# Tu

1. tutaj;
a) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę;
b) zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie;
c) zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji;
2. partykuła wyrażająca różne negatywne stany emocjonalne (np. I bądź tu mądry!);
3. partykuła używana przy przedstawianiu się, np. podczas rozmowy telefonicznej (np. Hej, tu Ela.);
4. wykrzyknik naśladujący odgłos instrumentu, klaksonu samochodowego

skrót

(1.1) = lotn. tupolew;

Osoby:

- Francisca Tu – niemiecka aktorka
- Li Tu – australijski tenisista
- Sergio Tu – tajwański kolarz
- Xiaoyuan Tu – chińska informatyczka
- Yuhai Tu – chiński fizyk

Inne:

- Tu – album studyjny zespołu muzycznego LemON
- „Tu” – singel LemON
- „Tu” – singel Lao Che
- „Tu” – singel Ewy Farnej
- Tu – chorwacki film w reżyserii Zrinko Ogresty
- Tu – mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, z grupy ludów mongolskich
- Tu – skrót określający samoloty rosyjskiego koncernu Tupolew
- Tu – w medycynie: guz (tumor)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tualeta

przestarzałe: toaleta

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuamotu

1. archipelag na Oceanie Spokojnym;
2. lud polinezyjski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuan

tytuł (w znaczeniu pan) używany przez Malajów jako wyraz szacunku

Tuan – postać z mitologii celtyckiej.

Tuan wielokrotnie zmieniał swą postać. Wpierw przez trzysta lat żył w ciele człowieka. Kolejne trzysta lat spędził jako byk leśny. Kolejne dwieście lat był dzikim kozłem. Na kolejne trzysta lat Tuan został ptakiem. Następne sto lat spędził w ciele łososia. Ryba została złowiona przez rybaka. Jego mięsem pożywiła się królowa, żona Muíredacha Muindberga. Dzięki temu Tuan ponownie urodził się jako syn królowej. Ponownie stał się człowiekiem. Jego cykl reinkarnacji zamknął swą pętlę.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuapse

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tuapse (ros. Туапсе, adygejski ТӀуапсэ, gruz. ტუაფსე) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym. Liczy około 60 tys. mieszkańców (2021).

W mieście od 1929 znajdowała się jedna z największych w Rosji rafineria ropy naftowej należąca do koncernu Rosnieft, która przerabiała 12 mln ton ropy rocznie. W mieście rozwinął się przemysł maszynowy oraz spożywczy.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuapseński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuapse, dotyczący Tuapse

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuareg

członek koczowniczego ludu w środkowej Saharze

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Nazwa Tuareg odnosi się do:

- Tuarega – członka jednego z ludów berberyjskich (Tuaregów)
- języka tamaszek – makrojęzyka z południowej gałęzi języków berberskich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuaregowie

koczowniczy lud w środkowej Saharze

Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami mówią o sobie kel tamasheq. Tradycyjnie są nomadami, podróżują po pustyni i jej obrzeżach, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii i obsługą ruchu turystycznego. W 2012 r. podjęli próbę utworzenia suwerennego państwa Azawad na terenie północnego Mali.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuareski

przymiotnik od: Tuareg (członek plemienia afrykańskiego)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język tamaszek

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuareżka

członkini koczowniczego ludu w środkowej Saharze

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuatara

gad z rzędu ryjogłowych, podobny do jaszczurki, zamieszkuje skaliste wybrzeża Nowej Zelandii i kilku wysp w Cieśninie Cooka; hatteria; łupkoząb

Hatteria, tuatara, łupkoząb (Sphenodon) – rodzaj gadów z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae) występujących endemicznie na Nowej Zelandii.Mimo że wyglądem najbardziej przypominają jaszczurkę, w rzeczywistości reprezentują odrębną linię ewolucyjną lepidozaurów – sfenodonty. Hatterie są jedynymi współczesnymi przedstawicielami tej grupy. Ich najbliżsi krewni to łuskonośne (jaszczurki, amfisbeny i węże). Z tego powodu hatterie wzbudzają zainteresowanie naukowców badających ewolucję jaszczurek i węży oraz rekonstruujących wygląd i zwyczaje najwcześniejszych diapsydów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tub

przestarzale: duża, gumowa misa, naczynie służące do mycia się

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuba

1. instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych; długa, metalowa rura o przekroju konicznym, zwinięta w owalną pętlę,
2. opakowanie maści, kremu, farby w postaci rurki z nakrętką,
3. rura w kształcie stożka służąca do wzmocnienia głosu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Tuba (wł. tubo, skrót: tb.) – instrument dęty blaszany z grupy aerofonów ustnikowych.

Największy i o najniższym stroju spośród tej rodziny instrumentów. Standardowa skala instrumentu (zakres dźwięków muzycznych) od D1 do d1. Doświadczony instrumentalista potrafi uzyskać dźwięki od A2 do a1.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tubądzin

Tubądzin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Wróblew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tubafon

instrument muzyczny z grupy idiofonów uderzanych, rodzaj dzwonków, w których płytki zastąpione są metalowymi rurami

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubalniej

stopień wyższy od przysłówka: tubalnie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubalniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: tubalny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubalność

cecha głosu odznaczającego się donośnym i niskim brzmieniem

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tubalne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tubalny

odznaczający się donośnym i niskim brzmieniem; gromki, grzmiący

przymiotnik

(1.1) brzmiący jak przez tubę, charakteryzujący się niskim i donośnym brzmieniem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tube

[czytaj: tjub] londyńska kolej podziemna; metro, underground

- Tube – japoński zespół muzyczny
- Tube – gra komputerowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubera

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. gruźlica

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuberkulacja

tworzenie się bruzd, gruzełków, zwłaszcza w chorych częściach ciała, np. w pęcherzu, sercu

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuberkuliczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z tuberkulozą (współcz. gruźlica)

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuberkulid

wykwit skórny będący następstwem krwiopochodnego wysiewu prątków gruźlicy do skóry

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuberkulina

mieszanina białek i polisacharydów, otrzymywana z hodowli prątków gruźlicy

Tuberkulina - (ATC: V04 CF01) białko uzyskiwane z hodowli prątka gruźlicy służące do wykonywania próby tuberkulinowej, po raz pierwszy uzyskana przez Roberta Kocha w 1890 roku.

Nazwę tuberkulina zaproponował Odo Feliks Kazimierz Bujwid i służyła ona początkowo do określania nieoczyszczonej tuberkuliny tzw. starej tuberkuliny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuberkulinowy

w medycynie:
1. związany z gruźlicą;
2. odczyn tuberkulinowy - odczyn występujący po wprowadzeniu do organizmu pacjenta tuberkuliny (mieszaniny białek i polisacharydów, otrzymywanej z hodowli prątków gruźlicy);
3. próba tuberkulinowa - wprowadzenie do organizmu pacjenta tuberkuliny, wykonywane głównie w celu sprawdzenia stanu odporności przeciw gruźlicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuberkuloza

przestarzale: gruźlica

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. med. gruźlica

Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna), ale może również atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności, np. w przebiegu AIDS.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuberkuł

potocznie: prątek gruźlicy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuberoczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnica

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuberok

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. suchotnik

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuberoza

roślina o pięknych pachnących kwiatach

Tuberoza (Polianthes L.) – wyodrębniany w historycznych ujęciach taksonomicznych rodzaj roślin z rodziny agawowatych, do którego zaliczano 13 gatunków roślin występujących głównie w Meksyku. Na początku XXI wieku, na podstawie wyników badań filogenetycznych, został on uznany za synonim rodzaju agawa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubiasty

mający kształt tuby

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubielewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubifeks

bezkręgowiec z gromady skąposzczetów; rurecznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubifeksy

bezkręgowiec z gromady skąposzczetów; rurecznik

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubing

żeliwny pierścień będący konstrukcją tuneli lub szybów

Tubing (z ang. tube – rura) – rodzaj cylindrycznej obudowy tunelu lub kanału wykonanej z metalu lub żelbetu. Połączone tubingi tworzą pierścień, stanowiący ścianę kanału. Najczęściej wykorzystywane są do budowy szybów wentylacyjnych, szybów kopalnianych czy tuneli metra (w tej technologii powstało częściowo metro w Warszawie).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubista

osoba grająca na tubie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. muzyk, który gra na tubie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tubistka

kobieta grająca na tubie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubka

1. podłużne opakowanie, z którego zawartość wydobywa się ściskając je;
2. zdrobniale o tubie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od tuba

(1.2) mała tuba

(1.3) zawartość tubki (1.2)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tubkal

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. góra w Afryce, najwyższy szczyt Maroka i Atlasu Wysokiego;

Tubkal, Dżabal Tubkal (arab. جبل توبقال, توبقال, tamazight ⵜⵓⴳⴳ ⴽⴰⵍ) – najwyższy szczyt Maroka i gór Atlas (Atlas Wysoki) – 4167 m n.p.m. Jest jednocześnie najwyższym szczytem Afryki Północnej. Położony jest 63 km na południe od Marrakeszu, w Parku Narodowym Tubkalu.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tubmaryna

dawny instrument smyczkowy z jedną struną, wydający dźwięk przypominający brzmienie trąbki

Tubmaryna – dawny europejski jedno- lub dwustrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubokuraryna

alkaloid wyodrębniony z kurary, mający działanie porażające mięśnie prążkowane

Tubokuraryna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów wyodrębniony z kurary. Ma działanie porażające mięśnie prążkowane. Jest antagonistą receptora nikotynowego na płytce motorycznej mięśni poprzecznie prążkowanych. W chirurgii była stosowana jako lek zwiotczający w postaci chlorku D-tubokuraryny w celu uzyskania zwiotczenia mięśni szkieletowych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuborg

piwo marki Tuborg

Tuborg – duńska firma piwowarska założona w 1873 roku w Hellerup w północnej części Kopenhagi przez Carla Frederika Tietgena i Philipa W. Heymana. Początkowo browar warzył piwa typu bawarskiego (monachijski lager), a jego pierwszą marką był Rød Tuborg (Czerwony Tuborg). Pięć lat później browar wypuścił swoje najbardziej znane piwo Grøn Tuborg Pilsner (Zielony Pilzner). Było to pierwsze piwo dolnej fermentacji w stylu pilzneńskim w Danii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubowy

przymiotnik od: tuba (zwykle w znaczeniu: rura w kształcie stożka służąca do wzmocnienia głosu), np. gramofon tubowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tubą, dotyczący tuby (zwykle w znaczeniu: „lejkowato rozszerzająca się rura służąca do wzmacniania dźwięku”)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tubus

element przyrządu optycznego (np. mikroskopu, lunety), tuleja, w której znajdują się soczewki

Tubus – obudowa urządzeń optycznych lub ich części składowych, wykonana w kształcie tulei, służąca do współosiowego osadzania elementów optycznych – soczewek lub układów optycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tubylczość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest tubylcze; cecha tych, którzy są tubylczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tubylczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tubylcami, dotyczący tubylców

#### Źródła:

Wiktionary

# Tubylczyni

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tuziemka, tubylka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubylec

1. rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, aborygen, tuziemiec;
2. stały mieszkaniec jakiegoś terenu, np. miasta lub wsi

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”, od autós „sam” i chthōn „ziemia”) – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru.

W odróżnieniu od ludności autochtonicznej mówi się o ludności napływowej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tubylewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tubylka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tuziemka, tubylczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuchola

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w województwie kujawsko-pomorskim;

Tuchola (niem. Tuchel, kaszub. Tëchòlô, Tuchòlô) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Tuchola i powiatu tucholskiego.

Według danych GUS z 31 grudnia 2023 roku Tuchola liczyła 12 969 mieszkańców.

Tuchola uzyskała prawa miejskie w 1346 roku.

Miasto jest siedzibą Tucholskiego Parku Krajobrazowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tucholanin

mieszkaniec Tucholi

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucholanka

mieszkanka Tucholi

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucholski

przymiotnik od: Tuchola

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący Tucholi, związany z Tucholą, pochodzący z Tucholi

Tucholski to nazwisko rezydencyjne kogoś z Tucholi w województwie kujawsko-pomorskim.Osoby o nazwisku Tucholski / Tucholska:

- Anna German-Tucholska (1936–1982) – polska piosenkarka i kompozytorka
- Jędrzej Tucholski (1932–2012) – polski pisarz historyk
- Paweł Tucholski (ur. 1969) – polski aktor teatralny
- Tadeusz Tucholski (1898–1940) – polski chemik i podoficer WP
- Wawrzyniec Tucholski – huzar i trębacz w armii pruskiej
- Zbigniew Tucholski (ur. 1975) – polski naukowiec.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuchomie

wieś w Polsce

Tuchomie (kaszub. Tëchómie, niem. Groß Tuchen; tuż po wojnie Tuchomyśl) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Tuchomie, przy drodze krajowej nr 20 Stargard – Szczecinek – Gdynia i na trasie nieistniejącej już linii kolejowej (Lębork) – Bytów – Miastko. Miejscowość jest placówką Ochotniczej Straży Pożarnej i siedzibą gminy Tuchomie. Dawniej dzieliło się na Tuchomie Królewskie (kaszb. Królewsczé Tëchòmié lub też Kr. Tëchòmie, Królewsczi Tëchòm, niem. Königlich Groß Tuchen) i Tuchomie Szlacheckie (kaszb. Szlachecczé Tëchòmié lub też Szl. Tëchòmie, Szlachecczi Tëchòm, niem. Adelig Groß Tuchen).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuchomski

przymiotnik od: Tuchomie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuchów

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie małopolskim;

Tuchów – miasto na południu Polski w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuchów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuchowianin

mieszkaniec miasta: Tuchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuchowianka

mieszkanka miasta: Tuchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuchowski

przymiotnik od: Tuchów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucjoryzm

Tucjoryzm (z łac. tutior – bezpieczniejszy) – w teologii moralnej system moralny mówiący, że w razie wątpliwości co do zastosowania norm moralnych w konkretnej sytuacji wolno iść jedynie za opinią zgodną z ogólnym prawem, nawet gdyby jego nieobowiązywanie było bardzo prawdopodobne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tucki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucson

[czytaj: tu:son] miasto w Stanach Zjednoczonych

Tucson (ˈtuːsɒn) – miasto w hrabstwie Pima, w stanie Arizona w Stanach Zjednoczonych.

Liczba mieszkańców: 525,5 tys., obszar metropolitalny 1 023 320 (dane z lipca 2008). Jest drugim co do wielkości miastem w stanie, po Phoenix.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tucsoński

→ Tucson [czytaj: tusoński]

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucydydes

historyk grecki, Ateńczyk; rzecznik polityki Peryklesa

Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 a 460 p.n.e., zm. między 404 a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii Wojna peloponeska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tucz

intensywne żywienie świń i drobiu przy jednoczesnym ograniczeniu ruchu, mające na celu zwiększenie ich masy (ilości mięsa i tłuszczu)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój, zwykle dotyczy trzody chlewnej;

Tucz (opas, opasanie) – bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój. Celem tuczu jest przekształcenie podawanych zwierzęciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w zależności od gatunku zwierzęcia.

Słowem tucz określa się trzodę chlewną, a słowem opas bydło i inne przeżuwacze oraz konie. Określenie opas oznacza też utuczone już bydło, np. opasy na sprzedaż. Utuczone świnie określa się natomiast mianem tuczników.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuczarnia

pomieszczenie lub budynek, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju

- tuczarnia – pomieszczenie, w którym tuczy się zwierzęta przeznaczone do uboju

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuczenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) roln. zool. intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój;

Tucz (opas, opasanie) – bardzo intensywne karmienie zwierzęcia przeznaczonego na ubój. Celem tuczu jest przekształcenie podawanych zwierzęciu pasz na mięso i tłuszcz. Tucz różni się w zależności od gatunku zwierzęcia.

Słowem tucz określa się trzodę chlewną, a słowem opas bydło i inne przeżuwacze oraz konie. Określenie opas oznacza też utuczone już bydło, np. opasy na sprzedaż. Utuczone świnie określa się natomiast mianem tuczników.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuczeński

przymiotnik od: Tuczna, Tuczno

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuczępski

przymiotnik od: Tuczępy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuczępy

wieś w Polsce

## Miejscowości w Polsce

Wg TERYT jest ich 4

- Tuczępy – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Grabowiec
- Tuczępy – wieś w woj. lubuskim, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Tuczępy – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. buskim, w gminie Tuczępy
- Tuczępy – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. międzychodzkim, w gminie Międzychód

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuczka

dawniej: mała chmura zapowiadająca burzę

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuczna

o zwierzętach: specjalnie tuczony na zabicie

Tuczna – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Tuczna.

Wieś ekonomii brzeskiej w drugiej połowie XVII wieku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem, siedzibą gminy Tuczna. Jest także siedzibą rzymskokatolickiej Parafii św. Anny. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 1005 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tucznianin

mieszkaniec Tuczna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucznianka

mieszkanka Tuczna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tucznik

świnia hodowlana w okresie tuczu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zootechn. zwierzę, zwykle świnia, obficie karmione i przeznaczone na ubój;

Tucznik – świnia intensywnie karmiona i przeznaczona na ubój. Tucznikiem może być zarówno samiec jak i samica, jednak w przypadku samców wiąże się to prawie zawsze z kastracją. Samiec wykastrowany dużo szybciej przybiera na wadze, poza tym jego mięso ma lepszy smak. Aby mięso tucznika było smaczne, ubój musi nastąpić co najmniej miesiąc po kastracji.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuczno

1. miasto w Polsce;
2. nazwa kilku wsi w Polsce;
3. nazwa wielu jezior w Polsce

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce;

(1.2) geogr. nazwa trzech wsi w Polsce;

(1.3) geogr. nazwa dziesięciu jezior w Polsce

Tuczno (niem. Tütz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuczno.

Według danych z 31 grudnia 2021 r. miasto miało 1824 mieszkańców. Natomiast według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosiła 9,21 km².

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuczny

o zwierzętach: specjalnie tuczony na zabicie

przymiotnik

(1.1) o zwierzęciu hodowlanym: obficie tuczony z przeznaczeniem na ubój

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuczyć

1. karmić intensywnie hodowane zwierzęta w celu szybkiego przyrostu ich masy;
2. żartobliwie: karmić kogoś do syta, obficie;
3. o pokarmach: powodować tycie;
4. tuczyć się (o zwierzętach lub żartobliwie o ludziach): przybierać na wadze

czasownik

(1.1) zootechn. karmić intensywnie zwierzęta w celu uzyskania przyrostu mięsa i tłuszczu

(1.2) o pokarmie: powodować tycie

(1.3) pot. żart. karmić zbyt obficie, powodując nadmierne przybieranie na wadze

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuczyński

→ Tuczno

Patrz:Tuczno

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuderek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tudor

władca z dynastii Tudorów

Tudorowie, dynastia Tudorów – dynastia rządząca w Anglii (wraz z Walią) w latach 1485–1603.

Protoplastami tej dynastii byli Owen Tudor (Walijczyk – jego właściwe imię brzmiało: Owain ap Maredudd ap Tudur) – potomek Ednyfeda Fychana, oraz Katarzyna de Valois (córka króla Francji – Karola VI Szalonego), królowa Anglii – wdowa po Henryku V. Po śmierci Henryka V zawarli oni sekretne małżeństwo i mieli trzech synów – Edmunda, Jaspera i Owena oraz córki (źródła różnią się co do ich liczby).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tudorowie

dynastia angielska; Tudorzy

Tudorowie, dynastia Tudorów – dynastia rządząca w Anglii (wraz z Walią) w latach 1485–1603.

Protoplastami tej dynastii byli Owen Tudor (Walijczyk – jego właściwe imię brzmiało: Owain ap Maredudd ap Tudur) – potomek Ednyfeda Fychana, oraz Katarzyna de Valois (córka króla Francji – Karola VI Szalonego), królowa Anglii – wdowa po Henryku V. Po śmierci Henryka V zawarli oni sekretne małżeństwo i mieli trzech synów – Edmunda, Jaspera i Owena oraz córki (źródła różnią się co do ich liczby).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tudotąd

zaimek

(1.1) poznań. tu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tudzież

spójnik, który w zdaniach współrzędnie złożonych znaczy tyle co: a także, i, oraz

spójnik

(1.1) książk. …łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tue

skrótowiec

(1.1) = Traktat o Unii Europejskiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuf

skała wulkaniczna

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) geol. rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

Tuf, tuf wulkaniczny – rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał piroklastycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tufit

skała osadowa podobna budową i pochodzeniem do tufu

Tufit – skała osadowa zbliżona do tufu, składająca się z materiału piroklastycznego ze znaczną domieszką materiału osadowego (m.in. piasku, iłu, szczątków organicznych, popiołów wulkanicznych), osadzonych zazwyczaj w środowisku wodnym.

Skała o strukturze drobnoziarnistej i przeważnie warstwowej.

W Polsce występuje w utworach trzeciorzędowych i paleozoicznych w Górach Świętokrzyskich, Karpatach i Sudetach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tufoid

tuf zmieniony przez metamorfizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Tufoporyt

kruszywo pochodzenia naturalnego otrzymywane przez rozdrobnienie tufów o strukturze drobnoporowatej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tufowy

przymiotnik od: tuf, np. wulkan tufowy

przymiotnik

(1.1) uformowany z tufu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tufting

metoda wytwarzania przędzin pętelkowych przez wszywanie pętelek w podkład (np. tkaninę) podklejany następnie warstwą żywicy syntetycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Tugaj

pasmo zarośli lub lasów topolowo-wierzbowych, rosnących wzdłuż rzek na Pogórzu Kazaskim

Tugaj – typ lasu łęgowego (galeriowego) występujący w Azji Środkowej. Podstawowy ekosystem w ekoregionie tugajów środkowoazjatyckich (PA1311 w regionalizacji WWF, 818 w regionalizacji One Earth).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tugra

symbol sułtana osmańskiego w formie ozdobnego monogramu

Tugra, tughra (osm. طغراء tuğra) – w kulturze islamu monogramowy znak panującego monarchy (sułtana, chana), pełniący w kręgu wpływów państwa osmańskiego rolę herbu, emblematu władców tureckich, a następnie godła państwowego.

Oprócz imienia władcy tugra zawierała, także imię jego ojca, a niekiedy jego dziadów, tytuł chan z dodatkiem formuły el-muzzafer-da'ima (zawsze zwycięski). Będąc monogramem przywódcy świeckiego, a zarazem religijnego, tugra tworzyła teozoficzny obraz wszechświata, na którego szczycie znajduje się Bóg (laudacja: Bóg hojny, wielkoduszny), a niżej jego ziemski namiestnik – sułtan, którego znak rozciągał się ponad tekstami dotyczącymi spraw ziemskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tugrik

waluta Mongolii; 1 tugrik = 100 mongów

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) monet. waluta Mongolii;

Tugrik (a także Tögrög, mong. төгрөг) (MNT, ₮) – waluta używana w Mongolii. Jeden tugrik równa się 100 möngöm. Istnieją monety o wartości jednego tugrika, a poza tym banknoty o wartości 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 tugrików. W obiegu funkcjonują banknoty od 10 tugrików wzwyż. Międzynarodowy symbol tugrika to MNT. Nazwa pochodzi od słowa dughurik, oznaczającego koło.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tugun

ryba łososiowata rzek syberyjskich

Tugun (Coregonus tugun) – gatunek małej ryby łososiowatej z podrodziny siejowatych (Coregoninae), nazywany też „śledziem soswińskim”. Osiąga przeciętnie 11 cm, maksymalnie do 20 cm długości całkowitej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tugur

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, uchodząca do Zatoki Tugurskiej Morza Ochockiego

#### Źródła:

Wiktionary

# Tugurski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tugurem, dotyczący Tuguru

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuhanowicze

dawniej: Korczowa

Korczowa, Karczowa, dawniej Tuhanowicze (biał. Карчова, Тугановічы) – agromiasteczko na Białorusi w rejonie baranowickim obwodu brzeskiego położona nad rzeką Serwecz przy odnodze drogi z Baranowicz i Horodyszczy do Cyryna i Korelicz. Tuhanowicze stanowiły kiedyś oddzielny majątek, obecnie jest to część wsi Korczowa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuileries

Tuilerie (Les Tuileries) – dzielnica znajdująca się w sercu Paryża, między Luwrem, placem Zgody (place de la Concorde) i Sekwaną. Do czasów Komuny Paryskiej stał tam zniszczony w maju 1871 ogromny pałac renesansowo-barokowy, paryska rezydencja walezyjskich i burbońskich królów i napoleońskich cesarzy Francji.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tuj

wykrzyknik

(1.1) daw. wojsk. komenda nakazująca przygotowanie broni do strzału

forma rzeczownika.

(2.1) D. lm. od tuja

Tuj (ros. Туй, Большой Туй) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Irtysza. Przepływa przez Syberię Zachodnią. Źródła na Bagnach Wasiugańskich.

Długość – 507 km, powierzchnia zlewni – 8490 km².

Dopływy: Ukratus, Kir-Tau, Aju, Sik, Miss.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuja

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywotnik

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Thuja|ref=tak., zob. żywotnik.

- Tuja – żywotnik, roślina iglasta
- Tuja – rzeka w woj. pomorskim
- Tuja – wieś w woj. pomorskim
- Tuja – królowa egipska, żona faraona Seti I, matka Ramzesa II

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tujałka

roślina jednoroczna o wielobarwnych kwiatach, pochodząca z Ameryki Południowej

Tujałka (Salpiglossis) – rodzaj roślin z rodziny psiankowatych. Obejmuje dwa gatunki występujące w południowych Andach od Chile i Argentyny po południowe Peru. Rośliny te rosną w naturze na pustyniach i suchych, skalistych zboczach górskich. Jeden gatunek – tujałka zmienna S. sinuata jest uprawiany jako roślina ozdobna. Roślina bardzo zmienna pod względem barwy kwiatów, wyhodowano liczne jej odmiany ozdobne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tujnik

tujnik maleńki - gatunek mchu z rodziny tujowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tujon

organiczny związek chemiczny występujący m.in. w piołunówce oraz olejku eterycznym piołunu, szałwii lekarskiej i wrotyczu pospolitego

Tujon – organiczny związek chemiczny, związek terpenowy, występujący w olejku eterycznym m.in. piołunu (Artemisia absinthium), bylicy pospolitej (Artemisia vulgaris), wrotyczu pospolitego (Tanacetum vulgare), szałwii lekarskiej (Salvia officinalis), żywotnika zachodniego (Thuja occidentalis), a także w napoju alkoholowym z domieszką wyciągu z piołunu – absyncie i gorzkiej ziołowej wódce zwanej piołunówką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tujopsis

drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych; żywotnikowiec japoński

#### Źródła:

SJP.pl

# Tujowcowate

rodzina roślin należąca do prątników (mchów właściwych)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tujowiec

1. rodzaj mchu z rzędu rokietowców;
2. misecznik tujowiec - pospolity pluskwiak, szkodnik tuj

#### Źródła:

SJP.pl

# Tujowy

→ tuja

przymiotnik

(1.1) składający się z tui

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tui

(1.3) będący częścią tui

Patrz:tuja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tujoza

zbyt częste sadzenie tuj zamiast innych roślin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuk

regionalnie: tłuszcz

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) tłuszcz, tucz

(1.2) poznań. szpik kostny

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuk-Tuk

zmotoryzowana wersja rikszy, używana jako taksówka w niektórych krajach azjatyckich; autoriksza

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) riksza motocyklowa pełniąca w niektórych krajach rolę taksówki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuka

rodzaj sieci rybackiej / łowić w tukę - sposób połowów wykonywanych przez dwie łodzie/kutry

Tuka – wieś w Estonii, w prowincji Lääne, w gminie Martna.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tukan

ptak, pieprzojad

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) astr. jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

- Tukan – nazwa przedstawicieli rodziny tukanowatych. Niekiedy znaczenie jej ogranicza się tylko do ptaków z rodzaju Ramphastos należącego do tej rodziny.
- Gwiazdozbiór Tukana
- Eugeniusz Tukan-Wolski (1928–2014) – polski malarz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tukanik

rodzaj ptaków z podrodziny tukanów

#### Źródła:

SJP.pl

# Tukanowate

rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Ramphastidae|Vigors|ref=tak., rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych;

Tukanowate (Ramphastidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tukanowaty

o cechach tukanowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tukej

zaimek

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tutaj

#### Źródła:

Wiktionary

# Tukidydes

starożytny historyk grecki

Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 a 460 p.n.e., zm. między 404 a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii Wojna peloponeska.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tukotuki

rodzaj południowoamerykańskiego gryzonia z rodziny tukotukowatych

Tukotukowate, tukotuki (Ctenomyidae) – rodzina ssaków z podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tukotuko

rodzaj południowoamerykańskiego gryzonia z rodziny tukotukowatych

Tukotuko (Ctenomys) – rodzaj ssaków z rodziny tukotukowatych (Ctenomyidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tukotukowate

rodzina gryzoni; tukotuki

Tukotukowate, tukotuki (Ctenomyidae) – rodzina ssaków z podrzędu jeżozwierzowców (Hystricomorpha) w obrębie rzędu gryzoni (Rodentia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tukum

mocne włókna palmy pozyskiwane przez Indian do wyrobu sznurków, nici itp.

Tukums (dawniej niem. Tuckum, pol. Tukum) – miasto w północno-zachodniej części Łotwy, na Wysoczyźnie Kurlandzkiej, na północ od drogi łączącej Rygę i Windawę, siedziba administracyjna novadsu Tukums. W 2016 roku liczyło 18 334 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tul

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 69 i symbolu Tm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

forma czasownika.

(2.1) rozk. 2 os. lp. zob. tulić.

Tul (Tm, łac. thulium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym, należący do tzw. metali ziem rzadkich. Tul jest najrzadszym lantanowcem występującym na Ziemi (promet jest rzadszym, ale nie występuje naturalnie na Ziemi). Jest łatwym w obróbce srebrzysto-szarym metalem. Pomimo jego wysokiej ceny, tul jest używany jako źródło promieniowania w przenośnych aparatach Roentgena i w laserach opartych na ciele stałym.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tul-Owiec

członek TUL-u (Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego); tulowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tularemia

ostra choroba zakaźna niektórych gryzoni, mogąca przenosić się na człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. wet. ostra bakteryjna choroba zakaźna;

Tularemia (łac. tularaemia) – ostra bakteryjna choroba zakaźna. Czynnikiem etiologicznym jest pleomorficzna, Gram-ujemna pałeczka Francisella tularensis. Cechą charakterystyczną jest obrzęk zmienionych węzłów chłonnych, może również wystąpić posocznica. Występuje u zwierząt i człowieka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulcza

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rumunii, w Dobrudży;

(1.2) geogr. okręg we wschodniej Rumunii;

Tulcza (rum.: Tulcea, bułg., ros., i ukr.: Тулча, Tułcza; tur.: Hora-Tepé lub Tolçu) – miasto okręgowe w Dobrudży (Rumunia); śródlądowy port morski w delcie Dunaju.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulczański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tulczą, dotyczący Tulczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tulecki

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tulec

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuleja

1. rurka rozszerzona na jednym końcu, zrobiona z papieru, kartonu, blachy itp.; tutka
2. element konstrukcyjny niektórych maszyn, np. silników tłokowych, w postaci krótkiego odcinka rury, zwykle walcowej

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca

(1.2) poznań. niezdara

Tuleja – w budowie maszyn element mechanizmów i maszyn posiadający różne zastosowanie (np. cylinder). Tuleja ma kształt wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca.

Spotyka się tuleje wykonane z niemal każdego materiału stosowanego w budowie maszyn w zależności od przeznaczenia tulei.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulejka

mała tuleja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zdrobn. od: tuleja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulejkowaty

przypominający kształtem tulejkę, podobny do tulejki; lejkowaty

#### Źródła:

SJP.pl

# Tulejnik

rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych; żmijownik

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tulewo

Tulewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Wyszków. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha w Wyszkowie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tulibacki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tulibowo

Tulibowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Dobrzyń nad Wisłą.

Miejscowość leży nad rzeką Wisła. Znajduje się w niej dwór z I połowy XX wieku, wozownia oraz murowany spichlerz.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tulić

1. obejmując, przyciskać do ciała; przytulać;
2. przykładać do czegoś;
3. zwijać, kulić, chować;
4. tulić się - przyciskać się do czegoś; przytulać się

czasownik niedokonany

(1.1) pieszczotliwie przyciskać do siebie

czasownik zwrotny tulić się

(2.1) pieszczotliwie przyciskać się do kogoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulice

Tulice (niem. Tillendorf) – wieś w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ. Wieś jest siedzibą sołectwa Tulice, w którego skład wchodzą Olszak i będące częścią Tulic Tulice Małe. We wsi znajduje się jezioro i leśniczówka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tulipan

roślina z rodziny liliowatych

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Tulipa|L.|ref=tak., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

(1.2) pot. szklana butelka z rozbitym denkiem służąca jako improwizowane narzędzie do walki

(1.3) środ. fot. typ osłony obiektywu przypominający kształtem kwiat tulipana (1.1)

(1.4) chem. przyrząd szklany łączący tygle do sączenia z kolbami ssawkowymi

Tulipan (Tulipa L.) – rodzaj roślin cebulowych należący do rodziny liliowatych. Zalicza się do niego ok. 120 gatunków i co najmniej 15 tysięcy kultywarów (odmian uprawnych). Odmiany uprawne są mieszańcami lub powstały na drodze mutacji. Naturalny obszar występowania tulipana to Europa Południowa, północna Afryka, Azja od Turcji, przez Iran, góry Pamir i Hindukusz, stepy Kazachstanu, po północno-wschodnie Chiny i Japonię.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulipanek

mały tulipan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: tulipan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulipanik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tulipan

#### Źródła:

Wiktionary

# Tulipanomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipomania

Tulipomania (tulipanomania, tulipanowa gorączka; niderl. tulpenmanie) – zjawisko ekonomiczne zaistniałe w XVII-wiecznej Holandii (szczególnie w latach 1636–1637), wiążące się z ogromnym wzrostem popytu i cen cebulek tulipanów na tamtejszym rynku. Uważa się, iż była to pierwsza odnotowana bańka spekulacyjna w historii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tulipanowcowy

przymiotnik

(1.1) składający się z tulipanowca

(1.2) wykonany z drewna lub innej części tulipanowca

(1.3) będący częścią tulipanowca

#### Źródła:

Wiktionary

# Tulipanowiec

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy lub męskorzeczowy

(1.1) syst. dendr. nazwa systematyczna|Liriodendron|L.|ref=tak., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;

(1.2) bot. drzewo z rodzaju tulipanowiec (1.1)

Tulipanowiec (Liriodendron L., z gr. λείριον leirion – „lilia”, δένδρον dendron – „drzewo”) – rodzaj drzew z rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae). Obejmuje dwa gatunki współczesne, z których tulipanowiec amerykański L. tulipifera występuje we wschodniej części Ameryki Północnej (od Vermont i Ontario po Florydę i Luizjanę), a tulipanowiec chiński L. chinense w środkowych i południowych Chinach oraz w północnym Wietnamie. Mimo rozdzielenia geograficznego obu gatunków od co najmniej 10 milionów lat, są zdolne do krzyżowania się choć mieszaniec L. ×sinoamericanum jest sterylny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulipanowy

przymiotnik od: tulipan

przymiotnik

(1.1) związany z tulipanem, dotyczący tulipana

(1.2) o kształcie podobnym do kwiatu tulipana

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulipomania

niebywała moda na hodowlę tulipanów w XVII-wiecznej Holandii; tulipanomania

Tulipomania (tulipanomania, tulipanowa gorączka; niderl. tulpenmanie) – zjawisko ekonomiczne zaistniałe w XVII-wiecznej Holandii (szczególnie w latach 1636–1637), wiążące się z ogromnym wzrostem popytu i cen cebulek tulipanów na tamtejszym rynku. Uważa się, iż była to pierwsza odnotowana bańka spekulacyjna w historii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuliszków

miasto w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie wielkopolskim;

Tuliszków – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie tureckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tuliszków.

Przed II wojną światową Tuliszków do 1 kwietnia 1938 roku administracyjnie należał do województwa łódzkiego. Po tej dacie przeszedł do województwa poznańskiego. Natomiast od 1 kwietnia 1939 roku należał do powiatu tureckiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuliszkowianin

mieszkaniec Tuliszkowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuliszkowianka

mieszkanka Tuliszkowa (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuliszkowski

przymiotnik od: Tuliszków

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuliszkowem, dotyczący Tuliszkowa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuliusz

imię męskie pochodzenia łacińskiego

Tuliusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, wywodzące się od rzymskiej nazwy rodowej prawdopodobnie pochodzenia etruskiego. Patronem tego imienia jest św. Tuliusz, zm. w Afryce w II wieku.

Tuliusz imieniny obchodzi 19 lutego.

Znani imiennicy:

- Cyceron, właśc. Marcus Tullius Cicero
- Kwintus Tulliusz Cycero
- Tyron, właśc. Marcus Tullius Tiro
- Serwiusz Tuliusz
- Tullio Campagnolo (1901–1983) — kolarz włoski

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuliłezka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj roślin (nazwa systematyczna|Roridula|ref=tak.) z rodziny tuliłezkowatych;

Tuliłezka (Roridula) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny tuliłezkowatych (Roridulaceae Martinov, Tekhno-Bot. Slovar: 549. 3 Aug 1820). Rodzaj obejmuje dwa gatunki występujące w naturze wyłącznie w Afryce południowej w Kraju Przylądkowym.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuliłów

Tuliłów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Międzyrzec Podlaski.

W latach 1931–1972 znajdował się w granicach Międzyrzeca Podlaskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Międzyrzec Podlaski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 395 mieszkańców.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tulli

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tulon

miasto i gmina we Francji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tulon (fr. Toulon, wymowa; oksyt. Tolon) – miasto i gmina w południowo-wschodniej Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var, położone nad Morzem Śródziemnym. Znajduje się ok. 40 km na wschód od Marsylii.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulończyk

mieszkaniec Tulonu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tulonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulonka

mieszkanka Tulonu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tulonu

Tulonka (biał. Тулёнка, Tulonka; ros. Тулёнка, Tulonka) – wieś na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie stołpeckim, w sielsowiecie Szaszki, nad Sułą i przy drodze republikańskiej R54.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuloński

przymiotnik od: Tulon

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tulonu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulowiec

członek TUL-u (Towarzystwa Uniwersytetu Ludowego); TUL-owiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tulowski

dotyczący TUL-u; TUL-owski

#### Źródła:

SJP.pl

# Tulowy

przymiotnik od: tul (pierwiastek chemiczny), np. laser tulowy

przymiotnik

(1.1) dotyczący tulu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulp

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tulipan

#### Źródła:

Wiktionary

# Tulpa

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tulipan

Тulpa – pojęcie oznaczające samoświadomego wyimaginowanego przyjaciela. Czasami błędnie używane jako synonim „magicznej emanacji”, „zjawy” lub określania innych zjawisk paranormalnych.W mistycyzmie oznacza byt lub obiekt stworzony przez sferę duchową lub mentalną. Pojęcie to pochodzi od tybetańskiego „སྤྲུལ་པ,” /*sprul.pa/ oznaczającego „budować”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tulsa

miasto w USA

Tulsa – miasto w centralnej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Oklahoma, siedziba administracyjna hrabstwa Tulsa. Według danych z 2021 roku liczy 410,7 tys. mieszkańców, oraz ponad 1 mln w obszarze metropolitalnym, co sprawia, że jest drugim co do wielkości miastem w stanie, po Oklahoma City.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tulski

przymiotnik od: Tuła

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuły

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tulu

pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 69 i symbolu Tm

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tulup

rodzaj skoku w łyżwiarstwie figurowym, odmiana rittbergera; toeloop, toe-loop

Skoki łyżwiarskie – jeden z elementów łyżwiarstwa figurowego w konkurencjach jazdy indywidualnej kobiet i mężczyzn oraz parach sportowych. Różnice między poszczególnymi rodzajami skoków są identyfikowane na podstawie krawędzi startowej, kierunku ruchu i liczby prawidłowo wykonanych obrotów tj. od jednego do czterech obrotów wokół własnej osi (zwykle przez lewe ramię). Ich nazwy zazwyczaj pochodzą od nazwisk osób, które je wymyśliły.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuluski

przymiotnik od: Tuluza (miasto we Francji)

przymiotnik

(1.1) dotyczący Tuluzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuluza

miasto we Francji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tuluza (fr. Toulouse, wymowa; oksyt. Tolosa) – miasto w południowej Francji, stolica regionu Oksytania i departamentu Górna Garonna. Jest czwartym co do wielkości miastem w kraju, po Paryżu, Marsylii i Lyonie. Miasto w granicach administracyjnych gminy liczy 509 200 mieszkańców, natomiast jednostka miejska Tuluza liczy 1 047 829 mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuluzanin

mieszkaniec Tuluzy

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tuluzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuluzanka

mieszkanka Tuluzy

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tuluzy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tum

przestarzale:
1. kościół katedralny; katedra;
2. kolegiata

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Góra Świętej Małgorzaty;

Tum (od niemieckiego Dom) – średniowieczna nazwa katedry lub kolegiaty, obecnie w zasadzie nie używana, choć niemieckie słowo Dom należałoby właśnie tak tłumaczyć, a nie jako katedrę.

Nie wszyscy etymolodzy zgadzają się z powyższym wywodem, kolegiaty bowiem budowano też później, lecz nazwa rzadko której lokalizacji nawiązuje do słowa tum. W językach germańskich słowo dom oryginalnie pochodziło z satem – od znaczenia plac do siedzenia w hochdeutsch, zapisane jako tuom. Nie ma więc potrzeby wywodzenia słowa tum od dom, skoro niemieckie Dom miało formę tuom i wcale nie oznaczało katedry czy kolegiaty. Doom czy dōm znaczy także sąd, a wiadomo, że na tumach odbywały się sejmy, w których zasądzano wyroki, a także dumano, czyli radzono.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tumak

zwierzę łasicowate; kuna leśna

Kuna leśna, tumak (Martes martes) – gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tumaki

zwierzę łasicowate; kuna leśna

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuman

kłąb czegoś sypkiego i unoszącego się w powietrzu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kłąb czegoś sypkiego lub lotnego unoszący się w powietrzu

(1.2) obłok gęstej mgły lub oparów

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący

Tuman (kor. 두만강, Tuman-gang; chiń. upr. 图们江; pinyin Túmén Jiāng; ros. Туманная, Tumannaja) – rzeka we wschodniej Azji, wyznaczająca wschodnią część granicy Korei Północnej najpierw z Chinami, a następnie, od trójstyku granic Korei, Chin i Rosji, z Rosją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tumanić

potocznie: celowo wprowadzać w błąd, zwodzić kogoś; oszukiwać, manić, mamić

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumanka

potocznie: kobieta tępa, ciężko myśląca, nierozgarnięta; idiotka, głupolka

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumanowaty

matołkowaty, matołowaty, przygłupi; potocznie:
1. niezbyt mądry, mało bystry, nierozgarnięty;
2. świadczący o ograniczoności umysłowej, np. tumanowate społeczeństwo

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumba

1. środowiskowo: postument w kształcie prostopadłościanu lub walca, używany w cyrku przy tresurze zwierząt
2. rodzaj podpory stropu wyrobiska w kopalni
3. średniowieczny, kamienny grobowiec

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) szt. archit. grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;

(1.2) daw. szt. archit. trumna, sarkofag, grobowiec, mauzoleum przeznaczone na zwłoki świętego

(1.3) górn. rodzaj podpory stropu wyrobiska

(1.4) środ. postument w kształcie walca lub prostopadłościanu, używany w cyrku przy tresurze zwierząt

(1.5) daw. urb. słupek oddzielający ulicę od chodnika

Tumba (gr. tymbos – grób, nagrobek) – główna część gotyckich lub renesansowych grobowców w kształcie kamiennej (w późniejszym okresie również brązowej) skrzyni ozdobionej płaskorzeźbami. Na zamykającej, poziomej płycie umieszczano rzeźbę przedstawiającą postać zmarłego. Termin używany także dla określenia płyty kamiennej umieszczonej w posadzce kościoła z inskrypcją, zdobioną płaskim reliefem, poświęconą zmarłemu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tumbas

staropolski statek rzeczny do przewożenia towarów; dubas

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumbowy

→ tumba

Patrz:tumba

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumidajewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumidajski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tumidajski – polski wojskowy
- Antoni Tumidajski – polski kupiec
- Kazimierz Tumidajski – polski wojskowy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tumiwisista

potocznie: osoba wykazująca brak jakiegokolwiek zaangażowania, prowadząca bierny tryb życia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumiwisistka

→ tumiwisista

Patrz:tumiwisista

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumiwisizm

potocznie: brak zaangażowania, lekceważenie obowiązków

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. żart. postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tumiłowicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tummim

urim i tummim: święte przedmioty ukryte w pektorale arcykapłana, mające zastępować pogańskie wyrocznie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumor

obrzmienie o kształcie przeważnie kulistym, będące tworem patologicznym uciskającym sąsiednie tkanki; guz nowotworowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumorektomia

zabieg chirurgiczny polegający na wyłuszczeniu łagodnego guzka nowotworowego z piersi

Tumorektomia (ang. tumorectomy) – zabieg chirurgiczny, polegający na usunięciu większości lub całości pierwotnego guza nowotworowego, z minimalnym usunięciem otaczającej, zdrowej tkanki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tumorowy

przymiotnik od: tumor

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumski

1. → Tum (wieś w Polsce);
2. → tum (katedra lub kolegiata)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tumem, dotyczący tumu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tumult

zgiełk, wrzawa, zamieszanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sytuacja zamętu

(1.2) gwar zmieszanych głosów

(1.3) hist. zamieszki na tle wyznaniowym, głównie w okresie I Rzeczpospolitej;

Tumult (łac. tumultus – zgiełk) – nazwa zaburzeń, zamieszek w czasach I Rzeczypospolitej. Najczęściej były to starcia na tle wyznaniowym połączone z bezczeszczeniem przedmiotów kultu.

Do najbardziej znanych należą:

- tumult gdański 1525–1526 – antykatolickie wystąpienie luterańskiego pospólstwa i plebsu Gdańska, zakończone ścięciem 14 zwolenników luteranizmu,
- tumult warszawski w 1525 – wystąpienie pospólstwa przeciw nierówności w dostępie do handlu i nierównego traktowania cechów rzemieślniczych,
- tumult krakowski 1574 – zburzenie zboru ewangelickiego przez katolików, głównie żaków Akademii Krakowskiej,
- tumult wileński 1611 – 2 i 3 lipca podczas tumultu splądrowano i spalono zbór kalwiński oraz zabito pastora,
- tumult lubelski 1627 – zburzenie zboru braci polskich,
- tumult toruński w 1724 – wystąpienie luterańskiego mieszczaństwa Torunia przeciwko jezuitom.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tumultant

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. osoba wywołująca tumult

#### Źródła:

Wiktionary

# Tumultoso

określenie wykonawcze: bardzo głośno, hałaśliwie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tumultowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. związany z tumultem, dotyczący tumultu

#### Źródła:

Wiktionary

# Tumulus

kopiec o stożkowatej formie, naturalny lub usypany sztucznie, kryjący grób; kurhan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) archeol. kopiec ziemny usypany nad grobowcem

Kurhan, in. tumulus (łac. tumulus) – rodzaj mogiły w formie kopca, o kształcie stożkowatym lub zbliżonym do półkulistego, z elementami drewnianymi, drewniano-kamiennymi lub kamiennymi, w którym znajduje się komora grobowa z pochówkiem szkieletowym lub ciałopalnym. Pomieszczenia grobowe, nieraz bardzo rozbudowane, mają zwykle konstrukcję kamienną bądź drewnianą, czasem są kute w litej skale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tumusin

Tumusin – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie poddębickim, w gminie Poddębice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tunbergia

roślina zielna z rodziny akantusowatych (akantowatych); thunbergia

Tunbergia (Thunbergia Retz.) – rodzaj roślin z rodziny akantowatych (Acanthaceae). Należy do niego ok. 90 gatunków występujących w Afryce Południowej, południowej Azji i na Madagaskarze. Gatunkiem typowym jest Thunbergia capensis Retz.. Nazwę nadano dla uczczenia szwedzkiego botanika Carla Petera Thunberga.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuńczyk

duża drapieżna ryba

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

(1.2) spoż. kulin. mięso z tuńczyka (1.1)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuńczykowce

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

Makrelowce (Scombroidei), tuńczykowce (Thunnoidei) – podrząd ryb okoniokształtnych (Perciformes) obejmujący gatunki pelagiczne strefy umiarkowanej i tropikalnej, charakteryzujące się ciałem wrzecionowatego kształtu z cienkim, ale mocnym trzonem ogonowym, zakończonym półksiężycowatą płetwą ogonową. Po obu bokach ogona zwykle obecna jest stępka. Na trzonie ogonowym często występują dodatkowe płetewki. Kości górnoszczękowe są zrośnięte ze sobą i połączone z międzyszczękowymi. W stanie kopalnym makrelowce są znane z pokładów eocenu. Mają bardzo duże znaczenie gospodarcze i użytkowe.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuńczykowiec

1. statek przeznaczony do połowu tuńczyków;
2. przedstawiciel podrzędu ryb promieniopłetwych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuńczykowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tuńczykiem, dotyczący tuńczyków

#### Źródła:

Wiktionary

# Tundra

bezleśny obszar podbiegunowy, pokryty roślinnością karłowatą, mchami, porostami itp.

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) geogr. bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tundrowy

przymiotnik od: tundra

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunek

rodzaj ryb okoniokształtnych z rodziny makrelowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunel

1. ograniczony z góry odcinek drogi, przejścia, przelotu;
2. środowiskowo:
a) kolczyk tworzący okrągły, szeroki otwór w małżowinie usznej;
b) otwór powstały na skutek założenia takiego kolczyka

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

(1.2) inform. połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

(1.3) okolony czymś, słabo oświetlony fragment przestrzeni przypominający podziemne przejście

(1.4) ogrod. foliowa szklarnia o lekkiej konstrukcji;

(1.5) kolczyk z wielką dziurą;

- tunel – budowla transportowa
- tunel – rodzaj jaskini
- tunel – rodzaj kolczyka
- tunel – termin informatyczny
- Tunel – część wsi Uherce Mineralne, w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Olszanica
- Tunel – nieoficjalna część wsi Uniejów-Rędziny, w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Charsznica
- Tunel – stacja kolejowa w Uniejowie-Rędzinach
- Tünel – system metra w europejskiej części Stambułu
- Tunel (Daylight) – film, dreszczowiec z 1996 roku, reż. Rob Cohen
- Tunel (Tunnelen) – thriller z 2019 roku, reż. Pål Øie
- Tunel (Der Tunnel) – opowiadanie szwajcarskiego pisarza Friedricha Dürrenmatta
- Tunel – powieść Ernesta Sábato

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tunelik

zdrobnienie od: tunel

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tunel

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunelować

w informatyce: zastawiać połączenia pomiędzy dwoma hostami w taki sposób, by sprawiały wrażenie połączonych bezpośrednio

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunelowanie

w informatyce: zastawiać połączenia pomiędzy dwoma hostami w taki sposób, by sprawiały wrażenie połączonych bezpośrednio

- efekt tunelowy – przejście układu fizycznego pomiędzy stanami oddzielonymi barierą potencjału w mechanice kwantowej
- tunelowanie – zestawianie połączenia pomiędzy oddalonymi hostami poprzez sieć nieznającą protokołu, którym hosty te komunikują się (pojęcie z zakresu informatyki)

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuner

[czyta: tjuner]
1. część składowa radioodbiornika, telewizora itp., służąca do wydzielenia sygnału właściwego ze wszystkich docierających do jego wejścia sygnałów;
2. odbiornik sygnałów radiowych współpracujący ze wzmacniaczem

Tuner – układ elektroniczny, który ze złożonego sygnału wejściowego wybiera ten, na podstawie którego konstruowany jest dźwięk lub obraz w odbiorniku radiofonicznym (tuner radiowy), odbiorniku telewizyjnym (tuner telewizyjny), bądź satelitarnym (tuner satelitarny).

Często poprzez słowo tuner rozumie się kartę telewizyjną albo inne urządzenie, które potrafi przekształcać sygnał analogowy (S-Video, Composite) na sygnał cyfrowy, zrozumiały dla komputera i jego podzespołów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tunerowy

→ tuner [czytaj: tjunerowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunetańczyk

mieszkaniec Tunisu; tunisyjczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tunisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunetanka

mieszkanka Tunisu; tunisyjka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tunisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunetański

przymiotnik od: Tunis; tuniski

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tunis

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunezja

państwo w Afryce ze stolicą w Tunisie; Republika Tunezyjska

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Afryce;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tunezyjczyk

obywatel Tunezji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tunezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunezyjka

obywatelka Tunezji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tunezji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunezyjski

przymiotnik od: Tunezja

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tunezja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunfisz

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. icht. tuńczyk

#### Źródła:

Wiktionary

# Tung

gatunek drzewa; aleuryt; tungowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunga

pchła piaskowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tungowiec

gatunek drzewa; aleuryt; tung

Tung molukański, nazywany także tungowcem molukańskim, dwuguzem trzyłatowym, kroplanem trzyłatowym (Aleurites moluccanus) – gatunek drzewa z rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae). Prawdopodobnie pochodzi z Malezji. Jest obecnie uprawiany w licznych krajach tropikalnych i subtropikalnych. Olej kukui zawiera dużą ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych (przede wszystkim kwas linolowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tungowy

1. przymiotnik od: tung, tunga;
2. olej tungowy - olej otrzymywany z drzewa tungowego rosnącego w Chinach

#### Źródła:

SJP.pl

# Tungsol

stop wolframu odznaczający się dużą rozszerzalnością cieplną, używany dawniej w elektrycznych wyłącznikach cieplnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tungsten

dawniej używana w Polsce nazwa pierwiastka chemicznego wolframu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) daw. chem. wolfram

Wolfram (W, łac. wolframium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od wolframitu, minerału, z którego wolfram został wyodrębniony po raz pierwszy. Dawna nazwa polska tungsten pochodzi od szwedzkich słów tung – ‘ciężki’ i sten – ‘kamień’; nazwa o takiej etymologii używana jest współcześnie w języku angielskim, francuskim i kilku innych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tunguski

dotyczący Tunguzów

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

(1.2) jęz. związany z językami tunguskimi

(1.3) geogr. związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) przest. jęz. język tunguski - współcześnie język ewenkijski;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunguz

dawniej: Ewenk (członek ludu mieszkającego w Eurazji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunguzi

dawniej: Ewenkowie (lud mieszkający w Eurazji)

- Tunguzi – stosowana dawniej nazwa Ewenków
- Tunguzi – ludy tunguskie, używana obecnie nazwa ludów należących do tungusko-mandżurskiej rodziny językowej

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tunguzka

dawniej: Ewenka (członkini ludu mieszkającego w Eurazji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunicela

strój subdiakona podczas mszy odprawianej z asystą lub strój biskupa odprawiającego mszę pontyfikalną; tunicella

Tunika, tunicella – szata liturgiczna używana przez subdiakona oraz biskupa, nakładana podczas sprawowania uroczystej mszy w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego.

Tunicella występowała jako element stroju liturgicznego w VI w., u schyłku którego wyszła z użycia. Przywrócono ją w IX w. Była podobna do dalmatyki, jednak mniej zdobiona. Ponadto w średniowieczu różniła się od niej węższymi rękawami o odmiennym kroju, ale z czasem ta różnica zanikła. Główną różnicą między tunicellą okresu średniowiecznego a dalmatyką tegoż okresu jest brak rozcięcia po bokach szaty, ponadto ówczesne tuniki były krótsze od dalmatyk.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tunicella

strój subdiakona podczas mszy odprawianej z asystą lub strój biskupa odprawiającego mszę pontyfikalną; tunicela

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuniczka

zdrobnienie od: tunika

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunika

1. spodnia szata z lnu lub wełny noszona w starożytnym Rzymie przez kobiety i mężczyzn;
2. strój rycerza, zakładany na zbroję;
3. część stroju

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. staroż. spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

(1.2) hist. krótka spódniczka noszona dawniej na wąskiej sukni

(1.3) książk. długa, raczej luźna bluzka przypominająca sukienkę, noszona do spodni, getrów lub wąskiej spódnicy

(1.4) szata używana niegdyś przez subdiakona oraz biskupa podczas sprawowania liturgii w nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego;

(1.5) zool. osłona ciała niektórych zwierząt morskich, np. osłonic, w formie galaretowatej lub stwardniałej wydzieliny nabłonka

Tunika (łac.):

Odzież

- tunika – rodzaj ubioru w starożytnym Rzymie
- tunika – w Kościele rzymskokatolickim pierwotnie ozdobna szata liturgiczna; później używana przez subdiakonów długa szata zwana tunicellą, wkładana na albę
- tunika – najbardziej wewnętrzna część habitów zakonnych

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tunikowy

→ tunika

Patrz:tunika

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuning

[czytaj: tiuning lub tuning] ogół zabiegów polegających na zmianie wyglądu lub parametrów samochodu w celu dostosowania go do gustu właściciela; rasowanie, tuningowanie

- tuning komputerów
- tuning samochodów
- tuning motocykli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuningować

[czytaj: tjuningować] modyfikować coś (np. komputer, pojazd) w sposób poprawiający wydajność lub odpowiadający czyimś szczególnym potrzebom; rasować

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuningowiec

[czytaj: tjuningowiec] osoba zajmująca się tuningiem; tuner

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuningowy

→ tuning [czytaj: tjuningowy]

#### Źródła:

SJP.pl

# Tunis

stolica Tunezji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. stolica Tunezji;

Tunis (arab. ‏تونس‎; [Tūnis]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.

Miasto znajduje się ok. 17 km na południowy zachód od dawnej Kartaginy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuniski

przymiotnik od: Tunis; tunetański

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do miasta Tunis, dotyczący Tunisu, związany z Tunisem, pochodzący z Tunisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunisyjczyk

mieszkaniec Tunisu; tunetańczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Tunisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tunisyjka

mieszkanka Tunisu; tunetanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Tunisu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuodziangozaur

rodzaj dinozaura z rodziny stegozaurów

Tuojiangosaurus – rodzaj dinozaura z rodziny stegozaurów (Stegosauridae), żyjący w późnej jurze na terenie obecnych Chin. Jest obecnie największym znanym azjatyckim przedstawicielem tej grupy dinozaurów. Tuodziangozaur został opisany w 1977 roku przez chińskich naukowców (Donga, Li, Zhou i Zhanga) dokładnie sto lat po rodzaju Stegosaurus.

Tuojiangosaurus znaczy "jaszczur znad rzeki Tuo Jiang", płynącej przez prowincję Syczuan, w której znaleziono szczątki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tup

zwykle w wyrażeniu "tup, tup" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tupu-tupu

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. wyraz naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

forma czasownika.

(2.1) 2. os. rozk. od tupać

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupać

1. z dużą siłą uderzać stopami, zwykle obutymi, o podłoże;
2. stąpając, powodować powstawanie głośnych odgłosów

czasownik

(1.1) mocno uderzać stopami, zwykle obutymi, o ziemię lub podłogę; stąpać głośno

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupadły

nazwa kilku wsi w Polsce

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

6 miejscowości w Polsce:

- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Złotniki Kujawskie
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Wielgie
- Tupadły – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
- Tupadły – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Drobin
- Tupadły – wieś w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tupaj

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaja, wiewiórecznik pospolity

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupaja

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaj, wiewiórecznik pospolity

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) zool. nazwa systematyczna|Tupaia|ref=tak., rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych;

Tupaja, nadrzewnica (Tupaia) – rodzaj ssaków z rodziny tupajowatych (Tupaiidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tupaje

ssak nadrzewny z rodziny tupajowatych; tupaj, wiewiórecznik pospolity

Wiewióreczniki, tupaje, ryjówki nadrzewne (Scandentia) – rząd ssaków łożyskowych z nadrzędu euarchontów (Euarchonta), blisko spokrewnionych z latawcami i naczelnymi. Dawniej były zaliczane do owadożernych (Insectivora), a czasem do naczelnych (Primates), z uwagi na stosunkowo duży mózg. Wiewióreczniki z wyglądu przypominają wiewiórki, ale nie są z nimi blisko spokrewnione.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tupajowate

o cechach tupajowatych (rodzina ssaków)

Tupajowate, wiewiórecznikowate (Tupaiidae) – rodzina ssaków łożyskowych z rzędu wiewióreczników (Scandentia).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tupajowaty

o cechach tupajowatych (rodzina ssaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupalski

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Aleksander Tupalski – polski piłkarz, hokeista i działacz sportowy
- Andrzej Tupalski (1862-1928) – tytularny generał brygady Wojska Polskiego
- Łukasz Tupalski – polski piłkarz i trener

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tupamaros

Tupamaros;
1. peruwiański ruch rewolucyjny; Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru;
2. lewicowa partyzantka miejska w Urugwaju; Ruch Wyzwolenia Narodowego-Tupamaros

Tupamaros – lewicowe organizacje rewolucyjne działające w krajach Ameryki Południowej, nazwane od inkaskiego bohatera Tupaca Amaru II

- Ruch Rewolucyjny im. Tupaca Amaru w Peru
- Ruch Wyzwolenia Narodowego Tupamaros w Urugwaju

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tupanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tupać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tupany

polski taniec ludowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupeciara

kobieta zuchwała, pewna siebie, bezczelna, arogancka, wyrachowana

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupeciarski

mający duży tupet, pewny siebie, zuchwały

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupeciarz

ktoś zuchwały, arogancki, bezczelny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupecik

zdrobnienie od: tupet (pewność siebie, śmiałość)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tupet (pewność siebie)

(1.2) zdrobn. od tupet (peruka)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupet

1. zbytnia śmiałość, pewność siebie; arogancja, zuchwalstwo, buta, pycha, bezczelność;
2. peruka nakrywająca wierzch głowy nad czołem

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zbytnia pewność siebie, granicząca z bezczelnością, zuchwałość

(1.2) półperuka noszona przez mężczyzn dla zakrycia łysiny nad czołem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupi

język ludów indiańskich zamieszkujących dorzecze Amazonki

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupikowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuplice

wieś w Polsce

Tuplice – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, siedziba gminy Tuplice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuplicki

przymiotnik od: Tuplice

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupnąć

uderzyć mocno nogą w podłogę

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupocik

zdrobnienie od: tupot

#### Źródła:

SJP.pl

# Tupolew

samolot typu Tupolew

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lotn. samolot marki Tupolew

Tupolew (PSC Tupolev, wcześniej Tupolev OKB, Biuro Projektowe Tupolewa) – rosyjski koncern lotniczy powstały 22 października 1922 roku.

Nazwa pochodzi od nazwiska rosyjskiego projektanta samolotów - Andrieja Nikołajewicza Tupolewa. Przez ponad 90 lat istnienia w firmie opracowano ponad 300 projektów różnych aparatów latających i małych łodzi, 50 z nich weszło do seryjnej produkcji. W sumie wyprodukowano ponad 18 tysięcy samolotów konstrukcji Tupolewa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tupolewizm

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) publ. polityczna praktyka naginania przepisów w istotnych procedurach bezpieczeństwa państwowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Tupot

hałaśliwy odgłos tupania, kroków

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuptać

1. potocznie: chodzić, dreptać koło czegoś; zabiegać; krzątać się;
2. uderzać z hałasem stopami o ziemię

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuptuś

pieszczotliwie o jeżu

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) żart. o człowieku lub zwierzęciu, który tupie lub tupta (maszeruje drobnymi kroczkami); często o jeżu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupu

zwykle w wyrażeniu "tupu, tupu" - wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu-tupu; tup, tup

wykrzyknik

(1.1) dźwięk. …naśladujący dźwięki powstające podczas głośnego chodzenia, tupania

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tupu-Tupu

wykrzyknik naśladujący dźwięki powstające podczas chodzenia, zwłaszcza głośnego; tupu, tupu; tup, tup

#### Źródła:

SJP.pl

# Tur

wymarły w XVII w., potężny ssak z rodziny krętorogich, przodek bydła domowego

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) żegl. typ statków, tzw. pchaczy, budowanych w Polsce;

(1.2) mot. wojsk. marka pojazdów opancerzonych produkowanych w Polsce;

(1.3) mot. marka prototypu polsko-czechosłowackiej ciężarówki;

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. nazwa szeregu wsi i gromad w Polsce, w Rosji i na Ukrainie;

(2.2) geogr. hydrol. ciek wodny w Polsce, prawy dopływ Biebrzy

Tur leśny, tur (Bos primigenius) – wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych (Bovidae), przodek niektórych ras bydła domowego (Bos taurus). Z opisów w starych kronikach i zachowanych drzeworytów wynika, że tur był bardzo podobny do dużych ras bydła. Odkryty materiał wykopaliskowy jest niewielki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tur-Owiec

członek TUR-u (Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego); turowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tur-Owski

→ TUR; turowski

#### Źródła:

SJP.pl

# Tur.

skrót od: turecki; turec.

skrót

(1.1) = turecki

Język turecki (tur. Türkçe, IPA: [ˈtyɾct͡ʃɛ], Türk dili) – język należący do grupy oguzyjskiej języków tureckich, ojczysty dla ponad 83 mln ludzi na całym świecie, co czyni go najpowszechniejszym ze swojej rodziny językowej. Turecki używany jest przede wszystkim w Turcji i na Cyprze Północnym, mniejsze skupiska mówiących znajdują się w Iraku, Grecji, Bułgarii, Macedonii Północnej, Kosowie, Albanii i w innych częściach Europy Wschodniej. Turecki jest używany także przez wielu imigrantów w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech. Turecki dzieli się na wiele dialektów; za podstawę języka literackiego i standard uważany jest turecki stambulski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tur.-Osm.

skrót od: turecko-osmański

#### Źródła:

SJP.pl

# Tura

1. jedna z kolejno powtarzających się czynności;
2. jedna z grup wykonujących jakąś czynność

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydrol. rzeka w Rosji, lewy dopływ Tobołu; przepływająca przez obwód swierdłowskiego i tiumeński na zachodniej Syberii;

- Tura – pojęcie związane z grami
- Tura – miasto w Indiach
- Tura – miasto w Rosji
- Tura – miasto na Węgrzech
- Tura – rzeka
- Tura – stanowisko archeologiczne w Egipcie z okresu Nagada III

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turacyna

Turacyna – unikatowy czerwony barwnik organiczny z rodzaju porfiryn występujący naturalnie wyłącznie w piórach niektórych przedstawicieli ptaków z rodziny turakowatych. Ten zawierający miedź związek jest odpowiedzialny za czerwonofioletowy kolor upierzenia turaków. Pod wpływem wilgoci zmienia kolor na granatowy. Inne gatunki ptaków podobne barwy zawdzięczają głównie pochodzącym z roślin karotenoidom.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turak

ptak afrykański; szyszak; chełmiak; bananojad

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turakowate

o cechach turakowatych (rodzina ptaków)

Turakowate (Musophagidae) – rodzina ptaków z rzędu turakowych (Musophagiformes). Występują wyłącznie w Afryce Subsaharyjskiej. Żyją w lasach i na sawannach. Nie są dobrymi lotnikami, za to dobrze biegają i wspinają się po drzewach. Są łatwo rozpoznawalne dzięki charakterystycznym czubom na głowie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turakowaty

o cechach turakowatych (rodzina ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turakowe

o cechach turakowych (rząd ptaków)

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) syst. ornit. nazwa systematyczna|Musophagiformes|Seebohm|ref=tak., rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Afryce subsaharyjskiej;

Turakowe (Musophagiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Występują wyłącznie w Afryce Subsaharyjskiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turakowerdyna

Turakowerdyna – zielony barwnik organiczny występujący naturalnie w piórach niektórych gatunków ptaków z rodziny turakowatych. Jest jednym z bardzo nielicznych zielonych barwników występujących w ptasich piórach – barwnik o bardzo podobnych właściwościach (możliwe, że identyczny z turakowerdyną) odkryto również u niektórych kuraków i długoszponów. Pióra większości innych gatunków przybierają kolor zielony dzięki załamywaniu się światła na strukturze piór.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turakowy

o cechach turakowych (rząd ptaków)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turan

region w Azji Środkowej, w którym żyli Kadżarowie

- Turan (partia) – partia polityczna
- Turan (mitologia) – etruska bogini miłości
- Turan (botanika) – winorośl z gatunku winorośl właściwa
- Turan – region w Azji Środkowej, pierwowzór pojęcia turanizm węgierski

Miejscowości:

- Turan – miasto w Tuwie, w Rosji
- Turan – samorząd lokalny w Izraelu

Seria węgierskich czołgów z okresu II wojny światowej:

- 40.M Turán I
- 41.M Turán II
- 43.M Turán III

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turańczyk

członek ludu ugrofińskiego lub uralo-ałtajskiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Turasiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Turawa

wieś w Polsce

Turawa (dodatkowa nazwa w j. niem. Turawa) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, powiecie opolskim, w gminie Turawa, na Śląsku Opolskim, na północ od Opola, nad Małą Panwią i Jeziorem Turawskim. Siedziba gminy oraz nadleśnictwa.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Turawa. W latach 1975–1998 wieś położona była w ówczesnym woj. opolskim.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turawianin

mieszkaniec Turawy (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turawianka

mieszkanka Turawy (wsi w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turawski

→ Turawa

Patrz:Turawa

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbacja

strapienie, frasunek, kłopot

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbacz

najwyższy szczyt Gorców w Beskidach Zachodnich

Turbacz – najwyższy szczyt Gorców, znajdujący się w centralnym punkcie pasma i tworzący potężny rozróg. Według większości źródeł ma wysokość 1310 m n.p.m. Zbudowany jest z fliszu karpackiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turban

1. męskie nakrycie głowy noszone w Indiach, Iranie krajach Półwyspu Arabskiego;
2. długi pas materiału zawijany ręcznie na głowie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

(1.2) kobiece nakrycie głowy stylizowane na męski turban (1.1)

Turban (z języka perskiego: دلبنت dulband) – męskie nakrycie głowy używane często w Indiach, krajach Półwyspu Arabskiego, w Iranie i Afganistanie, oraz w muzułmańskich krajach Afryki m.in. w Sudanie. W poszczególnych krajach nazywany jest lokalnymi nazwami: po arabsku عمامة; ‘imamah, turecku tülbent, w hindi pagri. Turbany nosili również m.in. przedkolumbijscy Majowie. Turban jest zwijany ręcznie z tkaniny bawełnianej o długości do 4 m. Sposobu wiązania turbanu muzułmanie uczą się przede wszystkim od starszych (np. ojców). Nie ma jednej metody. Stąd różny ich wygląd w poszczególnych krajach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turbanik

zdrobnienie od: turban

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od turban

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turbanowy

→ turban

Patrz:turban

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbidymetr

przyrząd do określania mętności płynu

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbidymetria

metoda optycznej analizy instrumentalnej, wykorzystująca zmiany zmętnienia roztworu powodowane wydzieleniem się oznaczanego składnika w postaci osadu albo emulsji; analiza turbidymetryczna

Turbidymetria – metoda spektrofotometryczna w chemii analitycznej; służy do pomiaru mętności zawiesin. Istota metody jest analogiczna, jak w przypadku innych metod spektrofotometrycznych i opiera się na pomiarze relacji pomiędzy ilością światła emitowanego przez źródło, a ilością światła docierającą do detektora spektrofotometru, po przejściu przez komórkę (kuwetę) z badaną próbką. Relacja ta zależy głównie od stężenia cząstek zawiesiny, na których zachodzi dyspersja światła.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbidymetryczny

analiza turbidymetryczna - metoda optycznej analizy instrumentalnej, wykorzystująca zmiany zmętnienia roztworu powodowane wydzieleniem się oznaczanego składnika w postaci osadu albo emulsji; turbidymetria

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbina

typ silnika

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

Turbina (z łac. turbo, burza, trąba powietrzna) – silnik przepływowy wykorzystujący energię przepływającego płynu do wytwarzania energii mechanicznej. Elementem wirnika oddziałującym z płynem są specjalnie ukształtowane łopatki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turbinka

mały silnik napędzany powietrzem sprężonym na zasadzie turbiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbinownia

pomieszczenie w zakładzie energetycznym mieszczące turbiny

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbinowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turbiną, dotyczący turbiny; działający na zasadzie turbiny

(1.2) mający turbinę, napędzany turbiną

#### Źródła:

Wiktionary

# Turbit

błyszczący żółty i krystaliczny proszek powstający przez ogrzewanie rtęci z kwasem siarkowym

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbo

potocznie:
1. wyposażony w turbosprężarkę;
2. mający zwiększoną moc

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pot. mot. turbosprężarka

- Turbo – album grupy Judas Priest
- Turbo – film animowany z 2013 roku w reżyserii Davida Sorena
- Turbo – guma do żucia produkcji Kent
- Turbo – miasto w Kolumbii
- Turbo – polski zespół metalowy
- Turbo – południowokoreański zespół muzyczny
- Turbo – rodzaj ślimaków morskich z rodziny turbanów (Turbinidae)
- Turbo – węgierski zespół rockowy
- Turbo – seria kompilatorów i programów narzędziowych
- turbosprężarka (turbo) – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turbo-

temat słowotwórczy

(1.1) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ruchem wirowym lub z turbiną

#### Źródła:

Wiktionary

# Turbodiesel

[czytaj: turbodizel]
1. silnik Diesla wyposażony w turbosprężarkę;
2. potocznie: samochód z silnikiem Diesla wyposażonym w turbosprężarkę

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbodmuchawa

1. dmuchawa odśrodkowa wielostopniowa;
2. dmuchawa wirnikowa napędzana turbiną

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbodoładować

zwiększyć moc silnika spalinowego turbosprężarką

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbodoładowanie

zwiększyć moc silnika spalinowego turbosprężarką

Turbosprężarka – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale. Służy do doładowania silnika spalinowego albo kotła parowego. Turbina jest zasilana spalinami z silnika, a sprężone powietrze przez sprężarkę zasila silnik. Turbosprężarka zwiększa sprawność i moc silnika przez wtłoczenie dodatkowego powietrza do komory spalania. Ta poprawa osiągów względem silnika wolnossącego wynika z tego, że sprężarka jest w stanie podać więcej powietrza (co umożliwia podanie większej ilości paliwa) do komory spalania niż jest to w stanie zrobić ciśnienie atmosferyczne.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbodoładowany

o silniku: doładowany turbosprężarką

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbodoładowywanie

doładowywanie silnika spalinowego za pomocą turbosprzężarki

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbogenerator

Turbogenerator – generator synchroniczny prądu elektrycznego przeznaczony do pracy z turbiną parową lub gazową. Wykorzystywany w elektrowniach jako przetwornik energii. Razem z turbiną nazywany turbozespołem.

Maszyny z biegunami utajonymi to maszyny pracujące z dużymi prędkościami obrotowymi, najczęściej jako generatory napędzane turbinami parowymi, stąd ich nazwa turbogeneratory. Ich prędkość wynosi zazwyczaj 3000 obr./min (1500 obr./min - duże jednostki czterobiegunowe), aby więc uzyskać częstotliwość napięcia 50 Hz należy zastosować uzwojenie dwubiegunowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turbokapitalizm

współczesna forma kapitalizmu, opisana w 1999 roku przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka

Turbokapitalizm (kapitalizm z turbodoładowaniem) – termin wprowadzony przez amerykańskiego ekonomistę Edwarda Luttwaka i opisany w książce Turbokapitalizm: zwycięzcy i przegrani światowej gospodarki (1999) oraz w innych licznych artykułach tego autora.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbolechityzm

teoria spiskowa, według której Polska tworzyła mocarstwowe państwo zwane Imperium Lechitów przed swoim chrztem; turbosłowianizm

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbopompa

Turbopompa – maszyna przepływowa składające się z zazwyczaj z pompy wirowej (odśrodkowej lub o przepływie osiowym) o dużej wydajności, osadzonej na jednym wale z turbiną lub silnikiem turbinowym. Turbopompy znajdują zastosowanie w sytuacjach gdzie zachodzi potrzeba przepompowania dużej ilości cieczy w krótkim czasie, np. pompy tłoczące paliwo w silnikach rakietowych lub wodę w wozach strażackich.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turboreaktor

rodzaj silnika odrzutowego, zawierającego turbinę do sprężania powietrza w celu spalania paliwa

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbosilnik

silnik turboodrzutowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbosiódemka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) środ. kolej. lokomotywa elektryczna serii EU07A

#### Źródła:

Wiktionary

# Turbosprężarka

Turbosprężarka – maszyna wirnikowa składająca się z turbiny i sprężarki osadzonych na wspólnym wale. Służy do doładowania silnika spalinowego albo kotła parowego. Turbina jest zasilana spalinami z silnika, a sprężone powietrze przez sprężarkę zasila silnik. Turbosprężarka zwiększa sprawność i moc silnika przez wtłoczenie dodatkowego powietrza do komory spalania. Ta poprawa osiągów względem silnika wolnossącego wynika z tego, że sprężarka jest w stanie podać więcej powietrza (co umożliwia podanie większej ilości paliwa) do komory spalania niż jest to w stanie zrobić ciśnienie atmosferyczne.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turbosłowianizm

teoria spiskowa, według której Polska tworzyła mocarstwowe państwo zwane Imperium Lechitów przed swoim chrztem; turbolechityzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbot

drapieżna ryba z rodziny skarpiowatych, z rzędu płastug; skarp

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) icht. nazwa systematyczna|Scophthalmus maximus|ref=tak., gatunek ryby z rodziny nagładowatych

(1.2) icht. ryba z gatunku turbot (1.1)

(1.3) spoż. mięso z turbota (1.2)

(1.4) kulin. potrawa z turbota (1.3)

Skarp, turbot (Scophthalmus maximus) – gatunek ryby flądrokształtnej z rodziny nagładowatych (Scophthalmidae).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turbotowate

rodzina morskich ryb z rzędu flądrokształtnych; skarpiowate

Skarpiowate, turbotowate (Bothidae) – rodzina morskich ryb flądrokształtnych. Niektóre gatunki z tej rodziny mają znaczenie gospodarcze.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbować

1. sprawiać komuś kłopot;
2. troszczyć się

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbowentylatorowy

→ turbowentylator

Patrz:turbowentylator

#### Źródła:

SJP.pl

# Turbowiert

urządzenie służące do wiercenia obrotowego, złożone z turbiny hydraulicznej i sprzęgniętego z nią bezpośrednio świdra

Turbowiert – urządzenie napędzające sprzężony z nim świder wiertniczy, stosowane w trakcie wierceń obrotowych. Wykorzystuje przepływ tłoczonej do otworu wiertniczego płuczki wiertniczej. Płuczka wprawia w ruch obrotowy turbinę hydrauliczną, a ta z kolei przekazuje moment obrotowy na narzędzie wiercące.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turbozespół

Turbogenerator – generator synchroniczny prądu elektrycznego przeznaczony do pracy z turbiną parową lub gazową. Wykorzystywany w elektrowniach jako przetwornik energii. Razem z turbiną nazywany turbozespołem.

Maszyny z biegunami utajonymi to maszyny pracujące z dużymi prędkościami obrotowymi, najczęściej jako generatory napędzane turbinami parowymi, stąd ich nazwa turbogeneratory. Ich prędkość wynosi zazwyczaj 3000 obr./min (1500 obr./min - duże jednostki czterobiegunowe), aby więc uzyskać częstotliwość napięcia 50 Hz należy zastosować uzwojenie dwubiegunowe.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turbulencja

1. gwałtowne zawirowanie powietrza w atmosferze ziemskiej;
2. w fizyce: nielaminarny ruch cząsteczek cieczy lub gazu, w którym ich tory przecinają się ze sobą; przepływ burzliwy;
3. dawniej: stan bezładu, zamętu; zamieszanie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej

(1.2) ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób

Turbulencja, przepływ burzliwy – w mechanice ośrodków ciągłych, reologii i aerodynamice – określenie bardzo skomplikowanego, nielaminarnego ruchu płynów. Ogólniej termin ten oznacza złożone zachowanie dowolnego układu fizycznego, czasem zachowanie chaotyczne. Ruch turbulentny płynu przejawia się w występowaniu wirów i innych struktur koherentnych, zjawisku oderwania strugi, zjawisku mieszania. Dziedzinami nauki, które analizują zjawiska związane z turbulencją, są: hydrodynamika, aerodynamika i reologia. Model matematyczny turbulencji próbuje się tworzyć na bazie teorii układów dynamicznych i teorii chaosu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turbulencyjny

dotyczący turbulencji

#### Źródła:

SJP.pl

# Turcja

państwo w południowo-zachodniej Azji i południowo-wschodniej Europie ze stolicą w Ankarze; Republika Turcji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) polit. geogr. państwo na pograniczu Europy i Azji;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turcyzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa przejęte z języka tureckiego lub na nim wzorowane

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka tureckiego;

Turcyzm – zapożyczenie językowe z języka tureckiego lub któregokolwiek z języków tureckich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turczanin

mieszkaniec Turku

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turku

(1.2) osoba pochodząca z Turku, urodzona w Turku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turczanka

mieszkanka Turku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turku

(1.2) kobieta pochodząca z Turku, urodzona w Turku

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turczański

→ Turka

Patrz:Turka

#### Źródła:

SJP.pl

# Turczyć

narzucać komuś tureckie obyczaje, język, religię etc.

czasownik przechodni niedokonany

(1.1) hist. narzucać język turecki lub turecką kulturę; zmuszać kogoś do przejścia na islam

czasownik zwrotny dokonany turczyć się

(2.1) hist. ulegać turczeniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turczyk

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Turczyn

nazwisko

- Turczyn – wieś w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, gminie Rajgród
- Turczyn – kolonia w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Choroszcz
- Turczyn – wieś na Ukrainie w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego
- Turczyn – rasa gołębia

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turczynka

obywatelka Turcji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turczynka (ukr. Турчинка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, w rejonie żytomierskim, w hromadzie Nowa Borowa. W 2001 liczyła 428 mieszkańców, spośród których 421 wskazało jako ojczysty język ukraiński, a 7 rosyjski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turczynowicz

nazwisko

Osoby o tym nazwisku:

- Adrian Turczynowicz – polski dziennikarz, literat, działacz społeczny i konspiracyjny
- Danuta Turczynowicz – polska poetka, harcerka i działaczka konspiracyjna
- Edward Turczynowicz – polski adwokat, szachista i działacz sportowy
- Jacek Turczynowicz – polski brydżysta
- Jan Turczynowicz – polski adwokat, samorządowiec
- Jerzy Turczynowicz – polski inżynier
- Jolanta Turczynowicz-Kieryłło – polska adwokat, wykładowca akademicki, autorka kampanii społecznych, szachistka
- Józef Stefan Turczynowicz – rzymskokatolicki duchowny
- Roman Turczynowicz – polski tancerz i pedagog
- Stanisław Turczynowicz – polski hydrotechnik
- Tomasz Turczynowicz – polski architekt

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turczyński

nazwisko

- Andrzej Turczyński (ur. 1938) – polski pisarz, poeta
- Jacek Turczyński (ur. 1964) – polski polityk
- Józef Turczyński (1884-1953) – polski pianista

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turec.

skrót od: turecki; tur.

skrót

(1.1) = turecki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turecczyzna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) jęz. język turecki

(1.2) ogół rzeczy pochodzących z Turcji lub wykonywanych na sposób turecki

(1.3) postawa charakteryzujący się zapatrzeniem w osiągnięcia kultury tureckiej

#### Źródła:

Wiktionary

# Turecki

1. → Turcja;
2. → Turek (miasto w Polsce); turkowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

(1.2) odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

(1.3) dotyczący Turku, związany z Turkiem (miastem)

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Turcji;

Język turecki (tur. Türkçe, IPA: [ˈtyɾct͡ʃɛ], Türk dili) – język należący do grupy oguzyjskiej języków tureckich, ojczysty dla ponad 83 mln ludzi na całym świecie, co czyni go najpowszechniejszym ze swojej rodziny językowej. Turecki używany jest przede wszystkim w Turcji i na Cyprze Północnym, mniejsze skupiska mówiących znajdują się w Iraku, Grecji, Bułgarii, Macedonii Północnej, Kosowie, Albanii i w innych częściach Europy Wschodniej. Turecki jest używany także przez wielu imigrantów w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech. Turecki dzieli się na wiele dialektów; za podstawę języka literackiego i standard uważany jest turecki stambulski.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turecko-Polski

dotyczący Turcji i Polski

#### Źródła:

SJP.pl

# Tureckojęzyczny

1. posługujący się językiem tureckim;
2. napisany w języku tureckim;
3. o jakimś terenie: zamieszkany przez ludność posługującą się językiem tureckim

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem tureckim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem tureckim

(1.3) spisany, stworzony w języku tureckim

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tureckość

→ turecki

Patrz:turecki

#### Źródła:

SJP.pl

# Turecznia

ciernisty krzew z rodziny krwawnicowatych, występujący w strefie międzyzwrotnikowej, uprawiany ze względu na barwnik (hennę) otrzymywany z jego pędów; henna, lawsonia, hennowy krzew

#### Źródła:

SJP.pl

# Turek

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(2.1) geogr. nazwa kilku miejscowości w Polsce;

Turek – miasto i gmina w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego oraz gminy wiejskiej Turek. Położony na historycznej ziemi sieradzkiej, nad Kanałem Folusz. Był miastem duchownym.

Według danych na 30 czerwca 2022 roku miasto liczyło 24 977 mieszkańców. Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tureńczyk

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turenii

#### Źródła:

Wiktionary

# Turenia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hist. kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Turenia (fr. Touraine) – kraina historyczno-geograficzna we Francji.

Głównym ośrodkiem i historyczną stolicą Turenii jest miasto Tours. W czasie reformy administracyjnej Francji w 1790 obszar dawnej prowincji Touraine został podzielony na departamenty Indre i Loara, Loir-et-Cher i Indre. Nazywa się ją często „ogrodem Francji”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tureński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turenią, dotyczący Turenii

(1.2) dotyczący Tours, zob. turoński.

#### Źródła:

Wiktionary

# Turetycki

przymiotnik od: turetyzm

#### Źródła:

SJP.pl

# Turetyczka

kobieta cierpiąca na turetyzm (zespół Tourette'a)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turetyk

osoba cierpiąca na turetyzm (zespół Tourette'a)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turetyzm

wrodzone zaburzenie neurologiczne, charakteryzujące się występowaniem licznych tików motorycznych i głosowych; syndrom Tourette'a, zespół Tourette'a

Zespół Tourette’a, zespół tików głosowych i ruchowych – wrodzone lub nabyte zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się przede wszystkim występowaniem licznych tików ruchowych i werbalnych, opisane w 1885 przez francuskiego neurologa Georges’a Gilles’a de la Tourette’a.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Turf

dawniej: tor wyścigowy, wyścigi

#### Źródła:

SJP.pl

# Turfan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej;

Turfan (chiń. 吐魯番; pinyin Tǔlǔfán; ujgurski: تۇرپان, Turpan) – miasto na prawach prefektury w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej. Ośrodek uprawy winorośli.

12 kwietnia 2015 roku Turfan został podniesiony do rangi miasta na prawach prefektury i powiększony o terytorium prefektury Turfan.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turfański

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turfanem, dotyczący Turfanu

#### Źródła:

Wiktionary

# Turfowy

przymiotnik od: turf (dawniej: tor wyścigowy, wyścigi)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turgaj

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

- Turgaj – rzeka w Kazachstanie
- Turgaj – miejscowość w Kazachstanie

Zobacz też:

- Płaskowyż Turgajski
- Brama Turgajska
- obwód turgajski

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turgajski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgajem, dotyczący Turgaju

#### Źródła:

Wiktionary

# Turgieniew

#### Źródła:

Wikipedia

# Turgieniewowski

taki jak u Turgieniewa, charakterystyczny dla Turgieniewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Turgor

stan jędrności komórki; wewnętrzne ciśnienie komórkowe

Turgor – stan napięcia ściany komórkowej w wyniku działania na nią ciśnienia hydrostatycznego wewnątrz komórki. Efektem turgoru jest stan jędrności tkanek roślinnych oraz możliwość zachowania kształtu i sztywności nawet tych elementów, które pozbawione są tkanek mechanicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turgorowy

przymiotnik od: turgor

#### Źródła:

SJP.pl

# Turgowia

kanton w Szwajcarii

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii;

Turgowia (niem. Thurgau; gsw. Tùùrgi, Tùùrgau; fr. Thurgovie; wł. Turgovia; rm. Turgovia; lat. Thurgovia) – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest miasto Frauenfeld. Językiem urzędowym kantonu jest język niemiecki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turgowski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turgowią, dotyczący Turgowii, pochodzący z Turgowii

#### Źródła:

Wiktionary

# Turia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Prypeci;

- Turia – rzeka we wschodniej Hiszpanii
- Turia – rzeka na północno-zachodniej Ukrainie, dopływ Prypeci
- Turia – wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie turzyskim
- Turia – gmina w Rumunii, w okręgu Covasna
- Turia – wieś w Rumunii, w okręgu Covasna, w gminie Turia

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turing

- Alan Mathison Turing – angielski matematyk
- (10204) Turing – planetoida nazwana jego imieniem

#### Źródła:

Wikipedia

# Turion

forma przetrwalnikowa roślin; pąk zimowy

- turion (botanika) – forma przetrwalnikowa roślin
- Turion 64 – procesor firmy AMD

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turka

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

## Miejscowości w Polsce i ich części

- Turka – kolonia wsi Likiec, w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. lipnowskim, w gminie Skępe
- Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Dorohusk
- Turka – wieś w woj. lubelskim, w pow. lubelskim, w gminie Wólka
- Turka (SIMC 0507101) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Turka (SIMC 0507118) – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Brok
- Turka – wieś w woj. mazowieckim, w pow. ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka
- Turka – przysiółek wsi Zielonka, w woj. podkarpackim, w pow. kolbuszowskim, w gminie Raniżów

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkan

edredon turkan - gatunek kaczki z wybrzeży północnych mórz

(Edredon) turkan, edredon okazały (Somateria spectabilis) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). W sezonie lęgowym zamieszkuje arktyczne wybrzeża Eurazji i Ameryki Północnej oraz niektóre arktyczne wyspy. Sporadycznie zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkana

edredon turkan - gatunek kaczki z wybrzeży północnych mórz

Jezioro Rudolfa albo Turkana (Bassa Narok, Rudolf Hajk) – bezodpływowe, słone jezioro tektoniczne we wschodniej Afryce na pograniczu Etiopii i Kenii. Większość obszaru jeziora leży w granicach Kenii. Jest największym słonowodnym jeziorem Afryki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkaweczka

zdrobnienie od: turkawka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. zdrobn. od: turkawka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkawka

ptak przelotny, podobny do gołębia, wydający dźwięki przypominające turkot

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) ornit. nazwa systematyczna|Streptopelia turtur|ref=tak., średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

(1.2) przest. młoda, miła, ale gadatliwa dziewczyna

Turkawka (zwyczajna) (Streptopelia turtur) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Narażony na wyginięcie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkiestan

miasto w Kazachstanie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region w Azji Środkowej;

(1.2) geogr. miasto w południowym Kazachstanie;

Turkiestan (pers. ‏ترکستان‎ – dosłownie „kraj Turków”) – część Azji Środkowej leżąca pomiędzy Syberią na północy a Tybetem, Indiami i Afganistanem na południu, oraz Morzem Kaspijskim na zachodzie i wschodnią Mongolią i pustynią Gobi na wschodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkiestański

przymiotnik od: Turkiestan

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turkiestanem, dotyczący Turkiestanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkiewicz

nazwisko

Osoby o nazwisku Turkiewicz:

- Leoncjusz (Turkiewicz)
- Jarosław Turkiewicz
- Anna Turkiewicz-Jabłczyńska
- Witold Turkiewicz
- Sophia Turkiewicz
- Zygmunt Turkiewicz
- Michał Turkiewicz
- Paweł Turkiewicz
- Ola Turkiewicz
- Jan Turkiewicz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkieza

pozbawiona rękawów suknia o tureckim kroju, noszona w osiemnastowiecznej Polsce

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkijski

1. związany z rodziną ludów zamieszkującą tereny od Syberii po Europę Wschodnią;
2. języki turkijskie - najliczniejsza podrodzina języków ałtajskich; języki tureckie

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkizacja

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud tureckiej kultury, obyczajów i języka

(1.2) nadawanie czemuś lub komuś cech tureckich

#### Źródła:

Wiktionary

# Turkm.

skrót od: turkmeński

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkmen

obywatel Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Turkmenistanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkmenbasza

Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (turkm. cyrylica: Сапармырат Атаевич Ныязов, ros. Сапармурат Атаевич Ниязов, Saparmurat Atajewicz Nijazow; ur. 19 lutego 1940 w Gypjaku, zm. 21 grudnia 2006 w Aszchabadzie) – turkmeński polityk, pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Turkmeńskiej SRR w latach 1985–1991, prezydent Turkmenistanu oraz przewodniczący Demokratycznej Partii Turkmenistanu w latach 1991–2006.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turkmenbaszy

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. adm. miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenbaszy (turkm. Türkmenbaşy, dawniej Krasnowodzk, Krasnowodsk, Красноводск) – miasto w zachodnim Turkmenistanie, w wilajecie balkańskim, port nad Zatoką Turkmenbaszy Morza Kaspijskiego. Położone jest na wysokości 27 m p.p.m. W 2022 roku liczyło ok. 91,7 tys. mieszkańców.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkmenia

dawna nazwa Turkmenistanu, państwa w Azji

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. Turkmenistan (zwłaszcza w okresie istnienia ZSRR)

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1100 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni. Turkmenistan graniczy z Afganistanem, Iranem, Uzbekistanem i Kazachstanem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkmenistan

państwo w Azji

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. jedno z państw w Azji Środkowej;

Turkmenistan, Republika Turkmenistanu (turkm. Türkmenistan, Türkmenistan Respublikasy; w okresie ZSRR funkcjonowała nazwa Turkmenia) – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1100 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe. Większość mieszkańców stanowią Turkmeni. Turkmenistan graniczy z Afganistanem, Iranem, Uzbekistanem i Kazachstanem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkmenit

kamień ozdobny, odmiana howlitu

Howlit – minerał z grupy krzemianów, należy do grupy minerałów rzadkich. Nazwa pochodzi od nazwiska kanadyjskiego chemika i mineraloga Henry'ego Howa, który jako pierwszy opisał ten minerał i określił jego skład chemiczny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkmenka

obywatelka Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Turkmenistanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkmeński

przymiotnik od: Turkmenia

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Turkmenistanu;

Język turkmeński (türkmençe, түркменче lub türkmen dili, түркмен дили) – język z oguzyjskiej grupy rodziny języków turkijskich. W Turkmenistanie posługuje się nim ok. 3,8 mln ludzi, poza tym ok. 3 mln w innych państwach: Afganistan (500 tys.), Iran (2 mln) i Turcja (1 tys.).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkmeńskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem turkmeńskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem turkmeńskim

(1.3) spisany, stworzony w języku turkmeńskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Turkolog

specjalista w zakresie turkologii

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) specjalista w dziedzinie turkologii

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) specjalistka w dziedzinie turkologii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkologia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

Turkologia – nauka o językach, literaturach, kulturach, dziejach, wierzeniach i zwyczajach ludów turkijskich.

Obejmuje ona tradycyjnie dwa kierunki badań: z jednej strony studia nad Turkami osmańskimi i współczesną Republiką Turcji, z drugiej zaś – nad wszystkimi ludami turkijskimi. Badania te dotyczą często w praktyce tylko nauk humanistycznych, w szczególności filologii.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkologiczny

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turkologią, dotyczący turkologii

#### Źródła:

Wiktionary

# Turkolożka

→ turkolog

Patrz:turkolog

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkos

strzelec algierski

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkot

odgłos, jaki wydają toczące się koła pojazdu lub urządzenia będące w ruchu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) niski, przerywany dźwięk wydawany przez twarde przedmioty uderzających o powierzchnię lub o siebie nawzajem

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkotać

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) wydawać niski, przerywany dźwięk, który powstaje przy uderzaniu twardych przedmiotów o powierzchnię lub o siebie nawzajem

#### Źródła:

Wiktionary

# Turkotliwy

wydający turkot

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkowice

2 miejscowości w Polsce:

- Turkowice – wieś w woj. lubelskim, w pow. hrubieszowskim, w gminie Werbkowice
- Turkowice – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. tureckim, w gminie Turek

#### Źródła:

Wikipedia

# Turkowo

Turkowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Kuślin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Pierwotnie nazwa wsi brzmiała Tarkowo (od tarniny). Była gniazdem rodziny Turkowskich. Pierwsza wzmianka o de TURKOWO pochodzi z 1411 roku. Dzisiejsza nazwa obowiązuje od 1841 roku. W XVI w. należała do Jastrzębskich, w XVIII w. - do Łukomskich i Sczanieckich, w XIX w. - do Bieczyńskich.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turkowski

→ Turek (miasto w Polsce); turecki

- Jan Turkowski – polski polityk, były prezydent Łomży
- Krzysztof Turkowski – polski historyk
- Marian Turkowski – polski generał
- Romuald Turkowski – polski historyk
- Tadeusz Turkowski – strona ujednoznaczniająca

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turku

1. przestarzale:
a) koń rasy tureckiej;
b) turecki tytoń;
2. potocznie: aksamitka (roślina ozdobna z rodziny astrowatych);
3. gatunek grzyba z rodziny zasłonakowatych; płachetka zwyczajna;
4. środowiskowo: samolot linii Turkish Airlines

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

forma rzeczownika.

(2.1) Ms. i W. od: Turek

Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Liczy ponad 197 tys. mieszkańców (2022). Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2018 obsłużył 3,3 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł stoczniowy, metalowy, włókienniczy, spożywczy, maszynowy oraz hutniczy. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. W mieście widoczne są bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkuć

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

Turkuć podjadek, turkuć pospolity (Gryllotalpa gryllotalpa) – gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny turkuciowatych (Gryllotalpidae), jeden z największych owadów w Polsce. Dobrze przystosowany do życia w ziemi, gdzie spędza większość czasu. Larwy identyczne jak imago, ale początkowo bezskrzydłe, a później z krótszymi skrzydłami. Samica opiekuje się jajami, a następnie przez pewien czas młodymi. Owad wszystkożerny, dożywający od dwóch do czterech lat.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkucie

turkuć podjadek - ciemnobrązowy owad z nadrodziny świerszczy

Turkuciowate, turkucie (Gryllotalpidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych (Orthoptera) obejmująca 107 opisanych gatunków. Występują w strefie umiarkowanej i tropikalnej całego świata. Są przystosowane do życia pod ziemią. Typem nomenklatorycznym rodziny jest Gryllotalpa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkuciowate

rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych, obejmująca ponad 100 gatunków; turkucie

Turkuciowate, turkucie (Gryllotalpidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych (Orthoptera) obejmująca 107 opisanych gatunków. Występują w strefie umiarkowanej i tropikalnej całego świata. Są przystosowane do życia pod ziemią. Typem nomenklatorycznym rodziny jest Gryllotalpa.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turkuciowaty

o cechach turkuciowatych (rodzina owadów)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkus

kalait, minerał (uwodniony, zasadowy fosforan miedzi i glinu), kamień ozdobny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

(1.2) barwa, zielony odcień cyjanu;

Turkus, kalait – minerał z grupy fosforanów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turkusik

zdrobnienie od: turkus

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkuśnik

turkuśnik indyjski - gatunek ptaka z rzędu wróblowych

#### Źródła:

SJP.pl

# Turkusowoniebieski

niebieski o odcieniu turkusowym

przymiotnik jakościowy

(1.1) niebieski o turkusowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkusowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turkusowe; cecha tych, którzy są turkusowi

#### Źródła:

Wiktionary

# Turkusowozielony

zielony o turkusowym odcieniu

przymiotnik jakościowy

(1.1) zielony o turkusowym odcieniu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turkusowy

1. zrobiony z turkusa, z turkusów, ozdobiony turkusami;
2. mający kolor turkusa, niebieskawozielony

przymiotnik relacyjny

(1.1) jubil. miner. dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem

przymiotnik jakościowy

(2.1) książk. mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

Turkus – barwa niebieskozielona. Nazwa pochodzi od barwy kamienia szlachetnego – turkusu.

Kod barwy w systemie szesnastkowym: #40E0D0.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turlać

potocznie:
1. przemieszczać coś okrągłego lub walcowatego po jakiejś powierzchni; toczyć, kulać;
2. turlać się:
a) o jakimś przedmiocie, zwykle okrągłym: przemieszczać się po jakiejś powierzchni, obracając się wokół własnej osi; toczyć się, kulać się;
b) o człowieku lub zwierzęciu: przewracać się w czymś lub po czymś; tarzać się;
c) o pojeździe: jechać wolno, z trudem;
d) o człowieku: iść powoli, z wysiłkiem

czasownik

(1.1) popychać jakiś przedmiot, powodując jego toczenie się

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turlanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|turlać.

#### Źródła:

Wiktionary

# Turlanka

potocznie: gra planszowa, w której rzuca się kostką

#### Źródła:

SJP.pl

# Turlej

nazwisko

Turlej – osada w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie piotrkowskim, w gminie Rozprza.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

Osada składała się z jednego gospodarstwa. Na zdjęciach satelitarnych widać zarys murów ruiny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turlejewo

Turlejewo – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Inowrocław.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turlejski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Turli

wykrzyknik

(1.1) onomatopeja imitująca wysokie dźwięki wydawane przez instrument lub ptaka

#### Źródła:

Wiktionary

# Turliban

rodzaj roślin z rzędu szparagowców; iksjolirion

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turlupinada

dawniej: kiepski dowcip

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) błazenada, niewłaściwy, płytki żart

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turma

tiurma;
a) więzienie, areszt
b) wieża służąca za więzienie

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. więzienie, areszt

(1.2) daw. wieża stanowiąca więzienie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turmalin

minerał, borokrzemian glinu, sodu, wapnia, magnezu, żelaza lub litu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał z grupy krzemianów;

Turmaliny – szereg minerałów należących do grupy krzemianów. Oprócz szerlu, należą do minerałów rzadkich lub bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi od syngaleskiego turmali określającego zdolność do przyciągania, po podgrzaniu, popiołu z ognia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turmalinowy

→ turmalin

przymiotnik

(1.1) dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem

Patrz:turmalin

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turnau

[czytaj: turnał] nazwisko polskie

Osoby

- Grzegorz Turnau – polski kompozytor
- Jan Turnau – polski pisarz
- Jerzy Turnau – ziemianin, założyciel Wyższych Kursów Ziemiańskich
- Józef Turnau – generał
- Stefan Turnau – dydaktyk matematyki, doktor habilitowany

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turner

[czytaj: terner albo tarner] nazwisko

Miejscowości w USA:

- Turner – jednostka osadnicza w stanie Montana, w hrabstwie Blaine
- Turner – wieś w stanie Michigan, w hrabstwie Arenac
- Turner – miasto w stanie Maine, w hrabstwie Androscoggin
- Turner – miasto w stanie Oregon, w hrabstwie Marion

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turnia

skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) góry. ostry szczyt, skałka o bardzo stromych bądź pionowych ścianach

Turnia – rodzaj skalistego, ostrego szczytu lub skałki o stromych lub nawet pionowych ścianach. Charakterystyczna jest dla gór o rzeźbie alpejskiej, przekształconych w wyniku działania lodowca, albo powstała w skałach wapiennych w wyniku działania procesów krasowienia. Niewielką turnię nazywa się zdrobniale turniczką (w gwarze podhalańskiej turnicka). W dawniejszej literaturze tatrzańskiej słowo turnia używano też dla określenia po prostu skalistego terenu. Przykładowo „wspinać się po turniach” oznaczało tyle co „chodzić po skałach”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turniak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Turnica

rzadko: turnia (skalista góra o stromych ścianach i ostrym wierzchołku)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. szczyt na Pogórzu Przemyskim, w masywie Działu;

(1.2) geogr. ochrśrod. fitocenotyczny rezerwat przyrody w Polsce, w pobliżu Makowej, w powiecie przemyskim, w województwie podkarpackim;

Turnica – zalesiony szczyt o wysokości 598 m n.p.m., na Pogórzu Przemyskim w masywie Działu.Szczyt jest zaznaczony na mapie UMP.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turnicki

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turnicą, dotyczący Turnicy

#### Źródła:

Wiktionary

# Turniczka

zdrobnienie od: turnia

Turniczka – skała w południowo-zachodniej Polsce, w Górach Stołowych, w Sudetach.

Skała należy do grupy piaskowcowych Orlich Skał (niem. Adlerstein) położonych na południowej krawędzi Szczytnika na wysokości 560 m n.p.m. na południowy wschód od Zamku Leśna nad doliną potoku Bystrzyca Dusznicka.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turniej

1. zawody, w których bierze udział większa liczba drużyn lub zawodników; też: rozgrywki eliminacyjne o mistrzostwo
2. w średniowieczu: zawody rycerskie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) sport. rozgrywki lub zawody sportowe;

(1.2) hist. średniowieczne zawody rycerskie;

Turniej (śr.-w.-niem. turnei) – zawody, w których uczestniczy wielu indywidualnych konkurentów albo ich zespołów. Na ogół mają charakter rywalizacji eliminacyjnej w ubieganiu się o mistrzostwo, np. turniej poetycki, rycerski, wiedzy, szachowy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turniejowicz

uczestnik turnieju

#### Źródła:

SJP.pl

# Turniejowiczka

uczestniczka turnieju

#### Źródła:

SJP.pl

# Turniket

turnikiet;
1. drzwi obrotowe;
2. narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania tętnic w celu tamowania krwi; ściskacz, krępulec

#### Źródła:

SJP.pl

# Turnikiet

turniket;
1. drzwi obrotowe;
2. narzędzie chirurgiczne służące do zaciskania tętnic w celu tamowania krwi; ściskacz, krępulec

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) drzwi obrotowe

(1.2) bramka obrotowa ze skrzydłami obracającymi się wokół jednej osi, służąca do ograniczenia liczby osób przechodzącej przez nią jednocześnie; kołowrót

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turniowate

o cechach turniowatych (rodzina roślin)

Turniowate (Thurniaceae) – rodzina roślin jednoliściennych z rzędu wiechlinowców. Należą tu tylko 2 rodzaje z 4 gatunkami występującymi na niewielkim obszarze w Ameryce Południowej (Wyżyna Gujańska i przyległe fragmenty Amazonii) oraz na południowych krańcach Afryki. Rośliny z wyprostowaną bulwą korzeniową lub zgrubiałą, kanciastą łodygą. Liście charakterystyczne jak na przedstawicieli wiechlinowców – ząbkowane wzdłuż brzegu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turniowaty

o cechach turniowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turniowy

→ turnia

Patrz:turnia

#### Źródła:

SJP.pl

# Turnips

rzepa o charakterystycznym wydłużonym korzeniu

#### Źródła:

SJP.pl

# Turniura

1. podkład ze sztywnych falban podtrzymujący draperie i tren;
2. suknia o takim podkładzie

Turniura, tiurniura, cul de Paris (fr. tournure) – stosowany głównie w drugiej połowie XIX wieku element sukni, podkreślający tył bioder i nadający kobiecej sylwetce kształt litery S.

Kopulasty kształt spódnicy zaczął zmieniać się w połowie lat 60. XIX wieku – krynolina stała się mniejsza, jednocześnie wydłużając się z tyłu i tworząc tren. Ostatecznie znikła całkowicie na przełomie lat 60. i 70., zastąpiona przez turniurę; tył spódnicy zaczęły zdobić upinane draperie: spiętrzone fałdy podkreślane wstążkami. Kształt tyłowi sukni nadawał specjalny stelaż, wywodzący się początkowo ze stelaża krynolinowego. Stopniowo stelaż ten skracał się, aż pod koniec lat 70. ustąpił różnego rodzaju specjalnym konstrukcjom i poduszkom umieszczanym na pośladkach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turniurowy

przymiotnik od: turniura

#### Źródła:

SJP.pl

# Turno

Miejscowości w Polsce

- Turno – wieś w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica
- Turno – osada leśna w woj. mazowieckim, w pow. białobrzeskim, w gminie Białobrzegi
- Turno-Osada – osada w woj. lubelskim, w pow. parczewskim, w gminie Sosnowica

#### Źródła:

Wikipedia

# Turnszuły

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tenisówki

#### Źródła:

Wiktionary

# Turntablism

[czytaj: terntejblizm] posługiwanie się gramofonem poprzez tworzenie skreczów i beatów na płycie winylowej

Turntablizm (ang. Turntablism) – forma posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beat jugglingów (technika żonglerki beatem) na płycie winylowej. Osoba zajmująca się turntablizmem to turntablista.

Turntablizm wywodzi się bezpośrednio z kultury hip-hopowej i jest jednym z jej czterech podstawowych elementów (pozostałe to: rap, breakdance, graffiti).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turntablista

[czytaj: terntejblista] osoba posługująca się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

#### Źródła:

SJP.pl

# Turntablizm

1. kierunek muzyczny traktujący gramofon jako pełnoprawny instrument;
2. sztuka posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beatów na płycie winylowej

Turntablizm (ang. Turntablism) – forma posługiwania się gramofonem poprzez tworzenie scratchy i beat jugglingów (technika żonglerki beatem) na płycie winylowej. Osoba zajmująca się turntablizmem to turntablista.

Turntablizm wywodzi się bezpośrednio z kultury hip-hopowej i jest jednym z jej czterech podstawowych elementów (pozostałe to: rap, breakdance, graffiti).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turnus

1. czas trwania jednej tury wczasów, kolonii, obozu, kursu itp.;
2. grupa osób uczestnicząca w takiej turze

Turnus – postać w mitologii greckiej i rzymskiej, władca Rutulów.

Lawinia została mu obiecana przez matkę, ale ojciec miał wobec niej inne zamiary i dał rękę córki Eneaszowi. Wobec tego Turnus zebrał wojsko, by odeprzeć Eneasza. Gdy bitwa przybrała niepomyślny bieg dla Rutulów, Turnus wyzwał Eneasza na pojedynek, w którym został przez niego zabity.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turobin

miasto w Polsce

Turobin – miasto w Polsce, położone w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w miejsko-wiejskiej gminie Turobin. Leży w zachodniej części Padołu Zamojskiego nad Porem. Jest siedzibą parafii św. Dominika w Turobinie oraz ośrodkiem usługowym dla okolicznych terenów wiejskich.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turobinianin

mieszkaniec Turobina (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turobinianka

mieszkanka Turobina (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turobiński

przymiotnik od: Turobin

#### Źródła:

SJP.pl

# Turobów

Turobów – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Czerniewice.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turobowice

2 miejscowości w Polsce:

- Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. łódzki wschodnim, w gminie Koluszki
- Turobowice – wieś w woj. łódzkim, w pow. rawskim, w gminie Sadkowice

#### Źródła:

Wikipedia

# Turodzic

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. człowiek urodzony w danym miejscu

#### Źródła:

Wiktionary

# Turon

środkowe piętro epoki kredy górnej

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) lud. postać rogatego zwierzęcia odgrywana podczas ludowych obrzędów bożonarodzeniowych;

(1.2) lud. ludowy rekwizyt kolędowy w postaci kłapiącego pyskiem łba

Turon (ang. Turonian)

- w sensie geochronologicznym: drugi wiek późnej kredy w erze mezozoicznej, trwający około 4,1 milionów lat (od 93,9 do 89,8 ± 0,3 mln lat). Turon jest młodszy od cenomanu a starszy od koniaku.

- w sensie chronostratygraficznym: drugie piętro górnej kredy, wyższe od cenomanu a niższe od koniaku.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turoneński

przymiotnik relacyjny

(1.1) zob. turoński.

#### Źródła:

Wiktionary

# Turoniek

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) gwara. zdrobn. od turoń

#### Źródła:

Wiktionary

# Turoński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tours, dotyczący Tours

(1.2) geol. związany z turonem, dotyczący turonu

#### Źródła:

Wiktionary

# Turosieński

przymiotnik od: Turośń Kościelna

#### Źródła:

SJP.pl

# Turoski

przymiotnik od: Turośl

#### Źródła:

SJP.pl

# Turośl

nazwa kilku miejscowości w Polsce

W Polsce

- Turośl – wieś w woj. podlaskim, w pow. kolneńskim, siedziba gminy Turośl
- Turośl – osada leśna w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Turośl
- Turośl – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz

- Turośl – gmina z siedzibą w Turośli
- Turośl – gromada w powiecie kolneńskim, z siedzibą w Turośli
- Turośl – gromada w powiecie piskim, z siedzibą w Turośli

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turostówko

Turostówko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zobacz też: Turostowo

#### Źródła:

Wikipedia

# Turostowo

Turostowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo.

W latach 1954–1958 wieś należała i była siedzibą władz gromady Turostowo, po jej zniesieniu w gromadzie Kiszkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Turostowo leży na terenie Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turoszów

dzielnica Bogatyni

Turoszów (do 1945 niem. Türchau) – dzielnica Bogatyni (od 1973) w Kotlinie Turoszowskiej (województwo dolnośląskie); niewielka osada i stacja kolejowa Turoszów.

Ośrodek przemysłowy na obszarze Turoszowskiego Zagłębia Węgla Brunatnego; kombinat górniczo-energetyczny Turów obejmujący 2 kopalnie odkrywkowe i drugą co do wielkości w Polsce elektrownię cieplną Turów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turoszowianin

mieszkaniec Turoszowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Turoszowianka

mieszkanka Turoszowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Turoszowski

przymiotnik od: Turoszów

#### Źródła:

SJP.pl

# Turów

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. toponim, nazwa kilku wsi, osad i przysiółków wsi w Polsce;

(1.2) geogr. miasto na Białorusi;

W Polsce

- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Głogów
- Turów – osada w woj. dolnośląskim, w pow. głogowskim, w gminie Pęcław
- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. lubińskim, w gminie Ścinawa
- Turów – wieś w woj. dolnośląskim, w pow. wrocławskim, w gminie Żórawina
- Turów – wieś w woj. lubelskim, w pow. radzyńskim, w gminie Kąkolewnica
- Turów – wieś w woj. lubuskim, w pow. zielonogórskim, w gminie Nowogród Bobrzański
- Turów – wieś w woj. łódzkim, w pow. wieluńskim, w gminie Wieluń
- Turów – wieś w woj. mazowieckim, w pow.wołomińskim, w gminie Wołomin
- Turów – wieś w woj. śląskim, w pow. częstochowskim, w gminie Olsztyn

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turowianin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turowa

(1.2) osoba pochodząca z Turowa, urodzona w Turowie

#### Źródła:

Wiktionary

# Turowianka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turowa

(1.2) kobieta pochodząca z Turowa, urodzona w Turowa

#### Źródła:

Wiktionary

# Turowice

3 miejscowości w Polsce:

- Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. grójeckim, w gminie Jasieniec
- Turowice – wieś w woj. mazowieckim, w pow. piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna
- Turowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. koneckim, w gminie Fałków

#### Źródła:

Wikipedia

# Turowicz

nazwisko

Turowicz:

- Andrzej Turowicz
- Jerzy Turowicz
- Jerzy Turowicz (aktor)
- Władysław Turowicz
- Zofia Turowicz

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turowiec

członek TUR-u (Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego); TUR-owiec

2 miejscowości w Polsce:

- Turowiec – wieś w woj. lubelskim, w pow. chełmskim, w gminie Wojsławice
- Turowiec – osada w woj. pomorskim, w pow. chojnickim, w gminie Brusy

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turówka

1. gra wideo, w której gracze podejmują działania w ustalonej kolejności; gra turowa;
2. roślina z rodziny traw

- Turówka – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turowo

→ tura, np. gra turowa

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest uch 12, w tym 11 podstawowych

- Turowo – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. włocławskim, w gminie Lubraniec
- Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. mławskim, w gminie Wieczfnia Kościelna
- Turowo – część wsi Nowy Podleck w woj. mazowieckim, w pow. płockim, w gminie Bulkowo
- Turowo – wieś w woj. mazowieckim, w pow. przasnyskim, w gminie Czernice Borowe
- Turowo – osada leśna w woj. podlaskim, w pow. białostockim, w gminie Gródek
- Turowo – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ełckim, w gminie Kalinowo
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. nidzickim, w gminie Kozłowo
- Turowo – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. piskim, w gminie Pisz
- Turowo – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. szamotulskim, w gminie Pniewy
- Turowo – wieś w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek
- Turowo – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. szczecineckim, w gminie Szczecinek

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turowość

→ turowy

Patrz:turowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Turowski

→ TUR; TUR-owski

przymiotnik relacyjny

(1.1) odnoszący się do Turowa, związany z Turowem

Turowski (forma żeńska: Turowska; liczba mnoga: Turowscy) – polskie nazwisko. Na początku lat 90. XX wieku w Polsce nosiło je 5565 osób.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turowy

→ tura, np. gra turowa

Turowy – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, w gminie Pleszew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turpista

przedstawiciel turpizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Turpistka

przedstawicielka, zwolenniczka turpizmu

#### Źródła:

SJP.pl

# Turpistyczny

dotyczący turpizmu, turpistów

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do turpizmu albo turpisty; mający wywołać odrazę, odczucie brzydoty

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turpizm

zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego; kult brzydoty

Turpizm (łac. turpis „brzydki”) – zabieg literacki polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turski

nazwisko

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. turecki

Osoby o tym nazwisku:

- Andrzej Turski (1943-2013) – dziennikarz
- Czesław Turski (1919-2000) – kardiochirurg
- Feliks Paweł Turski (1729-1800) – biskup
- Jan Kanty Turski (1832-1870) – poeta
- Jan Turski (1940-2016) – polityk
- Józef Klejnot-Turski (1889-1958) – kapitan żeglugi wielkiej
- Józef Szczęsny Turski (1883-1955) – chemik
- Józef Turski (1900-1986) – generał
- Kaya Turski (ur. 1988) – narciarka kanadyjska
- Łukasz Turski (ur. 1943) – fizyk
- Marcin Turski (ur. 1973) – kierowca
- Marian Turski (1926-2025) – historyk, dziennikarz
- Ryszard Turski (ur. 1929) – socjolog
- Stanisław Turski (1882-1938) – podpułkownik
- Stanisław Turski (1906-1986) – matematyk
- Stefan Turski (1875-1945) – aktor, reżyser
- Władysław Marek Turski (1938-2013) – informatyk
- Wojciech Turski (1756-1824) – publicysta, tłumacz, poeta i pamiętnikarz
- Zbigniew Turski (1908-1979) – kompozytor

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tursko

- Tursko – jezioro na Wysoczyźnie Polanowskiej w pow. bytowskim

3 miejscowości w Polsce

- Tursko – wieś w woj. małopolskim, w pow. tarnowskim, w gminie Ciężkowice
- Tursko – wieś w woj. pomorskim, w pow. bytowskim, w gminie Miastko
- Tursko – wieś w woj. wielkopolskim, w pow. pleszewskim, w gminie Gołuchów
- Tursko – kolonia wsi Józefów w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Dubienka

#### Źródła:

Wikipedia

# Turuchan

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Turuchan (ros. Турухан) – rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju.

Długość rzeki wynosi 639 km. Powierzchnia dorzecza obejmuje 35 800 km². Bierze początek ze źródła na Nizinie Zachodniosyberyjskiej i jest zasilana głównie przez opady deszczu i śniegu. Średni przepływ wody wynosi w około 371 m³/s. Rzeka jest żeglowna w dolnym biegu do 270 km od ujścia do Jeniseju, choć bywają lata mniej zasobne w opady i wtedy żegluga może być utrudniona. Zamarza w październiku lub listopadzie i lód utrzymuje się do kwietnia lub początku maja.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Turyla

naczynie do przechowywania i transportu substancji żrących

#### Źródła:

SJP.pl

# Turyn

miasto we Włoszech

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

(1.2) geogr. adm. prowincja we Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Turynie (1.1);

Turyn (wł. Torino) – miasto w północno-zachodnich Włoszech, przy ujściu rzeki Dora Riparia do rzeki Pad, na przedgórzu Alp Zachodnich. Jest stolicą regionu Piemont. Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel (jego święto obchodzone 24 czerwca).

Turyn jest najważniejszym po Mediolanie ośrodkiem gospodarczo-kulturalnym północnych Włoch.

Według danych na 2017 rok miasto zamieszkiwało 883 281 osób, 6785,6 os./km², aglomeracja liczy 2,2 mln mieszkańców.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turyńczyk

mieszkaniec Turynu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Turyngii; osoba z tej krainy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turyngeński

→ Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyński, turyngijski

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turyngia

1. kraj związkowy w Niemczech;
2. dawna niemiecka kraina historyczna

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) adm. geogr. kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

(1.2) hist. geogr. kraina historyczna w środkowych Niemczech

Turyngia (niem. Freistaat Thüringen – Wolny Kraj Turyngia) – kraj związkowy w Niemczech ze stolicą w Erfurcie.

Turyngia graniczy z następującymi krajami związkowymi: Hesja, Bawaria, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Dolna Saksonia.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turyngijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turyngii

#### Źródła:

Wiktionary

# Turyngijski

→ Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyński, turyngeński

#### Źródła:

SJP.pl

# Turyngit

minerał z grupy chlorytów, glinokrzemian żelaza

Turyngit – złożony minerał z gromady krzemianów żelaza, magnezu i glinu, z grupy chlorytów żelazistych. Odmiana szamozytu.

Nazwa minerału wiąże się z niemiecką Turyngią, w której minerał ten odkryto i tamtejsze okazy po raz pierwszy opisano.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turyngski

1. jarząb turyngski - gatunek jarzębu z rodziny różowatych, drzewo ozdobne dorastające do około 5 metrów wysokości o zwartej, początkowo stożkowatej, następnie jajowatej koronie;
2. dawny przymiotnik od: Turyngia; turyngeński, turyński

#### Źródła:

SJP.pl

# Turynka

mieszkanka Turynu

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Turyngii; kobieta z tej krainy

Turynka (ukr. Туринка) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie lwowskim (wcześniej w rejonie żółkiewskim).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turyński

1. → Turyn (miasto we Włoszech);
2. → Turyngia (kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech); turyngeński, turyngijski

przymiotnik

(1.1) charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

(1.2) związany z Turyngią, dotyczący Turyngii, charakterystyczny dla Turyngii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turyst.

skrót od: turystyka

#### Źródła:

SJP.pl

# Turysta

osoba uprawiająca turystykę, wędrująca, zwłaszcza pieszo; wędrowiec, podróżnik, piechur, wędrownik

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba uprawiająca turystykę

Turysta – osoba, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12miesięcy, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turystka

→ turysta

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta, która podróżuje dla przyjemności

Patrz:turysta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turystyczność

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest turystyczne

#### Źródła:

Wiktionary

# Turystyczny

→ turystyka

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z turystyką lub turystami

Patrz:turystyka

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turystyfikacja

środowiskowo: zmiany w sferze publicznej spowodowane potrzebami turystów

#### Źródła:

SJP.pl

# Turystyk

środowiskowo: motocykl turystyczny

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pot. mot. motocykl turystyczny, zwykle wyposażony w wygodne siedzenie, duże owiewki i szyby, pojemny bak oraz konstrukcję umożliwiającą jazdę w postawie wyprostowanej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turystyka

środowiskowo: motocykl turystyczny

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

(1.2) przen. wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach nie związanych z wypoczynkiem

Turystyka – zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane jest z dobrowolną zmianą miejsca pobytu, środowiska i rytmu życia. Obejmuje całokształt stosunków i zjawisk związanych z ruchem turystycznym. Najczęściej spotykaną definicją turystyki są następujące słowa: „Turystyka obejmuje ogół czynności osób, które podróżują i przebywają w celach wypoczynkowych, służbowych lub innych nie dłużej niż rok bez przerwy poza swoim codziennym otoczeniem”.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turyt

rodzaj betonu autoklawizowanego o jednorodnej strukturze mikroporowatej; mikroporyt

#### Źródła:

SJP.pl

# Turyzm

ogół zagadnień związanych z turystyką

Geografia turyzmu – dziedzina geografii społeczno-ekonomicznej zajmująca się przyrodniczymi oraz antropogenicznymi uwarunkowaniami i następstwami ruchu turystycznego. Pojęcie to obejmuje całokształt zagadnień teoretycznych, geograficznych, gospodarczych, przyrodniczych, statystycznych, prawnych, kulturalnych, społecznych związanych z turystyką.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turzec

Turzec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Stoczek Łukowski.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Stoczek Łukowski. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 216 mieszkańców.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Stoczku Łukowskim.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turznica

2 miejscowości w Polsce:

- Turznica – wieś w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. ostródzkim, w gminie Ostróda
- Turznica – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. polickim, w gminie Police

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzno

2 miejscowości w Polsce:

- Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. aleksandrowskim, w gminie Raciążek
  - Turzno Kujawskie – przystanek kolejowy w ww. wsi
- Turzno – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Łysomice

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzy

przymiotnik od tur

przymiotnik relacyjny

(1.1) dotyczący, odnoszący się do tura

przymiotnik dzierżawczy

(2.1) należący do tura

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Turzyca

1. roślina o trójgraniastych łodygach, podobna do trawy;
2. samica tura;
3. sierść zająca

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. nazwa systematyczna|Carex|L.|ref=tak., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych;

(1.2) bot. roślina z rodziny turzyca (1.1)

(1.3) zool. samica tura leśnego

(1.4) łow. zajęcza lub królicza sierść

Turzyca (Carex L.) – rodzaj roślin z rodziny ciborowatych (turzycowatych). Obejmuje ok. 2000 gatunków (w szerokim ujęciu, z włączeniem kilkudziesięciu gatunków z innych rodzajów tradycyjnie wyróżnianych w plemieniu Cariceae). Spotykane są one na całym świecie, ale najbardziej zróżnicowane są w strefie klimatów umiarkowanych. W Polsce występuje ok. 100 gatunków.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Turzycowate

rodzina bylin o charakterystycznych trawiastych liściach, obecnie ciborowate

Ciborowate, turzycowate (Cyperaceae Juss.) – rodzina roślin w rzędzie wiechlinowców. Obejmuje około 5500 gatunków zgrupowanych w 109 rodzajów. Rodzina jest kosmopolityczna – jej przedstawiciele spotykani są na całym świecie, szczególnie często w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego. Zajmują najczęściej siedliska mokradłowe. Są to rośliny zielne cechujące się znaczną redukcją kwiatów. Charakterystyczne są także trójkanciaste, pełne łodygi z trawiastymi liśćmi wyrastającymi w trzech rzędach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turzycowaty

o cechach turzycowatych (rodzina roślin)

#### Źródła:

SJP.pl

# Turzycowce

rząd roślin z klasy jednoliściennych; ciborowce

Ciborowce, turzycowce (Cyperales) – rząd roślin wyróżniany w niektórych systemach klasyfikacyjnych w obrębie jednoliściennych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turzycowiec

przedstawiciel rzędu roślin z klasy jednoliściennych; ciborowiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Turzycowisko

łąka porośnięta turzycą

Turzycowisko – zbiorowisko roślinne zdominowane przez turzyce.

Turzyce mają zróżnicowane wymagania siedliskowe, choć zwykle związane są z mokradłami, w związku z czym zespoły roślinne tworzące turzycowiska zaliczane są do syntaksonów z różnych klas roślinności. Związane jest to również ze ścieraniem się różnych koncepcji dotyczących syntaksonomii roślinności torfowiskowej i brakiem konsensusu. Część zbiorowisk określanych jako turzycowiska niskie zaliczana jest do klas Carici-Drepanocladetea lub Scheuchzerio-Caricetea, które często są uważane za synonimy. Wśród nich są zbiorowiska z wyraźną dominacją turzyc, jak Caricetum caespitosae (turzycowisko mszyste z turzycą darniową), Peucedano-Caricetum paradoxae (turzycowisko mszyste z turzycą tunikową), jak i zdominowane przez trawy, czyli inną grupę graminoidów, jak Calamagrostietum neglectae (turzycowisko trawiaste z trzcinnikiem prostym) czy Stellario-Agrostietum caninae (turzycowisko trawiaste z mietlicą psią i gwiazdnicą błotną). Druga grupa turzycowisk to szuwary wielkoturzycowe z rzędu Magnocaricion.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Turzyn

- Turzyn – część Szczecina
- Turzyn – wieś w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia
- Turzyn – wieś w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk
- Turzyn – wieś w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Lelów

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzynek

Turzynek – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie aleksandrowskim, w gminie Raciążek.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzyniec

## Miejscowości i ich części w Polsce

Wg TERYT jest ich 4, w tym 3 podstawowe

- Turzyniec – część wsi Podklasztor w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Krasnobród
- Turzyniec – wieś w woj. lubelskim, w pow. zamojskim, w gminie Zwierzyniec
- Turzyniec – osada w woj. lubuskim, w pow. strzelecko-drezdeneckim, w gminie Drezdenko
- Turzyniec – osada w woj. zachodniopomorskim, w pow. myśliborskim, w gminie Myślibórz

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzynów

Turzynów – osada w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kolskim, w gminie Chodów.

Wieś szlachecka Turzynowo położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa konińskiego.

We wsi przystanek kolejowy położony przy linii Warszawa – Poznań.

#### Źródła:

Wikipedia

# Turzyński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tus

skrótowiec

(1.1) = Trening Umiejętności Społecznych

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tusia

zdrobnienie od: Marta (imię żeńskie)

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) imię|polski|ż., zdrobniała, poufała forma imienia Marta

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tusiewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tusiński

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tusk

nazwisko

- Tusk – nazwisko
  - Bronisław Tusk (1935–2000) – polski rzeźbiarz, ceramik i malarz
  - Donald Tusk (ur. 1957) – polski polityk, w latach 2007–2014 i od 2023 premier Rzeczypospolitej Polskiej, w latach 2014–2019 przewodniczący Rady Europejskiej, w latach 2019–2022 przewodniczący Europejskiej Partii Ludowej.
  - Józef Tusk (1907–1987) – marynarz i żołnierz, dziadek Donalda
  - Łukasz Tusk (ur. 1985) – poseł na Sejm RP VI kadencji
  - Małgorzata Tusk (ur. 1957) – polska historyczka, żona Donalda
  - Katarzyna Tusk (ur. 1987) – polska blogerka, córka Donalda

  #### Źródła:

  SJP.pl
  Wikipedia

# Tuskobus

potocznie: autobus, którym poruszał się po Polsce Donald Tusk jako premier i szef PO

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) neol. autobus wyborczy wykorzystywany w kampaniach polskiego polityka Donalda Tuska

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuskulański

przymiotnik od: Tuskulum

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuskulum

miasteczko w Lacjum na zboczu Gór Albańskich, od 496 r. p.n.e. municypium rzymskie

#### Źródła:

SJP.pl

# Tussa

surowe włókno jedwabne, otrzymywane z kokonów jedwabnika dębowego; tussah, tussor

#### Źródła:

SJP.pl

# Tussah

surowe włókno jedwabne, otrzymywane z kokonów jedwabnika dębowego; tussa, tussor

#### Źródła:

SJP.pl

# Tussor

motyl zaliczany do rodziny pawicowatych, występujący na obszarze Chin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tussowy

przymiotnik od: tussa (surowe włókno jedwabne)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuste

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. smalec

#### Źródła:

Wiktionary

# Tusz

1. rodzaj wodnej farby pigmentowej;
2. rysunek, malowidło wykonane tą farbą;
3. kosmetyk do malowania rzęs; mascara;
4. fanfara wykonywana przez orkiestrę na wiwat;
5. w szermierce: trafienie przeciwnika;
6. prysznic; natrysk

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

(1.2) ilustracja wykonana tuszem (1.1)

(1.3) barwnik do rzęs;

(1.4) kąpiel z wykorzystaniem prysznica

(1.5) fanfara

forma rzeczownika|rodzaj=żeński.

(2.1) D. lm. od: tusza

forma czasownika.

(3.1) 2. os. lp. rozk. od: tuszyć

- tusz (farba)
- kosmetyk do rzęs
- prysznic, natrysk
- tusz, rodzaj fanfary

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tusza

1. wypatroszone zwierzę; także odgłowiona, wypatroszona ryba
2. postać otyłego człowieka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) spoż. korpus zwierzęcia rzeźnego po sprawieniu

(1.2) otyłość

Tusza (również tusza mięsna, tusza zwierząt) – oznacza cały korpus ubitego zwierzęcia po wypatroszeniu.

W łowiectwie to upolowana zwierzyna gruba po wstępnej obróbce poubojowej.

W obrocie handlowym w postaci całych tusz dostępna jest cielęcina i baranina, półtusz – wieprzowina, a wołowina najczęściej w postaci ćwierćtusz.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuszel

tuszel makowiec - gatunek chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszenie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) odczasownikowy od|tuszyć.

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuszetia

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) hist. geogr. kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tuszetia (gruz. თუშეთი, Tuszeti) – region historyczny w północno-wschodniej Gruzji.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuszka

1. ubita sztuka drobiu lub królika, zająca po wstępnej obróbce;
2. odgłowiona i wypatroszona ryba; tusza;
3. zdrobnienie od: tusza

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszkowo

Tuszkowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sośno.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 175 mieszkańców. Jest dwunastą co do wielkości miejscowością gminy Sośno.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tuszonka

potocznie:
1. tłusta konserwa wieprzowa, popularna podczas II wojny światowej;
2. porcja lub opakowanie takiej konserwy

Tuszonka (ros. Тушёное мясо, Tuszonoje miaso (pol. Mięso duszone)) – konserwa mięsna ze sterylizowanego wieprzowego, lub wołowego mięsa duszonego we własnym sosie, która stanowiła podstawową rację żywnościową żołnierzy Armii Czerwonej w czasie II wojny światowej. Tuszonka jest gotowa do spożycia, ale może być też częścią innych potraw np. wymieszana z kaszą. Konserwa ta była produkowana w USA (zapasy rosyjskiej tuszonki zmagazynowane przed wojną w zachodnich rejonach kraju wpadły w większości w ręce Wehrmachtu) i dostarczana w ramach pomocy Lend-Lease udzielanej przez USA Związkowi Radzieckiemu. Po otrzymaniu przesyłek z klasycznymi amerykańskimi konserwami mięsnymi z przyprawami (Mielonka SPAM firmy Hormel Foods z Minnesoty) Rosjanie złożyli zamówienie na bardziej u nich znany produkt z mięsa wieprzowego w puszkach, rosyjską tuszonkę. Puszka zawierała jeden funt wieprzowiny, smalec i przyprawy.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuszów

1. rodzaj wodnej farby pigmentowej;
2. rysunek, malowidło wykonane tą farbą;
3. kosmetyk do malowania rzęs; mascara;
4. fanfara wykonywana przez orkiestrę na wiwat;
5. w szermierce: trafienie przeciwnika;
6. prysznic; natrysk

Tuszów – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Jabłonna i parafii rzymskokatolickiej w Bychawce.

Wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lubelskim województwa lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuszować

1. ukrywać niedociągnięcia, występki, sprawy; maskować, kryć;
2. czynić niewidocznym lub trudnym do zauważenia; maskować;
3. pokrywać kosmetykiem do barwienia rzęs i brwi;
4. pokrywać pigmentową farbą wodną

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszowski

przymiotnik od: Tuszów, Tuszów Mały, Tuszów Narodowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszowy

→ tusz, → tusza

Patrz:tusz, → tusza

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszyć

dawniej: spodziewać się, mieć nadzieję, liczyć na coś

czasownik niedokonany

(1.1) daw. spodziewać się czegoś, sądzić

(1.2) reg. gotować, przygotowywać jedzenie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuszyn

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Polsce w województwie łódzkim;

Tuszyn – miasto w centralnej Polsce w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim, w gminie Tuszyn, oddalone od południowych granic Łodzi o 15 kilometrów. Położone jest przy autostradzie A1 oraz drodze DK 91. Tuszyn położony jest w dawnej ziemi sieradzkiej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuszynianin

mieszkaniec Tuszyna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszynianka

mieszkanka Tuszyna (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuszyński

przymiotnik od: Tuszyn

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tuszynem, dotyczący Tuszyna

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tut.

skrót od: tutejszy

skrót

(1.1) = urz. tutejszy

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuta

przyrząd wiertniczy w kształcie dzwonu o nagwintowanym wnętrzu, służy do wydobywania urwanych narzędzi wiertniczych

- Tuta – miasto w Kolumbii
- Tuta – wieś w Rumunii
- Tuta – brazylijski piłkarz
- Tuta (dawniej Tutanota) – szyfrowana poczta elektroniczna

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutaj

tu;
1. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca bliskiego, zwykle wskazanego w jakiś sposób przez rozmówcę (np. Tutaj jest moja szkoła.);
2. zaimek przysłowny odnoszący się do miejsca postrzeganego jako bliskie (np. Podbiegł do drzewa i tutaj upadł na ziemię.);
3. zaimek przysłowny odnoszący się do wiadomej, konkretnej sytuacji (np. Tutaj nie chodzi o mnie, ale o ciebie.)

zaimek

(1.1) …wskazujący na miejsce, w którym znajduje się mówiący

- Tutaj (komiks)
- Tutaj (tom wierszy)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tutak

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutanchamon

starożytny król Egiptu; Tutenchamon

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) hist. jeden z faraonów;

Tutanchamon, pierwotnie Tutanchaton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w latach 1333–1323 p.n.e. faraon XVIII dynastii.

Panowanie Tutanchamona koncentrowało się na odrzuceniu monoteistycznego kultu boga Atona, który wprowadził Echnaton, na rzecz tradycyjnego egipskiego politeizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tutanchamonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tutanchamona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutej

zaimek

(1.1) gw-pl|Poznań. tutaj

(1.2) gw-pl|Mazowsze. tutaj

#### Źródła:

Wiktionary

# Tutejsza

potocznie o mieszkance jakiejś miejscowości; miejscowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutejszy

potocznie: stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie; miejscowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) pochodzący z wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

(1.2) dotyczący wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot. stały mieszkaniec miejsca, w którym znajduje się mówiący o tej osobie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tutek

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) środ. tutorial

#### Źródła:

Wiktionary

# Tutela

w starożytnym Rzymie: rodzaj władzy nad niedojrzałymi i kobietami oraz ich majątkiem, wykonywanej przez opiekunów powołanych ustawą, testamentem lub dekretem władzy

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutenchamon

starożytny król Egiptu; Tutanchamon

Tutanchamon, pierwotnie Tutanchaton (ur. ok. 1342–1339 p.n.e., zm. 1323 p.n.e.) – w latach 1333–1323 p.n.e. faraon XVIII dynastii.

Panowanie Tutanchamona koncentrowało się na odrzuceniu monoteistycznego kultu boga Atona, który wprowadził Echnaton, na rzecz tradycyjnego egipskiego politeizmu.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutenchamonowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tutenchamona lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutka

1. potocznie: papier, liść itp. zwinięty lejkowato, w kształcie stożka lub rurki;
2. potocznie: opakowanie z tak zwiniętego papieru;
3. potocznie: przedmiot w kształcie rurki;
4. przestarzałe: rurka z bibułki do papierosów; gilza, zwijka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) torebka z papieru, zawiniętego lejkowato, na towary suche i sypkie

(1.2) rurka

(1.3) rurka z bibułki do papierosów

(1.4) lotn. pot. tupolew

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tutkarz

1. chrząszcz z rodziny ryjkowców występujący w około 1300 gatunkach;
2. tutkarz cygarowiec - chrząszcz, szkodnik drzew i krzewów liściastych; zdobnik

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutkarzowate

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

Tutkarzowate (Rhynchitidae lub Rhynchitinae) – rodzina lub podrodzina chrząszczy z podrzędu wielożernych i nadrodziny ryjkowców. Obejmuje około 800 gatunków. Larwy żerują na więdnących tkankach roślinnych. Samice składają jaja w różnych częściach roślin; niektóre zwijają z liści tutki lub uszkadzają owoce. Dorosłe chrząszcze mają wyraźne ryjki i często są jaskrawo ubarwione.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutkarzowaty

o cechach tutkarzowatych (rodzina chrząszczy)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutkowski

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutmosis

król Egiptu; Totmes

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutnar

1. dawniej: budowniczy miejski;
2. dawniej: urzędnik nadzorujący targi

Tutnar - staropolski urząd miejski istniejący wyłącznie w Krakowie. W XVI wieku był to niższy urzędnik miejski odpowiedzialny za zarządzanie targami i całym obrotem handlowym. Sprawował nadzór nad porządkiem na targowiskach miejskich i pilnował, aby sprzedawcy przestrzegali ustalonych cen urzędowych. Do jego obowiązków należało również zaopatrywanie miasta w żywność w trudniejszych okresach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutonczana

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Tutonczana (ros. Тутончана) – rzeka w Rosji.

Rzeka ma 459 km długości oraz powierzchnię dorzecza o wielkości 16 800 km². Źródła rzeki znajdują się na Wyżynie Środkowosyberyjskiej. Uchodzi do prawego brzegu Dolnej Tunguzkiej.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tutor

1. [czytaj: tiutor] opiekun studentów na wyższych uczelniach;
2. przestarzale: prywatny nauczyciel, korepetytor

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tutorial

1. łatwo przystępny, interaktywny samouczek przekazujący wiedzę krok po kroku;
2. spotkanie tutora z podopiecznym

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) samouczek;

Tutorial (z ang. „korepetycje, samouczek”) – metoda przekazywania wiedzy typu „krok po kroku”, pozwalająca łatwo nauczyć się obsługi różnych urządzeń, programowania czy tworzenia. Tutorial jest bardziej interaktywny i dokładniejszy niż instrukcje, nastawiony na naukę poprzez przykład. Tutorial dostarcza wszelkich informacji potrzebnych do wykonania danego zadania.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tutorialik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od tutorial

#### Źródła:

Wiktionary

# Tutoring

[czytaj: tiutoring] system nauczania, w którym indywidualny opiekun kieruje rozwojem ucznia

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutoringowy

→ tutoring

Patrz:tutoring

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutorka

→ tutor

Patrz:tutor

#### Źródła:

SJP.pl

# Tutsi

[czytaj: tuts-i]
1. lud afrykański zamieszkujący głównie Ruandę i Burundi
2. przedstawiciel tego ludu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) etn. jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi;

Tutsi (Watussi) – jedna z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi, stanowiąca około 14% ludności tych krajów (pozostałe dwie grupy to Twa i Hutu); blisko milion osób tej grupy zostało zamordowanych przez Hutu podczas ludobójstwa w Rwandzie (1994). Tutsi nie są plemieniem, lecz grupą etniczną.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tutti

1. fragment koncertu grany przez całą orkiestrę bez udziału solisty;
2. występ wszystkich wykonawców przewidzianych w danym utworze

Tutti (wł. wszyscy) – termin muzyczny wskazujący na udział wszystkich wykonawców w określonym dla danego utworu zespole orkiestrowym.

Terminem tutti określa się też partię orkiestry wykonywaną w trakcie pauzowania solisty w koncertach i innych utworach przeznaczonych dla solisty i orkiestry.

W grze organowej tutti oznacza użycie wszystkich rejestrów łącznie, także nazwę specjalnego manubrium, włączającego wszystkie rejestry.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutu

krótka spódniczka baletowa

Tutu – miasto na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych, na wyspie Saint Thomas.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tutysta

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) muz. neol. członek orkiestry nie będący solistą

#### Źródła:

Wiktionary

# Tutystka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) muz. neologizm członkini orkiestry nie będąca solistką

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuvalu

państwo na Oceanie Spokojnym; Tuwalu

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuvalu lub Tuwalu (dawniej: Terytorium Tuvalu, Wyspy Ellice) – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands i Ellice Islands), po polsku zaś Wyspami Lagunowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuw

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuwa

republika w Federacji Rosyjskiej

Tuwa, Republika Tuwy (ros. Тува lub Тыва, tuwiński Тыва; historyczne nazwy: Tannu-Tuwa, Урянхайский край – Kraj Urianchajski) – republika autonomiczna w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. Graniczy z Mongolią oraz rosyjskimi jednostkami administracyjnymi: Republiką Ałtaju, Chakasją, Krajem Krasnojarskim, obwodem irkuckim i Buriacją.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuwalczyk

obywatel Tuvalu (państwa w Oceanii)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Tuvalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuwalka

obywatelka Tuvalu (państwa w Oceanii)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Tuvalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuwalnia

dawniej: szeroki pas materiału, np. ręcznik, obrus

Tuwalnia – szeroki pas zdobionej, wzorzystej, delikatnej, cienkiej tkaniny.

Jest to dawne określenie chusty, którymi opasywały się kobiety. W znaczeniu liturgicznym może być to określenie welonu naramiennego, pasa tkaniny noszonego podczas przenoszenia Najświętszego Sakramentu lub posługi przy mitrze i pastorale. Znane są także tuwalnie żałobne. W nadzwyczajnej formie Rytu Rzymskiego używa go także subdiakon, który przytrzymuje patenę, która nie jest używana przez znaczną część Mszy Wiernych; welon ten nazywano subdiaconale.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuwalski

→ Tuwalu (państwo w Oceanii)

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Tuvalu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuwalu

państwo na Oceanie Spokojnym; Tuvalu

rzeczownik, nazwa własna

(1.1) geogr. zob. Tuvalu.

Tuvalu lub Tuwalu (dawniej: Terytorium Tuvalu, Wyspy Ellice) – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands i Ellice Islands), po polsku zaś Wyspami Lagunowymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuwańczyk

mieszkaniec Tuwy (republiki w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuwanka

mieszkanka Tuwy (republiki w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuwański

→ Tuwa (republika w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuwim

nazwisko

- Julian Tuwim (1894–1953) – polski poeta i pisarz
- Irena Tuwim (1898–1987) – polska poetka, prozaiczka i tłumaczka

Zobacz także:

- Tuvim

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuwimowski

taki jak u Tuwima, charakterystyczny dla Tuwima

przymiotnik dzierżawczy

(1.1) związany z Julianem Tuwimem, dotyczący Juliana Tuwima

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuwimowy

przymiotnik dzierżawczy - należący do Tuwima lub z nim związany

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuwiniec

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) przedstawiciel narodu turkijskiego, zamieszkującego Republikę Tuwy, Mongolię oraz Chiny

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuwiński

język tuwiński - jeden z języków urzędowych Rosji

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język turkijski, którym posługują się Tuwińcy;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuwodny

o rybach: nieopuszczający swojego właściwego środowiska

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuz

1. najwyższa karta; as;
2. przenośnie: osoba wpływowa, ktoś na wysokim stanowisku; znakomitość w jakiejś dziedzinie

przysłówek

(1.1) prawie, blisko

Tuz (tur. Tuz Gölü, czyli jezioro solne) – słone jezioro w środkowej Turcji; wydobycie soli kamiennej. Położone w Anatolii jest drugim pod względem wielkości jeziorem Turcji.

Dane:

- Powierzchnia: 1600-2500 km² (zmienna)
- Głębokość maksymalna: 5 m
- Wysokość: 925 m n.p.m.
- Zasolenie: o 33% zasoleniu. Morze Martwe ma średnio 28%.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuzać

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) daw. pot. szarpać, targać, tarmosić, ciągać

(1.2) daw. pot. grzmocić, łomotać, bić

czasownik zwrotny niedokonany tuzać się (dk. brak)

(2.1) daw. pot. szarpać się, ciągnąć się nawzajem, targać się

(2.2) daw. pot. bić się

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuziemczy

→ tuziemiec

Patrz:tuziemiec

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuziemiec

dawniej: rdzenny mieszkaniec danego obszaru; autochton, tubylec, aborygen

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuziemka

rdzenna mieszkanka danego obszaru; aborygenka, autochtonka, tubylka, tubylczyni

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuzimek

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuzin

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miar. 12 sztuk

(1.2) przen. duża ilość czegoś

Tuzin – inna nazwa liczby dwanaście, zwykle używana w kontekście liczby sztuk (np. tuzin jajek). Samo słowo pochodzi od łacińskiego duodecim.

Pięć tuzinów (60) to kopa, zaś dwanaście tuzinów (144) to gros.

Tuzin używany jest w nielicznych krajach przy definiowaniu oficjalnych jednostek miar, np. w USA stopa liczy tuzin cali. Użycie 12 jako podstawy systemu liczbowego prawdopodobnie pochodzi z Mezopotamii (aramejski system liczbowy).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuzinek

skośnik tuzinek - gatunek motyla z rodziny skośnikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuzinkowość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pejor. cecha tego, co tuzinkowe

#### Źródła:

Wiktionary

# Tuzinkowy

niczym się niewyróżniający, taki jakich wiele

przymiotnik

(1.1) książk. niczym niewyróżniający się, taki, jakich jest wielu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tuzinowy

→ tuzin

Patrz:tuzin

#### Źródła:

SJP.pl

# Tuziny

1. dwanaście sztuk;
2. potocznie: znaczna liczba kogoś lub czegoś

#### Źródła:

SJP.pl

# Tużurek

dawniej: długi, wełniany surdut męski, noszony na przełomie XIX i XX wieku

Tużurek (z fr.: tout jour, co znaczy: cały dzień), anglez – rodzaj okrycia męskiego podobnego do żakietu, o wyciętych i zaokrąglonych połach, z jednorzędowym zapięciem i wykładanym, często aksamitnym kołnierzem, kieszonką na lewej piersi oraz kieszeniami z patkami. Miał wąskie mankiety przy rękawach, zapinany był na pięć guzików. Kołnierz sięgał górnego guzika na piersiach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tuł

dawniej: kołczan

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. rozbójnik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) stpol. kołczan

Tuł (621 m n.p.m.) – niewysoki szczyt na Pogórzu Cieszyńskim w wododziale Wisły i Odry, na wschód od Lesznej Górnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tuła

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Tuła (ros. Ту́ла) – miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, w podmoskiewskim zagłębiu węglowym, około 461 tys. mieszkańców (2024).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tułać

tułać się: szwendać się, błąkać się, chodzić bez celu, przenosić się z miejsca na miejsce z powodu braku własnego domu

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) zmieniać miejsce pobytu to tu to tam

czasownik zwrotny niedokonany tułać się (dk. brak)

(2.1) przenosić się z miejsca na miejsce

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tułacki

przestarzale: tułaczy

przymiotnik relacyjny

(1.1) przest. związany z tułactwem, dotyczący tułactwa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tułacko

przysłówek

(1.1) na sposób tułaczy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułackość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) przest. cecha tego, co tułacze; tułacki charakter czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułactwo

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) życie polegające na ciągłej zmianie miejsca

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułacz

1. człowiek niemający stałego miejsca zamieszkania, własnego domu, schronienia, tułający się; włóczęga;
2. osoba przebywająca poza granicami ojczyzny (zwykle wbrew swej woli); emigrant, wygnaniec, wychodźca

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba bez stałego miejsca zamieszkania

(1.2) daw. emigrant

(1.3) przen. ktoś niepotrafiący zagrzać miejsca

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tułaczka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) życie polegające na ciągłej zmianie miejsca przebywania

(1.2) kobieta bez stałego miejsca zamieszkania

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułaczy

dotyczący tułacza, właściwy tułaczowi; bezdomny

przymiotnik relacyjny

(1.1) właściwy tułaczowi

forma rzeczownika.

(2.1) D., B. lm. od: tułacz

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Tułak

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) stpol. tułacz

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułkowice

2 miejscowości w Polsce:

- Tułkowice – wieś w woj. podkarpackim, w pow. strzyżowskim, w gminie Wiśniowa
- Tułkowice – wieś w woj. świętokrzyskim, w pow. sandomierskim, w gminie Wilczyce

1 miejscowość na Ukrainie:

- Tułkowice – wieś na Ukrainie w rejonie mościskim obwodu lwowskiego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Tułodziecki

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułoma

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. hydron. rzeka w Rosji, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej;

Tułoma (ros. Тулома) – rzeka na Półwyspie Kolskim, w obwodu murmańskim.

Pokrywa się lodem między końcem grudnia a lutym. Topnienie i spływ lodu od kwietnia do początku czerwca. Tułoma wykorzystywana jest do spławu drewna. Na rzece wybudowano dwie elektrownie wodne: Górnotułomska Elektrownia Wodna (oddana do eksploatacji w 1966 r., moc 268 MW), oraz Dolnotułomska Elektrownia Wodna (oddana do eksploatacji w 1938 r., moc 57,2 MW). Rzeka była słynna z połowu łososi z rocznym odłowem przekraczającym 100 ton. Jednak po wybudowaniu zapór migracja ryby ustała i mimo kilkakrotnych prób wybudowania różnego rodzaju ułatwień przepływu łososia, większych sukcesów nie osiągnięto.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Tułów

ciało ludzkie lub zwierzęce bez głowy i kończyn

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) anat. ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

(1.2) zool. odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem)

Tułów (łac. truncus) – anatomiczny termin, określający centralną część ciała u wielu zwierząt, w tym u człowieka.

U bezkręgowców tułów występuje między głową i odwłokiem. Połączone z nim są narządy lokomocji (odnóża, skrzydła). Tułów stawonogów (skorupiaki, pajęczaki) czasem zrasta się z częścią głowową i tworzy głowotułów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Tułowice

1. miasto w Polsce;
2. wieś w Polsce

Tułowice (niem. Tillowitz) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tułowice. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na Równinie Niemodlińskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nie rzeka Ścinawa Niemodlińska.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto było zamieszkane przez 3622 osoby.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Tułowicki

przymiotnik od: Tułowice

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułowiczanin

mieszkaniec Tułowic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułowiczanka

mieszkanka Tułowic (miasta w Polsce)

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułowiowy

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z tułowiem, dotyczący tułowia

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułub

długie futro najczęściej ze skór baranich; tułup

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułubek

zdrobnienie od: tułub

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułubowaty

nieforemny, niezgrabny, niekształtny

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułup

długie, szerokie futro; tułub

#### Źródła:

SJP.pl

# Tułwa

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. rzeka w Rosji w Kraju Permskim, dopływ Kamy

#### Źródła:

Wiktionary

# Tułwiński

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Tułwą, dotyczący Tułwy

#### Źródła:

Wiktionary