammodorcas clarkei) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju antylopik (Ammodorcas).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dibetou

[czytaj: dibetu] afrykański gatunek drzewa z rodziny meliowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dibon

Ziban (hist. Dibon) – miejscowość w Jordanii, położona ok. 70 km na południe od Ammanu i ok. 20 km na wschód od Morza Martwego.

Według informacji biblijnej z Księgi Liczb 21:25-30 – Dibon (hebr. דִּיבֹן) to miejsce obozowania Izraelitów w czasie wędrówki z Egiptu do Ziemi Obiecanej pod dowództwem Mojżesza. Najpierw odebrane Moabitom przez Sychona Amorytę, a następnie zdobyte przez Izraelitów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dicaprio

[czytaj: dikaprio] nazwisko, m.in. Leonardo DiCaprio, amerykański aktor

#### Źródła:

SJP.pl

# Dichlorek

związek chemiczny zawierający w cząsteczce dwa atomy chloru, np. dwuchlorek siarki; dwuchlorek

#### Źródła:

SJP.pl

# Dichlorodifenylotrichloroetan

związek chemiczny używany dawniej jako środek owadobójczy; dwuchlorodwufenylotrójchloroetan, DDT

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. roln. wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

Dichlorodifenylotrichloroetan (łac. Clofenotanum; DDT, Azotox) – organiczny związek chemiczny z grupy chlorowanych węglowodorów. Stosowany jest jako środek owadobójczy. Syntezę DDT przeprowadził po raz pierwszy w 1874 austriacki chemik Othmar Zeidler. Właściwości owadobójcze tego związku odkrył Szwajcar Paul Müller, za co otrzymał Nagrodę Nobla w 1948 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dichlorodifluorometan

Dichlorodifluorometan (R-12), CCl
2F
2 – organiczny związek chemiczny z grupy freonów o nazwie handlowej Freon-12. Był używany jako czynnik chłodzący i jako środek napędowy w aerozolach. Jego produkcja została wstrzymana w 1995 roku (na mocy Protokołu montrealskiego z 1987 r.), ze względu na destruktywne działanie na warstwę ozonową, co powoduje powiększanie dziury ozonowej (potencjał niszczenia warstwy ozonowej ODP = 1). Zalecane nieszkodliwe dla środowiska zamienniki R-12 to halogenki alkilowe zawierające wodór, np. 1,1,1,2-tetrafluoroetan (R-134a).

#### Źródła:

Wikipedia

# Dichloroetan

skrótowa nazwa 1,2-dichloroetanu (dichlorku etylenu) - związku chemicznego używanego jako rozpuszczalnik np. żywic; dwuchloroetan

- 1,1-dichloroetan
- 1,2-dichloroetan

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dichlorometan

związek chemiczny używany jako rozpuszczalnik do reakcji oraz ekstrakcji; dwuchlorometan, chlorek metylenu

Dichlorometan, chlorek metylenu, CH
2Cl
2 – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilowych, chlorowa pochodna metanu. W temperaturze pokojowej i przy ciśnieniu atmosferycznym jest bezbarwną, szybko parującą cieczą. Ma charakterystyczny, słodkawy zapach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dicho

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) slang. uczn. dyskoteka

(1.2) slang. rodzaj muzyki

Dicho – dwudziesty ósmy album zespołu Boys wydany w sierpniu 2009 roku w firmie fonograficznej Green Star. Do piosenek "Tu jest", "Kochać to kochać" oraz "Będziesz moja" zostały nakręcone teledyski.

W piosence Polo dicho wykorzystano fragmenty utworów Radia Chlew i Żiżeja Skwarki.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dichogamia

wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie, zapobiegające samozapłodnieniu; dychogamia

Dichogamia, dychogamia – wytwarzanie przez jednego osobnika gamet męskich i żeńskich w różnym czasie. Jest to jeden z mechanizmów mający na celu zapobieganie niekorzystnemu samozapłodnieniu. Wyróżnia się dwa rodzaje dichogamii:

- protandria, protoandria (gr. protos = pierwszy, andros = mężczyzna) – wcześniejsze dojrzewanie gamet męskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu pręcików niż słupków i nosi nazwę przedprątności.
- protogynia, proterogynia (pisane też: protoginia, proteroginia; z gr. protos = pierwszy, gyne = kobieta) – wcześniejsze dojrzewanie gamet żeńskich. U roślin kwiatowych polega to na wcześniejszym dojrzewaniu słupków, przed pręcikami i nosi nazwę przedsłupności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dichorej

w starożytnej wersyfikacji: czterozgłoskowa stopa wierszowa; podwójny chorej (trochej), dychorej, dytrochej

#### Źródła:

SJP.pl

# Dichotomia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. zob. dychotomia.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dichotomiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. zob. dychotomiczny.

#### Źródła:

Wiktionary

# Dichroit

minerał, glinokrzemian magnezu i glinu; kordieryt

Kordieryt (nazywany także: ijolit, dichroit) – minerał z gromady krzemianów z grupy krzemianów pierścieniowych. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa minerału wywodzi się od nazwiska Louisa Cordiera (1777–1861), francuskiego geologa, który jako pierwszy zajmował się badaniem kordierytu, odkryty w 1813 roku. Nazwy synonimów pochodzą od greckich słów ion – „fiołek” i dichroos – „dwubarwny”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dichroizm

dwubarwność wykazywana przez niektóre optycznie czynne substancje

Dichroizm (od greckiego dikhroos – dwubarwny) – początkowo oznaczał właściwość materiału czy urządzenia polegającą na podziale padającej wiązki światła na dwie wiązki o różnych barwach. Obecnie odnosi się przede wszystkim do właściwości materiałów polegającej na różnym pochłanianiu światła, w zależności od jego polaryzacji, np. dla światła spolaryzowanego liniowo w kierunkach wzajemnie prostopadłych czy też spolaryzowanego kołowo prawo- i lewoskrętnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dichromatyczny

dwubarwny, dwukolorowy; dychromatyczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dichromian

sól kwasu chromowego; dwuchromian

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. zob. dwuchromian.

Dichromiany, MI 2Cr2O7 – grupa związków chemicznych, sole kwasu dichromowego (H2Cr2O7).

W temperaturze pokojowej są to substancje krystaliczne o zabarwieniu ciemnopomarańczowym. W środowisku alkalicznym przechodzą w chromiany (sole kwasu chromowego, H2CrO4). Zakwaszenie powoduje odtworzenie jonu dichromianowego.

Nazewnictwo

- nazwy systematyczne (addytywne):
  - heptaoksydodichromiany(2−) Cr2O2−7
  - μ-oksydo-bis(trioksydo)chromiany(2−) O3CrOCrO2−3

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Dichromianowy

→ dichromian; dwuchromianowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dichtować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. uszczelniać

#### Źródła:

Wiktionary

# Dick

[czytaj: dik] obce imię męskie

- Dick Cavett – amerykański komik
- The Dick Cavett Show – amerykański talk show
- Philip K. Dick – amerykański pisarz science fiction
- Herbert Dick – zawodnik Legii Warszawa
- Andy Dick – amerykański aktor
- (17458) Dick – planetoida
- Dick – film z 1999
- Dick jest też zdrobnieniem od angielskiej wersji imienia Ryszard.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dickens

nazwisko angielskie, m.in. Charles (Karol) Dickens [czytaj: czarls dikens] - powieściopisarz angielski (1812-70)

Osoby:

- Charles Dickens (1812-1870) – angielski pisarz
- Bill Dickens (ur. 1958) – amerykański basista
- Kim Dickens (ur. 1965) – amerykańska aktorka i modelka
- Little Jimmy Dickens (1920-2015) – amerykański muzyk country i piosenkarz
- Melchior Guy-Dickens (1695-1775) − brytyjski dyplomata i żołnierz
- Stanley Dickens (ur. 1952) – szwedzki kierowca wyścigowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dickensowski

[czytaj: dikensowski] właściwy Dickensowi, charakterystyczny dla stylu Dickensa itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Dickinson

[czytaj: DIkinson] nazwisko, m.in. Emily Dickinson (1830-1886), amerykańska poetka

## Osoby o nazwisku Dickinson

- Angie Dickinson – aktorka amerykańska
- Brian Dickinson – pianista kanadyjski
- Bruce Dickinson – angielski wokalista
- Charles Dickinson – pisarz amerykański
- Daniel S. Dickinson – amerykański polityk
- David Dickinson – brytyjska osobowość telewizyjna
- Donald M. Dickinson – polityk amerykański
- Emily Dickinson – poetka amerykańska
- George Sherman Dickinson – muzykolog
- Janice Dickinson – modelka amerykańska
- Jim Dickinson – muzyk amerykański
- Jimmy Dickinson – angielski piłkarz
- John Dickinson – amerykański polityk
- John Dickinson – wynalazca brytyjski
- Peter Dickinson – pisarz brytyjski
- Philemon Dickinson – polityk amerykański
- Sandra Dickinson – aktorka amerykańska
- Scott Dickinson – sędzia wrestlingu
- Terence Dickinson – astronom kanadyjski
- Velvalee Dickinson – Amerykanka skazana za szpiegostwo podczas II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dickit

[czytaj: dikit] minerał z grupy krzemianów

Dickit (dykit) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy minerałów ilastych. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego chemika Allana Brugh Dicka (1833-1926).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dickpic

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fotografia penisa wysyłana przez Internet lub telefon

#### Źródła:

Wiktionary

# Dickshaming

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) socjol. krytykowana praktyka zawstydzania, ośmieszania lub obrażania kogoś twierdzeniem o niewielkim rozmiarze penisa

#### Źródła:

Wiktionary

# Dickson

[czytaj: dikson] nazwisko

- Gordon R. Dickson (1923–2001) – kanadyjski pisarz fantasy i science-fiction
- James Dickson – angielski botanik i mykolog
- William Kennedy Dickson (1860–1935) – amerykański reżyser i pionier kinematografii

Miejscowości w USA:

- Dickson – miejscowość w stanie Oklahoma, w hrabstwie Carter
- Dickson – miasto w stanie Tennessee, w hrabstwie Dickson

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dictamen

[czytaj: DIktamen] sztuka pisania prozą; prozatorstwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Dictum

[czytaj: diktum] powiedzenie, wypowiedź

Obiter dictum (łac. powiedziane mimochodem) – niewiążąca część precedensowego wyroku sądowego w odróżnieniu od wiążącego ratio decidendi. Pojęcie to występuje w anglosaskim systemie prawnym (common law).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dicyjan

związek węgla z azotem, bezbarwny, trujący gaz o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów; dwucyjan, cyjan

Cyjan (stgr. κυάνεος – niebieski) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy pseudohalogenów. Jest bezbarwnym, silnie trującym gazem o zapachu gorzkich migdałów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dicynodont

wymarły gad ssakokształtny zamieszkujący środowiska błotne

Dicynodon – rodzaj roślinożernego terapsyda z podrzędu anomodontów.

Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Kammerera, Angielczyka i Fröbischa (2011) oraz z badań Kammerera (2019) wynika, że rodzaj ten obejmował dwa gatunki żyjące w późnym permie na terenach dzisiejszej Afryki: gatunek typowy Dicynodon lacerticeps, którego szczątki odkryto w Południowej Afryce (Karru) oraz D. angielczyki, którego skamieniałości odkryto w Tanzanii. Zamieszkiwał głównie środowiska błotne i prawdopodobnie dobrze pływał. Miał dwa duże kły sterczące z górnej szczęki (stąd pochodzi jego nazwa, dosłownie „podwójny psi ząb”). Długość ciała wynosiła ok. 1,2 m.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didache

wczesnochrześcijański utwór, będący kompilację wielu źródeł, zawierający opis praktyk religijnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didaskalia

wskazówka autora dotycząca sposobu wystawienia utworu

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

Didaskalia (gr. διδασκαλία didaskalía „nauka, instrukcja; protokoły z przedstawień w teatrze”), inaczej tekst poboczny − wskazówki pisarza dla wystawiających dramat.

Są one pisane obok głównego tekstu, zwykle innym krojem (czasami również kolorem) czcionki (pochyłym bądź podkreślonym). Didaskalia dotyczą zwykle wyglądu bohaterów, rekwizytów lub oświetlenia. Ich celem jest pomoc reżyserowi w konstruowaniu scenariusza czy scenopisu, a następnie realizacji sztuki teatralnej, słuchowiska lub innego spektaklu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Didaskaliowy

przymiotnik od: didaskalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Didaskalium

wskazówka autora dotycząca sposobu wystawienia utworu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zob. didaskalia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diderot

nazwisko francuskie, m.in. Denis Diderot [czytaj deNI diDRO albo dideRO] - francuski filozof, krytyk literatury i sztuki, pisarz i encyklopedysta (1713-84)

Denis Diderot (wym. ['dəni 'did(ə)ʁo]; ur. 5 października 1713 w Langres, zm. 31 lipca 1784 w Paryżu) – francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki, filozof i encyklopedysta okresu Oświecenia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didgeridoo

[czytaj: didżeridu] instrument dęty australijskich aborygenów; didjeridoo

Didgeridoo (IPA [dɪdʒərɪˈduː]) – instrument dęty australijskich Aborygenów.

Nie istnieją żadne wiarygodne źródła, według których można by określić dokładnie, kiedy instrument ten został wynaleziony. Badania archeologiczne aborygeńskich malowideł skalnych w północnej Australii sugerują, że mieszkańcy rejonu Kakadu używają didgeridoo od przynajmniej 1500 lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didier

[czytaj: diDJE] nazwisko francuskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Didjeridoo

[czytaj: didżeridu] instrument dęty australijskich aborygenów; didgeridoo

Didgeridoo (IPA [dɪdʒərɪˈduː]) – instrument dęty australijskich Aborygenów.

Nie istnieją żadne wiarygodne źródła, według których można by określić dokładnie, kiedy instrument ten został wynaleziony. Badania archeologiczne aborygeńskich malowideł skalnych w północnej Australii sugerują, że mieszkańcy rejonu Kakadu używają didgeridoo od przynajmniej 1500 lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didot

krój pisma drukarskiego opracowany ok. 1775 r. przez François-Ambroise Didota

Rodzina Didotów – francuska rodzina księgarzy, rytowników i wydawców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Didrachma

moneta grecka o wartości dwóch drachm

Drachma (stgr. δραχμή drachmḗ od dratchomai – chwytam) – podstawowa moneta srebrna w starożytnej Grecji, rozpowszechniona też w państwach Azji Mniejszej i w części starożytnego Bliskiego Wschodu (m.in. Syria, Egipt) oraz w Kartaginie; jako podstawowa jednostka monetarna emitowana również w Grecji nowożytnej (1832–2002).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diduch

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) etn. tradycyjna ozdoba bożonarodzeniowa w postaci snopu zboża,

Diduch (dosł. dziad), okłót – w tradycji wschodniosłowiańskiej i góralskiej pierwszy skoszony podczas żniw snop pszenicy i owsa lub niemłóconego żyta, ustawiany kłosem do góry w kącie izby na Szczodre Gody, a obecnie na Boże Narodzenie. Uważany był za wróżbę urodzaju w następnym roku i traktowany jako swego rodzaju talizman przeciw złym mocom.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Didur

nazwisko, m.in. Adam Didur (1874-1946), polski śpiewak

#### Źródła:

SJP.pl

# Didymos

Greckie słowo didymos (gr. δίδυμος) oznacza „bliźniak”.

#### Źródła:

Wikipedia

# Didżej

osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką; dyskdżokej; disc jockey

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką

DJ (ang. disc jockey) – osoba zajmująca się dobieraniem oraz odtwarzaniem i miksowaniem muzyki na żywo. DJ najczęściej stara się stworzyć płynność muzyczną w swoim występie, łącząc ze sobą różne utwory muzyczne, dodając efekty dźwiękowe, sample, utwory typu a capella. DJ-e turntabliści posługują się także skreczem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Didżejka

kobieta prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ż. od didżej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Didżejować

potocznie: pełnić rolę didżeja

#### Źródła:

SJP.pl

# Didżejowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) rzad. didżejski

#### Źródła:

Wiktionary

# Didżejski

→ didżej

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z didżejem, dotyczący didżeja

Patrz:didżej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diec.

skrót od: diecezja, diecezjalny

skrót

(1.1) = kośc. diecezja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diecezja

1. kościelna jednostka administracyjna pod zarządem biskupa, dzieląca się na dekanaty i parafie;
2. jednostka administracyjna w imperium rzymskim, zarządzana przez wikariusza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

(1.2) hist. jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;

Diecezja (pot. biskupstwo) – jednostka administracyjna w kościołach chrześcijańskich podległa biskupowi.

W prawie Kościoła rzymskokatolickiego jest określana jako podstawowa forma kościoła partykularnego, w których istnieje i z których składa się jeden Kościół katolicki. Jest zarządzana przez biskupa diecezjalnego, którego w zarządzaniu wspierają: kuria, synod, kapituła katedralna, konsultorzy, rada kapłańska i rada duszpasterska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diecezjalny

→ diecezja

przymiotnik

(1.1) dotyczący diecezji, związany z diecezją

Patrz:diecezja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diecezjanin

mieszkaniec danej diecezji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) kośc. członek wspólnoty diecezjalnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diecezjanka

mieszkanka danej diecezji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kośc. członkini wspólnoty diecezjalnej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diecezyjo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rel. diecezja

#### Źródła:

Wiktionary

# Dieffenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; diffenbachia; difenbachia

Difenbachia, diffenbachia (Dieffenbachia Schott) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący 57 gatunków, pochodzących z tropikalnej Ameryki, od Meksyku do Argentyny i Paragwaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diegetyczny

1. w filmoznawstwie: będący częścią świata przedstawionego w filmie;
2. opowiadający historię przy użyciu słów; narracyjny

przymiotnik

(1.1) książk. narracyjny

(1.2) film. (np. o muzyce filmowej, dźwięku) narracyjny (nie będący tłem), należący do świata przedstawionego w filmie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diegeza

1. w starożytnej Grecji: kategoria estetyczna przeciwstawiana mimesis, oznaczająca naśladowanie zdarzeń poprzez opowiadanie historii przy użyciu słów, a nie przez przedstawienie unaoczniające;
2. w filmologii: fikcyjny byt na ekranie, tworzony przez widza na podstawie literalnych wskazówek autora

Diegeza (z gr. διηγεῖσθαι dihgeῖsthai 'opowiadać (szczegółowo)' ) – pojęcie z zakresu narratologii określające wszystkie elementy składające się na świat przedstawiony dzieła .

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

- Diego – hiszpańskie imię męskie;
- Diego – brazylijski piłkarz;
- Diego – fikcyjna postać, bohater gier komputerowych z cyklu Gothic;
- Diego – fikcyjna postać, tygrys szablastozębny, bohater filmów animowanych z cyklu Epoka lodowcowa;
- San Diego – miasto i hrabstwo w stanie Kalifornia;
- San Diego – miasto w stanie Teksas;

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dieldryna

syntetyczny środek owadobójczy, silnie toksyczny, wykorzystywany w rolnictwie do ochrony gleby i ziarna, w weterynarii jako środek odkażający dla owiec oraz jako środek konserwujący drewno i chroniący produkty wełniane przed molami

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym wzór chemiczny|C12H8Cl6O., trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;

Dieldryna (łac. dieldrinum) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny insektycyd chloroorganiczny. W środowisku lub we wnętrzu organizmu dieldryna powstaje po szybkim rozpadzie aldryny i ma do niej podobną strukturę chemiczną. Jest ona trwała w środowisku i ulega bioakumulacji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dielektryczny

→ dielektryk

przymiotnik

(1.1) fiz. słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

Patrz:dielektryk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dielektryk

[czytaj: di-elektryk] materiał źle przewodzący prąd elektryczny, o bardzo dużej oporności; izolator

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

Dielektryk, izolator elektryczny – materiał, w którym bardzo słabo przewodzony jest prąd elektryczny. Może to być rezultatem niskiej koncentracji ładunków swobodnych, niskiej ich ruchliwości, lub obu tych czynników równocześnie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diemjanka

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Diemjanka (ros. Демьянка) – rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtyszu. Długość rzeki wynosi 1160 km, powierzchnia dorzecza 34 800 km².

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dien

węglowodór nienasycony o dwóch wiązaniach podwójnych; diolefina

Dieny – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone, w których występują dwa wiązania podwójne między atomami węgla. Ogólny wzór dienów otwarto-łańcuchowych to CnH2n-2, zaś dienów cyklicznych to CnH2n-4.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dienowy

→ dien

Patrz:dien

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieny

w chemii: grupa związków organicznych obejmująca acykliczne i cykliczne węglowodory nienasycone, w cząsteczkach których występują 2 wiązania podwójne; diolefiny (rzadziej)

Dieny – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone, w których występują dwa wiązania podwójne między atomami węgla. Ogólny wzór dienów otwarto-łańcuchowych to CnH2n-2, zaś dienów cyklicznych to CnH2n-4.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dieppe

[czytaj: dip] miasto we Francji

- Dieppe – miasto we Francji
- Dieppe – miasto w Kanadzie, w prowincji Nowy Brunszwik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diera

starogrecka galera o dwóch rzędach wioseł

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. staroż. mar. galera z dwoma rzędami wioseł, początkowo tylko wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa;

Diera, birema (od stgr. diērēs, łac. biremis) – określenie starożytnych galer wyposażonych w dwa rzędy wioseł, będących rozwinięciem konstrukcji monery. Inne greckie określenie takiego dwurzędowca to dikrotos.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diereza

1. w językoznawstwie: poziomy dwukropek (..) wpisany nad drugą samogłoską dyftongu, sygnalizujący oddzielne wymawianie każdej samogłoski;
2. w metryce antycznej i w wierszu sylabotonicznym: zbieganie się końca stopy i końca wyrazu lub zestroju akcentowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typogr. diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;

(1.2) jęz. w metryce: zbieżność granicy stopy akcentowej z granicą wyrazu;

- Diereza – rodzaj cezury
- Diereza – znak diakrytyczny
- Diereza – pokrywanie się granicy wyrazu z granicą stopy akcentowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dierezowy

przymiotnik od: diereza

#### Źródła:

SJP.pl

# Diesel

[czytaj: dizel] dizel;
1. typ tłokowego silnika spalinowego, napędzanego olejem napędowym; silnik dieslowski, silnik Diesla; ropniak;
2. potocznie:
a) samochód z silnikiem Diesla; ropniak;
b) olej napędowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. silnik wysokoprężny;

(1.2) mot. pot. pojazd z dieslem (1.1)

- Silnik o zapłonie samoczynnym
- Olej napędowy
- Diesel – włoska marka odzieżowa
- Diesel – niskoprocentowy napój alkoholowy powstały z połączenia piwa i coli
- Diesel – planetoida

Osoby

- Rudolf Diesel (1858–1913) – niemiecki konstruktor, twórca silnika nazwanego jego imieniem
- Vin Diesel (ur. 1967) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta, kaskader i producent filmowy
- Kevin Nash ps. Diesel – amerykański wrestler

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dieselek

[czytaj: dizelek] zdrobnienie od: diesel

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieselgate

[czytaj: dizelgejt] skandal dotyczący fałszowania wyników kontroli spalin przez Volkswagena w 2015 roku; Volkswagengate

Afera Volkswagena, potocznie volkswagengate lub dieselgate – ujawniony we wrześniu 2015 roku, proceder montowania w samochodach produkowanych przez koncern Volkswagen Group oprogramowania, pozwalającego na manipulację wynikami pomiarów emisji z układu wydechowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dieselizacja

dawniej: zastępowanie parowozów lokomotywami z silnikiem wysokoprężnym

#### Źródła:

SJP.pl

# Diesis

[czytaj dies-is] interwał stanowiący różnicę pomiędzy oktawą czystą a trzema nietemperowanymi tercjami wielkimi, odpowiadający stosunkowi częstotliwości dźwięków równemu 128:125

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieslowski

[czytaj: dizlowski] silnik dieslowski - silnik wysokoprężny; diesel, silnik Diesla

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieslowy

→ diesel [czytaj: dizlowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieta

1. sposób odżywiania się;
2. wynagrodzenie z tytułu pełnienia szczególnej funkcji, suma przeznaczona na koszty utrzymania w podróży służbowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. sposób odżywiania się

(1.2) pot. odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie

(1.3) pieniądze na podróż służbową

(1.4) wynagrodzenie dzienne (za każdy dzień pracy) za pełnienie szczególnych funkcji (np. posła)

Dieta (z stgr. δίαιτα diaita – „styl życia”) – sposób odżywiania. Potocznie używane nieprawidłowo, w stosunku do diet odchudzających.

Termin dieta, stosowany w nauce o żywieniu człowieka ma różne znaczenia. Ogólnie wyróżnia się 4 rodzaje diet:

- dieta zwyczajowa (naturalna) – powszechny w danej społeczności sposób odżywiania się. W medycynie dietę tego rodzaju nazywa się dietą podstawową.
- dieta alternatywna – przyjęty w sposób świadomy sposób odżywiania się mający na celu rezygnację ze stosowania niektórych pokarmów i metod ich przygotowania (np. wegetarianizm). Do diet alternatywnych zalicza się również diety eliminacyjne.
- dieta lecznicza, dieta terapeutyczna – żywienie, w którym z przyczyn zdrowotnych zmodyfikowano podaż składników energetycznych i substancji odżywczych. Diety tego rodzaju są niezbilansowane w stosunku do potrzeb żywieniowych zdrowego człowieka, ale ich okresowe stosowanie ma uzasadnienie terapeutyczne. W medycynie pod nazwą dieta rozumie się dietę leczniczą.
- dieta doświadczalna – specjalnie skomponowane pożywienie wykorzystywane w badaniach żywieniowych, które mogą być prowadzone na zwierzętach laboratoryjnych lub ludziach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dietariusz

urzędnik nie będący na etacie, pobierający wynagrodzenie dzienne, diety; diurnista

#### Źródła:

SJP.pl

# Dieter

[czytaj: diter] imię niemieckie

Dyter, Diter – imię męskie pochodzenia germańskiego, zapisywane w Polsce od 1306 roku w formach Dyter, Tyter, a w postaci Dederek, Dederko i Deder – od 1417 roku, także Tader i Tadyr (które to formy mogły także pochodzić od imienia Teodor).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dietetyczka

→ dietetyk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: dietetyk

Patrz:dietetyk

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dietetyczność

1. odpowiadanie wymaganiom diety lub dietetyki, np. dietetyczność kuchni;
2. o potrawach: zdrowość, niskokaloryczność, delikatność, np. dietetyczność posiłku

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietetyczny

1. spełniający wymagania diety lub dietetyki;
2. o potrawach: zdrowy, niskokaloryczny

przymiotnik

(1.1) med. spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

(1.2) książk. o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dietetyk

specjalista opracowujący diety

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) med. specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dietetyka

1. nauka zajmująca się zasadami racjonalnego odżywiania człowieka;
2. praktyczne stosowanie odpowiednich przepisów odżywiania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

forma rzeczownika.

(2.1) D. i B. lp. od: dietetyk

Dietetyka – nauka medyczna o żywieniu człowieka zajmująca się:

- zasadami żywienia człowieka zdrowego
- zasadami żywienia człowieka chorego
- oceny stanu odżywienia
- oceny wzajemnego wpływu farmakoterapii i żywienia
- zapobiegania chorobom zależnym od żywienia
- kontrolowania jakości produktów żywnościowych i warunków ich przechowywania
- biochemicznymi podstawami żywienia
- prowadzenia edukacji żywieniowej
- psychologią żywienia
- technologiami gastronomicznymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dietka

zdrobnienie od: dieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietl

Osoby:

- Bronisław Dietl – polski urzędnik państwowy
- Eduard Dietl – niemiecki generał
- Franz Dietl – niemiecki duchowny
- Jerzy Dietl – polski ekonomista
- Józef Dietl – polsko-austriacki lekarz
- Marek Dietl – polski ekonomista
- Tomasz Dietl – polski fizyk

Inne:

- Dietl – bateria artlerii

Zobacz też:

- Dietel

#### Źródła:

Wikipedia

# Dietmar

[czytaj: ditmar] niemieckie imię męskie

Ditmar, Dietmar – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów diot "lud" oraz mari "sławny", mogło oznaczać "człowieka cieszącego się sławą wśród ludu". Staropolskim wariantem jest forma Dziećmar.

Ditmar imieniny obchodzi: 2 stycznia, 5 marca, 18 maja i 28 września.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dietoholiczka

kobieta stosująca różnego rodzaju diety

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietoholik

osoba stosująca różnego rodzaju diety

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietoholizm

stosowanie różnego rodzaju diet traktowane jako objaw choroby

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietowy

→ dieta

Patrz:dieta

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietozależny

zależny od diety

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietozerowy

związany z dietą zero, głodówką

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietrich

[czytaj: ditrich] nazwisko niemieckie, m.in. Marlena Dietrich (właściwie Maria Magdalena von Losch) (1904-92), amerykańska aktorka filmowa pochodzenia niemieckiego

- Teodoryk – imię męskie

Osoby o nazwisku Dietrich

- Amalie Dietrich (1821-1891) – niemiecka botanik i zoolog
- Anne Dietrich (ur. 1980) – niemiecka bobsleistka
- Bernd Dietrich (ur. 1944) – niemiecki wokalista
- Christian Wilhelm Ernst Dietrich (1712-1774) − niemiecki malarz
- Franciszek Dietrich (1775-1848) – polski ksiądz, nauczyciel, tłumacz i autor podręczników
- Georg Dietrich (1922-2013) – przedsiębiorca niemiecki
- Hermann Dietrich (1879-1954) – niemiecki polityk, minister finansów i wicekanclerz w Republice Weimarskiej
- Johannes Dietrich (ur. 1985) – niemiecki pływak
- Josef Dietrich (1892-1966) – hitlerowiec
- Marek Dietrich (1934-2009) – polski inżynier mechanik
- Marlene Dietrich (1901-1992) – niemiecko-amerykańska aktorka i piosenkarka
- Norbert Dietrich (ur. 1931) – niemiecki gimnastyk
- Otto Dietrich (1897-1952) – niemiecki SS-Obergruppenführer
- Peter Dietrich (ur. 1944) – niemiecki piłkarz
- Robert Dietrich (1986-2011) – niemiecki hokeista
- Roberto Dietrich (ur. 1964) – rumuński polityk
- Sixtus Dietrich (ok. 1493-1548) – niemiecki kompozytor
- Tadeusz Dietrich (1905-1960) – polski ekonomista, polityk komunistyczny
- Veit Dietrich (1506-1549) – niemiecki działacz reformacyjny
- Walter Dietrich (1902-1979) – szwajcarski piłkarz
- Wanda Dietrich (ur. 1946) – polska PRL-owska polityk
- Wilfried Dietrich (1933-1992) – niemiecki zapaśnik
- Władysław Dietrich (1862-1914) – polski malarz
- Wolf Dietrich von Beichlingen (1665-1725) – polityk saski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dietro

określenie wykonawcze: od tyłu, cofając się; stosowane w odniesieniu do imitacji wstecznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietyl

[czytaj: di-etyl] związek chemiczny, np. szczawian dietylu; dwuetyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietyloamid

[czytaj: di-etyloamid] dietyloamid kwasu lizergowego - organiczny związek chemiczny, substancja psychoaktywna; LSD, dwuetyloamid

#### Źródła:

SJP.pl

# Dietyloamina

[czytaj: di-etyloamina] amina drugorzędowa stosowana do produkcji gum, farb, żywic; dwuetyloamina

Dietyloamina – organiczny związek chemiczny, amina drugorzędowa.

Jest bardzo łatwopalna, rozpuszczalna w wodzie i etanolu.

Dietyloaminę otrzymuje się z amoniaku i etanolu. W wyniku reakcji powstają także etyloamina i trietyloamina. Dietyloamina używana jest jako czynnik antykorozyjny oraz przy produkcji gum, farb, leków i żywic.

Obrót dietyloaminą podlega kontroli, gdyż może ona być używana do produkcji nielegalnych substancji psychoaktywnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dietylowy

→ dietyl [czytaj: di-etylowy]; dwuetylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Difalia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. seks. wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

Difalia, duplikacja prącia – rzadkie zaburzenie rozwojowe, w którym samiec przychodzi na świat z dwoma prąciami. Pierwszy odnotowany przypadek opisał Johannes Jacob Wecker w 1609. Zaburzenie to występuje z częstością około 1 na 5,5 miliona urodzeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Difenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; dieffenbachia; diffenbachia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. doniczkowa roślina ozdobna o nakrapianych liściach i silnie trującym soku;

Difenbachia, diffenbachia (Dieffenbachia Schott) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący 57 gatunków, pochodzących z tropikalnej Ameryki, od Meksyku do Argentyny i Paragwaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Difenol

związek z dwoma grupami fenolowymi; dwufenol

#### Źródła:

SJP.pl

# Difenyl

organiczny związek chemiczny, dimer benzenu; dwufenyl, bifenyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Difenyloamina

związek chemiczny używany jako fungicyd; dwufenyloamina

Difenyloamina – organiczny związek chemiczny z grupy amin. Jest to bezbarwne ciało stałe o charakterystycznym zapachu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Difenyloetan

organiczny związek chemiczny; dwufenyloetan

#### Źródła:

SJP.pl

# Difenylometan

związek chemiczny powstający z benzolu przez działanie chlorku benzylu w obecności chlorku glinowego; dwufenylometan

#### Źródła:

SJP.pl

# Difenylowy

→ difenyl; dwufenylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diff

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) inform. program komputerowy wyświetlający różnice między dwoma plikami tekstowymi;

(1.2) środ. w serwisach typu wiki: strona ukazująca różnice pomiędzy dwoma wersjami artykułu; także link do takiej strony

diff – program komputerowy działający w konsoli, wyświetlający różnice między dwoma plikami tekstowymi na poziomie poszczególnych wierszy. Ukazuje, które wiersze występują w obu plikach, a które są unikalne.

Poniżej przykładowe wyjście programu: wiersze wspólne dla porównywanych plików nie są oznaczane, wiersze występujące tylko w pierwszym pliku są poprzedzone minusem, a tylko w drugim – plusem:

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Diffenbachia

roślina zielna z rodziny obrazkowatych; dieffenbachia; difenbachia

Difenbachia, diffenbachia (Dieffenbachia Schott) – rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych, obejmujący 57 gatunków, pochodzących z tropikalnej Ameryki, od Meksyku do Argentyny i Paragwaju.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diflugia

pierwotniak z rzędu tekameb

#### Źródła:

SJP.pl

# Difoltowo

środowiskowo: domyślnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Difosforan

sól lub ester kwasu difosforowego; dwufosforan

#### Źródła:

SJP.pl

# Difosforanowy

→ difosforan; dwufosforanowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Difosfotiamina

pochodna tiaminy; pirofosforan tiaminy

#### Źródła:

SJP.pl

# Digambara

zwolennik jednego z dwóch kierunków dżinizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Digambarowie

zakon ascetów o surowej regule, zwolennicy jednego z dwóch kierunków dżinizmu

Digambarowie (dewanagari: दिगंबर) – jeden z dwóch głównych (obok śwetambarów) kierunków w łonie dźinizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digamma

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę IPA4|v. lub IPA4|w. oraz liczbę 6

Digamma (stgr. ϝαύ/δίγάμμα, pisana Ϝϝ lub Ͷͷ) – litera, która występowała w archaicznym alfabecie greckim, w którym oznaczała głoskę /v/ lub /w/. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6. Pochodzi prawdopodobnie (tak jak i ypsilon) od fenickiej litery waw. Nie znamy jej oryginalnej greckiej nazwy, prawdopodobnie brzmiała ona Ϝαῦ (wym. wau). Nazwa „digamma” („podwójna gamma”) powstała później, ze względu na jej kształt. Digammy używano do zapisu liczby 6 tylko w starożytności, od czasów bizantyjskich służy do tego ligatura stigma () stanowiąca połączenie sigmy i tau. Współcześnie zamiast stigmy często używa się ciągu liter sigma i tau (ΣΤ στ). Za pośrednictwem alfabetu zachodniogreckiego digamma jako litera F przeszła do alfabetu łacińskiego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Digeniczny

przywry digeniczne - podgromada płazińców, obejmująca bezwarunkowe pasożyty wewnętrzne kręgowców o ciele nieczłonowanym i listkowanym; przywry digenetyczne, przywry dwurodne

#### Źródła:

SJP.pl

# Digenit

ciemnoniebieski minerał, siarczek miedzi; dygenit

#### Źródła:

SJP.pl

# Digesta

duża część kodeksu napisanego przez Justyniana I Wielkiego na podstawie pism prawników rzymskich; faktyczna kodyfikacja prawa rzymskiego; pandekta, pandekty

Digesta Justyniana (łac. Digesta Iustiniani, pełna nazwa: Iustiniani Augusti Digesta seu Pandectae) – Wybór fragmentów pism 39 jurystów dokonany urzędowo i podniesionych do rangi ustawy. Najobszerniejsza z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digestif

[czytaj: diżestif] napój alkoholowy podawany po posiłku, ułatwiający trawienie

#### Źródła:

SJP.pl

# Digestorium

oszklona komora laboratoryjna, z której za pomocą wentylatora lub naturalnego ciągu usuwane są szkodliwe gazy; dygestorium

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) chem. laboratoryjna przeszklona komora, zaopatrzona w wentylację wywiewną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Digger

członek angielskiej lewicowej organizacji chłopskiej; kopacz

#### Źródła:

SJP.pl

# Diggerzy

angielska lewicowa organizacja chłopska powstała w połowie XVII w., propagująca komunizm utopijny, dążąca do równości społecznej, zniesienia własności ziemskiej i powstania republiki demokratycznej; kopacze

Diggerzy (z ang. Kopacze) – antyfeudalna i antyklerykalna angielska organizacja chłopska, odłam lewellerów (tzw. prawdziwi lewellerzy) w czasie rewolucji angielskiej.

Diggerzy wywodzili się z najbiedniejszych warstw społecznych. Reprezentowali radykalne poglądy, wśród których były: potępienie wojen i nierówności społecznych. Nawoływali do zniesienia własności prywatnej i zniesienia przywilejów. Twierdzili że prywatna własność ziemska powstała na skutek zagrabienia ziemi przez feudałów, którzy uczynili biedaków swoimi niewolnikami. Źródło zła upatrywali w prywatnej własności. Głównym ideologiem diggerów oraz autorem większości wydawanych przez nich pamfletów był kupiec Gerrard Winstanley. Antyklerykalizm diggerów przejawiał się głównie w krytyce księży. Winstanley twierdził, że podtrzymują oni ustrój feudalny i ucisk społeczny. Wzywał Olivera Cromwella do wprowadzenia demokratycznej republiki agrarnej, zniesienia dziesięciny i przekazania ziemi ludowi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digi

[czytaj: didżi] cyfrowy; digital

#### Źródła:

SJP.pl

# Digibook

[czytaj: digiBUK] książka będąca jednocześnie opakowaniem na płytę kompaktową

#### Źródła:

SJP.pl

# Digilanid

zespół glikozydów wyizolowanych z liści naparstnicy wełnistej, wzmacniający mięsień sercowy, stosowany głównie w niewydolności krążenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Digipack

[czytaj: digipak] opakowanie na płytę kompaktową

Digipak – opatentowany przez firmę MeadWestvaco, Inc. rodzaj opakowania na płyty kompaktowe o średnicy 12 cm, takie jak CD, DVD, HD-DVD czy Blu-ray.

Opakowanie przypomina książkę, okładka wykonana jest z tektury, a płyta osadzona w plastikowej, zwykle przezroczystej tacce przyklejonej do wewnętrznej części okładki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digital

[czytaj: didżital] cyfrowy; digi

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalina

trująca substancja uzyskiwana z liści naparstnicy, w bardzo małych dawkach używana także jako składnik leków nasercowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalis

naparstnica;
1. trująca bylina z rodziny trędownikowatych;
2. środek nasercowy otrzymywany z liści tej rośliny

Naparstnica (Digitalis L.) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Rodzaj obejmuje 19 gatunków (lub 22 po włączeniu tu krzewiastych przedstawicieli rodzaju Isoplexis z wysp Makaronezji) występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim, w Afryce Północnej, Europie, Azji Zachodniej i Azji Środkowej. Najbardziej zróżnicowane są na Półwyspie Iberyjskim i w Azji Mniejszej. W Polsce gatunkiem rodzimym jest tylko naparstnica zwyczajna D. grandiflora, ale szereg innych jest uprawianych i dziczejących, przy czym zadomowionym antropofitem jest spośród nich tylko naparstnica purpurowa D. purpurea, przejściowo dziczeją: naparstnica rdzawa D. ferruginea, gładka D. laevigata i wełnista D. lanata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digitalizacja

dygitalizacja, cyfryzacja;
1. nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; digityzacja;
2. upowszechnienie się umiejętności korzystania z techniki cyfrowej w różnych dziedzinach życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) inform. przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, także. rozpowszechnianie techniki cyfrowej;

Cyfryzacja (inaczej digitalizacja) – proces przekształcania informacji analogowej do postaci cyfrowej (tj. czytelny dla komputerów i urządzeń cyfrowych).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Digitalizacyjny

→ digitalizacja; dygitalizacyjny

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalizator

urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; dygitalizator, digitizer, dygitalizer, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalizować

nadawać czemuś (muzyce, obrazowi, danym) postać cyfrową; dygitalizować, cyfryzować

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalny

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, dygitalny, digitalowy, dygitalowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitalowy

wykorzystujący technikę cyfrową; cyfrowy, digitalny, dygitalny, dygitalowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitizer

[czytaj: digiTAJzer] urządzenie przetwarzające sygnał analogowy na sygnał cyfrowy; dygitalizer, digitalizator, dygitalizator, dyskretyzator, konwertor analogowo-cyfrowy

Tablet graficzny, digitizer – urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, choć z powodzeniem może działać w zastępstwie myszy komputerowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digitoksyna

glikozyd nasercowy pozyskiwany (obok digoksyny) z liści naparstnicy purpurowej i wełnistej, stosowany w niewydolności mięśnia sercowego

Digitoksyna (łac. Digitoxinum) – organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów, jego aglikon zawiera pochodną steranu. Jest silną trucizną.

Zaliczana jest do leków z grupy glikozydów nasercowych. Stosuje się ją w chorobach serca. Jest otrzymywana z naparstnicy purpurowej (Digitalis purpurea).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digitopresura

odprężający i relaksujący masaż punktów energetycznych ciała

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitopunktura

terapia polegająca na uciskaniu odpowiednich punktów ciała końcami palców, stosowana zwłaszcza w kosmetyce

#### Źródła:

SJP.pl

# Digitron

lampa elektronowa o dziesięciu katodach (ponumerowanych cyframi od 0 do 9), stosowana jako wyświetlacz cyfrowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Digityzacja

nadawanie postaci cyfrowej różnego rodzaju danym; dygitalizacja, digitalizacja, cyfryzacja

#### Źródła:

SJP.pl

# Diglosja

dwujęzyczność

Dyglosja (z gr. διγλωσσία, diglossia „dwujęzyczność”) – sytuacja, w której jedna społeczność językowa posługuje się dwiema odmianami języka (systemami językowymi), spełniającymi różne funkcje i mającymi własny zakres zastosowania. Charles Ferguson opisał dyglosję jako kontrast między dwoma wariantami językowymi, wyższym (H, high) i niższym (L, low). Stanowi formę społecznego bidialektyzmu lub bilingwizmu. Czasem dochodzi do współistnienia więcej niż dwóch systemów językowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Digoksyna

glikozyd nasercowy pozyskiwany (obok digitoksyny) z liści naparstnicy purpurowej i wełnistej, stosowany w niewydolności mięśnia sercowego

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. jeden z glikozydów naparstnicy, lek kardiotoniczny;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Digraf

1. wykres matematyczny, w którym zbiór połączeń, zwanych łukami, jest zbiorem uporządkowanych par wierzchołków; graf skierowany;
2. głoska zapisana dwiema literami; dwuznak

- digraf – rodzaj grafu
- digraf – dwuznak, pojęcie w piśmiennictwie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dihydralazyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny

Dihydralazyna (łac. dihydralazinum) – organiczny związek chemiczny, lek hipotensyjny, pochodna hydrazynoftalazyny. Obniża przede wszystkim ciśnienie rozkurczowe rozszerzając bezpośrednio tętniczki obwodowe, rozszerza naczynia krwionośne, zwiększa przepływ krwi oraz zmniejsza obciążenie następcze.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dihydrotachysterol

organiczny związek chemiczny, analog witaminy D, regulujący prawidłowe stężenie wapnia we krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Dijon

[czytaj: diżon]
1. gatunek musztardy; musztarda diżońska;
2. sos na bazie musztardy diżońskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy lub nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Dijon (wymowa, diʒɔ̃) – miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Côte-d’Or, historyczna stolica Burgundii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dikamba

nazwa zwyczajowa herbicydu z grupy pochodnych kwasu benzoesowego

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikarboksylowy

kwasy dikarboksylowe - kwasy karboksylowe zawierające dwie grupy karboksylowe (−COOH)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikarion

Dikarion lub jądra sprzężone – dwa haploidalne, zróżnicowane płciowo jądra występujące w jednej komórce. Taka sytuacja, zwana dikariofazą jest charakterystyczna dla grzybów należących do klas podstawczaki (Basidiomycota) i workowce (Ascomycota). Zróżnicowane płciowo jądra dawniej oznaczano jako (+) i (– ), obecnie najczęściej opisywane są jako Mat1 i Mat2. O płciowości decydują bowiem allele zlokalizowane na chromosomach w miejscu zwyczajowo określanym jako MAT. Allele te są idiomorfami znacznie różniącymi się wielkością. Ich sekwencja różni się od siebie, prawdopodobnie maja one inne pochodzenie ewolucyjne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dikasterion

miejsce zebrań sądów w Attyce

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikastikon

zapłata, którą otrzymywali po rozprawie sędziowie ateńscy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikaustyka

podwójna kaustyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikdik

mała antylopa z rodziny krętorogich

Dikdik (Madoqua) – rodzaj ssaków kopytnych z podrodziny antylop (Antilopinae) w rodzinie wołowatych (Bovidae). Pierwsze ślady pobytu antylopy na Ziemi szacuje się na okres 3,5 mln lat temu, kiedy to w północnej Tanzanii w jednym z wykopalisk w Laetoli natrafiono na ślady zostawiane w popiele wyrzucanym przez wulkan. Znaleziono tam też ich odchody, tzw. koprolity w postaci skamieniałych kulek.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dike

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) mitgr. bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;

(1.2) astr. planetoida o numerze katalogowym 99;

- Dike – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości, jedna z trzech hor
- Dike – planetoida o numerze katalogowym 99
- Dike – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Iowa

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Diketon

związek organiczny o cząsteczkach zawierających 2 grupy karbonylowe (ketonowe)

#### Źródła:

SJP.pl

# Diketonowy

przymiotnik od: diketon

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikka

podium w meczecie dla czytającego głośno Koran; dakka

- Dakka (architektura) – podium w meczecie
- Dhaka – stolica Bangladeszu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diklofenak

niesteroidowy lek o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym

Diklofenak (łac. diclofenacum) – niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ). Pochodna kwasu aminofenylooctowego o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, wykazująca też działanie bakteriobójcze.

Działanie leku polega głównie na hamowaniu cyklooksygenaz: w większym stopniu indukowalnej (COX-2), odpowiedzialnej za syntezę prostaglandyn prozapalnych w miejscu zapalenia, niż konstytutywnej (COX-1), odpowiedzialnej za syntezę prostaglandyn spełniających funkcję fizjologiczne w przewodzie pokarmowym i nerkach (powinowactwo do (COX-2) porównywalne z celekoksybem). Z przewodu pokarmowego wchłania się szybko i całkowicie. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga w ciągu 1–2 h, a w płynie stawowym po 2–4 h. Stężenia w osoczu pozostają w zależności liniowej od dawki. Okres półtrwania we krwi i płynie stawowym wynosi 2 h. W 99,7% wiąże się z białkiem osocza, głównie albuminami. Wydala się prawie całkowicie w ciągu 12 h, ok. 60% z moczem i 33% z kałem, głównie w postaci glukuronianów. Hamuje agregację płytek krwi (słabiej i krócej niż kwas acetylosalicylowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dikolon

w poezji antycznej: strofa złożona z dwu członów, która łączy wersy o dwu różnych miarach

#### Źródła:

SJP.pl

# Dikreozaur

rodzaj dinozaura z infrarzędu zauropodów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diks

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Diktiosom

część układu Golgiego

Diktiosom, stos Golgiego – występujący u wszystkich organizmów eukariotycznych element aparatu Golgiego składający się z 5-8 łukowato wygiętych, spłaszczonych cystern oraz odpączkowujących pęcherzyków. Ich liczba zależy od aktywności wydzielniczej komórki. W diktiosomie wyróżniane są dwa bieguny: cis (formowania) i trans (dojrzewania).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dikumarol

pochodna kumaryny, związek powstający w zgniłej koniczynie; melitoksyna, antyprotrombina, antywitamina K

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dikwat

nazwa zwyczajowa herbicydu powodującego wysuszenie rośliny

#### Źródła:

SJP.pl

# Dil

potocznie: ubity interes, zawarta umowa; deal

Dil (hindi: दल, urdu: دل) – bollywoodzki komediodramat wyreżyserowany w 1990 przez debiutanta Indra Kumara. W rolach głównych sławni indyjscy aktorzy Aamir Khan, Madhuri Dixit i Anupam Kher. Tematem filmu są narodziny i obrona miłości także przed nieakceptacją rodziców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dilbert

komiksowa postać pracownika korporacji, stworzona przez Scotta Adamsa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dildo

sztuczny członek służący do masturbacji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) seks. sztuczny penis

- Dildo (Nowa Fundlandia i Labrador) – miejscowość w Kanadzie
- Dildo (wyspa) – wyspa w prowincji Nowa Fundlandia i Labrador (Kanada)
- Dildo Key – wyspa w stanie Floryda (USA)
- Dildo – angielskie słowo oznaczające sztuczny męski członek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diler

dealer;
1. osoba lub firma pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich
2. osoba zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) sprzedawca-dystrybutor

Diler – anglicyzm, spolszczona wersja angielskiego słowa dealer, oznaczającego osobę pośredniczącą w transakcjach kupna i sprzedaży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dilerka

dealerka;
1. kobieta pośrednicząca w sprzedaży towarów, zwłaszcza drogich;
2. kobieta zajmująca się rozprowadzaniem narkotyków;
3. potocznie: zajęcie, praca dilera, dilerki; dilerstwo, dealerstwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta pośrednicząca w transakcjach handlowych

Diler – anglicyzm, spolszczona wersja angielskiego słowa dealer, oznaczającego osobę pośredniczącą w transakcjach kupna i sprzedaży.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dilerski

→ diler; dealerski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z dilerem, dotyczący dilera

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dilerstwo

dealerstwo;
1. pośredniczenie w sprzedaży produktów określonej firmy, zwłaszcza drogich, np. samochodów;
2. rozprowadzanie narkotyków

#### Źródła:

SJP.pl

# Dili

potocznie: ubity interes, zawarta umowa; deal

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Timoru Wschodniego;

Dili (port. Díli) – stolica Timoru Wschodniego, położona na północnym wybrzeżu wyspy Timor, w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, nad cieśniną Ombai. Liczba mieszkańców miasta 59 tysięcy, 163 000 w aglomeracji (2006). Miasto stanowi centrum gospodarcze i handlowe kraju – znajduje się tu główny port morski i port lotniczy. Przemysł włókienniczy, chemiczny, spożywczy; rzemiosło.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dilijczyk

mieszkaniec Dili (stolicy Timoru Wschodniego)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Dili

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dilijka

mieszkanka Dili (stolicy Timoru Wschodniego)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Dili

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dilijski

przymiotnik od: Dili, stolicy Timoru Wschodniego

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Dili

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dilmah

herbata marki Dilmah

#### Źródła:

SJP.pl

# Dilofozaur

rodzaj dinozaura z podrzędu teropodów

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. nazwa systematyczna|Dilophosaurus|ref=tak., rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;

(1.2) zool. zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)

Dilofozaur (Dilophosaurus) – rodzaj dinozaura, teropoda żyjącego w Ameryce Północnej w epoce jury wczesnej, około 193 milionów lat temu. Trzy szkielety odkryto w północnej Arizonie w 1940, dwa najlepiej zachowane zebrano w 1942. Największą kompletnością cechuje się holotyp umieszczony początkowo w nowym gatunku rodzaju megalozaur jako M. wetherilli przez Samuela Wellesa w 1954. Welles znalazł większy szkielet należący do tego samego gatunku w 1964. Zrozumiał, że zwierzę nosiło grzebienie na czaszce i przeniósł je do odrębnego rodzaju Dilophosaurus w 1970, tworząc Dilophosaurus wetherilli. Nazwa rodzajowa oznacza "dwugrzebieniowego jaszczura", epitet gatunkowy upamiętnia Johna Wetherilla, członka rady Nawaho. Później znaleziono kolejne okazy, w tym młodocianego. Zwierzęciu przypisano też odciski stóp, w tym ślady odpoczynku. Kolejny gatunek, Dilophosaurus sinensis z Chin, nazwano w 1993, jednak później przeniesiono go do odrębnego rodzaju sinozaur.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dilować

potocznie: rozprowadzać narkotyki; dealować

#### Źródła:

SJP.pl

# Dilthey

nazwisko, m.in. Wilhelm Dilthey (1833-1911), niemiecki filozof

#### Źródła:

SJP.pl

# Diltiazem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farm. lek rozszerzający naczynia, stosowany m.in. w nadciśnieniu tętniczym i chorobie wieńcowej, należący do pierwszej generacji antagonistów wapnia; pochodna benzotiazepiny

Diltiazem (łac. diltiazemum) – organiczny związek chemiczny, lek z grupy antagonistów wapnia, pochodna benzotiazepiny, blokujący kanał wapniowy typu L, a przez to zmniejszający niezbędną do skurczu ilość wapnia w komórkach. Jego działanie obejmuje naczynia tętnicze, w najwyższym stopniu wieńcowe, słabiej obwodowe, bardzo słabo żylne. Działanie to zwiększa przepływ wieńcowy i obniża ciśnienie tętnicze, w konsekwencji zmniejszając obciążenie następcze lewej komory, a zatem i zapotrzebowanie serca na tlen. Lek także, działając bezpośrednio na węzeł zatokowy zwalnia czynność serca. Nie ma negatywnego wpływu na metabolizm lipidów i cukrów (w czym wykazuje podobieństwo do innych antagonistów wapnia). Dostępność biologiczna diltiazemu wynosi przy systematycznym podawaniu ok. 90%.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Diluendo

określenie wykonawcze: gasnąco, zamierająco

#### Źródła:

SJP.pl

# Dim

wymiar przestrzeni liniowej

Dim jest czwartym albumem studyjnym japońskiego zespołu The Gazette. Był wydany 15 lipca 2009 roku w Japonii. Album zajął drugie miejsce na liście Oricon w dziennej liście przebojów i piąte miejsce w tygodniowej liście przebojów, w pierwszym tygodniu sprzedano 37 797 egzemplarzy albumu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimas

nazwisko, m.in. Stawros Dimas, grecki polityk

Dimas, właśc. Dimas Manuel Marques Teixeira (ur. 16 lutego 1969 w Johannesburgu, RPA), piłkarz portugalski grający na pozycji środkowego obrońcy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimer

cząsteczka powstała z połączenia się dwóch monomerów, cząsteczek prostych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. oligomer zbudowany z dwóch merów;

Dimery – najprostsze oligomery. Składają się tylko z dwóch merów (elementów łańcucha). Są efektem dimeryzacji, tj. połączenia dwóch jednakowych cząsteczek.

Dimery można otrzymać w wyniku reakcji dwóch związków, z których każdy ma tylko jedną grupę funkcyjną zdolną do polimeryzacji. Np. kondensacja trimetylosilanolu:

  Me3SiOH + HOSiMe3 → Me3SiOSiMe3 + H2O

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dimerkaprol

syntetyczny związek stosowany jako odtrutka w zatruciach metalami ciężkimi

Dimerkaprol, BAL (łac. Dimercaprolum; z ang. British anti-Lewisite) – chelatujący związek chemiczny stworzony przez brytyjskich biochemików na Uniwersytecie Oxfordzkim podczas II wojny światowej. Został wynaleziony w sekrecie jako antidotum na bojowy środek trujący o nazwie luizyt.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimeryczny

w chemii: powstały z połączenia się dwóch monomerów, takich samych cząsteczek prostych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimeryzacja

reakcja chemiczna, w czasie której z monomerów powstają dimery

Dimeryzacja – reakcja chemiczna (rodzaj polimeryzacji), w której dwa monomery łączą się w dimer (często w obecności katalizatora). Przykładem tej reakcji może być kondensacja trimetylosilanolu:

  Me3SiOH + HOSiMe3 → Me3SiOSiMe3 + H2O

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetoat

organiczny związek chemiczny używany do zwalczania insektów i roztoczy na roślinach uprawnych

Dimetoat – organiczny związek chemiczny z grupy estrów kwasu ditiofosforowego, insektycyd fosforanoorganiczny służący do zwalczania insektów i roztoczy na uprawach roślinnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetria

w matematyce: rodzaj rzutu aksonometrycznego

- dimetria ukośna
- dimetria prostokątna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetrodon

Dimetrodon – mięsożerny synapsyd zamieszkujący we wczesnym i środkowym permie około 280–265 mln lat temu tereny dzisiejszej Ameryki Północnej i Europy (większość jego skamieniałości odkryto na obszarze USA, w Teksasie, Oklahomie i fragmentaryczne w Nowym Meksyku; skamieniałości jednego gatunku D. teutonis odkryto w środkowych Niemczech).

#### Źródła:

Wikipedia

# Dimetryczny

→ dimetria

Patrz:dimetria

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimetyl

związek chemiczny, np. siarczan dimetylu; dwumetyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimetyloamina

amina alifatyczna, gaz o zapachu zgniłych ryb; dwumetyloamina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetyloeter

organiczny związek chemiczny z grupy eterów, produkowany z gazu ziemnego, węgla lub biomasy; dimetyloeter, eter dimetylowy, eter dwumetylowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetyloformamid

pochodna kwasu mrówkowego; ciecz będąca doskonałym rozpuszczalnikiem wielu związków organicznych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetyloglioksym

kryształ nierozpuszczalny w wodzie, stosowany w analizie chemicznej

Dimetyloglioksym – organiczny związek chemiczny z grupy oksymów. Jest stosowany w analizie chemicznej (jako odczynnik Czugajewa) do wykrywania szeregu metali, zwłaszcza jonów niklu (Ni2+):

Reakcja ta jest bardzo czuła – pozwala wykryć jedną część niklu w 400 tysiącach części wody (tj. 2,5 ppm).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimetylowy

eter dimetylowy - organiczny związek chemiczny z grupy eterów, produkowany z gazu ziemnego, węgla lub biomasy; dimetyloeter, eter dwumetylowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diminuendo

określenie wykonawcze: coraz ciszej; decrescendo

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimm

rodzaj złącza na płycie głównej komputera

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimocznik

związek chemiczny stosowany w analizie chemicznej; dwumocznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimorficzny

→ dimorfizm; dymorfizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimorfizm

występowanie organizmów jednego gatunku w dwu różnych formach (np. dymorfizm płciowy); dymorfizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Dimorfoteka

roślina kwiatowa z rodziny astrowatych, uprawiana dla celów ozdobnych

Dimorfoteka (Dimorphotheca Moench) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje 19 gatunków. Występują w południowej Afryce – na południe od Namibii, Botswany i Zimbabwe. Są to rośliny jednoroczne, byliny lub krzewinki pochodzące z Afryki Południowej i są spokrewnione z gatunkami rodzaju kościanik Osteospermum. W Polsce rośliny te są uprawiane. Dimorfoteka gruczołowata D. pluvialis przejściowo dziczeje z upraw (ma status efemerofita).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dimos

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) adm. grecki odpowiednik gminy administracyjnej;

Dimos, demos (gr. δήμος – dimos) – jednostka podziału administracyjnego Grecji, odpowiadająca polskiemu pojęciu gminy lub dzielnicy miasta. W starożytności słowo to posiadało więcej znaczeń.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Din

1. Deutsches Institute für Normung, Niemiecki Instytut Normalizacyjny, instytut naukowy w Niemczech;
2. (od instytutu DIN) światłoczułość; oznaczenie stopnia światłoczułości

rzeczownik

(1.1) miar. fot. miara światłoczułości;

- DIN – skrótowe określenie nazwy Niemieckiego Instytutu Normalizacyjnego (Deutsches Institut für Normung) oraz norm przez ten instytut stworzonych, m.in.:
  - DIN 476 – obecnie ISO 216. Norma stworzona w 1922 roku, określająca formaty arkuszy papieru (np. A4),
  - DIN (fotografia) – norma określająca czułość materiału światłoczułego,
  - Szyna DIN – standard szyny montażowej,
  - Złącze DIN – złącze elektryczne wykonane zgodnie z normą DIN,
  - Mini-DIN – złącze elektryczne opracowane przez Niemiecki Instytut Normalizacyjny, zminiaturyzowana wersja złącza DIN,
  - DIN 75490 – (ISO 7736) norma określająca rozmiar zatok montażowych dla radioodbiorników samochodowych,
  - DIN Setting – norma określająca siłę mocowań wiązań butów narciarskich w celu ich poprawnego wyczepiania,
  - DIN 1451 – norma określająca rodzaj czcionki typu sans-serif stosowanej w drogownictwie niemieckim,
  - FF DIN – odmiana czcionki DIN 1451 o mniejszej wadze,
  - DIN 47100 – norma standaryzująca kolory żył kabli komunikacyjnych w zależności od ich numeru,
  - DIN 72552 – norma standaryzująca numerację wszystkich złączek elektrycznych występujących w samochodzie,
  - DIN 66399 – norma regulująca wymogi i obowiązki w zakresie bezpiecznego niszczenia dokumentów i nośników danych,
  - DIN 31635 – standard transliteracji alfabetu arabskiego,
  - DIN 13164 – norma określająca skład apteczki.

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Dina

imię żeńskie

Dina – imię żeńskie pochodzenia biblijnego. Wywodzi się od hebrajskiego słowa דִּינָה oznaczającego „sędzia”. Najbardziej znaną osobą o tym imieniu była biblijna Dina córka Jakuba i Lei.

Imieniny obchodzi 20 czerwca.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dinar

dynar;
1. podstawowa jednostka monetarna byłej Jugosławii, Iraku, Jordanii i innych państw
2. dawna złota moneta arabska

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

Dinar – złota moneta arabska, bita od VII do XV wieku, używana głównie w handlu międzynarodowym. Początkowo moneta ważyła około 4,25 grama.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dinarowy

przymiotnik od: dinar

#### Źródła:

SJP.pl

# Diner

dinner;
1. restauracja, w której odbywają się produkcje teatralne w czasie kolacji albo po niej;
2. rodzaj szybkiego w przygotowaniu posiłku spożywanego podczas oglądania telewizji

Diner – pamiątkowa jednostka monetarna Andory, wydawana oficjalnie od roku 1977 (wcześniej jedynie w krótkich nieoficjalnych seriach). Przeznaczona do celów kolekcjonerskich, nie jest używana w normalnym obiegu pieniężnym. Występuje jedynie w formie monet – srebrnych, złotych i bimetalicznych (m.in. brąz z miedzioniklem, także złoto z platyną) oraz tri-metalicznych. Jednostką podwielokrotną wobec dinera jest centym (cèntim): 1 D. = 100 c.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ding-Dong

Ding-dong – utwór muzyczny polskiego zespołu 2 plus 1 z 1978 roku.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dinghy

[czytaj: dingi] dingi;
1. gumowa pneumatyczna tratwa używana jako łódka ratunkowa;
2. mały jacht mieczowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dingi

dinghy;
1. gumowa pneumatyczna tratwa używana jako łódka ratunkowa;
2. jednomasztowy mały jacht mieczowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dingo

dziki pies australijski

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Canis lupus dingo|ref=tak., ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

Dingo australijski, dingo (Canis familiaris dingo) (wcześniej Canis lupus dingo) – przedstawiciel rodziny psowatych, zamieszkuje Australię, Nową Gwineę, a ostatnio stwierdzono, że najprawdopodobniej należą do tego podgatunku również dzikie psy z obszaru Azji Południowo-Wschodniej i Filipin.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dingue

[czytaj: dęg] z francuskiego: dziwaczny, cudaczny, ekstrawagancki (w odniesieniu do przedmiotów)

Dingue – solowy album francuskiej aktorki, Emmanuelle Seigner.

Autorami piosenek są francuski piosenkarz Doriand (właśc. Laurent Lescarret) oraz izraelska piosenkarka Keren Ann Zeidel. W przeciwieństwie do albumu Ultra Orange & Emmanuelle, Emmanuelle Seigner zaśpiewała tu w swoim ojczystym języku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dink

Ludzie:

- Hrant Dink, dziennikarz i publicysta, turecki Ormianin,

Inne:

- Dink Smallwood – gra komputerowa (również nazwisko jej głównego bohatera),
- Dink Meeker – postać fikcyjna serii Gra Endera (autor: Orson Scott Card).
- Dink, mały dinozaur – kreskówka o dinozaurze (emitowana na kanale Cartoon Network),

#### Źródła:

Wikipedia

# Dinka

język zachodnionilotycki należący do rodziny języków nilo-saharyjskich, używany przez kilka milionów Nilotów (głównie przez plemię Dinków)

Dinkowie, Dinka – afrykańskie plemię zamieszkujące Sudan Południowy, odłam Nilotów .

Liczbę Dinków szacuje się na ok. 2,9 mln (dane z końca XX wieku) . Język dinka należy do rodziny nilo-saharyjskiej, a w jej obrębie do zachodniego odłamu nilotyckiej gałęzi języków wschodniosudańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dinkowie

lud afrykański mieszkający w południowym Sudanie, w dorzeczu Nilu

Dinkowie, Dinka – afrykańskie plemię zamieszkujące Sudan Południowy, odłam Nilotów .

Liczbę Dinków szacuje się na ok. 2,9 mln (dane z końca XX wieku) . Język dinka należy do rodziny nilo-saharyjskiej, a w jej obrębie do zachodniego odłamu nilotyckiej gałęzi języków wschodniosudańskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dinks

potocznie: niewielka rzecz, której mówiący nie potrafi nazwać; dynks

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zob. dynks.

DINK jest akronimem od angielskiego wyrażenia „dual (double) income, no kids”, co znaczy po polsku „podwójny dochód, zero dzieci” i określa małżeństwo lub związek bezdzietny z wyboru, w którym oboje partnerów pracuje zawodowo. Para DINK posiada duży fundusz swobodnej decyzji i możliwość przeznaczania części swoich zarobków na podróże czy produkty luksusowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dinner

[czytaj: diner] diner;
1. restauracja, w której odbywają się produkcje teatralne w czasie kolacji albo po niej;
2. rodzaj szybkiego w przygotowaniu posiłku spożywanego podczas oglądania telewizji

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinoceras

wymarły ssak kopytny z rodziny Dinocerata; dinocerat

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinocerat

wymarły ssak kopytny z rodziny Dinocerata; dinoceras

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinofit

organizm jednokomórkowy zaopatrzony w wici, zaliczany do królestwa protistów; bruzdnica

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinornis

jeden z wymarłych rodzajów ptaków z rzędu moa

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinoterium

Deinoteria (łac. Deinotheriidae, dosłownie straszne bestie) – rodzina pierwotnych trąbowców, która wyodrębniła się bardzo wcześnie, najprawdopodobniej jeszcze w eocenie. Była to grupa siostrzana trąbowców słoniokształtnych Elephantiformes.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dinozaur

[czytaj: diNOzałr]
1. przedstawiciel wymarłej grupy gadów znanych od późnego triasu do końca ery mezozoicznej;
2. przenośnie: osoba żyjąca bardzo długo lub zajmująca się czymś do późnych lat

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. paleont. wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) przen. pejor. pot. stary człowiek

Dinozaury (Dinosauria) – zróżnicowany klad zauropsydów. Pojawiły się w triasie, około 237 milionów lat temu. Stanowiły dominującą grupę kręgowców lądowych od początku jury (około 201 milionów lat temu) przez 135 milionów lat, do końca kredy (66 milionów lat temu), kiedy wymieranie kredowe (wyznaczające granicę kreda-trzeciorzęd i koniec mezozoiku) doprowadziło do zniknięcia większości linii. Zapis kopalny wskazuje, że w jurze ptaki wyewoluowały z dinozaurów zaliczanych do teropodów, wobec czego przez literaturę przedmiotu wydaną w XXI wieku uznawane są za grupę dinozaurów. Przeżywając katastrofę sprzed 66 milionów lat, dzięki swym potomkom stały się kontynuatorami linii dinozaurów po czasy współczesne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dinozaurowy

→ dinozaur; dinozaurzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinozaury

[czytaj: diNOzałr]
1. przedstawiciel wymarłej grupy gadów znanych od późnego triasu do końca ery mezozoicznej;
2. przenośnie: osoba żyjąca bardzo długo lub zajmująca się czymś do późnych lat

Dinozaury (Dinosauria) – zróżnicowany klad zauropsydów. Pojawiły się w triasie, około 237 milionów lat temu. Stanowiły dominującą grupę kręgowców lądowych od początku jury (około 201 milionów lat temu) przez 135 milionów lat, do końca kredy (66 milionów lat temu), kiedy wymieranie kredowe (wyznaczające granicę kreda-trzeciorzęd i koniec mezozoiku) doprowadziło do zniknięcia większości linii. Zapis kopalny wskazuje, że w jurze ptaki wyewoluowały z dinozaurów zaliczanych do teropodów, wobec czego przez literaturę przedmiotu wydaną w XXI wieku uznawane są za grupę dinozaurów. Przeżywając katastrofę sprzed 66 milionów lat, dzięki swym potomkom stały się kontynuatorami linii dinozaurów po czasy współczesne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dinozaurzy

→ dinozaur; dinozaurowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinozaurzyca

samica dinozaura

#### Źródła:

SJP.pl

# Dintojra

1. sąd polubowny, rozstrzygnięcie sporu między Żydami przez rabina;
2. krwawa rozprawa wyrównująca porachunki w środowisku przestępczym

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rel. praw. sąd polubowny przed rabinem, rozstrzygający cywilny spór między Żydami;

(1.2) gw-pl|Warszawa. więz. honorowy sąd przestępczy albo krwawa rozprawa wyrównująca przestępcze porachunki

Dintojra – nazwa sądu rabinackiego wydającego orzeczenia w sprawach cywilnych Żydów w ramach autonomii gmin żydowskich w diasporze.

Nazwa pochodzi z języka hebrajskiego, gdzie słowo din oznacza sąd, a słowo tora prawo. W późniejszym czasie nazwa została przejęta przez środowisko przestępcze, w którego żargonie oznacza krwawą rozprawę wyrównującą rachunki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dinukleotyd

dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy - koenzym uczestniczący w procesie oddychania komórkowego, niezbędny czynnik przemiany glukozy w organizmie; NAD, dwunukleotyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Dinx

środowiskowo: mocny napój alkoholowy, np. denaturat, wódka; dinks, dynks

#### Źródła:

SJP.pl

# Diobelnie

przysłówek

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ekspr. okropnie

#### Źródła:

Wiktionary

# Diobelny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. ekspr. okropny

#### Źródła:

Wiktionary

# Diobelski

przymiotnik relacyjny

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. diabelski

#### Źródła:

Wiktionary

# Diobli

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabelski, diabli

#### Źródła:

Wiktionary

# Dioboł

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy lub męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. diabeł

#### Źródła:

Wiktionary

# Diobłowina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zgorszenie

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. robienie bezeceństwa

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. niegodziwość, podłość

#### Źródła:

Wiktionary

# Dioda

przyrząd elektroniczny przewodzący prąd tylko w jednym kierunku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) elektron. element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

(1.2) slang. przen. pryszcz

Dioda – dwuzaciskowy (dwuelektrodowy) przyrząd półprzewodnikowy, który przewodzi prąd elektryczny w sposób niesymetryczny, to jest w jednym kierunku bardziej niż w przeciwnym.

Historycznie pierwszymi diodami były detektory kryształkowe i diody próżniowe. Obecnie najczęściej spotykanym rodzajem są diody półprzewodnikowe, zbudowane z dwóch warstw odmiennie domieszkowanego półprzewodnika, tworzących razem złącze p-n.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diodka

zdrobnienie od: dioda

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od dioda

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diodon

tropikalna ryba morska z rzędu najeżkokształtnych; jeżówka; najeżka; jeżoryb; rybojeż

Diodon – rodzaj morskich ryb rozdymkokształtnych z rodziny najeżkowatych (Diodontidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diodor

imię męskie pochodzenia greckiego

Diodor – imię męskie pochodzenia greckiego, od Διοδωρος (Diodoros), co oznacza "dar Zeusa" ("dar Boga"). Imię to jest złożone z członów Διος (Dios) ("Zeusa") i δωρον (doron) ("dar") – por. Teodor i Bożydar. Imię to nosił grecki historyk z I wieku p.n.e., a także wielu świętych katolickich.

Diodor imieniny obchodzi 3 maja i 11 września.

Żeński odpowiednik: Diodora

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diodowy

przymiotnik od: dioda

przymiotnik relacyjny

(1.1) elektr. związany z diodą, dotyczący diod; zbudowany z diod

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diodrast

środek kontrastowy przepuszczający promieniowanie rentgenowskie, stosowany dożylnie w urografii

#### Źródła:

SJP.pl

# Diofantos

Diofantos (2 połowa III wieku), matematyk grecki

Diofantos (gr. Διόφαντος = Diophantos, łac. Diophantus; ur. ok. 200/214 n.e., zm. ok. 284/298 n.e.) – matematyk grecki żyjący w III wieku n.e. w Aleksandrii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diofantyczny

w teorii liczb: dotyczący liczb naturalnych jako rozwiązań algebraicznych równań lub nierówności, np. równanie diofantyczne - problem ustalenia istnienia rozwiązań równania w liczbach naturalnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Diogenes

1. Diogenes Laertios (III w.), grecki filozof i doksograf;
2. Diogenes z Synopy (ok. 413-323 p.n.e.), filozof grecki (cynik)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

(1.2) filoz. starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;

Diogenes – imię męskie pochodzenia greckiego. Wywodzi się z połączenia słów Dios - "Bóg" i genes - "urodzony", oznaczającego "urodzony z Boga".

Diogenes imieniny obchodzi 6 kwietnia.

Do znanych Diogenesów należą:

- Diogenes z Synopy
- Diogenes z Apollonii
- Diogenes z Efezu
- Diogenes ze Smyrne
- Diogenes z Seleucji
- Diogenes Laertios
- Roman IV Diogenes - cesarz bizantyjski od 1067 do 1071
- Diogenes z Ojnoandy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diogenesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diogenesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Diogenit

meteoryt kamienny zbudowany głównie z ziaren piroksenu

Diogenit – typ meteorytu kamiennego należącego do achondrytów. Jest skałą magmową, w której skład wchodzą głównie pirokseny. Diogenity wchodzą w skład podgrupy achondrytów nazywanej też HED, do której zaliczają się jeszcze howardyty i eukryty. Badania meteorytów zaliczanych do diogenitów wykazały, że tworzyły się one pod powierzchnią planetoid.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioklecjan

cesarz rzymski w latach 284-305

Dioklecjan, Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (ur. 22 grudnia 244 w Salonie, zm. 3 grudnia 313 lub 316 w Spalatum) – cesarz rzymski od 20 listopada 284 do 1 maja 305.

Był niezamożnym człowiekiem niskiego pochodzenia, przez całe życie związany z armią. Wybrany przez żołnierzy na cesarza w 284 roku, a następnie zatwierdzony przez senat rzymski, po dwóch latach podzielił się władzą z Maksymianem. Jego panowanie zapoczątkowuje w dziejach Rzymu okres dominatu, wprowadzający w istocie monarchię opartą na armii i na scentralizowanej biurokracji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioklecjanowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dioklecjana lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioksan

organiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej, oleistej cieczy; dwuoksan, dwutlenek dwuetylenu

Dioksan – organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych eterów. Występuje w formie trzech izomerów o różnym ułożeniu atomów tlenu w pierścieniu: 1,2-dioksanu, 1,3-dioksanu i 1,4-dioksanu.

Dostępny w handlu odczynnik, stosowany jako rozpuszczalnik, zawiera zwykle prawie wyłącznie 1,4-dioksan i dlatego często nazwa „dioksan”, w uproszczonym użyciu, oznacza tylko ten jeden izomer.

1,4-Dioksan otrzymywany jest z glikolu etylenowego lub tlenku etylenu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioksyna

bardzo toksyczny związek chemiczny powstający w wyniku spalania pewnych tworzyw sztucznych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chem. potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

- 1,4-dioksyna – heterocykliczny związek chemiczny zawierający 2 atomy tlenu (w układzie para) i dwa wiązania podwójne w sześcioczłonowym pierścieniu
- 1,2-dioksyna – heterocykliczny związek chemiczny zawierający 2 atomy tlenu (w układzie orto) i dwa wiązania podwójne w sześcioczłonowym pierścieniu.
- dioksyny – potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dioksynowy

przymiotnik od: dioksyna

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioksyny

bardzo toksyczny związek chemiczny powstający w wyniku spalania pewnych tworzyw sztucznych

Dioksyny, polichlorowane dibenzo-p-dioksyny (ang. polychlorinated dibenzodioxins, PCDDs) – grupa organicznych związków chemicznych, będących pochodnymi dibenzo-1,4-dioksyny (oksantrenu). Ich szkielet tworzy jeden, centralnie położony, pierścień dioksanowy oraz dwa połączone z nim pierścienie benzenowe, w których atomy wodoru podstawione są atomami chloru w różnych konfiguracjach. Jak dotąd poznano i opisano 75 toksycznych kongenerów z grupy PCDDs. Szczególnie niebezpieczne jest 17 z nich, w których cząsteczce znajduje się 4–6 atomów chloru. Najgroźniejsze z nich są jednak te, w których pierwiastek ten występuje w pozycjach: 2,3,7,8.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diol

alkohol zawierający dwie grupy hydroksylowe

Diole – grupa organicznych związków chemicznych, alkohole zawierające dwie grupy hydroksylowe. Reaktywność dioli jest zbliżona do innych alkoholi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diolefina

węglowodór nienasycony o dwóch wiązaniach podwójnych; dien

#### Źródła:

SJP.pl

# Diolefiny

w chemii: grupa związków organicznych obejmująca acykliczne i cykliczne węglowodory nienasycone, w cząsteczkach których występują 2 wiązania podwójne; dieny (częściej)

#### Źródła:

SJP.pl

# Diolowy

→ diol

Patrz:diol

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Dioma (ros. Дёма, baszk. Дим, Dim) – rzeka w Rosji, w Baszkortostanie. Ma 535 km długości, powierzchnię zlewni 12 800 km² i średni przepływ 42,3 m³/s.

Źródła rzeki znajdują się na zboczach wyżyny Wielki Syrt, na granicy z obwodem orenburskim. Płynie w kierunku północno-wschodnim do Baszkortostanu, gdzie tworzy dolinę. Uchodzi do Biełej w granicach Ufy, w pobliżu ujścia rzeki Ufa. Nad Diomą leży m.in. miasto Dawlekanowo.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Diomedes

1. Cato Diomedes (1570-po 1615), muzyk pochodzenia włoskiego;
2. mit. gr.:
a) bohater wojny trojańskiej;
b) król tracki, właściciel koni karmionych ludzkim mięsem, skradzionych przez Heraklesa w ramach 12 słynnych prac

- Diomedes – imię męskie
- Diomedes – w mitologii greckiej król Tracji, syn Aresa
- Diomedes – w mitologii greckiej uczestnik wojny trojańskiej, syn Tydeusa
- Diomedes Grammaticus – gramatyk rzymski z IV w. n.e.
- Diomedes – planetoida o numerze katalogowym 1437

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diomedesowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Diomedesa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dion

nazwisko, m.in. Céline Dion, kanadyjska piosenkarka

Belgia:

- Dion – dzielnica Beauraing
- Dion-le-Mont – dzielnica (section) gminy Chaumont-Gistoux w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles
- Dion-le-Val – dzielnica (section) gminy Chaumont-Gistoux w Regionie Walońskim, w prowincji Brabancja Walońska, w okręgu Nivelles

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dione

dwunasty księżyc Saturna

- Dione – księżyc Saturna
- Dione – planetoida o numerze katalogowym 106
- Dione (Diona) – w mitologii greckiej bogini

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dionina

pochodna morfiny (etylomorfina) o właściwościach przeciwbólowych i przeciwkaszlowych

Etylomorfina, dionina (łac. Aethylmorphinum hydrochloricum, Ethylmorphini hydrochloridum FP XI, syn. Dioninum) – organiczny związek chemiczny, pochodna etylowa morfiny (etylowana grupa hydroksylowa 3-OH przy pierścieniu benzenowym).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioniza

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż.

Dioniza – żeński odpowiednik imienia Dionizy. Imię to pochodzi z Grecji, od Dionizosa, greckiego boga wina.

Dioniza imieniny obchodzi 15 maja, 2 października, 6 grudnia.

Inną formą imienia Dioniza jest Dionizja.

Zdrobnienia: Dionizia, Dyzia, Dionka, Nizia.

Wspomnienie w Kościele: 12 grudnia.

Obce formy: (ang.) Denise, Denice, Denyse.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dioniziny

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizy lub z nią związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizja

imię żeńskie

Dionizja – żeński odpowiednik imienia Dionizy.

Dionizja imieniny obchodzi: 14 lutego, 15 maja, 2 października, 6 grudnia i 12 grudnia.

Znane osoby o imieniu Dionizja:

- Denise Richards – amerykańska aktorka
- Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa (1908–1997) – polska pisarka i eseistka

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dionizjak

rzadko: wino

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizje

obrzędy ku czci boga Dionizosa, odprawiane w starożytnej Grecji; Dionizje (traktowane jako święto)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) hist. antyczne uroczystości ku czci boga Dionizosa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dionizjusz

imię męskie

Dionizjusz – oboczna forma imienia Dionizy.

Dionizjusz imieniny obchodzi 8 kwietnia, 19 kwietnia, 3 października, 9 października, 10 października i 29 grudnia.

Znane osoby noszące to imię:

- Dionizjusz Mały
- Dionizije Dvornić

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dionizjuszowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizjusza lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizos

mit. gr. bóg sił witalnych natury, ekstazy religijnej i wina, związany też z życiem pozagrobowym; Bakchos; Bachus

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) mitgr. bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dionizos (także Bakchos, Bachus; gr. Διώνυσος Diṓnysos, Διόνυσος Diónysos, Βάκχος Bákchos, łac. Dionysus, Bacchus) – w mitologii greckiej bóg płodności, dzikiej natury, winnej latorośli, teatru i wina jako napoju upajającego i mającego dobroczynny wpływ na człowieka. Syn Zeusa i śmiertelniczki Semele.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dionizosowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizosa lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizostwo

Dionizy z małżonką; Dionizowie

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizowie

Dionizy z małżonką; Dionizostwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Dionizego lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Dionizy

imię męskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.;

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lp., M. B. i W. lm. od: Dioniza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dionizyjski

1. związany z kultem Dionizosa, boga sił witalnych, ekstazy religijnej i wina;
2. pełen beztroskiej radości; upojny, bachiczny, orgiastyczny

przymiotnik

(1.1) rel. związany z kultem Dionizosa

(1.2) filoz. w filozofii nietzscheańskiej związany z nurtem tragicznym i symbolicznym w sztuce greckiej

(1.3) żywiołowy, dynamiczny, beztroski

(1.4) związany z wczesnochrześcijańskim mnichem i pisarzem Dionizym Małym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dionizyjsko

przysłówek

(1.1) na sposób dionizyjski, po dionizyjsku

#### Źródła:

Wiktionary

# Dionizyjskość

→ dionizyjski

Patrz:dionizyjski

#### Źródła:

SJP.pl

# Diopsyd

minerał z grupy piroksenów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, wzór chemiczny|CaMg[Si2O6].;

Diopsyd – minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów. Jest minerałem pospolitym i szeroko rozpowszechnionym.

Nazwa pochodzi od gr. dis = podwójnie, podwójny i òpsè = twarz, wygląd, w odniesieniu do dwóch sposobów orientowania się graniastosłupa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dioptaz

przezroczysty, uwodniony krzemian miedzi, używany w jubilerstwie jako kamień półszlachetny

Dioptaz – minerał z gromady krzemianów pierścieniowych. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Nazwa pochodzi od gr. dia = poprzez i optomai (optos) = widzenie (widziany).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diopter

przyrząd zwiększający dokładność celowania; przeziernik

Celownik dioptryjny (diopter) – mechaniczny celownik strzelecki, wyposażony w przeziernik z otworem o bardzo małej średnicy (ok. 1,5 mm, a niekiedy nawet poniżej 1 mm). Stosowany przede wszystkim w broni sportowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioptra

1. dawny przyrząd geodezyjny i astronomiczny w postaci pręta na okrągłej tarczy z podziałką kątową;
2. dawniej: dioptria (jednostka zdolności zbierającej układu optycznego)

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioptraż

zdolność zbierająca soczewki wyrażona cyframi w dioptriach

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioptria

jednostka zdolności zbierającej układu optycznego (soczewki); dla soczewek skupiających mająca wartość dodatnią, dla rozpraszających - ujemną; zdolność zbierająca soczewki o ogniskowej 1 metra

Dioptria (gr. διόπτρα urządzenie pomiarowe) – jednostka miary zdolności skupiającej układu optycznego, legalna, nienależąca do układu SI (pozaukładowa), stosowana w optyce. Legalność jednostki oznacza, że można jej używać, natomiast nie została ona uznana za jednostkę pochodną w układzie SI. Obecnie nie jest używany żaden skrót dioptrii. Dawniej stosowano oznaczenia D, dpt lub symbol δ (mała delta).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioptromierz

miernik zdolności skupiającej (mocy optycznej) układów optycznych

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioptryka

dział optyki geometrycznej obejmujący zjawiska związane z załamaniem światła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) fiz. dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

Dioptryka (gr. dioptriké, διοπτρική) – dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła, szczególnie przez soczewki.

Termin ten wprowadził Johannes Kepler w swoim dziele z 1611 roku: Dioptryka, czyli dowód na to, jak obraz staje się widoczny dzięki nowo wynalezionemu teleskopowi (oryg. fr. Dioptrice seu demonstratio eorum quae visui & visibilibus propter Conspicilla ita pridem inventa accident).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dior

nazwisko

- Christian Dior – francuski projektant, założyciel domu mody
- Christian Dior SA – francuski dom mody

Fikcyjne postacie ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia:

- Dior Eluchíl
- Dior (namiestnik Gondoru)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diora

odbiornik radiowy firmy Diora

Diora S.A. – przedsiębiorstwo produkcyjne z siedzibą w Dzierżoniowie istniejące w latach 1945–2006. Pierwsze polskie przedsiębiorstwo produkujące odbiorniki radiowe w okresie po II wojnie światowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diorama

obraz namalowany częściowo na materiale nieprzezroczystym, a częściowo na przezroczystym, metodą laserunkową, sprawiający wrażenie przestrzeni przy podświetleniu go od tyłu w zaciemnionym wnętrzu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. szt. namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości

(1.2) techn. szt. zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami

Diorama (z gr. dioráō „widzę na przestrzał”) w malarstwie – rodzaj obrazu w głębokim obramowaniu, gdzie pewne jego części są nieprzezroczyste, malowane na płótnie, a inne przezroczyste są malowane na cienkim materiale techniką laserunkową. Oświetlany z dowolnej strony w ciemnym pomieszczeniu, pozwala na uzyskanie efektów plastycznych w przestrzeni (przy użyciu ruchomych źródeł światła może dawać wrażenie ruchu), czasem uzupełniony sztafażem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dioramowy

przymiotnik od: diorama

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioryt

magmowa skała głębinowa

Dioryt – obojętna skała głębinowa, składająca się głównie z (2/3 objętości) plagioklazów (zwykle andezynu i oligoklazu) i amfiboli (hornblenda), niekiedy z dodatkiem piroksenów (augit, hipersten), biotytu oraz skaleni potasowych (ortoklaz, mikroklin). Niektóre odmiany zawierają niewielkie ilości kwarcu (do 5%) bądź oliwinu. Minerałami akcesorycznymi są: magnetyt, ilmenit, apatyt, cyrkon, tytanit. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF dioryt zajmuje pole 10 wraz z gabrem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diorytowy

przymiotnik od: dioryt

#### Źródła:

SJP.pl

# Dioskur

przenośnie, książkowo: jeden z dwóch nierozłącznych towarzyszy, przyjaciół

- Dioskur − imię
- Dioskur z Aleksandrii (zm. 305-307) − święty męczennik z IV w.
- Dioskur I (zm. 454) − patriarcha Aleksandrii, założyciel Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
- Dioskur II (zm. 517) − patriarcha Aleksandrii w latach 516-517
- Dioskur (zm. 530) − antypapież
- Dioskur (Atif Ishak, ur. 1946) – duchowny Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego
- Dioskur (Berhaneselasie Gebre Tsion, ur. 1963) – duchowny Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego
- Dioskur (Abune Dioskoros (ur. 1935, zm. 2015) – erytrejski duchowny, patriarcha Erytrejskiego Kościoła Ortodoksyjnego

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioskurowie

przenośnie, książkowo: dwaj nierozłączni towarzysze, przyjaciele

Dioskurowie (zw. także Tyndarydami; lp gr. Διόσκουρος Dióskouros, lm gr. Διόσκουροι Dióskouroi ‘synowie Zeusa’, lp łac. Dioscurus, lm łac. Dioscuri, Gemini ‘bliźnięta’), Kastor (gr. Κάστωρ Kástōr, łac. Castor) i Polideukes (także Polydeukes, Polluks; gr. Πολυδεύκης Polydeúkēs, łac. Pollux) – w mitologii greckiej bliźniacy, ubóstwieni herosi, Argonauci, uczestnicy łowów kalidońskich i amazonomachii, opiekunowie żeglarzy i żołnierzy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dioteletyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) teol. hist. doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;

Dioteletyzm – kierunek w teologii chrześcijańskiej przyjmujący, że Jezus Chrystus posiada dwa rodzaje woli, jedną Boską i jedną ludzką oraz że obydwie przejawiały się w działaniu.

Dioteletyzm został uznany za obowiązującą doktrynę na Soborze konstantynopolitańskim III w 681 roku. Doktryna uznana jako naturalna konsekwencja doktryny o dwóch naturach w Chrystusie. Przeciwieństwem dioteletyzmu jest uznawany za heretycki monoteletyzm, według którego wola ludzka została wchłonięta przez wolę Boską.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dip

zimny, gęsty sos do maczania pieczywa, warzyw itp.

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kulin. gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;

(1.2) sport. ćwiczenie fizyczne polegające na wykonaniu pionowego ruchu w pozycji z wyprostowanym tułowiem i zgiętymi nogami w kolanach, cały czas opierając ręce na dwóch poziomych poręczach znajdujących się po lewej i prawej stronie (mniej więcej na poziomie pasa) od linii patrzenia ćwiczącego;

Dip (z ang. to dip „zamaczać”) – gęsty, pikantny sos zimny, którego podstawą jest śmietana, twaróg, jogurt, majonez. Swój wyrazisty smak zawdzięcza dodatkom: aromatycznym ziołom, marynatom, owocom, przyprawom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dipawali

hinduskie święto ku czci bogini Lakszmi; diwali

Diwali oraz Dipawali – hinduistyczne święto światła, obchodzone przez kilka dni każdego roku w Indiach.

Najważniejszym dniem obchodów jest Lakshmi Puja, który przypada na amawasja (dzień nowiu, 15 tzn. ostatni dzień ciemnej połowy miesiąca) w miesiącu aszwin lub kartika. Jest to dzień poświęcony Lakszmi (bogini szczęścia i dobrobytu) lub Lakszmi i Ganeśi. Sanskryckie słowo dipawali oznacza dosłownie „rząd lamp” (od słów dipa = „lampa” oraz awali = „rząd”) i odnosi się do lampek oliwnych z wypalanej gliny, które są zapalane przed każdym domem na powitanie Lakszmi. Lampki symbolizują zwycięstwo światła nad ciemnością, dobra nad złem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipeptyd

peptyd złożony z dwóch aminokwasów; dwupeptyd

Dwupeptydy – organiczne związki chemiczne zbudowane z dwóch reszt aminokwasowych połączonych wiązaniem peptydowym.

W organizmach żywych powstają na drodze biosyntezy, są także pierwotnymi produktami trawienia białek (w żołądku zostaje wydzielony kwas solny, który stymuluje reakcję polegającą na autokatalitycznym odcięciu peptydu blokującego centrum aktywne proenzymu pepsynogenu, w wyniku której przekształca się on w pepsynę, która trawi białka, rozkładając je na dwupeptydy).

Przykładowe dwupeptydy o znaczeniu biologicznym

- anseryna (β-alanylo-3-metylo-L-histydyna)
- aspartam (ester metylowy N-[amino(karboksylamino)acetylo]fenyloalaniny)
- balenina (β-alanylo-1-metylo-L-histydyna)
- karnozyna (β-alanylo-L-histydyna)
- kiotorfina (L-tyrozylo-L-arginina)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipis

osoba, która wywieziona na przymusowe roboty przez hitlerowskie Niemcy nie wróciła do kraju po zakończeniu II wojny światowej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dipiska

→ dipis

Patrz:dipis

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipladenia

pnącze uprawne z rodziny toinowatych

Mandewila (Mandevilla) – rodzaj roślin należący do rodziny toinowatych. W Polsce rośliny te znane są głównie pod nazwą dipladenii (jest to jeden z synonimów rodzaju Mandevilla). Gatunkiem typowym jest Mandevilla suaveolens Lindl. Do rodzaju Mandevilla należy ok. 200 gatunków roślin występujących głównie w Ameryce Południowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diplekser

filtr rozdzielczy odprzęgający obwody dwóch źródeł

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipleurula

typ planktonicznych larw u szkarłupni i półstrunowców

Dipleurula – ogólny typ planktonicznych larw występujących u pierwotnych wtóroustych (Deuterostomia) – szkarłupni i półstrunowców – zwierząt łączonych w kladzie Ambulacraria.

Larwy typu dipleuruli charakteryzują się obecnością wieńców rzęsek otaczających otwór gębowy oraz dwuboczną (bilateralną) symetrią ciała. Mają w nabłonku wiele pasm monociliarnych komórek. Dorsalna (grzbietowa) strona ich ciała jest wypukła, a wentralna (brzuszna) – wklęsła. Wieńce rzęsek służą do poruszania się i wspomagają pobieranie pokarmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diplodok

wymarły roślinożerny gad z rzędu dinozaurów, o długiej szyi i bardzo długim ogonie

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) paleont. gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

Diplodok (Diplodocus) – rodzaj dinozaura z rodziny diplodoków, którego skamieniałe szczątki odkrył po raz pierwszy w 1877 S.W. Williston. Wzorowana na łacinie nazwa rodzajowa ukuta przez Marsha w 1878 pochodzi od starogreckich słów (diploos) „podwójny” i (dokos) „belka”, odnosząc się do dwubelkowych szewronów umiejscowionych w dolnej części ogona. Sądzono, że były unikalne dla diplodoka, jednakże znaleziono je także u innych członków tej rodziny, a także u innych zauropodów, jak choćby mamenchizaura.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diploid

organizm roślinny lub zwierzęcy mający w jądrach komórek somatycznych dwa zespoły chromosomów

Diploid (gr. διπλος ‘podwójny’) – komórka lub organizm zawierający w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych. Oznaczany jest jako 2n.

U organizmów rozmnażających się płciowo jeden z nich zazwyczaj pochodzi od matki, zaś drugi od ojca. Większość eukariontów (szczególnie wyższych) jest diploidalna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diploidalność

→ diploidalny

Diploid (gr. διπλος ‘podwójny’) – komórka lub organizm zawierający w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych. Oznaczany jest jako 2n.

U organizmów rozmnażających się płciowo jeden z nich zazwyczaj pochodzi od matki, zaś drugi od ojca. Większość eukariontów (szczególnie wyższych) jest diploidalna.

Patrz:diploidalny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diploidalny

mający podwójną liczbę chromosomów w komórce

Diploid (gr. διπλος ‘podwójny’) – komórka lub organizm zawierający w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych. Oznaczany jest jako 2n.

U organizmów rozmnażających się płciowo jeden z nich zazwyczaj pochodzi od matki, zaś drugi od ojca. Większość eukariontów (szczególnie wyższych) jest diploidalna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diplokok

bakteria o kształcie ziarenka fasoli, zwykle chorobotwórcza; dwoinka

#### Źródła:

SJP.pl

# Diplont

organizm składający się z komórek o podwójnej (diploidalnej) liczbie chromosomów w jądrze

Diplont, diplobiont – organizm, którego cały cykl życiowy (z wyjątkiem fazy haploidalnych gamet) jest diploidalny. Oznacza to w praktyce, że jego komórki somatyczne zawierają w swoim genomie podwójny zestaw chromosomów homologicznych (oznaczany jako 2n). Diplontami są wszystkie tkankowce, a także niektóre brunatnice i okrzemki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diplopia

podwójne widzenie spowodowane niesprawnością mięśni zewnętrznych gałki ocznej; ambiopia

Diplopia (widzenie zdwojone, podwójne widzenie) - zaburzenie widzenia stereoskopowego objawiające się widzeniem podwójnych obrazów przedmiotów, które może być powodowane zaburzeniami działania ośrodkowego układu nerwowego lub porażeniem ośrodków motorycznych oka. Obrazy mogą być przesunięte względem siebie w poziomie, lub pionie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diploporowy

przymiotnik od: diplopora

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipol

1. dwubiegunowy układ elektryczny lub magnetyczny;
2. krótkofalowa antena kierunkowa

Dipol (gr. dipolos, dwa bieguny) – układ dwóch różnoimiennych ładunków elektrycznych lub biegunów magnetycznych, wytwarzający pole dipolowe. Można go scharakteryzować wektorem zwanym momentem dipolowym. Odmiany:

- dipol elektryczny – układ dwóch różnoimiennych ładunków elektrycznych q, umieszczonych w pewnej odległości l od siebie. Linia przechodząca przez oba ładunki nazywa się osią dipola; tego rodzaju dipole wykazują elektryczny moment dipolowy.
- dipol magnetyczny – układ wytwarzający pole magnetyczne, które cechuje magnetyczny moment dipolowy, na przykład magnes trwały, pętla z prądem lub solenoid. Wszystkie skończone źródła pola magnetycznego są dipolami.
- dipol w płaskim przepływie cieczy doskonałej – układ źródła i upustu o jednakowych natężeniach przepływu, gdy odległość między nimi dąży do zera, potencjał zespolony jest w(z)=-{\frac {M}{2\pi }}\cdot {\frac {1}{z}}. Wprowadzony przez analogię pola przepływu cieczy do pola magnetycznego.
- antena dipolowa – antena w kształcie dwóch ramion, niepołączonych z sobą (dipol prosty) lub złączonych końcami (dipol pętlowy). Typowymi dipolami są dachowe odbiorcze anteny radiowo-telewizyjne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipolowy

przymiotnik od: dipol

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipówka

miseczka, w której podaje się gęsty sos do maczania pieczywa, warzyw itp.

#### Źródła:

SJP.pl

# Diprotodon

największy torbacz w historii Ziemi, żyjący na terenie Australii w okresie plejstocenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipsja

picie, wchłanianie wody wywoływane wzrostem stężenia jonów sodowych na zewnątrz komórki

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipsoman

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniak, dipsomaniak, dypsoman

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipsomania

okresowa potrzeba picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomania

Dipsomania lub dypsomania (z gr. dipsa - pragnienie) - to zaburzenie polegające na występującej okresowo potrzebie picia alkoholu. Jest to wytworzony odruch warunkowy pojawiający się mimo prawidłowej regulacji przemiany wodnej. Zaburzenie takie może pojawić się u osób z patologicznie zwiększonym łaknieniem (hiperfagia), w alkoholizmie i u narkomanów. Charakterystyczne jest to, że chorzy odczuwają pragnienie tylko w dzień, nie w nocy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipsomaniaczka

kobieta cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniaczka, dypsomanka, dipsomanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipsomaniak

osoba cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dypsomaniak, dypsoman, dipsoman

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipsomanka

kobieta cierpiąca na okresową potrzebę picia alkoholu lub zażywania narkotyków; dipsomaniaczka, dypsomaniaczka, dypsomanka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipterologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ent. nauka o muchówkach;

Dipterologia – dział entomologii zajmujący się badaniem muchówek (Diptera). Naukowcy zajmujący się dipterologią to dipterolodzy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dipteros

świątynia grecka, w której naos otoczony był dwoma rzędami kolumn; dypteros

Dipteros (dypteros, dwuskrzydłowy) – świątynia, którą otacza podwójna kolumnada.

Szczególnie popularna w architekturze jońskiej (greckiej). Najsłynniejszym przykładem dipterosu jest świątynia Artemidy w Efezie, tzw. Artemizjon.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dipylon

największa znana brama wjazdowa w starożytnej Grecji, obecnie zabytek tamtego okresu

#### Źródła:

SJP.pl

# Dipyloński

przymiotnik od: Dipylon

#### Źródła:

SJP.pl

# Dirac

[czytaj: diRAK] nazwisko francuskie, np. Paul Dirac (1902 - 1984), brytyjski fizyk, jeden z twórców teorii kwantowej

- Paul Dirac – fizyk angielski, jeden z twórców mechaniki kwantowej
- Notacja Diraca – zapis formalizmów
- Dirac (kodek) – kodek obrazu
- Dirac (Charente) – miejscowość we Francji

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirae

[czytaj: dire] złorzeczący wiersz charakterystyczny dla poezji łacińskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Direct

przymiotnik

(1.1) środ. hand. bezpośredni (odnośnie sprzedaży, sposobu dotarcia do klienta, nawiązania kontaktu)

Direct - studyjny album Vangelisa wydany w 1988 r. Jest wprowadzeniem do cyklu, którego ideą było łączenie różnych horyzontów muzycznych i odkrywanie ścieżek pomiędzy odmiennymi stylami: od współczesnej muzyki symfonicznej do muzyki etnicznej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Directx

DirectX – zestaw funkcji API wspomagających generowanie grafiki (dwuwymiarowej i trójwymiarowej), dźwięku oraz innych zadań związanych zwykle z grami komputerowymi i innymi aplikacjami multimedialnymi. DirectX jest produktem firmy Microsoft dostępny tylko na platformę Windows oraz konsolę Xbox.

#### Źródła:

Wikipedia

# Direktor

element anteny dipolowej

Faza nematyczna (gr. nema – nić) to takie ułożenie cząsteczek ciekłego kryształu, że są one zorientowane w tym samym kierunku, lecz ich środki ciężkości nie są uporządkowane. Faza nematyczna jest zwykle oznaczana symbolem N. Substancje mające fazę nematyczną w szerokim zakresie temperatur, czyli takie, dla których faza ta jest dominująca, nazywamy nematykami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Direttissima

droga wspinaczki wiodąca możliwie najprościej na wierzchołek góry

Direttissima (wł. najkrótsza) – określenie drogi wspinaczkowej poprowadzonej możliwie blisko linii spadku wierzchołka. Droga jeszcze bliższa idealnej linii spadku to superdirettissima. W slangu wspinaczkowym oba te określenia są często skracane do diretta i superdiretta.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirge

[czytaj derdż] w poezji angielskiej: pieśni żałobne wyrażające smutek z powodu śmierci bliskiej osoby lub zwierzęcia

Dirge – piosenka napisana przez amerykańskiego muzyka Boba Dylana, którą nagrał w 1973 roku. Utwór wydano na albumie Planet Waves (1974).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirham

dirhem;
1. jednostka monetarna w Iraku, Maroku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich
2. średniowieczna srebrna moneta arabska

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) monet. waluta Maroka i Zjednoczonych Emiratów Arabskich; ,

Dirhem (dirham) – jednostka wagi pierwotnie ustalona w Arabii jako 2/3 drachmy attyckiej. Także srebrna moneta krajów arabskich bita od VII do XI wieku.

Obecnie w użyciu są następujące waluty o nazwie nawiązującej do dirhema:

- dirham marokański
- dirham Zjednoczonych Emiratów Arabskich
- armeński dram

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dirhem

dirham;
1. jednostka monetarna w Iraku, Maroku i Zjednoczonych Emiratach Arabskich
2. średniowieczna srebrna moneta arabska

Dirhem (dirham) – jednostka wagi pierwotnie ustalona w Arabii jako 2/3 drachmy attyckiej. Także srebrna moneta krajów arabskich bita od VII do XI wieku.

Obecnie w użyciu są następujące waluty o nazwie nawiązującej do dirhema:

- dirham marokański
- dirham Zjednoczonych Emiratów Arabskich
- armeński dram

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirk

lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; dirka

- Dirk (imię)
- dirk (broń)
- Dirk Pitt – bohater książek Clive’a Cusslera

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirka

lina przy ożaglowaniu gaflowym, służąca do podtrzymywania noku bomu; dirk

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) żegl. lina podtrzymująca bom;

Dirka – lina olinowania ruchomego przy ożaglowaniu gaflowym, biegnąca od noku bomu na ukos do górnej części masztu, służąca do podtrzymywania bomu. Na każdy bom przypadają dwie dirki, przy czym wybierana jest dirka nawietrzna, zaś zawietrzną luzuje się, aby nie odkształcała i nie przecierała żagla.

Na jednostkach o ożaglowaniu bermudzkim zamiast dwóch direk stosuje się topenantę. Stosowane też bywają dwa lazy jacki, które konstrukcyjnie przypominają dirki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dirke

w mitologii greckiej: żona Likosa, króla Teb

Dirke – w mitologii greckiej druga żona króla Teb Likosa. Aby ją poślubić, Likos odtrącił i uwięził swoją pierwszą żonę Antiopę. Dirke zginęła zamęczona przez synów Antiopy, którzy z zemsty przywiązali ją do byka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirndl

ubiór kobiecy stylizowany na tyrolski strój ludowy

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;

Dirndl – tradycyjny kobiecy strój ludowy, noszony w południowych Niemczech i Austrii, oparty na historycznym ubiorze chłopów zamieszkujących Alpy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dirować

nurkować zgodnie z koncepcją DIR

#### Źródła:

SJP.pl

# Dirt

[czytaj: dert] sport wyczynowy na rowerze typu BMX; skoki w powietrzu z akrobacjami

- Dirt – angielski zespół muzyczny
- Dirt – album studyjny zespołu Alice in Chains z 1992
- Dirt – amerykański serial telewizyjny, emitowany w latach 2007–2008
- Colin McRae: DiRT – komputerowa gra rajdowa z 2007
- Colin McRae: DiRT 2 – komputerowa gra rajdowa z 2009
- Dirt 3 – komputerowa gra rajdowa z 2011
- Dirt Showdown – komputerowa gra rajdowa z 2012
- Dirt Rally – komputerowa gra rajdowa z 2015
- Direct Route Technology (Di.R.T.) – konstrukcja przerzutki tylnej i związany z nią sposób prowadzenia linki do przerzutki
- Dirt jumping – dyscyplina BMX

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dirty

[czytaj: derty] w muzyce: chrapliwe, szorstkie brzmienie instrumentu

- Dirty (Brudne sprawy) – film z 2005 roku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dis

dźwięk d podwyższony o pół tonu

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk d podwyższony o półton;

Nazwy w dziełach kultury

- Dís – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia
- Dis – album muzyczny Jana Garbarka wydany w 1976 r.
- Dis – lodowe jezioro z Boskiej komedii Dantego

Inne

- Dis – język programowania
- dis – nazwa dźwięku muzycznego
- Dis Pater – bóg śmierci w mitologii rzymskiej
- DIS – radziecki samolot z okresu II wojny światowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dis-Dur

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali durowej, rozpoczynająca się od dźwięku dis

#### Źródła:

SJP.pl

# Dis-Moll

w muzyce: gama lub tonacja muzyczna oparta na skali molowej, rozpoczynająca się od dźwięku dis

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) muz. akord molowy oparty na tonice tonacji dis-moll (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Disa

idisa; w mitologii germańskiej:
1. żeńskie bóstwo opiekuńcze pokrewne nornom;
2. demon śmierci, zniszczenia i wojny, wegetacji i płodności

Disa – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Obejmuje ok. 185 gatunków. Rośliny te występują w Afryce subsaharyjskiej w takich krajach jak: Kenia, Tanzania, Uganda, Etiopia, Sudan, Angola, Malawi, Mozambik, Zambia, Zimbabwe, RPA, Gwinea, Lesotho, Wybrzeże Kości Słoniowej, Liberia, Niger, Nigeria, Sierra Leone, Burundi, Kamerun, Republika Środkowoafrykańska, Kongo, Gabon, Rwanda, DRK, Madagaskar, Reunion oraz na Półwyspie Arabskim w Jemenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Disablizm

[czytaj: disejblizm] dyskryminacja osób niepełnosprawnych; ableizm, ablizm, handicapizm, handikapizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Disacharyd

węglowodan zbudowany z dwóch cząsteczek cukrów prostych połączonych wiązaniem glikozydowym; dwusacharyd, bisacharyd, dwucukier, bioza

Disacharydy, dwucukry, bisacharydy są węglowodanami utworzonymi, gdy dwa monosacharydy ulegają reakcji kondensacji, która pociąga z sobą eliminację z grup funkcyjnych małej cząsteczki, najczęściej wody. Tak jak cukry proste, disacharydy rozpuszczają się w wodzie, mają słodki smak i również są nazywane cukrami.

Disacharydy należą do jednej z czterech kategorii węglowodanów (monosacharydy, disacharydy, oligosacharydy, polisacharydy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Disaggio

[czytaj: dizadżio] spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; disagio; dysażio; dyzażio

#### Źródła:

SJP.pl

# Disagio

[czytaj: dizadżio] spadek kursu dewiz, papierów wartościowych poniżej ich wartości nominalnej; dysażio; dyzażio; disaggio

#### Źródła:

SJP.pl

# Discantus

[czytaj: diskantus] dawniej: śpiew dwugłosowy; dyszkant

Discantus (gr. dís - dwa razy; łac. cantus - śpiew, discantus - niezgodny, przeciwstawny śpiew) - technika w polifonii średniowiecznej.

W średniowiecznych klasztornych szkołach Szkoła St. Martial i Notre-Dame (XI/XII w.) w technice discantus wprowadzono dokładną rytmizację głosów opartą na starogreckich stopach metrycznych. Zamiast długobrzmiących nut chorałowych wprowadzono głosy śpiewające w tych samych lub podobnych wartościach rytmicznych. Mogły one być przeciwstawiane sylabami w obu głosach, które prowadzone były zgodnie z tekstem, w tym samym sylabicznym pulsie. Możliwe było także przeciwstawianie melizmatów, realizowanych przez oba głosy w długich frazach bez tekstu na samych samogłoskach. Termin ten stosowano w odniesieniu do kompozycji powstałych przed wykształceniem się organum melizmatycznego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dischi

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) kulin. włoski makaron w kształcie dysków-ślimaczków, stosowany najczęściej do zup lub sałatek makaronowych;

Dischi, dischi volanti (czytaj: diski, dosł. latające talerze, także: messicani) – rodzaj włoskiego makaronu w kształcie dysków-ślimaczków, stosowany najczęściej do zup lub sałatek makaronowych.

Nazwa rozpowszechniła się wkrótce po wymyśleniu nazwy niezidentyfikowanych obiektów latających w 1947.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Disclaimer

[czytaj: disKLEJmer] oświadczenie przedsiębiorstwa, w którym zrzeka się ono odpowiedzialności za wytworzony produkt lub oferowaną usługę

Disclaimer (dosłownie: „zrzeczenie się”) – zapożyczony z języka angielskiego termin w najogólniejszym rozumieniu określający jakikolwiek zapis, którego celem jest wyłączenie przez autora części lub całości odpowiedzialności cywilnoprawnej związanej z korzystaniem ze świadczonych przez niego usług.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Disclosure

[czytaj: dysklożer] ujawnienie w reklamie informacji o danym produkcie

- Disclosure – brytyjski duet tworzący muzykę elektroniczną
- Disclosure – album muzyczny grupy The Gathering
- Disclosure (polski tytuł W sieci) – amerykański film, dreszczowiec z 1994 roku w reżyserii Barry'ego Levinsona

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Discman

[czytaj: diskmen lub dyskmen] przenośny odtwarzacz płyt kompaktowych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) elektron. przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki;

Discman – niewielki, przenośny odtwarzacz CD, wyposażony w słuchawki. Nazwa „discman“ jest zastrzeżonym znakiem towarowym firmy Sony, niemniej popularnie używa się jej, podobnie jak w przypadku walkmana, jako nazwy dla ogółu tego typu urządzeń.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Disco

[czytaj: disko] dysko, disko;
1. dyskoteka;
2. muzyka dyskotekowa;
3. lokal, w którym tańczy się przy muzyce dyskotekowej;
4. dyskotekowy

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. gatunek muzyki popularnej;

(1.2) choreogr. styl popularnego współczesnego tańca

(1.3) środ. dyskoteka

przymiotnik

(2.1) mający cechy muzyki disco (1.1)

(2.2) mający cechy tańca disco (1.2)

Disco, znane także pod nazwą muzyka dyskotekowa – gatunek muzyki popularnej będący rodzajem rytmicznej muzyki tanecznej, głównie, choć nie wyłącznie, przeznaczonej do tańca w dyskotekach. Szczególnie popularny w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Discopolo

[czytaj: diskopolo] rodzaj muzyki charakteryzujący się kiczem i prostotą wykonania; disco polo

- disco polo – gatunek muzyczny
- Disco polo – film z 2015
- Disco Polo Music – kanał tv
- Disco Polo Live – program tv
- Disco polo – album polskiego zespołu Bracia Figo Fagot

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Discopolowiec

[czytaj: diskopolowiec] wykonawca lub fan muzyki disco polo

#### Źródła:

SJP.pl

# Discopolowy

→ discopolo [czytaj: diskopolowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Discord

[czytaj: diskord] darmowa aplikacja do komunikacji, umożliwiająca prowadzenie rozmów tekstowych, głosowych i wideo

Discord – bezpłatna usługa internetowa oparta na chmurze, służąca do rozmów głosowych i komunikacji za pomocą wiadomości tekstowych z możliwością umieszczania zdjęć oraz filmów, zaprojektowana początkowo jako platforma skierowana dla graczy komputerowych. Wykorzystuje technologię Voice over Internet Protocol. Usługa dostępna jest z poziomu przeglądarki internetowej, aplikacji komputerowej na systemach z rodziny Microsoft Windows, Linux, macOS oraz aplikacji mobilnej na systemach z rodziny Android oraz iOS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Discordowy

→ Discord [czytaj: diskordowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Discount

[czytaj: dyskant lub dyskont] sklep samoobsługowy mający w ofercie wybrane produkty po niskich cenach; dyskont

#### Źródła:

SJP.pl

# Discovery

[czytaj: disKAwery]
1. amerykański program badań Układu Słonecznego;
2. nazwa jednego z amerykańskich wahadłowców kosmicznych;
3. kanał telewizyjny nadający programy dokumentalne; Discovery Channel;
4. model samochodu marki Land Rover

- Discovery – amerykański prom kosmiczny
- Discovery – amerykański kosmiczny program badawczy
- Discovery – nadawca telewizyjny

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diseksualizm

obojnaczość, obupłciowość, dwupłciowość, obojnactwo, hermafrodytyzm;
1. u zwierząt: jednoczesne występowanie gruczołów rozrodczych męskich i żeńskich w organizmie lub gruczołu obojnaczego;
2. u człowieka: wrodzona wada rozwojowa polegająca na istnieniu u tej samej osoby gonad męskich i żeńskich

#### Źródła:

SJP.pl

# Disengagement

[czytaj: dyzengejdżment] działanie zmierzające do zmniejszenia napięcia pomiędzy blokami państw, polegające na likwidacji baz wojskowych i wycofaniu wojska z linij demarkacyjnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Diseuse

[czytaj: dizEZ] artystka sceniczna, której produkcje piosenkarskie zawierają utwory o różnym stylu z pogranicza sztuki lekkiej i poważnej, zaś ich interpretacja wymaga często stylu "mówionego"; dizeza

#### Źródła:

SJP.pl

# Disfolid

groźny wąż afrykański o bardzo silnym jadzie

#### Źródła:

SJP.pl

# Disiarczek

związek chemiczny zawierający związane z sobą dwa atomy siarki; dwusiarczek

#### Źródła:

SJP.pl

# Disiarczkowy

→ disiarczek; dwusiarczkowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Disis

[czytaj: dis-is] dźwięk d podwyższony o dwa półtony

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. dźwięk d podwyższony o cały ton;

Disis – dźwięk, którego częstotliwość dla disis¹ wynosi około 329,6 Hz. Jest to podwyższony za pomocą podwójnego krzyżyka dźwięk d. Dźwięki enharmonicznie równoważne (o tej samej wysokości) to: e i fes.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diskdżokej

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) didżej, disc jockey, dyskdżokej, DJ

DJ (ang. disc jockey) – osoba zajmująca się dobieraniem oraz odtwarzaniem i miksowaniem muzyki na żywo. DJ najczęściej stara się stworzyć płynność muzyczną w swoim występie, łącząc ze sobą różne utwory muzyczne, dodając efekty dźwiękowe, sample, utwory typu a capella. DJ-e turntabliści posługują się także skreczem.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Disko

dysko, disco;
1. dyskoteka;
2. muzyka dyskotekowa;
3. lokal, w którym tańczy się przy muzyce dyskotekowej;
4. dyskotekowy

Disko – duńska nazwa następujących obiektów geograficznych, położonych na terytorium Grenlandii:

- Disko – wyspa na Morzu Baffina
- Disko – zatoka Morza Baffina

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diskoprezenter

rzadko: osoba prezentująca muzykę w dyskotece; didżej, dyskdżokej, disc jockey

#### Źródła:

SJP.pl

# Dislajk

internetowe oznaczenie posta informujące, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy; dislike

#### Źródła:

SJP.pl

# Dislajkować

środowiskowo: oznaczać post internetowy w celu pokazania, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dislike

[czytaj: dislajk] internetowe oznaczenie posta informujące, że nie przypadł nam do gustu lub że się z nim nie zgadzamy; dislajk

#### Źródła:

SJP.pl

# Disnejowski

związany z filmami Disneya, taki jak w tych filmach; disneyowski

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) należący do Disneya

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Disney

Walt (właściwie Walter Elias) Disney [czytaj: łolt disnej] - amerykański producent i reżyser filmowy (1901-66)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) film. nazwisko twórcy amerykańskiego koncernu filmowego

Miejscowości w USA:

- Disney – miasto w stanie Oklahoma, w hrabstwie Mayes

Ludzie:

- Walt Disney – założyciel The Walt Disney Company, amerykański reżyser, producent filmowy
- Roy Oliver Disney – współtwórca firmy The Walt Disney Company

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Disneyland

[czytaj: DISnejlend albo DISnejland] przenośnie: cudowna kraina, w której spełniają się marzenia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) turyst. film. wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Disneyland (wymowa: ˈdɪzniˌlænd) – potoczna nazwa sieci parków rozrywki, w których wszystkie atrakcje są inspirowane filmami wytwórni Walt Disney Studio. Pomysłodawcą stworzenia Disneylandu był Walt Disney. Po parku przechadzają się filmowe postacie, z którymi można sobie zrobić zdjęcie, odbywają się parady i przedstawienia, a w każdym parku jest wiele atrakcji: karuzel, rollercoasterów, przejażdżek, wszystkich inspirowanych filmami Disneya. Na świecie jest sześć Disneylandów, zlokalizowane są na trzech kontynentach – trzy w Azji (w Szanghaju, Hongkongu i Tokio) dwa w Ameryce Północnej (w Kalifornii i na Florydzie) oraz jeden w Europie (w Paryżu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Disneylandowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Disneylandu, związany z Disneylandem

#### Źródła:

Wiktionary

# Disneylandyzacja

[czytaj: disnejlendyzacja] komercyjne działania instytucji kultury, np. muzeów

#### Źródła:

SJP.pl

# Disneyowski

[czytaj: disnejowski] związany z filmami Disneya, taki jak w tych filmach; disnejowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Disować

dissować; środowiskowo:
1. obrażać, poniżać;
2. wykonywać lub nagrywać piosenkę ukazującą negatywne cechy jakiejś osoby

#### Źródła:

SJP.pl

# Disperato

określenie wykonawcze: z desperacją

#### Źródła:

SJP.pl

# Display

[czytaj: displej] displej;
1. wyświetlacz w urządzeniach elektronicznych;
2. obrazy lub słowa, które widać na monitorze komputera

#### Źródła:

SJP.pl

# Displej

display;
1. wyświetlacz w urządzeniach elektronicznych;
2. obrazy lub słowa, które widać na monitorze komputera

#### Źródła:

SJP.pl

# Diss

obraza, atak słowny na konkretną osobę; popularne w hip-hopie ukazywanie negatywnych cech czyjejś twórczości

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) slang. obraza, atak słowny na kogoś

Diss – miasto w Anglii, w hrabstwie Norfolk, w dystrykcie South Norfolk. Leży 31 km na południowy zachód od Norwich i 129 km na północny wschód od Londynu. W 2001 miasto liczyło 6742 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Dissogonia

osiąganie dojrzałości płciowej dwukrotnie w ciągu życia niektórych żebropławów i pierścienic

#### Źródła:

SJP.pl

# Dissować

[czytaj: disować] disować; środowiskowo:
1. obrażać, poniżać; 1. wykonywać lub nagrywać piosenkę ukazującą negatywne cechy jakiejś osoby

czasownik

(1.1) slang. wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający

(1.2) slang. ogólniej: wyśmiewać, poniżać lub obrażać kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Distres

stres negatywny, występujący podczas całkowitego fizycznego i psychicznego wycieńczenia

#### Źródła:

SJP.pl

# Distributiw

w językoznawstwie: wyraz pełniący funkcję dystrybutywną

#### Źródła:

SJP.pl

# Distylos

świątynia grecka z charakterystycznymi dwoma wewnętrznymi filarami

Świątynia grecka – budowla w starożytnej Grecji pełniąca funkcję „domu bóstwa”, mieszcząca posąg będący przedmiotem kultu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Disulfiram

związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; anticol; antabus; esperal

Disulfiram – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu alkoholizmu, którego działanie polega na wpływie na metabolizm alkoholu etylowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Disulfiramowy

→ disulfiram

Patrz:disulfiram

#### Źródła:

SJP.pl

# Disulfoton

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd;

Disulfoton – organiczny związek chemiczny, insektycyd fosforanoorganiczny należący do grupy estrów kwasu tiofosforowego, akarycyd oraz inhibitor acetylocholinoesterazy. Jest rozpylany na uprawach tytoniu, trzciny cukrowej, ziemniaków, kukurydzy w celu zwalczania mszyc, wciornastków i przędziorków.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Dit

1. gatunek poezji popularny we Francji, ukazujący zdarzenia, zachowania człowieka jako przykład zjawisk powszechnych;
2. ilość informacji zawarta w komunikacie o występowaniu jednej z dziesięciu możliwości; jednostka informacji dziesiątkowa

Osoby:

- Dit Clapper – kanadyjski hokeista

- Samnang Dit – kambodżańska zapaśniczka

Inne:

- dit – inne oznaczenie banu

Zobacz też:

- DIT
- Lieu-dit

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diteista

osoba wierząca w dwóch bogów lub w Boga dwupostaciowego; dyteista

#### Źródła:

SJP.pl

# Diterpen

Terpeny (izoprenoidy) – organiczne związki chemiczne o wzorze ogólnym (C5H8)n, których główny szkielet powstał w wyniku połączenia pięciowęglowych jednostek izoprenowych, dlatego liczba atomów węgla w cząsteczce terpenów jest podzielna przez pięć. Izoprenoidy zaliczane są w większości do lipidów.

#### Źródła:

Wikipedia

# Diterpenoid

związek z grupy związków chemicznych, do których należą m.in. fitol, forskolina

#### Źródła:

SJP.pl

# Diterpenoidy

związek z grupy związków chemicznych, do których należą m.in. fitol, forskolina

#### Źródła:

SJP.pl

# Diterpeny

Diterpeny (C20H32) – i ich pochodne, związki organiczne z grupy terpenów, są tetramerami izoprenu. Występują głównie w żywicach roślinnych. Charakteryzują się wysoką temperaturą wrzenia. Dotychczas nie znalazły większego zastosowania praktycznego.

Przykładami są: stewiol, kwasy żywiczne, fitol i labdany.

#### Źródła:

Wikipedia

# Dithering

- dithering (audio)
- dithering (grafika komputerowa)

#### Źródła:

Wikipedia

# Ditianon

nazwa zwyczajowa fungicydu z grupy pochodnych chinonu

#### Źródła:

SJP.pl

# Ditionin

ditionin sodu - nieorganiczny związek chemiczny używany m.in. przy produkcji papieru oraz jako wybielacz włókna drzewnego; hydrosulfit, podsiarczyn sodu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ditizon

związek organiczny stosowany w analizie chemicznej, tworzący trwałe kompleksy z jonami wielu metali; difenylotiokarbazon

Ditizon, difenylotiokarbazon – organiczny związek chemiczny, pochodna tiokarbazonu, stosowany jako odczynnik chemiczny do wykrywania i oznaczania metali.

W stanie stałym ma postać czarnego lub czarnobrunatnego proszku. jest nierozpuszczalny w wodzie. Jego roztwór w etanolu, chloroformie lub czterochlorku węgla ma kolor zielony.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ditlen

tlen w cząsteczkach dwuatomowych; dwutlen

Tlen (O, łac. oxygenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 8, niemetal z grupy tlenowców w układzie okresowym.

Stabilnymi izotopami tlenu są 16
O (stanowi ponad 99% tlenu naturalnego), 17
O oraz 18
O.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Ditlenek

związek chemiczny, w którym jeden atom pierwiastka połączony jest z dwoma niepowiązanymi atomami tlenu; dwutlenek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Ditmar

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rzad. imię|polski|m.;

Ditmar, Dietmar – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów diot "lud" oraz mari "sławny", mogło oznaczać "człowieka cieszącego się sławą wśród ludu". Staropolskim wariantem jest forma Dziećmar.

Ditmar imieniny obchodzi: 2 stycznia, 5 marca, 18 maja i 28 września.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Ditox

handlowa nazwa środka owadobójczego DDT

#### Źródła:

SJP.pl

# Ditto

z włoskiego: to samo, jak wyżej; detto

- ditto – znak powtórzenia w druku (np. `〃` bądź `——〃——`)
- Ditto – jeden z pokémonów
- Ditto – utwór południowokoreańskiej grupy muzycznej NewJeans

Zobacz też

- dittografia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dittografia

mimowolne, omyłkowe powtarzanie sąsiednich liter, sylab lub wyrazów podczas pisania albo przepisywania

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) błąd (występujący najczęściej przy przepisywaniu) polegający na niezamierzonym powtórzeniu jednej litery, sylaby, wyrazu lub linijki;

Dittografia (od gr. διττός dittós – „podwójny” i γραφία grafía – „pisanie”) – mimowolne, omyłkowe powtarzanie, podczas przepisywania tekstu, jednostek literackich.

Błąd dittografii najczęściej polega na powtórzeniu tej samej litery, dotyczy również sylab, wyrazów, a nawet większych jednostek w zdaniu. Błąd dittografii popełniany jest nieświadomie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diugoń

jedyny przedstawiciel rodziny diugoni, morski ssak zaliczany do syren, żyjący w wodach Oceanu Indyjskiego i Spokojnego; piersiopławka

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Dugong|ref=tak., monotypowy rodzaj ssaków z rodziny diugoniowatych;

(1.2) zool. zwierzę wodne z rodzaju diugoń (1.1)

Diugoń przybrzeżny, diugoń, dugoń lub piersiopławka (Dugong dugon) – morski ssak zaliczany do rzędu brzegowców, jedyny współcześnie żyjący przedstawiciel rodziny diugoniowatych (Dugongidae) i rodzaju diugoń (Dugong). Diugonie przybrzeżne są ssakami dużymi, przystosowanymi do życia wodnego i niezdolnymi do poruszania się na lądzie. Dorosłe osobniki osiągają długość rzędu 3 metrów, przy masie ciała około 400 kg. Są roślinożercami, jedzą przez cały dzień i odżywiają się trawą morską. Żyją stadnie w wodach mórz tropikalnych i subtropikalnych − w wodach przybrzeżnych, w lagunach, rzekach i zatokach oraz w szerokiej równi pływowej odsłanianej w czasie odpływu morza. Zamieszkują region indopacyficzny – od wschodnich wybrzeży Afryki i Morza Czerwonego po Australię, Wyspy Marshalla, Wyspy Salomona i Nową Kaledonię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diugoniowate

rodzina morskich ssaków z rzędu brzegowców

Diugoniowate (Dugongidae) – rodzina morskich ssaków łożyskowych z rzędu brzegowców (Sirenia). Jedyny żyjący współcześnie gatunek tej rodziny – diugoń przybrzeżny (Dugong dugon) – występuje w wodach tropikalnych u wybrzeża wschodniej Afryki, Azji, Australii i Nowej Gwinei. Syrena morska (†Hydrodamalis gigas) została wytępiona w XVIII wieku. Gatunki kopalne znane są ze szczątków pochodzących z eocenu. Osiągały do 7 m długości.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diugoniowaty

o cechach diugoniowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Diuk

1. we Francji, Wielkiej Brytanii: wysoki tytuł arystokratyczny, książę spoza najbliższej rodziny królewskiej;
2. osoba nosząca ten tytuł

Książę – tytuł przysługujący:

- monarchom suwerennych państw (księstwo), np. książę Monako
- feudalnym władcom wielkich jednostek terytorialnych w ramach monarchii, podległych królowi lub cesarzowi, np. książęta Andegawenii
- przedstawicielom arystokracji, parom (tytuł arystokratyczny), wywodzący się najczęściej z powyższych dwóch kategorii.
- członkom rodziny suwerennego monarchy (np. w formie książę krwi)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diukostwo

godność, tytuł diuka

#### Źródła:

SJP.pl

# Diuna

ruchoma wydma piaszczysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku

- diuna – wydma ruchoma, jeden z rodzajów wydm piaskowych
- Diuna – polska nazwa wyspy Düne koło Helgolandu
- Diuna (oryg. Dune) – powieść science-fiction napisana przez Franka Herberta
  - Diuna (Arrakis) – fikcyjna planeta w uniwersum stworzonym przez Franka Herberta
  - Diuna – film Davida Lyncha na podstawie powieści Franka Herberta (1984)
  - Diuna – film Denisa Villeneuve’a na podstawie powieści Franka Herberta (2021)
  - Diuna – miniserial telewizyjny na podstawie powieści Franka Herberta

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wiktionary oraz Wikipedia

# Diuretyczność

cecha czegoś wywołującego lub zwiększającego wydzielanie moczu; moczopędność

#### Źródła:

SJP.pl

# Diuretyczny

wywołujący lub zwiększający wydzielanie moczu; moczopędny

przymiotnik

(1.1) zob. moczopędny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Diuretyk

lek moczopędny

Leki moczopędne, diuretyki, natriuretyki – grupa leków, których działanie polega na zwiększaniu diurezy (a więc objętości wydalanego moczu). W zdecydowanej większości ich działanie opiera się na powodowaniu wzrostu wydalania jonów sodowych (Na+), co powoduje szybsze pozbywanie się wody przez organizm.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diuretyna

związek stosowany jako środek moczopędny

#### Źródła:

SJP.pl

# Diureza

proces wytwarzania moczu przez nerki

Diureza – w medycynie, ogół zjawisk związanych z procesem wydalania moczu.

Prawidłowość przebiegu diurezy jest oceniana na podstawie pomiarów objętości moczu, który został wydalony w określonym czasie, np. w ciągu doby lub godziny (diureza dobowa, diureza godzinowa), przy równoczesnym uwzględnieniu ilości podanych płynów. Niekiedy dla wykonania dokładniejszych pomiarów wymagane jest wprowadzenie cewnika na stałe (na cały czas badania) do pęcherza.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diurnał

modlitewnik katolickich księży; część brewiarza

#### Źródła:

SJP.pl

# Diurnista

urzędnik nie będący na etacie, pobierający wynagrodzenie dzienne, diety; dietariusz

#### Źródła:

SJP.pl

# Diuron

nazwa zwyczajowa herbicydu z grupy pochodnych mocznika

Diuron, DCMU – organiczny związek chemiczny, fitotoksyczny bojowy środek trujący zaliczany do herbicydów totalnych.

Diuron jest białą, krystaliczną substancją, rozpuszczalną w rozpuszczalnikach organicznych (w wodzie praktycznie nierozpuszczalny).

W małych dawkach stymuluje wzrost roślin. Właściwości toksyczne podobne do monuronu – dawki ok. 10 kg/ha niszczą uprawy warzyw i pastwiska, użycie w ilości 20–30 kg/ha powoduje całkowite wyjałowienie gleby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diuszesa

1. odmiana gruszy;
2. we Francji: księżna spoza rodziny królewskiej

#### Źródła:

SJP.pl

# Diva

diwa;
1. przestarzale: słynna śpiewaczka operowa lub operetkowa; primadonna;
2. słynna artystka, np. aktorka; gwiazda

- diwa – popularna, ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki lub słynna aktorka albo tancerka
- Diva – francuski film z 1981 w reżyserii Jean-Jacques’a Beineix
- Diva – malajski film z 2007 w reżyserii Sharada Sharana
- Diva – koreański film z 2020 w reżyserii Cho Seul-ye
- Diva – album My Sister’s Machine z 1992
- Diva – album Marcii Hines z 2001
- Diva – album Annie Lennox z 2002
- Diva – album Ivy Queen z 2003
- Diva – album Jeleny Karleušy z 2012
- „Diva” – singiel Dany International z 1998
- „Diva” – singel Beyoncé Knowles z 2009

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Divadelnosť

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) teatralność

#### Źródła:

Wiktionary

# Divertimento

instrumentalna forma muzyki rozrywkowej z XVIII w.; serenada

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) muz. niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

Divertimento (określenie z języka włoskiego) – kompozycja instrumentalna stosowana w XVII i XVIII wieku o prostym charakterze, niewielkich rozmiarach i składająca się z kilku części.

Divertimento pochodzi od suity, a forma wykazuje podobieństwo z wczesną symfonią. Kompozycje w tej formie pisali m.in. Wolfgang Amadeus Mozart i Joseph Haydn. W fudze stanowi epizod, w którym rozwijają się elementy tematu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Divertissement

[czytaj: diwertisMĄ] wstawka baletowa we francuskiej operze barokowej

Divertissement (fr. rozrywka, zabawa) – wywodzące się z francuskiej kultury dworskiej krótkie widowiska o charakterze mieszanym. Najczęściej określano tym terminem widowiska baletowe stanowiące interludium w operze lub w antraktach spektaklu teatralnego, w ich skład wchodziły jednak również muzyka, śpiew i recytacja.Divertissement miały charakter rozrywkowy lub okolicznościowy, często wiązały się z uroczystościami dworskimi. W operze i balecie popularne były do XIX wieku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Divi-Divi

garbnik z owoców brezylki rosnącej w Ameryce Południowej i w Indiach, stosowany do garbowania skór podeszwowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Divisi

[czytaj: diwiz-i] określenie wykonawcze nakazujące podział na mniejsze zespoły grupy instrumentów jednego typu lub głosu chóralnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Divus

w starożytnym Rzymie: tytuł przyznawany pośmiertnie cesarzom uznawanym za bogów

Divus (łac. bóg) – w starożytnym Rzymie tytuł przyznawany w wyniku deifikacji dokonywanej przez Senat. Nadawano go przywódcy kraju - pośmiertnie (np. Juliuszowi Cezarowi, niebędącemu wprawdzie nigdy cesarzem, lecz uświęconemu za szczególne zasługi dla kraju) lub za życia (np. Neronowi).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Divx

1. rodzaj stratnej metody kompresji obrazu filmowego;
2. program komputerowy umożliwiający zapis filmów DVD z pominięciem chroniących je zabezpieczeń antypirackich

DivX – stratna metoda kompresji obrazu filmowego, w nowszych wersjach zgodna z MPEG-4 część 2, pozwalającą zapisać na zwykłej płycie kompaktowej filmy o długości ok. 90 min i jakości niewiele ustępującej DVD-Video. Wykorzystywana także do przesyłania filmów przez Internet.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diw

w mitologii perskiej: demon, zły duch

#### Źródła:

SJP.pl

# Diwa

diva;
1. przestarzałe: słynna śpiewaczka operowa lub operetkowa; primadonna;
2. słynna artystka, np. aktorka; gwiazda

Diwa – popularna, ciesząca się rozgłosem śpiewaczka opery albo operetki lub słynna aktorka albo tancerka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Diwali

hinduskie święto ku czci bogini Lakszmi; dipawali

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;

Diwali oraz Dipawali – hinduistyczne święto światła, obchodzone przez kilka dni każdego roku w Indiach.

Najważniejszym dniem obchodów jest Lakshmi Puja, który przypada na amawasja (dzień nowiu, 15 tzn. ostatni dzień ciemnej połowy miesiąca) w miesiącu aszwin lub kartika. Jest to dzień poświęcony Lakszmi (bogini szczęścia i dobrobytu) lub Lakszmi i Ganeśi. Sanskryckie słowo dipawali oznacza dosłownie „rząd lamp” (od słów dipa = „lampa” oraz awali = „rząd”) i odnosi się do lampek oliwnych z wypalanej gliny, które są zapalane przed każdym domem na powitanie Lakszmi. Lampki symbolizują zwycięstwo światła nad ciemnością, dobra nad złem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Diwapniowy

zawierający dwa atomy wapnia w cząsteczce; dwuwapniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Diwęglan

związek chemiczny zawierający w cząsteczce dwa aniony węglanowe; dwuwęglan

#### Źródła:

SJP.pl

# Diwinian

ester kwasu winowego, np. diwinian choliny; dwuwinian

#### Źródła:

SJP.pl

# Dix

nazwisko, m.in.: Otto Dix (1891-1969), niemiecki malarz

- Dix – rzeka w USA, w stanie Kentucky
- Dix – góra w USA, w stanie Nowy Jork

Miejscowości w USA:

- Dix – wieś w stanie Illinois, w hrabstwie Jefferson
- Dix – wieś w stanie Nebraska, w hrabstwie Kimball
- Dix – miasto w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler

Gminy w USA:

- Dix (ang. Dix Township) – gmina w stanie Illinois, w hrabstwie Ford
- Dix (ang. Dix Town) – gmina w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Schuyler

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dixi

z łaciny: powiedziałem, zakończyłem przemówienie

czasownik

(1.1) dosł. powiedziałem/am; taka jest moja opinia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dixie

[czytaj: diks-i]
1. postać serialu animowanego "Pixie, Dixie i Pan Jinks";
2. określenie Południa USA, popularne od drugiej połowy XIX wieku

Dixie znane również jako Dixieland lub Dixie’s Land – potoczne określenie południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

Do Dixie zalicza się obecnie następujące stany: Alabama, Arkansas, Delaware, Floryda, Georgia, Karolina Południowa, Karolina Północna, Kentucky, Luizjana, Maryland, Missisipi, Oklahoma, Teksas, Tennessee, Wirginia i Wirginia Zachodnia, a także Dystrykt Kolumbii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dixieland

[czytaj: DIks-ilend] odmiana tradycyjnego dżezu, naśladująca styl nowoorleańskich Murzynów

Dixieland – styl w muzyce jazzowej, określany czasem jako Hot jazz, Early jazz (wczesny jazz). Powstał w Nowym Orleanie na początku XX w., skąd został przeniesiony do Chicago i Nowego Jorku przez zespoły nowoorleańskie w drugiej dekadzie XX w. Najsłynniejsze standardy dixielandowe to When the Saints Go Marching In i Basin Street Blues.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dixielandowy

→ dixieland [czytaj: diks-ilendowy]

przymiotnik

(1.1) dotyczący dixielandu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dizajn

wzornictwo, projektowanie, projekt; design

Design (z ang. design /dɪˈzaɪn/, wzór), wzornictwo, dizajn lub wzornictwo przemysłowe (z ang. industrial design) – wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki, oznaczający ich wygląd albo projektowanie. Design można zdefiniować jako „ogół działań o charakterze twórczym, dotyczącym projektowania dóbr i usług, których celem jest tworzenie wartości dodanej z perspektywy klienta, firmy oraz w wymiarze całego kraju jego powstawania”

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Dizajner

projektant przedmiotów lub systemów użytkowych; designer

#### Źródła:

SJP.pl

# Dizajnerka

projektantka przedmiotów lub systemów użytkowych; designerka

#### Źródła:

SJP.pl

# Dizajnerski

→ dizajner; designerski

#### Źródła:

SJP.pl

# Dizel

diesel; potocznie:
1. typ tłokowego silnika spalinowego, napędzanego olejem napędowym; silnik dieslowski, silnik Diesla; ropniak;
2. samochód z silnikiem Diesla; ropniak;
3. olej napędowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Dizeza

recytatorka, recytująca zwłaszcza teksty do muzyki; diseuse

#### Źródła:

SJP.pl

# Diżoński

przymiotnik od: Dijon

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Dijon, dotyczący Dijon (miasta we Francji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Dizzy

Osoby:

- Dizzy Dean – amerykański baseballista
- Dizzy Gillespie – amerykański trębacz
- Dizzy Reed – amerykański klawiszowiec

Inne:

- (5831) Dizzy – planetoida
- Dizzy – sera gier komputerowych
- Dizzy Mizz Lizzy – duński zespół muzyczny
- Dizzy – singel brytyjskiego piosenkarza Olliego Alexandra

Zobacz też:

- Bubble Dizzy
- Dizy
- The Fantastic Adventures of Dizzy
- Wonderland Dizzy

#### Źródła:

Wikipedia