# Żyburtowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyć

istnieć, funkcjonować, być

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) bytować w jakichś warunkach

(1.2) obcować z kimś

(1.3) istnieć w sposób właściwy organizmom żywym

(1.4) trwać

(1.5) pot. obcować z kimś seksualnie

Polanów (do 1933 Żyć) – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Samborzec.

W miejscowości znajdują się duże połacie sadów jabłoniowych.

We wsi znajduje się jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Życka

#### Źródła:

Wiktionary

# Życczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Życka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żychlewo

Żychlewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Krobia.

Wieś duchowna, własność biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Żychlewo należało do okręgu ekonomii Krobia tego powiatu i stanowiło część majątku Chumiętki, którego właścicielem był wówczas rząd pruski w Berlinie. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 215 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 32 dymy (domostwa).

#### Źródła:

Wikipedia

# Żychlin

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w środkowej Polsce, w województwie łódzkim;

Żychlin – miasto w Polsce w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, położone na Nizinie Środkowomazowieckiej nad rzeką Słudwią, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żychlin. Miasto stanowi centrum usług dla wielu okolicznych miejscowości. Żychlin leży w historycznej ziemi łęczyckiej.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 8109 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żychlinianin

mieszkaniec Żychlina

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żychlina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żychlinianka

mieszkanka Żychlina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żychlina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żychliński

→ Żychlin (miasto w Polsce)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żychlina

Żychliński – polski herb szlachecki, odmiana herbu Nałęcz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żychów

wieś w Polsce

Żychów – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Lisków.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żychowo

wieś w Polsce

Żychowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Raciąż.

Wieś duchowna położona w drugiej połowie XVI wieku w powiecie raciąskim województwa płockiego. W 1785 roku wchodziła w skład klucza raciąskiego biskupstwa płockiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żychowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żychwota

rodzaj roślin z rodziny marzanowatych; Strumpfia

#### Źródła:

SJP.pl

# Życica

roślina z rodziny traw

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Lolium|L.|ref=tak., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych;

Życica (Lolium L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub wieloletnich z rodziny wiechlinowatych. W wąskim, tradycyjnym ujęciu obejmuje ok. 10 gatunków, a w szerokim, zaliczającym tu część gatunków tradycyjnie klasyfikowanych do rodzaju kostrzewa Festuca, obejmuje 28 gatunków. Rośliny te pochodzą prawdopodobnie z basenu Morza Śródziemnego, ale rozpowszechnione zostały obecnie szeroko na całym świecie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życicowy

1. → życica;
2. turzyca życicowa - gatunek rośliny z rodziny ciborowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Życie

określenie stanu organizmu żywego od dnia narodzin do śmierci

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) biol. zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

(1.2) utrzymanie, wyżywienie

(1.3) czas życia (1.1)

(1.4) w grach komputerowych: punkt na liczniku, odejmowany, gdy gracz popełni duży błąd, przy czym utrata wszystkich punktów powoduje zakończenie gry

(1.5) przen. przebieg i sposób bytowania, istnienia

forma rzeczownika.

(2.1) Ms. lp. od: żyto

(2.2) Ms. i W. lp. od: żyt

Pojęcie „życie” (gr. βίος, bios, stąd – biologia) nie ma dotąd ogólnie przyjętej, uniwersalnej definicji . W różnych dziedzinach nauki różne są zadania, do których definicja życia jest potrzebna, różne aspekty uważane są za ważniejsze, inna jest tradycja podejścia do tego zagadnienia. Różni badacze w różny sposób określają zbiory tego, co uważają za żywe i do których dopasowują definicje. Z tego powodu trudno spodziewać się, że jedna definicja zaspokoi oczekiwania wszystkich. Poniżej głównym odniesieniem konstrukcji tego artykułu jest perspektywa biologiczna, ale dyskusja toczy się także wśród fizyków, chemików i filozofów, a obecnie coraz silniej widoczne jest odniesienie do informacji i sieci złożonych. Dyskutanci nie ograniczają się tylko do swojej dziedziny – próbują zbudować konsensus, ale perspektywy istotnie wpływają na propozycje.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życieński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiński

nazwisko, np. Józef Życiński (1948-2011), polski biskup katolicki

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) herald. polski herb szlachecki;

- Życiński – polski herb szlachecki

Osoby o tym nazwisku:

- Józef Życiński (1948-2011) – rzymskokatolicki duchowny, filozof, teolog
- Kasjusz Życiński (ur. 1992) – polski bokser, zawodnik freak show fight
- Wojciech Życiński (1953-2020) – rzymskokatolicki duchowny, teolog

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życiodajny

taki, który daje życie lub je podtrzymuje

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiodawczyni

dawczyni życia, matka

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiopis

dawniej: biograf - autor czyjegoś życiorysu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. autor biografii

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. biografia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życiopisanie

łączenie własnego życia z twórczością literacką

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiorek

rodzaj owada z rzędu sieciarek

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiorkowate

o cechach życiorkowatych (rodzina sieciarek)

Życiorkowate (Hemerobiidae) – szeroko rozprzestrzeniona w różnych strefach klimatycznych i liczna w gatunki rodzina drapieżnych owadów z rzędu sieciarek (Neuroptera) związanych głównie ze środowiskiem leśnym. Obejmuje zarówno gatunki kosmopolityczne, jak i endemiczne. Są wśród nich gatunki odgrywające istotną rolę w biologicznej kontroli szkodników upraw, zwłaszcza mszyc, czerwców i roztoczy. W zapisie kopalnym znane są od jury. Najstarszy znany gatunek zaliczany do tej rodziny to znaleziony w Kazachstanie †Promegalomus anomalus.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Życiorkowaty

o cechach życiorkowatych (rodzina sieciarek)

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiorys

opis życia i działalności, biografia

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) opis czyjegoś życia i czyjejś działalności

(1.2) urz. biur. pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe

Życiorys – skrótowe opisanie przebiegu dotychczasowego życia człowieka, ograniczone do istotnych faktów.

Najczęściej przedstawione w postaci syntetycznej z podaniem dat i przypisanych do nich faktów, często w postaci pisma urzędowego, notatki biograficznej itp.

Rozbudowaną i analityczną formą życiorysu jest biografia, natomiast jedną ze sformalizowanych postaci życiorysu jest curriculum vitae (CV).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życiorysik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od życiorys

#### Źródła:

Wiktionary

# Życiorysowy

przymiotnik od: życiorys

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiotwórczy

dawniej: życiodajny; życiotworzący

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiotworzący

dawniej: życiodajny; życiotwórczy

#### Źródła:

SJP.pl

# Życiówka

potocznie: najlepszy wynik osiągnięty przez zawodnika w jego karierze sportowej; rekord życiowy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. sport. rekord życiowy; najlepszy wynik osiągnięty w karierze sportowca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życiowo

przysłówek

(1.1) mając na uwadze warunki i okoliczności

#### Źródła:

Wiktionary

# Życiowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest życiowe; cecha tych, którzy są życiowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Życiowy

1. dotyczący życia organicznego, niezbędny dla żywego organizmu;
2. związany z czyimś działaniem, postępowaniem;
3. potocznie:
a) mający doświadczenie w życiu;
b) świadczący o czyimś doświadczeniu; praktyczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z życiem, dotyczący życia

przymiotnik jakościowy

(2.1) pot. biorący pod uwagę realia życia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życki

nazwisko

przymiotnik

(1.1) dotyczący Życka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życzenia

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce

forma rzeczownika.

(2.1) D. lp., M., B. plural|życzenie.

#### Źródła:

Wiktionary

# Życzenie

1. pragnąć, chcieć czegoś dla kogoś lub dla siebie;
2. wyrażać pragnienie aby komuś się dobrze działo, składać powinszowania z jakiejś okazji

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

(1.2) w lm.: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

(1.3) akt bardziej formalnej prośby czy żądania

Życzenie – stan świadomości, odczuwany gdy przyszły, potencjalny stan rzeczy postrzegamy jako bardziej korzystny (dla realizacji jakiegoś celu) niż stan obecny lub korzystne wydaje nam się przedłużenie stanu obecnego, jednocześnie wierząc lub będąc pewnym, że mamy wystarczający wpływ na przyszły stan rzeczy. Przy braku choć minimum wiary życzenie staje się nierealnym marzeniem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Życzeniowość

→ życzeniowy

Patrz:życzeniowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzeniowy

będący czyimś życzeniem, oparty na bezkrytycznym optymizmie, bez realnych szans na urzeczywistnienie

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z życzeniem lub życzeniami, dotyczący życzenia lub życzeń

przymiotnik jakościowy

(2.1) będący wyrazem życzeniowości

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życzkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzliwa

kobieta życzliwie nastawiona do kogoś; przyjaciółka

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzliwie

przysłówek

(1.1) w życzliwy sposób

#### Źródła:

Wiktionary

# Życzliwiej

stopień wyższy od przysłówka: życzliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzliwość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przyjazny stosunek do innych

Życzliwość – przyjazne usposobienie. Cecha kogoś, kto lubi innych ludzi, chce ich dobra i gotów jest działać w tym celu, aby działo im się dobrze. Jedna z cnót moralnych, która wyraża się w postawie, czynach i słowach, wobec drugiego człowieka lub ludzkiej wspólnoty. Człowiek życzliwy łagodzi cierpienia i przyczynia się do szczęścia innych. Budzi podziw nie tyle ze względu na czyn, ile na jego przyjazną postawę. Potrafi się on cieszyć z cudzego szczęścia, obca natomiast jest mu satysfakcja z czyjegoś niepowodzenia.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Życzliwszy

stopień wyższy od przymiotnika: życzliwy

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzliwy

ktoś życzliwie nastawiony do kogoś; przyjaciel

przymiotnik

(1.1) przychylnie nastawiony do innych ludzi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) osoba nastawiona życzliwie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życzonko

zdrobnienie od: życzenie

#### Źródła:

SJP.pl

# Życzyć

1. pragnąć, chcieć czegoś dla kogoś lub dla siebie;
2. wyrażać pragnienie aby komuś się dobrze działo, składać powinszowania z jakiejś okazji

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zażyczyć)

(1.1) składać życzenia

(1.2) pragnąć czyjegoś szczęścia

(1.3) źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia

czasownik zwrotny niedokonany życzyć sobie (dk. zażyczyć sobie)

(2.1) chcieć, żądać czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Życzyn

wieś w Polsce

Życzyn – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Trojanów, nad Okrzejką dopływem Wisły.

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Życzyn.

W czasie okupacji niemieckiej Zbigniew Ulatowski ukrywał we wsi rodzinę Goldfederów. W 1983 roku Instytut Jad Waszem podjął decyzję o przyznaniu Zbigniewowi Ulatowskiemu tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Życzynianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Życzyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Życzynianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Życzyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Życzyński

przymiotnik

(1.1) dotyczący Życzyna

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyd

1. wyznawca judaizmu;
2. potocznie, pogardliwie: osoba skąpa;
3. potocznie: osoba chytra, sprytna, zawsze patrząca na swój interes

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydzi (dosł. „chwalcy Jahwe” lub „czciciele Jahwe” z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Gjudios) – naród semicki, zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wówczas językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami, w rezultacie czego niestanowiący jednolitej grupy religijnej i etnicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyd.

skrót od: żydowski

skrót

(1.1) żydowski

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydaczowski

przymiotnik

(1.1) związany z Żydaczowem, dotyczący Żydaczowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydek

1. pogardliwe określenie wyznawcy judaizmu;
2. potocznie: sknera, kutwa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) zdrobn. od: Żyd

(1.2) żart. o Żydzie

- Żydek – nazwisko. Na początku 2023 roku w Polsce nosiły je 3 108 osoby.

- Osoby noszące nazwisko Lengren:
  - Andrzej Żydek (ur. 1957) – polski samorządowiec;
  - Stepan Żydek (1900–1970) – podpułkownik Armii Czerwonej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żydla

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. oparcie krzesła lub ławki

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydlik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. gliniany kufel

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydofil

osoba zafascynowana judaizmem, kulturą żydowską i Żydami; judofil

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rzad. kult. człowiek sprzyjający Żydom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydofilka

→ żydofil; judofilka

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydofob

osoba szczególnie niechętnie nastawiona do Żydów; judeofob, judofob, antysemita

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydofobia

niechęć do wszystkiego, co żydowskie; judofobia, judeofobia

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydofobiczny

→ żydofobia; judofobiczny, judeofobiczny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydokomuna

pejoratywnie:
1. komuniści pochodzenia żydowskiego;
2. politycy lub dziennikarze pochodzenia żydowskiego o lewicowo-liberalnych poglądach politycznych;
3. lewicowo-liberalna formacja ideologiczno-polityczna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pogard. komuniści pochodzenia żydowskiego;

Żydokomuna – stereotyp o podłożu antysemickim wynikający ze spiskowej teorii dziejów, przypisujący Żydom główną rolę w stworzeniu i spopularyzowaniu ideologii komunizmu, który „miał otworzyć im drogę do zdobycia władzy nad światem” (zob. Protokoły mędrców Syjonu).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żydomasoneria

pogardliwie: grupa Żydów mających rzekomo duży wpływ na politykę światową

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydomice

wieś w Polsce

Żydomice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, w gminie Rawa Mazowiecka.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie rawskim ziemi rawskiej województwa rawskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa skierniewickiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żydostwo

1. ogół Żydów;
2. tożsamość żydowska

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pejor. grub. ogół Żydów

(1.2) żydowskie pochodzenie

(1.3) ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej

(1.4) poczucie przynależności do kręgu kultury żydowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydówa

pejoratywnie o żydówce

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żydować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydóweczka

zdrobnienie od: Żydówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: Żydówka

(1.2) żart. o Żydówce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żydowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żydowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydowin

żartobliwie: Żyd

#### Źródła:

SJP.pl

# Żydówka

wyznawczyni judaizmu; izraelitka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) etn. przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

- Żydówka – kobieta pochodzenia żydowskiego
- Żydówka – opera Jacques’a Fromentala Halévy’ego z 1835 r.
- Żydówka – rów wodny, dopływ Brynicy, w woj. opolskim
- Żydówka – nazwa oboczna rzeki, dopływu Piławki, w woj. zachodniopomorskim
- Żydówka – dawny zaścianek na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie szarkowszczyńskim, w sielsowiecie Bildziugi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żydowo

wieś w Polsce

9 miejscowości w Polsce:

- Żydowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Żydowo – wieś w woj. lubuskim, w pow. międzyrzeckim, w gminie Trzciel
- Żydowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Bartoszyce
- Żydowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo
- Żydowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. kościańskim, w gminie Śmigiel
- Żydowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. poznańskim, w gminie Rokietnica
- Żydowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. wrzesińskim, w gminie Kołaczkowo
- Żydowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. koszalińskim, w gminie Polanów
- Żydowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Barlinek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żydowski

1. związany z Żydami, ludem semickim;
2. związany z żydami, wyznawcami judaizmu; judaistyczny; przymiotnik od: Żydowo

przymiotnik

(1.1) związany z Żydami, ich religią, kulturą

(1.2) związany z żydami

(1.3) dotyczący Żydowa

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język z grupy języków używanych przez diasporę żydowską;

(2.2) jęz. (język) jidysz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydowsko

przysłówek

(1.1) na sposób żydowski

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydowskość

zespół cech charakterystycznych dla kultury żydowskiej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydowszczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) rzad. jęz. jidysz

(1.2) przest. ogół cech żydowskich

(1.3) przest. rzad. Żydzi

Żydowszczyzna – nieistniejąca wieś na Białorusi, położona w obwodzie grodzieńskim w rejonie grodzieńskim w sielsowiecie Wiercieliszki. Rozsiedlona w latach 1983-1984 ze względu na bliskość zakładu azotowego "Grodno Azot"

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żydożerca

zacięty, nieprzejednany wróg Żydów i żydowskości

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) wróg Żydów, antysemita

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydożerczy

przymiotnik od: żydożerca

przymiotnik jakościowy

(1.1) wrogi Żydom

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydożerstwo

nienawiść do Żydów

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. nienawiść do Żydów i wszystkiego, co żydowskie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydzenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żydzić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydzi

1. wyznawca judaizmu;
2. potocznie, pogardliwie: osoba skąpa;
3. potocznie: osoba chytra, sprytna, zawsze patrząca na swój interes

Żydzi (dosł. „chwalcy Jahwe” lub „czciciele Jahwe” z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Gjudios) – naród semicki, zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wówczas językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami, w rezultacie czego niestanowiący jednolitej grupy religijnej i etnicznej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żydziak

pogardliwie, z niechęcią o młodzieńcu, chłopcu żydowskim; Żydziak, żydek (Żydek), żydłak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. o młodym Żydzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydziątko

zdrobnienie od: Żydzię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. od: Żydzię

(1.2) żydowskie dzieciątko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydzić

pogardliwie: skąpić na coś pieniędzy

czasownik niedokonany (dk. pożydzić)

(1.1) pot. grub. skąpić

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydzię

dawniej: żydowskie dziecko

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) żydowskie dziecko

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydzieć

potocznie: stawać się skąpym; skąpieć

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. zżydzieć)

(1.1) pot. stawać się skąpym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydzina

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) pogard. o Żydzie

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydzisko

pogardliwie: Żyd; pejsowaty, parch, gudłaj, Mosiek (mosiek)

rzeczownik, rodzaj nijaki lub męskoosobowy

(1.1) zgrub. od Żyd

(1.2) pogard. lub żart. o Żydzie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydłaczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żydłaczyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żydłaczyć

mówić po polsku z intonacją żydowską

czasownik nieprzechodni niedokonany

(1.1) mówić po polsku z intonacją charakterystyczną dla Żydów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żydłak

pogardliwie, z niechęcią o młodzieńcu, chłopcu żydowskim; żydziak (Żydziak), żydek (Żydek)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żygolak

mężczyzna czerpiący korzyści ze znajomości z kobietami

#### Źródła:

SJP.pl

# Żygulowsk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żygulowsk (ros. Жигулёвск) – miasto w Rosji w obwodzie samarskim nad Wołgą.

Miasto powstało w 1952 roku. Jego powstanie związane było z budową Wołżańskiej Elektrowni Wodnej o mocy 2300 MW.

W mieście znajduje się siedziba zarządu Parku Narodowego „Samarskaja Łuka” i Rezerwatu Żygulińskiego.

W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych, maszynowy oraz drzewny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żygulowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Żygulowskiem, dotyczący Żygulowska

#### Źródła:

Wiktionary

# Żygulski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyjąca

kobieta żyjąca w czasie teraźniejszym; kobieta żywa

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyjący

osoba żyjąca w czasie teraźniejszym; osoba żywa

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyjątko

mikroskopijny organizm

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) niewielkie stworzenie, organizm mikroskopijnych rozmiarów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żylaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żylak

#### Źródła:

Wiktionary

# Żylak

nadmierne rozszerzenie lub wydłużenie żyły

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) med. nadmierne rozszerzenie żyły;

(1.2) mikol. grzyb z rodzaju nazwa systematyczna|Phlebia|Fr.|ref=tak.;

- żylak – nadmierne rozszerzenie żyły
- żylak – rodzaj grzybów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żylakowatość

skłonność do tworzenia się żylaków

#### Źródła:

SJP.pl

# Żylakowaty

dotyczący żylaków, związany z żylakami (np. zmiany żylakowate, wyprysk żylakowaty)

przymiotnik

(1.1) przym. od żylak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żylakowy

→ żylak

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żylakiem, dotyczący żylaka

Patrz:żylak

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żylasty

1. mający wyraźnie widoczne żyły;
2. podobny do żył, przypominający żyły

przymiotnik

(1.1) o wyraźnie widocznych, wydatnych żyłach

(1.2) kulin. zawierający za dużo tkanki łącznej (zamiast mięśniowej)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żylenica

żylenica nadwodna, żylenica pospolita - gatunki owada z rzędu wielkoskrzydłych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyleniec

roślina dwuliścienna z rodziny różowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyleta

1. zgrubienie od: żyletka;
2. potocznie określenie czegoś, co może być ostre, wyraźne

- Żyleta – film
- Żyleta – potoczna nazwa budynku dydaktycznego Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego
- Żyleta – potoczna nazwa wieżowca w Katowicach
- Żyleta – potoczna nazwa wieżowca w Łodzi
- Żyleta – potoczna nazwa jednej z trybun stadionu Legii Warszawa oraz grupy najzagorzalszych kibiców tego klubu
- Żyleta – polski raper

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyletka

cienka blaszka z dwustronnym ostrzem, wykorzystywana w maszynkach do golenia, temperówkach itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

Żyletka – ostrze maszynki do golenia, które w przeciwieństwie do brzytwy umożliwiają usuwanie zarostu na twarzy i owłosienia z innych części ciała w bezpieczny sposób, znacznie redukując możliwość zranienia, nawet jeśli jest używana przez osobę niedoświadczoną. Współczesne żyletki wykonywane są ze stali nierdzewnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyletkowiec

środowiskowo: chuligan noszący przy sobie nóż o żyletkowym ostrzu

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyletkowy

przymiotnik od: żyletka

przymiotnik

(1.1) przym. od żyletka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żylice

wieś w Polsce

Żylice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Rawicz.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Żylice należały do okręgu bojanowskiego tego powiatu i stanowiły część majątku Łaszczyn, którego właścicielem był wówczas Szczaniecki. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 206 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 35 dymów (domostw). W 1921 roku stacjonowała tu placówka 17 batalionu celnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żylicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Jan Żylicz (ur. 1932) – polski fizyk
- Maciej Żylicz (ur. 1953) − polski biochemik i biolog molekularny
- Marek Żylicz (ur. 1923) − polski prawnik
- Piotr Olaf Żylicz (ur. 1964) − polski psycholog

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żylina

miasto w Słowacji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Słowacji;

Żylina (słow. Žilina, węg. Zsolna, niem. Sillein) – miasto w północnej Słowacji, siedziba władz kraju żylińskiego i powiatu Żylina. Pod koniec 2019 roku, z liczbą mieszkańców wynoszącą ponad 80 tys., Żylina zajmowała czwarte miejsce pod względem liczby ludności na Słowacji. Główny ośrodek regionu Doliny Wagu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyliński

→ Żylina

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żyliny

- Adam Żyliński (ur. 1958) – polityk
- Jan Żyliński (ur. w 1951) – arystokrata, działacz polonijny, najbogatszy polak w Londynie.
- Eustachy Żyliński (1889–1954) – matematyk
- Igor Żylinski (ur. 1963) – radziecki i rosyjski hokeista
- Jakow Żyliński (1853–1918) – generał
- Jan Nepomucen Żyliński (1790–1838) – malarz
- Józef Żyliński (1920–2014) – koszykarz
- Marek Żyliński (ur. 1952) – polityk
- Romuald Żyliński (1923–2013) – kompozytor
- Tadeusz Żyliński (1904–1967) – inżynier
- Tadeusz Żyliński (ur. 1945) – urzędnik konsularny
- Wacław Żyliński (1803–1863) – biskup
- Leszek Żyliński (ur. 1954) – germanista

Patrz:Żylina

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żylis

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żylis-Gara

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żylistek

rodzaj z rodziny hortensjowatych, obejmujący ponad 50 gatunków krzewów ze wschodniej Azji oraz Meksyku; niektóre gatunki sadzone jako rośliny ozdobne

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. krzew z rodziny hortensjowatych;

Żylistek (Deutzia Thunb.) – rodzaj krzewów z rodziny hortensjowatych. Obejmuje ok. 72 gatunków. W ogromnej większości występują one naturalnie w Azji wschodniej (50 gatunków rośnie w Chinach, z czego 41 to endemity tego kraju), kilka rośnie także w Ameryce Środkowej (w Meksyku). Występują na skalistych zboczach, w lasach, często przy ciekach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żylność

→ żylny

Patrz:żylny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żylny

związany z żyłą

przymiotnik relacyjny

(1.1) anat. związany z żyłą, dotyczący żyły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żymełka

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Krystian Żymełka – polski informatyk i inżynier
- Sergiusz Żymełka – polski aktor
- Zygmunt Żymełka – polski polityk, inżynier, samorządowiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żymierski

nazwisko

- Józef Żymierski (1902-1982), pułkownik Wojska Polskiego
- Michał Rola-Żymierski (1890-1989), oficer, Marszałek Polski, polityk

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żymlok

tradycyjna śląska wędlina z miąższu bułki, krwi oraz podrobów w osłonce z jelita, przypominająca wyglądem kiełbasę, a konsystencją kaszankę; bułczanka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. bułczanka;

Żymlok (niem. Semmelwurst, śl-niem. Sammelwurscht) – tradycyjna śląska wędlina podrobowa, produkowana dawniej przy okazji świniobicia, by wykorzystać wszystkie składniki tuszy wieprzowej. Poza obszarem Śląska występuje pod nazwą bułczanka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żymulka

rodzaj roślin wieloletnich z rodziny przewiertniowatych; wiciokrzew

#### Źródła:

SJP.pl

# Żymła

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. bułka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyn

gatunek rośliny z rodziny zarazowatych; Escobedia

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyńczyca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. spoż. żętyca

#### Źródła:

Wiktionary

# Żynda

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyndul

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyniaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk, Kociewie. ślub, ożenek

#### Źródła:

Wiktionary

# Żynić

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żenić

#### Źródła:

Wiktionary

# Żynich

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk. pan młody

#### Źródła:

Wiktionary

# Żynóć

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zaganiać, gnać (o bydle)

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyńsko

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kobieta

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. żer

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. dostatek

(1.3) gw-pl|Śląsk Cieszyński. duża ilość czegoś małego

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyra

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) stpol. imię|polski|ż. skrócenie imienia Żyrosława

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrafa

roślinożerny ssak występujący w Afryce, zwierzę o charakterystycznej, długiej szyi i płowym umaszczeniu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Giraffinae – monotypowa podrodzina ssaków z rodziny żyrafowatych (Giraffidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrafi

→ żyrafa; żyrafowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żyrafą, dotyczący żyrafy

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do żyrafy

przymiotnik jakościowy

(3.1) podobny do żyrafy, taki jak u żyrafy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrafiarnia

miejsce zamieszkania żyraf

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zootechn. miejsce hodowli żyraf

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrafiątko

pieszczotliwe zdrobnienie od: żyrafię

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. mała żyrafa

(1.2) zool. młode żyrafy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrafię

młode żyrafy; żyrafiątko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrafijo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa systematyczna|Giraffa|Brisson|ref=tak., żyrafa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrafka

1. zdrobnienie od: żyrafa;
2. żyrafka madagaskarska - gatunek chrząszcza z rodziny podryjowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrafowate

rodzina afrykańskich ssaków parzystokopytnych, przeżuwaczy, o charakterystycznych wypustkach kostnych na czubku głowy pokrytych owłosioną skórą, obejmująca dwa gatunki: żyrafę i okapi; żyrafy

Żyrafowate (Giraffidae) – rodzina dużych ssaków z podrzędu przeżuwaczy (Ruminantia) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla) obejmująca dwa rodzaje żyjące współcześnie i szereg rodzajów wymarłych. Oba obecnie żyjące rodzaje zasiedlają Afrykę.

Najwcześniej datowane szczątki przodków żyrafowatych należą do przedstawicieli rodzaju Climacoceras należącego do rodziny Climacoceratidae, żyjącego we wczesnym miocenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrafowaty

1. podobny do żyrafy
2. o cechach żyrafowatych

przymiotnik

(1.1) pot. podobny do żyrafy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrafowy

przymiotnik od: żyrafa; żyrafi

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrafy

rodzina afrykańskich ssaków parzystokopytnych, przeżuwaczy, o charakterystycznych wypustkach kostnych na czubku głowy pokrytych owłosioną skórą, obejmująca dwa gatunki: żyrafę i okapi; żyrafowate

Żyrafowate (Giraffidae) – rodzina dużych ssaków z podrzędu przeżuwaczy (Ruminantia) w obrębie rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla) obejmująca dwa rodzaje żyjące współcześnie i szereg rodzajów wymarłych. Oba obecnie żyjące rodzaje zasiedlają Afrykę.

Najwcześniej datowane szczątki przodków żyrafowatych należą do przedstawicieli rodzaju Climacoceras należącego do rodziny Climacoceratidae, żyjącego we wczesnym miocenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyraków

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie podkarpackim;

Żyraków – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Żyraków.

Miejscowość jest siedzibą gminy Żyraków oraz rzymskokatolickiej parafii Trójcy Przenajświętszej należącej do dekanatu Dębica Wschód.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrakowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żyrakowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrakowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żyrakowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrakowski

przymiotnik od: Żyraków

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żyrakowa, związany z Żyrakowem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrandol

forma lampy z kilkoma rozgałęzieniami, głównie ozdobna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

(1.2) rodzaj rakiety świetlnej spuszczanej przez bombowce

(1.3) slang. samobójca

Żyrandol (z fr. girandole) – zazwyczaj lampa elektryczna lub świecznik montowany do sufitu pomieszczenia. Występuje zarówno w mieszkaniach, jak i w wielkogabarytowych salach, holach i widowniach. Zawiera od jednego do bardzo wielu punktów świetlnych. W pomieszczeniach bardzo wielkich może mieć skomplikowaną konstrukcję i składać się z wielkiej ilości elementów ozdobnych, często szklanych lub kryształowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrandolik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żyrandol

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrandolowy

przymiotnik od: żyrandol

przymiotnik

(1.1) przym. od żyrandol

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrant

ten, kto poręczył za kogoś spłatę sumy wekslowej; poręczyciel, gwarant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ekon. osoba poręczająca za kogoś spłatę sumy wekslowej;

Żyrant (wł. girante od girare „obracać, żyrować” z giro „obrót; obieg; żyro” od łac. gyrus „krąg, wolta, obieg” z gr. gýros „koło; krąg”) – potoczne określenie poręczyciela, czyli osoby potwierdzającej możliwość spłaty zobowiązania finansowego innej osoby. W przypadku gdy osoba odpowiedzialna za regulację zobowiązania nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, ich ciężar przejmuje żyrant. Ma on wtedy prawo dochodzenia tych należności od dłużnika. Umowę poręczenia regulują przepisy Kodeksu cywilnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrantka

→ żyrant

Patrz:żyrant

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrardów

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce, w województwie mazowieckim;

Żyrardów – miasto w Polsce położone w województwie mazowieckim, siedziba powiatu żyrardowskiego, wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej, na Równinie Łowicko-Błońskiej, nad rzeką Pisią Gągoliną, 45 km na południowy zachód od Warszawy i 90 km na północny wschód od Łodzi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrardowianin

mieszkaniec Żyrardowa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żyrardowa

(1.2) osoba pochodząca z Żyrardowa, urodzona w Żyrardowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrardowianka

mieszkanka Żyrardowa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żyrardowa

(1.2) kobieta pochodząca z Żyrardowa, urodzona w Żyrardowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrardowski

→ Żyrardów

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żyrardowa, związany z Żyrardowem

Patrz:Żyrardów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrardynka

słodkowodna ryba żyworodna z rodziny piękniczkowatych; żerardynka, żyworódka metaliczna

Żyrardynka, żerardynka metaliczna, żyworódka metaliczna, (Girardinus metallicus) – żyworodna ryba słodkowodna z rodziny piękniczkowatych (Poeciliidae) występująca na terenie wód Kuby i Kostaryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrat

osoba, na rzecz której odstąpiono weksel lub czek; indosatariusz, indosat

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrau

ludowy poeta i pieśniarz; aszyk; akyn; ozan

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrinowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. kolka, ból brzucha

(1.2) gw-pl|Śląsk Cieszyński. zapalenie wyrostka robaczkowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrny

przymiotnik

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. chętnie żrący (o zwierzęciu)

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyro

poręczenie wekslowe; giro

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) hand. praw. poręczenie zobowiązania przez żyranta;

(1.2) zob. żyrokompas.

- Indos

Osoby o nazwisku Żyro:

- Jarosław Żyro − sędzia piłkarski
- Michał Żyro − polski piłkarz
- Tomasz Żyro

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyro-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrobus

autobus napędzany energią kinetyczną wirującego koła zamachowego o dużej bezwładności; girobus

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) mot. autobus czerpiący energię z koła zamachowego,

Żyrobus (girobus) – autobus czerpiący energię z koła zamachowego o dużym momencie bezwładności. Autobus na przystankach podłączał się do sieci energetycznej i za pomocą silnika elektrycznego rozkręcał koło zamachowe, akumulując w ten sposób energię potrzebną do dalszej jazdy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrobusola

przyrząd nawigacyjny w postaci obracającego się wokół własnej osi pierścienia, służący do określania kursu statku powietrznego lub wodnego; girobusola, żyrokompas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. lotn. mors. elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;

Kompas żyroskopowy morski lub żyrokompas (także girokompas, żyrobusola) – elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu. Kompas żyroskopowy (morski) stanowi historycznie pierwszy, najprostszy, niepełny jeszcze system nawigacji bezwładnościowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. żarłok

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyroklinometr

przyrząd do określania kąta nachylenia samolotu; giroklinometr

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd służacy do określania kąta nachylenia samolotu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrokompas

przyrząd nawigacyjny w postaci obracającego się wokół własnej osi pierścienia, służący do określania kursu statku powietrznego lub wodnego; żyrobusola, girobusola, girokompas

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. lotn. mors. elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;

Kompas żyroskopowy morski lub żyrokompas (także girokompas, żyrobusola) – elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu. Kompas żyroskopowy (morski) stanowi historycznie pierwszy, najprostszy, niepełny jeszcze system nawigacji bezwładnościowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyronda

ugrupowanie polityczne działające w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, skupiające zwolenników monarchii konstytucyjnej; żyrondyści

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. ujście Dordogne i Garonny do Zatoki Biskajskiej;

(1.2) geogr. adm. francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania;

- Żyronda – lejkowate ujście Garonny i Dordogne do Zatoki Biskajskiej
- Żyronda – francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrondyści

członek ugrupowania politycznego działającego w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, członek żyrondy; (w liczbie mnogiej) żyrondyści - nazwa tego ugrupowania

Żyrondyści (fr. Girondins) – nieformalne stronnictwo polityczne z czasów rewolucji francuskiej, grupujące głównie przedstawicieli inteligencji i burżuazji, początkowo stanowiące prawe skrzydło jakobinów z programem monarchii konstytucyjnej i rządów parlamentarnych z zachowaniem swobód życia gospodarczego i religijnego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrondysta

członek ugrupowania politycznego działającego w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, członek żyrondy; (w liczbie mnogiej) żyrondyści - nazwa tego ugrupowania

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

(1.2) polit. przedstawiciel ideologii żyrondyzmu

(1.3) sport. piłkarz francuskiego klubu sportowego Girondins Bordeaux

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrondystka

→ żyrondysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. członkini lub sympatyczka żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

Patrz:żyrondysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrondystowski

przymiotnik

(1.1) polit. hist. związany z żyrondystami, żyrondą, dotyczący żyrondystów

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrondystyczny

przymiotnik

(1.1) polit. hist. związany z żyrondystami, żyrondą, dotyczący żyrondystów

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrondyzm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) doktryna polityczna mająca poczatki w Rewolucji Francuskiej

Żyrondyści (fr. Girondins) – nieformalne stronnictwo polityczne z czasów rewolucji francuskiej, grupujące głównie przedstawicieli inteligencji i burżuazji, początkowo stanowiące prawe skrzydło jakobinów z programem monarchii konstytucyjnej i rządów parlamentarnych z zachowaniem swobód życia gospodarczego i religijnego.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyropilot

elektromechaniczne urządzenie, które zastępuje sternika statku, samolotu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) żegl. urządzenie elektromechaniczne, które zastępuje sternika

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyroskop

1. sztywny przedmiot, najczęściej krążek, szybko obracający się dookoła własnej osi symetrii, stosowany m.in. w urządzeniach nawigacyjnych; giroskop;
2. przyrząd do wyznaczania kursu samolotu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

(1.2) techn. kompas wykorzystujący właściwości żyroskopu (1.1);

Żyroskop (giroskop; stgr. γῦρος – obrót, σκοπέω – obserwować) – urządzenie do pomiaru lub utrzymywania orientacji przestrzennej, działające na podstawie zasady zachowania momentu pędu. Został wynaleziony przez francuskiego fizyka Jeana Foucaulta w 1852 roku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyroskopowy

przymiotnik od: żyroskop; giroskopowy

przymiotnik

(1.1) przym. od żyroskop

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrostat

przyrząd żyroskopowy utrzymujący w równowadze ciała, w których jest umieszczony, np. ustawiony na statku spełnia rolę stabilizatora przeciwdziałającego kołysaniu, umieszczony wewnątrz wagonu kolei jednoszynowej zapewnia mu trwałą równowagę; girostat

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) techn. przyrząd żyroskopowy utrzymujący równowagę ciała, w którym jest umieszczony

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrosław

imię męskie

Żyrosław, Żerosław ([ʐɨˈɾɔswaf], [ʐɛˈɾɔswaf]) – staropolskie imię męskie, złożone z członów żyro- („pokarm, czynność jedzenia, życie”) i -sław („sławić”).

Żyrosław imieniny obchodzi 17 grudnia.

Żeński odpowiednik: Żyrosława.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrosławice

wieś w Polsce

Żyrosławice – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Gniewkowo.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrotron

przyrząd do pomiaru prędkości kątowej; girotron

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrów

wieś w Polsce

Żyrów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Chynów. Leży nad rzeką Kraską.

W Średniowieczu wieś znajdowała się przy drodze łączącej Grójec z Czerskiem, która przebiegała prawym brzegiem Molnicy, przez Żyrów, Drwalew, Staniszewice. Obecnie leży przy trasie 50 – Sochaczew, Grójec, Góra Kalwaria, Mińsk Mazowiecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrować

1. poręczać (poręczyć) za osobę pożyczającą pieniądze;
2. swoją postawą pokazywać (pokazać) innym, że popiera się działania jakichś osób

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hand. poręczać spłatę sumy wekslowej za osobę pożyczającą pieniądze

(1.2) hand. przekazywać weksel innej osobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żyrować.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyrowy

1. → żyro;
2. pieniądz żyrowy - pieniądz zapisany na rachunkach bankowych, kreowany przez banki komercyjne; pieniądz bezgotówkowy (wkładowy, depozytowy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrytwa

żyrytwa pluskwowata - gatunek pluskwiaka z rodziny żyrytwowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrytwowate

o cechach żyrytwowatych (rodzina pluskwiaków)

Żyrytwowate (Naucoridae) – rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych. Rodzina Naucoridae liczy około 400 gatunków, z których w Polsce występuje jeden - żyrytwa pluskwowata (Naucoris cimicoides).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyrytwowaty

o cechach żyrytwowatych (rodzina pluskwiaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyrzyn

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie lubelskim;

Żyrzyn – wieś w Polsce położona na Wysoczyźnie Lubartowskiej, w województwie lubelskim, w powiecie puławskim, w gminie Żyrzyn.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa lubelskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyrzynianin

mieszkaniec Żyrzyna (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żyrzyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrzynianka

mieszkanka Żyrzyna (wsi w Polsce)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żyrzyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyrzyński

→ Żyrzyn

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żyrzyna

Patrz:Żyrzyn

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyt

forma rzeczownika.

(1.1) D. lm. od: żyto

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. życie

(2.2) gwara. żyto

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytawa

miasto w Niemczech

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Niemczech, w Saksonii;

Żytawa (niem. Zittau; górnołuż. Žitawa, [ˈʒitawa]; cz. Žitava) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno, w powiecie Görlitz, przy granicy z Polską i Czechami, w Łużycach Górnych. Do 31 lipca 2008 Żytawa była stolicą powiatu Löbau-Zittau.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żytawianin

mieszkaniec Żytawy (miasta w Niemczech)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytawianka

mieszkanka Żytawy (miasta w Niemczech)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytawy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytawski

→ Żytawa (miasto w Niemczech)

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żytawy, związany z Żytawą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyteczko

zdrobnienie od: żytko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żytelkowo

wieś w Polsce

Żytelkowo (niem. Siedkow) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie białogardzkim, w gminie Białogard. W latach 1975–1998 wieś należała do województwa koszalińskiego. W roku 2007 wieś liczyła 187 mieszkańców. Jedna z najstarszych wsi powiatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytkiejmianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytkiejm

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytkiejmianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytkiejm

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytkiejmski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żytkiejm

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytkiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żytko

zdrobnienie od: żyto

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) zdrobn. żyto

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytni

zrobiony z żyta

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący żyta (Secale L.)

(1.2) wykonany z ziarna żyta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytnia

żytniówka; żyto;
1. wódka otrzymywana z odpowiednio przerobionego żyta, następnie zmieszanego z roztworem spirytusu i odcedzonego;
2. potocznie o kieliszku lub butelce takiej wódki

Żytnia – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, w gminie Siedlce. Ma status sołectwa. Leży 5 km od centrum Siedlec, nad Muchawką dopływem Liwca.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Świętego Józefa w Siedlcach.

Przez Żytnię przebiega droga powiatowa do wsi Strzała i w odległości 2 km od wsi droga krajowa63 Węgorzewo-Siedlce-Sławatycze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytnianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytna

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytnianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytna

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytniański

przymiotnik od: Żytno

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żytna, związany z Żytnem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytniów

wieś w Polsce

Żytniów – wieś sołecka w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie oleskim, w gminie Rudniki.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

W skład sołectwa wchodzą ponadto miejscowości Banasiówka, Bliźniaki, Pieńki, Hajdamaki, Ignachy, Wytoka, Stawki Żytniowskie oraz Żurawie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytniowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytniowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytniówka

żytnia; żyto;
1. wódka otrzymywana z odpowiednio przerobionego żyta, następnie zmieszanego z roztworem spirytusu i odcedzonego;
2. potocznie o kieliszku lub butelce takiej wódki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. wódka z żyta

(1.2) pot. butelka lub kieliszek żytniówki (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytniowski

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żytniowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytnisko

pole po zebraniu rosnącego na nim żyta

Pole – obszar ziemi przeznaczony pod uprawę roślin, najczęściej obsiany lub obsadzony jedną rośliną, np. żytem, kukurydzą, ziemniakami. Pole jest sztucznym agroekosystemem kształtującym krajobraz rolniczy. Pole w płodozmianie przeznaczone pod jakąkolwiek roślinę nazywa się stanowiskiem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytno

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce w województwie łódzkim;

Żytno – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Żytno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Żytno.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żytny

regionalnie: żytni

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyto

1. roślina z rodziny traw, popularne zboże;
2. ziarno rośliny o tej samej nazwie;
3. potocznie: wódka otrzymywana z odpowiednio przerobionego żyta, następnie zmieszanego z roztworem spirytusu i odcedzonego; też: kieliszek lub butelka tej wódki; żytnia; żytniówka

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) bot. roln. nazwa systematyczna|Secale|L.|ref=tak., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;

(1.2) spoż. roln. ziarno żyta (1.1)

(1.3) pot. wódka żytnia

(1.4) uczn. ładna dziewczyna

forma czasownika.

(2.1) forma bezosobowa czasu przeszłego (bezosobnik) od: żyć

Żyto (Secale L.) – rodzaj roślin jednorocznych, rzadziej dwuletnich z rodziny wiechlinowatych. Liczy 9 gatunków. Rośliny te występują w południowej i południowo-wschodniej Europie, w północnej Afryce oraz zachodniej Azji, na wschodzie sięgając po zachodnie Himalaje i region Sinciang w zachodnich Chinach. Jeden gatunek (S. africanum) rośnie w Południowej Afryce.

Ze względów gospodarczych najważniejsze znaczenie ma żyto zwyczajne S. cereale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żytomierski

1. → Żytomierz;
2. obwód żytomierski - jeden z 24 obwodów Ukrainy

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Żytomierza, związany z Żytomierzem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytomierz

miasto obwodowe na Ukrainie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na Ukrainie, na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej;

Żytomierz (ukr. Житомир, Żytomyr) – miasto obwodowe w środkowo-zachodniej części Ukrainy, nad rzeką Teterew, siedziba administracyjna obwodu i rejonu żytomierskiego. Ośrodek przemysłu maszynowego, metalowego, lekkiego, spożywczego i chemicznego, a także ośrodek kulturalny z teatrami i muzeami oraz centrum szkolnictwa wyższego. Ponadto ważny węzeł komunikacyjny z portem lotniczym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żytomierzanin

mieszkaniec Żytomierza

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytomierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytomierzanka

mieszkanka Żytomierza

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytomierza

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żytowaty

turzyca żytowata - gatunek rośliny z rodziny ciborowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żytowice

wieś w Polsce

Żytowice – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Pabianice. Wieś jest częścią sołectwa Żytowice, w którego skład wchodzi również wieś Wysieradz.

Miejscowość położona jest na Wysoczyźnie Łaskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytowiecczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żytowiecka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytowiecczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żytowiecka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytowiecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żytowiecka

#### Źródła:

Wiktionary

# Żytowo

wieś w Polsce

2 miejscowości w Polsce:

- Żytowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. sierpeckim, w gminie Zawidz
- Żytowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żytwin

rodzaj roślin z rodziny wawrzynkowatych; Dais

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyw

dawniej, najczęściej o człowieku: żywy, żyjący, niemartwy; obecnie wyraz stosowany rzadko, wyłącznie w wyrażeniach:
a) "kto żyw" - ten, który żyje;
b) "pókim żyw" - póki żyję

przymiotnik

(1.1) żywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyw.

1. skrót od: żywotny;
2. skrót od: żywiecki;
3. skrót od: żywienie;
4. skrót od: żywność

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywa

1. żyjący, właściwy żyjącemu organizmowi;
2. pełen energii, ruchliwy, żywotny;
3. intensywny, wyraźny, jaskrawy;
4. o stylu narracji itp.: wartki, ekspresywny;
5. prawdziwy, naturalny, szczery (np. żywe zainteresowanie)

Żywa (łac. Siwa) – bogini plemienia Obodrytów Słowian połabskich. Bogini tak pojawia się jedynie tylko w Kronice Helmolda z Bozowa. Opisywał on wzmacnianie się kultu pogańskiego za czasów rządów Niklota:

W oryginale imię zapisane jest jako Siwa (odpis kopenhaski), w późniejszych rękopisach jako Siwe (lubecki), Silue (wiedeński), Synna (szczeciński). Odpis kopenhaski, lubecki i szczeciński wskazują, że nazwa zwierała grafem w – zapis szczeciński (Synna) powstał na skutek częstej wymiany u → n i oddawał formę *Syuua, natomiast podwójne u = w, co wskazuje na pierwotną formę *Sywa. Najbardziej zniekształcony w stosunku do oryginału jest zapis wiedeński.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywago

Jurij Żywago - postać fikcyjna z powieści "Doktor Żywago" Borisa Pasternaka

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywcem

w stanie żywym, jako żywego

przysłówek sposobu

(1.1) tak, że ktoś lub coś żyje podczas pewnej czynności, której jest obiektem

(1.2) przen. tak, że coś jest identyczne z oryginałem

forma rzeczownika|rodzaj=męskozwierzęcy.

(2.1) N. lp. od żywiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywcówka

potocznie: metoda łowienia ryb na żywą przynętę

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywcowy

→ żywiec (żywa przynęta z małych rybek)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywczak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywczanin

mieszkaniec Żywca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żywiecczyzny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywczanka

mieszkanka Żywca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żywiecczyzny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywczyk

żywa rybka na haczyku, służąca za przynętę; żywiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiak

żywiak chlebowiec - niewielki chrząszcz z rodziny kołatkowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywić

posilać się, jeść

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) karmić, dawać jeść, utrzymywać kogoś

(1.2) przen. podn. odczuwać coś, czuć coś

(1.3) przest. obdarzać życiem, siłą życiodajną, podtrzymywać życie

czasownik zwrotny niedokonany żywić się

(2.1) karmić samego siebie, jeść coś, odżywiać się

(2.2) istnieć lub rozwijać się dzięki czemuś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywica

przezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca terpentynę i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; stosowana w lecznictwie i wielu gałęziach przemysłu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) biol. półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywiciel

1. żywy organizm, którego kosztem żyje pasożyt;
2. osoba, która kogoś utrzymuje, dostarcza środków niezbędnych do życia

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) ten, kto żywi lub utrzymuje

(1.2) biol. organizm żywiący pasożyta

Żywiciel – organizm, na którego koszt żyje pasożyt dojrzały lub jego postacie rozwojowe. Pasożyty pozostają w różnych związkach z żywicielami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywicielka

1. żywy organizm żeński, którego kosztem żyje pasożyt;
2. kobieta, która kogoś utrzymuje, dostarcza środków niezbędnych do życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta żywiąca lub utrzymująca

(1.2) przen. ziemia, rola także. krowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywicki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywicodajny

wydzielający żywicę; żywicorodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywicorodny

wydzielający żywicę

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywicować

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) wydobywać żywicę z drzew iglastych

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) bot. wydzielać żywicę

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywicowaty

o właściwościach podobnych do żywicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywicowy

→ żywica; żywiczny, żywiczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z żywicą, dotyczący żywicy

przymiotnik

(2.1) zwierający żywicę, wytworzony z żywicy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywiczan

sól kwasu żywicznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiczarski

→ żywiczarz

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z pracą żywiczarza, dotyczący żywiczarza

Patrz:żywiczarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywiczarz

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) leśn. robotnik leśny żywicujący drzewa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywiczka

rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; czyściec

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiczlin

żywiczlin czteroklapowy - drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; sandarak, cyprzyk czteroklapowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywiczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest żywiczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywiczny

→ żywica; żywiczy, żywicowy

przymiotnik jakościowy

(1.1) taki, który zawiera żywicę; pełen żywicy; pachnący żywicą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywiczy

→ żywica; żywiczny, żywicowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiec

1. zwierzę przeznaczone na ubój;
2. mała rybka, służąca jako przynęta na większą;
3. dawniej: żywa istota;
4. roślina z rodziny kapustowatych;
5. piwo marki Żywiec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

(1.2) geogr. pot. zob. Żywiecczyzna.

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(2.1) marka piwa;

Żywiec (niem. Saybusch) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, siedziba władz powiatu żywieckiego.

Według danych z 31 grudnia 2022 miasto liczyło 29 878 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywiecczyzna

geograficzny i historyczny region w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. kraina obejmująca okolice Żywca;

Żywiecczyzna – region geograficzny i etnograficzny w południowej Polsce, stanowi część Małopolski (leży w jej południowo-zachodniej części), w południowej części obecnego województwa śląskiego i południowo-zachodniej małopolskiego, ze stolicą w Żywcu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywiecka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. kulin. rodzaj kiełbasy z mięsa wieprzowego

forma przymiotnika.

(2.1) ż. lp. od: żywiecki

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywiecki

→ Żywiec (miasto), → Żywiecczyzna (ziemia żywiecka)

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Żywca, związany z Żywcem

(1.2) odnoszący się do Żywiecczyzny, związany z Żywiecczyzną

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywieckie

→ Żywiec (miasto), → Żywiecczyzna (ziemia żywiecka)

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. region geograficzno-kulturowy w południowej Polsce z miastem Żywiec

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywiej

stopień wyższy od przysłówka: żywo

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywienie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żywić.

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywieniowiec

osoba zajmująca się żywieniem

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy (opcjonalnie żeński)

(1.1) specjalista w dziedzinie żywienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywieniówka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. szkoła gastronomiczna

(1.2) pot. gastronomia

(1.3) pot. ogół ludzi zajmujących się gastronomią

(1.4) pot. raport żywieniowy, raport żywienia

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywieniowy

dotyczący żywienia, odżywania

przymiotnik

(1.1) związany z żywieniem, dotyczący żywienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywik

larwa skorupiaków z rzędu dziesięcionogów, ważny składnik morskiego planktonu

Żywik (ang.: Zoea) - jest to larwa występująca tylko u pancerzowców, nie występuje w rozwoju skorupiaków niższych. Cechują ją jednolity głowotułów pokryty karapaksem, segmentowany tułów (pereon) i odwłok.

Głowotułów zaopatrzony jest w parę oczu złożonych, osadzonych na słupkach (u niektórych występuje także oko naupliusowe), długie haczykowate wyrostki ułatwiające unoszenie się na wodzie, jednogałęziowe czułki I, dwugałęziowe czułki II, żuwaczki i szczęki I i II. Za głowotułowiem występują zawiązki 5 segmentów tułowia z zawiązkami odnóży lokomocyjnych i segmentowany odwłok z widełkami. U części żywików na końcu odwłoka, zamiast widełek występują uropody.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywina

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Białystok, Podhale. trzoda

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywioł

1. siła, którą nie kieruje świadomość;
2. w filozofii: jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze;
3. krąg zainteresowań, zamiłowań

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) filoz. jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

(1.2) siła przyrody i jej przejawy, w szczególności te gwałtowne i potężne

(1.3) książk. siła, którą nie kieruje świadomość

(1.4) książk. krąg zainteresowań, zamiłowań

(1.5) książk. grupa ludzi tworzących określoną społeczność, zbiorowisko

(1.6) książk. element, składnik

Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (Wszechświat) składa się z kilku podstawowych elementów. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie żywiołów były w wielu kulturach przednaukowym sposobem wyjaśniania rzeczywistości przyrodniczej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywiołak

w fantastyce: istota magiczna stanowiąca ucieleśnienie danego żywiołu, władająca określoną siłą natury; elemental

- Żywiołak – istota magiczna o nieokreślonym kształcie
- Żywiołak – grupa muzyczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywiołowiec

człowiek niekierujący się rozsądkiem, działający spontanicznie, żywiołowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiołowiej

stopień wyższy od przysłówka: żywiołowo

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiołowo

przysłówek

(1.1) w sposób żywiołowy

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywiołowość

spontaniczność, gwałtowność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. cecha tego, co jest żywiołowe; cecha tych, którzy są żywiołowi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywiołowszy

rzadki stopień wyższy od przymiotnika: żywiołowy; bardziej żywiołowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiołowy

przymiotnik od: żywioł

przymiotnik

(1.1) taki, który jest skutkiem działania żywiołu natury

(1.2) porywczy, dziki, kierowany silnymi emocji

(1.3) nieplanowany, spontaniczny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywisława

imię żeńskie

Żywisława – imię żeńskie, prawdopodobnie neologizm utworzony na wzór imion słowiańskich. Człon Żywi- jest niespotykany w staropolskich imionach dwuczłonowych.

Męskim odpowiednikiem jest Żywisław.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywitwa

rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (wargowych); Cleonia

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywiutki

zdrobnienie od: żywy

przymiotnik

(1.1) zdrobn. od: żywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywkowo

1. wieś w województwie podlaskim, w powiecie białostockim;
2. wieś w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 2

- Żywkowo – wieś w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Zabłudów
- Żywkowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywnica

drzewo z rodziny palm, uprawiane głównie dla owoców; kokosowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żywny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywność

to, czym się żywią organizmy żywe; pokarm, pożywienie, jedzenie, jadło, strawa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ogół produktów spożywczych;

Żywność, środek spożywczy – produkt przetworzony, częściowo przetworzony lub nieprzetworzony, przeznaczony lub nadający się do spożycia przez ludzi, w tym napoje, guma do żucia oraz wszelkie substancje dodawane do żywności w sposób zamierzony podczas wytwarzania, przygotowania lub obróbki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywnościokilometr

odległość, jaką pokonuje żywność, zanim dotrze do odbiorcy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywnościowy

→ żywność, np. artykuły żywnościowe, produkty żywnościowe

przymiotnik

(1.1) związany z żywnością, dotyczący żywności

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywny

dawniej:
1. prawdziwy, szczery;
2. pożywny, posilny; dziś tylko w zwrotach: co (jak, gdzie, ile) się komu żywnie podoba - co (jak, gdzie, ile) kto woli

przymiotnik

(1.1) stpol. żywy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywo

przysłówek

(1.1) w sposób energiczny

(1.2) z duży natężeniem

(1.3) ukazując jaskrawość, dając blask

(1.4) rzad. będąc żywym

(1.5) muz. w szybkim tempie

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywobyci

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. życie

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywobycie

dawniej: życie, życiorys

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywociarski

→ żywociarz

Patrz:żywociarz

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywociarz

autor żywotów świętych; biograf

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywocice

wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w województwie opolskim;

(1.2) geogr. część miasta Hawierzowa w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina w Czechach;

(1.3) hist. geogr. historyczna polska wieś na Zaolziu

Żywocice (niem. Zywodczütz, 1934-1945 Oderwiese) – wieś w Polsce, położona na Górnym Śląsku, w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Krapkowice.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywocicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Żywocic, związany z Żywocicami

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywociczanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żywocic

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywociczanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żywocic

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywocik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od żywot

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywocin

wieś położona w Polsce w okolicach Łodzi

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 4

- Żywocin – wieś w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Wolbórz
- Żywocin – kolonia woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Wolbórz
- Żywocin (SIMC 0556766) – osada leśna w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Wolbórz
- Żywocin (SIMC 0556772) – osada leśna w woj. łódzkim, w pow. piotrkowskim, w gminie Wolbórz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywokost

roślina zielna, w Polsce pospolita, rośnie na wilgotnych łąkach, w rowach i nad brzegami wód

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Symphytum|L.|ref=tak., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywokostny

→ żywokost; żywokostowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywokostowy

→ żywokost; żywokostny

przymiotnik

(1.1) dotyczący żywokostu, sporządzony z żywokostu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywokoł

ścięty prosty pęd drzewa liściastego, używany do szybkiego zadrzewiania dróg i osiedli; żywokół

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywopłon

rodzaj roślin z rodziny bobowatych; żywoziół

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywopłot

ogrodzenie z przycinanych drzew lub krzewów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

Żywopłot – gęsto posadzone drzewa lub krzewy, zazwyczaj przycinane z boków oraz od góry i tworzące ogrodzenie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywopłotowy

dotyczący żywopłotu

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący żywopłotu, związany z żywopłotem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyworód

rodzaj naziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny obrazkowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyworodek

zwierzę rodzące się w sposób żyworodny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyworodka

zwierzę żyworodne; żyworódka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) herp. zob. jaszczurka żyworodna.

(1.2) icht. nazwa kilku gatunków ryb z rodziny żyworódkowatych

(1.3) icht. pot. ryba akwariowa, którą cechuje żyworodność lub jajożyworodność;

(1.4) bot. zob. żyworódka pierzasta.

Żyworodkowate (Viviparidae) – rodzina dużych (powyżej 15 mm wys.), słodkowodnych ślimaków z podgromady ślimaków przodoskrzelnych i rzędu Architaenioglossa.

Przedstawiciele rodziny mają prawidłowo rozwinięte narządy lewej strony ciała, mają więc tylko jeden przedsionek, jedną nerkę i jedno skrzele. Wszystkie są żyworodne i rozdzielnopłciowe. Dymorfizm płciowy wyraźnie objawia się w budowie czułków. Samice mają oba czułki jednakowe, natomiast u samców prawy czułek przekształcił się w aparat kopulacyjny i jest znacznie krótszy. Tuż poniżej czułków, na osobnych słupkach, znajdują się parzyste oczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyworódki

1. rodzina żyworodnych ślimaków przodoskrzelnych
2. podrząd pospolitych ryb akwariowych, pochodzących z rzek Ameryki Środkowej

- żyworódka – popularne określenie ryb żyworodnych
- żyworódka, (kalanchoe) – rodzaj roślin żyworodnych
- żyworodka (żyworódka) – rodzaj ślimaków z rodziny żyworodkowatych
- żyworódka – jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyworodkowate

rodzina dużych słodkowodnych ślimaków

Żyworodkowate (Viviparidae) – rodzina dużych (powyżej 15 mm wys.), słodkowodnych ślimaków z podgromady ślimaków przodoskrzelnych i rzędu Architaenioglossa.

Przedstawiciele rodziny mają prawidłowo rozwinięte narządy lewej strony ciała, mają więc tylko jeden przedsionek, jedną nerkę i jedno skrzele. Wszystkie są żyworodne i rozdzielnopłciowe. Dymorfizm płciowy wyraźnie objawia się w budowie czułków. Samice mają oba czułki jednakowe, natomiast u samców prawy czułek przekształcił się w aparat kopulacyjny i jest znacznie krótszy. Tuż poniżej czułków, na osobnych słupkach, znajdują się parzyste oczy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyworodkowaty

o cechach żyworodkowatych (rodzina ślimaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyworodne

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. zool. nazwa systematyczna|Theria|ref=tak., podgromada ssaków charakteryzujących się żyworodnością;

Żyworodne, ssaki żyworodne (Theria) – ssaki charakteryzujące się żyworodnością w odróżnieniu od ssaków jajorodnych.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyworodność

przychodzenie na świat żywych istot, odbywających swój okres embrionalny w organizmie matki; żyworództwo

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek początkowo rozwija się wewnątrz organizmu matki;

(1.2) bot. cecha roślin, które rozmnażają się poprzez wypuszczanie kiełków na sobie samych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyworodny

1. w botanice: rośliny żyworodne - rośliny rozmnażające się wegetatywnie lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej;
2. w zoologii: zwierzęta żyworodne - zwierzęta rozwijające się w organizmie matki i rodzące się żywe

przymiotnik

(1.1) zool. rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki

(1.2) bot. rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyworództwo

przychodzenie na świat żywych istot, odbywających swój okres embrionalny w organizmie matki; żyworodność

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywość

1. pełnia sił witalność; żwawość, dziarskość, energiczność;
2. cecha przedmiotów, barw jawiących się w pełni szczegółów, niezatartych, wyrazistych; wyrazistość, intensywność, jaskrawość;
3. wszystko to, co decyduje i sugestywności, wartkości dzieła literackiego, filmowego, muzycznego, np. żywość fabuły, stylu, akcji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co żywe; cecha tych, którzy są żywi

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywostan

zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących wspólnie w pewnym środowisku; biocenoza; geocenoza

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywot

1. życie, bieg życia;
2. sposób, tryb życia;
3. przenośnie: sprawne działanie, istnienie czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) książk. życie, istnienie

(1.2) książk. rel. życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych

(1.3) daw. brzuch, łono

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywotek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. haftowany gorset ludowego damskiego stroju cieszyńskiego

Żywotek – zdobiony gorset, przyszyty do szerokiej, marszczonej spódnicy, stanowiący górną część stroju cieszyńskiego. Bogaty haft wykonywany na żywotkach i naszyte na nim ozdoby srebrne, a niekiedy nawet pozłacane, są elementem wyróżniającym strój cieszyński.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywotlin

rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; Pitcairnia

Żywotlin (Pitcairnia L'Hér.) – rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Obejmuje 285–406 gatunków. Rośliny te występują w strefie międzyzwrotnikowej obu kontynentów amerykańskich (od Meksyku i Antyli po północną Argentynę), ale jeden gatunek – Pitcairnia feliciana występuje także poza tymi kontynentami – w tropikalnej Afryce Zachodniej – na wybrzeżach Gwinei (jedyny wyjątek w obrębie całej rodziny bromeliowatych). Zasiedlają bardzo zróżnicowane siedliska, przy czym w większości są to rośliny naziemne, rzadziej należą tu epifity i litofity. Większość przedstawicieli rodzaju rośnie w wilgotnych lasach równikowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żywotnie

przysłówek

(1.1) mocno, bardzo, istotnie, żywo

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywotniej

stopień wyższy od przysłówka: żywotnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywotniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żywotny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywotnik

krzew lub drzewo z rodziny cyprysowatych; tuja

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thuja|L.|ref=tak., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście;

Żywotnik, tuja (Thuja L.) – rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych. Rodzaj obejmuje pięć gatunków drzew i krzewów, z których trzy występują na terenie Azji (Korea, Chiny, Japonia), a dwa w Ameryce Północnej. W obszarach występowania należą do głównych gatunków lasotwórczych na siedliskach wilgotnych, aczkolwiek Thuja sutchuenensis to gatunek w naturze skrajnie nieliczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywotnikowiec

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) syst. bot. nazwa systematyczna|Thujopsis|ref=tak., rodzaj drzewa iglastego z rodziny cyprysowatych;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żywotnikowy

przymiotnik

(1.1) składający się z żywotnika

(1.2) wykonany z drewna lub innej części żywotnika

(1.3) będący częścią żywotnika

#### Źródła:

Wiktionary

# Żywotność

witalność, werwa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) witalność, werwa, aktywność

(1.2) czas działania, sprawności czegoś

(1.3) aktualność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywotny

1. dający życie, życiodajny
2. aktywny, przedsiębiorczy
3. aktualny, pilny
4. rzeczowniki żywotne - nazwy osób i zwierząt

przymiotnik

(1.1) dający życie, życiodajny

(1.2) aktywny, mający dużo energii, czynny

(1.3) ważny, aktualny, pilny, istotny

(1.4) jęz. o rodzajach rzeczowników: dotyczący osób i zwierząt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywotopisarstwo

pisanie o żywocie

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywotopisarz

biograf

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) książk. autor tekstów opisujących życie innych osób

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywozielony

intensywnie zielony

przymiotnik

(1.1) o barwie intensywnie zielonej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żywszy

stopień wyższy od przymiotnika: żywy

#### Źródła:

SJP.pl

# Żywy

1. żyjący, właściwy żyjącemu organizmowi;
2. pełen energii, ruchliwy, żywotny;
3. intensywny, wyraźny, jaskrawy;
4. o stylu narracji itp.: wartki, ekspresywny;
5. prawdziwy, naturalny, szczery (np. żywe zainteresowanie)

rzeczownik, liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś mazurska w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Kruklanki

(1.2) geogr. jezioro na Pojezierzu Ełckim, w województwie warmińsko-mazurskim, na południowy wschód od wsi Kruklanki

Żywy (niem. Siewen) – wieś mazurska w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Kruklanki.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego. Leży nad jeziorem Żywy.

We wsi prosty, parterowy dwór i zdewastowany zespół folwarczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyżmóń

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. sknera

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyźnica

1. wiecznie zielone drzewo pochodzące z Azji; longan;
2. rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych; rajgras

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Arrhenatherum|P.Beauv.|ref=tak., rodzaj trawy dającej wysokowartościowe siano;

(1.2) bot. dendr. nazwa systematyczna|Dimocarpus longan|Lour.|ref=tak., gatunek tropikalnego drzewa owocowego z rodziny mydleńcowatych;

- żyźnica – gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych
- żyźnica – inaczej rajgras, rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyźnie

przysłówek

(1.1) o glebie: w sposób umożliwiający obfity wzrost roślin na niej

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyźniej

stopień wyższy od przysłówka: żyźnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyźniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: żyzny

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyzność

właściwości gleby, które umożliwiają uzyskanie wysokich plonów, urodzajność gleby

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej

Żyzność gleby – zdolność gleby do zaspokajania edaficznych (żywieniowych) potrzeb roślin, to znaczy do przekazywania roślinom składników pokarmowych, wody, powietrza glebowego, ciepła itp.

Stanowi ona zespół morfologicznych (np. wykształcenie i miąższość poziomów glebowych), fizycznych (np. uziarnienie, struktura), chemicznych, fizykochemicznych (np. pH, skład kompleksu sorpcyjnego), biochemicznych i biologicznych (np. zawartość materii organicznej, skład edafonu) właściwości gleby, zapewniających roślinom odpowiednie warunki wzrostu. Jest wypadkową zasobności w składniki pokarmowe i właściwości gleby. Bardzo dobra zasobność nie musi oznaczać bardzo dobrej żyzności jeżeli inne właściwości gleby będą niekorzystne (np. gleby ilaste o niekorzystnych warunkach powietrzno-wodnych). Dawniej utożsamiano żyzność z zasobnością, lecz w 2. połowie XX w. utrwalił się konsensus, że jest to pojęcie szersze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyznów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geogr. wieś w województwie podkarpackim;

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyznowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Żyznowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyznowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Żyznowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyznowski

nazwisko

przymiotnik

(1.1) dotyczący Żyznowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyzny

1. urodzajny
2. mający urodzajne gleby

przymiotnik jakościowy

(1.1) roln. posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

(1.2) roln. dający wysokie plony

(1.3) przest. o plonie bogaty, obfity, posilny, pożywny, sycący

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyżyń

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Śląsk Cieszyński. pragnienie

#### Źródła:

Wiktionary

# Żyła

1. naczynie krwionośne
2. masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach
3. metalowa część przewodu służąca do przewodzenia prądu lub wody

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

(1.2) geol. masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

(1.3) techn. jedna z części przewodzących kabla elektrycznego;

(1.4) pot. człowiek skąpy

(1.5) pot. człowiek wymagający zbyt wiele od innych

(1.6) środ. w brydżu gracz stale kontrujący

forma czasownika.

(2.1) 3. os. ż. lp. przesz. od: żyć

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyłeczka

zdrobnienie od: żyłka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: żyłka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyłka

1. typ naczynia krwionośnego;
2. rodzaj linki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: żyła

(1.2) cienka, mocna nić

(1.3) pot. predyspozycja lub zamiłowanie

(1.4) anat. najmniejsze naczynie żylne, wenula

- żyłka – rodzaj naczynia krwionośnego,
- żyłka – element skrzydła owada,
- żyłka – motyw zdobniczy,
- żyłka wędkarska – rodzaj linki,
- Żyłka – wieś w województwie lubelskim,
- Żyłka – wieś w województwie śląskim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Żyłko

1. typ naczynia krwionośnego;
2. rodzaj linki

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkować

dawniej: znaczyć w żyłki

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkowanie

dawniej: znaczyć w żyłki

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkowany

dawniej: znaczyć w żyłki

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkowaty

zawierający dużo żyłek

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkówka

potocznie: kosiarka z głowicą żyłkową; kosiarka żyłkowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłkowy

→ żyłka

Patrz:żyłka

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłować

1. w garbarstwie: oczyszczać skórę z resztek mięsa, żył i tłuszczu; mizdrować
2. potocznie: wyzyskiwać kogoś, przemęczać pracą dla własnej korzyści
3. (potocznie) żyłować się - wysilać się, zamęczać się ciężką pracą

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłowanie

1. w garbarstwie: oczyszczać skórę z resztek mięsa, żył i tłuszczu; mizdrować
2. potocznie: wyzyskiwać kogoś, przemęczać pracą dla własnej korzyści
3. (potocznie) żyłować się - wysilać się, zamęczać się ciężką pracą

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|żyłować.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Żyłowaty

zawierający dużo żył (np. żyłowate mięso); żylasty

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłowina

skała płonna występująca wśród złoża magnetycznego

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłowo

przymiotnik od: żyła

Żyłowo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Stary Lubotyń.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Starym Lubotyniu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Żyłowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Żyłowy

przymiotnik od: żyła

#### Źródła:

SJP.pl