# Az

imię żeńskie

partykuła

(1.1) …podkreślająca wielkość jakiejś cechy

spójnik

(2.1) …wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aza

imię żeńskie

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(2.1) geogr. miejscowość w Hiszpanii

(2.2) imię|polski|ż.

(2.3) zoonim, imię dla psa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azadirachta

drzewo pochodzące z Indii, wykorzystywane do produkcji leków stosowanych w medycynie ajurwedycznej

#### Źródła:

SJP.pl

# Azaleina

czerwony barwnik anifinowy; azotan rosaniliny

Azaleina – organiczny związek chemiczny należący do grupy flawonoli, będących podgrupą flawonoidów. Azaleina jest 3-O-α-L-ramnozydem azaleatyny.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azali

1. dawniej: czy;
a) partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne, np. "Azali droga, na którą wstąpiła, godna jest pochwały?"; aza;
b) spójnik przyłączający pytanie zależne do zdania nadrzędnego, np. "Miał wątpliwości, azali naród jego prawdziwą wolność już uzyskał."; aza;
2. dawniej: może, zapewne, podobno

#### Źródła:

SJP.pl

# Azalia

krzew lub roślina dekoracyjna z rodziny wrzosowatych

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) pot. bot. ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

Różanecznik, azalia, rododendron (Rhododendron L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Obejmuje ponad tysiąc gatunków. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, w mniejszej liczbie gatunków w obydwu Amerykach i w Europie. Rosną zwykle na obszarach górskich, na glebach próchnicznych i kwaśnych, często także na torfowiskach i na glebach oraz skałach wapiennych. Zasiedlają lasy, formacje krzewiaste i wrzosowiska. Nieliczne gatunki są epifitami. Kwiaty są u części gatunków wonne, u innych nie. Zapylane są przez owady, niektóre gatunki w Himalajach także przez ptaki.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azaliaczek

kibitnik azaliaczek - motyl z rodziny kibitnikowatych

#### Źródła:

SJP.pl

# Azalijka

zdrobnienie od: azalia

#### Źródła:

SJP.pl

# Azaliowy

związany z azalią

przymiotnik

(1.1) związany z azalią (azaliami); składający się z azalii

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azaliż

dawniej:
1. wzmocniona partykuła "azali";
2. spójnik "azali" wzmocniony partykułą "-ż"

partykuła

(1.1) przest. …wprowadzająca pytanie retoryczne

spójnik

(2.1) przest. …przyłączający do zdania nadrzędnego pytanie zależne

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azaliżby

"azaliż" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

#### Źródła:

SJP.pl

# Azan

nazwa systematyczna amoniaku

1. adhan – wezwanie do modlitwy w islamie
2. nazwa systematyczna amoniaku

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azariasz

Azariasz – hebrajskie i biblijne imię męskie oznaczające „Jahwe dopomógł”, „Jahwe wspomaga” (hebr. Azarjahu, Azaria).

Imię to nosił:

- Azariasz (król Judy)
- Św. Archanioł Rafał podczas swej ziemskiej misji zleconej przez Opatrzność (Tb 5,13)

#### Źródła:

Wikipedia

# Azawad

region w północnym Mali

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. region w Afryce, w północnej części Mali, zamieszkały przez Tuaregów;

(1.2) geogr. polit. niepodległe państwo postulowane przez tuareskich bojowników secesjonistów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azaż

dawniej:
1. wzmocniona partykuła "aza";
2. spójnik "aza" wzmocniony partykułą "-ż"

#### Źródła:

SJP.pl

# Azazel

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(1.1) bibl. jeden z upadłych aniołów w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej;

Azazel (hebr. עזאזל, arab. عزازل Azazil) – upadły anioł występujący w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej, znany również pod imionami Azael, Hazazel i Assasello. Jego imię oznacza „Bóg umacnia”, a z hebrajskiego „ten, który się oddalił”.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Azbeścik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azbest

#### Źródła:

Wiktionary

# Azbest

minerał o budowie włóknistej, z grupy serpentynów i amfiboli

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

Azbest – określenie pewnych grup mineralnych mających postać włókien o stosunku długości do średnicy włókna co najmniej 100:1.

Nazwa azbest nie określa konkretnego minerału, lecz dotyczy ogółu minerałów krzemianowych tworzących włókna. Należą do nich:

- azbesty właściwe: azbesty serpentynowe (chryzotylowe) i amfibolowe (aktynolitowe, amiantowe, antofyllitowe, amozytowe, krokidolitowe – odmiana riebeckitu oraz magnesioriebeckitowe). Oprócz wymienionych należą tu jeszcze inne minerały krzemianowe – diopsyd, sillimanit, egiryn, lamprofyllit, astrofyllit i inne.
- Do minerałów azbestopodobnych należą: attapulgit, sepiolit, talk włóknisty, wollastonit, serpentynit włóknisty, antygoryt włóknisty oraz zeolity włókniste.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azbestocement

materiał budowlany wyrabiany z azbestu i cementu

#### Źródła:

SJP.pl

# Azbestocementowy

związany z azbestocementem

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azbestocementem; zbudowany z azbestocementu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azbestowy

związany z azbestem

przymiotnik

(1.1) związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azbestoza

choroba zawodowa związana z narażeniem na azbest; rodzaj pylicy płuc

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. choroba spowodowana nagromadzeniem włókien azbestu w drogach oddechowych

Pylica azbestowa (inaczej azbestoza) – choroba płuc, będąca wynikiem wieloletniego wdychania wraz z powietrzem włókien azbestowych o mikroskopijnych rozmiarach (20-50 µm). Następuje zwłóknienie płuc, często również i opłucnej, gdyż włókienka azbestu działają silnie drażniąco na drodze chemicznej i mechanicznej. Powikłaniem azbestozy jest często rak oskrzela (ryzyko zwiększone około czterokrotnie) oraz międzybłoniak opłucnej (prawie tysiąckrotnie zwiększone ryzyko).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azbestyna

ogniotrwała farba z azbestu, sproszkowanego krzemienia, wodorotlenku potasu i sodowanego szkła wodnego

#### Źródła:

SJP.pl

# Azbomika

materiał termoizolacyjny złożony z łupka, diatomitu i azbestu

#### Źródła:

SJP.pl

# Azbuka

alfabet słowiański opracowany przez Cyryla; cyrylica

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azbukownik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) glosariusz staroruski i ruski

#### Źródła:

Wiktionary

# Azdyk

urządzenie do wykrywania okrętów podwodnych; asdic

Sonar (ang. Sound Navigation And Ranging – nawigacja dźwiękowa i pomiar odległości) – urządzenie używające długich, średnich lub krótkich fal dźwiękowych do nawigacji, komunikacji, detekcji, określania pozycji, śledzenia oraz klasyfikacji ruchomych i nieruchomych obiektów zanurzonych, znajdujących się na powierzchni cieczy bądź w powietrzu. Nazwa sonaru powstała pod wpływem nazwy radaru. W zależności od zasady działania, sonary mogą być aktywne bądź pasywne, mogą także łączyć obie te cechy. Najczęstszym środowiskiem zastosowania urządzeń sonarowych jest środowisko ciekłe, zwłaszcza wodne, jednakże ich odpowiednie formy mogą być wykorzystywane także w środowisku gazowym, w tym w powietrzu. W zależności od zastosowania i konstrukcji systemy echolokacyjne mogą używać bardzo szerokiego zakresu fal dźwiękowych – od infradźwięków po ultradźwięki. U niektórych zwierząt takich jak delfiny czy nietoperze umiejętność echolokacji wytworzyła się naturalnie w drodze ewolucyjnej.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azeka

Azeka (hebr. עֲזֵקָה) – miasto biblijne, zlokalizowane w północno-wschodniej części Judy na szlaku z wybrzeża na Wyżynę Judzką. W sąsiedztwie Azeki na wysokości doliny Elah znajdowała się droga do Betlejem. Miasto jest utożsamiane ze współczesnym Tell Zakarie.

#### Źródła:

Wikipedia

# Azelainowy

przymiotnik

(1.1) farm. dotyczący kwasu azelainowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Azeotrop

ciekła mieszanina wieloskładnikowa, mająca pod stałym ciśnieniem stałą temperaturę wrzenia, a skład ilościowy cieczy jest dokładnie taki sam jak skład pary

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) fiz. mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;

Mieszanina azeotropowa (azeotrop) – ciekła mieszanina (roztwór) dwóch lub więcej związków chemicznych, która jest w równowadze termodynamicznej z parą nasyconą powstającą z tej mieszaniny. Skład pary i cieczy jest taki sam. Gdy mówimy o azeotropie w kontekście wykresu fazowego, parametry takie określamy nazwą punktu azeotropowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azeotropia

Mieszanina azeotropowa (azeotrop) – ciekła mieszanina (roztwór) dwóch lub więcej związków chemicznych, która jest w równowadze termodynamicznej z parą nasyconą powstającą z tej mieszaniny. Skład pary i cieczy jest taki sam. Gdy mówimy o azeotropie w kontekście wykresu fazowego, parametry takie określamy nazwą punktu azeotropowego.

#### Źródła:

Wikipedia

# Azeotropowy

związany z azeotropem

#### Źródła:

SJP.pl

# Azer

przedstawiciel narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerbejdżanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) obywatel Azerbejdżanu

(1.2) osoba narodowości azerskiej lub poczuwająca się do niej

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azerb.

skrót od: azerbejdżański

#### Źródła:

SJP.pl

# Azerbejdżan

1. państwo w Azji ze stolicą w Baku; Republika Azerbejdżańska;
2. kraina historyczna w Azji Zachodniej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. polit. państwo w Azji ze stolicą w Baku;

(1.2) geogr. hist. zob. Azerbejdżan Irański.

(1.3) geogr. adm. zob. Azerbejdżan Wschodni.

(1.4) geogr. adm. zob. Azerbejdżan Zachodni.

forma rzeczownika|rodzaj=męskoosobowy.

(2.1) D. i B. lm. od: Azerbejdżanin

Azerbejdżan, Republika Azerbejdżanu (azer. Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası) – państwo położone na Kaukazie Południowym z wybrzeżem nad Morzem Kaspijskim. Graniczące z Rosją na północy, Gruzją na północnym zachodzie, Armenią na zachodzie, Iranem na południu oraz Turcją poprzez eksklawę – Nachiczewańską Republikę Autonomiczną. Eksklawa ta jest ograniczona przez Armenię na północy i wschodzie, Iran na południu i zachodzie oraz ma – biegnącą odcinkiem rzeki Araks – kilkunastokilometrową granicę z Turcją na północnym zachodzie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azerbejdżanin

1. obywatel Azerbejdżanu;
2. przedstawiciel narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azer

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azerbejdżanka

1. obywatelka Azerbejdżanu;
2. przedstawicielka narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azerbejdżański

→ Azerbejdżan

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do państwa Azerbejdżan

Patrz:Azerbejdżan

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azerka

przedstawicielka narodu turkijskiego zamieszkującego głównie północno-zachodni Iran oraz Azerbejdżan; Azerbejdżanka

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) obywatelka Azerbejdżanu, przedstawicielka narodu azerskiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azerski

→ Azerowie

przymiotnik

(1.1) odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) jęz. język urzędowy Azerbejdżanu;

Język azerbejdżański, także: język azerski (azer. Azərbaycan dili, Azərbaycan Türkcəsi / ترکی آذربایجانی) – język należący do grupy języków turkijskich, używany głównie w Azerbejdżanie, północno-zachodnim Iranie, we wschodniej Turcji, a także w Gruzji, Armenii, Kazachstanie oraz na obszarze Federacji Rosyjskiej.

Patrz:Azerowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azersko

przysłówek

(1.1) na sposób azerski, po azersku

#### Źródła:

Wiktionary

# Azerskojęzyczny

przymiotnik

(1.1) taki, który posługuje się językiem azerskim

(1.2) taki, którego mieszkańcy posługują się językiem azerskim

(1.3) spisany, stworzony w języku azerskim

#### Źródła:

Wiktionary

# Azerskość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) cecha tego, co azerskie; azerski charakter czegoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Aziewicz

nazwisko

#### Źródła:

SJP.pl

# Azincourt

Azincourt – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Hauts-de-France, w departamencie Pas-de-Calais, niedaleko od miasta Hesdin.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 250 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 30 osób/km² (wśród 1549 gmin regionu Nord-Pas-de-Calais Azincourt plasuje się na 970. miejscu pod względem liczby ludności, natomiast pod względem powierzchni na miejscu 431.).

#### Źródła:

Wikipedia

# Aziz

nazwisko obce

#### Źródła:

SJP.pl

# Azj.

skrót od: azjatycki; azjat.

#### Źródła:

SJP.pl

# Azja

część świata tworząca wraz z Europą kontynent zwany Eurazją

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) geogr. największy kontynent na Ziemi;

(1.2) geogr. hist. prowincja rzymska obejmująca zachodnią część półwyspu Azja Mniejsza;

(1.3) mitgr. okeanida, córka tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy;

(1.4) mitgr. jedna z nereid

(1.5) geogr. zob. Azja Mniejsza.

Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – w zależności od podejścia: największy kontynent na Ziemi lub część świata, która razem z Europą tworzy największy kontynent, Eurazję. Nazywana jest często kontynentem wielkich kontrastów geograficznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azjanicki

1. ludy azjanickie - pierwotne ludy zamieszkujące Europę i Azję Przednią od okresu paleolitu, przed przybyciem tam innych ludów (celtyckich, indoeuropejskich itp.);
2. języki azjanickie - dawne, wymarłe języki tych ludów

#### Źródła:

SJP.pl

# Azjanin

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. Azjata

#### Źródła:

Wiktionary

# Azjanizm

styl w retoryce antycznej oparty na wzorach z Azji Mniejszej, charakteryzujący się przeładowaniem figurami retorycznymi, bujnością, kwiecistością i patetycznością, przeciwieństwo attycyzmu

Azjanizm – odmiana stylu retorycznego przeciwstawiana attycyzmowi. Azjanizm, inspirowany retoryką rodem z Azji Mniejszej, charakteryzował się wybujałością i kwiecistością stylu, mnogością figur i tropów. Teoria wymowy oderwała się od filozofii, szczególnie logiki, stając się sztuką zadziwiania odbiorcy zabiegami słownymi.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azjański

dawniej: azjatycki

przymiotnik relacyjny

(1.1) daw. azjatycki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azjarcha

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) hist. rel. kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii)

#### Źródła:

Wiktionary

# Azjat.

skrót od: azjatycki; azj.

#### Źródła:

SJP.pl

# Azjata

mieszkaniec Azji

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azjatka

mieszkanka Azji

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Azji

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azjatycki

→ Azja

przymiotnik

(1.1) dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

Patrz:Azja

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azjatycko-Europejski

dotyczący Azji i Europy; w części azjatycki, w części europejski

#### Źródła:

SJP.pl

# Azjatyckość

→ azjatycki

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) odprzym. cecha tego, co jest azjatyckie; cecha tych, którzy są azjatyccy

Patrz:azjatycki

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azjatyzacja

1. proces wypierania białych z różnych dziedzin życia przez rdzennych Azjatów;
2. nadawanie czemuś charakteru azjatyckiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Aznar

nazwisko obce

#### Źródła:

SJP.pl

# Aznavour

[czytaj: aznaWUR] nazwisko obce

#### Źródła:

SJP.pl

# Azobakter

bakteria żyjąca w glebie lub wodzie, potrafiąca wiązać wolny azot z powietrza; azotobakter

#### Źródła:

SJP.pl

# Azobenzen

związek organiczny zawierający grupę azową

Azobenzen, difenylodiazen – organiczny związek chemiczny, jeden z aromatycznych związków azowych. Jest najprostszym arylowym związkiem azowym. Termin „azobenzen” jest często stosowany również w odniesieniu do związków, które są pochodnymi diazenu (diimidu), które nazywa się „diazenami”. Diazeny to związki silnie absorbujące światło i są powszechnymi barwnikami.

Stosowany jest do produkcji barwników organicznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azoiczny

dotyczący azoiku, najstarszej ery w dziejach Ziemi

#### Źródła:

SJP.pl

# Azoik

w geologii: najstarsza era w dziejach Ziemi, która trwała od początków geologicznych dziejów Ziemi do około 2,5 miliarda lat temu; archeozoik, archaik, era archaiczna

#### Źródła:

SJP.pl

# Azolla

paprotka stosowana jako dekoracja zbiorników wodnych, np. akwarium

Azolla (Azolla) – rodzaj wodnej paproci różnozarodnikowej klasyfikowany do rodziny salwiniowatych. Obejmuje 7 gatunków. Z powodu introdukcji gatunki należące do tego rodzaju rozprzestrzenione są już niemal na całym świecie. W Polsce jeden gatunek występuje jako inwazyjny – azolla drobna A. filiculoides (podawana była także azolla meksykańska A. mexicana, ale najwyraźniej omyłkowo).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azoospermia

brak plemników w nasieniu wskutek wrodzonego niedorozwoju jąder, uszkodzenia komórek plemnikotwórczych lub zarośnięcia kanalików najądrzy; jedna z przyczyn niepłodności u mężczyzn

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) med. brak plemników w nasieniu;

Azoospermia – laboratoryjny obraz niepłodności polegający na całkowitym braku plemników w ejakulacie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azor

imię psa

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) zoonim, imię dla psa

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy, nazwa własna

(2.1) bibl. liter. imię|polski|m.

rzeczownik, rodzaj nijaki, nazwa własna

(3.1) geogr. miejscowość w Izraelu, w dystrykcie Tel Awiwu;

Azor (hebr.: אזור; arab. يازور) – samorząd lokalny położony w Dystrykcie Tel Awiwu, w Izraelu.

Leży na równinie Szaron w aglomeracji miejskiej Gusz Dan, w otoczeniu miast Tel Awiw, Ramat Gan, Or Jehuda, Holon i Riszon le-Cijjon, oraz moszawów Gannot i Miszmar ha-Sziwa. Na wschód od miasteczka jest międzynarodowy port lotniczy im. Ben-Guriona.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azorczyk

mieszkaniec Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) mieszkaniec Azorów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azorek

mieszkanka Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy, nazwa własna

(1.1) pieszcz. zoonim, imię dla psa

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azorella

południowoamerykańska roślina uprawna z rodziny selerowatych

Azorella, azorka (Azorella Lamarck) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae). Obejmuje 56 gatunków. Występują one w Ameryce Południowej od Ziemi Ognistej i Falklandów na południu do Kostaryki na północy, poza tym na wyspach subantarktycznych, w Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii. Rosną zwykle w miejscach skalistych i żwirowych, na torfowiskach i w trawiastych murawach, często tworząc charakterystyczne, zbite darnie i poduszki. Rośliny niektórych gatunków tworzą na tyle sztywne poduszki, że można na nich stanąć, nie zostawiając śladu. Najstarsze, okazałe okazy osiągają wiek 3 tysięcy lat. Są to rośliny typowe dla formacji wysokich Andów, ale część gatunków spotykana jest także w innych zbiorowiskach roślinnych na mniejszych wysokościach.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azorka

mieszkanka Azorów (archipelagu na Oceanie Atlantyckim)

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) mieszkanka Azorów

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azorski

→ Azory (archipelag)

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z Azorami, leżący na Azorach

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azory

archipelag na Oceanie Atlantyckim

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga, nazwa własna

(1.1) geogr. archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

(1.2) geogr. adm. osiedle w Krakowie, w dzielnicy Prądnik Biały;

(1.3) geogr. adm. dzielnica Kutna na zachodnim krańcu miasta;

forma rzeczownika.

(2.1) M., B. i W. lm. od: Azor

Azory (port. Açores, wym. [ɐˈsoɾɨʃ]; Arquipélago dos Açores), administracyjnie Region Autonomiczny Azorów – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony w środkowej części Oceanu Atlantyckiego, na Grzbiecie Śródatlantyckim. Znajduje się około 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego i jest zaliczany do Makaronezji. Na długości 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi świadczy o wulkanicznym pochodzeniu wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azot

pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7, odkryty przez Daniela Rutherforda

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. W warunkach normalnych jest bezbarwnym, bezzapachowym gazem. Został odkryty w 1772 roku przez Daniela Rutherforda.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azotan

sól kwasu azotowego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

Azotany, nazwa systematyczna: trioksydoazotany(1−); w systemie Stocka: azotany(V) – grupa związków chemicznych, sole i estry kwasu azotowego (HNO
3).

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azotanowy

związany z azotanem

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotany

sól kwasu azotowego

Azotany, nazwa systematyczna: trioksydoazotany(1−); w systemie Stocka: azotany(V) – grupa związków chemicznych, sole i estry kwasu azotowego (HNO
3).

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azotawy

kwas azotawy - związek nieorganiczny, słaby i nietrwały kwas tlenowy

przymiotnik

(1.1) chem. zawierający azot na niższym stopniu utlenienia

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azotek

związek azotu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azotemia

w medycynie: podwyższona zawartość azotu we krwi

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotki

związek azotu

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azotkowy

→ azotek

Patrz:azotek

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotniaczek

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azotniak

#### Źródła:

Wiktionary

# Azotniak

nawóz azotowy

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) roln. nawóz mineralny o zawartości mniej więcej dwadzieścia procent azotu;

Cyjanamidek wapnia (lub cyjanamid wapnia), CaCN2 – organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O.

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azotobakter

bakteria żyjąca w glebie lub wodzie, potrafiąca wiązać wolny azot z powietrza; azobakter

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotobakteryna

preparat zawierający żywe kultury azobakterów (bakterii żyjących w glebie i w wodzie, mających zdolność wiązania wolnego azotu z powietrza); szczepionka nawozowa

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotogen

szczepionka do szczepienia roślin motylkowych ich bakteriami symbiotycznymi

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotoks

owadobójczy środek ochrony roślin, obecnie w wielu krajach wycofany z użycia ze względu na wysoką toksyczność; azotox, DDT

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotolubny

przymiotnik relacyjny

(1.1) biol. taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża bogatego w związki azotu

#### Źródła:

Wiktionary

# Azotować

nasycać azotem

czasownik przechodni niedokonany (dk. naazotować)

(1.1) met. nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję

czasownik zwrotny niedokonany azotować się (dk. naazotować się)

(2.1) być azotowanym

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azotowanie

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) techn. nasycanie czegoś azotem

Azotowanie – obróbka cieplno-chemiczna stopów żelaza polegająca na dyfuzyjnym nasyceniu powierzchni metalu azotem. W efekcie azotowania tworzy się warstwa wierzchnia, której struktura i skład fazowy zależy od temperatury, czasu, składu chemicznego przedmiotu i atmosfery. Azotowaniu poddaje się materiały o specjalnie dobranym składzie chemicznym. W przypadku stali, są to stale do azotowania. Zawierają dodatek pierwiastków azotkotwórczych Cr, V lub Mo. Azotowanie stosuje się w celu podwyższenia właściwości tribologicznych lub odporności na korozję.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia

# Azotowce

grupa pierwiastków chemicznych stanowiąca V grupę główną układu okresowego: azot, fosfor, arsen, antymon i bizmut

Azotowce, pniktogeny – pierwiastki 15 (daw. VA lub V głównej) grupy układu okresowego. Są to azot, fosfor, arsen, antymon i bizmut. W warunkach normalnych, oprócz gazowego azotu, wszystkie występują w stanie stałym. Położenie w układzie okresowym wskazuje, że azotowcem jest także moskow, wytworzony w ilości kilku atomów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azotowiec

każdy pierwiastek z piątej grupy układu okresowego Mendelejewa

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotowy

przymiotnik od: azot

przymiotnik

(1.1) chem. związany z azotem; zawierający azot

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azotox

owadobójczy środek ochrony roślin, obecnie w wielu krajach wycofany z użycia ze względu na wysoką toksyczność; azotoks, DDT

Dichlorodifenylotrichloroetan (łac. Clofenotanum; DDT, Azotox) – organiczny związek chemiczny z grupy chlorowanych węglowodorów. Stosowany jest jako środek owadobójczy. Syntezę DDT przeprowadził po raz pierwszy w 1874 austriacki chemik Othmar Zeidler. Właściwości owadobójcze tego związku odkrył Szwajcar Paul Müller, za co otrzymał Nagrodę Nobla w 1948 r.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azoturia

podwyższony poziom substancji azotowych w moczu

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotyn

sól kwasu azotawego

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) chem. sól lub ester kwasu azotawego (HNO₂); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO₂) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)

Azotyny, nazwa Stocka: azotany(III) – grupa związków chemicznych, soli lub estrów kwasu azotawego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azotynowy

→ azotyn

Patrz:azotyn

#### Źródła:

SJP.pl

# Azotyny

sól kwasu azotawego

Azotyny, nazwa Stocka: azotany(III) – grupa związków chemicznych, soli lub estrów kwasu azotawego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azow

miasto w Federacji Rosyjskiej

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy, nazwa własna

(1.1) geogr. miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

(1.2) wojsk. ukraiński pułk sformowany w 2014 r. w odpowiedzi na hybrydową inwazję Rosji;

Azow (ros. Азов) – miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie rostowskim, położone nad Donem, 7 km od jego ujścia do Morza Azowskiego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azowie

dynastia bogów nordyckich

Asowie lub Azowie (Æsir, aesir – wym. ['aiser] po islandzku; liczba pojedyncza Áss, żeńska forma Ásynja, żeńska liczba mnoga Ásynjur – Asyny bądź Asynje) – jedna z dwóch głównych dynastii bogów nordyckich, ród dobroczynnych bogów polityki i działań militarnych, którzy władają światem.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azowski

1. związany z Morzem Azowskim;
2. związany z Azowem (miastem w Rosji)

przymiotnik

(1.1) geogr. związany z Azowem (miastem w Rosji)

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azowy

grupa azowa - grupa wchodząca w skład niektórych związków organicznych, zawierająca dwa atomy azotu

Azowy (ros. Азовы) – wieś (sieło) w Rosji, w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym, w rejonie szuryszkarskim. W 2021 liczyła 302 mieszkańców, głównie Chantów.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azozwiązek

związek organiczny zawierający grupę azową

#### Źródła:

SJP.pl

# Azs

[czytaj: a-zet-ES] skrót od: Akademicki Związek Sportowy

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju męskorzeczowego

(1.1) = sport. Akademicki Związek Sportowy;

(1.2) = inform. automat ze stosem;

skrótowiec w funkcji rzeczownika rodzaju nijakiego

(2.1) = med. atopowe zapalenie skóry;

(2.2) = med. alergiczne zapalenie spojówek;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aztecki

→ Aztekowie

przymiotnik

(1.1) związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

Patrz:Aztekowie

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aztecko

przysłówek

(1.1) na sposób aztecki, po aztecku

#### Źródła:

Wiktionary

# Azteckość

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) typowo aztecki charakter czegoś, kogoś

#### Źródła:

Wiktionary

# Aztecy

1. nazwa nadawana członkowi indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkaniec imperium azteckiego

Aztekowie (znani również jako Mexikowie albo Meszikowie) – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku lud posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie przybycia hiszpańskich konkwistadorów Aztekowie stali na czele najsilniejszej federacji miast-państw w całej Mezoameryce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azteczka

1. nazwa nadawana członkini indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkanka imperium azteckiego

#### Źródła:

SJP.pl

# Aztek

1. nazwa nadawana członkowi indiańskiego ludu, przybyłego w XIII w. z północy (z mitycznej praojczyzny Aztlán, która dała początek nazwie Aztekowie) i osiadłemu w Dolinie Meksyku;
2. mieszkaniec imperium azteckiego

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) etn. członek historycznego indiańskiego plemięemienia z Ameryki Środkowej;

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Aztekowie

najsilniejszy naród indiański w prekolumbijskim Meksyku; Aztecy

Aztekowie (znani również jako Mexikowie albo Meszikowie) – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku lud posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie przybycia hiszpańskich konkwistadorów Aztekowie stali na czele najsilniejszej federacji miast-państw w całej Mezoameryce.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azuki

fasola azuki - roślina z rodziny bobowatych o nasionach podobnych do fasoli; fasola adzuki

Azuki (fr. Azougui) – stanowisko archeologiczne w północno-zachodniej Mauretanii, na północny zachód od Ataru. W XII wieku była to siedziba dynastii Almorawidów. Jej członkowie dokonywali stąd najazdów na Imperium Ghany. Stąd też podbili Maroko. Do naszych czasów zachowały się ruiny cytadeli i nekropolii. W okolicy natrafiono na jeszcze starsze petroglify.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azulan

spirytusowy wyciąg z kwiatów rumianku pospolitego, o działaniu przeciwzapalnym i bakteriobójczym

#### Źródła:

SJP.pl

# Azulanowy

→ azulan

Patrz:azulan

#### Źródła:

SJP.pl

# Azulejo

cienkie płytki ceramiczne pokryte nieprzepuszczalnym szkliwem; azulejos

Azulejo – cienkie ceramiczne płytki, najczęściej kwadratowe, pokryte nieprzepuszczalnym i błyszczącym szkliwem. Powierzchnia azulejo jest jedno lub wielokolorowa, gładka lub z fakturą. Płytek azulejo używano jako elementów mozaik składających się z wielu, czasem ponad kilku tysięcy elementów, pokrywających całe ściany, oraz jako oddzielnych kompozycji dekoracyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azulejos

cienkie płytki ceramiczne pokryte nieprzepuszczalnym szkliwem; azulejo

Azulejo – cienkie ceramiczne płytki, najczęściej kwadratowe, pokryte nieprzepuszczalnym i błyszczącym szkliwem. Powierzchnia azulejo jest jedno lub wielokolorowa, gładka lub z fakturą. Płytek azulejo używano jako elementów mozaik składających się z wielu, czasem ponad kilku tysięcy elementów, pokrywających całe ściany, oraz jako oddzielnych kompozycji dekoracyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azulen

węglowodór nienasycony

Azuleny należą do naturalnych substancji chemicznych z grupy nienasyconych węglowodorów dwupierścieniowych, których pochodne znajdują się w olejkach eterycznych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azulenowy

→ azulen

Patrz:azulen

#### Źródła:

SJP.pl

# Azuryt

minerał, zasadowy węglan miedzi; błękit górski; błękit miedzi

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miner. minerał – zasadowy węglan miedzi;

Azuryt – minerał z gromady węglanów, zasadowy węglan miedzi. Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony.

Nazwa pochodzi od perskiego lazhward i arabskiego lazurd oznaczających barwę niebieską.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azurytowy

związany z azurytem

przymiotnik

(1.1) zrobiony z azurytu, składający się z azurytu, zawierający azuryt

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azydek

sól kwasu azotowodorowego mająca właściwości wybuchowe

Azydki – sole lub związki organiczne zawierające grupę N3. Wiele z nich ma właściwości wybuchowe oraz silnie toksyczne, porównywalnie z cyjankami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azydki

sól kwasu azotowodorowego mająca właściwości wybuchowe

Azydki – sole lub związki organiczne zawierające grupę N3. Wiele z nich ma właściwości wybuchowe oraz silnie toksyczne, porównywalnie z cyjankami.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azydkowy

→ azydek

Patrz:azydek

#### Źródła:

SJP.pl

# Azygografia

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) techn. med. badanie rentgenowskie żyły nieparzystej z użyciem środka kontrastowego

#### Źródła:

Wiktionary

# Azyjo

rzeczownik, rodzaj żeński, nazwa własna

(1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Azja

#### Źródła:

Wiktionary

# Azyl

1. schronienie udzielane przez państwo cudzoziemcowi prześladowanemu na terenie innego państwa;
2. przenośnie: schronienie, miejsce bezpiecznego pobytu

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;

(1.2) praw. schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;

Azyl (łac. asylum, z gr. ásylon „wolny od grabieży; nietykalny”; a- „bez” i sýlon „prawo zagarnięcia”) – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azylancki

odnoszący się do azylanta, właściwy azylantom

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azylantami, dotyczący azylantów, przeznaczony dla nich

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azylant

uchodźca, któremu jakieś państwo udzieliło azylu

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba, której udzielono azylu

(1.2) osoba ubiegająca się o azyl

Azyl (łac. asylum, z gr. ásylon „wolny od grabieży; nietykalny”; a- „bez” i sýlon „prawo zagarnięcia”) – miejsce odosobnienia, ucieczki, schronienia, zwłaszcza dla osób ściganych przez prawo. Znaczenie wywodzi się ze zwyczaju, według którego nie można było wydać przestępcy ukrywającego się w sanktuarium.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azylantka

→ azylant

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) forma żeńska od: azylant

Patrz:azylant

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azylowiec

osoba, która znalazła azyl

#### Źródła:

SJP.pl

# Azylowy

→ azyl

przymiotnik

(1.1) związany z azylem

Patrz:azyl

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azylski

w archeologii: kultura azylska - kultura wczesnego mezolitu

#### Źródła:

SJP.pl

# Azyma

chleb pieczony bez zakwasu i soli, używany jako opłatki, hostie w Kościele katolickim

#### Źródła:

SJP.pl

# Azymucik

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od azymut

#### Źródła:

Wiktionary

# Azymut

1. kąt zawarty między kierunkiem północy a innym, dowolnym kierunkiem, mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara;
2. kąt między płaszczyzną południka niebieskiego a płaszczyzną przechodzącą przez dany obiekt oraz bieguny niebieskie

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

Azymut (ar. as-sumūt, as-simūt(lm), od samt – prosta droga, kierunek, cel) – kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym. Wartość azymutu liczy się zgodnie z ruchem wskazówek zegara i wyraża w mierze kątowej, najczęściej w stopniach. Azymut może służyć do orientacji w terenie i do orientowania pomiarów geodezyjnych.

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary oraz Wikipedia

# Azymutalny

→ azymut

przymiotnik relacyjny

(1.1) związany z azymutem, dotyczący azymutu

Patrz:azymut

#### Źródła:

SJP.pl
Wiktionary

# Azymutowy

przymiotnik

(1.1) rzad. związany z azymutem

#### Źródła:

Wiktionary

# Azyna

związek heterocykliczny; pirydyna

Pirydyna – organiczny, heterocykliczny związek chemiczny z grupy azyn o aromatycznym, sześcioczłonowym pierścieniu.

Jest to bezbarwna ciecz, o charakterystycznym zapachu, mieszająca się z wodą w każdym stosunku. Jest silnie higroskopijna. Z wodą tworzy monohydrat, różniący się właściwościami od czystej pirydyny. Ma właściwości słabo zasadowe, z mocnymi kwasami tworzy krystaliczne sole pirydyniowe. W reakcji pirydyny z halogenoalkanami powstają czwartorzędowe sole amoniowe. Produktem całkowitego uwodornienia pirydyny jest piperydyna. Pirydyna jest otrzymywana ze smoły pogazowej lub na drodze syntetycznej z acetylenu i kwasu cyjanowodorowego.

#### Źródła:

SJP.pl
Wikipedia

# Azynowy

zawierający azynę (pirydynę, jeden ze związków heterocyklicznych) lub w jakiś inny sposób związany z tym związkiem; pirydynowy

#### Źródła:

SJP.pl

# Azytromycyna

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) farm. antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych

Azytromycyna – organiczny związek chemiczny, antybiotyk makrolidowy, należący do grupy tzw. azalidów, o działaniu bakteriostatycznym, hamującym syntezę białek bakteryjnych. Charakteryzuje się wysoką koncentracją w zakażonych tkankach i długim okresem półtrwania. Występowanie i nasilanie się objawów niepożądanych jest mniejsze niż u erytromycyny.

#### Źródła:

Wiktionary oraz Wikipedia